UPDATE 12-02-2022/620 Problemen voor Christine Lagarde en de ECB

Klaas Knot zei afgelopen zondag bij Buitenhof: ‘Ik schrik als er gepland wordt op een staatsschuldquote van boven de 60 %, dan hebben we geen vet meer op de botten’ bij een nieuwe crisis. Klaas Knot pleit voor een belastingstelsel ‘dat arbeid en ondernemerschap stimuleert en vermogensbehoud op een lager pitje zet. We zijn namelijk een rentenierseconomie aan het worden en laten de hardwerkende Nederlander daarvoor betalen. De hoge inflatie is extreem zorgelijk stelt Knot. “We zitten niet in dezelfde situatie als de Verenigde Staten, waar de inflatie intern wordt veroorzaakt. Het grootste deel komt uit het buitenland en daar kunnen we niet veel tegen doen”. Hij ziet daarnaast een zogenaamde loon-prijsspiraal, waarbij bedrijven lonen extra sterk opschroeven en zo de inflatie aanjagen. Als oplossing oppert Knot voor een verhoogde rente, om zo te voorkomen dat de inflatie verder doorsijpelt in de economie. Daarnaast moet er ook door de ECB gestopt worden met de opkoop van staats- en bedrijfsobligaties, waarmee de langetermijnrente op de kapitaalmarkt wordt gedrukt. “Want die is alleen maar olie op het vuur”, zegt de Nederlander. De inflatie in ons land schoot vorige maand omhoog tot 7,6%, het hoogste niveau sinds 1983. Eurostat meldde dat inflatie in de eurozone was gestegen tot 5,1%, net iets hoger dan de meeste analisten hadden verwacht. (bron: Buitenhof/BusinessAM) Er moet veel meer aandacht komen voor de sociaal/maatschappelijke gevolgen van het gevoerde financieel/monetaire beleid. Knot waarschuwde voor de gevolgen die een loon/prijs spiraal kan hebben op een verdere ontwaarding van ons geld, met als gevolg een daling van de koopkracht. De ECB en ook Knot kondigen wel aan dat er maatregelen komen maar beperkt en niet op de korte termijn. De vraag is waarom er niet krachtig wordt ingegrepen? Knot is van oordeel dat de kosten van de terugbetaling van de onterecht door de Belastingdienst geïnde vermogensrendement heffing sinds 2017 moet worden terugbetaald door diezelfde groep belastingplichtigen. Dat betekent hij hij het oordeel van de Hoge Raad minacht. En dat acht ik ernstig voor een gezaghebbende centrale bankier. Hij houdt het ook niet voor onmogelijk dat er op de financiële beurzen een correctie gaat optreden in de prijzen zodra de liquiditeiten op de markten gaan verkrappen en de kapitaalmarktrente nog verder gaat stijgen.

Algemeen

Als de Europese Centrale Bank (ECB) te snel reageert op de stijgende inflatie, zou dat het economische herstel uit de crisis kunnen vertragen. Dat zegt ECB-voorzitter Christine Lagarde tegen de Duitse krantengroep Redaktionsnetzwerk Deutschland. Volgens haar lost verhoging van de rente “geen van de huidige problemen” op. De ECB kan momenteel twee dingen proberen om de inflatie naar beneden te krijgen. De centrale bank kan de beleidsrente verhogen, waardoor mensen meer verdienen aan het geld op hun spaarrekening en het dus minder snel uitgeven, of ze kan minder overheidsobligaties aankopen zodat overheden minder geld in de economie kunnen pompen. Toch wil Lagarde daar nog even mee wachten. “Als we nu overhaast te werk gaan, kan het herstel van onze economieën aanzienlijk zwakker uitvallen en zouden banen in gevaar komen”, zei deze week.

Ze voegt daaraan toe dat de centrale bank indien nodig handelend zou optreden, maar dat de stappen geleidelijk moeten worden gezet. Lagarde zei eerder dat ze een renteverhoging dit jaar niet uitsluit, terwijl de ECB daarvoor nog liet weten pas op z’n vroegst volgend jaar de rente te willen verhogen. De mildere toon sluit meer aan bij die van andere centrale banken. Daarbij wordt met name naar de inflatie gekeken. Die is aanhoudend hoog. In Europa is de geldontwaarding sinds de invoering van de euro niet zo stevig geweest. Doorgaans worden rentes verhoogd om de inflatie te beteugelen. Lagarde benadrukte dat Europa niet vergeleken kan worden met de Verenigde Staten. “De Amerikaanse economie is oververhit, terwijl onze economie dat nog lang niet is”, aldus de Française. “Daarom kunnen en moeten we voorzichtig te werk gaan. We willen het herstel niet in de kiem smoren.” Kenners rekenen er evenwel op dat de ECB volgende maand al stappen zet. Dan worden ook nieuwe economische ramingen bekend en kan de aankoop van obligaties door de ECB opnieuw worden beoordeeld. “De inflatie kan hoger uitvallen dan we in december voorspelden”, waarschuwde Lagarde. “We zullen dat in maart analyseren en dan zullen we het van daaruit bekijken.” Lagarde zei verder dat de inflatie op de middellange termijn waarschijnlijk alleen boven de doelstelling van 2% zal uitkomen als de lonen dat niveau “aanzienlijk en aanhoudend” zouden overschrijden. “Dat zien we op dit moment helemaal niet gebeuren. In de meeste landen van de eurozone, waaronder Duitsland, zijn de looneisen zeer gematigd.” (bron: NU) Er is nu geen twijfel meer over mogelijk over welk doel de ECB nastreeft. Niet de stabiliteit en de koopkracht van de euro maar het de economische groei, wat op zich een taak is van de overheden en waarvoor de centrale bank middelen beschikbaar moet stellen. Maar de ECB voert daarover de regie en dat staat niet in hun mandaat. De stelling dat als de spaarrente zou worden verhoogd spaarders minder zouden gaan besteden, slaat nergens op. Maar burgers onthouden zich van investeringen, anders dan in koophuizen, als er geen duidelijk stabiel toekomstbeeld is. En dat ontbreekt: de toekomst is voor iedereen, oud en jong, heel onzeker. Wat Lagarde dicteert is ‘economie van de kouwe grond’. Waarover ze duidelijk is de a-sociale uitspraak dat de lonen niet omhoog mogen voor een indexatie-correctie want dan komt de ECB in zwaar weer terecht. Dus de chaos die aan het ontstaan is daarvoor moeten burgers de prijs maar betalen. Dit zijn de Knappe Koppen (KK’s) die de neoliberale doelstellingen hoog in het vaandel hebben waarvan de huishoudens de dupe worden. Over een andere uitspraak van Christine Lagarde, de big boss van de ECB: ze kan gelijk hebben als zij stelt dat de inflatie binnen de eurozone einde van dit jaar zal zijn teruggebracht naar het streefgetal van rond de 2%. Dat is misleidende informatie en maar de halve waarheid. Het is de resultante van het model waarmee de inflatie wordt berekend. Het hoeft helemaal niet te betekenen dat in de loop van dit jaar de koopkracht weer zal toenemen en de ontwaarding van ons geld stopt. De maandelijkse gerapporteerde inflatie is een getal dat voortkomt uit de stand van de koopkracht, dat wordt gerelateerd aan het cijfer van 12 maanden eerder. De inflatie in Nederland van vorige maand is, volgens het model HICP 7,6% en volgens CPI 6,4%, gerelateerd aan 1,7% (januari 2021). Maar als wij de huidige stand van zaken relateren van die van november 2021 komen wij uit op een inflatie van onder de 2%, aangezien dan het cijfer, waaraan gerelateerd wordt, 5,9% is. En als de inflatie nog wat zou dalen, als er een deal over Russische aardgaslevering aan Duitsland tot stand komt, kunnen we cijfermatig zelfs in een cijfermatige deflatie terecht komen, terwijl wij ons in een feitelijke inflatoire toestand bevinden. Het gehanteerde model geeft geen realistisch beeld van de ontwikkeling van de koopkracht. En de ECB weet en accepteert dat. Daarbij komt dat het inflatiecijfer een weerslag is van het prijsnivo, niet van de stijgende kosten. Ik doel erop dat de stijgende energieprijzen lang niet nu al doorwerken in de portemonnee van alle burgers, want al diegenen die nog een langlopend contract hebben nog de oude prijzen betalen.

Column Maarten Schinkel Hij kijkt heel anders naar het monetaire beleid van de ECB dan Chtistine Lagarde. https://www.nrc.nl/nieuws/2022/02/10/een-nieuw-schisma-dreigt-bij-de-ecb-a4087225 Dat was een flinke knuppel die de Nederlandse centrale bankier Klaas Knot afgelopen zondag in het hoenderhok gooide. Hij voorspelde dat de inflatie het grootste deel van het jaar boven 4% zou uitkomen, zowel gemiddeld in de eurozone als in Nederland. Knot stelt dat de Europese Centrale Bank, waarvan hij als president van De Nederlandsche Bank bestuurder is, zo snel mogelijk moet stoppen met het opkopen van staats- en bedrijfsobligaties. En wanneer dit monetaire ‘gaspedaal’ eenmaal is losgelaten, de ECB op de ‘rem’ kan gaan staan met twee renteverhogingen vanaf het vierde kwartaal – aannemelijk met een kwart procentpunt elk. Het laagste tarief van de ECB voor de geldmarkt is nu -0,5%. Dat zou dan begin 2023 op 0% staan. Tot nu toe was iedereen het erover eens dat eerst het opkopen van staatsleningen wordt afgebouwd, en dan pas de rente wordt verhoogd – het zogenoemde ‘sequencen’. Maar de eurozone is nog steeds geen geheel: er zijn verschillen tussen de rente die overheden van landen met een hoge staatsschuld (Italië, Griekenland) betalen en de rente voor landen met een lage staatsschuld (Duitsland, Nederland). Het opkopen van die staatsschuld door de ECB heeft deze renteverschillen relatief klein gehouden. Maar als daarmee wordt gestopt, kunnen ze weer snel oplopen.

Dat gebeurt nu, anticiperend op het afbouwen van de ECB-aankopen, al op de financiële markten. Het Italiaans-Duitse renteverschil op tienjarige staatsleningen was afgelopen zomer 1%, steeg tegen het jaareinde naar 1,3% en is nu verder omhoog naar 1,53%. Het Griekse steeg van iets meer dan 1% naar 1,66% naar 2,2% nu. Dat is politiek dynamiet: vroeg of laat vormen stijgende rentes een bedreiging voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën, en in het zuiden dus meer dan in het noorden. De staatsschulden zijn daar al enorm, maar de ECB heeft de eurolanden tot nu uit de wind gehouden: alle schuld als gevolg van de forse pandemie-uitgaven is zo’n beetje door de centrale bank opgekocht. Dat zet het sequencen in een ander daglicht. Economen van ING concludeerden dat de manier waarop de ECB haar monetaire beleid verkrapt, een heel verschillende uitwerking heeft voor afzonderlijke landen. Duitsland heeft relatief meer last van een renteverhoging, terwijl Italië juist zwaarder lijdt onder het stoppen met het opkoopbeleid. Dat duidt op een belang om het opkopen langer te laten duren. Dat wordt dus nog een hele strijd in Frankfurt. En als de renteverschillen tussen eurolanden verder oplopen, zou het er zo maar eens van kunnen komen dat de ECB voor de lieve vrede haar rentes gaat verhogen, terwijl het opkoopbeleid toch nog niet helemaal is afgebouwd. Gas geven en remmen tegelijk dus. Klinkt merkwaardig? Er is de laatste tien jaar wel meer gebeurd bij de centrale bank wat niemand voor mogelijk had gehouden. (bron: NRC) De vraag is echter hoe groot het vertrouwen is in het beleid van de ECB en hoe de markten gaan reageren als de FED vaart gaat zetten in het verhogen van de rente. Het is mij volstrekt onduidelijk waarom de pariteit €/$ de laatste 10 dagen in de richting van de € is overgeheld. Ik hou een daling van de euro met 5% tot 10% in de komende maanden niet onmogelijk bij voortzetting van het huidige beleid.

Volt, een jonge Europese politieke partij, in Nederland bekend sinds 2018 met 3 zetels in de Tweede Kamer, vertoont groeistuipjes. Er is een ijzeren wet die stelt dat op een verkiezingslijst evenveel mannen als vrouwen moeten staan. Het gaat dus om de kwantiteit, niet om de kwaliteit. In Groningen ging dat fout, want daar was één vrouw te weinig voor de 6 personen op de kieslijst en dus doet Volt daar niet mee aan de gemeenteraadsverkiezingen. Maar de discussie gaat verder want er moet ook plek zijn voor binaire personen (geen man/geen vrouw). Er werd een voorstel gedaan voor 40-40-20. Bij Volt gaat het dus niet om de kwaliteit en deskundigheid van de volksvertegenwoordiger, maar of je he/ho of bi bent.

Het kabinet biedt opnieuw excuses aan voor de manier waarop de politiek is omgegaan met de Groningers. Tijdens een Kamerdebat zeiden premier Rutte en staatssecretaris Vijlbrief dat ze hun uiterste best doen om de aangekondigde extra gaswinning toch terug te draaien. Het vorige kabinet kondigde de extra winning in januari aan, terwijl beloofd was dit alleen in strenge winters zou gebeuren. Rutte vindt dat moeilijk uit te leggen. “Zelf zou ik er langzamerhand helemaal klaar mee zijn.” (bron: NOS)

Kabinet Rutte IV

Verder blijkt dat er ook ondernemingen op de zwarte lijsten van de Belastingdienst stonden, en dus niet alleen personen.

Wat is de Fraude SIgnalering Voorziening?

  • De Belastingdienst hield twintig jaar een zwarte lijst bij

  • In dit datasysteem werden de gegevens van burgers opgenomen van wie (zonder bewijs) gedacht werd dat ze fraude pleegden

  • Het ging om 270.000 burgers

  • Voor het systeem was geen wettelijke grondslag

  • Bij de inschatting van het frauderisico deed de Belastingdienst aan etnisch profileren, er werd dus gekeken naar uiterlijke kenmerken en nationaliteit

Wat verder opvalt is dat de Belastingdienst tot op de zitting nog steeds blijkt vast te houden aan “de strenge aanpak”. Pas als het hof met indringende vragen komt, worden de naheffingen ingetrokken. De besloten vennootschap waar het in deze zaak om gaat, is eigendom van een echtpaar dat verschillende bv’s beheert. Een werknemer van een van die bv’s werd gecontroleerd wegens mogelijke fraude met de toeslagen van een kind. Een inspecteur van het belastingkantoor in Emmen besloot daarop in 2016 ook de eigenaren van de bv aan een controle te onderwerpen. Wie de werknemer is en wie het echtpaar is dat het bedrijf leidde, is niet bekend. Wel staat in het vonnis dat de Belastingdienst uitgaven voor “kinderen met een deels buitenlands klinkende naam” controleerde. De ondernemer voelde zich niet gehoord nadat hij klachten over de inspecteur had ingediend vanwege discriminatie. Volgens de ondernemer en zijn vrouw werd er door de Belastingdienst zonder inhoudelijke toetsing van uitgegaan dat ze privé niet te goeder trouw waren, waarna hen grove fraude werd verweten. Jarenlang werd het echtpaar achtervolgd wegens vermeende verkeerde belastingaangiftes, waarvoor geen snipper bewijs blijkt te zijn. Aftrekposten werden niet geaccepteerd, waarna ze forse naheffingen kregen. Tegenover de rechter verklaren de ondernemer en zijn partner dat ze “vierhonderd blauwe enveloppen” hebben ontvangen en dat ze honderd bezwaren en beroepschriften hebben ingediend. De “fysieke en psychische stress en het onbegrip over wat hen is overkomen, eisten en eisen nog steeds hun tol,” zeggen ze. Eén van hen is met burn-outverschijnselen en psychische problemen onder medische behandeling. In mei 2021 kreeg een van hen het bericht dat een van hen was opgenomen in het zogenaamde Fraude Signalering Systeem – de ‘zwarte lijst’. 24.000 De inspecteur van de Belastingdienst erkende op de zitting dat “onzorgvuldig” is gehandeld en begreep dat het “onderzoek als streng is ervaren”. Van de medewerker van de Belastingdienst die de controle uitvoerde, was bekend dat hij “de strenge aanpak” hanteerde. Hij is inmiddels niet meer werkzaam in die functie. Tijdens de zitting kwam het tot een harde confrontatie tussen het hof en de belastinginspecteur. De ondernemer had de documenten die te maken hebben met het FSV en ook belastingdossiers opgevraagd, maar die had hij niet gekregen. De inspecteur beweerde dat van inzage wel sprake is geweest. De stukken werden echter ook tijdens de zitting niet overgelegd. De rechters weigerden mee te gaan met de beweringen van de inspecteur. “Het hof vraagt of de rechter de Belastingdienst nog wel kan geloven”, staat er in het vonnis. Toen de inspecteur antwoordde dat de aanslagen “waarschijnlijk wel kloppen”, zeiden de rechters: “Het hof vraagt of dit zo is en vraagt nogmaals of de rechter de Belastingdienst kan vertrouwen.” De inspecteur, die niet met het bewijs voor de FSV-signalering kwam, zei plotseling dat de zaak “om een oplossing vraagt” en was bereid naheffingsaanslagen te vernietigen en “ook andere belastingzaken op te lossen”. Het hof noemde de vernietiging van de naheffingen “een begin”. De ondernemer won de zaak op alle punten en de Belastingdienst werd veroordeeld tot vergoeding van de proceskosten, waarbij de rechter vroeg “ruimhartig” te zijn. De inspecteur bleef vervolgens volhouden dat “niet onzorgvuldig is gehandeld”, maar gaf toe dat “het totale plaatje” wel om een “ruimhartige vergoeding” vraagt. Leijten en Omtzigt stellen Kamervragen over de uitspraak

In de peiling van Maurice de Hond van 13 februari 2022 blijkt dat 20% van de zetels van partij in de Tweede Kamer het laatste jaar zijn verschoven. De mutaties, onder de 3 laat ik even buiten beschouwing, zijn: VVD -12, CDA -9, D66 -5 en JA21 +10, BBB +7, Volt +7, PvdD +3. Harde klappen voor de coalitie.

De hogere Europese ambities van Rutte IV zijn niet realistisch. Het ambtenarenapparaat heeft daarvoor nu niet voldoende kennis en menskracht in huis. Die conclusie trekt IOB, de onafhankelijke evaluatie-dienst van Buitenlandse Zaken, na interviews met meer dan 160 ambtenaren. In het rapport https://www.iob-evaluatie.nl/resultaten/eu-beleidscoordinatie wordt gewaarschuwd dat de Nederlandse wens om na Brexit zelf een grotere rol te spelen in de EU alleen haalbaar is met extra investeringen. Nu is de werkdruk al zo hoog dat er amper ruimte is voor reflectie. Het informeren van de Tweede Kamer en het beantwoorden van Kamervragen legt „veel druk op ambtenaren”. Daardoor komen óók belangrijke zaken als strategievorming „in het gedrang”. In de afgelopen jaren klonk Nederland vaak zuinig en defensief in EU-discussies, bijvoorbeeld over financiële solidariteit. In het coalitieakkoord staat, vooral op verzoek van D66, dat Nederland in de EU „een voortrekkersrol” wil spelen, door actiever mee te denken over defensie, klimaat en digitalisering. Volgens de IOB-onderzoekers heeft de rijksoverheid daar nu de spankracht niet voor. Het rapport zegt niet hoeveel extra mensen nodig zijn. (bron: NRC)

Een lezersbrief in de Telegraaf: Minister De Jonge komt nu al, zo vlak na de formatie, met het bericht dat het geplande aantal nieuw te bouwen huizen dit jaar en ook volgend jaar niet gehaald gaat worden. Teveel uitstoot van stikstof verhindert dat, weet Jan Pronk. Elke Nederlander buiten het kabinet wist of vermoedde dit al, maar Hugo de Jonge doet voorkomen alsof dit een complete verrassing is. En dus gaan we weer anticiperen op de bestaande situatie, terwijl ex-minister Ronald Plasterk onlangs nog haarfijn heeft uitgelegd dat Nederland helemaal geen echt stikstofprobleem heeft. Maar we gaan de komende jaren helemaal niets goedmaken op het gebied van woningnood. We gaan dat probleem eerder vergroten door de aanhoudende immigratie geen enkele halt toe te roepen en onze jonge woningzoekenden voor het zoveelste jaar in de kou te laten staan. De incompetentie en onmacht van het zoveelste kabinet Rutte begint nu echt groteske vormen aan te nemen. Zicht op verbetering is er echter niet en dus blijven we lekker aanmodderen, wegkijken, ontkennen en doorvergaderen. Een gaaf land, echter allang niet meer voor de oorspronkelijke Nederlanders. (bron: DFT) Op het eerste gezicht een bijdrage uit het kamp-Wilders, maar niet geheel onterecht. Het geeft een beeld dat door velen wordt herkend. En ja, delen van het beleid van Rutte IV is een voortzetting van Rutte III. Voor de zoveelste keer heeft de premier in de Kamer sorry gezegd tegen de Groningers, kennelijk in de hoop dat deze milder over hem zullen oordelen. Maar ook de chaos over het corona-beleid was deze week weer aan de orde. Het initiatief van de oud-staatssecretaris van Economische Zaken Mr Drs Mona Keizer, die door Rutte persoonlijk werd weggestuurd, van het corona Manifest om de corona-pas af te schaffen, werd afgedaan door VWS als onbespreekbaar. Nadat de petitie door >800.000 was ondertekend kantelde de mening: als er geen tegenvallers komen wordt de QR-code voor binnenlands beleid einde februari afgeschaft. En dan de complete chaos waarin de Belastingdienst verkeert, die ze over zichzelf hebben afgeroepen.

2 jaar lang waren de doelen van het kabinet: de zorg ontlasten, kwetsbaren beschermen, zicht richten op het virus. Maar dat gaat veranderen — minister Ernst Kuipers (Volksgezondheid, D66) kondigde in een brief aan de Kamer aan dat er nog maar 2 nieuwe hoofddoelen zijn. Kwetsbaren beschermen is afgevallen. De doelen zijn nu: „toegankelijkheid van de gehele zorgketen voor iedereen” en „sociaal-maatschappelijke en economische continuïteit/vitaliteit”. „Uitsluiten van risico’s” is niet langer het doel, wel „een zo normaal mogelijke manier van leven” en het „openhouden van de samenleving”. Het coronabeleid lijkt bovendien een heel ander karakter te krijgen. Nu staat het OMT-advies nog centraal in de besluitvorming, maar Kuipers vindt dat er in de advisering een betere „balans” moet komen die „recht doet aan de nieuwe brede doelstellingen”. OMT-lid Marc Bonten zei op BNR al dat hij denkt dat het OMT binnenkort opgeschort kan worden — het RIVM moet het nu wel alleen af kunnen. Ook opvallend: op de persconferentie van komende dinsdag staat Kuipers alleen, Rutte zal er niet zijn omdat hij het regeringsakkoord in de Eerste Kamer moet verdedigen. Hij zei dinsdag in de Kamer dat hij eigenlijk al langer vindt dat „elke twee weken zo’n persconferentie met zijn tweeën wat zwaar aangezet is”. Tijden veranderen: nog geen twee maanden geleden stonden ze er met zijn drieën en sloot OMT-voorzitter Jaap van Dissel nog aan bij de persconferentie, nog geen maand geleden zat Nederland in een lockdown. (bron: NRC)

Ambtenaren van het ministerie van Volksgezondheid hebben in de eerste maanden van de coronacrisis meerdere keren de tekst van OMT-adviezen aangepast. Uit onderzoek van Nieuwsuur blijkt dat het ministerie meermaals overleg voerde met het RIVM over tekstwijzigingen in conceptadviezen van het OMT, voordat deze beschikbaar werden gemaakt voor het publiek. Nieuwsuur onderzocht duizenden vrijgegeven documenten over de eerste maanden van de coronacrisis, waaronder mailwisselingen. Daarin werden meerdere voorbeelden gevonden van tekstaanpassingen in de adviezen die op voorspraak van het ministerie werden gedaan. Een ambtenaar van het ministerie schreef op 14 april 2020 in een mail dat een zin over het OMT-advies over het dragen van mondkapjes door personeel in de ouderenzorg “nog wel een tandje scherper” kon. Hij stelde zelf een nieuwe zin op, die vervolgens door het RIVM in zowel het advies als de richtlijn voor de verpleeg- en thuiszorg werd gezet. In een ander advies hebben ambtenaren de OMT-aanbeveling om chauffeurs in de dagbesteding mondmaskers te laten dragen laten afzwakken. Eerst zou volgens het ministerie een scherm tussen bestuurder en passagier moeten worden overwogen, en dan pas een mondmasker. Betrokken OMT-leden bleken niet geraadpleegd te zijn over de tekstwijzigingen door het ministerie en het RIVM. Volgens deskundigen is de onafhankelijkheid van het OMT geschonden door de inmenging van het ministerie. In een reactie zeggen het ministerie en het RIVM dat de aanpassingen slechts over de vorm gingen. Inhoudelijk is er volgens het ministerie en het RIVM niets veranderd aan de adviezen van het OMT. (bron: NU) Dat met zulke kleine aanpassingen van praktische aard de onafhankelijkheid van het OMT geschonden zouden hebben beoordeel ik als ‘spijkers op laag water zoeken’. Ik verwacht wel dat ernstiger zaken aan het licht gaan komen tijdens de parlementaire onderzoek over het corona-beleid onder Rutte III.

Corona, omikron, 1g, 2G, 3G

Mensen die besmet zijn met corona hoeven mogelijk korter in zelfisolatie. Dat zei minister van Volksgezondheid Kuipers in de talkshow Beau. Nu is die periode nog minimaal een week. Daarna mag een besmet persoon weer naar buiten als die 24 uur klachtenvrij is. De periode wordt mogelijk korter omdat de omikronvariant minder ziekmakend is. Volgens Kuipers moet het RIVM dat beoordelen. De minister vreest dat de samenleving ontwricht raakt doordat een groot aantal mensen in isolatie zit. In de zorg en het ov is er al een tekort aan personeel. Gemiddeld raken meer dan 100.000 mensen per dag besmet. (bron: NOS) Voor corona bepaalde mensen zelf of de bedrijfsarts wanneer je weer aan het werk ging na een griepje. Nu bepaalt de overheid dat en het eerste resultaat van die overheidsrichtlijnen na omikron-besmetting vallen tegen. Heel veel mensen negeren de regels. Wat vreemd is is waarom het RIVM deze week gestopt is met de dagelijkse rapportage van het aantal besmettingen. Dat wordt gestopt aan het einde van de pandemie snap ik, maar nog voor het hoogtepunt van omikron is bereikt, vraag om een toelichting die het RIVM niet geeft. Wat ook vreemd is zijn de enorme aantallen spotjes in de media om vooral naar de vaccinatiecentra te gaan om je te laten boosteren met de boodschap ‘bescherm je vooral te omikron’. Dat zou suggeren dat de 60% mensen die al geboosterd zijn geen omikron krijgen. Daar geloof ik helemaal niets van. Ongeveer 1 miljoen mensen per week testen positief op omikron, daaronder moeten grote aantallen mensen zijn die dubbel zijn gevaccineerd e/o geboosterd. Maar het RIVM bevestigt noch ontkent dit. Kennelijk zit de overheid nog met grote voorraden ingekochte boosters en vaccins, die straks moeten worden vernietigd, als na omikron corona beheersbaar wordt.

Bijna twee jaar lang mocht McDonald’s vrijwel de hele tijd openblijven terwijl sportclubs geregeld dicht moesten. Slijterijen open, yogacentra gesloten. Coffeeshops bleven toegankelijk, zwembaden niet. Juist de laatste tijd worden daar alom vraagtekens bij gezet. Want de gevolgen voor de gezondheid zijn enorm, blijkt steeds duidelijker. Zo is 34% van de Nederlanders tijdens de coronacrisis minder gaan sporten. En dat tijdens een pandemie waarbij body mass index (BMI) en algemene gezondheid belangrijke bepalers van het risico op ernstige ziekte bij besmetting zijn. Ook de mentale gezondheid staat extreem onder druk: nooit eerder waren zo veel jonge mensen eenzaam, angstig of somber. Al vanaf het begin van de pandemie is er frustratie bij heel wat artsen en gezondheidsdeskundigen over het gebrek aan aandacht voor het belang van een gezonde leefstijl. Is het, nu duidelijk is dat dit virus nog vele jaren blijft, tijd om het wat minder over ziekte en wat meer over gezondheid te hebben? Hoe kan het eigenlijk dat leefstijl nog steeds niet centraal staat tijdens deze pandemie? „Gezond worden en blijven is hard werken”, zegt Sabine Pinedo, vasculair internist, zorgondernemer en een prominente voortrekker van de leefstijlgeneeskunde in Nederland. „Terwijl onze maatschappij liever snelle oplossingen wil. Wij artsen hebben pillen en prikken, om snel van hun ongemak af te zijn vragen mensen daar ook om. Maar de kern van het probleem wordt zelden opgelost.” Ook volgens radioloog en leefstijlarts Femme Zijlstra reduceren we door doorgeslagen medicalisering ziekte en gezondheid tot iets wat we makkelijk kunnen consumeren. De meeste gezondheidsproblemen zijn niet acuut maar chronisch. Mensen zijn langdurig ziek, ze voelen zich voortdurend suboptimaal, hebben meerdere of steeds nieuwe klachten. Zijlstra: „Als je daar het acute geneeskundemodel op loslaat ga je voorbij aan de complexiteit van gezondheid en van het leven zelf.” Pillen en prikken zijn vaak symptoombestrijding, zegt ze, en lossen de onderliggende problemen zelden op. Kan het anders? Veel medici zijn daarvan, ook al vóór de pandemie, overtuigd geraakt. Zo ook Thomas Plochg, directeur van de Federatie voor Gezondheid, een publiek-privaat netwerk van zo’n 80 organisaties dat zich hard maakt voor een andere aanpak van gezondheidsproblemen. Bij het project #MissieVeerkracht dat Plochg lanceerde, is er ook veel aandacht voor de rol die patiënten zelf hebben, zoals leren omgaan met aandoeningen, gezonder eten, meer bewegen. Bij aandoeningen als diabetes kan dat al binnen enkele weken veel verbetering opleveren, blijkt uit onderzoek van onder meer het Leids Universitair Medisch Centrum. Uiteenlopende zaken tellen op tot een gezondere leefstijl. Voldoende ontspanning, gezond eten, regelmatig bewegen: we weten bijna allemaal wel dat ze ertoe doen, maar ja: ga er maar aanstaan. En de psychologische component van gezondheid raakt vaak ondergesneeuwd. Hoe vaak denk je als je ziek bent bijvoorbeeld aan dingen als zingeving of de natuur als geneesmiddel? Gezondheid is een ingewikkeld proces van vele jaren, geen ding dat je even snel kunt kopen. En het is op deze systemische manier bekeken een uitdaging voor de hele samenleving. „Op deze manier naar gezondheid kijken is complex, en het zal vele jaren duren voordat dit de standaard is”, zegt Pinedo. „Maar we zullen wel moeten, toch?” (bron: NRC)

Het kabinet zet erop in dat eind deze maand veel coronamaatregelen van tafel gaan. Volgens bronnen denkt het kabinet eraan het corona-toegangsbewijs en de 1,5-meterregel af te schaffen. Wel moet de knoop nog worden doorgehakt. Het kabinet kondigt volgende week waarschijnlijk al verdere versoepelingen van de coronamaatregelen aan. Niet alles mag open; wel wordt bijvoorbeeld gedacht aan vollere voetbalstadions en theaters en opening van het nachtleven. Het aantal coronabesmettingen stijgt de komende tijd weliswaar nog wat, maar dat neemt naar verwachting geen dramatische vormen aan. Verder is de vaccinatiegraad onder ouderen hoog en hebben veel besmette jongeren weinig klachten. (bron: NOS)

Het kabinet gaat de stem van het volk negeren, dat is heel onverstandig. Vrijwel niemand van de per dag 100.000 geregistreerde besmette mensen met omikron maakt zich zorgen over een besmetting van een griepje, er worden nog maar 0,08% (80 op de 100.000) opgenomen (60% van 132) in het ziekenhuis. Het kabinet kan zich beter inzetten op de sociale gevolgen van de ingestelde maatschappelijke beperkingen. Maar een dag later kwam minister Kuipers erop terug. Het openhouden van de samenleving wordt het uitgangspunt voor het nieuwe coronabeleid schrijft zorgminister Kuipers aan de Tweede Kamer. Hij wil toe naar “een zo normaal mogelijke manier van leven”. Het beleid gaat zich richten op de toegankelijkheid van de zorg voor iedereen en op maatschappelijke en economische continuïteit en wordt dus niet meer primair gevoerd vanuit de belasting van de zorg. Kuipers zegt ook dat er mogelijk een nieuwe boostercampagne volgt. (bron: NOS)

Lockdowns moeten voorgoed tot het verleden behoren, vindt het kabinet, schrijft Niels Marcus in Trouw. Het kabinet wil de samenleving en zichzelf verlossen uit de permanente crisissituatie waarvoor het coronavirus al bijna twee jaar zorgt. “De cijfers gaan niet verkeerd”, zei premier Mark Rutte. De situatie in de ziekenhuizen is redelijk stabiel. Het grootste probleem daar is op dit moment uitval van personeel, dat zelf corona heeft of in quarantaine moet. Afgelopen weekend ontstond breed verzet tegen 3G (waarbij alleen gevaccineerden, van corona herstelde en recent geteste mensen (binnen een bepaalde periode) plus mensen die zich hebben laten testen met een negatieve uitslag cafés of culturele instellingen inkomen), aangevoerd door oud-staatssecretaris Mona Keijzer. Ondanks het protest wilde het kabinet, zeg minister Kuipers, dit toegangsbewijs voorlopig in stand houden, met een aantal andere basismaatregelen. Kuipers schrijft dat hij de ‘proportionaliteit’ van 3G kritisch tegen het licht wil blijven houden. Maar daar hij enkele dagen later weer van terug. Er klonk lang kritiek dat het kabinet bij het maken van het coronabeleid te éénzijdig kijkt naar de belastbaarheid van de zorg, nu voegt het kabinet twee doelen toe. De samenleving en economie moeten zoveel mogelijk blijven doordraaien, zodat er zo min mogelijk sociale of maatschappelijke schade ontstaat. Het voor lange tijd sluiten van sectoren zonder uitzicht op heropening moet daarom tot het verleden behoren. Kuipers wil de plannen die de verschillende sectoren de afgelopen tijd zelf maakten om open te blijven, betrekken bij zijn strategie. Daarnaast moet de zorg toegankelijk blijven voor iedereen. Dat betekent dat alle behandelingen moeten doorgaan, ook inhaaloperaties. Onderdeel van het streven naar ‘transparantie, voorspelbaarheid en rust in de besluitvorming’ is dat premier Mark Rutte een stapje opzij zet in het coronadossier. De komende tijd werkt Kuipers zijn plannen voor de lange termijn verder uit. De volledige strategie wil hij in maart presenteren. Dan gaat het om het hervormen van de zorg, zodat die minder snel overbelast raakt. Het vorige kabinet kwam al met ideeën waarop Kuipers wil voortborduren. Bijvoorbeeld het samenbrengen van coronazorg in enkele ziekenhuizen, zodat andere instellingen andere behandelingen kunnen doen. Ook moet het mogelijk worden om de intensive cares op te schalen, die dreigden vaak overbelast te raken door coronapatiënten. (bron: Trouw) Het idee, waaraan nu over nagedacht gaat worden over een gecentraliseerde verpleging van corona-patiënten komt op een moment dat we denken en hopen dat we wat betreft corona-besmettingen over de top heen zijn. Ik heb dat idee al maanden geleden aan de orde gesteld. Waarom precies deze week, met een enorme achterstand in het verwerken van testuitslagen (het laatst bekende aantal is 189.000) het RIVM stopt met de dagelijkse rapportage van het aantal besmettingen is volstrekt onduidelijk. Op mijn vraag daarover aan het RIVM kwam geen antwoord, ik werd verwezen naar de onbegrijpelijke tekst daarover op hun website. Het lijkt erop dat een lange termijn aanpak als mosterd na de maaltijd komt. Maar het is zeker niet slecht om een uitgewerkt plan achter de hand te hebben voor het geval wij opnieuw in de toekomst met een epidemie worden geconfronteerd. Dat kan 10 jaar duren maar ook 100 jaar (Spaanse Griep 1918/1919). 2G is afgevoerd van de agenda van de 2e Kamer, de openingstijden voor de horeca worden komende vrijdag naar 01:00 uur verhoogd. Einde van de maand gaat de corona-pas ingetrokken.

Financieel/economische berichten

In het vorige blog heb ik hier al aandacht aan besteed, het dreigement is een deel van de strijd in welke mate Facebook e.a. met de privacy-data van Europese burgers met een FB/Instagram/Messenger/WhatsApp account kunnen blijven dealen met Amerikaanse geinteresseerde partijen. Het is een deel van hun verdienmodel. Facebook-moederbedrijf Meta Platforms overweegt te vertrekken uit Europa als het concern geen data van Europese gebruikers meer mag uitwisselen met de Verenigde Staten. Die dreigende boodschap herhaalt het socialemediabedrijf in een document dat het heeft ingediend bij de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC. Het is niet voor het eerst dat het bedrijf achter onder meer Facebook, WhatsApp en Instagram een dergelijk geluid laat horen. In 2020 werd Facebook namelijk door privacytoezichthouders in Ierland verteld dat het niet langer standaard contractuele clausules mag gebruiken om te voldoen aan de privacyregels bij het verzenden van gegevens naar de VS. De Ierse autoriteiten hadden Facebook een verbod opgelegd vanwege de nietigverklaring door het Europees Hof van Justitie van de regeling over data-uitwisseling, het zogenoemde Privacy Shield. Persoonsgegevens zijn in de VS volgens het hof minder goed beschermd dan in Europa. Facebook waarschuwde direct dat het stopzetten van trans-Atlantische gegevensoverdracht een verwoestende impact kan hebben op het bedrijf. De onderneming is afhankelijk van de verwerking van gebruikersgegevens om gerichte onlineadvertenties aan te kunnen bieden.

Momenteel wordt er door de Ierse datatoezichthouder nog onderzoek gedaan. Meta wacht in de zaak daarom nog op een definitief besluit. Dat komt mogelijk in de eerste helft van dit jaar. In die context waarschuwt het Amerikaanse bedrijf nu dat als er geen goede oplossing komt, “we waarschijnlijk niet in staat zijn om een aantal van onze belangrijkste producten en diensten, waaronder Facebook en Instagram, in Europa aan te bieden”. De zaak begon een aantal jaar geleden met een klacht van de Oostenrijkse privacy-activist Maximilian Schrems over Facebook Ireland, het Europese hoofdkantoor van het bedrijf. Schrems had bij de Ierse autoriteit voor databescherming geklaagd over de doorgifte door Facebook Ireland van persoonsgegevens aan het moederbedrijf in de VS. Hij vroeg zich af of die in de VS wel voldoende beschermd waren. (bron: HLN)

De inflatie in de VS in januari bedroeg 7,5%, in december was dat op CPI-basis 7.04% en op jaarbasis 2021 4,69%. De roep om verkrapping van de liquiditeiten en verhoging van de rentetarieven neemt toe.

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), dat de cijfers naar buiten bracht, zorgden met name de hogere voeding- en energieprijzen ervoor dat de inflatie verder is opgelopen naar 6,4%. In december werd nog een inflatie van 5,7% gemeten wat ook al het hoogste niveau was in bijna 40 jaar. In augustus 1982 stegen de prijzen gemiddeld met 5,9% op jaarbasis. Volgens het CBS was de gas- en elektriciteitsrekening in de eerste maand van 2022 bijna 90% duurder dan een jaar eerder. In december was de prijsstijging op jaarbasis 75%. De bijdrage van energie aan de totale inflatie bedroeg ruim 3%. Het kabinet heeft maatregelen genomen om de stijging van de energierekening te verminderen. De heffingskorting op de energierekening is verhoogd en het belastingtarief op elektriciteit werd verlaagd. Ondanks de verlaging van de energiebelasting nam de prijsstijging op jaarbasis van energie toe. Dit komt volgens het CBS doordat de variabele leveringstarieven van energie in januari verder stegen. Volgens CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen was de inflatie nog hoger geweest zonder maatregelen van het kabinet. Hij meldt dat zonder de tijdelijke belastingverlagingen op energie de inflatie op 7,4% was uitgekomen. Het kabinet kondigde eerder al een korting van €230 op de energierekening aan, en een verlaging van de belasting op elektriciteit. Een gemiddeld huishouden is hiermee op jaarbasis €400 minder kwijt. Voedingsmiddelen waren in januari 4,3% duurder dan een jaar eerder, in december was dit 2,6%. Bij vrijwel alle soorten voedingsmiddelen was de prijsstijging op jaarbasis in januari hoger dan in december. Brood, kaas en kwark hadden de grootste bijdrage aan deze ontwikkeling. De prijsontwikkeling van kleding en schoenen drukte daarentegen de inflatie. Vorige week maakte het CBS ook al een inflatiecijfer bekend, toen kwamen de prijsstijgingen over januari uit op 7,6%. Dat cijfer was net iets anders berekend, zodat het te vergelijken is met de rest van de landen van de Europese Unie. In de eurozone kwam de inflatie op 5,1% uit. Dat de inflatie in Nederland zoveel hoger ligt, is voor het grootste deel te verklaren omdat Nederland relatief veel gas gebruikt in onze energiemix. (bron: DFT)

De kabinetsplannen van Rutte IV pakken voor nogal wat huishoudens niet goed uit. De verschillen zijn groot, blijkt uit een doorrekening van het Nibud op verzoek van de Tweede Kamer. De koopkracht van veel gepensioneerden en zelfstandigen stijgt op grond van het coalitieakkoord het minst en daalt in bepaalde gevallen zelfs. Ook gaan huishoudens er door veranderingen in de huurtoeslag op achteruit. Wel is de verhoging van het minimumloon gunstig. Minima gaan er het meest op vooruit. Wat de precieze waarde van de cijfers is, is onduidelijk. De hoge inflatie kan leiden tot forse koopkrachtdalingen. (bron: NOS) De kabinetsplannen waren al gedateerd door de snelle stijging van de inflatie en die ontwikkeling zet zich op dit moment door. Dat heeft voor veel meer groepen in de samenleving ingrijpende consequenties. Mensen die in financiële problemen komen door de kostenstijgingen aan de pomp, voor gas en elektra en in de supermarkt. Daar doet minister Kaag, van Financiën, vooralsnog niets aan. Met de Voorjaarsnota wil ze daarnaar kijken.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De komende drie jaar zullen de kosten voor de ouderenzorg, gehandicaptenzorg en ggz met 32% stijgen, wat neerkomt op ongeveer 18 miljard euro extra. Een analyse van meer dan 1300 jaarverslagen van zorginstellingen door Intrakoop, de inkoopcoöperatie van de zorg, laat zien dat het inhuren van extern personeel een van de redenen is voor de explosieve stijging. In de ouderenzorg is 10% van de medewerkers niet in loondienst. In de gehandicaptenzorg en ggz geldt dat voor zo’n 8%. Dat zet de kwaliteit van de zorg onder druk. Want hoe meer geld naar extern personeel gaat, des te minder ruimte er is voor investeringen in de kwaliteit van de zorg, bijvoorbeeld voor technologische innovaties om juist de zorgtekorten op te vangen, stelt Actiz, de branchevereniging van zorgorganisaties. We weten dat we dit personeelstekort niet kunnen oplossen op de manier zoals we het nu doen”, stelt een woordvoerder van Actiz. “Er zijn simpelweg te weinig mensen die deze vacatures de komende twintig jaar kunnen invullen. We moeten dus anders naar dit probleem gaan kijken, bijvoorbeeld met technologische innovaties die bepaalde taken van personeel kunnen overnemen.” De personeelskosten in de ouderenzorg, gehandicaptenzorg en ggz namen tussen 2010 en 2020 al met 50% toe, blijkt uit de analyse van Intrakoop (voor slimme inkoop en innovaties in de zorg). Bij ziekenhuizen was dat 40%. Het is niet zo dat de salarissen in bijvoorbeeld de thuiszorg elk jaar met 5% zijn gestegen. De lastenstijging zit dus grotendeels bij de medewerkers die niet in loondienst zijn. De voorspelling over de kostenstijging met 32% is in lijn met ramingen van onder meer het ministerie van volksgezondheid. Maar omdat Intrakoop naar jaarverslagen kijkt, wordt nu zichtbaar dat vooral de inhuur van extern personeel voor kostenstijging zorgt. Het ministerie ziet bijvoorbeeld niet dat in de ouderenzorg ruim €1,5 mrd naar het inhuren van extern personeel gaat. In de GGZ is dat €700 mln, en in de gehandicaptenzorg €600 mln. Intrakoop kijkt naar jaarverslagen van instellingen in de vier grote sectoren – naast ouderenzorg, gehandicaptenzorg en ggz ook de ziekenhuizen, waar voor €900 mln extern werd ingehuurd. Er zijn meer redenen waarom de kosten in de drie verzorgende sectoren sterk stijgen. Zo is vastgoed duurder, net als energie, voeding en verzekeringen. Kabinetten proberen al tientallen jaren de zorgkosten in te tomen. Het nieuwe kabinet probeert dat in de ouderenzorg onder meer door ouderen zo lang mogelijk thuis te laten wonen. Daarnaast is in het regeerakkoord een plan opgenomen om wonen en zorg te scheiden. Vermogende bewoners van verpleeghuizen zouden dan meer zelf moeten betalen. Dat idee stond ook al in een rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR). Volgens dat adviesorgaan van de regering laten de personeelstekorten zien dat er grenzen zijn aan de zorg die een land kan bieden. Het is tijd om keuzes te maken, bijvoorbeeld om niet-kosteneffectieve ingrepen niet langer te vergoeden, vindt de WRR. Ook Actiz, een belangenvereniging van zorgorganisaties, stelt dat de nieuwe cijfers nogmaals laten zien ‘dat we als maatschappij voor een enorme uitdaging staan’. ‘Door de oplopende vergrijzing binnen Nederland stijgt het aantal 65++ de komende 20 jaar met meer dan de helft tot bijna vijf miljoen. Het aantal 90++ stijgt zelfs met 200%. Dit in combinatie met de oplopende zorgkosten, heeft grote gevolgen voor hoe de zorg er straks uit gaat zien.’ (bron: Trouw) Waarvan acte.

Door het beleid van de Griekse regering hebben duizenden mensen in vluchtelingenkampen in het land geen toegang tot voedsel en dreigt een hongercrisis, waarschuwt noodhulporganisatie International Rescue Committee (IRC). Onder de vluchtelingen zijn ook veel kinderen. Volgens IRC wordt aan zo’n 6.000 mensen onvoldoende voedsel verstrekt door het besluit van de centrumrechtse Griekse regering om de voedselvoorziening stop te zetten voor mensen die niet langer in een asielprocedure zitten. Van de circa 90.000 vluchtelingen die in Griekenland leven, zijn momenteel 15.793 mensen opgevangen in vluchtelingenkampen, blijkt uit de laatste cijfers van de noodhulporganisatie. Maar voor slechts ruim 10.000 van hen is eten geregeld, allemaal mensen die nog wachten op de afhandeling van hun asielverzoek. “Dit betekent dat voor ruim een derde van de mensen in Griekse vluchtelingenkampen geen eten is geregeld”, zegt mensenrechtenadvocaat Martha Roussou van IRC tegen RTL Nieuws. “Zonder dringende maatregelen kan dit leiden tot een hongercrisis die een verwoestende impact zal hebben op kwetsbare mensen.” Het gaat in veel gevallen om kinderen, aangezien zo’n 40% van de bewoners van de noodopvangkampen minderjarig is. IRC zegt van leraren van lokale basisscholen te horen dat kinderen naar school komen zonder te hebben gegeten, en zonder zelfs maar een snack om ze de dag door te helpen. Samen met andere hulporganisaties doet IRC daarom een beroep op de Griekse regering om er snel voor te zorgen dat de mensen in de vluchtelingenkampen geen honger lijden, ongeacht hun asielstatus. Op het hoogtepunt van de migratiecrisis reisden bijna een miljoen mensen, overwegend Syriërs, door Griekenland op weg naar de EU. De aantallen zijn flink afgenomen sinds de in juli 2019 aangestelde premier Kyriakos Mitsotakis een strenger beleid voert. Het Griekse ministerie van Migratie en Asiel in Athene weerspreekt stellig dat sprake is van een voedseltekort onder vluchtelingen in het land. Het ministerie zegt in nauw contact te staan met verantwoordelijk Eurocommissaris Ylva Johansson (Binnenlandse Zaken) in Brussel. “Als er 10 vluchtelingen in dit land zijn die geen voedsel hebben gekregen, zeg ik mijn baan op”, zegt staatssecretaris Manos Logothetis tegen de Britse krant The Guardian. (bron: RTL Nieuws) Dit is het beeld van de Europese Unie anno 2022.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 6 februari 2022 bedraagt 77.648 (achterstand 191.000), 1.279, 214 Hierbij de aantekening dat tussen de 30% en 50% opgenomen patiënten met een andere indicatie zijn opgenomen maar waar een corona-besmetting werd vastgesteld en worden geadministreerd als een corona-patiënt. Dat vervuilt de data; vrijdag 70.410, 1.295, 176 en 60.227, 1.303 en 177 op zaterdag. Het aantal coronazieken in de ziekenhuizen (plus IC) blijft, in het licht van het aantal besmettingen extreem laag.

Eyeliners

Artsen hebben pillen en prikken, maar de kern van het probleem wordt zelden opgelost’

President Nederlandsche Bank: “Opkoop van staats- en bedrijfsobligaties door de ECB is olie op het vuur”

Meta dreigt Facebook en Instagram niet meer aan te bieden in Europa wegens datawetgeving

Hoe warm blijft Europa als Rusland de gaskraan dichtdraait?

De Nederlandsche Bank was indirect betrokken bij slavernij

Inflatie loopt hard op naar 6,4%: vooral voeding en energie duurder

De corona-piek is mogelijk bereikt

Frontberichten

https://www.nrc.nl/nieuws/2022/02/08/hoe-blijft-europa-warm-als-rusland-de-gaskraan-dichtdraait-a4085406?utm_source=SIM&utm_medium=email&utm_campaign=nrc5om5&utm_content=20220802_5om5&utm_term=20220208 Qatar, Azerbeidzjan, Nigeria – Europese politici bellen momenteel de wereld rond op zoek naar alternatieven voor Russisch gas. Het was een „uitmuntend” gesprek, met een „betrouwbare partner”, twitterde voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen na afloop. week geleden had ze op een donderdagavond uitgebreid met „zijne hoogheid” de emir van Qatar, Tamim bin Hamad Al-Thani, aan de telefoon gezeten. Ze hadden het over de vraag of het kleine maar gasrijke Emiraat Europa misschien te hulp kon schieten, mocht Rusland in het conflict over Oekraïne op enig moment de gaskraan dichtdraaien. Haar lovende woorden konden het gebrek aan concrete resultaten dat het gesprek had opgeleverd, niet verhullen. Sterker, een paar dagen later bleek dat mogelijke hulp niet voor niks kwam. De Qatari’s willen wellicht helpen, maar dan moet de EU we een mededingsonderzoek naar bestaande Qatarese gascontracten met EU-landen staken. Volgens de Europese Commissie staan die contracten eerlijke concurrentie in de weg, en leiden ze tot onnodig hoge prijzen. Zo moet Qatarees gas in het EU-land dat het kocht blijven, terwijl de Commissie juist wil dat gas vrijelijk kan stromen binnen de Unie, dat zou essentieel zijn voor een goed functionerende markt. De Commissie zwijgt voorlopig over de voortgang van de gesprekken. https://images.nrc.nl/EgkPD2tHQefQPKc1KMm5YKoEllo=/1920x/smart/filters:no_upscale():strip_icc()/s3/static.nrc.nl/bvhw/files/2022/02/kaartgas.png Natuurlijk is het de vraag of Rusland bereid is om alles op het spel te zetten: volgens een schatting zou hofleverancier Gazprom bij een regelrechte ‘gasoorlog’ met Europa dagelijks zo’n $200 à $230 mln mislopen. Het stilleggen van gasinstallaties is bovendien een precair proces waarbij van alles mis kan gaan. En dan is er nog de reputatieschade. Afnemers houden niet van onbetrouwbare leveranciers. Dat geldt zeker ook voor China, een andere steeds belangrijker wordende afzetmarkt voor Rusland. Mocht het goed gaan, dan zou Europa in ieder geval betrekkelijk schadevrij de winter kunnen doorkomen, aldus de denktank – iets korter als februari nog een echt koude wintermaand wordt. Maar als Rusland besluit de gaskraan voor meerdere winters dicht te draaien, dan zijn de problemen voor Europa niet goed meer te overzien. In dat geval wacht de EU „een kolossale uitdaging”. aldus de Bruegel-onderzoekers. Denktankjargon voor: nagenoeg onmogelijk. Zelfs als Rusland helemaal niets doet, moet er een prijs worden betaald. Die wordt vooral gevoeld in de portemonnee van bedrijven en burgers. Alle nervositeit heeft de gasprijzen de afgelopen maanden naar grote hoogten gestuwd. In heel Europa kreunen consumenten onder torenhoge inflatie. Voorlopig lijkt daar geen einde aan te komen. De Europese Commissie lijkt dat te beseffen. Maandag bleek dat Brussel ook nadenkt over een plan om de groeiende financiële pijn bij burgers te verzachten. Denk aan ‘interventies’ in het mechanisme waarmee gas- en elektriciteitsprijzen in Europa worden bepaald. Zo’n maatregel sloot Brussel eerder nog resoluut uit. Verslaafd zijn heeft een prijs. (bron: NRC) Ter kennisname.

Bart Zuidervaart wacht in Trouw op een belangrijk debat. Wekelijkse motie-diarree, oneindig veel schriftelijke vragen aan het kabinet, dagelijkse ophef: je kunt het je bijna niet voorstellen, maar de Tweede Kamer heeft nog tijd over om aan onderzoek te doen. Sterker: de huidige Kamerleden zullen de komende jaren een recordaantal parlementaire enquêtes binnen één regeerperiode afwerken. Eerst komt het onderzoek naar de gaswinning, daarna het fraudebeleid en tot slot de coronabestrijding. Het lijkt erop dat de Kamer het belang van reflectie zeer serieus neemt. Maar schijn bedriegt. In Middelburg woont een voormalig VVD-parlementariër die geen enkele moeite doet zijn teleurstelling te verbergen. Een jaar geleden leverde André Bosman met zes andere (inmiddels ex-)Tweede Kamerleden het rapport ‘Klem tussen balie en beleid’ af. Deze commissie bracht aan het licht hoe miljoenen burgers verdwaald raken in de bureaucratie van uitvoeringsorganisaties, zoals Belastingdienst, UWV en CBR. En het parlement is hier zelf voor een groot deel schuldig aan. Politici leveren ingewikkelde wetten af zonder oog te hebben voor de uitvoerbaarheid. Kamerleden hebben te weinig kennis en interesse. Ze veren op zodra er weer ergens een misstand is. Maar dan is het leed al geschied. De commissie-Bosman rapporteerde niet toevallig vlak voor de verkiezingen. Zo kon de nieuwe Tweede Kamer er direct mee aan de slag. Het was aardig bedacht, maar inmiddels ligt het rapport een jaar te wachten op een Kamerdebat; vandaar de teleurgestelde Bosman. Hij heeft er geen goed woord voor over. Het was nota bene de Kamer zelf die in 2019 vroeg om het onderzoek naar de uitvoeringsorganisaties. Er zijn genoeg gênante voorbeelden van instanties die burgers in de kou laten staan en diep in de ellende duwen. De politiek heeft last van een instant-regelreflex, zegt Bosman. Kamerleden schreeuwen moord en brand, zeggen dat een schandaal zich nooit meer mag herhalen en eisen onmiddellijk een oplossing. Of die oplossing ook werkbaar is, doet er minder toe. Dat mechanisme ziet hij tot op de dag van vandaag. Wanneer de Kamer over het rapport spreekt, is onduidelijk. Het staat op de lange lijst met nog in te plannen debatten. Het pijnlijke is dat het momentum volgens Bosman gepasseerd is. De nieuwe Kamer is al een jaar aan het werk en heeft oude gewoontes overgenomen die de eigen verantwoordelijkheid uit de weg gaan. Bij ontsporingen in de plenaire zaal wordt naar de Kamervoorzitter gekeken. En als leden van de coalitie moeilijke vragen krijgen tijdens een debat, verwijzen ze deze door naar het kabinet. Alsof ze zelf geen mening hebben. Aan aandacht heeft Bosman geen gebrek. Hij kreeg in september samen met CDA’er Chris van Dam, voorzitter van de commissie die onderzoek deed naar de toeslagenaffaire, de Prinsjesprijs. Volgens de jury hebben zij het parlement een spiegel voorgehouden en een aanzet gegeven voor de Tweede Kamer om beter te functioneren. De koning refereerde in de Troonrede aan het probleem van het onuitvoerbare beleid. En in het nieuwe coalitieakkoord van Rutte IV staat de belofte daar iets aan te doen. Alleen de Kamer zelf blijft in gebreke. Je kunt mensen een spiegel voorhouden, ze moeten wel het lef hebben er goed in te kijken. (bron: Trouw) Zo functioneert onze democratie dus.

Overwegingen

Oprichters en bestuurders van De Nederlandsche Bank waren jarenlang intensief betrokken bij slavernij. De bank zelf had indirect een rol als financier bij de Nederlandse koloniale slavernij en bij slavernij in niet-Nederlandse delen van de wereld. Dat staat in het onderzoek dat De Nederlandsche Bank (DNB) heeft laten uitvoeren naar het slavernijverleden van de centrale bank. Woensdag werd het resultaat, de studie ‘Dienstbaar aan de keten?’, gepresenteerd. Het rapport is ‘stevig binnengekomen’, zei DNB-president Klaas Knot bij de presentatie. ‘Dit is een tot nu toe onbesproken geschiedenis. Net als de hele directie betreur ik de betrokkenheid van DNB bij de slavernij zeer.’ In 2020 gaf DNB zelf opdracht voor het onderzoek na een aantal publicaties dat jaar over het slavernijverleden van de Nederlandse bankensector. Daaruit bleek dat verschillende oude banken die nog altijd bestaan – zoals InsingerGilissen en banken die zijn opgegaan in ABN Amro – als financiers direct betrokken waren bij de slavernij. Zij bezaten tot slaaf gemaakte mensen of accepteerden die als onderpand. Veel van die bankiersfamilies waren ook betrokken bij de oprichting en het bestuur van DNB. DNB werd in 1814 opgericht door koning Willem I. In datzelfde jaar verbood de koning de trans-Atlantische slavenhandel. Maar de slavernij zelf werd pas in 1863 afgeschaft, al moesten de vrijgemaakte slaven daarna nog tien jaar gedwongen als ‘contractarbeider’ werken. Het onderzoek spitst zich toe op die eerste 6 decennia van DNB en is uitgevoerd door de Leidse historicus Karwan Fatah-Black, samen met zijn collega’s Lauren Lauret van de Leiden Universiteit en Joris van den Tol die verbonden is aan Cambridge University. De onderzoekers beschrijven hoe DNB op initiatief van koning Willem I, samen met vermogende particuliere investeerders werd opgericht. De bank was onderdeel van het plan om van het nieuwe koninkrijk weer een koloniale welvarende wereldmacht te maken. Doel van de bank was met name de binnenlandse de economie te stimuleren door kredieten te verstrekken, en ook door zelf geld uit te geven. Een belangrijk deel van de studie richt zich op de mensen die in die jaren als aandeelhouder of bestuurder bij DNB betrokken waren. Dat zijn hoofdzakelijk leden uit vermogende Amsterdamse bankiers- en handelsfamilies. Tekenend is dat elf van de zestien geldschieters die betrokken waren bij de oprichting van de bank ‘directe intensieve betrokkenheid’ hadden bij de slavernij, twee van hen waren zelfs geboren op Surinaamse plantages. Iets later stapte ook de schatrijke weduwe Johanna Borski in, zij nam een aandeel van 40 procent in DNB. Haar kapitaal was mede tot stand gekomen dankzij de opbrengst van enkele Surinaamse plantages waar ‘circa 565 slaafgemaakten’ tewerk werden gesteld. Ook onder de bestuurders van de bank waren in die eerste decennia relatief veel mensen die belangen hadden in de slavernij. Er was in die jaren naar aanloop van de afschaffing een felle lobby gaande van slaafhoudende ondernemingen voor een zo gunstig mogelijke compensatieregeling. Daarbij waren ook bedrijven betrokken waarin DNB-bestuurders aandelen hadden. Toen in 1863 de slavernij officieel werd afgeschaft, profiteerden drie van de zes DNB-bestuurders van die compensatieregeling. Maar indirect was de dagelijkse bedrijfsvoering van DNB volledig verweven met de koloniale economie, en daarmee ook met slavernij. Zo blijkt uit dat bijna dertig procent van de producten die in die tijd bij DNB werden aangeboden als onderpand voor leningen, bestond uit ‘slavernijgoederen’. Vooral koffie, tabak en suiker werden, mede vanwege hun lange houdbaarheid, vaak beleend. De grote vraag is nu wat DNB met deze bevindingen gaat doen. De Britse centrale bank besloot na de publicatie van het onderzoek naar hun verleden om in elk geval om excuses te maken voor de slavernij-betrokkenheid van bestuurders van de bank. Ook beloofde de bank portretten en beelden van deze governors uit het bankgebouw te verwijderen. Knot sluit excuses zeker niet uit, maar zei nu eerst met maatschappelijke organisaties in gesprek te willen gaan onder leiding van Freek Ossel, voorzitter van de regiegroep Trans-Atlantisch Slavernijverleden en oud-wethouder in Amsterdam. ‘Wij willen daarna een gebaar maken dat blijvende waarde heeft’, zei Knot. (bron: NRC) Dit gaat over zaken die zich 150 jaar geleden hebben afgespeeld. Zijn daar nog nakomelingen van personen, die daar een functie in hebben gehad en bedrijven aansprakelijk voor te stellen? Kan ik aansprakelijk worden gesteld voor handelingen die ik zelf niet heb gedaan? Kunnen de Geallieerden aansprakelijk worden gesteld voor de doden die in Duitsland zijn gevallen door luchtaanvallen en bombardementen? Ik spreek mijn afschuw uit over alle vormen van slavernij die door Nederlanders in het verleden zijn uitgevoerd, maar ik hou mij verre van het mij daarvoor aansprakelijk voelen. Dat premier Wim Kok en Thom Karremans zich verantwoordelijk voelde voor het drama van Srebrenica in de zomer van 1995, oké, maar dat de achterkleinkinderen zich daar nog voor zouden moeten schamen dan wel verantwoorden, nee dat is één stap te ver.

Tot slot de vraag of Mogelijk ongeveer 1,3 miljoen Nederlanders geld terugkrijgen na de uitspraak van Hoge Raad op 24 december 2021? Dat slaat een enorm gat in de schatkist. Het kabinet zal dat op een of andere manier weer moeten vullen. Die vraag stelde Christoph Schmidt in Trouw. Het is, op het eerste oog, uitstekend nieuws voor spaarders, maar een domper voor het nieuwe kabinet. Dat moet waarschijnlijk vele miljarden euro’s terugbetalen aan die spaarders, wegens onterecht opgelegde vermogensbelasting. Dat die onterecht was, was al een tijdje bekend. Nu pas wordt de enorme omvang van de aanstaande compensatie duidelijk. Vlak voor Kerstmis presenteerde de Raad van State een baanbrekend vonnis over wat in de volksmond de ‘spaartaks’ heet. De hoogte daarvan wordt al jaren aangevochten door de Bond voor Belastingbetalers. Nu draagt de Raad van State de overheid voor het eerst op om ‘rechtsherstel’ te bieden. Die compensatie strekt zich mogelijk uit tot alle ongeveer 1,3 miljoen Nederlanders met een substantiële spaarrekening, en niet alleen maar de 60.000 die bezwaar hebben aangetekend. Als alleen die laatsten geld terugkrijgen, volgt mogelijk een stroom nieuwe rechtszaken van spaarders die zich ongelijk behandeld voelen. De Belastingdienst gaat er vanuit dat vermogende spaarders een deel van hun spaargeld beleggen. Over dat deel heft ze een hogere belasting, van ruim 5,5%, omdat beleggingen doorgaans een hoger rendement opleveren. Maar veel spaarders laten hun geld op hun spaarrekening staan, met al jarenlang een lage of soms zelfs negatieve rente. Zij moeten dus belasting betalen over geld dat ze niet hebben gekregen. De Hoge Raad noemt deze vorm van belastingheffing in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Eerlang komt de pas aangetreden staatssecretaris Marnix van Rij (CDA, fiscaliteit en belastingdienst) met details over hoe het kabinet dit probleem denkt op te lossen. Daarover bestaan tussen de vier coalitiepartijen verschillende ideeën. Volgens NRC wil D66 de enorme hap die de miljardencompensaties uit de schatkist nemen, weer terughalen met een nieuwe belasting op de allerrijksten. Zij zullen immers het meest profiteren van de schadevergoedingen – en misschien niet eens terecht, omdat zij doorgaans wel grote beleggers zijn. De VVD en het CDA zijn minder enthousiast over een nieuwe rijkentaks. Die meest vermogenden profiteren nog op een andere manier. Nu de basis onder de vermogensbelasting is weggeslagen, wil het kabinet die spaartaks voor in ieder geval dit jaar tijdelijk stopzetten, in afwachting van een nieuw systeem. Daarmee loopt de schatkist naar schatting 4,8 mrd aan inkomsten mis. (bron: Trouw) Als die laatste aanname juist is zal het terug te betalen bedrag veel hoger zijn dan de €9 mrd die in Haagse Kringen werd genoemd voor de jaren 2017 t/m 2022 (waarvoor de voorlopige aanslagen al zijn verzonden en waartegen belastingplichtigen geen bezwaar kunnen maken. Mogelijk bedraagt de schade dan wel ergens in de buurt van €25 mrd. De Rechtstaat is hier in het geding. Elders in dit blog staat een artikel over een zaak voor het Hof, waar kan worden gelezen hoe een Belastinginspecteur geen enkele reden kon aangeven waarom hij gehandeld had op basis van aannames waarvoor hij geen enkele argumentatie kon aandragen. Uiteindelijk draaide hij alle onterechte aanslagen terug, maar wel met de mededeling aan de rechter dat hij volgens de regels had gehandeld. De chaos is groot bij onderdelen van de Belastingdienst en dat kan nog jaren duren en handen met geld kosten om weer orde op zaken te stellen. Dat zal dit kabinet niet meer meemaken. Maar er speelt in dit dossier een ander aspect mee: de rentenierseconomie. Klaas Knop was daar onlangs op Buitenhof duidelijk over. De rijken moeten worden belast voor de overheidstekorten. Maar dan is de vraag ‘wie die rijken zijn’. Waar ligt die grens. Iemand met een rijtjeshuis in de Randstad zonder hypotheek komt al heel snel in de richting. Dat de rijksten van de rijken een extra bijdrage moeten leveren is mogelijk nog wel te accepteren, maar dat Jan Modaal met een eigen huis, waarvoor hij jarenlang zijn hypotheek heeft afbetaald, van de opbrengst extra renteniersbelasting moet gaan betalen, dat is sociaal niet te verantwoorden.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 11 feb 2022, week 6: AEX 761,50; Bel 20 4.080,41; CAC40 7.011,60; DAX 15.425,12; FTSE 100 7.661,02; SMI 12.231,97; RTS (Rusland) 1.470,10; SXXP (Stoxx Europe) 469,57; DJIA 34.738,06; NY-Nasdaq 100 14.235,84; Nikkei 27.696,08; Hang Seng 24.852,00; All Ords 7.515,80; SSEC 3.462,95; €/$1.1351; BTC/USD (Bitcoin) $42.064,90; troy ounce goud $1.859,00, dat is €52.613,97 per kilo; 3 maands Euribor -0,523%; 1 weeks -0,577%; 1 mnds -0,557%; 10 jaar Japan 0,2249%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,23%; 10 jaar Duitse Staat 0,252%; 10 jarig Nederlandse Staat 0,418%; 10 jaar Belgische Staat 0,662%; 10 jaar Franse Staat 0,718%; 10 jaar Spanje 1,161%; 10 jaar VK 1,416%; Italië 1,892%; 10 jaar VS 1,9962%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,007.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen stegen deze week, behalve op Wall Street. De rentetarieven stegen opnieuw explosief en de euro daalde licht t/o de dollar. Goud steeg sterk. De bitcoin steeg wat en noteert >$40.000. De Amerikaanse inflatie steeg naar 7,5%, en bereikte een 40-jarig record. Het aantal corona-besmettingen blijft hoog, maar de ziekteverschijnselen zijn mild en de maatregelen gaan versoepeld worden. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,26706%; Duitsland 0,45%; Nederland 0,595%; Japan 0,8692%; Frankrijk 1,183%; VK 1,567%; Spanje 1,834%; Canada 2,1795%; VS 2,3018%; Italië 2,489%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.