UPDATE 11082018/439 De prijzen zijn met 2,1% gestegen in juli

Ik maak me zorgen over allerlei ontwikkelingen die zich voordoen in de wereld. Dan bedoel ik niet alleen de klimaatproblematiek waarmee we deze zomer worden geconfronteerd. De extreme hitte bij ons maar ook de extreme wateroverlast elders in de wereld en het aantal toegenomen vulkaanuitbarstingen. Flora en fauna zijn de dupe. De hele wereld is in beweging: er vinden momenteel grote veranderingen plaats hier en daar en overal. Dan denk ik aan de extreme hitte hier en elders en grote hoeveelheden neerslag, waarmee Europa is geconfronteerd. Maar ook de vele bosbranden en vulkaanuitbarstingen die over de hele wereld plaatsvinden. De gevolgen hiervan in ons eigen land zijn te herleiden naar zware verliezen die de landbouw, de tuinbouw en de veeteelt gaan leiden. En wat de gevolgen zijn voor de visserij en de binnenvaart (i.v.m. de lage waterstand van de grote rivieren. Ik heb vorig weekend wel geschreven dat de overheid voor 90% van de schade, die boeren leiden, gaan vergoeden, maar achteraf las ik dat Brussel heeft toegestaan dat het Ministerie van Landbouw boeren mag helpen met het afgeven van een verklaring voor de banken dat zij nu al een beroep kunnen doen op een uitkering die gebruikelijk pas in december wordt uitgekeerd. Dat zal mogelijk hier en daar kortstondig druk op de liquiditeit doen afnemen, maar daarmee wordt geen oplossing geboden aan de enorme verliezen door de mislukte oogsten. De veeboeren, die hun koeien buiten hebben lopen, moeten bijvoeren aangezien er al 2 maanden geen gras op de weiden is gegroeid. Wat Brussel en dus onze overheid aanbiedt aan de boeren is dat zij meer krediet kunnen opnemen bij de bank, maar dat is geen gratis geld. Ja en dan die gekke Trump die met de halve wereld een handelsoorlog voert om zijn zin door te voeren. Ik las vanmorgen in de krant dat hij in de eerste anderhalf jaar van zijn presidentschap 4229 keer leugens dan wel onwaarheden heeft verkondigd. Een president onwaardig. En dan die andere gek uit Frankfurt met zijn monetaire beleid waarmee hij geld volstrekt waardeloos heeft gemaakt. De waarde van geld wordt bepaald door het rendement wat je ermee kunt maken. En nul procent rente op het spaargeld in euro’s’ van mensen is dus helemaal niks. Als de inflatie en de koopkrachtdaling die ermee gepaard gaat in acht wordt genomen, wordt de waarde steeds minder. Gelukkig gaat zijn opvolger over 15 maanden schoon schip maken, hoop ik dan maar.

Een andere ontwikkeling wordt veroorzaakt door de 45ste Amerikaanse president Donald Trump door invoertarieven in te voeren bij importen van goederen in de VS. Daarover speelt hij het spel op het scherp van de snede. Zo heeft de EU deze week aangekondigd dat Europa Trump gaat negeren en net doen alsof er geen dreigementen zijn gedaan aan het Europese bedrijfsleven en banken die handel drijven met Iran conform de afspraken die daarover in 2015 zijn gemaakt. De EU heeft een tegenpakket in werking gezet, het blokkadestatuut, ter bescherming van de export van bedrijven naar Iran. Bedrijven die willen blijven handel drijven met Iran lopen het risico dat dat bedrijf een verbod krijgt om nog zaken te doen met de VS. De aangekondigde sancties van de Amerikanen treffen niet alleen het Amerikaanse bedrijfsleven maar ook bedrijven uit het Verenigd Koninkrijk, Rusland, Frankrijk, China en Duitsland (partners van de EU in de Iran deal). De Amerikaanse sancties betreffen goederen die voor meer dan 10% bestaan uit Amerikaanse onderdelen, software of technologie. Daarmee gaan de Amerikaanse beperkende maatregelen tegen Iran ver. Zo zijn er bijvoorbeeld strenge financiële maatregelen afgekondigd. Trump stelt hoge eisen aan buitenlandse bedrijven die zaken willen blijven doen met de VS. 

De spanningen tussen de twee grootste economieën van de wereld, de VS en China, lopen steeds hoger op. Deze week kondigden de Verenigde Staten belastingen van 25% aan op $16 mrd aan Chinese goederen. “Een zeer onredelijke gang van zaken”, oordeelde het Chinese ministerie van Handel. Een paar uur later betaalden de Chinezen Amerika met gelijke munt terug: er komen nu heffingen op $16 mrd aan importgoederen uit de VS. Beide maatregelen gaan op 23 augustus in. Het is voor de tweede keer in iets meer dan een maand tijd dat de Verenigde Staten de Chinezen met handelstarieven om de oren slaan. Begin juli belastte Washington al $34 mrd aan Chinese importproducten met een tarief van 25%. De Aziatische grootmacht sloeg ook toen direct terug. Er kwamen belastingen op hetzelfde bedrag aan Amerikaanse goederen. Zowel China als de VS heffen nu ieder belastingen over $50 mrd aan producten. Het gaat daarbij vooral om grondstoffen en onderdelen, zoals medische apparatuur en chemicaliën. Als er steeds nieuwe maatregelen in de escalerende handelsoorlog blijven volgen, kan China uiteindelijk minder ver gaan. De Verenigde Staten importeren namelijk veel meer producten uit China dan andersom: $500 mrd tegen $130 mrd. Om het handelstekort met China nog verder aan te pakken, heeft de VS een extra lijst met mogelijke importtarieven ter waarde van $200 mrd achter de hand, zei president Trump. Die wil dat Amerikanen weer meer Amerikaanse producten gaan kopen in plaats van buitenlandse. Door importtarieven in te voeren, gaan de prijzen van geïmporteerde producten omhoog. Zo hoopt Trump de verkopen van producten ‘made in USA’ te stimuleren. Die tactiek zal uiteindelijk het gewenste effect hebben, denkt hij. In een serie tweets benadrukte Trump afgelopen weekend het doel van de tarievenoorlog. Het liefst wil hij een deal, maar als de tegenpartij niet wil onderhandelen, betalen ze geld, zo redeneert hij. “We winnen hoe dan ook.” Feng Min is algemeen manager van Super Grand, een bedrijf dat telefoons maakt met een ingebouwde projector. Daarvoor gebruiken ze Amerikaanse chips. Een oplopend handelsconflict zou “wat kleine problemen in de aanvoer van materialen betekenen”, legt Feng uit. “Maar tegelijkertijd hebben we hele goede oplossingen. Met onze eigen Chinese technologie kunnen we samenwerking binnen China zoeken.” Een handelsconflict met de VS zou waarschijnlijk de binnenlandse markt daardoor juist versterken, denkt Feng. En dat hebben de Chinezen dan te danken aan Trump.

Al wat langer zijn er de sancties (ook door het Westen) aan Rusland op het gebied van goederen en financiële zaken, die zijn te herleiden tot de steun van Russen aan opstandelingen in Oost-Oekraïne en de annexatie van de Krim. Ook de Russen vinden dat welletjes want ze lieten deze week weten dat ze tot dusverre alle economische en politieke sancties van de EU en de VS mopperend hebben geaccepteerd. Daar komt nu een einde aan, mogelijk geïnspireerd door het beleid waarmee de Chinezen en de EU met tegenzetten reageren op het Amerikaanse beleid. Als de Amerikanen hun aangekondigde sancties tegen Rusland doorzetten en daarmee hun financiële sector raken, komt dat land met stevige economische tegenmaatregelen. Die waarschuwing heeft de Russische premier Dmitri Medvedev afgegeven in gesprek met persbureau Reuters. Aanleiding is een dreigement vanuit Washington DC. De Verenigde Staten houden de Russische regering verantwoordelijk voor de moordpoging op voormalig dubbelspion Sergej Skripal en zijn dochter in Engeland met het zenuwgas novitsjok. Rusland ontkent dit stellig. De Amerikanen willen daarom over twee weken sancties instellen tegen Rusland. De belangrijkste maatregel die zou worden genomen is een exportverbod op ‘goederen die gevoelig liggen op het gebied van de nationale veiligheid’. Volgens NYT zou het onder andere gaan om gasturbinemotoren, elektronica en kalibreermaterieel. Medvedev’s reactie: “Ik wil niet op de toekomstige sancties ingaan, maar ik kan één ding zeggen: als banken of valuta erbij worden betrokken, dan kan het mogelijk beschouwd worden als een duidelijk verklaring van een handelsoorlog.” En daarop zouden de Russen volgens hun premier direct reageren. “Het zou dan noodzakelijk zijn om te reageren op deze handelsoorlog op economische, politieke of – indien nodig – andere wijze. En onze Amerikaanse vrienden moeten dit goed begrijpen”, aldus Medvedev. De Turkse lira verkeert al maanden in een dalende lijn. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan geeft de Amerikanen daarvan de schuld, terecht of onterecht. In het conflict met de Verenigde Staten dreigt de NAVO-partner Turkije met een breuk. Als de Amerikanen zo respectloos blijven, dan zal de Turkse regering „nieuwe vrienden en bondgenoten gaan zoeken”. Erdogan gaf die waarschuwing in een ingezonden bijdrage in de New York Times. De wrevel tussen de VS en Turkije heeft ernstige gevolgen voor de Turkse economie. De nationale munt lira wordt ten opzichte van de dollar en euro steeds minder waard. President Donald Trump wakkerde de devaluatie aan door de importheffing op Turks staal te gaan verdubbelen tot 50%en op aluminium met 20%. Het gaat onder meer ook over Serkan Golge, een Turks-Amerikaanse wetenschapper die bij de NASA werkt. Toen hij 2 jaar geleden familie bezocht in Turkije werd hij gearresteerd omdat hij een spion zou zijn van de CIA. Verder gaat het ook over 2 geestelijke leiders. Washington eist de vrijlating van dominee Andrew Brunson, die in Turkije wordt verdacht van terroristische activiteiten en huisarrest heeft. „Schande, schande. Ze geven de voorkeur aan een predikant boven een strategische NAVO-partner”, foeterde Erdogan tijdens een AK-partijbijeenkomst in Rize aan de Zwarte Zee. „Turkije mag dan bedreigd worden door de VS maar zal niet buigen. Men kan dit land niet door bedreigingen temmen.” Erdogan vroeg op zijn beurt de VS al verscheidene keren om de uitlevering van Fethullah Gülen, die volgens Ankara achter de mislukte staatsgreep zat. In de NYT vroeg hij met grote woorden opnieuw aandacht voor de zaak. Hij schreef dat de poging hem ten val te brengen in juli 2016 te vergelijken is met „wat het Amerikaanse volk ongetwijfeld zelf heeft meegemaakt na Pearl Harbour en de aanslagen van 11 september.” De Turkse munt kelderde naar nieuw dieptepunt voor de lira versus de dollar van 7,3339. De malaise bij de Turkse munt, waaraan ik al enige tijd aandacht besteed, gaat onverminderd voort. De waarde van de lira dook vrijdagochtend 12% naar een nieuw laagterecord tegen de Amerikaanse dollar.

De Turkse munt stond deze week fors onder druk als gevolg van de impact van de economische sancties die de Verenigde Staten eerder deze maand hebben opgelegd aan de Turken.waardoor de munt tot meer dan een derde in waarde kelderde dit jaar. De Europese Centrale Bank (ECB) is volgens meerdere media bezorgd over hoe hard Europese banken getroffen zijn omdat ze leningen in Turkse lira hebben uitstaan.Het zou gaan om banken uit Spanje en Frankrijk, die vele miljarden aan leningen hebben uitstaan. Ook ING wordt genoemd. Turkse banken in Nederland zoals Garantibank en Yapi Kredi Bank vallen onder het depositogarantiestelsel. De angst is dat beleggers vanuit de eurozone of de VS, waar veel leningen zijn gekocht, het valutarisico niet hebben afgedekt. Ze zouden dan hun leningen in lira niet kunnen terugbetalen. Bronnen bij de ECB stellen tegen de Financial Times dat het bestuur van de centrale bank de situatie als ernstig maar nog niet alarmerend beschouwt. De lira zit in een voortzettende daling: de laatste tien dagen tijd is de Turkse munt al 20% omlaag gedoken. Ook de vrees voor een inmenging van de Turkse president Erdogan in het monetaire beleid doet de Turkse munt bepaald geen goed. Valutaspecialist Jane Foley van Rabobank erkent de zorgen van besmetting in de Europese markt. „Het probleem is dat beleggers geen einde in zicht zien”, stelde Foley bij Bloomberg Radio. Andere analisten stellen dat slechts twee oplossingen de val kan keren. Allereerst een forse renteverhoging, waar Erdogan faliekant tegen is. Daarnaast meer controle van kapitaalstromen in Turkije. Maar ook daar is de president tegen. De markt reageert gisteren met een kostenverhoging voor de verzekering tegen wanbetaling van Turkse schuld. Die kosten hebben inmiddels het niveau bereikt van Griekenland, dat bij Moody’s vier niveaus lager gewaardeerd staat. Valuta-analist Bart Hordijk bij Monex Europe ziet na de 12% koersval van de lira gelijkenis met de Russische roebelcrisis van 1998 en de Argentijnse pesocrisis van 2001. „Erdogan, zijn minister van financiën en de Turkse centrale bank moeten nú iets doen om een volledige escalatie van deze valutacrisis te vermijden”, aldus Hordijk. Ook de euro kreeg last van de turbulentie rond de Turkse lira. De Europese munt zakte naar het laagste niveau dit jaar tegen de dollar op $1,142. JP Morgan noemde de obligatiebeleggingen in Turkse bedrijven voor Europese en Amerikaanse banken „beheersbaar”. Besmettingsgevaar is gering, aldus obligatiespecialist Diana Amoa van JP Morgan. Grote brokers bouwen hun posities in Turkse beleggingen volgens Bloomberg af. De Turkse beurs verloor dit jaar rond 40% van zijn waarde.

In blog 438 deed ik melding dat een aantal (hypotheek)banken moeilijk doen over een hypotheekverhoging bestemd om te voldoen aan de energietransitie, waarmee Nederland moet voldoen aan het Klimaatverdrag van Parijs (en de daarop gevolgde afspraken). Om die doelen te halen moeten er 200.000 woningen per jaar van het aardgas af. In het Klimaatakkoord voor de sector Gebouwde Omgeving (= woningen) is overeengekomen dat hypotheeken op woningen naar 106% van de woningwaarde (wordt hier de WOZ waarde gehanteerd) mogen worden verhoogd. Ook zal de prijs van gas worden verhoogd en die van stroom worden verlaagd. Bij dat laatste zijn wel kanttekeningen te plaatsen. Op de eerste plaats gingen de prijzen van gas, stroom en water afgelopen maand met 0,9% omhoog. Dat signaal zal bij burgers niet goed overkomen. Doordat de consumentenprijsindex in juli met 2,1% is gestegen (in juni was dat 1,7%) en daardoor mogelijk voor een stijging van de inflatie zal zorg dragen. En dat kan er dan toe leiden dat de lange hypotheekrente verder zal stijgen. Daarom pleit ik ervoor dat de overheid gaat bepalen dat er voor de financiering van de energietransitie voor burgers een standaardtarief moet worden gehanteerd, dat om ervoor te zorgen dat een hogere rente niet wordt doorgerekend aan de burgers. Een andere zaak is de aanschaf van zonnepanelen. Toen ik jaren geleden 9 zonnepanelen aanschafte deed ik dat op een terugverdienmodel waarbij jaarlijks de prijs van stroom zou stijgen. Als de overheid nu gaat ingrijpen, waardoor de prijs van stroom goedkoper wordt (ik zie dat nog niet zo vlot gebeuren, ik verwacht namelijk het tegenovergestelde op de kortere termijn) wordt de terugverdientijd langer. Zou dat op dit moment 10 jaar zijn, dat zou kunnen stijgen naar 15 jaar, waarmee de lasten van de investering stijgen. Verder moeten we er rekening mee houden dat een stijgende hypotheekrente gaat leiden tot een lagere waarde van onroerend goed (ook woonhuizen), waardoor hypotheekgevers wederom met huizen onder water komen te zitten, met alle gevolgen voor hypotheekverstrekkers. Die materie is bij lange tijd niet zo eenvoudig als Diederik Samsom ons voorhield. Ik kom hier nog wel eens op terug. Een stijgende rente en een terugvallende economie kan ongewenste ontwikkelingen teweegbrengen.

De prijsstijging in juli was met 2,1% de grootste van de afgelopen vijf jaar. In september 2013 kwam het voor het laatst voor dat de prijzen met meer dan 2% omhooggingen, meldt het CBS. Vooral de huren gingen in juli omhoog, daar in de maand juli de meeste huren worden aangepast. De gemiddelde huurverhoging was 2,3%. Verder ging de prijs van gas, elektriciteit en water omhoog met 0,9%. De consumentenprijsindex is een belangrijke indicatie voor de inflatie, maar het is niet hetzelfde. Inflatie is een breder begrip, waarin bijvoorbeeld ook industriële producten, aandelen en grondstoffen worden meegerekend. Maar het betekent wel dat de koopkracht is afgenomen en verwacht wordt dat door de extreme droogte (afgeleide) land- en tuinbouwproducten en de zuivel in prijs gaan stijgen. Zo hoorde ik van de aardappelboer op de markt dat er nog geen nieuwe oogst eigenheimer (aardappel) op de markt wordt aangeboden.

Beleggers op Wall Street moeten rekening houden met een stijgende rente. De rente in de Verenigde Staten kan gaan oplopen naar 5%, waarschuwt topman Jamie Dimon van bankconcern JPMorgan Chase. De rente op tienjarige Amerikaanse staatsleningen schommelt momenteel net onder de 3%. „Ik denk dat de rente vandaag op 4% zou moeten staan”, zei Dimon afgelopen weekend. „Je kunt maar beter voorbereid zijn op een rente van 5% of hoger. De kans daarop is groter dan de meeste mensen denken”, aldus de topbankier. Een oplopende rente kan negatief uitpakken voor aandelenkoersen. Maar volgens Dimon kunnen de aandelenbeurzen nog wel twee tot drie jaar blijven stijgen. Hij wijst daarbij op de krachtige economische groei. Maar er ontstaat een spanningsveld zodra de rente verder gaat stijgen en de koers/winst verwachting van de aandelen.

© 2018 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 10 augustus 2018; week 32: AEX 562,98; Bel20 3818,94; CAC40 5414,68; DAX 30 12.424,35; FTSE 100 7.667,01; SMI 9031,33; RTS (Rusland) 1056,93; DJIA 25.313,14; NY-Nasdaq 100 7408,3; Nikkei 225 22.298,08; Hang Seng 28.366,62; All Ords 6366,80; SSEC 2.795,31; €/$1,14225; BTC/USD volatile: $6414,3; 1 troy ounce goud $1211,20; dat is €34.104,51 per kilo; 3 maands Euribor -0,319% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,369%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,435%; 10 jaar VS 2,885%; Belgische Staat 0,692%, 10 jaar Duitse Staat 0,33%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,06%, Japan 0,0983%; Italië 2,954%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,282.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.