UPDATE 11012020/513 De rente blijft verder stijgen

Is een ‘geopolitiek’- bestuur in Brussel nog wel haalbaar, vroeg Michael Kerres zich vorige week zich in het NRC Handelsblad zich af. Een interessante vraag of ‘het Westen dit jaar nog wel overeind blijft’, nu de VS een conflict uitlokt met Iran. Amerikanen zijn op diplomatiek terrein al geen strategische denker, Trump is meer een straatvechter die gaat voor de brute kracht. De schade die de VS de laatste 20 jaar (Afghanistan-Irak-Iran) in het Midden Oosten heeft veroorzaakt is groot en getuigt niet van kennis van de eeuwenoude strijd tussen de soennieten en sjiieten. Door de soennitische dictator van Irak, Sadam Hoessein, af te zetten en te doden, kozen de Amerikanen voor de Sjiieten met alle problemen die dat veroorzaakt. Saoudi-Arabië is een grote vriend, om financiële redenen (olie, export van militair materiaal), maar is hoofdzakelijk soennitisch. Dat spoort natuurlijk niet. De VS met hun Republikeinse presidenten, vader en zoon Bush, hebben nooit uitgeblonken in strategische daden. Een lange termijnvisie over het Midden Oosten is er nooit geweest en de Republikeinse president Trump doet maar iets zonder na te denken over de gevolgen van zijn handelen. Het is de vraag of Trump op 3 november 2020 een tweede termijn van vier jaar in de wacht kan slepen, ondanks de impeachement-procedure? Kerres schrijft daarover: “De Amerikaanse Eeuw” is immers voorbij, we leven sinds een paar jaar in een multipolaire wereld. Een belangrijke vraag in het Amerikaanse verkiezingsjaar is of het Westen (VS en Europa) bij elkaar blijft. Trump heeft namelijk de VS op afstand gezet van Europa en de nabijheid gezocht tot populistische leiders en autocratische regimes. Hij behandelde bondgenoten als concurrenten en heeft met zijn ruwe stijl van beleid voeren kwaad bloed gezet. Na één termijn Trump zouden de oude banden nog wel hersteld kunnen worden, na twee moet dat worden uitgesloten. Dan is er teveel porcelijn gesneuveld en is de VS een ander land geworden na acht jaar Trump. Europa staat er dan alleen voor. Het is niet realistisch te verwachten dat de dagen dat Europa de bescherming van zijn belangen goeddeels in handen kon laten van de VS. Europa zal voor zijn eigen belangen moeten opkomen en dat gaat zeker veel geld kosten. De VS en Europa moeten, in harmonie of niet, in elk geval positie kiezen in de concurrentie tussen de andere grootmachten: China en Rusland. De VS is erop uit een voorsprong te behouden op de concurrentie. Vandaar dat er andere type wapens aangeschaft gaan worden en handelsconflicten niet meer uit de weg worden gegaan. Het ligt dus voor de hand dat er meer controverses zullen opduiken dan over de rol van Chinese tech-bedrijven en de gaspijpleiding van Rusland naar Duitsland. De vraag moet dan ook gesteld worden in hoeverre de Europese Commissie daartoe is uitgerust en door een eensgezinde Europese Raad wordt ondersteund. Tot dusverre was Europa daarover verdeeld en domineerden nationale belangen boven Europese. Tot dusverre is Europa niet eensgezind ten opziche van de handel met de VS, Rusland en China. En hoe assertief kan de EC van VDL optreden en is de ‘bemanning’ daarvoor wel in staat. Tot dusverre is er met Trump nauwelijks te onderhandelen geweest, hij voert zijn agenda uit zonder zich af te vragen wat de gevolgen ervan voor de VS en de wereld zullen zijn. Het worden spannende tijden op geopolitiek terrein.

Centrale bank kan amper meer vechten tegen recessie’

De wapens van centrale banken om te vechten tegen een recessie raken op. Daarvoor waarschuwt Mark Carney, de scheidend gouverneur van de Bank of England (BoE). Als er een flinke dip komt, die meer stimuleringsmaatregelen vereist dan een normale recessie, dan weet ik niet of de centrale banken nog genoeg monetair beleid kunnen maken”, zegt de centrale bankier in gesprek met de Financial Times. Carney waarschuwt voor een zogenoemde ’liquiditeitsval’, waarbij het beleid van de centrale banken geen effect meer heeft. Nu is dat nog niet het geval, benadrukt de Canadees: „We zien dat de stimuleringsmaatregelen hun weg naar de reële economie vinden.” Net als andere centrale bankiers – met name oud-ECB-baas Mario Draghi en diens opvolger Christine Lagarde – hamert Carney erop dat overheden hun steentje moeten bijdragen. Hij vindt dat regeringen met het verlagen van belasting en/of het verhogen van de overheidsuitgaven de economie ook kunnen stimuleren. (bron: DFT) Het monetaire beleid van de centrale banken stimuleert de economie door veel goedkoop geld in omloop te brengen in de hoop daarmee een recessie te kunnen voorkomen. Dat is korte termijn beleid, want uiteindelijk zal geld waardeloos worden en daardoor zal de waarde van de economie ook zwaar onder druk komen te staan. De huidige luchtbellen op de financiële markten zullen leeglopen en veel geld zal daardoor worden vernietigd. De aanname dat een negatieve rentebeleid nog decennia zal blijven bestaan zal een illusie blijken te zijn. Dat is wat ons te wachten staat.

Klimaatproblemen en honger ontwrichten de hele wereld’

Dat stelt de 60-jarige Feike Sijbesma, bedrijfseconoom en medisch bioloog, die over een maand dan neemt hij afscheid als ceo van DSM (dat is voortgekomen uit de voormalige Nederlandse Staatsmijnen, gevestigd in Limburg, de naam DSM is afkomstig van Dutch State Mines). De medisch bioloog wordt gezien als de meest invloedrijke zakenman van Nederland en behoort tot de invloedrijkste ter wereld. Zijn naam prijkt op menig kandidatenlijstje, maar een ceo-functie elders ziet hij nu niet zitten. „Ik blijf de wereld wel mooier maken.” schrijft https://www.telegraaf.nl/financieel/1101387680/klimaatproblemen-en-honger-ontwrichten-de-hele-wereld Op de vraag ‘wat hij gaat doen als hij in mei definitief afscheid neemt van DSM, stelt hij „doorgaan met wat ik nu doe. De eerste stap heb ik al gezet door op 1 maart samen met voormalig secretaris-generaal Ban Ki-Moon van de Verenigde Naties co-voorzitter te worden van het Global Center on Adaptation, een wereldwijd klimaatcentrum met een hoofdkantoor in Rotterdam, dat bedrijven klimaatadvies geeft.” Hij blijft doen met wat hij alle jaren al deed ‘een succesvol bedrijf managen en tegelijk de wereld wat verbeteren.’ “Niet vanuit een filantropische of charitatieve invalshoek, maar op een bedrijfsmatige manier. Ik zal zwaar betrokken worden bij Africa Improved Foods, een publiek-private samenwerking tussen bedrijven zoals DSM, investeerders en non-profitorganisaties zoals de Rwandese overheid, de Wereldbank en Wereld Voedsel Organisatie, met als doel honger en ondervoeding in Afrika te bestrijden. Dat kan alleen door Afrika zelfvoorzienend te maken, wat het nu niet is. De problemen in de voedselvoorziening worden verergerd door de klimaatverandering. DSM neemt daar ook aan deel. We hebben in Rwanda tegen 35.000 boeren gezegd: ’Alles wat jullie verbouwen, dat kopen we.’ We maken daar in een lokale fabriek vervolgens gezonde voeding van voor de lokale bevolking. We gaan dat ook uitbreiden naar Ethiopië, zodat ook dat land in zijn eigen voedselvoorziening kan voorzien en hopelijk vervolgens naar nog vijftig landen. Wat mijn exacte functie wordt, moeten we nog vaststellen.” Ik heb zin in andere avonturen, nu is het de tijd ervoor. Sijbesma en DSM zijn erg met elkaar vergroeid. Vindt u het moeilijk om afstand te doen van DSM? Ik werk 33 jaar voor deze onderneming, zit sinds 2000 in de raad van bestuur van DSM – meer dan 20 jaar – en sinds 2007 als voorzitter. Voor die tijd zat ik in de raad van bestuur van Gist Brocades, die is opgegaan in DSM. Ja, ik ben vergroeid met het bedrijf. En vind ik het nog leuk? Ja, absoluut. Moet er nog veel gebeuren in het bedrijf? Ja, dat ook. Maar ik vind dat je moet kunnen loslaten, hoe moeilijk het ook is. En je moet ervoor waken dat je ergens niet te lang blijft. Als ik nog zin heb in andere avonturen, en dat heb ik, dan is het nu de tijd. Het feit dat ik goede opvolgers heb, speelt ook een rol. DSM zal een onderdeel van mij blijven zolang ik leef. Ik kan weg bij DSM, maar DSM kan nooit weg bij mij.” U heeft DSM door acquisities maar met name ook zelfstandig laten groeien, heeft private equity afgehouden, een overname door Evonik afgeslagen. Uw vertrek is een moment voor investeerders om de nieren te proeven van uw opvolgers. Wat geeft u ze mee? Ik weet niet wat ik ze anders moet meegeven dan dat je als bedrijf winst kunt maken en ook een bijdrage kan leveren aan de wereld. Of ik dat echt mee moet geven, weet ik niet. Dit zit in het dna van het bedrijf. Dertien jaar geleden twijfelden aandeelhouders of dat kan, nu zeggen aandeelhouders dat het beide kan. Als we weer enkele jaren verder zijn, dan zeggen we: het moet allebei. Duurzaamheid is het enige verdienmodel voor de toekomst. Je kunt namelijk geen hele werelddelen opschepen met klimaatproblemen en honger, want dat werkt op termijn voor de hele wereld ontwrichtend door bijvoorbeeld hele vluchtelingenstromen die op gang komen. En neem de gezondheidszorg… met de top twintig meest geproduceerde medicijnen bestrijden we ziekten die we zelf gecreëerd hebben door ons voedingspatroon en leefgewoonte, zoals diabetes en obesitas. Dan is het goed om te werken aan oplossingen en innovaties die onze voeding beter maken. Het heeft alleen wel tijd nodig.” Mensen zijn onzeker over hun toekomst, tonen onbegrip over klimaatregels. Ik wil iedereen bij de samenleving betrekken, en de welvaart behouden.” Over de sociale cultuur bij DSM stelt hij “ik zou niet willen werken in een omgeving die gedomineerd wordt door mannen als de helft van de bevolking uit vrouwen bestaat. In de raad van bestuur en raad van commissarissen is de verdeling man/vrouw dadelijk 50/50 en bij het executive committee is 44% vrouw. Hetzelfde geldt voor verschillende culturen. Ik wil verschillende mensen om me heen, want die geven nieuwe inzichten. Het voegt weinig toe allemaal dezelfde persoonlijkheden om me heen te hebben.” Hoe heeft u zich in die dertien jaar dan persoonlijk ontwikkeld door al die verschillende mensen (en culturen)? Uiteindelijk vind ik drie dingen belangrijk: inzicht in jezelf, een visie ontwikkelen en uitvoeren en als laatste moet je ook de connectie kunnen leggen met de wereld om je heen en met dit alles moet je mensen ontwikkelen en resultaten leveren. Dit zijn wijze woorden van een wijs man. Het zijn doelen die de premier ook zou moeten nastreven. Mijn gereedschapskist waaruit ik put is groter geworden om die drie dingen te bereiken, denk ik. Ik merk dat ik een bredere ’management-piano’ ben gaan bespelen.” Natuurlijk wil ik mensen inspireren, maar ik wil wel wat doen. Ik wil er alles aan doen om honger uit Afrika te halen, het klimaat adresseren, maar niet alleen vanuit charitatief oogpunt. Op basis van alleen charitatief kan iets niet zelfstandig worden. Charitatieve hulp is nuttig bij een plotselinge ramp.” Maar waar komt dan ineens de oproep voor een nieuw sociaal contract vandaan, dat u samen met directeur Kim Putters van het Sociaal Cultureel Planbureau heeft gedaan? Is dat omdat jullie als meest invloedrijke Nederlanders vinden dat verplicht zijn? Kim Putters en ik zien beiden in dat er mensen zijn in de samenleving die niet zo makkelijk mee kunnen, ondanks dat we tot de rijkste en gelukkigste landen horen. We hebben een economisch systeem ontwikkeld, waar globalisering ons veel gebracht heeft, maar niet voor iedereen. We zien ook dat niet alle mensen er in mee kunnen, onbegrip hebben voor klimaatregels, onzeker zijn, vrees hebben voor die globalisering, voor hun toekomst en baan. Putters en ik hebben gezegd we laten mensen met ideeën komen hoe wij onze welvaart kunnen behouden maar wel iedereen kunnen betrekken bij de samenleving. Er komen al heel veel reacties binnen. Het is belangrijk dat iedereen meedoet in de samenleving. Daarbij wil ik niet belerend zijn, maar ik wil wel de verantwoordelijkheid nemen voor de positie en de invloed die ik heb.” Waar komt dat verantwoordelijkheidsgevoel vandaan? Kijk, we hebben de wereld geërfd van onze voorouders, maar hebben hem in bruikleen voor komende generaties. Dus we moeten proberen om hem iets mooier achter te laten dan hoe we hem aantroffen.” Feike Sijbesma is Lid raad van toezicht World Economic Forum, co-voorzitter bij Global Climate Leaders, Wereldbank, Commissaris bij Unilever en Commissaris bij De Nederlandsche Bank. Een prachtig interview waar ik blij van word. Hier spreekt een ondernemer met de wijsheid van een staatsman. Zou zo de opvolger van Rutte kunnen worden en een zakenkabinet kunnen vormen om dit land uit het slop te halen en weer orde op zaken te stellen. Maar ik vrees dat Nederland te klein is voor hem en zijn visie op de wereldproblemen. Inmiddels is een beweging opgestart over het maatschappelijk perspectief op nl2025.nl Doe mee door de enquete in te vullen. De samenleving is niet het eigendom van de regering maar van ons allen. Bekijk het gesprek dat de heren Putters en Sijbesma hadden op NPO Op1 op 9 januari j.l. op https://www.npostart.nl/op1/09-01-2020/BV_101397670

De helft van de pleegouders haakt af uit onvrede over het zorgsysteem

700 probleemkinderen wachten op een plek, schrijft Trouw op https://www.trouw.nl/zorg/veel-pleegouders-stoppen-omdat-ze-niet-goed-worden-worden-ondersteund-wij-zijn-geen-robots~b3d98a34f/ Pleegouders vinden dat ze te weinig ondersteuning krijgen, voelen zich niet serieus genomen en hebben slechte ervaringen met jeugdbeschermers. Zij stoppen daarom met het pleegouderschap. ‘Wij zijn geen robots’. Wij vroegen om bemiddeling maar kregen dat niet. Ruim de helft van de pleegouders die stoppen met het pleegouderschap, doet dat vanwege voor hen ongewenste omstandigheden. Ze lopen aan tegen problemen met het zorgsysteem, zoals een gebrek aan ondersteuning, negatieve ervaringen met jeugdbeschermers en slechte samenwerking tussen zorgprofessionals. Ook de problematiek van het pleegkind of een moeizame relatie met de biologische ouders zijn redenen om te stoppen. Dat blijkt uit onderzoek van het Nederlands Jeugdinstituut, de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen en Jeugdzorg Nederland. 542 pleeggezinnen die in 2017 en 2018 stopten, namen deel aan een uitgebreide enquête. Met twintig pleeggezinnen werden aanvullende gesprekken gevoerd. In perspectief: in 2018 stopten 2317 pleeggezinnen. Als een kind niet meer thuis kan wonen, heeft in Nederland de opvang in een pleeggezin de voorkeur. In 2018 woonden 22.741 kinderen voor korte of lange tijd bij in totaal 16.534 pleegouders. Volgens Jeugdzorg Nederland wachten zevenhonderd kinderen op een plek in een gezin. Als pleeggezinnen stoppen met pleegouderschap, zijn kinderen daarvan vaak de dupe. Voor pleegkinderen is stabiliteit in hun thuissituatie het sleutelwoord. Vooral voor jonge kinderen kunnen wisselingen van verzorgers voor hechtingsproblemen en een ongunstige ontwikkeling zorgen. Uit de enquête blijkt dat een op de vijf pleeggezinnen stopt om ‘natuurlijke redenen’, bijvoorbeeld omdat een pleegkind achttien wordt of omdat pleegouders de pensioengerechtigde leeftijd bereiken. Ook ziekte, verhuizing of bijvoorbeeld financiële problemen kunnen een reden zijn. Voor de onderzoekers zijn vooral de pleegouders die voortijdig stoppen om voor hen ongewenste redenen interessant. Dat zij stoppen, heeft verregaande gevolgen voor de pleegzorg in Nederland, concluderen de onderzoekers. Het draagt bij aan een groeiend tekort aan pleeggezinnen. Nu is de in- en uitstroom van pleeggezinnen nagenoeg gelijk, terwijl het tekort aan pleeggezinnen vraagt om zowel nieuwe instroom als het behoud van huidige pleeggezinnen. Het wegvallen van pleeggezinnen leidt tot meer werkdruk bij pleegzorgorganisaties, en dat heeft weer negatieve effecten op andere pleegouders. In het onderzoek noemen gestopte pleegouders de voortdurende wisselingen onder (pleeg)zorgpersoneel als een van de redenen voor het beëindigen van het pleegouderschap. Goede begeleiding van pleegouders is volgens de onderzoekers belangrijk. “Dat kwetsbare pleegkinderen voorrang krijgen bij een zorgvraag vind ik een goed idee.” Gestopte pleegouders zijn kritisch over de nazorg die wordt geboden door pleegzorginstellingen. Een op de vijf gezinnen geeft aan dat er geen enkele vorm van afronding was, nadat de pleegzorg stopte. Brancheorganisatie Jeugdzorg Nederland erkent dat de nazorg tekortschiet. Ik heb al eerder aan de noodbel getrokken dat de bezuinigingsmaatregelen van het Rutte II tijdens Rutte III tot een ontwrichting in de samenleving leiden. Er zijn voorbeelden te over. Niet alleen de jeugdzorg, het onderwijs, de politie, het klimaat, milieu en natuur dossier, een overheid die forse steken laat vallen, een financieel beleid van de staatsschuld aflossen in plaats van te investeren in de toekomst, Rutte heeft er een chaos van gemaakt, maar dat heeft hij kennelijk nog niet door want hij wil, na de volgende verkiezingen, gewoon doorregeren. Om nog even door te gaan over het Toeslagen dossier. Staatssecretaris Menno Snel moest de handdoek in de ring werpen vanwege het Toeslagendossier. Nog 9000 mensen, die onterecht zijn behandeld door de fiscus als fraudeurs, moeten nog tot maximaal 12 maanden wachten op genoegdoening. Minister Hoekstra, die het dossier ad hoc behandelt, zegt nog wel een jaar nodig te hebben de puinhoop op te ruimen. En wie zijn de slachtoffers?

Cryptomunten van de centrale banken komen eraan?

Op https://lekkercryptisch.nl/nieuws/2020/01/03/ECB-verkent-digitaal-centralebankgeld-dat-sparen-ontmoedigt staat een artikel over een nieuwe valuta: CBDC staat voor Central Bank Digital Currency. Ofwel, digitaal geld van de centrale bank. Vorige week vrijdag heeft de ECB een nieuw rapport (PDF) gepubliceerd met de titel ‘Tiered CBDC and the financial system’. Recent stelde ECB-president Lagarde in een persconferentie dat ze het werk aan Europa’s CBDC wil versnellen. Schijnbaar laat ze er geen gras over groeien. De centrale banken zijn bang voor bankrun, als gevolg van de dalende waarde van ons geld. In de context van Europa zijn al heel wat rapporten over digitaal centralebankgeld verschenen, onder andere vanuit de ECB, de BIS, en het IMF. Eén van de meestgenoemde risico’s van de introductie van een nieuwe geldvorm is dat de centrale bank in het vaarwater komt van de commerciële banken waar burgers van gebruikmaken. In het meest extreme geval ziet men een situatie gelijk aan een bankrun voor zich. Als centralebankgeld makkelijk toegankelijk is en méér zekerheid geeft dan het geld dat is ondergebracht bij de banken, is de verwachting dat een groot aantal bedrijven en personen overstappen. Dat werkt niet zo lekker als de reserves van banken mager zijn – een gevolg van het fractioneel bankieren dat in Europa gebruikelijk is. En dus hebben ECB-onderzoekers iets nieuws bedacht: centralebankgeld dat sparen ontmoedigt en primair gericht is op het verwerken van relatief kleine betalingen. Het idee is dat er aantrekkelijke rente wordt uitgekeerd op kleine hoeveelheden, en een veel lagere (of negatieve!) rente op het bezit van (te)veel centralebankgeld. Het idee berust op de veronderstelling dat banken en andere financiële instellingen zo een belangrijk deel van hun huidige functies kunnen behouden. Het veertig pagina’s tellend rapport gaat verder in op de rol van centralebankgeld in crisistijden, het gebruik van rekeningen en tokens, kosten van het gebruik ervan, en gevolgen voor de private sector. De ECB wil een eigen digitale cryptomunt in de markt zetten, die ook beschikbaar is voor particulieren en bedrijven, met een grotere zekerheidswaarde en tegelijkertijd ook de banken niet in de wielen rijden. De ECB wil geen concurrent worden van de structuurbanken maar anderzijds willen ze ook dat die banken niet langer ‘too big to fail’ zijn. Daar moet de ECB eerst maar eens duidelijkheid over scheppen.

Op https://btcdirect.eu/nl-nl/cbdc staat meer informatie over de wereldwijde aanpak van CBDC. Enkele citaten:

Sommige centrale banken zijn al bezig met de ontwikkeling van een eigen coin, terwijl andere centrale banken er op zijn minst al over spreken. In dit artikel leggen wij uit wat een CBDC is en waarom deze coins een belangrijke rol kunnen spelen in de toekomst. Let wel, er wordt veel over gesproken en over geschreven maar er is nog geen officiële definitie van wat een CBDC precies is. Wij gaan dan ook uit van de meest gangbare uitleg. CBDC is net als papieren bankbiljetten een betaalmiddel, een rekeneenheid en een waardeopslag. En net als papiergeld, is elke eenheid uniek identificeerbaar om namaak te voorkomen. CBDC maakt deel uit van de totale bulk geld, samen met andere vormen van geld zoals contanten en giraal geld. Het kan worden opgeslagen, overgedragen en verzonden door allerlei digitale betalingssystemen en -diensten. Welke dienst je ook gebruikt, de geldigheid van de CBDC blijft gewaarborgd. Centrale banken zoals de ECB in Europa en de Fed in de VS, spelen een sturende rol in onze economie, zij zijn verantwoordelijk voor het monetair beleid. Hoewel de meningen verdeeld zijn over de mate waarin centrale banken de markt zouden moeten beïnvloeden, wordt beleidscontrole steeds moeilijker naarmate financiële markten complexer worden. De vraag naar krediet en het durven nemen van financiële risico’s (al dan niet moreel verwerpelijk) hebben ervoor gezorgd dat een aantal reguliere (structuur) banken te groot zijn geworden om failliet te gaan. In het Engels heet dat ‘too big to fail’. Veel centrale banken maken zich ook zorgen over de recente onvoorspelbaarheid van het handelsbeleid van de VS, met name omdat de dollar wordt gebruikt om de helft van alle wereldwijde facturen mee te betalen. Ook speelt mee dat tweederde van alle aandelen geprijsd worden tegen de dollar. Daarnaast zorgen de opkomst van schaduwbanken, dit klinkt misschien heel negatief maar dat is het niet per se: hier wordt namelijk ook de industrie van microleningen mee bedoeld, iets waar overheden nauwelijks grip op hebben, en de ontwikkeling van financiële technologie (FinTech) ervoor, dat centrale banken niet blindelings kunnen vertrouwen op bestaande beleidsinstrumenten. Bitcoin is een onafhankelijk middel om onder de controle van zowel centrale als commerciële banken uit te komen. Niet gek dat banken naar een iets andere oplossing kijken, die wel uit dezelfde hoek als bitcoin komt. De banken kijken naar wat blockchain kan bieden om hun eigen digitale valuta te creëren. En hier is steeds meer belangstelling voor. De manier waarop de wereld betalingen verricht is de afgelopen tien jaar drastisch veranderd. In Afrika worden betalingen gedaan via de mobiele telefoon en SMS. In Azië willen overheden dat er minder met contant geld wordt betaald, India pakt dat aan door biljetten onder een bepaald bedrag ongeldig te verklaren. Zuid-Korea verwijdert muntjes uit het betalingsverkeer en andere Aziatische landen laten dit over aan de fintech-industrie. In de VS en Europa betaalt vrijwel iedereen met online transacties en met hun betaalkaart. In Zuid-Amerika wordt bitcoin gebruikt om geld over te maken en in Argentinië en Venezuela wordt bitcoin ook gebruikt als waardeopslag als alternatief voor de hyperinflatie van hun fiat-valuta. Centrale banken kunnen niet achterblijven en moeten innoveren om de reële economie tegemoet te komen en te kunnen sturen op monetair beleid. De vraag die ik bij dit project stel is of het voldoende is om de problemen in de financiële sector op te lossen dan wel onder controle te houden. Mijn antwoord daarop is: Nee. De centrale banken wereldwijd overwegen momenteel om een eigen crypto in de markt te zetten, als tegenhanger van de bitcoin en andere vrije crypto-valuta’s. De ECB is daarnaast ook voornemens voor bankje te gaan spelen, in concurrentie met de huidige (commerciële) banken, met als doel de status van de systeembanken ‘too big to fail’ af te nemen door afslanking. Een bank voor particulieren en bedrijven om spaargeld en deposities in bewaring te geven, daarop rente te betalen en het overboeken van betaalopdrachten. En dat willen ze doen zonder de banken te gaan beconcurreren. Maar dan zullen de grootbanken niet afslanken. Daarnaast gaat de ECB er naar streven dat banken zo gezond en veilig worden dat het Deposito-Garantie-Stelsel afgeschaft kan worden. Dan zal de leverage ratio de buffers) verhoogd moet gaan van de norm van Basel III en overgenomen door de EU van 3% (relatie totaal activa versus risicodragend vermogen) door een hogere norm. Het kabinet heeft zich hard gemaakt voor 4%, anderen gaan voor 6% en direct na de bankencrisis werd gepleit voor 8%. In ieder geval zal een herijking van de buffers betekenen dat banken activiteiten zullen gaan beëindigen. De hele gezondmakingsproces van het bankwezen heeft positieve kanten maar door het scheppen van aantrekkelijker voorwaarden voor klanten, die willen overstappen van de euro naar de Centrale Bank Digitale Munt (een nieuwe cryptomunt van de ECB), zal dat heel verwarrend worden. Alleen chartaal geld (munten en bankbiljetten) in de euro en digitaal geld in de ECB crypto en de euro. Is de crypto evenveel waard als de euro? Lost dit plan alle nu bestaande problemen in de banksector op? Zeker niet. De banksector zit opgescheept met derivatenportefeuilles, waarop nauwelijks tot geen toezicht is uitgeoefend. Wij weten van grote Europese systeembanken, die zwaar in de problemen zitten en dat betekent dan dat als er schoon schip gemaakt moet worden er gigantische verliezen moeten worden genomen. Een truc kan zijn om die verliezen af te schrijven in 20 jaar. Dat betekent dat die ‘lasten’ als een ‘bezit’ worden verantwoord in de boeken en in 20 jaar worden afgeschreven. Het is dan maar de vraag in hoeverre klanten van die banken hun vertrouwen zullen blijven geven voor het bewaren van hun toevertrouwde gelden. Ik verwacht van niet en dan kan zo maar een domino-effect ontstaan van omvallende banken. Dat betekent dan ook het einde van de euro. Op https://www.bis.org/statistics/d5_1.pdf staan de details over het uitstaande volume van de derivatencontraacten. Schrik niet: het Gross market value was in het eerste halfjaar van 2019, volgens de Bank for International Settlements, $12.061 billions, dat is €10.768 miljard. De helft daarvan zijn contracten die op winst staan en de andere helft van €5.384 miljard zijn verliesgevend. In hoeverre winsten met verliezen kunnen worden gecompenseerd is niet bekend. Maar dat er grootbanken zijn die zwaar negatief staan is bekend. Zo publiceerde het NRC op 6 juni 2016 een artikel van Jeroen Wester waarin Joris Luyendijk in een debat met Wiebe Draijer van de Rabobank zei: Derivaten van Deutsche Bank zijn evenveel als alle bezit op aarde’. Dit is een uitspraak van 3½ jaar geleden, maar het geeft wel een beeld van de inmmense omvang van de derivatenhandel. In de laatste 2 jaar is volgens de BIS die omvang met >10% gestegen. Het grote probleem is dat de markten 24 uur per dag in beweging zijn in de hele wereld. Financiële producten vormen een hoofdpijndossier voor de centrale banken en hoe dat opgelost kan gaan worden is voor mij de vraag.

Iran heeft raketaanvallen uitgevoerd op twee luchtmachtbasissen in Irak waar ook Amerikaanse soldaten verblijven

Er is onduidelijkheid over het aantal slachtoffers, maar volgens de Amerikaanse president Donald Trump zijn er geen doden gevallen. Iran meldt 80 doden, maar dat wordt niet ondersteunt door andere media. Vijf dagen na de eliminatie van de Iraanse generaal Qassem Soleimani op bevel van Trump, heeft Iran woensdag raketten afgevuurd op twee luchtmachtbasissen in Irak waar Amerikaanse soldaten ondergebracht zijn. Het gaat om de basissen van Aïn al-Assad en Erbil. Iran meldt dat het gaat om een vergelding voor de moord op de Iraanse generaal Qassem Soleimani. Het Pentagon bevestigt dat beide basissen aangevallen werden en beraadt zich naar eigen zeggen over een reactie. ‘We willen geen oorlog, maar we zullen ons verdedigen tegenover agressie’, schrijft de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif op Twitter. Hij spreekt van proportionele maatregelen. Er is weinig tot geen informatie over de schade of slachtoffers. Iraakse veiligheidsbronnen spraken aanvankelijk van negen raketten die in de nacht van dinsdag op woensdag neergekomen zijn op de luchtmachtbasis van Aïn al-Assad, in het onherbergzame westen van Irak. Later meldden de VS dat ook Erbil geviseerd was. Het zou in totaal gaan om ‘ruim een dozijn’ raketten. Volgens Trump is ‘alles oke’, maar volgens de Iraanse staatstelevisie is er veel schade. Zij verwijten Trump de schade te minimaliseren. Volgens Trump wordt op dit moment de schade geëvalueerd en wordt gekeken of er slachtoffers gevallen zijn. ‘Tot dusver alles oké. We hebben veruit het sterkste en best uitgeruste leger ter wereld.’ De Iraanse Revolutionaire Garde eiste in een persmededeling de twee aanvallen op en waarschuwde de Amerikaanse bondgenoten dat ook hun luchtmachtbasissen het doelwit kunnen worden als er Amerikanen gelegerd zijn. De Garde eist ook dat de Amerikaanse troepen meteen teruggetrokken worden. De aanval komt 24 uur nadat de Verenigde Staten naar eigen zeggen per ongeluk de voorbereidingen aangekondigd hadden van een terugtrekking van de troepen uit Irak. Dat was dan weer het gevolg van de resolutie die het Iraakse parlement had aangenomen waarin aan de Iraakse regering wordt gevraagd om de aanwezigheid van buitenlandse soldaten in het land zo snel mogelijk stop te zetten. De Amerikaanse luchtvaartautoriteit Federal Aviation Administration (FAA) heeft alle Amerikaanse civiele luchtvaart geschorst in de Perzische Golf, de Golf van Oman, Irak en Iran. ‘Wegens verhoogde militaire activiteit en stijgende politieke spanning zullen geen Amerikaanse burgervliegtuigen meer in de regio mogen vliegen’, klinkt het in een bericht. (bron: https://www.standaard.be/cnt/dmf20200108_04796991?_section=69416641&utm_source=standaard&utm_medium=newsletter&utm_campaign=breakingnews&adh_i=aa4a2bcb8a6e9a66c3ebcaf0197c0723&imai=&M_BT=3689030122331 ) Het gebruik van wapens in Iran, Irak en de rest van de regio moet per direct stoppen om ruimte te bieden voor dialoog. Dat zei EU-voorzitter Ursula von der Leyen na een vergadering met het College van EU-commissarissen. De EU-buitenlandchef en vicevoorzitter van de Europese Commissie, Josep Borrell, riep op om einde te maken aan “de spiraal van geweld”. Ook Nederland zet zich in voor de-escalatie. Minister Blok van Buitenlandse Zaken noemt het gebruik van ballistische raketten door Iran “zeer zorgelijk”. (bron: NOS) In een gezamenlijke verklaring pleiten Rusland en Turkije opnieuw voor de-escalatie in de regio. De landen vrezen voor verdere instabiliteit, en zeggen dat diplomatie voorrang moet krijgen. Het statement kwam er na een bilateraal overleg tussen Turks president Erdogan en Russisch president Poetin. “We zullen er alles aan doen om de regio niet te laten verdrinken in bloed en tranen”, voegde Erdogan aan het statement toe. Hoe serieus moeten we media nemen die beweren dat Trump geen verdere escalatie wil met Iran. Dat wil Trump natuurlijk wel, daar twijfel ik geen seconde over, alleen hij verpakt zijn boodschap als een cadeautje voor de bondgenoten. Hij dwingt Iran meer tot gehoorzaming aan zijn eisen door nog meer financieel/economische sancties af te kondigen. Ja, hoor ik dan zeggen, wij, de bondgenoten van de VS, laat ik stellen ‘hoofdzakelijk de Europese Unie, ons vooral moeten inzetten voor diplomatiek beraad, om zo beide partijen, enerzijds Iran en haar sjiitische achterban waaronder Irak en de VS, Israël, de EU, Rusland en Turkije. Als Trump zijn dreigementen van nog meer sancties aan Iran niet terugneemt en de huidige sancties niet bereid is die af te bouwen, is diplomatiek overleg op voorhand al kansloos. Ik herinner mijn lezers eraan dat in mijn vorige blog een kwatrijn van Nostradamus is geciteerd waaruit kan worden gelezen dat 450 jaar geleden al een Derde Wereldoorlog heeft aangegeven in het Midden Oosten in 2020, die 27 jaar gaat duren. Of die 27 jaar moet worden gezien in het tijdsbeeld van toen of van nu. Ik begrijp het standpunt niet dat minister van Defensie, Ank Bijleveld, in de media verwoordde dat de Nederlandse regering wel begrip voor voor de raketaanval bij Bagdad op de Iraanse generaal Qassem Soleimani, in opdracht van de Amerikaanse president. Zeker nu er twijfels zijn of Trump de Amerikaanse Grondwet niet heeft geschonden. Hijzelf vindt natuurlijk van niet, maar het is nog maar de vraag of hij in strijd met het Internationaal Recht heeft gehandeld. Een dag later werd er een burgervliegtuig met een Iraanse raket, per ongeluk wordt gesteld, uit de lucht geschoten. Iran heeft dat intussen toegegeven. Er vielen 167 doden.

8.000 werknemers van Sandd in grote onzekerheid

Ruim de helft van de zestienduizend medewerkers bij postbedrijf Sandd gaat mogelijk niet mee naar PostNL na de fusie op 1 februari, meldt de NOS. Voor veel van de 10.400 bezorgers van Sandd zou bijvoorbeeld het bod om bij PostNL te komen werken, niet haalbaar zijn. Zo bezorgen de werknemers van Sandd nu vooral op dinsdag en vrijdag, maar zou PostNL willen dat de bezorgers ook op andere dagen werken. Vooral de zaterdag zou een probleem vormen. Ook werkt PostNL anders. Daardoor zouden de bezorgers veel minder vrijheid hebben, en willen ze daarom niet bij PostNL aan de slag. Een woordvoerder van PostNL zegt in een reactie dat duizenden medewerkers hebben aangegeven bij PostNL te willen werken. Maar volgens de voorlichter is het te vroeg om het te hebben over hoeveel medewerkers van Sandd niet willen werken bij de branchegenoot. Alle 11.000 postbezorgers van Sandd hebben een baan aangeboden gekregen van PostNL, maar de woordvoerder geeft toe dat de voorwaarden niet voor iedereen uitkomen. “Sandd en PostNL zijn twee verschillende bedrijven. Bij Sandd bezorgen ze twee dagen. Bij PostNL bezorgen we vijf dagen. Iedereen moet voor zichzelf bepalen of dat past. Wij hopen dat we heel veel nieuwe mensen kunnen verwelkomen.” Dit nieuws komt niet als een verrassing. Dat had staatssecretaris Keizer van EZ zich ook moeten realiseren, maar nee, ondanks een negatief advies wist zij het beter. De fusie PostNL met Sandd moest doorgaan, ondanks dat de prestaties van PostNL steeds slechter worden. Brieven van 100 gram worden dure pakketjes, de prijs van de postzegel gaat omhoog en de prestaties dalen zienderogen: kerstkaarten waren soms wel 2 weken onderweg voordat ze de ontvanger bereikten en een gewone brief aan mij die op 30 december was verzonden viel pas op 8 januari in de bus.

Heel lang zal de volgende recessie niet meer op zich laten wachten en veel middelen om daar iets tegen te doen zijn er niet

Trouw publiceerde op de eerste werkdag van deze week op https://www.trouw.nl/economie/is-er-een-recessie-in-aantocht-aanwijzingen-genoeg~b9973791/ een artikel over “Reden genoeg om bang te zijn voor een recessie”. Een interessant artikel maar wat ik mis bij de beschouwing van de op ons afkomende risico’s mis ik de functie van de centrale eenheid waarom de economie draait. Dat is de stabiliteit van ‘geld’. Er is heel veel geld in omloop, maar dat betekent ook een lage rente, maar ook een steeds lagere waarde van ons spaargeld. En op het moment dat het volk denkt dat het geld geen waarde meer heeft, breekt een enorme inflatie uit. Dat gebeurde 100 jaar geleden al eens bij onze oosterburen, die de Eerste Wereldoorlog hadden verloren en aan de Geallieerden 132 miljard goudmarken aan herstelbetalingen moesten betalen. Dat geld hadden ze niet, waardoor een superinflatie uitbrak. Wat kostte een brood in twee jaar tijd (dec 1921-nov 1923) in de Weimar Republiek (nu Duitsland) van een heel brood van 800 gram: dec 1921: 3,20 mark; dec 1922: 130,40 mark; jan 1923: 200 mark; apr 1923: 380 mark; aug 1923: 55,2 duizend mark; nov 1923: 160,8 miljard mark. Daarna normaliseerde de prijzen weer, maar alle (spaar)gelden waren verloren gegaan. Voor de vergelijking met de prijs voor een heel brood van nu in guldens in relatie met de mark van toen: 3,20 mark 100 jaar geleden tegen 3,3 gulden nu.

Rutte, de lakei van het Witte Huis

De Nederlandse overheid is door de Amerikanen flink onder druk gezet om de verkoop van Nederlandse chipmachinetechnologie aan China te blokkeren. Doordat een exportvergunning werd opgeschort, kan ASML haar duurste technologie niet verkopen aan Chinese bedrijven. De regering-Trimp is al sinds 2018 bezig met een campagne om de verkoop van Nederlandse chiptechnologie te blokkeren, schrijft Reuters, op basis van ingewijden. In dat jaar gaf de Nederlandse overheid ASML, de wereldleider als het gaat om het bouwen van chipmaakmachines, een exportvergunning voor een geavanceerde technologie. Die vergunning werd onder druk van Amerikanen later niet verlengd, stelt Reuters. Het gaat om de kostbare EUV-machines, ASML’s paradepaardjes, waarmee de krachtigste chips gemaakt kunnen worden. ASML mag andere machines wel nog uitvoeren naar China. Door het intrekken van de vergunning werd er in ieder geval een order voor een EUV-machine geannuleerd. Dat kostte ASML $150 mln (€134 mln). Volgens het persbureau toont de actie van de VS aan hoe ver de Amerikanen willen gaan om geavanceerde technologie uit de handen van de Chinezen te houden. Maar ook hoe gedienstig premier Rutte is voor de eisen van de Amerikanen. Monique Mols, woordvoerder van ASML, wil niet zoveel kwijt over de zaak. Ze bevestigt aan RTL Z dat er op dit moment geen exportvergunning is. Een eerder afgegeven exportvergunning is verlopen en niet verlengd, bevestigt ze. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken weigert uitspraken te doen over bedrijven en individuele vergunningaanvragen, zegt woordvoerder Irene Gerritsen tegen RTL Z. “De Nederlandse overheid hanteert een case-by-case benadering op het gebied van exportcontrole. Bij de afweging om wel of geen exportvergunning af te geven, weegt de Nederlandse overheid zowel de economische belangen als veiligheidsbelangen mee”, zegt Gerritsen. (bron: RTLZ) Natuurlijk staan bij deze beslissing economische belangen op het spel voor het bedrijf, een exportorder van €134 mln en alle vervolgorders. Op de beurs daalde het fonds maandag 2,33%. Maar er spelen ook zeker politieke belangen op het spel. Wie, behalve Frankrijk en Italië, durven de dictaten van Trump terzijde te leggen. Rutte zeker niet, ook al bevinden wij ons in een tijdperk van dalende economische groei. .

Frankrijk en Italië waarschuwen de VS

De Franse minister van Financiën Bruno Le Maire heeft de Verenigde Staten gewaarschuwd dat het land zich niet moet wagen aan sancties tegen de digitaks. Dan zullen er vergeldingsacties volgen, zei de minister in een radio-interview met France Inter. De digitaks geldt voor grote techbedrijven met een omzet van boven de €750 mln per jaar, waarvan ten minste €25 mln in Frankrijk. Hieronder vallen onder meer Google en Facebook. Zij moeten sinds 2019 3% van de inkomsten die ze in Frankrijk genereren afdragen. De maatregel zou naar schatting in 2019 zo’n €400 mln binnenbrengen. “Als de Amerikanen zouden besluiten om sancties op te leggen tegen de digitaks, zullen wij dat vergelden”, aldus Le Maire. Zo zou Frankrijk meteen naar de Wereldhandelsorganisatie stappen als de VS dwars gaat liggen. De minister vertelde verder dat er over het onderwerp nog een telefoongesprek gepland staat met zijn Amerikaanse collega Steven Mnuchin. De taks ligt gevoelig in de VS. Meteen toen in juli 2019 de maatregel met terugwerkende kracht werd ingevoerd, kondigde Amerikaanse president Donald Trump een onderzoek naar de ingreep aan. Hij noemde invoertarieven als mogelijke reactie. Daar voegde Washington in december specifieke dreigementen aan toe: tarieven oplopend tot 100% zouden over Franse importproducten ter waarde van $2,4 mrd €(2,15 mrd) kunnen worden ingevoerd. Die heftige reactie schrikt andere Europese landen overigens niet af om vergelijkbare belastingen in te voeren: Italië kondigde in december een digitaks aan die in januari 2020 is ingegaan. Het lukt tot nu toe echter nog niet om in EU-verband een digitaks in te voeren, omdat sommige lidstaten bang zijn dat de belasting meer zou kosten dan opbrengen. Voor invoering moeten de lidstaten het unaniem eens zijn. Het laat nog maar eens zien hoe verdeeld en onmachtig de Europese Unie is in het voeren van een gemeenschappelijk handelsbeleid. Lees ook: Rutte, de lakei van het Witte Huis.

Het doel van het pensioenstelsel is om werknemers een waardevast inkomen te geven nadat het werkzame leven stopt

Daar schrijft https://jdreport.com/over-pensioenen-leugenachtige-politici-en-de-almachtige-dnb/ over dat het ooit de bedoeling was werknemers een ‘verzorgde oude dag’ te geven. In Frankrijk staken ze al weken tegen de voorstellen voor pensioenhervorming. Rob de Brouwer gebruikt de vergelijking tussen een metrobestuurder uit Parijs en een Amsterdamse buschauffeur om duidelijk te maken dat de Fransen mijlenver voor liggen. De Amsterdammer moet vijftien jaar langer werken en krijgt 40% minder pensioen. Terwijl de Nederlandse pot eind vorig jaar zo’n kleine € 1.700 mrd omvat. Genoeg voor 50 jaar, zonder beleggingsrendement. Over leugenachtige politici en De almachtige Nederlandsche Bank. We zijn in Nederland vergeten waarom het ook alweer ging: een goed pensioen.

Het kabinet wil het minimumloon niet verhogen

Een ambtelijke werkgroep heeft onderzoek gedaan en volgens minister Koolmees blijkt onder meer dat tussen 2011 en 2018 het minimumloon meer gestegen is dan het gemiddelde loon. De PvdA, SP en GroenLinks vroegen eerder om een verhoging van het minimumloon, dat nu €1653,60 per maand bedraagt. (bron: NOS)

Een pakketje van <100 gram is geen briefpost meer voor PostNL

PostNL hanteert vanaf dit jaar een strikt onderscheid tussen brieven en goederen. Dat is het het gevolg van veranderde internationale regelgeving ten behoeve van de veiligheid. Zo kunnen landen van te voren bepalen wat ze wel en niet accepteren, zegt woordvoerder Tahira Limon. Een pakketje van onder de 100 gram is nu geen brief meer en wordt voor €10 euro als pakket naar de Verenigde Staten verstuurd. Dat kostte tot nu toe €1,50. Het versturen van een artikel van 350 gram in een envelop naar de VS kostte €8,70; dat is nu €10. Alle goederenzendingen moeten voortaan voorzien zijn van een verzendlabel met barcode, laat PostNL weten. Daarnaast eisen landen dat de informatie over deze zendingen digitaal en vooraf wordt gedeeld. (bron: nu.nl)

Japanificatie komt eraan, dat is geen goed signaal

We waren er allemaal bang voor, het beleid van de ECB onder Mario Draghi kon onder critici niet veel steun vinden, schrijft https://www.dagelijksestandaard.nl/2020/01/oh-nee-daar-komt-de-draghi-uit-de-mouw-de-euro-kan-een-japan-scenario-verwachten/Het eindeloos bijdrukken van euro’s kon uiteraard niet lang goed gaan. Nu Draghi is afgetreden als president van de ECB komt hij natuurlijk met dit rampzalige toekomstbeeld. Ons wacht hetzelfde lot als de Japanners. Volgens Draghi stevenen we af op een Japan-scenario, wat erop neerkomt dat we een enorme deflatie van de munt kunnen verwachten. Op zich hartstikke logisch, voor het 24/7 laten draaien van de geldpersen voor 16.000 miljard euro’s komt nu een prijskaartje. Toch hebben we nog tijd om de ‘Japanificatie’ – de ludieke naam voor dit desastreuze toekomstbeeld – tegen te gaan, meent Draghi. Gelukkig hoeft hij nu niet meer zijn best te doen om dit te voorkomen. Draghi is nu president af en kan lekker genieten in een van zijn vakantiehuisjes terwijl Europese leiders hun hoofden breken over deze kwestie. „Dat dreigende scenario is nog geen voldongen feit. De eurozone heeft nog wat tijd om orde op zaken te stellen, maar de tijd hiervoor is niet oneindig. Beleidsmakers moeten dan wel gauw reageren. En hun beleid moet proactief, doortastend en gecoördineerd zijn.” Met inhoudelijke tips komt Draghi niet, mogelijk omdat die er niet zijn. De tekenen van een nieuwe eurocrisis zijn niet meer te missen, en moeten we Draghi c.s. hiervoor bedanken.

234 banen verdwijnen bij modewinkels

Modegroep FNG sluit vóór eind juli alle veertien vestigingen van kledingwinkel Promiss en 38 van Steps. In totaal blijven er daarmee van die laatste keten nog tien winkels geopend. FNG kondigde dit aan als deel van de strategie, waarmee meer wordt ingezet op online-verkopen. In de winkels zijn 108 vaste mensen en zijn 126 tijdelijke werknemers actief. Het bedrijf verwacht ongeveer de helft van hen binnen FNG te herplaatsen. “Met de medewerkers van de betreffende winkels worden individuele afspraken gemaakt conform het advies van de ondernemingsraad”, aldus het bedrijf. Welke locaties van Steps sluiten en welke open blijven, wordt nog bekendgemaakt. Online doen Steps en Promiss het goed: ruim de helft van de omzet van de merken komt van de digitale verkoopkanalen. “Dit vormt een uitstekende basis om vanaf nu de focus van Steps en Promiss volledig te richten op de verkoop via de eigen webshops en via online partners zoals Wehkamp en Zalando”, schrijft FNG. FNG is actief in de Benelux, en heeft naast Promiss en Steps ook onder meer Miss Etam, Claudia Sträter en Expresso in handen. Het bedrijf is beursgenoteerd. (bron: nu.nl)

Kledingketen Didi is door de rechter failliet verklaard

De keten bestaat sinds de jaren 80, heeft 81 winkels in heel Nederland en telt 350 banen. Wat er met de winkels en het personeel gaat gebeuren is nog onduidelijk. De winkels blijven voorlopig open, de webshop van het bedrijf is al wel gesloten. (bron: NOS)

De Europese Raad, Polen uitgezonderd, staat achter de Green Deal van de EC

De nieuwe Europese Commissie slaat wel enkele piketpaaltjes diep in de grond, maar dan ook alles wat de EU-besluitvormingsmachine (de 27 regeringsleiders en het Europees Parlement) de komende jaren voortbrengt, moet in het teken staan van de strijd tegen klimaatverandering. Energie, transport, landbouw, industrie, handel met de rest van de wereld, biodiversiteit, investeringen, afval, kringloopeconomie, lucht-, water- en bodemkwaliteit – alles moet zich voegen naar dat ene doel: nul CO2-uitstoot in 2050, ofwel ‘klimaatneutraliteit’. Belangrijke randvoorwaarde: niemand mag achterblijven. Energierekeningen moeten omlaag in plaats van omhoog (bijvoorbeeld door betere woningisolatie), de gele hesjes moeten weer gedragen worden waarvoor ze oorspronkelijk zijn bedoeld. In de gepresenteerde stukken op hoofdlijnen vliegen de ideeën in het rond: klimaatneutrale staalproductie in 2030; een CO2-heffing op importproducten uit landen die het niet zo nauw nemen met die uitstoot; het aanpakken van de scheep- en luchtvaart (sectoren die in het Klimaatakkoord van Parijs de dans nog ontsprongen); een verplaatsing van 75% van het transport over de weg naar het spoor of de binnenwateren.

Planning Green Deal:

Januari 2020
Presentatie van het Just Transition Mechanism (rechtvaardig overgangsmechanisme) van tientallen miljarden euro’s om regio’s die het meest afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen te ondersteunen bij de omschakeling;

Maart 2020
Voorstel voor een Europese Klimaatwet. Daarmee moet het doel ‘nul CO2-emissies in 2050’ wettelijk worden vastgelegd;

Juni 2020
Beoordeling van de nationale energie- en klimaatplannen;

Oktober 2020
Concreet plan voor CO2-reductie van minstens 50% (mogelijk 55%) in 2030 (ten opzichte van 1990 – het huidige EU-doel is 40%);

Juni 2021
Herziening energiewetgeving om aan 2030-doel te voldoen;

Juni 2021
Voorstel om CO2-emissiehandel uit te breiden met scheepvaart en om luchtvaartuitstoot te belasten (beide sectoren zijn buiten het Klimaatakkoord van Parijs gehouden).

Groene eed: richt geen schade aan

In een van de documenten, bedoeld voor intern commissiegebruik, is sprake van een ‘groene eed: richt geen schade aan’. Met dat motto wil de commissie-Von der Leyen alle EU-regels, oud en nieuw, napluizen op effecten die het bereiken van het hoofddoel van de Green Deal bemoeilijken. Ook het investeringsbeleid moet donkergroen worden. De Europese Investeringsbank, de grootste publieke geldverstrekker ter wereld, moet wat Von der Leyen betreft, een klimaatbank worden. Want uiteraard gaat ook de groene deal grotendeels over geld. Eerdere plannen voor een ‘Just Transition Fund’, een fonds dat landen en regio’s moet helpen om hun fossiele economie om te vormen in een duurzamere (denk aan Polen), worden opgewaardeerd tot een ‘overgangsmechanisme’, dat ook technische en andersoortige ondersteuning biedt. De presentatie daarvan is uitgesteld naar volgende maand. Het is voor de commissie immers lastig strooien met beloftes over geld als de onderhandelingen over de nieuwe meerjarenbegroting (2021-2027) zo muurvast blijven zitten. De regeringsleiders spraken er weer over op hun EU-top van de afgelopen twee dagen, maar de gezichten in Brussel staan nog steeds somber. De meeste aandacht op die top ging uit naar de tweede poging om alle landen achter het 2050-doel voor klimaatneutraliteit te krijgen. In juni lagen Estland, Hongarije, Polen en Tsjechië dwars. Inmiddels is Estland aan boord en zit er beweging in de drie andere landen. Komt de EU over de brug met geld? Zo staat of valt het succes van Timmermans’ groene-deal-lancering bij unanieme steun van de lidstaten voor het hoofddoel. De green deal gaat om een breed scala aan ingrijpende groene maatregelen. Zo worden de eisen van vervuilende voertuigen aangescherpt: de nieuwe generatie (vracht)auto’s en bussen moet schoner zijn. Subsidies verdwijnen en de lasten worden verhoogd. RTLZ: : “Elektrisch of op waterstof rijden wordt stevig gestimuleerd. Concreet wil de nieuwe Commissie een miljoen laadpunten voor elektrische voertuigen of voertuigen op waterstof. Ook aan de scheep- en luchtvaart is gedacht. Die moeten meer gaan betalen voor hun CO2-uitstoot.” Daar blijft het niet bij. De Commissie wil ook onder meer dat de industrie voldoet aan de klimaatdoelstelling. Het voorstel gaat ervan uit dat er 2.000.000.000 nieuwe bomen aangeplant worden en dat de landbouw minder pesticiden, antibiotica en kunstmest gaan gebruiken. Achter de Green Deal zit een gigantische financiële architectuur, verdeeld over drie fondsen. Allereerst moet er een ‘transitiefonds’ komen, oplopend tot zelfs €100 mrd. Daarnaast is er het moderniseringsfonds, specifiek bedoeld om Oost-Europese lidstaten te helpen. Dat fonds wordt gevuld via het bestaande systeem van emissiehandel. Maar het belangrijkste is het klimaatinvesteringsfonds. Een pot van €1 biljoen. Dankzij de Europese Investeringsbank (EIB), een groot investeringsfonds van de voor strategische investeringen. Dit moet zorgen voor een golf aan groene investeringen.”. Er zijn ook kritische reacties: De zogeheten ‘Green Deal’ van de Europese Commissie gaat milieuorganisaties niet ver genoeg. Greenpeace noemt de plannen die Brussel heeft om de EU te verduurzamen onvoldoende en te vaag. Volgens Milieudefensie houdt de commissie nog te veel taboes in stand. ,,Meer CO2-belasting heffen en intussen doorgaan met het uitdelen van tientallen miljarden subsidies voor olie, gas en kolen is dweilen met de kraan wagenwijd open’’, meent directeur Donald Pols. Het is een understatement om de zogenoemde Green Deal van de Europese Commissie (EC) ambitieus te noemen, zeggen deskundigen. De grote vraag is wat er uiteindelijk van terechtkomt. De komende tijd is er volgens de Commissie jaarlijks €260 mrd voor nodig om de Europese Unie te verduurzamen. De CO2-uitstoot moet in 2030 minimaal de helft minder zijn als in 1990, en in 2050 zijn teruggebracht naar nul. Illusies? Droombeelden? We zullen nu eerst moeten zien of de 27 EU-lidstaten in staat zijn, technisch, financieel, organisatorisch in staat zijn deze enorme inspanning succesvol uit te voeren. Ik zal het einde van dit project niet meemaken. Voortijdig zal ik afhaken, maar mijn kleinkinderen zullen het antwoord kunnen geven of het een groot succes wordt en of Europa in staat zal zijn de afremmers van dit moment, de VS, China, Australië, Saoedi-Arabië en Rusland, mee te krijgen en er een mondiale aanpak van te maken. Ik sta positief over de verduurzaming van het klimaat, het milieu en de natuur. Daarover geen enkele discussie. Maar moeten al onze energie en alle financiële middelen inzetten om een deelprobleem op te lossen? Mijn antwoord daarop is NEE. De doelstellingen waarvoor de EC van VDL zich in moet gaan zetten, beslaan een veel breder scala dan de klimaatproblematiek. Energie, transport, landbouw, industrie, handel met de rest van de wereld, biodiversiteit, investeringen, afval, kringloopeconomie, lucht-, water- en bodemkwaliteit zijn net zo belangrijk voor de inrichting van de samenleving voor generaties in de komende drie decennia. Daarover geen woord. Ik heb hier al eerder, meerdere malen, aandacht gevraagd in relatie met de Europese Unie en Rutte III. Voor Prinsjesdag heb ik Hugo de Jonge, kandidaat politiek leider van het CDA, een open brief geschreven waarin ik schrijf: Wij hebben de plicht vorm te geven aan een samenleving van morgen, niet door het huidige maatschappij hier en daar wat op te lappen, bij te spijkeren, maar een complete nieuwbouw te laten ontwerpen door ‘architecten’. Het bestuur van de ‘onderhoudsmonteurs’ moeten we snel achter ons laten. Die hebben verzuimd opdrachten gegeven om blauwdrukken te ontwerpen voor de toekomst van een nieuwe samenleving, een nieuw arbeidsethos, onderwijs, machtsverhoudingen, wonen, zorg, veiligheid, zekerheid en privacy waarin burgers kunnen leven en werken met algoritmen, kunstmatige Intelligentie (robotisering), beperking van de macht van de mega-techbedrijven, internet of things, onze democratie en veranderingen als gevolg van revolutionaire technische (nano- en quantum) en digitale ontwikkelingen. Wij hebben al een achterstand van tien jaar en moeten nu aan de slag: er moeten blauwdrukken komen, waarvoor draagvlak moet komen in het bedrijfsleven en bij ‘boeren, burgers en buitenlui. ‘Daarna moet de ‘spa in de grond’. Als we daar vandaag mee beginnen duurt dat hele proces zeker nog tien tot vijftien jaar. Waar wachten we op? Alle aandacht van ‘Brussel’ moet nu hiernaartoe zonder het klimaat, milieu en natuur te verwaarlozen.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 10 jan 2020; week 2: AEX 610,43; Bel20 4009,84; CAC40 6.037,11; DAX30 13.483,31; FTSE 100 7.587,85; SMI 10.639,49; RTS (Rusland) 1614,69; DJIA 28.823,77; NY-Nasdaq 100 8.966,64; Nikkei 23.850,57; Hang Seng 28.638,20; All Ords 7.041,90; SSEC 3.092,29; €/$1,112; BTC/USD $8.055,76; 1 troy ounce goud $1562,10, dat is €45.125,07 per kilo; 3 maands Euribor -0,395%; 1 weeks -0,514%; 1 mnds -0,463%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,109% 10 jaar VS 1,839%; 10 jaar Belgische Staat 0,027%; 10 jaar Duitse Staat -0,229%; Franse Staat 0,051%; VK 0,697%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,52%; 10 jaar Japan -0,049%; Spanje 0,44%; 10 jaar Italië 1,332%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,675.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden stabiel. De goudprijs noteerde licht hoger, de meeste rentetarieven noteerden hoger. De bitcoin was hoger. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,2%; Nederland 0,311%; Duitsland 0,319%; Japan 0,4391%; Frankrijk 0,869%; GB 1,262%; Spanje 1,338%; Canada 1,716%; VS 2,2805%; Italië 2,396%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,58%; Duitsland -0,497%; Denemarken -0,452%; Nederland -0,457%; Frankrijk -0,332%; België -0,348%; Japan -0,1084%; Spanje -0,087%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.