UPDATE 11/12 07 2020/539 Banken hebben te weinig vlees op de botten

De verkiezing voor de politiek leiderschap van het CDA heeft geen meerderheid voor een van de drie kandidaten opgeleverd. Drie dagen kregen de twee overgebleven kandidaten om hun campagnes voort te zetten. Hugo de Jonge kwam 520 van de 40.000 stemmen tekort. Wat mij stoort is dat beide kandidaten geen helder standpunt hebben over het Pensioenakkoord en het slechtste akkoord ooit voor deelnemers en gepensioneerden ondersteunen (hun opgebouwde pensioenreserves worden uitgeleverd aan de markt) en beiden niet bereid zijn vluchtelingen-wezen, die zich in Griekse opvangkampen bevinden, verre van een ideale situatie, en niet hier opgevangen kunnen worden. Dit kabinet heeft dat besloten en daar blijven beide heren bij. Een verre van Christelijk standpunt. Ze daar de opvang, het onderwijs en de (medische) begeleiding geven die ze hier ook zouden krijgen is niet realiseerbaar. Enerzijds omdat de Grieken die kennis niet voorhanden hebben anderzijds omdat ze bepaalde wezen een andere opvang geven dan de rest. Daarmee verliezen ze op voorhand al mijn stem bij de volgende verkiezingen.

De ‘zwakke knietjes’ van de Europese monetaire toezichthouders: de status van de grootbanken

Ik begin dit blog met een onderwerp waar ik maanden geleden aan aandacht heb besteed, maar waar ik toen tegenwind kreeg van alle kanten. Zowel de monetaire, financiële als politieke autoriteiten waren eensgezind: onze banken zijn veel krachtiger gekapitaliseerd dan 12 jaar geleden en met met de opgebouwde buffers hoeven we geen angst te hebben voor een bankencrisis. Ik heb dat toen bestreden omdat ik van mening was en nog steeds ben dat de buffers niet groot genoeg zijn, in acht genomen de toegenomen complexiteit van de financiële markten en het fors toegenomen aantal financiële producten voor professionals, waaraan grote risico’s gekoppeld zijn. Ik krijg nu steun van de kant de jurist econoom Annegeke Jansen werkzaam op het ministerie van financiën/ Treasury, afgestudeerd aan de Erasmus en hoogleraar Casper de Vries aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. In de Economische Statistische Berichten (ESB), een vakblad van en voor economen, presenteren zij een geheel nieuwe kijk op de gevaren waarmee het bankwezen wordt geconfronteerd. Dirk Waterval publiceert daarover op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/992/articles/1169936/14/1 Na de kredietcrisis van 2008 moesten banken bestand worden gemaakt tegen nieuwe schokken. Dat is niet gelukt, concluderen onderzoekers: banken zijn nog net zo fragiel. Ondanks strengere eisen van toezichthouders blijken banken in Europa nog net zo kwetsbaar voor economische schokken als vóór de kredietcrisis in 2008. De coronacrisis is een schoolvoorbeeld van zo’n schok, waartegen vooral ING slecht bestand lijkt. Die conclusie is opmerkelijk, want het beeld was tot nu toe precies omgekeerd, erkent ook De Vries. Na de vorige crisis heeft het bankwezen verplicht allerlei kapitaalbuffers moeten aanhouden. Verschillende partijen, van toezichthouders tot ministers en de banken zelf, waren stellig: in deze nieuwe crisis zijn banken deel van de oplossing. Door op die buffers te varen, kunnen ze leningen blijven verstrekken aan noodlijdende bedrijven en huishoudens. “Het is ontegenzeggelijk waar dat banken, waaronder ook ING, veel meer kapitaal in huis hebben”, zegt De Vries. “Bij de vraag hoe groot het risico is dat banken omvallen, speelt meer dan alleen die buffer.” Volgens de hoogleraar moet je ook kijken naar de omvang van de totale schuld van bedrijven, huishoudens en overheden. Die totale schuldenlast is hard gestegen sinds 2008. In de risico-analyse van Jansen en De Vries is deze schuldfactor meegenomen. En dan blijkt dat de strengere eisen voor de hoeveelheid kapitaal die banken in huis moeten hebben als onderpand voor de leningen die zij zelf verstrekken, toch niet streng genoeg zijn. Voor hun analyse keken de economen naar de aandelenkoersen sinds 2001 van 64 grootbanken in Europa. Die legden ze naast de koers van de Stoxx 600-index (een Europese marktindex, bestaande uit 600 bedrijven). Deze vergelijking maakt duidelijk hoe gevoelig de koers van een bank is voor schokken in de markt én hoe gevoelig de markt is voor schokken in de koers van een bank. Van alle 64 grootbanken in Europa voert ING de lijst aan als het gaat over deze wederzijdse gevoeligheid. Gaat het slecht met de Europese economie, dan krijgt de ING-koers een forse tik en vice versa. Concreet: als de Stoxx 600 2,6% daalt, dan verliest het aandeel ING 7% op de beurs. Daarin speelt mee dat ING Groep veel klanten heeft in veel verschillende landen. De invloed van ING op de Europese economie en de invloed van die economie op ING, is daardoor sowieso al groter dan die van nationaal georiënteerde banken, zoals ABN Amro. Een groot verlies op de beurs zegt niet alles over de financiële gezondheid van een bank, maar het betekent wel dat beleggers de bezittingen van de bank lager waarderen. Dat maakt de bank uiteindelijk ook minder waard. Klanten zouden uit angst daarvoor het geld van hun rekening kunnen halen. Afgelopen maart gebeurde dat bijna, denkt hoogleraar De Vries. In twee weken doken ING en ABN Amro hard omlaag op de beurs, toen de omvang van de coronacrisis ineens helder begon te worden. “Toen heeft de Europese Centrale Bank net op tijd ingegrepen met een gigantisch steunpakket van €750 mrd”, zegt hij. Dat kon de brand die woedde op de Europese beurzen nog net op tijd blussen. De stresstesten die toezichthouder de Europese Centrale Bank regelmatig uitvoert bij grootbanken, schetsen een gezonder beeld van het bankwezen: er zou inmiddels genoeg vlees op de botten zitten. Jansen en De Vries schrijven nu dat het omgekeerde het geval is: “Voor de huidige crisis betekent dit dat de grootbanken maar weinig vlees op de botten hebben om heel grote verliezen te kunnen dragen”. De Vries wijt de discrepantie tussen de uitkomsten van stresstesten en zijn eigen onderzoek aan de ‘zwakke knietjes’ van de Europese toezichthouders. Die zouden hun oren te veel laten hangen naar de banken, en de stresstesten niet al te zwaar maken. Voor banken die gevoeliger zijn voor krimp moeten hogere kapitaaleisen gelden, bepleiten de onderzoekers. Behalve ING, die als de risicovolste uit de bus komt, zijn dat de Britse bank Barclays en Natixis uit Frankrijk. Natixis S.A. is ontstaan uit een fusie van de investerings- en financieringsbanken van de groepen Banque Populaire en Caisse d’Espargne. Naast financieringen en investeringen is Natixis ook actief als spaarbank en levert het gespecialiseerde financiële diensten in 68 landen. Prof. de Vries stelt dat het bankwezen half maart is gered doordat de ECB een nieuw opkoopprogramma van onder meer schuldpapier/staatsobligaties heeft opgestart van €750 mrd: PEPP, waardoor een bankencrisis maar net is voorkomen. Dat is een noodgreep, waarmee de structurele problemen van Europese banken niet worden opgelost. Wij worden nog altijd geconfronteerd met de gevolgen dat er 12 jaar geleden geen schoon schip is gemaakt door een sanering door te voeren. Daardoor ploeteren we maar voort totdat de harde realiteit onontkoombaar wordt. Daarbij komt dat het Nederlandse bankwezen qua omvang veel te groot is in relatie tot het draagvlak van ons land. We moeten ons wel realiseren dat als ING in problemen geraakt het Nederlandse volk niet opnieuw de helpende hand toe kan steken. De gevolgen voor de EU en de ECB kunnen onze samenleving in het hart treffen. Ik geloof er niet in dat alle financieel/economische problemen opgelost kunnen worden door meer geld in de markten te pompen. Op zeker moment is dat proces eindig door het wegvallen van vertrouwen in de euro (dit geldt overigens ook voor andere centrale banken). Wij zijn nu gewaarschuwd, maar wat kunnen we nog doen?

Beursexperts zijn somberder dan ooit

Hoewel juni wederom een prima beleggingsmaand was, zijn beursexperts somberder dan ooit. Nog geen 15% ziet het positief in voor deze maand en voor de langere termijn is de uitslag zelfs nog nooit zo negatief geweest. Dat blijkt uit de maandelijkse Beursenquête van strateeg Corné van Zeijl van Actiam. Ook bij de vorige peiling waren de pessimisten in de meerderheid. Deze sombere visie bleek achteraf onterecht. De AEX-index liep met maar liefst 5,1% op. Het tweede kwartaal kan hiermee de geschiedenisboekjes in als een uitstekende beleggingsperiode, gelet op de koersstijging van 15,8% voor de AEX (en inclusief dividend zelfs 16,9%). Het verlies voor dit kalenderjaar is hiermee nagenoeg weggesmolten, ondanks de slechte economische vooruitzichten. “Timing blijkt erg moeilijk”, concludeert Van Zeijl. “Er wordt al drie maanden een correctie verwacht, en al drie maanden gaan de koersen omhoog.” Verwachtingen juli: somberheid troef, “Mr. Market maakt beleggers bescheiden”, schrijft Van Zeijl in een toelichting op de prognose voor juli. Nog steeds is meer dan de helft van de deelnemers pessimistisch gestemd. Het aantal optimististen daarentegen is verder gedaald naar nog geen 15%. Hiervoor is een lange lijst aan verklaringen aan te voeren, aldus Van Zeijl. De 67 beursexperts die de vragenlijst hebben ingevuld zijn vooral bang voor een mogelijke verdere escalatie van de handelsoorlog tussen China en de Verenigde Staten en andere geopolitieke conflicten. Ook wordt gevreesd voor een mogelijke terugval van het sentiment onder de techbedrijven. Daar is de AEX-index gevoelig voor. Want vijf techbedrijven – ASML, ASMI, Adyen, Prosus en JustEat TakeAway – zijn samen goed voor een weging van maar liefst 30% binnen de AEX-index, zo rekent Van Zeijl voor. Dat is volgens hem ook de reden waarom de AEX-index het een stuk beter doet dan de Europese aandelenindices. Zo heeft onze hoofdindex de MSCI Europe index dit jaar met maar liefst 8% verslagen. Vooral tussen half maart en half april bouwde de AEX een voorsprong op. De stemming onder de beursexperts voor juli is als volgt: 14,9% is optimistisch (dat was vorige maand 21,7%); 28,4% is neutraal (tegen 26,7% vorige maand) en 56,7% is pessimistisch (was 51,7%): saldo: -41,8%. De verwachtingen voor de komende zes maanden wijken niet veel af van die voor juli. Maar liefst 55% denkt dat de AEX het jaar een stuk lager zal uitluiden dan het huidige niveau. Deze uitslag is nog nooit zo negatief geweest sinds de start van deze enquête, in 1999. Een speciale vraag ging ditmaal over de Amerikaanse economie. De vraag luidde: Welke factor zal het grootste effect op de Amerikaanse economie krijgen in het komende halfjaar? De experts zijn duidelijk het meest bevreesd voor de effecten van een mogelijke tweede coronagolf. Dat is misschien niet zo vreemd, gelet op de forse toename van het aantal besmettingen met covid-19 in de afgelopen dagen. Maar liefst 44% van de respondenten koos voor dit antwoord. Op de tweede plaats staat de verkiezingsstrijd tussen Biden en Trump. Het belooft een heftige strijd te worden, met een ongekende hoeveelheid moddergooien, zo voorspelt Van Zeijl. Ook een mogelijke handelsoorlog zit veel experts niet lekker. (bron: iex) In de VS spelen zowel politieke ontwikkelingen een rol als de forse toenamen van het aantal corona-besmettingen, die door Trump nog altijd niet serieus worden genomen. De achterstand van Trump is momenteel 9% en twee belangrijke Republikeinse deelstaten hebben het vertrouwen in Trump verloren. Gooit Trump de handdoek in de ring, neemt hij het risico van niet herkozen te worden of gaat hij trachten de verkiezingen twee jaar uit te stellen vanwege de beperkingen die de corona-crisis stelt aan het campagnevoeren? Zijn keuze is van het grootste belang voor de financieel/economische en monetaire ontwikkelingen in de VS en daarmee voor de koersvorming op de financiële beurzen. De verklaring voor de somber gestemde beursexperts en de realiteit van de positief gestemde beurzen is gelegen in het monetaire beleid van de centrale banken. De enorme overliquiditeiten met vrijwel gratis geld nodigen speculanten uit hun lusten bot te vieren op financiële markten. Gokkers gaan altijd voor gewin op de korte termijn en kijken nooit verder dan vandaag of morgen. Beleggers echter hebben meer interesse voor morgen, overmorgen en op de (middel)langere termijn. Die overwegen op basis van logica en die analyses zien er somber uit en verwachten daarom ook dat de koersen op de effectenmarkten daarop zullen reageren. Ik vrees dat zolang de centrale banken hun monetaire beleid niet grondig zullen keren, als dat nog mogelijk is (hetgeen ik betwijfel), zullen de speculanten het beeld blijven beheersen. Pas als de rentes weer gaan stijgen en de liquiditeiten zullen verkrappen pas dan verwacht ik forse correcties, tenzij ………………………………… er nu niet ingecalculeerde ontwikkelingen zullen plaatsvinden die de financieel/economische verhoudingen ernstige schade zullen toebrengen. Voor beleggers ziet de toekomst er onzeker uit en voor de samenleving uiteraard ook.

Frontberichten

ING sluit een kwart van zijn 170 kantoren. Topman Ruud van Dusschoten zegt dat de coronacrisis een al langer lopend plan heeft bespoedigd. In sommige bankfilialen komen volgens hem nog maar twee of drie klanten per uur. De bank benadrukt dat klanten voor hun bankzaken behalve in kantoren ook nog terechtkunnen bij ING-servicepunten in winkels. Daarvan zijn er zo’n 250. Welke kantoren sluiten is onduidelijk; volgens De Telegraaf lijkt het vooral te gaan om filialen in grote steden. Er verdwijnen 150 banen. ING verwacht geen gedwongen ontslagen: de meeste mensen kunnen elders binnen ING aan de slag. (bron: NOS)

KLM heeft ruim €293 mln aan tegemoetkoming in de loonkosten ontvangen. Daarmee is de luchtvaartmaatschappij een van de grootverbruikers in de eerste ronde van de NOW-regeling. Het UWV heeft voor het eerst bekend gemaakt welke bedrijven de steun hebben ontvangen en hoeveel. Ook aan KLM gelieerde bedrijven als KLM Catering Services (€8,7 mln) en KLM Cityhopper (€2,7 mln) kregen steun. Dat geldt ook voor reisorganisaties als Transavia (€24 mln) en TUI (€18 mln). Booking.com ontving ruim €44 mln, wat het bedrijf op forse kritiek kwam te staan omdat het vorig jaar nog miljarden winst maakte. Andere grote namen die steun kregen zijn HEMA (€11,4 mln), Sligro (€13,5 mln) en Randstad (€10,7 mln). Ook de voetballerij klopte bij het UWV aan. Zo staan KNVB (bijna €2 mln), Ajax (bijna €4 mln), Feyenoord (€1,3 mln), AZ (€2,3 mln) en PSV (€2,7 mln) in de boeken. De bedragen zijn nog niet definitief, het gaat voorlopig alleen nog om het voorschotbedrag. Dat bedrag kan nog wel hoger of lager uitvallen na de definitieve berekening in het najaar. Het UWV maakte de namen bekend op verzoek van minister Koolmees (Sociale Zaken). Hij beloofde de Tweede Kamer zoveel mogelijk transparantie over het gebruik van de steunmiddelen, aangezien het om publiek geld gaat. Werkgevers die NOW hebben aangevraagd hebben ook automatisch ingestemd met publicatie van de gegevens. Met de NOW kunnen bedrijven afhankelijk van het omzetverlies maximaal 90% van de loonkosten vergoed krijgen. Dat hebben ruim 148.000 werkgevers in de eerste ronde gedaan. In totaal zijn daarmee 2,6 miljoen werknemers bereikt.

De Duitse economie is aan het herstellen van de coronacrisis en zal uiterlijk vanaf oktober weer gaan groeien. Dat verklaarde de Duitse minister van Economische Zaken Peter Altmaier in een interview met Bild am Sonntag. Hij denkt dat de grootste economie van Europa dit jaar met circa 6% zal krimpen, maar dan met meer dan 5% zal groeien in 2021. Daarnaast verwacht hij dat de werkloosheid in Duitsland vanaf november weer zal gaan dalen. De Duitse werkloosheid loopt de afgelopen maanden gestaag op door de crisis en heeft het hoogste niveau in bijna vijf jaar bereikt. Altmaier heeft als doelstelling dat de werkloosheid in 2022 weer op het niveau van voor de virusuitbraak moet liggen. De minister zei verder zeer bezorgd te zijn over het sterk stijgende aantal nieuwe coronabesmettingen in de Verenigde Staten. Altmaier zei dat als de pandemie niet onder controle wordt gebracht dit ernstige gevolgen kan hebben voor de wereldeconomie. (bron: DFT) Toen ik dit bericht las vroeg ik mij af is de verwachting dat de economie in oktober 2020 of 2021 uit de krimp komt. Gaan groeien is een relatief begrip. Als de economische krimp 7% is en die afneemt met ½% naar 6½% dan groeit de economie maar wel in een situatie van economische krimp. Dat bestuurders signalen willen geven dat het allemaal niet zo ernstig is als de autoriteiten en denktanks melden begrijp ik wel, dat de koersen op de aandelenmarkten blijven stijgen is voor niet-deskundigen niet te duiden. Maar de problemen waarmee wij worden bedreigd zijn van financieel/economische aard. Daar kunnen maatregelen voor genomen worden door te gaan investeren, maar waar wij – nog – geen grip op kunnen krijgen is het monetaire beleid, dat enorme liquiditeiten in de markten blijven pompen dat ook nog eens niets kosten ook. Dat beleid veroorzaakt een enorme waardedaling van ons geld. En waarnaar gaat dat leiden …………………….?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) meldde afgelopen weekend een recordstijging op een dag van wereldwijde gevallen van het coronavirus, met in totaal 212.326 in de afgelopen 24 uur. De grootste stijgingen zijn te zien in de Verenigde Staten, Brazilië en India, volgens een dagelijks rapport van de WHO. Het vorige record aan nieuwe besmettingsgevallen was op 28 juni met 189.077. Het aantal sterfgevallen bleef stabiel op ongeveer 5000 per dag. Het wereldwijde aantal gevallen van het coronabesmetting overschreed vorige week de 11 miljoen. Aan de ziekte zijn in zeven maanden tijd meer dan een half miljoen mensen gestorven. Het daadwerkelijke aantal besmettingen ligt vermoedelijk veel hoger dan de 11 miljoen die door overheden zijn gemeld. Dat komt omdat niet iedereen met het virus wordt getest. Sommige landen hebben daarvoor ook niet de middelen. – In de Verenigde Staten is weer een recordaantal nieuwe coronabesmettingen gemeld. Bij nog eens 71.389 mensen is vastgesteld dat ze het longvirus hebben opgelopen. Dat blijkt uit een tellingen van persbureau Bloomberg en Johns Hopkins University. Het was de vijfde dag op rij dat het aantal besmettingen in de VS stijgt. Diverse staten meldden vandaag forse toenames van het aantal ziektegevallen. Tot nu toe zijn bijna 3,24 miljoen Amerikanen besmet geraakt, bijna 135.000 van hen zijn overleden aan de gevolgen van het virus.

De VS zijn wereldwijd het zwaarst getroffen door het coronavirus. Brazilië staat op plek 2. Het afgelopen etmaal overleden 1071 Brazilianen aan het virus, het totale aantal doden in het Zuid-Amerikaanse land bedraagt 71.469. Tot nu toe zijn 1.839.850 inwoners besmet geraakt. Dat hebben de autoriteiten bekendgemaakt. Er zijn nieuwe internationale brandhaarden van het corona-virus. Op 9 juli was het aantal dagelijkse besmettingen >200.000, waarvan in Azië 55 duizend, in Noord-Amerika 70 duizend, in Zuid-Amerika 60 duizend, in Europa en Afrika 14 duizend. Er zijn 12,5 miljoen besmettingen geregistreerd en 560.000 doden als gevolg van corona. Maar de werkelijke cijfers liggen hoger. OxfamNovib waarschuwt voor een bijkomend probleem in de ‘hongerhotspots’ als Jemen en Venuzuela, waar de hongersnood zal toenemen. Ook in India en Brazilië ontstaan problemen als gevolg van toenemende werkeloosheid. Tegen het einde van het jaar kunnen 12.000 per dag overlijden aan honger, dat kunnen er meer zijn dan de corona-doden. Daarbij de aantekening dat de corona-doden vooral ouderen zijn en de mensen die overlijden door gebrek aan water en voedsel vooral jongeren. Verder zullen weer meer mensen besmet worden met aids omdat de aidsmedicijnen op raken en de toevoer stagneert. In 24 landen gaat het om 8,3 miljoen mensen die afhankelijk zijn van de medicatie.

Mensen met een arbeidsbeperking, een niet-westerse achtergrond en mensen die laagopgeleid zijn lopen meer risico om hun baan te verliezen door corona. Ze hebben vaker dan gemiddeld een flexibel contract in sectoren die hard getroffen zijn door de coronacrisis, meldt het Sociaal en Cultureel Planbureau. Volgens het SCP is het belangrijk dat deze groep snel weer aan het werk komt, bijvoorbeeld door omscholing. Als ze langer dan een jaar in armoede leven, is de kans dat ze daar uitkomen kleiner. Kwetsbare sectoren zijn onder meer de horeca en reisbranche. Vooral buiten de Randstad verdwijnen veel flexbanen. (bron: NOS)

In het OV dreigt een ontslaggolf. Als gevolg van de coronacrisis mijden veel mensen het OV, ook nu de dienstregeling weer normaal is. Branchevereniging OV-NL vreest voor het verlies van honderden banen, boven op de ongeveer 2000 banen die de NS denkt te moeten schrappen. Volgens OV-NL is het aantal reizigers in het ov nu zo’n 50% ten opzichte van voor de coronatijd. Naar verwachting zit dat percentage aan het einde van het jaar op 70. Begin deze week heeft de sector overleg met het Rijk over steun. Er was al een pakket ter waarde van zo’n €1½ mrd toegezegd. (bron: NOS)

Na de duikvlucht in april heeft de belangrijke export in Duitsland over de maand mei een fors herstel laten zien. In april dook de export maar liefst 24% omlaag als gevolg van de coronacrisis. In mei is de export weer flink aangetrokken met op maandbasis een plus van 9% gesteund door de versoepeling van de corona-maatregelen. Economen hadden in doorsnee een veel grotere toename met 14% voorzien. (bron: DFT) Die plus van 9% in mei lijkt meer dan het is. Stel de export was 100%, in april daalde die naar 76% en in mei steeg de export weer met 9% van 76%, dat is 83%. Blijft er nog altijd een daling over in 2 maanden tijds van 17%.

De enorme stimulering door centrale banken en overheden van de economie zorgt voor een extra prijsstijging van de goudprijs. Al gewild in crisistijd, kan het edelmetaal nu $1800 naar allereerst $1920 en dan $2000 doorstijgen, aldus ABN Amro. Dat is een drastische verhoging ten opzichte van eerdere inschattingen door de bank. In het nieuw sectorrapport van de markt van edelmetalen concludeert analist Georgette Boele van ABN Amro Economisch Bureau dat die $1920 grens „in zicht” kan komen. Begin september 2011 bereikte goud het record van $1921,50 per troy ounce (31,1 gram). Zo’n baartje goud is deze week al gestegen naar $1816, van $1516,80 eind 2019 (+20%). De constante sterke steun aan financiële markten, met ultra lage rentes en negatieve rentes voor Amerikaanse staatsschuld geven het edelmetaal – vaak een vluchtheuvel voor beleggers in crisistijd – genereren de waardestijging. ,,De sterren staan gunstig voor een stijging van de goudprijs”, concludeert ABN-econoom Boele. Eind 2021 kan de goudprijs daarom naar $2000 groeien. De aansterking van de Amerikaanse dollar die de bank had voorzien, die doorgaans de goudprijs omlaag trekt, is ,,tot nu toe” niet gebeurd. Op 8 juli ging goud echter door een belangrijke technische grens, stelt Boele, en is een verdere toename waarschijnlijk geworden. ,,Beleggers zagen elke daling van de goudprijs als een koopmogelijkheid. Nu is de psychologische weerstand van 1800 dollar doorbroken. Het lijkt erop dat investeerders pas tevreden zullen zijn als de oude piek in de goudprijs van $1921,50 per ounce wordt bereikt en weggenomen”, schrijft Boele. ,,Het belangrijke psychologische niveau van 2000 dollar per ounce ligt binnen handbereik.” (bron: DFT) Ik heb de brontekst iets aangepast. Waar Georgette Boele echter geen rekening mee houdt is dat als de dollar verder wegzakt van de £, ¥ en € en de gestegen goudprijs in dollars, voor de rest van de wereld daalt. Maar edele metalen zijn, evenals woningbezit een gewild beleggingsproduct.

De grote complexen voor evenementen, beurzen, congressen en concerten in ons land verkeren in nood door de corona-crisis, die sinds maart zorgt voor lege hallen. Ze duiken diep in de rode cijfers: de RAI, de Jaarbeurs in Utrecht, Ahoy in Rotterdam en Mecc in Maastricht zitten in een overlevingsmodus. Het einde van de malaise is nog lang niet in zicht. “De 1,5 meter is voor ons niet het nieuwe normaal, eerder een tijdelijk abnormaal. Daar kunnen we echt niet mee voort. Anders is de keuze: steun of bankroet”, aldus een Ahoy-woordvoerster. RAI-baas Paul Riemens heeft de ondernemingsraad om advies gevraagd, onder andere over een sociaal plan. Hij kampt met 115.000 m2 onbenutte ruimte. De RAI duikt volgens hem zwaar in de rode cijfers. „Ik reken dit jaar op een verlies van €20 mln.” De twaalf lege hallen bieden een sombere aanblik. „Dat heeft ook een negatief effect op Schiphol en Amsterdam. Onze 1,7 miljoen internationale bezoekers per jaar zijn normaal goed voor 100.000 overnachtingen en werk voor 30.000 mensen. Nu is dat nul.” Volgens RAI-topman moet het personeel met 125 mensen inkrimpen. Ontslagen zijn niet te voorkomen. We spreken van een voorgenomen reorganisatie.” Riemens, die tot 2016 baas van Luchtverkeersleiding Nederland was, wil proberen de miljoenenverliezen in 2021 tot nul te reduceren. „Aangepaste evenementen in combinatie met virtuele oplossingen. De 1,5 meter regel is met slimme ingrepen, routering, tijdslots, extra hygiëne en ventilatie best te doen, maar het gaat erom of de beursorganisatoren, standhouders en bezoekers deze drukke ontmoetingen weer zien zitten en of er genoeg budget voor is.” Sinds medio maart blijven de exposanten massaal weg. Bijna alle evenementen – gemiddeld vijfhonderd – zijn dit jaar afgelast, een klein aantal gaat nog wel door. Toch zit Riemens niet bij de pakken neer. „We richten ons op 2021, als de coronasituatie hopelijk is verbeterd, al zal de omzet ook dan mager zijn.” Gedwongen ontslagen zijn bij Jaarbeurs Utrecht, Ahoy Rotterdam en Mecc Maastricht nog niet aan de orde. Meer versoepeling, anders steun of bankroet”, meldt Ahoy. „Dramatisch jaar met dieprode cijfers”, beaamt Mecc. (bron: DFT)

Een op de vier woningeigenaren maakt zich zorgen of ze hun huis nog wel kunnen betalen als ze hun baan kwijtraken. De gevolgen van baanverlies voor de hypotheek kunnen zij moeilijk overzien. Dat blijkt uit een enquête die Munt Hypotheken onder ruim duizend mensen heeft gehouden. Vooral huiseigenaren die in de horeca werken vrezen ontslag en dat ze hun huis niet meer zouden kunnen betalen als ze hun baan zijn kwijtgeraakt. Directeur Ellen Hensbergen maakt zich zorgen. „Niemand zou angstgevoelens moeten hebben over de plek waar ze wonen, hun basis.” Vrij weinig respondenten geven aan bij eventueel baanverlies contact op te nemen met hun hypotheekverstrekker. Zij proberen eerder zelf een oplossing te vinden voor de vaste lasten, of nemen contact op met de hypotheekadviseur. Zonde, vindt Hensbergen. „Juist bij de verstrekker liggen kansen om goede afspraken te maken”, zegt ze. „Er is vaak meer mogelijk dan mensen op voorhand denken. Daarom is het ook zo essentieel om snel contact op te nemen.” Bijna alle hypotheekverstrekkers hebben al aangegeven soepel om te gaan met verzoeken van mensen die door de coronacrisis hun hypotheek tijdelijk niet kunnen betalen. Zij kunnen bijvoorbeeld een betaalpauze krijgen. (bron: DFT)

De omzet van spijkerbroekenfabrikant Levi Strauss is over het tweede kwartaal met 62% op jaarbasis gedaald. Het schrapt ondanks een grotere online verkoop 15% van zijn banen, een verlies van ongeveer 700 arbeidsplaatsen. Het concern meldde ook een omslag in aankopen: van veel strakkere en slim jeans naar kleding om binnenshuis te kunnen relaxen.

Meer ondernemers vertrouwen erop dat hun bedrijf de economische crisis door het coronavirus overleeft. In de meeste sectoren denkt meer dan de helft van de bedrijven nog langer dan een jaar te blijven bestaan, meldt het CBS. Met name de reisbranche is positiever geworden. In mei dacht nog 10 procent van deze bedrijven dat ze over een jaar nog zouden bestaan. Bij de nieuwe meting van juni had 51% dat vertrouwen. In de horeca zijn de ondernemers nog wel overwegend pessimistisch. Slechts een kwart denkt dat zijn bedrijf er in juli 2021 nog is. Een derde denkt zelfs dat hun zaak nog dit jaar moet sluiten. (bron: NOS) Ik weet eerlijk gezegd niet hoe ik de melding van het CBS moet interpreteren. Is het optimisme van de ‘meeste sectoren’ terecht? Er zijn sectoren die hebben geprofiteerd van corona, er zijn bedrijven die op een aangepaste wijze door hebben kunnen draaien. Die zullen allemaal corona best overleven. Maar er zijn ook sectoren die (zwaar) zijn getroffen door corona, OV, toerisme, luchtvaart, recreatie, horeca, kunst en cultuur, en die zien lang niet allemaal de toekomst rooskleurig tegemoet. Daarbij komt dat de krimp ook tot lagere economische activiteiten zal leiden en daarvan zijn de gevolgen nog ongewis.

De Europese economie krijgt door de coronacrisis een zwaardere klap dan tot nu toe werd gedacht en ook het herstel valt tegen, vergeleken met de eerdere verwachtingen. Dat meldt de Europese Commissie in zijn zomerprognose. Daaruit blijkt verder dat de onderlinge verschillen tussen de EU-landen groot kunnen zijn. Zo wordt voor Spanje, Italië en Frankrijk een krimp verwacht van ruim 10%. Duitsland en Nederland beperken de schade tot 6,3% en 6,8%. De EC grijpt de prognose aan om opnieuw te pleiten voor een ambitieus, Europees herstelpakket. Hierover vergadert de Europese Raad in een buitengewoon beraad komende vrijdag en zaterdag. (bron: NOS)

Overwegingen

De waarde van de euro tegenover de dollar is de afgelopen 3 maanden gestegen van $1,081 naar $1,13. Dat is een stijging van 5%. Gezien de verwachtingen voor een toenemende economische krimp en de nog steeds stijgend aantal corona-besmettingen met een lockdown beleid in meerdere deelstaten, is de verwachting verdedigbaar dat het vertrouwen in de dollar verder zal afnemen. Drie weken geleden, in blog 536, schreef ik al dat de voormalige chairman van zakenbank Morgan Stanley, Stephen Roach, voormalige hoogleraar aan Yale University, dat „de dollar zeer, zeer sterk gaat dalen”, De dollar zou met 35% in waarde dalen afgezet tegen zijn belangrijkste handelsmunten zoals de yen, het Britse pond en de euro. De economie biedt onvoldoende steun aan de meest gebruikte munt, en de enorme steun van de Amerikaanse centrale bank (FED) laat de waarde kelderen.Dat zou betekenen dat er spoedig een nieuwe fase intreedt van de handelsoorlogen die Trump met zijn economische concurrenten voert door middel van de invoering van invoertarieven. Als de huidige trend zich voortzet dan zou de euro-notering naar de $1,40 kunnen stijgen met desastreuze gevolgen voor de Europese economie. De invoer van goederen genoteerd in dollarprijzen, dus ook van energie, wordt fors goedkoper, dus ook vakanties naar de VS, maar onze export-goederen op de wereldhandel genoteerd in dollars worden veel duurder, net zoals vakanties van Amerikanen naar hun buitenland. Daardoor komt de wereld vooralsnog in een doolhof terecht, ook al zou de rente in de VS weer gaan aantrekken.

Alles gaat duurder worden om de verliezen terug te verdienen die tijdens de corona-crisis zijn ontstaan. Dat gaat er beslist aankomen, onontkoombaar. Weliswaar gaat de ECB nog uit van een deflatoire ontwikkeling, gebaseerd op de forse economische krimp in de eurolanden, maar die zal, naar mijn mening, niet lang duren, omdat de bedrijven, om te overleven tijdens en na de coronacrisis en de economische krimp hun prijzen zullen moeten verhogen. Uiteraard kan dat proces door externe ontwikkelingen, bv een goedkopere dollar en een stijgende intrest in de VS, worden beïnvloed maar uiteindelijk moeten de ontstane verliezen worden terugverdiend. Reken nu maar vast erop dat de OZB volgend jaar omhoog gaat, de zorgpremie, de prijzen in de supermarkten, de vaste maandelijkse lasten zoals voor TV, internet en bellen. Wat dat gaat betekenen voor het koopkrachtplaatje horen we op Prinsjesdag.

In Trouw trof ik een interessante lezersbijdrage aan van Drs Harry Slegh, socioloog, over de koppeling van de koersvorming op de financiële markten met de rendementen op onze pensioenreserves. Hij noemt dat “een geniale neoliberale constructie, waarin winst maken en permanente groei centraal staan”, ‘veilig’ te stellen. Ik onderschrijf dit volledig en zou dan ook willen oproepen tot een breed gedragen volksbeweging om dit te voorkomen.

Trump opnieuw negatief in de schijnwerpers

De Verenigde Staten zijn officieel uit de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gestapt. President Donald Trump had dat al aangekondigd. Hij heeft kritiek op de corona-aanpak van de organisatie. En hij is niet de enige. In de grootste gezondheidscrisis sinds lange tijd laat de WHO grote steken vallen, vinden ook anderen. De VN-organisatie is te traag, geeft achterhaalde adviezen en houdt China te veel de hand boven het hoofd, zo klinkt het. ‘Juist het Westen bepaalt wat de WHO doet’. Trumps belangrijkste kritiek is ook dat de WHO te veel op de hand zou zijn van China. De directeur-generaal van de WHO prees China meermaals omdat het land bij de corona-uitbraak de ziekteverwekker heel snel had geïdentificeerd en alle informatie met de rest van de wereld deelde. Aanvankelijk zweeg de Chinese overheid echter over het virus. Trump bagatelliseerde de corona-uitbraak eerst zelf ook, maar desondanks geeft hij China de schuld van de uitbraak. Volgens Trump hebben Chinese ambtenaren de WHO onder druk gezet om de wereld te misleiden toen het virus net ontdekt was. Volgens deskundigen is de situatie eerder omgekeerd. “Het Westen heeft de hele WHO de laatste twintig jaar gefinancierd”, zegt Remco van de Pas, internationale volksgezondheidsexpert. “Dus het zijn juist de Westerse landen die door hun gefocuste financiering hebben bepaald wat er bij de WHO gebeurt.” In 1948 werd de WHO, een VN-organisatie, opgericht om de gezondheid van de wereldbevolking te bevorderen. Tot diep in de jaren 70 eisten virussen veel slachtoffers in de wereld. Ondanks grote meningsverschillen tussen landen in de Koude Oorlog lukte het de WHO een aantal van die ziekten de wereld uit te werken. Eind jaren zeventig waren bijvoorbeeld de pokken volledig uitgeroeid. “De landen van Oost en West werkten samen, het werd gezien als de grootste prestatie van de 20ste eeuw”, zegt de Canadese professor Kelley Lee, die een standaardwerk over de WHO schreef.” Ook zij zegt dat de laatste decennia juist het Westen de richting van de WHO grotendeels bepaalt. “Het is interessant dat men de WHO nu verwijt beïnvloed te zijn door China. Als je terugkijkt, heeft de VS veel meer invloed gehad op veel van de programma’s waaraan de WHO nu werkt.” Zo leunt het programma om polio uit te roeien grotendeels op Amerikaans geld. Nu Amerika zich daadwerkelijk terugtrekt, zijn het dit soort programma’s die vertraging oplopen. Hoe nu verder met de WHO? De organisatie zelf roep op tot samenwerking en solidariteit om de corona-pandemie te bestrijden en een volgende te voorkomen. Een aantal Europese landen voert ondertussen hun bijdrage aan de WHO juist op. Duitsland zegt €500 mln toe, Frankrijk €150 mln en Zweden €50 mln. Het geruzie tussen China en de VS over de WHO wordt er echter niet door gesust. Lee: “Het baart me grote zorgen. Ik had nooit zo veel kritiek, bijtende kritiek verwacht op artsen en functionarissen uit de gezondheidszorg.” “Ik vind het ook een zeer slechte timing. We zitten echt midden in de ergste pandemie van deze eeuw. En dan hebben we het over het ondermijnen van de organisatie terwijl we ‘m juist zouden moeten versterken.” Bovendien, een goed alternatief voor de WHO is er niet, zegt Van der Pas. “De grootste fout zou nu zijn om een nieuwe instantie op te zetten en te denken dat die niet onder invloed zou zijn van die politieke en diplomatieke spanningen. We moeten het doen met de WHO.” Met dit laatste ben ik het helemaal eens. En doet de WHO het wel zo slecht als politici beweren. Het politieke beleid van Trump heeft op alle facetten gefaald. Van de >12 miljoen geregistreerde besmettingen zijn er >3 miljoen in de VS. Van de > een half miljoen geregistreerde doden vielen er 135 duizend in de VS. Maar het belangrijkste voor Trump was dat de lockdown moest worden beëindigd, de winkels weer open moesten en de bedrijven weer aan de slag. Maar nu slaat het virus hard terug en dat wil Trumo niet op zijn bordje hebben. Joe Biden heeft al getwitterd dat hij, als hij de volgende president wordt van de VS, hij zich weer zal aanmelden als lid van de WHO.

President Trump heeft de celstraf van Roger Stone kwijtgescholden. Hij was veroordeeld tot 3 jaar en vier maanden. Roger Stone is een vriend, adviseur en ex-campagnemedewerker van Trump. Hij werd schuldig bevonden voor zijn rol in het Mueller-onderzoek naar de Russische connecties van Trumps campagneteam. Veel Democraten zijn boos. Onder andere presidentskandidaat Joe Biden noemt het misbruik van de macht. Nancy Pelosi, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden (onze Tweede Kamer),wil een nieuwe wet waardoor het voor presidenten niet meer mogelijk wordt om mensen te helpen die de president beschermen. “Want dat is wat hier gebeurd is”, zei Pelosi. Roger Stone blijft een veroordeelde crimineel, ook nu president Trump hem zijn straf heeft kwijtgescholden. Dat staat in een opiniestuk van voormalig openbaar aanklager Mueller in The Washington Post. (bron: NOS) Wat Trump doet kan natuurlijk niet. Bij de doodstraf kan ik mij dat nog wel voorstellen, maar een vriendje zijn straf kwijtschelden: nee. Maar de Democraten kunnen hoog of laag springen maar Trump doet wat hij wil. Zo een daad kan ook het einde aankondigen van zijn presidentschap. Zo langzamerhand zal hij toch wel inzien dat zijn bewind ‘by tweets’, zijn coronabeleid, zijn handelsoorlogen, het financiële overheidsbeleid, het Hooggerechtshof dat met 7 voor en 2 tegenstemmen, heeft besloten dat hem geen immuniteit heeft toegekend voor strafrechterlijk onderzoek en hij zijn aangiften IB aan de Onderzoeksrechter moet overhandigen. De uitspraak is van groot symbolisch belang, omdat het Hooggerechtshof hiermee een grens stelt aan de macht van een zittende president. Het Amerikaans ministerie van Justitie hanteert de richtlijn dat die niet kan worden vervolgd. De advocaten van Trump voerden aan dat hij ook geen onderwerp van strafrechtelijk onderzoek kan zijn, maar dat ging de opperrechters een stap te ver. Hij reageerde op de uitspraak van het Hooggerechtshof als onderdeel van een “politieke heksenjacht” en een “hoax”. Misschien voor hem wel het allerergste dat hij achterstand in de peilingen heeft op zijn Democratische tegenstander voor de verkiezingen van 3 november a.s.: de zwakke Joe Biden. Voor de Republikeinen is het het allerbeste als Trump nu de handdoek in de ring werpt. Ik sluit dat niet uit. Joe Biden wil $400 mrd uittrekken voor overheidsuitgaven die de binnenlandse productie een boost moeten geven. Daarnaast moet er voor $300 mrd worden geïnvesteerd in technologie, waaronder duurzame innovaties. ‘Buy American’ is de slogan die het uitgangspunt samenvat. Die doet denken aan Trumps ‘America First’.

Nederland achterop met vergroening economie

Esther Bijlo schrijft in Trouw een artikel over ‘andere landen hebben al plannen om de economie groener op te bouwen na corona. Nederland blijft achter, ziet het PBL, een adviesorgaan van het kabinet.’ Nederland moet haast maken met groen herstel van de economie na de coronacrisis. Landen om ons heen, zoals Frankrijk en Duitsland, gaan met hun miljarden aan steungeld duurzame investeringen versnellen. Nederland is nog niet zo ver en dreigt achter de muziek aan te hobbelen. De raad om op te schieten komt van het Planbureau voor de Leefomgeving, in een advies aan het kabinet. Al eerder drongen onder meer De Nederlandsche Bank, de Planbureaus en ook de Sociaal-Economische Raad erop aan de economie sociaal en duurzaam aan te zwengelen. De coronacrisis raakt de zwakkeren harder en de klimaatcrisis blijft net zo actueel als voor de uitbraak van de pandemie, was de boodschap. Het Planbureau voor de Leefomgeving constateert nu dat andere landen al verder zijn dan Nederland. Zo zet Duitsland in op snellere omschakeling naar elektrisch vervoer en energiezuinige nieuwbouw. Warmtepompen worden voor burgers beter betaalbaar en er gaat extra geld naar renovatie van energieslurpende gebouwen. Ook Frankrijk maakt onder meer elektrisch rijden aantrekkelijker, geeft lage inkomens die hun fossiele auto inwisselen een premie en breidt de laadstations sneller uit. Beide landen voeren ook duurzaam industriebeleid met de coronamiljarden. Hun herstelprogramma’s richten zich op het verbeteren van de exportpositie van bedrijven in groene technologieën. Duitsland steunt bijvoorbeeld de auto-industrie met de ontwikkeling van batterijen en steekt geld in de ontwikkeling van waterstoftechnologie. Frankrijk steekt geld in groene luchtvaarttechnologie en onderzoek naar schone mobiliteit op de grond met behulp van bijvoorbeeld digitale platforms. Nederland moet niet in de valkuil trappen dat ‘duurzaam’ nu als extra last of kostenpost wordt gezien, stelt PBL-directeur Hans Mommaas. “Andere landen doen dat ook niet. Kijk dus uit dat je niet achter het net vist en de concurrentiepositie verslechtert. Landen gaan miljarden uitgeven aan waterstof bijvoorbeeld, daar kan Nederland, met de Rotterdamse haven, ook een rol in spelen.” Waterstof kan op termijn fossiele brandstof vervangen voor onder meer de zware industrie, zoals die in Rotterdam. Het kabinet heeft de voorgenomen CO2-heffing voor de industrie kortgeleden op een laag pitje gezet om bedrijven te ontzien. Mommaas: “Ik begrijp die neiging tot uitstel wel. Maar beprijzing van vervuiling is juist een van de instrumenten die groen herstel vorm kunnen geven en duurzame investeringen aanwakkeren. Je kunt ook stellen dat dit juist het moment is om het belastingstelsel te vergroenen.” Uit het steunpakket dat al wel is uitgewerkt, dat voor KLM, is het verschil in aanpak tussen landen te zien. Frankrijk stelt extra groene voorwaarden aan AirFrance. Zo moet de trein korte vluchten gaan vervangen en zijn er eisen aan het gebruik van duurzame kerosine gesteld. Nederland stelt nauwelijks aanvullende klimaatvoorwaarden aan het overeind houden van KLM. Later zal dat alsnog nodig zijn, verwacht Mommaas. “Als de regelgeving voor de luchtvaart in Europees verband steviger wordt, dan moet je wel zorgen dat KLM is voorbereid en in dat spel mee kan spelen.” In de Nederlandse stikstofcrisis is te zien wat er gebeurt als de vervuilende consequenties van productie voor de omgeving genegeerd worden, stelt Mommaas. Dan mag er niet meer gebouwd worden en komt de economie alsnog in de problemen. “Net zoals Rutte heeft gezegd dat er geen tegenstelling is tussen gezondheid en economie, zo is er ook geen tegenstelling tussen leefomgeving en economie.”

Biomassa werd van een belofte een bedreiging

Emiel Hakkenes schrijft in Trouw over ‘duurzame energie opwekken uit biomassa staat steeds meer ter discussie. Ooit leek het een goed idee.’ De oliecrisis van 1973 zette het denken op scherp: kolen en aardolie zouden niet oneindig beschikbaar zijn, en het was hoog tijd om te zoeken naar energiebronnen die niet opraken. Volgens een rapport van de toenmalige Raad voor Landbouwkundig Onderzoek smeekte de samenleving om een milieuvriendelijke energievoorziening: ‘De wens een energieproductie te ontwikkelen die overwegend is gebaseerd op in stand blijvende hulpbronnen, leeft in ons volk sterk’. Bij milieuvriendelijke energievoorziening werd toen onder meer al gedacht aan biomassa, het opwekken van warmte of elektriciteit uit organisch materiaal. Onderzoekers hadden interesse voor ‘energieteelt’, waarbij gewassen (inclusief bomen) worden verbouwd om later te dienen als brandstof. Maar voor deze vorm van landgebruik was in het kleine Nederland helemaal geen ruimte, stelde minister Fons van der Stee van landbouw, die het idee in 1979 afdeed als ‘zinloos’. Bovendien konden energiecentrales nog goedkoop aan kolen komen. Het idee van energie opwekken uit biomassa verdween een paar jaar uit beeld, maar halverwege de jaren tachtig vlamden discussies over het milieu en de uitstoot van broeikasgassen op. Eind 1990 publiceerde minister Koos Andriessen van economische zaken de Nota Energiebesparing, waarin hij aankondigde dat fossiele brandstoffen geleidelijk vervangen moesten worden door hernieuwbare energie. In Nijmegen en op de Maasvlakte begonnen daarna experimenten met het bijstoken van afvalhout en pellets in elektriciteitscentrales, om zo het gebruik van kolen terug te dringen. Vanaf 2003 kunnen energiebedrijven subsidie krijgen voor het bijstoken met biomassa. Van milieuorganisaties en wetenschappers klonk geleidelijk steeds meer kritiek: lang niet alle vormen van biomassa zijn duurzaam. Biomassa bestaat uit allerlei organische materialen, zoals hout, gft-afval, maar ook plantaardige olie, mest en speciaal hiervoor verbouwde gewassen. Bij het verbranden daarvan komt CO2 vrij, net als bij kolen of gas, maar toch geldt biomassa als CO2-neutraal (hebben ze in Brussel vastgesteld). De gedachte is dat voor het verstookte materiaal nieuwe bomen en gewassen teruggeplant worden, die weer CO2 uit de atmosfeer opnemen. Maar: als we een boom omhakken, staat er niet meteen een nieuwe. Het kan decennia, wel een eeuw, duren voordat nieuwe bomen ver genoeg zijn gegroeid om de door biomassa uitgestoten koolstofdioxide weer op te nemen. Als de boom daarentegen was blijven staan, was hij gewoon doorgegaan met CO2 opnemen. Bovendien levert het verbranden van biomassa minder energie op dan kolen of aardgas, waardoor de uitstoot van CO2 toeneemt. In Nederland is ecoloog Louise Vet één van degenen die dit uitdraagt. Tot voor kort zonder veel succes. “Bossen kappen voor energie is echt fout”, zei ze in Trouw. “Het loopt nu helemaal uit de hand met de snel stijgende vraag naar biomassa overal in de wereld. Het kwartje valt niet. De energielobby die daar achter zit is te sterk.” Inderdaad hebben energiebedrijven geïnvesteerd om hun centrales aan te passen en hebben zij belang bij langjarige afspraken en subsidies om die investering terug te verdienen. Maar er lijkt een kentering op te treden in het denken: een organisatie als Mobilisation for the Environment voert juridische strijd tegen biomassacentrales. Het adviescollege stikstof van Johan Remkes (met Louise Vet in de gelederen) pleit voor het stopzetten van subsidies voor biomassacentrales. En nu voegt de Sociaal-Economische Raad (SER) zich daarbij. Net als in de jaren zeventig heeft de samenleving behoefte aan milieuvriendelijke energievoorziening. Maar of biomassa daarbij hoort, is inmiddels de vraag. De eerste reacties op het SER-rapport staan op https://nos.nl/artikel/2339090-kamer-blij-met-ser-advies-tegen-biomassa-maar-ook-roep-om-meer-duidelijkheid.html Fenna Swart van het Comité Schone Lucht en de Landelijke Federatie tegen Biomassacentrales is in tegenstelling tot de Kamer niet enthousiast over het SER-advies. Ze vindt het adviesrapport niet concreet genoeg. “De suggestie wordt gewekt dat de afbouw van biomassa in gang wordt gezet”, zegt ze. “Maar wat ontbreekt is wat het precies betekent voor nieuwe en bestaande subsidies voor biomassa. Ik wil een doelstelling en concretisering.” Wat haar betreft moet er helemaal gestopt worden met de subsidie voor biomassa gemaakt van hout. “Ga voorlopig nog even door met aardgas”, zegt Swart. Ze vindt dat de miljarden die beschikbaar zijn voor de subsidie van biomassa moeten worden ingezet voor energie uit echt duurzame bronnen.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 10 juli 2020; week 28: AEX 570,52; Bel20 3.442,06; CAC40 4.970,48; DAX30 12.633,71; FTSE 100 6.095,41; SMI 10.229,97; RTS (Rusland) 1245,65; SXXP (Stoxx Europe 600) 367,00; DJIA 26.075,30; NY-Nasdaq 100 10.836,33; Nikkei 22.290,81; Hang Seng 25.727,41; All Ords 6.036,30; SSEC 3.383,32; €/$1,13; BTC/USD $9.092,76; 1 troy ounce goud $1.787,60, dat is €51.135,82 per kilo; 3 maands Euribor -0,44%; 1 weeks -0,522%; 1 mnds -0,503%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,329% 10 jaar VS 0,6004%; 10 jaar Belgische Staat -0,165%; 10 jaar Duitse Staat -0,476%; 10 jaar Franse Staat -0,147%; 10 jaar VK 0,151%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,486%; 10 jaar Japan 0,0147%; Spanje 0,406%; 10 jaar Italië 1,223%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,534.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden flat tot licht stijgend, beleggers worden onrustiger over het feit dat wereldwijd het corona-virus nog niet onder controle is en in de VS nog steeds toeneemt en voor de slechte prognoses voor de komende tijd, de stijgende werkloosheid, een zware recessie en slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en een gebrek aan eenheid bij de 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten over een krachtig EU-beleid. Maar de kooplust blijft in de markt door de overvloedige hoeveelheden gratis geld.. De goudprijs steeg verder richting de $1800. De rentetarieven daalden opnieuw. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,322%; Duitsland -0,062%; Nederland –0,041%; Frankrijk 0,499%; Japan 0,5599%; GB 0,623%; Canada 1,0611%; Spanje 1,195%; VS 1,287%; Italië 2,162%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,682%; Nederland -0,634%; Zwitserland -0,6%; Denemarken -0,547%; België -0,541%; Frankrijk -0,519%; Spanje -0,184%; Japan -0,1162%; VK -0,079%. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.