UPDATE 11-09-2021/598 Pieter Omtzigt: “De notulen van het kabinet lieten zien dat het kabinet meer bezig was met het controleren van Kamerleden en beeldvorming dan met het oplossen van problemen van burgers. CDA-minister De Jonge denkt niet dat veel CDA’ers zullen overstappen naar Omtzigt

In mijn blog van 21 augustus j.l. heb ik aandacht besteed aan de val van Kabul op 15 augustus en daarbij melding gemaakt dat de Amerikanen $84 mrd hebben geïnvesteerd in militaire bewapening van het Afghaanse leger. Nu blijkt dat de Amerikanen in de laatste 20 jaar €2.400 mrd in Afghanistan hebben gestoken.

Van alle winbare olie, gas en kolen moet de komende dertig jaar respectievelijk 58%, 59% en 89% in de grond blijven om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad Celsius. Dat hebben onderzoekers van het University College London berekend. Als deze hoeveelheden fossiele brandstoffen inderdaad ongebruikt blijven, heeft dat grote gevolgen voor landen en bedrijven die voor hun inkomsten afhankelijk zijn van de winning ervan. Niet iedereen zal deze stap even makkelijk maken, schrijven de onderzoekers in Nature. Landen zoals Irak, Koeweit en Saoedi-Arabië, hebben hulp nodig om de winning van fossiele brandstoffen af te bouwen. De opwarming van de aarde is voor een groot deel te wijten aan de verbranding van fossiele brandstoffen, waarbij het broeikasgas CO2 vrij komt. De mens zal het gebruik van olie, gas en kolen heel snel moeten afbouwen om het doel van het Parijs-akkoord uit 2015 te halen. Dat doel is om de opwarming in ieder geval onder de 2°C te houden, en het liefst onder de 1,5°C. De aarde is inmiddels gemiddeld 1,1°C warmer vergeleken met het pre-industriële tijdperk. (bron: NRC)

Informatie-ontwikkelingen

D66-leider Kaag heeft haar ongenoegen uitgesproken over het mislukken van de poging om een kabinet te vormen met de PvdA en GroenLinks. Ze deed dat in de jaarlijkse H.J. Schoo-lezing. Zonder hem bij naam te noemen, haalde Kaag uit naar VVD-leider Rutte. “Leiderschap is voor mij het tegenovergestelde van regelen en ritselen zonder visie”, zei ze. Het mislukken van de formatie vindt ze lastig te bevatten. “Misschien was ik te goedgelovig. Ik dacht dat het menens was, dat werken vanuit de inhoud.” Kaag zei ook dat de VVD als grootste partij nu verantwoordelijk is om het vertrouwen terug te krijgen van links. (bron: NOS)

Bij de jaarlijkse HJ Schoo-lezing in Amsterdam heeft Kaag maandagavond gezegd dat ‘het gehalte Haags gedoe’ in de kabinetsformatie ‘veel te hoog is’. ,,Er lijkt meer tijd te worden besteed aan wat er geschreven wordt in de krant dan de geschiedenis die wij zelf willen schrijven’’, zegt ze over de formatiegesprekken. ,,En het geeft een heel ongemakkelijk gevoel.’’ Kaag vroeg zich af of ze ‘te goedgelovig’ was toen ze deze zomer samen met Rutte een aanzet voor een regeerakkoord schreef. Het gaf haar vertrouwen dat een meerderheidskabinet kon worden gevormd, zeker nadat PvdA en GroenLinks enthousiast op de inhoud van het stuk hadden gereageerd. Kaag kan nu ‘moeilijk bevatten’ dat met die partijen niet wordt onderhandelt. ,,Na een zomer vol inhoudelijk werk zijn helaas potentiële bondgenoten op niet-inhoudelijke gronden uitgesloten’’, zegt ze. De D66-leider legt de schuld voor de impasse in de formatie bij de VVD, niet bij haar eigen blokkade voor een voortzetting van de huidige coalitie met de ChristenUnie. Kaag trekt de intenties van Rutte in twijfel: ,,Ik dacht dat het menens was, werken vanuit de inhoud.’’ Het is daarom tijd, stelt Kaag, om te werken aan ‘de grote reparatie’. ,,Het is nu, voor mij, de verantwoordelijkheid van de grootste partij om de impasse te doorbreken.’’ De oplossing ziet Kaag niet in een minderheidskabinet van VVD, D66 en CDA. Ze roept Rutte op ‘de inhoudelijke steun en het politiek vertrouwen te herwinnen, met name van links’. Kaag wil ‘een kabinet dat uit conservatieve en progressieve krachten bestaat’. ,,Een evenwichtig kabinet. Waar het evenwicht ontbreekt, gaat het mis. Rutte, Wilders en het CDA kunnen daarover meepraten.’’ Dat is niet de enige sneer naar Rutte. Zo hekelt Kaag in haar H.J. Schoo-lezing ‘degenen die om het hardst roepen hoe onwijs gaaf ons landje is’. ,,Veel te lang hebben we ons in de verdoving van de zelfgenoegzaamheid collectief laten sussen door politieke bijziendheid’’, zegt ze. ,,Leiderschap is voor mij dan ook het tegenovergestelde van regelen en ritselen zonder visie.’’ Ze vervolgt: ,,Als me iets is opgevallen in de jaren nadat ik terugkwam naar Nederland, nu bijna vier jaar geleden, is het wel dat politiek hier in het bijzonder wordt bedreven door koffie te drinken, relaties te managen en binnenskamers spelletjes te spelen met partijpolitieke emotie.’’ Ruim 5 maanden geleden nam Kaag al eens afstand van Rutte door in een debat te zeggen: ‘Hier scheiden onze wegen’. Nu neemt ze opnieuw afstand. Wat de uitlatingen van Kaag betekenen voor het verdere verloop van de formatie is onduidelijk. Dinsdag debatteerde de Tweede Kamer over het eindverslag van informateur Hamer. (bron: AD) Kaag heeft geen hand voor de mond genomen, Rutte bleef in het debat in de Tweede Kamer zichzelf: hij weigerde ook maar enig commentaar te geven op de uitspraken van Kaag, ook na aandrang van de Kamer en zijn motivering om verder te laten informeren voor een volgend kabinet was de stelling dat onder zijn leiding de economie snel is hersteld en de werkloosheid laag is en daarom moet hij zijn beleid voortzetten. Dat er op de achtergrond een dreiging is ontstaan dat vanuit het gevoerde financieel/monetaire beleid van een complete instorting van het financieel/monetaire stelsel met een grote uitstraling naar de economie, ziet hij niet of wil hij niet zien. Dat de inflatie stijgt en de koopkracht verder gaat dalen ontwijkt hij. ‘Te veel Haags gedoe in formatie’

Nieuw kabinet: Kaag haalt uit: Ik trok de intenties van Rutte in twijfel “ik dacht dat het menens was ….. werken vanuit de inhoud. D66-leider Sigrid Kaag heeft in een toespraak uitgehaald naar het leiderschap van VVD-premier Mark Rutte. Ze spreekt over ‘regelen en ritselen zonder visie’ en hekelt het ‘binnenskamers spelletjes spelen met partijpolitieke emotie’. Bij de jaarlijkse HJ Schoolezing in Amsterdam heeft D66-leider en minister Sigrid Kaag gezegd dat ‘het gehalte Haags gedoe’ in de kabinetsformatie ‘veel te hoog is’. “Er lijkt meer tijd te worden besteed aan wat er wordt geschreven in de krant dan de geschiedenis die wij zelf willen schrijven,” zei ze over de formatiegesprekken. “En het geeft een heel ongemakkelijk gevoel.” Kaag vroeg zich af of ze ‘te goedgelovig’ was geweest toen ze deze zomer samen met Rutte een aanzet voor een regeerakkoord schreef. Het gaf haar vertrouwen dat een meerderheidskabinet kon worden gevormd, zeker nadat PvdA en GroenLinks enthousiast op het stuk hadden gereageerd. Kaag kan nu ‘moeilijk bevatten’ dat met die partijen niet wordt onderhandeld. “Na een zomer vol inhoudelijk werk zijn helaas potentiële bondgenoten op niet-inhoudelijke gronden uitgesloten.” De D66-leider legt de schuld voor de impasse in de formatie bij de VVD, niet bij de eigen blokkade van een voortzetting van de huidige coalitie met de ChristenUnie. Het is daarom tijd, stelde Kaag, om te werken aan ‘de grote reparatie’. “Het is nu de verantwoordelijkheid van de grootste partij om de impasse te doorbreken.” De oplossing ziet Kaag niet in een minderheidskabinet van VVD, D66 en CDA. Ze roept Rutte op ‘de inhoudelijke steun en het politiek vertrouwen te herwinnen, met name van links’. Kaag wil ‘een kabinet dat uit conservatieve en progressieve krachten bestaat’. “Een evenwichtig kabinet. Waar het evenwicht ontbreekt, gaat het mis. Rutte, Wilders en het CDA kunnen daarover meepraten.” Dat was niet de enige sneer naar Rutte. Zo hekelde Kaag in haar toespraak ‘degenen die om het hardst roepen hoe onwijs gaaf ons landje is’. “Veel te lang hebben we ons in de verdoving van de zelfgenoegzaamheid collectief laten sussen door politieke bijziendheid.” “Leiderschap is voor mij dan ook het tegenovergestelde van regelen en ritselen zonder visie.” Om te vervolgen: “Als me iets is opgevallen sinds mijn terugkomst naar Nederland, nu bijna vier jaar geleden, is het wel dat politiek hier in het bijzonder wordt bedreven door koffie te drinken, relaties te managen en binnenskamers spelletjes te spelen met partijpolitieke emotie.” Wat de uitlatingen van Kaag betekenen voor het verdere verloop van de formatie is onduidelijk. (bron: Parool) Nadat dinsdag de Kamer had gedebatteerd over het eindverslag van informateur Mariëtte Hamer en de demissionaire coalitiepartijen hadden ingestemd met de benoeming van de 70-jarige Johan Remkes (VVD) tot informateur, met als opdracht te onderzoeken of er een kabinet te vormen is, die draagvlak geniet in de Kamer, is de informateur aan de slag gegaan. De grote vraag was natuurlijk welk standpunt gaat D66 innemen in de standpuntbepalingen. Wat heeft Kaag bewogen met haar aanval op Rutte. Vrijwel niemand had daarover een mening. Ik denk dat Kaag een frontale aanval heeft uitgevoerd op de premier om de combinatie VVD/CDA buitenspel te zetten. Haar regeerstijl wijkt zover af van die van Rutte dat die 2 elkaar niet zullen vinden. Ik zet daarom in op een kabinet Kaag/Rutte, waarbij Kaag de feitelijke minister-president wordt en Rutte de minister van Algemene zaken. De vraag is of Rutte die feitelijke afgang zal accepteren.

8 jaar geleden verwoorde Mark Rutte tijdens de vijfde H.J. Schoolezing het begrip VISIE als “ik geloof niet in alomvattende blauwdrukken waarmee maatschappelijke problemen in één klap op te lossen zouden zijn. Daar word ik als liberaal altijd een beetje wantrouwend van. Een land, een samenleving past niet in een mal.” De tekst van die lezing van 2 september 2013 staat op: https://www.ewmagazine.nl/politiek/article/2013/09/vijfde-h-j-schoo-lezing-elsevier-premier-mark-rutte-1351204W/ Kaag neemt geen hand voor de mond als ze de regeerstijl van Mark Rutte benoemt als ‘regelen en ritselen in achterkamertjes, regeren zonder visie’. Het is de harde waarheid, waar Rutte nu zijn consequenties aan moet verbinden. Ik wacht af hoe dinsdag Rutte en de Kamerleden reageren op de nu ontstane situatie. Als het vertrek uit de politiek van Rutte 5 maanden heeft moeten duren, het zij zo.

Dinsdag werd Johan Remkes (VVD) door een kleine meerderheid, alleen de coalitiepartijen, van de Tweede Kamer benoemd tot de volgende informateur. Formeel moet hij trachten een minderheidsregering mogelijk te maken. Dat is een noodgreep van Rutte want eerder in het proces heeft de demissionaire premier al gezegd ‘dat niks te vinden’. Nu is het de vraag of de drie beoogde coalitiepartijen: VVD, CDA en D66, wel door één deur willen. Wil Kaag het wel opnemen tegen de 2 rechtse partijen van Rutte en Hoekstra? Is het CDA wel een serieuze partner, gaat de achterban zich niet dwars opstellen over regeringsdeelname? Remkes zelf is zeker geen tegenstander van regeren met een minderheidskabinet. De democratie wordt erdoor versterkt omdat de oppositie een meerderheid heeft in de Eerste en Tweede Kamer en er toch zaken gedaan moeten worden waarvoor oppositiepartijen moeten worden gevonden. Een dichtgetimmerd regeringsprogramma voor de komende 3½ jaar is dan weinig zinvol. Anderzijds telt een minderheid van VVD en D66 maar 58 Kamerzetels van de 150 in de 2e Kamer en 19 van de 75 in de Eerste Kamer. Als dat mislukt, resteert nog een extra parlementair kabinet, dat de VVD’er Henk Kamp prefereert. Dat is een kabinet zonder coalitie, want daar worden bekwame bewindslieden gekozen op basis van hun deskundigheid en het dienen van het algemeen belang. In zo een kabinet worden geen partijpolitieke doelstellingen nagestreefd. Mijn voorkeur gaat daar ook naar uit, maar dan in een nog bredere scoop waar ook plaats zou kunnen zijn voor partijonafhankelijken, als wetenschappers, werkgevers, werknemers en ngo’s en met een onafhankelijke premier, als b.v. Kim Putters. Rutte zal dan uit zichzelf terugtreden, want daarin zal hij zijn neoliberale doelstellingen niet meer kunnen uitvoeren.

In het Parool stond woensdag een interview met Pieter Omtzigt, waarin hij verteld over de wijze waarop hij zijn burn-out heeft ervaren. Voorlopig komt hij terug met een eenmansfractie in de Kamer, maar ik lees tussen de regels door dat er initiatieven zijn de groep Omtzigt uit te bouwen naar een politieke partij. Ik steun die beweging. Een aanbeveling het interview te lezen, waarin iemand, die door Rutte c.s. getracht is zijn taken als kamerlid tegen te werken, terugkeert naar zijn werkplek op het Binnenhof. https://www.parool.nl/nederland/stoppen-was-geen-optie-voor-omtzigt-ik-heb-op-mijn-tong-moeten-bijten~bfb1c199/ Komende week keert Pieter Omtzigt terug in de Tweede Kamer, waar hij de afgelopen maanden de meest besproken man was. Terwijl hij thuis zat met een burn-out moest hij op zijn tong bijten, om maar niet te reageren. ‘Ik weet niet of het zo verstandig was om naar die debatten over mezelf te kijken.’ De bospaden en parken rondom zijn huis kent Pieter Omtzigt inmiddels als zijn broekzak. Hier vond hij de afgelopen maanden rust. Hij liep er kilometers, om het hoofd leeg te maken. Vaak na zonsondergang, in het donker. Even geen mensen die informeren hoe het met hem gaat, hoe goed bedoeld ook. Al was er altijd wel iemand die nog even wilde bellen. Maandenlang hield de politicus zich stil. Hij zette alleen een enkele keer een statement op Twitter. Nu doet hij zijn verhaal. Nog even geen talkshows op landelijke televisie. Wel dit interview. In de eetkamer, thuis bij hem in Enschede. Met zijn vrouw in de buurt die aan de andere kant van de gang in haar eigen kantoor aan het werk is, en de kinderen die zich in de keuken klaarmaken voor een nieuwe schooldag. Op 15 september keert hij terug als Tweede Kamerlid. Niet meer voor het CDA, maar als Groep Omtzigt. (bron: Parool) Omtzigt, een man waarop Nederland trots zou moeten zijn. Maar de ‘tegenstanders’, die mensen wiens falend beleid hij in het zonlicht zette, zullen daar anders over denken. Neem de premier die zich niet kon herinneren dat hij opdracht had gegeven ‘Omtzigt elders’ en Hoekstra, die er niet in slaagde hem tot de orde te roepen. Dat laatste wordt voor het CDA de genadeklap bij de volgende verkiezingen. Omtzigt wilde de eer aan zichzelf houden, door voor het congres van dit weekend, zijn besluit al wereldkundig te maken. Na afloop van het Congres waren de 2 partijen, uitgebreid terugblikken en niet terugkijken in bitterheid, nog onzeker of er sprake is van een onverdeeld succes en de rijen zijn gesloten. Hoekstra gaat door als politiek leider, ook nu de peilingen aangeven dat voor het Congres het aantal zetels al was gedaald naar 10 en de Groep Omtzigt start met 25 zetels. Daarmee kan Omtzigt bij verkiezingen de grootste partij worden. Hoekstra prees de partij voor de wijze waarop deze onbekommerd was opgetreden tegen polarisatie en verkettering, maar liet onbenoemd de wijze waarop hij, in opdracht van Rutte, Kamerlid Omtzigt had gesensibiliseerd. Hij stelde wel dat hij nog altijd goede contacten onderhoud met Omtzigt en dat er altijd een plek voor hem is als Kamerlid. Je moet dat wel een Farizeeër zijn om zoiets te zeggen na alles wat hem is aangedaan. De man is net zo gevoelloos als Rutte, het is in feite een ideaal koppel, op het eerste gezicht. Tijdens het Congres werden een motie aangenomen, waarin afstand werd genomen van het partijbeleid en het standpunt van Hoekstra om het leenstelsel als een ‘breekpunt’ te formuleren bij de formatiebesprekingen en een resolutie die pleit vóór repatriëring van IS-vrouwen en kinderen uit Syrië. Toen minachtte Hoekstra het Congres door te stellen dat hij zich door deze uitspraken zich niet zal laten ‘beperken’’ in de formatiebesprekingen. Volgens de Grondwet zal hij ‘zonder last’ moeten kunnen onderhandelen en is hij niet gebonden aan de meerderheidsstandpunten van de Congresgangers. Ik sluit het helemaal niet uit dat het zetelaantal in de peilingen verder daalt naar 5. Een deel van de achterban van het CDA was er toch al voor een einde te maken aan het bewind van Wopke Hoekstra als slippendrager van Rutte en zijn VVD. Het CDA gaat moeilijke maanden tegemoet.

De kop is eraf, Remkes heeft zijn werkzaamheden gestart en werd gelijk met een forse tegenvaller. Links wil geen minderheidsregering gedogen. Dat is een tegenvaller voor Rutte, hij wordt nu gedwongen met de PvdA en GL te gaan onderhandelen of voor een extra parlementair kabinet te gaan. PvdA en GroenLinks hebben tegenover informateur Remkes herhaald dat ze een minderheidskabinet niet zullen gedogen. De partijleiders Ploumen en Klaver zeiden dat er “gewoon een stabiel meerderheidskabinet” nodig is. Ze zien voor zichzelf geen rol in gesprekken over een minderheidskabinet. Voorstellen van zo’n kabinet zullen ze beoordelen op het moment dat ze in de Kamer komen. Remkes sprak ook met zijn voorganger Hamer. Die zei dat het zaak is dat Rutte als leider van de grootste partij de andere partijen nu “comfort” biedt. De VVD wil een kabinet met D66 en het CDA, D66 een kabinet zonder het CDA. (bron: NOS)

Demissionair premier Rutte wist al op 23 juli dat minister Van Nieuwenhuizen een baan als lobbyist had aangenomen. Kamerleden en staatsrechtexperts vragen zich af waarom hij haar niet meteen als minister liet aftreden, meldde Nieuwsuur. Ze vertrok pas op 31 augustus. Van Nieuwenhuizen (VVD) kon zo aanwezig zijn bij minstersbesprekingen terwijl ze wist dat ze aan het werk zou gaan als lobbyist voor de energiesector. Dat Rutte Van Nieuwenhuizen niet direct wegstuurde, druist niet in tegen de wet; wel tegen de informele gedragsregels voor bewindslieden. Onder meer de PvdA en de SP willen opheldering van Rutte. (bron: NOS)

Vertrekkend minister Cora van Nieuwenhuizen mag toch de komende twee jaar geen contact hebben met ambtenaren van haar huidige ministerie, meldde RTL Nieuws.

Financieel/economische berichten

De Europese Centrale Bank schroeft het opkoopprogramma voor obligaties de komende tijd ietwat terug. Volgens ECB-president Lagarde kan dat omdat de economie steeds beter herstelt van de coronacrisis, al wil ze het vanwege de onzekere situatie geen afbouwen noemen. Maandelijks koopt de ECB nu voor €80 mrd obligaties op als steun voor de economie. Verwacht wordt dat dat de komende maanden €60-€70 mrd wordt. Over de economische groei is Lagarde positiever dan eerder. Al eind dit jaar is de economie groter dan voor corona, denkt ze. De inflatie, nu vrij hoog, neemt volgend jaar weer af naar 1,7%. (bron: NOS) Ik deel een aantal uitspraken die hier gedaan worden niet dan wel ik heb er twijfels over met welke intenties die worden gedaan. Ze gaat de opkopen enigermate terugschroeven, maar het mag geen afbouwen (taperen) heten. Ze moet wel wat doen om de inflatie af te remmen en terug te keren naar de nagestreefde basis van 2%, maar onder geen geval mogen de financiële markten daar last van krijgen. En al helemaal wil ze kenbaar maken dat de rente daardoor zou gaan stijgen, want dan kan de ECB in grote problemen komen, omdat het haar ontbreekt aan monetaire tools zo een beweging te beheersen. Maar dat heeft een centrale bankier tijdens soortgelijke omstandigheden in het verleden, ook nooit gedaan, gezien de gevolgen daarvan op financieel/economisch/monetair en sociaal/maatschappelijk terrein. Lagarde weet heel goed dat ze met vuur speelt. Ze geeft bewust ook niet aan op basis van welke aannames de inflatie volgend jaar weer naar <2% gaat dalen. Vooralsnog staan alle pijlen stijgend en dalend voor de koopkracht van de consumenten.

Banken moeten dit najaar over meer eigen vermogen beschikken om een financiële crisis op te kunnen vangen. Dat doen ze met tegenzin. Maar volgens hoogleraar Benink zijn de aangescherpte regels nog niet afdoende, schrijft Rick van de Lustgraaf in Trouw. Een nieuwe financiële crisis? Daar zijn we goed op voorbereid, vinden Nederlandse banken. Er is voldoende geld in huis om de klappen van een crisis op te vangen. Sterker, als de buffers van banken nóg verder worden verhoogd, kan dat zelfs negatieve gevolgen hebben, waarschuwde de branchevereniging van banken NVB eerder. Over deze vraag zegt Prof. H.A. Benink, econoom: misschien niet volgend jaar, maar wereldwijd maakt men zich wel zorgen over een nieuwe financiële crisis, merkt hij om zich heen. Ga maar na: aandelenkoersen, huizenprijzen, bedrijfswinsten, alles gaat de lucht in, terwijl de rentes nihil zijn. Het risico op een ‘vertrouwensschok’ neemt toe, ziet Benink, terwijl banken hun buffers alleen maar willen afbouwen. (bron: Trouw)

Het kabinet heeft plannen om honderden boeren te onteigenen om de stikstofuitstoot omlaag te krijgen. NRC heeft stukken ingezien en meldt dat er €9 mrd kan gaan naar de opkoop van productierechten en €17 mrd naar het kopen en verduurzamen van grond. De landbouwsector is de grootste bron van stikstofuitstoot en raakt daarmee ook andere sectoren. De Raad van State haalde in 2019 bijvoorbeeld een streep door veel bouwprojecten, omdat er in Nederland te veel stikstofuitstoot is. Haagse bronnen laten weten dat er nog meer plannen liggen en benadrukken dat er nog niets is besloten. (bron: NOS) Het demissionaire kabinet Rutte III heeft van het stikstofdossier de laatste jaren ondermaats gepresteerd. Toch is het goed als het volgende kabinet eerst een visie uitwerkt over de toekomst van ons land in het Europa van morgen. Hoe gaan wij om met de afbouw van fossiele energie en de vergroening van ons land, het milieu, de teelt van dieren in een productieproces, het dierenwelzijn en de natuur. Het kan niet zo zijn dat de bouwsector aan werk geholpen moet worden en daarvoor landschappen moeten worden opgeofferd.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De kamernood onder studenten gaat de komende jaren meer dan verdubbelen. Dat meldt Trouw op basis van kenniscentrum voor studentenhuisvesting Kences. Afgelopen najaar was er een tekort aan woonruimte voor 22.000 studenten en in 2024-2025 is het tekort zeker 50.000, is de verwachting. Dat jaar worden 103.000 studenten meer verwacht dan voorspeld. Het is de bedoeling dat er tot 2024 18.000 studentenwoningen bij komen, maar daarmee is het tekort niet opgelost. Studenten uit het buitenland dragen ook bij aan het tekort. Kences denkt dat zij vaker voor Nederland kiezen,nu het VK door de Brexit een lastiger optie is. (bron: NOS)

Van alle winbare olie, gas en kolen moet de komende dertig jaar respectievelijk 58%, 59% en 89% in de grond blijven om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad Celsius. Dat hebben onderzoekers van het University College London berekend. Als deze hoeveelheden fossiele brandstoffen inderdaad ongebruikt blijven, heeft dat grote gevolgen voor landen en bedrijven die voor hun inkomsten afhankelijk zijn van de winning ervan. Niet iedereen zal deze stap even makkelijk maken, schrijven de onderzoekers in Nature. Landen zoals Irak, Koeweit en Saoedi-Arabië, hebben hulp nodig om de winning van fossiele brandstoffen af te bouwen. De opwarming van de aarde is voor een groot deel te wijten aan de verbranding van fossiele brandstoffen, waarbij het broeikasgas CO2 vrij komt. De mens zal het gebruik van olie, gas en kolen heel snel moeten afbouwen om het doel van het Parijs-akkoord uit 2015 te halen. Dat doel is om de opwarming in ieder geval onder de 2°C te houden, en het liefst onder de 1,5°C. De aarde is inmiddels gemiddeld 1,1°C warmer vergeleken met het pre-industriële tijdperk. (bron: NRC)

De Europese Commissie denkt na over een nieuw register om alle bezittingen van burgers te registreren. Daarin moeten niet alleen eigendommen in de vorm van onroerend goed, grond en aandelen worden opgenomen, maar ook bezittingen als edelmetalen, cryptomunten, sieraden, kunstwerken, auto’s en boten. Dat blijkt uit een nieuw document getiteld ‘Feasibility Study for a European asset registry‘. Hier zal het laatste woord nog niet over zijn gezegd. Dit is een schending van onze privacy, in ernstige zin.

Koning Willem-Alexander sluit een deel van Kroondomein Het Loo opnieuw af van 15 september tot 25 december. Dat bevestigt de Rijksvoorlichtingsdienst na berichtgeving van RTL Nieuws. De koning sluit het park op de Veluwe elk jaar in deze periode, vermoedelijk voor de jacht. Eerder werd bekend dat dat in 2022 niet meer mag, tenzij hij afziet van de Rijkssubsidie die hij krijgt voor het onderhoud van het park. De RVD zegt nu dat de komende sluiting, vanaf volgende week, gewoon doorgaat. Nog onduidelijk is of de koning een besluit heeft genomen over de subsidie en dus over toekomstige sluitingen. (bron: NOS) De vraag is in hoeverre dit besluit van de Koning ongepast gedrag is, in veranderende tijden waar normen en waarden verschuiven. Rutte zal er niet in slagen de Koning op andere gedachten te brengen, misschien Maxima wel.

Plastic afval is schadelijk voor mens, natuur én economie. Het Wereld Natuur Fonds wil dat de VN-lidstaten drastisch ingrijpen. Deze oproep doet Jelle Brandsma in Trouw. De schade die plastic toebrengt aan de natuur en de gezondheid is het tienvoudige van de prijs die producenten betalen om datzelfde plastic te maken, zo becijfert het Wereld Natuur Fonds. In 2019 kwam de schadepost op €4.000 miljard. Dit bedrag kan de komende twintig jaar verdubbelen als het gebruik van plastic niet vermindert. Kostenposten zijn onder meer de gezondheidsschade, de aantasting van koraal en andere ecosystemen in zee, het geld dat gemoeid is met het opruimen van afval en de kooldioxide die vrijkomt bij de verbranding van plastic. Het Wereld Natuur Fonds presenteert deze bevindingen in een rapport, tijdens een voorbereidende top voor een grote VN-milieuconferentie in februari. De milieuorganisatie wil dat VN-lidstaten dan een verdrag sluiten om plasticvervuiling in te dammen. De berekeningen over de kosten van de vervuiling zijn gemaakt door Dalberg Global Development Advisors.
“Door de kosten van plastic in kaart te brengen, willen wij aantonen dat plastic afval niet alleen schadelijk is voor de natuur, maar ook de mens en de economie schaadt. We schieten in onze eigen voet; als we niet drastisch ingrijpen lopen de kosten snel op en is de schade onomkeerbaar”, zegt Oskar de Roos van het Wereld Natuur Fonds, de Nederlandse tak van het World Wide Fund for Nature (WWF). “Het probleem van plasticvervuiling speelt wereldwijd”, zegt De Roos. “We willen dat er mondiale afspraken komen over de vermindering van het gebruik van plastic en een beter hergebruik. In Europa is een aantal plastic producten al verboden, maar dat gaat niet ver genoeg. En zo’n verbod is nodig op wereldschaal. Er zwerven heel veel plastic tasjes rond, in Europa en zeker in ontwikkelingslanden. Wij bepleiten een belasting op plastic.” Het WWF wil dat er meer eisen komen aan de productie van plastic, zodat hergebruik gemakkelijker wordt. Door het gebruik van diverse soorten grondstoffen is veel plastic nu moeilijker te recyclen. “Hergebruik moet goedkoper en eenvoudiger worden”, zegt De Roos. “We willen een verplichting om bij de productie van plastic 30% oud plastic te gebruiken. Dat percentage moet oplopen naar 50 in 2025 en 100 in 2030. We hebben pas echt een circulaire economie als we de cirkel van gebruik en hergebruik van producten volledig sluiten.”
(bron: Trouw) Een oproep die ik volledig onderschrijf.

Dat de Coronamelder app een complete flop is geworden is een publiek geheim, maar interessant is dan hoe het verantwoordelijke ministerie haar stoepje schoon veegt. De app CoronaMelder heeft tot nu toe €23 mln gekost, laat het ministerie van Volksgezondheid weten. Wie van de app een waarschuwing krijgt, moet thuisblijven en kan zich laten testen. Ook dat kost geld. Staat de prijs van de CoronaMelder in verhouding tot wat de app heeft opgeleverd? De kosten van CoronaMelder bestaan grotendeels uit de ontwikkeling en het beheer van de app. De ontwikkelingskosten omvatten vooral ingehuurde experts binnen en buiten de Rijksoverheid, licht een woordvoerder van het ministerie toe. Onder de ontwikkelkosten valt ook de organisatie van de zogenoemde appathon in april 2020. Omdat de zeven daar gepresenteerde ideeën ontoereikend waren, nam de overheid de ontwikkeling van de app op zich. CoronaMelder werd vervolgens in oktober landelijk in gebruik genomen. Naast het bedrag voor de (door) ontwikkeling trok de overheid geld uit voor publiekscampagnes (€4,3 mln) en zaken zoals de helpdesk, juridisch advies en wetenschappelijk onderzoek (€4 mln). De kosten van de CoronaMelder-app:

  • Ontwikkeling: 5 mln;

  • Doorontwikkeling en beheer: €9,7 mln;

  • Communicatie: €4,3 mln;

  • Programma en beleid: €4 mln.

Dat een waarschuwing van CoronaMelder maandenlang een reden was om je direct te laten testen, brengt nog veel meer kosten met zich mee. Wekelijks gaan duizenden mensen naar een GGD na de melding dat zij in de buurt zijn geweest van iemand die later besmet bleek. “De kosten van de app vallen in het niet bij de kosten die de app teweegbrengt”, zegt Joost Poort van de Universiteit van Amsterdam. Hij berekende voor een nog niet gepubliceerd rapport over CoronaMelder dat de tests als gevolg van de meldingen tientallen miljoenen euro’s moeten hebben gekost. Het onderzoek van de Universiteit van Amsterdam wordt naar verwachting later deze maand openbaar. Testen brengt daarnaast nog meer “rompslomp en ongemakken” met zich mee, zegt Poort. “De test is gratis, maar het kost je al met al wel een halve dag. Ook moet je in quarantaine tot je de uitslag hebt. Je kunt daardoor niet naar school of werk. Die verloren productiviteit is met afstand de grootste kostenpost.” Toch is het zeer aannemelijk dat CoronaMelder wat betreft de maatschappelijke welvaart uiteindelijk meer heeft opgeleverd dan gekost, concludeert Poort. Het RIVM berekende eerder dat CoronaMelder in de winter 15.000 besmettingen en ruim 200 ziekenhuisopnames heeft voorkomen. Poort rekende door dat de app rond die periode tussen de 110 en 250 sterfgevallen heeft voorkomen. (bron: nu) Die laatste aannames stel ik in een context van 2 miljoen, geregistreerd bij het RIVM 1.958.804, besmettingen in Nederland en 18.048 geregistreerde doden als gevolg van corona. Dat laatste cijfer moet zeker hoger zijn, omdat lang niet alle corona-doden in verpleeghuizen als zodanig zijn geregistreerd. Neem daarbij in acht dat in die cijfers veel kwetsbare ouderen zitten, die ook zouden zitten in het ‘normale’ aantal overledenen per jaar van 155.000 (CBS cijfer).

De groep Afghanen die zich hebben aangemeld voor evacuatie naar Nederland is veel groter dan tot nu toe gedacht. In een feitenrelaas over de evacuaties schrijven de bewindslieden Bijleveld, Kaag en Broekers-Knol dat daar tot vorig weekend bijna 41.000 e-mails zijn binnengekomen. Volgens een eerste onderzoek zitten er 21.512 mails tussen over mensen die in aanmerking zouden komen voor evacuatie, b.v. omdat ze met Nederlanders zouden hebben samengewerkt. Mogelijk is de groep nog omvangrijker, omdat er ook mails zijn gestuurd namens grote groepen mensen. (bron: NOS)

Corona berichten

Aantal besmette corona-personen: zondag 2151, in het ziekenhuis 462 plus 220 op de IC., maandag 2501, 463 en 215, dinsdag 2487, 480, 219, Woensdag 2496, 462, 211, donderdag 2730, 459, 214, vrijdag 2245, 439, 209 en zaterdag 2219, 435, 205.

Het aantal positieve tests ongeveer gelijk gebleven, aantal opnames licht gedaald. Het aantal positieve coronatests in week 35 is min of meer gelijk aan dat van de voorgaand weken. Het aantal ziekenhuisopnames daalde wel licht, zo valt op te maken uit de wekelijkse rapportage van het RIVM. In de afgelopen week werden 17.890 positieve tests afgenomen. Dat komt overeen met de aantallen van de twee voorgaande weken, toen er 17.575 en 17.315 positieve tests werden geregistreerd.

Op GGD-locaties werden in de afgelopen week ruim 150.000 tests afgenomen, waarvan 10,8% positief was. Daarmee werden de meeste tests sinds eind juli afgenomen, maar was het percentage positieve tests het laagst sinds begin juli. In het ziekenhuis werden 388 mensen met COVID-19 opgenomen. 88 van hen zijn op een intensivecareafdeling beland. Beide aantallen waren sinds half juli niet zo klein. Het reproductiegetal, dat weergeeft hoe snel het virus zich verspreidt, staat volgens de recentste berekeningen op 0,98. In de afgelopen weken schommelde de R-waarde rond de 1. Voor het eerst sinds het begin van de pandemie werden de meeste positieve tests afgenomen in de leeftijdscategorie van tien tot en met veertien jaar. Met ruim tweeduizend positieve tests werd 11,4% binnen die groep vastgesteld. Dat komt mede doordat veel jongeren nog niet (volledig) zijn gevaccineerd. Bovendien zijn inmiddels in alle delen van het land de scholen weer begonnen, waardoor de veelal niet (volledig) gevaccineerde kinderen meer met elkaar in contact komen. Het aantal positief geteste mensen met een reishistorie bleef net als vorige week onder de 14% steken. Met 659 besmettingen kwam ruim een kwart van hen terug van een reis naar Turkije. (bron: nu) De stelling dat veel besmette personen niet of niet (volledig) gevaccineerd zouden, heeft maar een betrekkelijke waarde. Ook bij mensen die volledig zijn gevaccineerd worden een besmetting vastgesteld. Daarbij wordt de waarde van vaccineren wordt steeds meer in twijfel getroffen. Ik heb eerder al gemeld dat de Franse viroloog en Nobelprijswinnaar Prof. Luc Montagnier stelt dat juist door de vaccins nieuwe varianten van het corona-virus worden ontwikkeld, die blijven besmetten. Is niet-vaccineren het beste medicijn tegen het corona-virus? De huidige vorm van de deltavariant doet mij veel meer denken aan een ‘griepje’ van vroeger. Je bed in en uitzieken. Nu zijn de bijwerkingen veel minder voor velen. Toen waren er geen commerciële aspecten, die een grote rol speelden.

Eyeliners

Plastic afval zorgt voor schadepost van €4.000 mrd wereldwijd

Racefeest in Zandvoort dat wel erg doet denken aan een festival

700 jaar geleden dichtte de Italiaanse schrijver en denker Dante Aligieri al over onderwerpen als: de reis van het leven, de diepe dalen en hoe daaruit te komen, onze honger naar kennis, waarheid en wetenschap, de kracht van het geloof, de vertroosting van poëzie, literatuur, kunst, de eeuwige waarde van vriendschap en de liefde

NATO-chef Jens Stoltenberg is tegen een eigen leger van de Europese Unie

Kaag: waar het evenwicht ontbreekt, gaat het mis. Rutte, Wilders en het CDA kunnen daarover meepraten

Over hoe duidelijk het kabinet werkt en denkt: over hoe duidelijk het echt alleen maar gaat over persoonlijke verhoudingen en niet over de inhoud. In een ongezonde bestuurscultuur met veel te weinig checks-and-balances en welke directe gevolgen dat heeft voor urgente maatschappelijke problemen

Frontberichten

In het Reformatorisch Dagblad beschrijft Edin Mujagić, hoofdeconoom bij OHV Vermogensbeheer, de huidige stand van zaken op financieel/monetair gebied. Hij schrijft meerdere columns per week, die te volgen zijn op https://www.ohv.nl/category/columns/edin-Mujagic/ Leerzaam! Op 15 augustus 1971 neemt de Amerikaanse president Nixon een historische beslissing. Vanaf die dag is de waarde van geld niet langer gekoppeld aan goud. Volgens econoom Mujagić valt een hevige crisis op korte termijn niet te vermijden. Het enkele feit dat er 50 jaar geleden een ingrijpende beslissing is genomen, is voor Edin Mujagić niet de reden om er het boek Geldmoord over te schrijven. Maar als hij verschillende economische en maatschappelijke ontwikkelingen op een rij zet, ziet hij een duidelijk keerpunt: 1971. Dat is ook de titel van zijn boek. In dat jaar besluit de Amerikaanse president Nixon dat buitenlandse overheden hun dollars niet meer kunnen inwisselen voor goud. Tot dan toe kon dat nog wel. Ieder land kon de dollars die ze gebruiken voor handel met andere landen bij de Amerikaanse centrale bank inwisselen voor goud tegen een vaste prijs: $35 voor een troy ounce − 31,1034768 gram goud. De waarde van de Amerikaanse dollar was dus gekoppeld aan de goudprijs; de waarde van munten als de Duitse mark en het Britse pond waren op hun beurt tegen vaste wisselkoersen gekoppeld aan de dollar. Al met al zorgde dat ervoor dat het waardevaste goud het anker was van het geldstelsel. Dat anker belette centrale bankiers om al te scheutig nieuwe bankbiljetten bij te drukken. De goudvoorraad van de centrale bank moest immers altijd groot genoeg zijn om buitenlandse overheden goud te bieden in ruil voor dollars die ze kwijt wilden. Het anker zorgde er ook voor dat iedereen wist dat hij vijf of tien jaar later nog steeds dezelfde spullen kon kopen tegen een even hoge prijs. Na 1971 verandert dat. Centrale banken kunnen dan onbeperkt geld bijdrukken. De hoeveelheid geld die in de samenleving in omloop is, stijgt en stijgt. Een direct gevolg is dat de prijzen steeds verder oplopen. Het is met geld net als met elk ander goed: hoe meer ervan is, hoe minder het waard is. De lonen liggen ook stukken hoger dan 50 jaar geleden, maar Mujagić concludeert dat de middenklasse daar nauwelijks van profiteert door de gestegen prijzen. De onvrede daarover ziet de econoom als een belangrijke verklaring voor het populisme, een van de vele gevolgen van het besluit van Nixon. Een belangrijke ontwikkeling waar de econoom de vinger bij legt is de alsmaar groeiende schuldenberg. In een toelichting op zijn boek noemt Mujagić 2 redenen waarom dat verband houdt met het besluit in 1971. „Geld was vanaf toen volop beschikbaar, centrale banken konden onbeperkt bankbiljetten drukken. Bovendien ontwikkelden politici de overtuiging dat de samenleving maakbaar, stuurbaar is. Nieuw beleid kost geld. Na 1971 stond politici niets meer in de weg om permanent rood te staan.” Dat het leven op de pof steeds normaler is geworden, blijkt ook uit cijfers van het Institute for International Finance. Mujagić beschrijft dat de schulden van alle huishoudens, bedrijven, overheden, banken en andere financiële instellingen wereldwijd in 2020 bij elkaar optellen tot een duizelingwekkend bedrag van $277 biljoen. Dat is bijna vier keer zoveel als de omvang van de totale wereldeconomie. Corona heeft er voor een belangrijk deel aan bijgedragen, maar ook voor die tijd was de omvang van het schuldenprobleem al enorm. De prangende vraag na al die jaren van schulden en nog meer schulden is: komen we ooit nog van die schuldenlast af? Mujagić denkt van wel: „Alles kan in het leven.” Hij stelt echter tot zijn teleurstelling vast dat de Europese Centrale Bank (ECB) en de Amerikaanse centrale bank (FED) niets anders doen dan symptoombestrijding. „De centrale banken zorgen ervoor dat de rente laag blijft, maar de bron −de hoge schuldenberg− pakken ze niet aan.” De enige oplossing die de econoom ziet is echter „zo onrechtvaardig als wat.” Mujagić is de eerste die dat toegeeft. Hij stelt voor om alle schulden af te schrijven. Hoeveel? „Halveren.” Landen als Griekenland en Italië houden dan nog maar de helft van hun staatsschuld over. Volgens de econoom is het ook zaak om schulden van huishoudens door de helft te doen. Bijvoorbeeld de schuld die is gemaakt voor de aankoop van een dure auto of een huis. Mujagić: „De overheid heeft jarenlang schulden maken gestimuleerd. Zo is de hypotheekrente aftrekbaar van de belasting. Voorheen was het zelfs zo dat rente op iedere lening in mindering kon worden gebracht op de belasting.” De econoom wijst erop dat het kwijtschelden van schulden niets nieuws is; het kwam al in de tijd van de Bijbel voor. Na iedere 49 jaar vond het jubeljaar plaats waarin schulden werden kwijtgescholden, zo blijkt uit het Bijbelboek Leviticus. „2021 is precies 50 jaar na 1971.” Mujagić denkt dat het anno 2021 ook mogelijk is om schulden te halveren. „Ruim de helft van de schulden van de eurolanden staat uit bij de ECB. Aangezien de lidstaten gezamenlijk eigenaar zijn van de centrale bank kunnen ze zichzelf die schulden kwijtschelden.” Het is out of the box denken, maar volgens de econoom kunnen op dezelfde manier ook hypotheekleningen van huishoudens bij commerciële banken kwijtgescholden worden. De ECB koopt ze op, de lidstaten schelden ze zichzelf kwijt. Naast schuld afschrijven is het volgens Mujagić ook nodig dat de overheid erkent dat leven op de pof niet meer kan. „Daar moet een eind aan komen. Een economie die alleen maar groeit omdat er op krediet aankopen worden gedaan, is niet duurzaam. Dat houdt een keer op.” Toen de financiële crisis uitbrak in september 2008 leek het er op dat het zo ver was. „Iedereen is het erover eens dat het schuldenprobleem de oorzaak is geweest van die crisis”, zegt Mujagić. De econoom is van mening dat sinds 2008 één grote financiële crisis is uitgebroken. Hij houdt daaraan vast, ondanks dat op 2009, 2012 (eurocrisis) en 2020 (coronacrisis) na de economie ieder jaar gegroeid is. „Dat is geen duurzame, maar kunstmatige groei. Dankzij heroïne-achtige middelen.” De ECB kon de rente die zij rekent aan commerciële banken in een noodgreep verlagen naar nul procent, legt Mujagić uit. „Dat betekent: gratis geld.” Banken konden consumenten goedkoop krediet verschaffen. De aankopen die daarmee gedaan werden, stuwden de economische groei. Daarbovenop kochten centrale banken voor honderden miljarden euro’s per maand schulden van overheden op. „Naar mijn mening is er sprake van duurzame groei als de rente 3% à 4% bedraagt. Als de rente langdurig tot het nulpunt is gedaald om er 1% à 1,5% economische groei uit te persen is dat eerder iets om te huilen dan om blij mee te zijn. Het zegt veel over de economie dat de Amerikaanse en Europese centrale bank het anno 2021 niet aandurven om de rente boven nul procent te laten komen.” Mujagić constateert dat het schuldenprobleem sinds de financiële crisis in 2008 alleen maar groter is geworden. Hij is er zeker van dat er een economische apotheose op komst is. Het zou de econoom niet verbazen als zich in de komende jaren een diepe crisis voordoet, die als het echt tegenzit ongecontroleerd kan verlopen. Het zal heviger zijn dan de inzinkingen die zich tussen 2008 en 2020 hebben voorgedaan. Het economisch onheil zou een daverend slotakkoord vormen op de economische crises sinds de financiële crisis. „Uiteindelijk lopen we een keer tegen de muur aan”, zegt Mujagić. „Het schuldenprobleem is te groot geworden om steeds maar door te schuiven. Vraag me niet wanneer, maar het moment komt steeds dichterbij.” Hij constateert dat politici en beleidsmakers de groeiende schuldenberg maar niet willen aanpakken. Het is zijn angst dat als er niets gebeurt, het probleem zichzelf zal gaan oplossen. Als er een volgende crisis uitbreekt, staan centrale banken voor het eerst in lange tijd zonder wapens. In 2008 konden de ECB en de FED de rente nog verlagen naar nul procent, legt de econoom uit. Dertien jaar later kan dat niet meer. De rente is al tot onder het nulpunt gedaald. Stel dat de rente verlaagd zou worden naar 5%, dan zou iedere Nederlander die spaargeld heeft naar de bank gaan om het van zijn rekening af te halen. Als gevolg daarvan zouden de banken omvallen en zou de crisis alleen maar groter worden. Het nog intensiever opkopen van schuldpapier door centrale banken zal ook geen soelaas bieden, verwacht Mujagić. „Natuurlijk, in theorie zou het kunnen. De geldpersen kunnen onbeperkt draaien sinds de waarde van geld niet meer gekoppeld is aan goud. Maar de centrale banken hebben al bijna alles opgekocht. Vanaf 2012 hebben zij voor ettelijke duizenden miljarden euro’s aan staatsobligaties aangeschaft. Je kunt wel zeggen: „Ik wil twee keer zoveel schuldpapier opkopen.” Maar als het er niet is, houdt het op.” De econoom sluit niet uit dat de ECB „nog meer bizarre dingen” gaat doen als staatsobligaties schaarser worden. Een volgende stap zou kunnen zijn dat de centrale bank aandelen of huizen opkoopt. Mujagić: „Ik sluit uit dat de zon morgen in het westen opkomt en in het oosten ondergaat. Maar ik sluit niet uit dat de ECB aandelen gaat opkopen.” Er is al een precedent, vertelt Mujagić. Hij wijst op Japan. „De Japanse bank kwam op een gegeven moment tot de conclusie dat nul procent rente en het opkopen van staatsobligaties ontoereikend was. Toen zijn ze aandelen gaan opkopen.” Het heeft er volgens de econoom in geresulteerd dat de Japanse centrale bank de grootste aandeelhouder is in heel veel van de 50 grootste Japanse bedrijven. Over de toekomst is de econoom optimistisch. Mujagić denkt dat er na de heftige schuldencrisis betere tijden zullen aanbreken. Hij hoopt dat er dan een duurzame economie zal ontstaan waarin schulden niet langer de motor zijn van economische groei. Hij verwacht dat er in dat nieuwe tijdperk een nieuw geldstelsel zal komen. Dat kan „iets met cryptomunten” zijn, vermoedt de econoom. Of digitaal centralebankgeld zoals een digitale euro. Een cryptomunt is een volledig digitale munt, die bestaat uit een computercode. Het bekendste voorbeeld is de Bitcoin. Een centrale bank heeft geen invloed op de hoeveelheid cryptomunten dat in de samenleving in omloop is. Een digitale euro zou de centrale bank wel kunnen reguleren. Het is volgens Mujagić „niet realistisch om te denken dat alles digitaliseert, behalve geld.” Ook generatieverschillen spelen een rol. „De volgende generatie jongeren zal het heel normaal vinden om digitaal te betalen.” Concreet verwacht Mujagić dat er geen contant geld meer zal bestaan als zijn jongste dochter −die nu negen jaar oud is− volwassen wordt. „Deo volente” (als God het wil), voegt de belijdend moslim er aan toe. (bron: RefDag) Een interessante schets van de ontwikkeling van ons financieel/monetaire systeem, uit het boek Geldmoord van Edin Mujagić. Ik onderschrijf zijn beschrijving maar maak toch enkele kanttekeningen. Op de eerste plaats over de tijdelijke opschorting van de koppeling van de Amerikaanse dollar op 15 augustus 1971 met een vaste goudprijs ($35 per troy ounce), zoals afgesproken in 1944 in Bretton Woods Daarmee kwam er een einde aan de goudstandaard: de koppeling tussen de waarde van een munt en de goudprijs. Voor de goede orde: Nixon maakte de beperking dat het slechts van tijdelijke aard zou zijn, maar de tijdelijkheid duurt al 50 jaar. Dan de schuldenproblematiek. Dit is een uiterst complexe zaak, ik stel, dat kwijtschelding van de helft van schulden, vrijwel onuitvoerbaar is. Op de eerste plaats is het, door de globalisering, een probleem dat wereldwijd tegelijkertijd moet worden aangepakt. Dus zowel voor arme als voor rijke landen en op dezelfde voorwaarden. Dan de vraag op welke wijze de kwijtschelding moet worden verantwoord. Iemand moet die verliezen voor zijn/haar rekening nemen. Voor het geval dat de centrale banken dat doen, is er een optie denkbaar de verliezen in een bad bank te stoppen. Maar zijn die centrale banken dan niet gelijk bankroet? Feitelijk wel, maar die kunnen nooit failliet gaan, is de aanname. Maar wat doet dat dan met de koers van de valuta? Een valuta, die bulkt van de schulden! En dan ontstaat er onzekerheid over hoe de financiële markten, incl. de cryptoplatforms, erop reageren, verdubbelen die in waarde of storten die in. Maar een kwijtschelding is geen exclusief financieel/monetaire zaak: het heeft ook sociaal/maatschappelijke gevolgen. Neem een huishouden met een eigen huis met een hypotheek. Daalt de waarde van de woning ook als de hypotheek wordt gehalveerd of stijgt die dan? En dalen de lonen dan ook en worden goederen (voeding, energie, grondstoffen) en diensten dan ook goedkoper? Nee, natuurlijk niet. Er ontstaat dan een chaotische toestand, waar uitsluitend de allerslimsten profijt uit halen. Als laatste de vraag: zijn de centrale banken nog wel in staat de rentetarieven te verhogen naar een basisniveau en hebben ze nog voldoende monetair gereedschap om monetair beleid te voeren. Ik denk van niet, de onderhoudskist is zo goed als leeg. Taperen met een kleine afbouw van de inkopen zal nog wel lukken (als een gebaar van goede wil als reactie op de stijgende inflatie), maar de totale inkoop van vastrentende waarden (stand per juli 2021 €3.038.684.000, bron https://www.ecb.europa.eu/mopo/implement/app/html/index.en.html) en in de toekomst ook aandelen, zoals nu al in Japan, is een realistische aanname. De reden daarvoor zijn de risico’s die in de posities in financiële producten zitten. Het afdekken van posities die financiële partijen, denk dan aan onder meer (institutionele)beleggers, banken, verzekeraars, pensioenfondsen, innemen en beleggingswinsten (als gevolg van de luchtbellen en de dalende rentetarieven op de effectenmarkten) hebben vastgelegd. Eerst werd dat gedaan middels swaps, daarna met opties en de laatste jaren ook met derivaten. Die wereldwijde handel gaat om gigantische bedragen, denk dan om biljoenen en biljarden. Exacte cijfers daarover zijn niet beschikbaar omdat er geen tot weinig toezicht, wereldwijd, op wordt uitgevoerd. De vraag is niet of de Centrale Banken een stap vooruit, achteruit, zijwaarts bewegen dan wel stil blijven staan. Zij staan onder de macht van het grote geld. Ze hebben alle bewegingsruimte verspeeld. Ik deel de conclusie van Mujagić dat op termijn de toekomst er positief uitziet, maar eerst zal die enorme geld- en schuldenberg moeten worden teruggebracht tot gezonde proporties, zodat de rentetarieven weer kunnen worden genormaliseerd. De hamvraag is dan wel als tijdens dat proces van zuiveren van al het overbodige het bankwezen in zijn huidige vorm niet omvalt en overheden niet in staat zullen zijn het bankwezen te steunen, omdat de verliezen dermate groot zijn, dat die optie niet uitvoerbaar is. Volgens het mandaat van de ECB is overname van het bankwezen ook geen optie, dus wie neemt de betaalfunctie (pinnen en internetbankieren) over? Pas als al die problemen zijn opgelost kan een volgende generatie aan de slag. Ik schat in tussen 2030 en 2035.

C&A, Aldi, Lidl en Hugo Boss hebben mogelijk geld verdiend aan dwangarbeid in China. Een Duitse mensenrechtenorganisatie wil dat het Openbaar Ministerie onderzoek doet, schrijft Trouw. Het European Center for Constitutional and Human Rights (ECCHR) wil dat supermarkten en kledingmerken zoals Lidl en Hugo Boss worden vervolgd wegens betrokkenheid bij gedwongen arbeid door Oeigoeren in China. Een Duitse mensenrechtenorganisatie, gevestigd in Berlijn, heeft een klacht ingediend bij het openbaar ministerie in Karlsruhe. Volgens tijdschrift Der Spiegel gaat het verder om winkelketen C&A en de supermarktketens Aldi Süd en Aldi Nord. Deze bedrijven zijn volgens het ECCHR direct of indirect betrokken bij de dwangarbeid door de Oeigoerse minderheid. Via het textiel dat de concerns verkopen, verdienen ze aan de onderdrukking van deze bevolkingsgroep door de Chinese overheid. Zo zijn ze mogelijk medeplichtig aan misdaden tegen de menselijkheid, staat in de klacht. De organisatie wil dat het Openbaar Ministerie onderzoekt in hoeverre dat het geval is. “Het is onacceptabel dat Europese overheden China bekritiseren op het gebied van mensenrechten, terwijl Europese bedrijven mogelijk profiteren van de uitbuiting van de Oeigoerse bevolking”, zegt Miriam Saage-Maaß van ECCHR. Ze wil dat de betrokken managers in deze bedrijven ter verantwoording worden geroepen. Mensenrechtenorganisaties zoals Amnesty International en experts van de Verenigde Naties hebben China beschuldigd van grootschalige opsluiting, marteling, gedwongen arbeid en sterilisatie van Oeigoeren in de regio Xinjiang. China ontkent dit en zegt dat het extremisme in de regio wil tegengaan. Modeconcern Hugo Boss heeft in een verklaring laten weten dat het gedwongen arbeid niet tolereert en dat het wereldwijd onderzoek doet naar leveranciers om er zeker van te zijn dat hun producten aan de eisen voldoen. “Tot dusver heeft Hugo Boss bij directe leveranciers geen producten aangeschaft die afkomstig zijn uit de Xinjiang-regio”, zegt het bedrijf. Volgens Saage-Maaß heeft een van de leveranciers van Hugo Boss wel degelijk een productielocatie in Xinjiang. “Verder zegt Hugo Boss dat het zelf de fabrieken van leveranciers inspecteert. Hoe ze dat doen, blijft onduidelijk. Internationale inspectiebedrijven zijn vorig jaar al gestopt in Xinjiang, omdat ze daar hun werk niet kunnen doen.” Ook Lidl zegt mensenrechten erg belangrijk te vinden en hoge eisen te stellen aan leveranciers. Met een van de zakenpartners die Oeigoeren aan het werk zou zetten, heeft Lidl de banden eind juni verbroken, zegt het bedrijf op de website van ECCHR. Saage-Maaß vindt dat laat. “Al enige jaren is bekend dat er misstanden plaatsvinden in China.” Ook in Nederland worstelen textielbedrijven en winkelketens met de situatie in China. De problemen overstijgen de textielindustrie, doordat ze voortkomen uit Chinees overheidsbeleid. Als bedrijven dieper in de keten verbonden blijken te zijn met Xinjiang, kunnen ze weinig veranderen aan de situatie van de Oeigoeren. “Zelfs het verbreken van de zakelijke relatie lost het probleem voor de Oeigoeren niet op”, schreef de Sociaal-Economische Raad hierover. “Daar kun je op verschillende manieren naar kijken”, zegt Saage-Maaß. “Inderdaad zal de Chinese repressie niet zomaar ophouden als bedrijven hun textiel elders gaan inkopen. Maar als de Oeigoeren na hun heropvoedingskamp verplicht aan de slag moeten in textielfabrieken, zijn bedrijven die daar klant blijven medeplichtig aan die mensenrechtenschendingen. Als er misdaden worden gepleegd, moet je toch eens gaan nadenken over je eigen verantwoordelijkheid.” ECCHR beroept zich op een Duitse wet tegen internationale misdaden, zoals genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, waaronder moderne slavernij. Eerder dit jaar hebben mensenrechtenorganisaties een vergelijkbare klacht ingediend in Frankrijk tegen internationale modemerken. In dat dossier gaat het om het Spaanse Inditex (bekend van de Zara-winkels), het Japanse Uniqlo, de Franse SMCP Groep en de Amerikaanse sportschoenenproducent Skechers. Via hun toeleveranciers zouden zij zakelijk betrokken zijn bij de verplichte arbeid van de Oeigoeren in China. Openbaar aanklagers zijn er een onderzoek begonnen. (bron: Trouw)

De Nederlandse inflatie is in augustus uitgekomen op 2,4%, een vol procentpunt boven de geldontwaarding in juli. Vooral prijsstijgingen van pakketreizen naar het buitenland en verblijven in bungalowparken waren volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) aanzienlijk duurder dan vorig jaar. Niet zo gek, want toen zaten we midden in de coronapandemie en durfden veel mensen niet op vakantie te gaan. In 2020 was het prijspeil volgens de statistici zo laag dat de vergelijking met een reservering van een bungalow of plek voor de caravan nu al snel hoog uitvalt. Pakketreizen waren vorige maand 16,4% duurder dan in augustus 2020, een trip naar een vakantiepark was 12% prijziger. Beide waren in juli nog in prijs gedaald. Vanwege de weer strengere coronamaatregelen en de heropleving van het virus in die maand was er toen minder vraag naar vakanties dan verwacht. Ook de prijs van voedsel droeg bij aan de inflatie. Het was gemiddeld 0,2% duurder, vooral voor aardappelen, vlees en fruit moest meer worden betaald. Verder waren Nederlanders ook meer geld kwijt aan vervoer en horeca. Het CBS berekent de inflatie ook volgens een geharmoniseerde Europese methode, die ook door de Europese Centrale Bank wordt gebruikt. Volgens die grondslag kwam de inflatie in augustus uit op 2,7%, waarmee Nederland lager scoort dan het Europees gemiddelde van 3%. De stijging van de consumentenprijzen voor goederen en diensten zorgt er wel voor dat wereldwijd ondernemers en beleggers zich zorgen maken over signalen van een mogelijke inflatiegolf. Over die laatste mogelijkheid wordt heel verschillend gedacht. Neem de centrale banken, als de FED en de ECB, die blijven herhalen dat de stijgende inflatie slechts van tijdelijke aard is. Ik denk dat de centrale banken een beleid voeren van ‘zolang wij er maar in slagen de financiële markten te overvoeren met geld, blijft de rente wel extreem laag dan wel negatief en zal de inflatie beheersbaar blijven’. Zij gaan ervan uit dat het vertrouwen in het geld, dat steeds meer in waarde daalt en er geen prijsverhogende effecten zullen ontstaan door de na-ijlende corona-pandemie wereldwijd. Grondstoffen stijgen in prijs en voor de winter worden fors hogere energieprijzen verwacht.

Overwegingen

De Hoge Raad moet nog oordelen of de box 3-heffing wel door de beugel kan, maar die uitspraak wil de Belastingdienst niet afwachten. De fiscus eist dat mensen hun individuele bezwaar nu al doorzetten óf intrekken, stelt Rick van de Lustgraaf in Trouw. De tienduizenden mensen die de laatste jaren bezwaar maakten tegen de spaartaks, officieel de box 3-heffing, wachten nog op een uitspraak van de Hoge Raad. Die moet voor iedereen in een keer duidelijk maken of die gehate spaartaks, waarin mensen worden belast alsof ze rendement hebben gehaald uit hun vermogen, wel de beugel kan óf inderdaad in strijd is met het recht. Kan de fiscus belasting heffen over nooit geïnd rendement onder het mom van fictief rendement heffen? En dan naast het ingediende “massale bezwaar” daartegen, ook nog individueel tegen de fiscus daarover moeten gaan procederen. In het volgende blog meer hierover.

Als de inflatie oploopt wil je goud in je portefeuille hebben. Dat zei miljardair John Paulson in een interview met Bloomberg. Hij verwacht de komende jaren meer inflatie, waardoor mensen hun vermogen zullen verplaatsen van obligaties en andere vastrentende waarden naar goud. Omdat de goudmarkt relatief klein is kan dat een explosieve koersstijging van het edelmetaal tot gevolg hebben. Een herhaling van de prijsstijging eind jaren zeventig is zelfs mogelijk, aldus Paulson. “De reden waarom goud zo snel kan stijgen is dat er maar een zeer beperkte hoeveelheid goud is. Het is in de orde van enkele biljoenen dollars, terwijl de totale hoeveelheid financiële activa dichter bij de $200 biljoen ligt. Dus als de inflatie toeneemt, proberen mensen uit obligaties en andere vastrentende waarden te stappen. En de logische plaats om naartoe te gaan is goud. Omdat de hoeveelheid vermogen in obligaties en cash vele malen groter is dan de hoeveelheid vermogen in goud kan de goudprijs heel snel stijgen.” Paulson merkt op dat ook spaargeld onder de huidige marktomstandigheden snel aan waarde verliest. De rente is 0%, terwijl de inflatie ongeveer 4% is. Daardoor zullen ook meer spaarders op zoek gaan naar alternatieven om hun vermogen te beschermen. Daar kan goud van profiteren, omdat het edelmetaal historisch gezien een goed rendement behaalt wanneer de reële rente negatief is. Zo enthousiast als de miljardair is over goud, zo kritisch is hij over virtuele munten als Bitcoin. Hij gelooft niet in de schaarste van cryptomunten en ziet er geen intrinsieke waarde in. Daarover zegt hij: “Het is een schaars aanbod van niets. Zo lang er meer vraag is dan aanbod stijgt de prijs. Maar als de vraag wegvalt, dan gaat de prijs naar beneden. Er zit geen enkele intrinsieke waarde in cryptomunten, anders dan de schaarste van het aanbod. Virtuele munten zullen uiteindelijk waardeloos blijken te zijn. Als het uitbundige sentiment wegzakt neemt de liquiditeit af en zakt de koers naar nul. Ik zou niemand aanraden om in cryptomunten te beleggen.” Volgens Paulson hebben virtuele munten geen intrinsieke waarde, maar ook voor goud is die zeer beperkt. Het edelmetaal is een goede geleider en een metaal dat niet corrodeert, maar dat verklaart niet waarom een kilo goud vandaag de dag bijna €50.000 waard is. De industriële vraag is slechts 10% van de totale vraag naar goud. De waarde van het edelmetaal wordt in veel grotere mate bepaald door de vraag naar sieraden en beleggingsgoud. Deze vormen van goud worden vooral gekocht door mensen die op zoek zijn naar een instrument om vermogen in op te slaan. In dat opzicht zijn goud en Bitcoin vergelijkbaar. Het voordeel van goud is dat het zich door de eeuwen heen heeft bewezen als veilige haven en dat centrale banken nog steeds op grote goudvoorraden zitten. Die kunnen ze gebruiken in een ‘monetaire reset’. Virtuele munten als Bitcoin hebben als voordeel dat ze digitaal te verhandelen zijn. Daardoor zijn cryptomunten makkelijker te gebruiken als alternatief betaalmiddel dan edelmetalen als goud en zilver. (bron: Geotrendlines)

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 10 sep 2021, week 36: AEX 788,49; Bel 20 4.178,00; CAC40 6.663,77; DAX 15.609,81; FTSE 100 7.029,20; SMI 12.060,64; RTS (Rusland) 1.725,25; SXXP (Stoxx Europe) 466,34; DJIA 34.607,72; NY-Nasdaq 100 15.440,75; Nikkei 30.381,84; Hang Seng 26.183,71; All Ords 7.706,20; SSEC 3.703,11; €/$1.1815; BTC/USD $45.910,90; troy ounce goud $1.786,80, dat is €48.582,88 per kilo; 3 maands Euribor -0,544%; 1 weeks -0,568%; 1 mnds -0,558%; 10 jaar Duitse Staat -0,343%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,294%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,225%; 10 jaar Belgische Staat -0,034%; 10 jaar Franse Staat -0,014%; 10 jaar Japan 0,0402%; 10 jaar Spanje 0,318%; 10 jaar VK 0,648%; Italië 0,699%; 10 jaar VS 1,3217%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,804.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vrijwel wat lager, maar in de oriënt sterk oplopend, de rente noteerde flat. De euro daalde licht versus de dollar. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s, daalde 10%. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De ECB heeft nu ook aangekondigd dat de inkoop van vastrente waarden wordt afgebouwd. Er dreigt in het najaar/winter een griepgolf, verwachten de ziekenhuizen. Maar premier Rutte overweegt 1 november het einde van de corona-beperkingen aan te kunnen kondigen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,0854%; Duitsland 0,143%; Nederland 0,229%; Japan 0,6509%; Frankrijk 0,774%; VK 1,06%; Spanje 1,211%; Italië 1,698%; Canada 1,7585%; VS 1,9177%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,65%; Nederland -0,614%; Zwitserland -0,594%; België -0,543%; Denemarken -0,479%; Frankrijk -0,432%; Spanje -0,368%; Japan -0,1048%; Italië -0,008%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.