UPDATE 11-06-2022/635 ECB: Inflatie blijft hoog ook na de komende renteverhogingen in juli en september, geen recessie t/m 2024

Dit is de week van de waarheid: het Franse orakel van Frankfurt heeft gesproken en de vraag is of de ECB de kennis in huis heeft om de financiële problemen, wereldwijd onder controle te krijgen. Elders daarover meer in dit blog. Kan met kleine rentestapjes in een traag tempo de inflatie omlaag krijgen. In blog 634 heb ik hierover aandacht geschonken aan uitspraken van een Amerikaanse topbankier, de allergrootste vermogensbeheerder en een topondernemer. Alle 3 waarschuwen ze voor een op komst zijn recessie en voor de gevolgen daarvan voor de financiële markten. Deze week komt daar bij Mike McGlone, senior specialist grondstoffen bij het financieel persbureau Bloomberg met zijn voorspelling voor een economisch rampscenario, bij waarin hij stelt dat goud, Amerikaanse staatsobligaties en de bitcoin sterker uit hun as zullen herrijzen. Wereldwijd stijgt de inflatie en trachten centrale banken met renteverhogingen enigszins de rem erop te gooien. Het enige resultaat zal zijn dat de economie onder druk komt te staan en daar zullen de financiële markten veel last van krijgen. Het ergste moet nog komen. Hij denkt dat we aan de vooravond staan van ‘de grote omkering’. Dit proces kan een vorm krijgen als na de crash van 24 oktober 1929 of die van 1987 of van 2008. Hij verwacht dat de bitcoin één van de beste assets ter wereld is om aan vast te houden. Hoofdstrateeg Binky Chadha van de Deutsche Bank verwacht dat aandelen in 2022 nog meer dan 15% zullen stijgen. Daarbij is het feit of er een recessie op komst is niet relevant voor beleggers, want hij verwacht dit jaar geen recessie, wel zullen de koersen volatiel blijven. Overigens werd 1½ jaar geleden Deutsche Bank nog de grootste probleembank van Europa genoemd en op 21 juli 2021 meldde ABM Financial News dat de Europese Bankauthoriteit (EBA), dat samenwerkt met het ESRB, de Europese Centrale Bank (ECB) en de Europese Commissie (EC), over de afgenomen stresstest van 50 Europese banken dat de fully loaded common equity tier 1-ratio, de zogeheten CET1 ratio, het basisscenario van ABN Amro een stijging van 17,7% naar 19,1% toont en in het ongunstige scenario een daling naar 13,5%. ING meldde een CET 1 ratio van 16,1% in het basisscenario en een daling tot 11,0% bij tegenwind. De niet genoteerde Rabobank komt bij zwaar weer uit op een ratio van 10,%. Volgens de EBA blijft de bankensector in de Europese Unie in het ongunstige scenario, dat wil zeggen als er €265 mrd aan buffers verdampt, boven de 10%, tegen 15% in 2020. Deutsche Bank bijvoorbeeld komt in 2023 bij tegenwind uit op 7,4% en het Spaanse Banco de Sabadell op 6,5%. Bij het Franse Société Générale daalt de ratio naar 7,5%. Het Italiaanse Banca Monte dei Paschi di Siena daalt zelfs naar 0,1% negatief. Voorafgaand aan de crash van 25 oktober 1929, Black Friday, waren deze uitspraken ook aan de orde van de dag. Toen had de DJIA zijn hoogtepunt bereikt op 3 september 1929 op 381,17 en bereikte op 8 juli 1932 zijn dieptepunt op 41,22, 92,74% lager. Ten opzichte van Black Friday was het verlies 89%. 1929 was het einde van een lange economische golf van ca 60 jaar van de Russische econoom Kondratiev (in 1938 door Stalin gefusilleerd). Er volgde een zware economische terugval, met grote werkeloosheid en armoede onder slechte sociale omstandigheden. Op 1 september 1939 viel het Duitse leger Polen binnen en 2 dagen later verklaarde Frankrijk en Engeland Duitsland de oorlog. Op 10 mei 1940 vielen de Duitsers de lage landen en Noord-Frankrijk binnen. Op 5/8 mei 1945 capituleerde het Duitse leger. Europa lag in puin. De overgang van de in 1929 geëindigde lange economische golf (1929) tot het begin van de volgende (1950) duurde 20 jaar en begon met de ‘wederopbouw’ met Amerikaanse Marshallhulp. Die Kondratieff-golf duurde tot de val van de 158 jaar oude Amerikaanse zakenbank Lehmann-Brothers in 2008. De crash van 1987 vond plaats op 19 oktober, Black Monday en was de eerste zware instorting na de Tweede Wereldoorlog. De crash opende op de Hong Kong Stock Exchange, zette door in Europa, de VS en Canada en ging daarna terug naar Australië en Nieuw-Zeeland. De Dow Jones Industrial Average (DJIA) daalde met 22,6% op één dag (nooit eerder voorgekomen). Eind oktober daalden de aandelenkoersen in Australië met 41,8%, in Canada 22,5%, in Hong Kong met 45,8% en in het VK met 26,4%. Op 8 augustus 2011 ontnam Standard & Poor’s de hoogste kredietwaardigheidsbeoordeling van de VS: AAA (triple A). Waar in deze Kondratieff-cyclus bevinden wij ons thans? Wij zijn nog lang niet zover opgeschoten met het vernietigen van alle ballast, zodat de bouwmeesters aan de slag kunnen met het ontwerpen van de blauwdrukken voor de samenleving van morgen en overmorgen. Eerder schreef ik daarover: “De KK’s (Knappe Koppen) moeten voortvarend aan de slag gaan, of het nu gaat om het klimaat, milieu en behoud van de natuur (ecologie) en de groene economie. De uitvoerders (lakeien)van het neoliberale beleid trachten, met alle hen ter beschikking staande mogelijkheden te voorkomen dat het door hebzucht en egoïsme ontstane bezit (en macht) wordt vernietigd, door grote hoeveelheden gratis geld te laten fourneren door centrale banken waardoor er een enorme geldontwaarding (inflatie) heeft plaatsgevonden die nog steeds doorgaat. Er moet een sanering komen voor een transitie van de oude economie (gedreven door fossiel) naar de nieuwe (duurzaam) op basis van de vele technische ontwikkelingen in quantum-computers, digitalisering, robotisering op basis van AI (kunstmatige intelligentie), gekoppeld aan sociaal/maatschappelijke onderwerpen als arbeid, inkomen, opleiding, her- en omscholing, wonen, zorg, privacy, veiligheid, en de staatsinrichting van Europa. De huidige politieke leiders missen de capaciteit daarvoor en maken zich veel drukker over het bereiken van solidariteit om te voorkomen dat zij door volgende generaties verantwoordelijk worden gesteld voor wat ze niet hebben gedaan. Een groot probleem is dat die herinrichting niet ter hand wordt genomen. In zijn algemeenheid ontwijken de lakeien van het neoliberalisme (het kapitalisme) hun verantwoordelijkheden. Het accent ligt momenteel op de inflatie, een renteverhoging en een mogelijke recessie. Die recessie komt er, misschien zet die ontwikkeling dit jaar in, misschien pas daarna. De inflatie is het gevolg van de enorme hoeveelheden geld, waarmee de markten zijn overstroomd voor de (centrale) banken. Grote delen van de door de monetaire autoriteiten ingekochte staatsleningen moeten worden terugverkocht aan de markten en de opbrengsten van afgeloste leningen moeten niet worden herbelegd. Dan is de stijging van de rente een autonoom proces. In deze transitiefase is een recessie een gezonde economische ontwikkeling, alleen de centrale bankiers frustreren zo een proces door te weigeren de geldmarkten af te romen en de beleidsrentes fors te verhogen. Zo een beleid zal strijdig zijn de belangen van het neoliberale beleid. Want de schade/verliezen die het aan gaat richten, de economie geraakt in een orkaan, zal veel kapitaal en bezit vernietigen. Maar uitstel, in de hoop dat tijdwinst een oplossing zal brengen b.v. door een oorlog of een grote natuurramp, zal de samenleving voor de volgende generatie niet sneller dichterbij brengen. De bescherming van de opgebouwde neoliberale (kapitalisme) zekerheden van vermogen en rechten door het gilde van het oude garde voorkomt het vernietigen van alle opgebouwde ballast, wat nodig is voor een herstart. Daar is het wachten op en de tijd dringt, terwijl de centrale bankiers aan de verkeerde kant van de streep staan.

Een recessie komt er niet in de komende 3 jaren, verwacht Christine Lagarde, de topvrouw van de ECB. Wat een poppenkast voerde zij donderdag op in Amsterdam bij en na de persconferentie volgend op de 6-wekelijkse bestuursvergadering met de presidenten van de nationale centrale banken van de eurolanden. Voor het eerst in 11 jaar gaan ze volgende maand de rente verhogen, maar alleen maar de beleidsrente, de rente die banken verplicht moeten betalen aan de ECB over het overtollige geld dat ze bij de ECB moeten stallen en die gaat van -0,5% naar -0,25% en wordt in september mogelijk weer verlaagd. Dus deze rente blijft voorlopig negatief, maar het wordt als een renteverhoging gepresenteerd. Op iedere moeilijke vraag van journalisten, die ze niet kon of wilde beantwoorden gaf mevrouw Lagarde het standaard antwoord ‘wij streven ernaar de inflatie terug te brengen naar onder de 2%’. Dat zegt ze al bijna een klein jaar, maar de vraag is of het getal van de inflatie gaat dalen: dat gaat wel gebeuren, maar de echte vraag is hoe het prijspeil zich ontwikkelt. Het getal van de inflatie, zoals dat maandelijks wordt gepresenteerd door Eurostat, geeft de wijziging aan van het prijspeil in relatie tot die van een jaar geleden. Dat betekent dat als het inflatiegetal b.v. daalt van 11.2% naar 10,2% het prijspeil wel kan zijn gestegen. Dat kan heel actueel worden vanaf het moment dat in 2021 de inflatie ging stijgen boven het streefgetal van de ECB van max 2%. Daarom is het niet onrealistisch dat het inflatiegetal over enkele maanden weer richting de 2% gaat, maar dat betekent niet dat de prijzen aan de pomp en in de supermarkt goedkoper worden. Voor mij is dit een vorm van misleiding en de media doen daarin mee. Op de vraag of de ECB burgers gaat ondersteunen, die in financiële problemen raken als gevolg van de prijsstijgingen, antwoordde Lagarde ontkennend, maar wij adviseren de regeringen van de 19 eurolanden daarvoor actie te ondernemen. Rutte en Kaag reageerden daarop dat het moeilijk is om in lopend begrotingsjaar nog ergens geld vandaan te ‘toveren’ en dat bijna alle mogelijkheden zijn getoetst, neen er is weinig te verwachten. Maar het budget voor militaire uitgaven kan ineens omhoog naar 2% bbp en hoelang wij Oekraïne met geld en militair materieel blijven steunen maakt, volgens de minister van Buitenlandse Zaken, Wopke Hoekstra, bij Nieuwsuur, Zelenski uit. Zolang hij wil doorvechten blijven wij achter hem staan, hoe zwaar de lasten voor ons ook zijn. Lagarde verdedigde het monetaire beleid van de ECB door te wijzen op de afbouw van het opkoopprogramma van staatsobligaties, APP (ABSPP, CBPP3, CSPP, PSPP) dat in mei 2022 steeg van €3.218.441 miljoen naar 3.248.674 miljoen. Dat betekent dat de beleggingen met €30 biljoen toenamen in 1 maand. Dus van afbouw is vooralsnog geen sprake en die komt er ook niet want alle beleggingen die worden afgelost, worden geherbelegd. Van die kant dus geen afbouwing van de enorme liquiditeiten die sinds 2014 verder in omvang zijn gegroeid. De ECB gaat ervan uit dat piepkleine renteverhogingen, die ook nog in een ultra traag tempo worden uitgevoerd, voldoende zullen zijn om de prijsstijgingen omlaag te krijgen. De prijsstijgingen kunnen wel gaan dalen, maar niet hiermee. Zolang er geo-nationale spanningen in de wereld zijn, zolang Oekraïne en Rusland de wapens niet hebben neergelegd, zolang er geen duidelijkheid is over de terugkeer van covid en de centrale banken de in omloop zijnde gigantische hoeveelheden geld gaan terugbrengen door ingekochte staatsleningen terug te verkopen aan de markt (beleggers), lossen de monetaire problemen zich niet op en keert het vertrouwen van de markt niet terug. De oplopende (kapitaalmarkt)rente is slechts het gevolg van een verkrapping van de geldmarkt, maar daardoor zullen er wel verliezen gaan optreden op de effectenmarkten.

Edin Mujagic, de macro-econoom en hoofdeconoom bij OHV Vermogensbeheer, schreef deze week onderstaande welkomsbrief. Hij focust zich op de wereldwijde centrale banken, en in zijn blogs schrijft hij met name over de ECB en Fed en vanuit die invalshoek schreef hij: Geachte mevrouw Lagarde, welkom in Nederland. U lijkt er ondertussen een gewoonte van de maken ons landje te bezoeken. Leuk. Sta mij toe u iets over Nederland te vertellen, een soort economische gids te spelen zeg maar. Nederland vindt u in de Top 10 van de meest innovatieve landen ter wereld. Niet alleen op het moment, maar eigenlijk elk jaar. Wij zijn vrijwel altijd het best presterend euroland op die ranglijst. Op de lijstjes waarin landen worden gerangschikt naar de kwaliteit van het leven, vindt u ons in de Top 3. En wederom als het best presterend euroland. Dit postzegeltje aan de Noordzee heeft zich ook structureel genesteld in de lijst van landen waar het volgens de bewoners blij toeven is. Niet dat ons landje perfect is en geen problemen kent, verre van, maar toch. Dat we toch tevreden zijn, heeft wellicht ook iets te maken met het feit dat we tot de groep van minst corrupte landen behoren. Frankrijk en Italië, om uw twee favoriete maar te noemen, vinden we trouwens op plekken 22 respectievelijk 42, maar dat even terzijde. Heb ik al gezegd dat ons inkomen, zowel mediaan als gemiddeld, tot de hoogste ter wereld behoort? Niet. Oké, bij dezen dan. Al die mooie plekken komen niet uit de lucht vallen. Nee, zij zijn het resultaat van decennialang beleid. Beleid gericht op bijvoorbeeld het garanderen van ieders vrijheid, een prima bodem voor innovatie om te gedijen. Innovatie die ook weelderig is, doordat de onzekerheid over economische ontwikkeling is beperkt. Iets wat op zijn beurt te maken heeft met gezonde overheidsfinanciën (ons motto is ‘doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’), een sterke munt (waar we trots op waren), lage inflatie (fijn, hoor) en in het verlengde van dat alles lage rentes. Er zijn ook landen die het anders hebben geprobeerd hoor. De mix van rammelende overheidsfinanciën met torenhoge begrotingstekorten en idem staatsschulden, juichende beleidsmakers als de reeds zwakke munt nog zwakker wordt en de inflatie hoog ligt, bleek toch niet zo’n succes te zijn. Wat? U wilt voorbeelden? Italië, Griekenland, Spanje en ja, ook uw thuisland, Frankrijk, komen bij mij op. Wij economen, dat bent u niet, vandaar ‘wij’, hebben het vaak over dat correlatie geen causaal verband inhoudt. Ach, wat kunnen we lachen over talloze voorbeelden ervan. Zelf vind ik het volgens mij door ondergetekende bedacht voorbeeld ook wel leuk. Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk en Nederland behoren niet tot de sterke economieën waarin het buitenland rotsvast vertrouwen heeft, omdat ze in al die landen (semi-)Duits spreken. Nee, dat al die landen decennialang dezelfde munt-inflatie-rente-mix hadden als Nederland, waar ik het zojuist over had, dát is veel meer plausibel. Misschien dat u tijdens uw bezoek aan het Rijksmuseum (mooie kunst hè, ook al mogelijk gemaakt door de vrijheid en rijkdom, dat weer het gevolg is van…afijn…het is inmiddels duidelijk denk ik) en het kantoor van De Nederlandsche Bank uw gastheren naar wat meer details kunt vragen. Zij kunnen het ook wel vertellen hoor, het zit immers in ons economisch DNA (ja, het DNA van DNB, een andere term die ik heb gemunt, is sterke munt is goed, lage inflatie is goed). Geldmoord is ook iets wat uit mijn linguïstische koker komt. Het doet mij pijn te constateren dat de ECB zich daaraan schuldig maakt onder uw leiding. Hier in Nederland nemen we bloemen mee als we op bezoek gaan bij iemand. U hoeft dat niet te doen. Breng ons gewoon een bosje verstandig monetair beleid mee (maak daar duurzaam groen van, dat is toch uw stokpaardje tegenwoordig) de volgende keer dat jullie vergaderen. Zijn we ook tevreden mee hoor. Geniet van uw bezoek in ons mooie land en neem meer mee terug dan een bosje tulpen. (bron: Boerenbusiness)

Algemeen

Luchtvaartbedrijf KLM probeerde alle reizigers die voor en tijdens de Pinksterdagen gestrand zijn in Europa op een nieuwe vlucht te zetten. Pinksterzaterdag ontstond een unieke situatie toen de maatschappij zo’n 40 toestellen leeg liet terugvliegen naar Schiphol. Er strandden honderden passagiers. Het lukte KLM niet om alle gestrande reizigers met Pinksteren nog te helpen. Sommige mensen hebben in een door KLM geregeld hotel geslapen, anderen sliepen op de luchthaven. KLM zegt dat de problemen kwamen door gepland baanonderhoud op Schiphol en de ongunstige windrichting. (bron: NOS)

Oekraïne conflict

Rusland zegt dat er een verbinding is gerealiseerd over land tussen Rusland en de Krim, het schiereiland dat in 2014 werd geannexeerd. De route loopt door gebied dat na de Russische inval op Oekraïne is veroverd. De Russische minister van Defensie Sjojgoe zegt dat er ook voorbereidingen worden getroffen om het treinverkeer van Rusland via de Donbas naar de Krim te hervatten. Na de val van Marioepol vorige maand heeft Rusland het zuiden van de Donbas volledig in handen. Op andere plekken in de regio wordt nog hard gevochten, bijvoorbeeld in de stad Severodonetsk. (bron: NOS)

De Oekraïense troepen in Severodonetsk moeten zich mogelijk terugtrekken naar posities in de oostelijke stad die beter verdedigbaar zijn. Dat heeft de gouverneur van Loegansk, Sergej Gaidai, op de televisie gezegd. Hij voegde eraan toe dat Oekraïne niet van plan is om Severodonetsk op te geven. De gouverneur zei dat Rusland nu 24 uur per dag luchtaanvallen uitvoert op Severodonetsk en Lisitsjansk, dat aan de andere kant van de rivier Severski Donets ligt. De gouverneur van Loegansk zei eerder nog dat de Russen waren teruggedrongen in Severodonetsk en dat de stad in tweeën was verdeeld. Eerder bezetten de Russen nog 70% van Severodonetsk. De regering in Moskou claimde dinsdag dat alle woonwijken in Severodonetsk onder controle te hebben en dat het industriegebied van de stad en wijken eromheen nog in handen zijn van Oekraïense troepen. (bron: Trouw/ANP) (bron: NOS)

President Poetin heeft Oekraïne met nog zwaardere aanvallen gedreigd als de VS raketten levert met een bereik tot 300 kilometer. “Dan zullen we objecten vernietigen die we tot nu toe ongemoeid laten”, zei hij op de Russische tv. Poetin toonde zich gelaten over de al aangekondigde levering van het moderne Amerikaanse raketwerpsysteem Himar. Volgens Poetin verandert dat niets aan de situatie. Oekraïne zou al beschikken over vergelijkbare Sovjet-systemen. Ook van andere westerse leveringen toonde hij zich niet onder de indruk. Volgens hem zijn die ter vervanging van door Rusland vernietigde wapens. (bron: NOS)

Het transport van Oekraïens graan via de Zee van Azov en de Zwarte Zee wordt deze week weer mogelijk via de haven van Berdjansk. Dat meldt het Russische staatspersbureau Tass. De mijnen die de toegang blokkeerden zouden zijn geruimd. Berdjansk ligt in het gebied dat is bezet door Russische en pro-Russische troepen. Het Kremlin zei eerder deze week dat Oekraïne de mijnen voor de havens moet ruimen. Westerse landen beschuldigen Rusland ervan een wereldwijde voedselcrisis te creëren door de Oekraïense havens af te sluiten. Oekraïne is een van de grootste exporteurs van tarwe, maïs en gerst. (bron: NOS)

Oekraïne kan rekenen op $1,5 mrd extra financiële steun van de Wereldbank. ’s Werelds grootste instituut voor ontwikkelingssamenwerking heeft dat toegezegd. Daarmee komt het totale steunpakket van het instituut voor Oekraïne uit op meer dan $4 mrd. Daarvan is al bijna $2 mrd uitgekeerd. De Russische invasie van Oekraïne eind februari heeft een grote economische ravage aangericht. Zo is veel infrastructuur vernietigd. De Oekraïense overheid kampt daarnaast met grote problemen om haar rekeningen te betalen. Onder meer Nederland heeft voor de steun financiële garanties afgegeven. De nieuwe financiering van de Wereldbank is bedoeld om te helpen bij het uitkeren van de lonen van onder meer overheidspersoneel. Maar of het bedrag daarvoor voldoende is, valt te bezien. De Oekraïense president Volodimir Zelenski heeft gezegd dat zijn regering in totaal $7 mrd per maand aan hulp nodig heeft om te blijven functioneren. (bron: Trouw/ANP) De creditrating voor Oekraïne per 27 mei 2022 van S&P is CCC+ (kwetsbaar voor niet betaling), evenals Angola, Zambia, Burkina Faso en Argentinië. Wat dat betreft krijgt Oekraïne een speciale behandeling. De vraag is hoeveel jaren dit land deze steun nodig heeft?

Na drieënhalve maand oorlog begint het Russische leger zijn eerste militaire successen te boeken, terwijl aan Oekraïense zijde steeds meer doden te betreuren zijn. Wij, van de Volkskrant, bellen met correspondent Tom Vennink, nu in Oekraïne, over de stemming in het land. ‘Van een normaal leven is geen sprake, ze proberen afleiding te zoeken van de oorlog. Die raakt namelijk iedereen hier, of je nu familie of vrienden hebt die vechten of je bedrijf stil ligt. Iedereen heeft het over wat er in het oosten gebeurt. ‘Er komen dagelijks berichten binnen over enorme aantallen slachtoffers. President Zelensky had het vorige week over 100 tot 200 doden per dag, en meer dan 500 gewonden. Dat zijn gigantische aantallen. Fotograaf Daniel Rosenthal en ik waren gisteren bij het ziekenhuis, waar de ambulances uit het oosten af en aan rijden. Op het kerkhof zagen we heel veel verse hopen zand. Ook zijn er graven die al gegraven zijn en liggen te wachten op de volgende slachtoffers, waarvan je weet dat ze er komen. De stemming is dus erg terneergeslagen.’ ‘De situatie in het oosten ziet er nu slecht uit, ze zijn daar niet aan de winnende hand. Dat komt met name doordat Rusland over zwaardere artillerie beschikt dan Oekraïne. De ene na de andere plaats wordt platgebombardeerd. Marioepol is daar het bekendste voorbeeld van, maar in Severodonetsk gebeurt hetzelfde. En er zijn nog veel meer steden en dorpen die op dit moment zwaar onder vuur liggen. Het Oekraïense leger wordt steeds verder teruggedrongen, dat baart enorme zorgen.’ Ondertussen blijven de wapenleveranties vanuit Europese landen achter en suggereren landen als Duitsland en Frankrijk zelfs dat Oekraïne grondgebied af zou moeten staan in ruil voor vrede. Wat doet dat met het beeld dat Oekraïners van ons hebben? ‘Westerse wapens zijn enorm belangrijk voor Oekraïne, ze kunnen niet zonder. Rusland heeft simpelweg veel meer artillerie, en ook systemen die verder kunnen schieten. Met name de VS hebben al wapens beloofd met een groter bereik, maar Europese leiders zijn nog terughoudend met het sturen van wapens. Dat stuit hier op onbegrip: iedere dag vertraging betekent honderden doden en gewonden. ‘De discussie over EU-lidmaatschap van Oekraïne is hetzelfde verhaal. Men begrijpt hier niet waarom wij daar nog mee treuzelen. Rusland is een driefrontenoorlog begonnen en heeft de grootste invasie sinds de Tweede Wereldoorlog op poten gezet. Tegelijkertijd kibbelen ze in Brussel nog over een kandidaat-status. ‘Ook oproepen om grondgebied aan Rusland af te staan vallen niet goed. Er wordt hier zo zwaar gevochten om dat te behouden, dan is het pijnlijk als Europese leiders praten over een overeenkomst. Het is ook duidelijk dat Rusland niet bereid is tot een akkoord te komen. De Oekraïners zijn zich bewust van de prijs in mensenlevens, maar er is niemand die zegt: het is het niet waard. Ze hebben geen keuze.’ (bron: VK) WNL op Zondag had Rob de Wijk, hoogleraar Internationale Ontwikkelingen, te gast. Hij was ook ongerust, de toekomst van Oekraïne is afhankelijk van het Westen. Als Biden stopt met het leveren van zwaar militair geschut, is het einde verhaal voor de Oekraïners. Dan is het alleen nog maar de vraag wanneer willen de Russen aan tafel voor overleg en onder welke voorwaarden. De vraag is hoe dat proces verloopt en hoeveel Oekraïense militairen eerst nog moeten sterven. Ik denk dat wij dicht bij het punt zijn dat die dappere strijders de handdoek in de ring gooien en dan is de vraag waarvoor zijn al die militaire en burgers gestorven en wat heeft Zelenski met zijn strijd bereikt. Iedere dag dat hij nog doorgaat lijkt op dit moment minder zinvol. Europa wil helpen met geld en militair materiaal (veelal van oude makelarij en waarvoor geen munitie meer is) en zal geen wereldoorlog willen riskeren. In feite had Zelenski in een veel eerdere fase aan tafel gemoeten en grondgebied moeten afstaan, de Krim en Donbas en een vredesakkoord moeten tekenen. Maar ik vrees dat die weg al afgesloten is.

Kabinet Rutte IV

Het kabinet heeft de grens van een acceptabele hoeveelheid uitgaven bereikt met de miljardeninvesteringen die het heeft aangekondigd in de Voorjaarsnota, zegt de Raad van State (RvS). Dat kan tot problemen leiden, gezien de “aanzienlijke economische en budgettaire risico’s van dit moment”. Daardoor is “zeker niet uitgesloten” dat de overheidsuitgaven verder achteruitgaan. Verslechtering van het huishoudboekje van de overheid zou ook de Europese begrotingsnormen verder uit zicht brengen. De Voorjaarsnota voldoet al “grotendeels” niet aan de Europese regels. Dat is nu nog zonder gevolg, omdat de Europese Commissie zich vanwege de nasleep van de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne coulant opstelt. Maar die begrotingsregels zijn er om te voorkomen dat de staatsschuld onbetaalbaar wordt, aldus de Raad van State in de eerste junirapportage onafhankelijk begrotingstoezicht 2022. De miljardenuitgaven die in de Voorjaarsnota zijn opgenomen (onder meer voor Defensie en verhoging van de AOW) worden deels vergoed uit fondsen die bestemd waren om de stikstof- en klimaatcrisis tegen te gaan en het verdienvermogen van Nederland te versterken. Doordat het kabinet dit geld gebruikt voor urgente problemen, “komen uitgaven voor uitdagingen voor de lange termijn in het gedrang”, waarschuwt de Raad van State. Het kabinet zal in de Miljoenennota, die op Prinsjesdag wordt gepresenteerd, moeten uitleggen wat de gevolgen van verschillende economische scenario’s zouden zijn voor de schatkist, én moeten ingaan “op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën voor toekomstige generaties”, aldus de raad. De Raad van State is overigens wel gematigd positief over de manier waarop het kabinet voorzichtig een nieuw begrotingsproces vormgeeft. Dat begrotingsproces legt minder de nadruk op Prinsjesdag, onder meer zodat de Kamer langer de tijd heeft aanpassingen goed te behandelen. (bron: Accountant) Dat dit kabinet de 3% begrotingsnorm van het Stabiliteits- en Groeipact gaat overtreden wisten we al, de vraag is echter met welke middelen de probleemdossiers opgelost gaat worden. Het kabinet studeert nog altijd op welke wijze en met welke middelen de ontstane problemen uir vorige kabinetten Rutte (toeslagen-affaires, box3, stikstof, defensie-uitgaven, woningbouw, zorg en onderweg) gaan worden opgelost? Het kabinet ziet niet veel opties om dit jaar meer te doen om de koopkracht van lage en middeninkomens een duwtje te geven. Premier Rutte en minister Kaag zeggen dat in reactie op cijfers van het CPB, waaruit blijkt dat 1,2 miljoen mensen in de problemen kunnen komen door de stijgende prijzen. Beiden zeggen niet verbaasd te zijn, al schrikt Kaag er naar eigen zeggen wel van. Rutte benadrukt dat het kabinet een vinger aan de pols houdt en wil kijken wat er kan. Maar, “er is niet heel veel mogelijk in het lopende jaar.” Kaag zegt dat het kabinet al “aan zo’n beetje alle knoppen” heeft gedraaid. (bron: NOS) Met deze uitspraak geeft het duo Rutte/Kaag een motie van onbekwaamheid af de belangen van de burgers te behartigen. Als mensen niet voldoende geld hebben om de basiszaken te kunnen kopen als voedsel, en energie en de vaste lasten te kunnen voldoen dan is het het kabinet om daaraan te voldoen. Dan volstaat de toezegging niet dat het kabinet de vinger aan de pols houdt en dat het kabinet al aan zowat alle knoppen al heeft gedraaid en dat het heel moeilijk is om buiten de begroting om tijdens een jaar nog ergens geld vandaan te halen, daar kunnen burger door de sterke prijsstijgingen in de supermarkten geen voedsel mee kopen. De oppositie gaat het kabinet naar de Kamer roepen, en terecht: er moeten nu oplossingen komen. Anders vrees ik krijgen wij ook hier gele hesjes.

In de peiling van Maurice de Hond van 12 juni staat BBB van Carolien van der Plas op de derde grootste partij met 13 zetels, de VVD staat op 1 met 23 zetels (-11), PVV met 17 op 2 en D66 op 4 met 12 zetels (-12). De regeringscombinatie staat nu nog maar op 49 zetels (- 29). Als de samenwerking PvdA/GL ook in de Tweede Kamer zou zijn gerealiseerd zou deze de grootste partij zijn geworden met 24 zetels, maar dat gaat alleen nog maar in de Eerste Kamer gebeuren bij de volgende verkiezingen daar.

Belangrijk is ook om te beseffen dat inmiddels bijna een kwart van de kiezers van maart 2022 nu zegt niet te weten op welke partij te stemmen. Daarbij geeft nog eens 5% van de kiezers aan op een andere partij te willen stemmen dan de opgegeven lijst. Gezien de herkomst van die kiezers kan aangenomen worden dat deze kiezers een mogelijke partij van Pieter Omtzigt bedoelen. Die mogelijkheid was in het onderzoek geen optie, maar we weten wel dat als een partij van Pieter Omtzigt wel als alternatief was voorgelegd dan rond de 17% voor die deze partij zou kiezen.

Financieel/economische berichten

De economie in de eurozone is in het eerste kwartaal iets harder dan verwacht gegroeid. Dit bleek uit de definitieve cijfers van Eurostat, het statistiekbureau van de Europese Unie. Het bruto binnenlands product steeg met 0,6% op kwartaalbasis, waar eerder nog werd gerekend op een groei van 0,3%. Op jaarbasis groeide de economie in de eurozone afgelopen kwartaal met 5,4%. Een eerdere raming liet nog een groei van 5,1% zien. (bron: ABM Financial News)

De inflatie was in mei iets lager dan in april, maar met 8,8% blijft die wel hoog. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In april lag de inflatie nog op 9,6%. Opnieuw spelen de hoge energieprijzen een belangrijke rol, al stegen de prijzen voor stadsverwarming, stroom en gas iets minder hard dan in april. De brandstofprijzen stegen afgelopen maand wel harder. In mei was benzine 23,8% duurder dan een jaar eerder. In april stegen die prijzen nog met 20%. Ook voedsel werd duurder. Met name vlees, suiker, oliën en zuivel stegen in prijs. (bron: NOS)

De gevolgen van de oorlog in Oekraïne vertragen de economische groei in Duitsland, voorspelt de Duitse centrale bank. Ook verwacht de Bundesbank een fors hogere inflatie, vooral door hogere prijzen van voedsel en brandstof. Een flinke daling van de koopkracht en het vertrouwen van de Duitse burgers zal het gevolg zijn. De Duitse centrale bank ziet de prijzen dit jaar stijgen met 7,1%, ruim boven de 3,6% die afgelopen december werd verwacht. De economen van de Bundesbank zijn nu ook beduidend minder optimistisch voor volgend jaar en verwachten een economische groei van slechts 2,2% in plaats van 4,5%. Het verschil met de voorspellingen van een half jaar geleden is ongewoon groot, doordat de eerdere voorspellingen zijn gedaan vóór de Russische aanval op Oekraïne. De verwachtingen van de Bundesbank komen in grote lijnen overeen met de herzieningen van de Europese Centrale Bank, die donderdag een versnellende inflatie lieten zien door stijgende brandstof- en voedselprijzen. “De inflatie zal dit jaar nog sterker zijn dan aan het begin van de jaren tachtig”, zegt Bundesbank-president Joachim Nagel, verwijzend naar een eerdere periode waarin de inflatie in Duitsland ook pijnlijk hoog was. Volgens Nagel is het daarom belangrijk om nu resoluut op te treden. “De inflatie in het eurogebied zal niet vanzelf dalen”, laat hij weten. “We hebben monetair beleid nodig om de inflatie te verminderen.” (bron: NU)  Wiens brood men eet, diens woord men spreekt. Terwijl in Nederland zowel de RABO als de ABN Amro waarschuwen voor een recessie in de nabije toekomst sprak deze week de ECB veel geruststellender woorden: dit jaar en in 2023 en 2024 zal de eurozone niet in een recessie komen. Al meer dan een half jaar stelt de ECB ons gerust, geen zorgen maken, wij volgen de ontwikkelingen op de voet en hebben alles onder controle. Onze doelstelling blijft een inflatie van onder de 2%, maar het ziet er niet naar uit dat het prijspeil op korte termijn gaat dalen. Ik verwacht dat het enige monetaire beleid zal zijn de de ECB nog veel meer geld in de economie blijft pompen, terwijl de enige uitweg uit de huidige problemen is een verkrapping van de geldmarkten met als een gevolg een recessie en stijgende rentetarieven en dat is nu juist wat de ECB niet wil, misschien ook wel niet kan omdat dat zal resulteren in een enorme chaos.

De Europese Centrale Bank gaat de rente op 21 juli verhogen met ¼%. De nu nog negatieve depositorente stijgt dan naar -¼%. In september volgt er nog een renteverhoging. Het is voor het eerst in 11 jaar dat de ECB de rente verhoogt, de afgelopen jaren is de rente telkens verder verlaagd. De inflatie is de afgelopen maanden tot ongekende hoogte gestegen, in mei bedroeg die voor de eurozone gemiddeld 8,1% (HICP) en in Nederland 10,2% (HICP) . Volgens de berekening van het CBS, volgens een afwijkende berekening, bedroeg de inflatie in mei 8,8% (CPI). Allemaal ver boven het ECB-doel van een inflatie van 2% (HICP). De ECB kondigt ook aan per 1 juli te stoppen met het lopende schulden-opkoopprogramma. Onder dat programma koopt de ECB maandelijks voor tientallen miljarden staatsobligaties en bedrijfsobligaties op om zo de economie te ondersteunen. De verhoging van de rente met 25 basispunten geldt voor het zogeheten depositorentetarief. Dat is de rente waartegen banken kortlopend bij de centrale bank geld in bewaring geven. Die is nu -0,5%, wat betekent dat banken moeten betalen voor geld dat ze tijdelijk stallen. Dit negatieve rentetarief noopte veel banken om spaarrentes te verlagen naar nul of nog lager. De laatste keer dat de ECB de rente verhoogde was in juli 2011. Maar dat bleek al gauw een verkeerde inschatting van de woekerende schuldencrisis van dat moment. De ECB verlaagde in daaropvolgende maanden de rente telkens stapsgewijs richting nul procent. Sinds 2014 is de rente negatief. De ECB waakt over de prijsstabiliteit en kan inflatie beteugelen door aan de renteknoppen te draaien. Een hogere rente zet een rem op de bestedingen en drukt de prijzen. Bankpresident Christine Lagarde legde eind mei, in een blog, het monetaire en rentebeleid van de ECB bij inflatie en economische ontwikkelingen omstandig uit. Kort gezegd komt het erop neer dat de ECB flexibel wil zijn, en dat veranderingen geleidelijk moeten gaan. Stap voor stap. Meebewegen met de vinger aan de pols van de economie. Daarbij verschillen centrale bankiers en economen onderling soms ook over de inzet en fermheid van monetaire instrumenten. De haviken willen actie en voortvarendheid, hardere inzet van het rente-instrument en terughoudendheid met opkoopprogramma’s; de duiven zijn coulanter en milder, terughoudend met rente en royaler met opkoopprogramma’s. Duitsland en Nederland volgen de harde lijn, Frankrijk en Italië de zachte. De verhoging van om te beginnen de belangrijke depositorente, de rente waartegen banken geld kortlopend in bewaring geven bij de ECB, maakt een einde aan een tijdperk van ultralage rente en gratis geld. Toch zal het nog nog een hele tijd duren voordat de hogere rente doorsijpelt in lagere prijzen van veel goederen en diensten. Het is niet zo dat de boodschappen de dag na de renteverhoging goedkoper worden, dat duurt al gauw 6 tot 12 maanden. En wat schaars is en veel vraag kent, zoals bepaalde grondstoffen, producten of diensten, blijft gewoon prijzig. De zwaar opgeblazen energieprijzen, van energierekening tot brandstof, zullen op den duur oplossen, mits het aanbod van olie en gas overeind blijft. De afgelopen maanden echter is de wereld ingrijpend veranderd door de olie- en gastekorten, de oorlog in Oekraïne en de haperende industrie en handel ten gevolge van de lockdowns in China. Er dreigt versplintering van de wereldeconomie. De prijzen vliegen omhoog en vreten aan de koopkracht. De hoge inflatie blijkt niet incidenteel en tijdelijk maar eerder structureel en langdurig. De ECB heeft inmiddels ook de grootschalige opkoopprogramma’s van staats- en bedrijfsobligaties afgebouwd. Daarmee is de afgelopen jaren voor €4500 miljard in de economie gepompt. De steun houdt in juli op en baant de weg voor renteverhogingen. De toespelingen op een renteverhoging alleen al hebben de rentes op de financiële markten opgestuwd. Zo is de kapitaalmarktrente van de toonaangevende tienjaarsstaatsobligaties in de afgelopen maanden scherp opgelopen. Zes maanden geleden noteerde de tienjaarsrente nog negatief, -0,2%, maar inmiddels is de rente omhoog geschoten naar 1,769%, en dat terwijl de basisrente van de ECB nog onveranderd is. De obligatierente is van grote invloed op tal van langlopende leningen, van kredieten tot hypotheken. Zo is de hypotheekrente in luttele weken tijd verdubbeld. Pensioenfondsen beleven ook veel plezier aan de hogere rente omdat die de dekkingsgraad flink opkrikt, waardoor een verhoging van veel pensioenuitkeringen eindelijk in beeld komt. Zo werpt een mogelijke renteverhoging al zijn schaduw vooruit. (bron: NOS) Elders in dit blog staat een enigszins genuanceerde beschouwing van het monetaire beleid van de ECB. ER is geen enkele aanzet dat banken weer rente gaan betalen over spaargeld. En heeft Lagarde een tegemoetkoming voor huishoudens met financiële problemen als gevolg van de gestegen prijzen. Zij verwees naar Rutte c.s.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De waarde van beleggingen van huishoudens op de beurs is in het eerste kwartaal van dit jaar met zo’n €3 mrd gedaald. Dat is een afname van 5% in vergelijking met het vierde kwartaal van vorig jaar, meldt De Nederlandsche Bank (DNB). Dat kwam vooral door dalende beurskoersen en slechts voor een klein deel door de verkoop van aandelen. Volgens DNB is het de op één na grootste daling sinds 2018, toen de gegevens voor het eerst werden bijgehouden. Alleen in het eerste kwartaal van 2020, toen de coronapandemie uitbrak, werd een groter verlies geregistreerd. De waarde van het aandelenbezit van Nederlandse huishoudens daalde toen met €8,9 mrd, een daling van bijna 20%. Destijds gingen de beurskoersen hard onderuit door de onrust op de financiële markten over de pandemie. De totale omvang van het aandelenbezit van Nederlandse huishoudens bedraagt €58,9 mrd, wat gelijk is aan het niveau van medio vorig jaar. In oktober 2021 bereikte die waarde nog een record van €62,6 mrd, aldus DNB. Nederlandse huishoudens beleggen volgens de centrale bank het meest in olie- en gasconcern Shell. De totale waarde van die beleggingen is €5 mrd. (bron: NU)

Omwonenden van Tata Steel in IJmuiden hebben significant meer last van hart- en vaataandoeningen en een hoge bloeddruk dan mensen buiten de IJmond. Dat komt in ieder geval “in beperkte mate” door fijnstofuitstoot van Tata Steel, meldt de GGD in een nieuw rapport op basis van cijfers uit 2020. Daaruit blijkt ook dat mensen die dicht bij het terrein (vroeger de Hoogovens) wonen zich minder gezond voelen dan vier jaar eerder. Eerder dit jaar constateerde het RIVM dat er in de omgeving van Tata zo veel chemische verbindingen en lood in de lucht zitten dat vooral kinderen een groter risico op kanker lopen. (bron: NOS

Klimaat

Het hoogspanningsnet in Limburg en Noord-Brabant zit vol. Minister Rob Jetten meldt dat in beide provincies geen nieuwe bedrijven meer kunnen worden aangesloten op het net, ook niet om opgewekte energie te leveren. Netbeheerder TenneT gaat op zoek naar oplossingen. Tot wanneer de stop duurt is vooralsnog onduidelijk. Voor huishoudens ‘zijn er vooralsnog geen gevolgen’, zegt Jetten.

De vraag naar aansluitingen op het net in Noord-Brabant en Limburg is de afgelopen tijd explosief gestegen. Dit komt onder meer door ‘de snelle ontwikkeling van nieuwe bedrijven en de verduurzamingsinitiatieven”, schrijft de minister. Een woordvoerder van TenneT stelt dat er momenteel 800 megawatt aan aanvragen ligt waaraan niet kan worden voldaan. “Ter vergelijking: dat is vier keer de hoeveelheid stroom van de hele stad Den Bosch.” De stop raakt ook bestaande bedrijven. Die kunnen hun aansluiting voorlopig niet meer laten verzwaren, als ze willen uitbreiden bijvoorbeeld of elektrisch willen gaan verwarmen. De energietransitie zorgt voor zoveel meer belasting op het hoogspanningsnet, dat de netbeheerders het niet kunnen bijbenen, maar het is voor het eerst dat zo’n drastische ingreep nodig is. TenneT gaat de komende tijd in gesprek met bedrijven die bereid zijn om tegen een vergoeding de belasting van het net op piekmomenten te beperken. (bron: RTL)

Werkgeversorganisaties maken zich grote zorgen nu het stroomnet in Limburg en Noord-Brabant voorlopig op slot gaat voor bedrijven. Het elektriciteitsnet van TenneT zit in die provincies “nagenoeg aan de maximale capaciteit”. Voorzitter van MKB-Limburg, Martijn van Helvert, spreekt in Goedemorgen Nederland van een hele slechte zaak. “Samen met MKB-Nederland en VNO-NCW zullen we laten horen dat dit onaanvaardbaar is.” Het is een historisch besluit: nog niet eerder was zo’n grote ingreep nodig, maar volgens TenneT kan het niet anders. “Je kunt je wel zeggen, maar je zult wel moeten”, reageert Van Helvert. “Je zult moeten kijken naar een andere vorm van energieopslag.” De vraag naar aansluitingen op het net in Noord-Brabant en Limburg is de afgelopen tijd explosief gestegen, onder meer door de snelle ontwikkeling van het aantal warmtepompen, laadpalen, nieuwe bedrijven en de verduurzamingsinitiatieven zoals de vergroening van de industrie. In de afgelopen maanden ging dat in Noord-Brabant en Limburg om ruim 800 megawatt aan nieuwe verzoeken, meldt TenneT. Er zijn al jaren zorgen om de beperkte capaciteit van het net, vooral als het gaat om energie opgewekt door windmolens en zonnepanelen. De ‘verstoppingen’ vormen dus ook een mogelijk probleem voor de transitie naar groene energie. “Al decennia praten we over de transitie naar elektriciteit. (bron: WNL)

In 131 delen van Nederland moet de stikstofuitstoot met 70% worden teruggedrongen. Dat schrijft het kabinet in zijn nieuwe stikstofplannen. In de plannen is per gebied te zien hoeveel de stikstofuitstoot lager moet zijn in 2030 voor natuurherstel. De 131 70-procent-gebieden liggen verspreid over het hele land, binnen een kilometer rond een beschermd Natura 2000-gebied. De provincies moeten nu voor 1 juli 2023 bedenken hoe de doelen te behalen en hoe om te gaan met boeren. Volgens het RIVM veroorzaken die 60% van de in Nederland veroorzaakte stikstof-neerslag in gevoelige natuurgebieden. Op de stikstofplannen van het kabinet is gemengd gereageerd. Boerenorganisaties zijn kritisch. LTO Nederland vindt het een onrealistische kaalslag. Agractie vreest dat boeren uit Nederland worden verdreven. Kamerlid Van der Plas van de BBB ( BoerBurgerBeweging) spreekt van “wegjagen en wegvagen” van boeren en tuinders. Greenpeace is positief en vindt dat de plannen onvermijdelijk zijn. Ook andere natuurorganisaties laten samen in een verklaring weten erachter te staan. (bron: NOS)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op maandag 6 juni 2022: 1.421 ; dinsdag 1.864; woensdag 2.440; donderdag 2.235.

Terwijl de overheid het bestrijden van de coronapandemie grotendeels heeft overdragen aan individuele burgers, lijken twee nieuwe varianten van het omicronvirus een zomerverrassing in petto te hebben. Het Amsterdam Regional Genomic epidemiology and Outbreak Surveillance (ARGOS), een samenwerkingsverband tussen het Amsterdam UMC en de GGD Amsterdam, constateert dat de omikronvarianten BA.4 en BA.5 razendsnel dominant worden. Binnen een week is het aantal besmettingsgevallen met de twee varianten verdubbeld van 27% naar 54%. Matthijs Welkers, arts-microbioloog aan het Amsterdam UMC en onderzoeker van ARGOS, voorspelt dat de opmars waarschijnlijk gaat leiden tot een toename van het aantal coronabesmettingen. “We hebben in het buitenland gezien dat met het dominant worden van deze omikron-varianten het aantal mensen dat besmet raakte met het virus toenam.” In Portugal is al sprake van een zesde golf. Ook in Frankrijk is sprake van een duidelijke stijging. De varianten worden gekenmerkt door een toename aan herbesmettingen omdat ze door de opgebouwde afweer heen breken. Voeg daarbij dat de coronamaatregelen grotendeels zijn afgeschaft of nog amper in acht worden genomen. Het RIVM ziet weliswaar een stijging van virusdeeltjes in rioolwater maar vindt het nog te vroeg om te waarschuwen voor een nieuwe golf. De nieuwe besmettingsgolf zal volgens deskundigen niet gepaard gaan met het gevreesde vastlopen van de zorg omdat de varianten de meeste mensen minder ziek maken dan hun voorgangers. Maar er valt bijvoorbeeld wel een toename aan ziekteverzuim te verwachten. In combinatie met de vakantieperiode kan dat alsnog voor maatschappelijke problemen zorgen. Het kabinet ziet nog geen reden in actie te komen en voorzorgsmaatregelen te treffen ook al is er reeds sprake van een lichte toename in het het aantal ziekenhuisopnames. Minister Kuipers: “Maar op dit moment is het niet verontrustend. Zoals iedere keer blijven we het continu in de gaten houden. En het RIVM doet dat ook.” Het CBS heeft bekendgemaakt dat het ziekteverzuim nog nooit zo hoog is geweest als in het eerste kwartaal van dit jaar, onder meer door corona. Het AD schrijft: het ziekteverzuim was het hoogst in de gezondheids- en welzijnszorg (8,9%). ‘Dit betekent dat van de duizend te werken dagen 89 werden verzuimd wegens ziekte’, luidt het. In het eerste kwartaal van 2021 was het ziekteverzuim in de zorg ook al het hoogst (6,8%), meldt het CBS op basis van nieuwe cijfers uit de kwartaalenquête ziekteverzuim en de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) van CBS en TNO (Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek). (bron: Joop)

Eyeliners

De Israëlische ‘Iron Beam’-lader knalt raketten uit de lucht voor $2 per schot

Mogelijk stopt de oorlog in Oekraïne nog dit jaar

Begint de ECB te laat aan de race tegen de inflatie?

Onze waterkwaliteit staat onder aan de lijst van de Europese ranglijdt

De ECB loopt achter de feiten aan met een negatie rente later dit jaar

Negen bedrijven bepalen de spelregels van de wereldeconomie. Grote kans dat je ze niet kent

Mijnraad: Groningen voorbereiden op openen gaskranen is een reële optie

Het RIVM laat weten dat duurzame innovaties ter vermindering van de stikstof uit veestallen een veel slechter resultaat opleveren dan voorspeld

Met man en macht tracht het Oekraïense leger stand te houden tegen de zware Russische artillerie

Gouden Standaard keert terug in cryptowereld

Fed herstelt geloofwaardigheid met meesterzet

De Wereldbank heeft gezegd te verwachten dat de goudprijs dit jaar met 3% zal stijgen, maar heeft gewaarschuwd dat de prijs ook sterk kan dalen als de Russische centrale bank besluit grote hoeveelheden van het edele metaal van de hand te doen

Verhogen rente door de ECB betekent nieuwe problemen

Europees Parlement wil huishoudens ontzien in klimaatplannen Timmermans

Den Haag zet de handtekening onder het stikstofbeleid, de provincies moeten met het slagersmes rond

Europese CO2-grensbelasting moet klimaat en industrie beschermen

Nederland zal niet vrijwillig asielzoekers uit andere EU-landen overnemen

Rabo en ABN Amro verwachten einde dit jaar een recessie.

CPB: 500.000 huishoudens nu al in financiële problemen, aantal kan groeien naar 1,2 miljoen

Stroomnetwerk in Noord-Brabant en Limburg op slot voor bedrijven: ‘Onaanvaardbaar’

Tegen een recessie is nu elke energiebron geoorloofd, ook fossiele

Vrees dat meer mensen hun hypotheeklasten niet meer kunnen betalen

Ziekteverzuim in 1e kwartaal 2022 hoogste ooit gemeten

Afwachten is een goede strategie voor de makro-economie, maar lage inkomens verdienen extra steun en die komt niet van de ECB en Rutte IV heeft daar geen geld voor

Europa kan deze winter mogelijk moeten overgaan tot het rantsoeneren van gas, waarschuwing voor Westerse energieclub en zou een risico zijn dat grote fabrieken stil komen te leggen

Juist een kettingreactie leidt tot een recessie

In de VS nu ook een hoge benzineprijs

Spaarders in de eurozone blijven in de kou staan: hogere spaarrente nog niet in zicht

Beurs en centrale bankiers weer verrast door de hardnekkigheid van de inflatie

Voortaan volle tank melden in belastingaangigte vanwege stijgende benzineprijs

Mark Rutte zet je maar vast schrap voor een enveloppe uit Brussel

Energierekening blijft ook in 2023 hoog, meldt Essent

Nieuwe coronavarianten rukken razendsnel op, kans op zomergolf neemt toe

Onbegrip bij Oekraïners over Europese terughoudendheid: ‘Iedere dag vertraging betekent honderden doden’.

Frontberichten

Een quantumcomputer doet in 36 microseconden waar een supercomputer 9000 jaar over doet. Daar moet ik even over nadenken welke gevolgen dat gaat veroorzaken. Hoe groot zijn de bedreigingen die dat veroorzaken, voor militaire bevelvoering en voor de bescherming van de privacy en als speelgoed van cyber-criminelen?

Angela Merkel heeft bij haar eerste grotere optreden sinds het einde van haar termijn als Duitse bondskanselier de oorlog in Oekraïne een “grote tragedie” genoemd. Tegelijk verwijt ze zichzelf niets als het gaat om het voorkomen van diezelfde oorlog,zei ze bij een podiumgesprek in Berlijn. Het gaf haar een “zekere rust” dat ze het voor haar gevoel “voldoende” heeft geprobeerd. Als bondskanselier hield Merkel steevast de diplomatieke lijnen met de Russische president Poetin open. Wel bleef er onenigheid tussen de twee vanwege hun uiteenlopende visies op het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, zei ze. (bron: NOS) In de periode Merkel zijn er geen signalen vanuit Moskou geweest, anders dan de inname van de Krim, die hebben gewezen naar een oorlog in Oekraïne, maar toen Merkel vertrok veranderde het beleid Berlijn versus Moskou ingrijpend. De VS wilde de positie van Russische energie aan Duitsland/Europa overnemen, niet anders dan om commerciële redenen (geld, macht). En de nieuwe bondskanselier stapte daar onmiddellijk in: de onder Merkel aangelegde gaspijpleiding Nord Stream 2, die gereed is voor gebruik, werd door Berlijn en Brussel de nodige vergunningen ontnomen. De welvaart van de laatste decennia in Europa zijn wel mogelijk mogelijk geworden door de levering van Russische energie. Ik denk dat de EU Merkel nog heel erg zal gaan missen, met name haar wijsheid en visie. Natuurlijk kun je haar, evenals de regeringsleiders van de 27 EU-lidstaten, kwalijk nemen dat zij niet tijdig het fossiele energiebeleid is begonnen om te buigen naar ‘duurzaam’. Maar de wijze waarop het Europese sanctiebeleid jegens Rusland er onder aanvoering van de VS, is doorgejaagd, roept vraagtekens op over wie de grootste schade/verliezen gaat leiden en of wij niet onszelf in de vingers snijden. De VS zijn uiteindelijk de lachende derde, wiens militaire industrie voor het komende decennia verzekerd zullen zijn van overvolle orderportefeuilles.

Fondsmanager Alexis Bienvenu bij La Financière de l’Echiquier (LFDE) roemt het optreden van de Fed. “Met doortastend ingrijpen een recordinflatie beteugelen zonder de economie in een recessie te doen belanden, is een meesterzet.” “Begin dit jaar lag de Amerikaanse centrale bank nog achterop in de strijd tegen de inflatie. Sindsdien heeft de Fed in woorden en daden een enorme inspanning geleverd om haar geloofwaardigheid terug te krijgen, ten koste van een – zeldzaam gelijktijdige terugval van de aandelen- en obligatiemarkten.

De rekening is gepeperd: staatsobligaties van rijke landen lieten een daling zien van bijna 10% en de terugval van de aandelenmarkten was zelfs nog iets groter, terwijl de verwachte groei van de wereldeconomie voor 2022 met iets meer dan 3% nog steeds op een behoorlijk niveau ligt, ondanks de daling van de afgelopen maanden. In normale tijden zou een dergelijk groeicijfer nooit gepaard gaan met zo’n forse daling. Door de koerswijziging van de Fed waren de voorbije weken echter niet normaal. Het goede nieuws is dat de pijn van de correctie geleden lijkt. De inflatie staat in de Verenigde Staten en Europa momenteel weliswaar op haar hoogste niveau sinds veertig jaar of langer en vreet aan de koopkracht van de huishoudens, maar de inflatieverwachtingen op langere termijn (zoals die bijvoorbeeld blijken uit de koersen van aan de inflatie gekoppelde obligaties in de Verenigde Staten) beginnen duidelijk af te nemen. “Het goede nieuws is dat de pijn van de correctie geleden lijkt” Zo is de verwachte inflatie in de periode van tien jaar gedaald van meer dan 3% in de loop van april naar 2,6% vandaag. Gemeten sinds maart is de terugval nog groter: van 6,3% naar 4,7% nu. Dat niveau is nog steeds veel te hoog en ligt boven de doelstelling van de Fed, maar de afname is een positief teken. Van de weeromstuit is het aantal renteverhogingen dat beleggers in de VS tot eind 2022 verwachten, verminderd. Begin maart gingen zij er nog vanuit dat de rente eind dit jaar 2,9% zou bedragen, maar dat is gedaald naar 2,6%. Hoewel dit slechts een bescheiden daling is die even goed weer zou kunnen omslaan, is het niettemin de eerste noemenswaardige daling sinds eind februari, toen in Oekraïne de oorlog uitbrak. Door zich de afgelopen maanden onverzettelijk te tonen in haar voornemen de inflatie te beteugelen, op het Volckeriaanse af – heeft de Fed zich in de ideale situatie gemanoeuvreerd dat zij niet langer moet ingrijpen om doeltreffend te zijn. De markt gelooft inmiddels dat de Fed de inflatie te snel af is. Zij heeft zich met andere woorden voldoende restrictief getoond om de rente niet langer zo sterk te moeten optrekken als een maand geleden werd gevreesd. Dat neemt uiteraard niet weg dat de inflatierisico’s niet helemaal van de baan zijn. De externe inflatiefactoren, waar de Fed geen vat op heeft, zoals de prijzen van energie- en landbouwgrondstoffen, zijn nog steeds grotendeels afhankelijk van de chaotische ontwikkeling van de oorlog in Oekraïne.

Ook de inflatie die voortvloeit uit de verstoring van de mondiale toevoerketens door corona, in het bijzonder in China, kan aanhouden en zelfs verergeren, al lijkt de situatie op dat vlak recent te verbeteren. Al die factoren ontsnappen echter volledig aan de greep van de Fed. Ontsporen zij, dan kan de Fed alsnog bijsturen en blijft de markt mogelijk relatief vergevingsgezind. Om de inflatieverwachtingen onder controle te krijgen, heeft de Amerikaanse centrale bank het deel van haar mandaat dat betrekking heeft op de groei, wetens en willens in gevaar gebracht. Een aanzienlijke verkrapping van de monetaire omstandigheden leidt automatisch tot een vertraging van de economie. Dat risico is ook de markt niet ontgaan, die sinds enkele weken rekening houdt met de kans dat er in 2023 een recessie komt.

Voorlopig wordt die kans echter nog als gering ingeschat. Bovendien kan de Fed tegen 2023 voldoende bewegingsruimte terugwinnen om haar monetaire beleid opnieuw te verruimen en de economie te ondersteunen in plaats van af te remmen. In dat geval zal zij een meesterzet hebben volbracht, waarin zelfs Paul Volcker destijds niet is geslaagd: met doortastend ingrijpen een recordinflatie beteugelen zonder de economie in een recessie te doen belanden. Het is uiteraard nog te vroeg om het sein veilig te kunnen geven. De lijn tussen buitensporige en onvoldoende monetaire verkrapping is dun. Wat we wel al kunnen zeggen, is dat de Amerikaanse economie, die een tijd lang stellig de indruk wekte te zullen crashen op de muur van de inflatie, vandaag veel beter op weg lijkt om die moeilijke bocht te nemen. Dat is een spectaculaire comeback van Jerome ‘Maverick’ Powell.” (bron: IEXprofs) In dit artikel worden wel heel veel aannames gepleegd, die zich nog wel moeten bewijzen en daarvoor is geen enkele zekerheid. Verder is een gelijktijdige terugval in aandelen en obligaties is helemaal niet zeldzaam. Als de belangstelling voor aandelen daalt, dalen de koersen en als de rente op kapitaalmarktleningen stijgt, wat de laatste maanden het geval was, dalen de obligatiekoersen ook. Dus beiden zijn verklaarbaar. Verder wordt de aanname gepleegd dat inflatie kan worden bestreden met een hogere rente, maar daar zet ik vraagtekens bij. De inflatie kan afnemen en de koopkracht kan weer toenemen als er rust komt op het corona-front en als de leveringen van goederen op wereldniveau normalere vormen aanneemt, maar de geo-nationale spanningen en de stijgende grondstoffen en energieprijzen zullen vooralsnog de inflatie niet doen afnemen. Daarvoor zullen de spanningen rondom Oekraïne moeten afnemen en het verkeer weer onder normalere omstandigheden gaan functioneren. Daarbij komt dat het monetaire beleid alleen kan ‘normaliseren’ als de enorme liquiditeiten worden gesaneerd en als gevolg daarvan de rente gaat stijgen. Maar het gevolg daarvan zal zijn de de effectenkoersen verder gaan dalen en de economische groei wordt aangetast door middel van een milde dan wel zware recessie. De aanname dat de doelstelling van de FED is de economie te doen groeien is niet juist. Het is de laatste decennia misschien wel de realiteit geweest, maar iedere centrale bank streeft na de waarde en het prijspeil van het geld te beschermen.

Overwegingen

Een recessie komt er niet de komende jaren, verwacht Christine Lagarde, de topvrouw van de ECB. Wat een poppenkast voerde de ECB en mevrouw Lagarde donderdag op in Amsterdam bij en na de persconferentie volgend op de 6-wekelijkse bestuursvergadering met de presidenten van de nationale centrale banken van de eurolanden. Voor het eerst in 11 jaar gaan ze volgende maand de rente verhogen, maar alleen maar de beleidsrente, de rente die banken verplicht moeten betalen aan de ECB over het overtollige geld dat ze bij de ECB moeten stallen en die gaat van -0,5% naar -0,25% en wordt in september mogelijk weer verlaagd. Dus deze rente blijft voorlopig negatief, maar het wordt als een renteverhoging gepresenteerd. Op iedere moeilijke vraag van journalisten, die ze niet kon of wilde beantwoorden gaf mevrouw Lagarde het standaard antwoord ‘wij streven ernaar de inflatie terug te brengen naar onder de 2%’. Dat zegt ze al bijna een klein jaar, maar de vraag is of het getal van de inflatie gaat dalen: dat gaat wel gebeuren, maar de echte vraag is hoe het prijspeil zich ontwikkelt. Het getal van de inflatie, zoals dat maandelijks wordt gepresenteerd door Eurostat, geeft de wijziging aan van het prijspeil in relatie tot die van een jaar geleden. Dat betekent dat als het inflatiegetal b.v. daalt van 11.2% naar 10,2% het prijspeil wel kan zijn gestegen. Dat kan heel actueel worden vanaf het moment dat in 2021 de inflatie ging stijgen boven het streefgetal van max 2%. Daarom is het niet onrealistisch dat het inflatiegetal over enkele maanden weer richting de 2% gaat, maar dat betekent niet dat de prijzen aan de pomp en in de supermarkt goedkoper worden. Voor mij is dit een vorm van misleiding en de media doen daarin mee. Op de vraag of de ECB burgers gaat ondersteunen, die in financiële problemen raken als gevolg van de prijsstijgingen, antwoordde Lagarde ontkennend, maar wij adviseren de regeringen van de 19 eurolanden daarvoor actie te ondernemen. Rutte en Kaag reageerden daarop dat het moeilijk is om in lopend begrotingsjaar nog ergens geld vandaan te ‘toveren’ en dat bijna alle mogelijkheden zijn getoetst, neen er is weinig te verwachten. Maar het budget voor militaire uitgaven kan ineens omhoog naar 2% bbp en hoelang wij Oekraïne met geld en militair materieel blijven steunen maakt, volgens de minister van Buitenlandse Zaken, Wopke Hoekstra, bij Nieuwsuur, Zelenski uit. Zolang hij wil doorvechten blijven wij achter hem staan, hoe zwaar de lasten voor ons ook zijn. Lagarde verdedigde het monetaire beleid van de ECB door te wijzen op de afbouw van het opkoopprogramma van staatsobligaties, APP (ABSPP, CBPP3, CSPP, PSPP) dat in mei 2022 steeg van €3.218.441 miljoen naar 3.248.674 miljoen (€3.248 bn=€3.248 biljard). In het vorige blog benoemd als biljoenen in plaats als biljarden, sorry. Dat betekent dat de beleggingen met €30 biljoen toenamen in 1 maand. Dus van afbouw is vooralsnog geen sprake en die komt er ook niet want alle beleggingen die worden afgelost, worden geherbelegd. Van die kant dus geen afbouwing van de enorme liquiditeiten die sinds 2014 verder in omvang zijn gegroeid. De ECB gaat ervan uit dat piepkleine renteverhogingen, die ook nog in een ultra traag tempo worden uitgevoerd, voldoende zullen zijn om de prijsstijgingen omlaag te krijgen. De prijsstijgingen kunnen wel gaan dalen, maar niet hiermee. Zolang er geo-nationale spanningen in de wereld zijn, zolang Oekraïne en Rusland de wapens niet hebben neergelegd, zolang er geen duidelijkheid is over de terugkeer van covid en de centrale banken de in omloop zijnde gigantische hoeveelheden geld gaan terugbrengen door ingekochte staatsleningen terug te verkopen aan de markt (beleggers), lossen de monetaire problemen zich niet op en keert het vertrouwen van de markt niet terug. De oplopende (kapitaalmarkt)rente is slechts het gevolg van een verkrapping van de geldmarkt, maar daardoor zullen er wel verliezen gaan optreden op de effectenmarkten.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 10 juni 2022, week 2022/23: AEX 681,97; Bel 20 3.770,25; CAC40 6.187,23; DAX 13.761,83; FTSE 100 7.317,52; SMI 11.684,62; RTS (Rusland) 1.268,83; SXXP (Stoxx Europe) 422,71; DJIA 31.392,79 NY-Nasdaq 100 11.832,82; Nikkei 27.824,29; Hang Seng 21812,70; All Ords 7.145,20; SSEC Shanghai 3.284,83; €/$1.0517; BTC/USD (Bitcoin) $27.491,50; troy ounce goud $1.872,20, dat is €57195,03 per kilo; 3 maands Euribor -0,298%; 1 weeks -0,568%; 1 mnds -0,539%; 10 jaar Japan 0,2491%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 1,094%; 10 jaar Duitse Staat 1,448%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,769%; 10 jaar Franse Staat 2,024%; 10 jaar Belgische Staat 2,1%; 10 jaar VK 2,376%; 10 jaar Spanje 2,687%; 10 jaar VS 3,0986% en Italië 3,698%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,319.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden lager ten opzichte van een week eerder. De AEX noteerde deze week hoog: 715,82., De kapitaalmarktrentes noteerden fors hoger. De euro noteerde deze week 4 dagen >1,7, maar viel na de 6-wekelijkse persconferentie van Lagerde 2 punten=centen terug, hetgeen duift op een teruglopend vertrouwen. Goud steeg weer wat. De bitcoin daalde weer. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Japan 1,0845%; Zwitserland 1,247%; Duitsland 1.593%; Nederland 1,821%; Frankrijk 2,412%; VK 2,478%; Spanje 3,122%; Canada 3.1211%; VS 3,1706% en Italië 3,945%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.