UPDATE 10112018/452 Tegenslag door uitspraak van het Europese Hof van Justitie

Een geweldig succes” noemde dinsdagavond President Trump de verkiezingsoverwinning van de Republikeinen in de Senaat. Verder had hij weinig vreugdevols te melden. Nu de laatste uitslagen zijn verwerkt blijkt dat de winst van de Republikeinen in de Senaat is gestegen met twee zetels, bij een verwachting van vijf. De stand is nu 51 tegen 46. In het Huis van Afgevaardigden hebben de Republikeinen 31 zetels verloren (de prognose was 26) en zijn nu de meerderheid kwijt. De stand nu is 226-198. Bij de verkiezing voor vacante gouverneursposten verloren de Republikeinen 6 posten en de Democraten wonnen er 7. De Democraten hebben nu de meerderheid van het Huis van Afgevaardigden, zeg maar onze Tweede Kamer, en dat betekent dat Trump voor grote delen van zijn beleid de medewerking van de Democraten nodig heeft. Het meest dramatische zou zijn als in het Congres het wetgevende werk zou worden geblokkeerd en Trump genoodzaakt zou zijn de VS met bestuurlijke maatregelen vanuit het Witte Huis te gaan regeren. Misschien is dit geweldige succes, zoals Trump tweette, slechts een Pyrrhus-overwinning! Met de uitslag van de midterms staat een aantal voorgenomen plannen van president Trump op losse schroeven, zo constateren economen bij de Rabobank. Volgens de economen is het voornemen van Trump om een belastingverlaging van 10% bij midden- en lagere inkomens door te gaan voeren onzeker geworden door de meerderheid van Democraten in het Huis van Afgevaardigden. Ook wijzen deze economen erop dat Trump zijn grootschalige plannen voor broodnodige investeringen in de Amerikaanse infrastructuur niet zonder meer door het Congres kan gaan loodsen. Aan de andere kant valt op het gebied van handelsbeleid geen koerswijziging te verwachten vanwege de vergaande bevoegdheden van Trump om besluiten te namen zonder toestemming van het Congres, benadrukken deze Rabo-eeconomen. Ook houden de economen er rekening mee dat de Federal Reserve mogelijk minder op de rem hoeft te trappen doordat Trump niet zo maar verder kan gaan met het doorvoeren van stimuleringsmaatregelen. Met het ontslag van zijn minister van Justitie, Jeff Sessions, stelt Trump de politieke situatie in de VS op scherp. Prominente Republikeinen waarschuwen dat dit geen voorbode mag zijn van een poging van de President om het onderzoek van de speciale aanklager Robert Mueller naar banden tussen medewerkers en mogelijk familie van Trump met Russische functionarissen. Trump noemt dit onderzoek steevast een ‘heksenjacht’ op hem vanwege de commerciële contacten die hij heeft gehad met Russische investeerders. Trump bood de Democraten samenwerking aan op het terrein van economie, milieubeleid en wegenaanleg. Maar als zij blijven aandringen op openbaarmaking van het rapport van Mueller over het politieke en financiële handelen van de president en zijn entourage, zal hij met wraakacties de Democraten kwellen.

Bedrijfswinsten in de VS zijn nu nog hoog, maar de cijfers zijn geflatteerd. Een ‘winstrecessie’ in de VS in 2020, het jaar van de herverkiezing van Trump, is nagenoeg onvermijdelijk, volgens Tim Drayson van Legal & General Investment Management. Dit bedrijf LGIM heeft recent zijn winstmodellen voor de hele economie bijgewerkt. “Zij geven waarschuwingen af voor de ontwikkeling van de winsten in de VS, stelt Tim Drayson, hoofdeconoom bij de Britse vermogensbeheerder. Het beeld voor de groeivooruitzichten is op de korte termijn nog wel fraai. Maar uit een analyse van Drayson blijkt dat de cijfers geflatteerd worden. Belastingverlagingen en inkoop van eigen aandelen maskeren bijvoorbeeld de verslechtering van bedrijfsmarges. Aan de stimulering van de economie kleven ook risico’s, denkt Drayson. De economie kan op termijn oververhitten. Bijvoorbeeld door krapte op de arbeidsmarkt en druk op de lonen. Drayson baseert zijn analyse onder meer op de groeiende kloof tussen de winsten van bedrijven die deel uitmaken van de S&P 500 en de bedrijfswinsten voor de gehele economie (zoals gemeten in de nationale rekeningen NIPA). Doorgaans doen S&P 500-ondernemingen het qua winstgevendheid beter aan het einde van elke economische cyclus. In de daaropvolgende recessie vindt echter een winstval plaats die het evenwicht tussen S&P-bedrijven en de hele economie herstelt. Als de begrotingsstimulans in de tweede helft van 2019 in kracht afneemt en de groei vertraagt, komen winstmarges volgens Drayson dan ook onder spanning te staan, te meer omdat ook arbeidskosten waarschijnlijk gaan stijgen. Volgens LGIM zullen bedrijven niet in staat zijn deze stijgende kosten volledig door te berekenen aan hun klanten. Zelfs als [dat is een optie] de Amerikaanse Fed in staat is om de Amerikaanse economie een ‘zachte landing’ te bezorgen in 2020 (LGIM verstaat hier een groei van 1% onder), dan nog is het vermijden van een winstrecessie ‘steeds moeilijker’ geworden. Drayson is dan ook bezorgd dat de vertraging kan leiden tot een recessie van de Amerikaanse economie in 2020, hetgeen de winstdalingen zal versterken. De Amerikaanse overheid kan dit scenario uitstellen door de economie meer te stimuleren [daarvoor heeft hij de steun van het Congres nodig], maar daarmee groeit ook het risico op een veel grotere terugval. De enige echte oplossing op langere termijn is een groter aanbod van arbeid en een hogere arbeidsproductiviteit.

De bedragen die in Nederland omgaan bij witwassen lopen in de miljarden, meldt Trouw deze week. Uit een schatting die is gemaakt door onderzoekers van de Universiteit Utrecht gaat het om €16 mrd. €9,1 mrd daarvan komt uit het buitenland en dat roept vragen op. Is het hier gemakkelijker voor buitenlandse criminelen hun geld wit te wassen? De berekening is wel gebaseerd op cijfers uit 2014. Dat komt omdat internationale criminaliteitscijfers van de afgelopen jaren nog niet officieel zijn vastgesteld. Maar volgens de onderzoekers, die de cijfers met 2004 hebben vergeleken, is de uitkomst van het onderzoek zeker van belang, omdat andere onderzoekers stellen dat er miljoenen omgaan in witwassen, maar het blijkt om miljarden te gaan. „Het blijft lastig in te schatten wat deze cijfers voor de situatie van nu betekenen. Maar we hebben een vergelijking gemaakt met tien jaar geleden en we zien wel een stabiele trend”, aldus Joras Ferwerda van de Universiteit Utrecht, die het onderzoek deed in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC). De omvang is door de jaren heen ca 2,5% bbp. Voor 90 procent is het geld afkomstig van drugshandel en fraude. Dat baart de onderzoekers zorgen omdat de fraude toeneemt. „Daar hebben we ook het minste zicht op. Er zijn veel verschillende vormen van fraude.” [de laatste jaren wordt er wel steeds meer witgewassen in bitcoins] Banken, levensverzekeraars, creditcardmaatschappijen en casino’s, handelaren in antiek van substantiële waarde, schepen, kunst en edelmetalen, makelaars en notarissen zijn weliswaar verplicht aangifte te doen van “ongebruikelijke transacties” van chartaal geld > €25.000. We weten intussen hoe ING jarenlang uitvoering heeft gegeven aan de wet MOT.

Door zogenoemde brievenbusfirma’s in Nederland stromen miljarden per jaar. In 2016 is er voor 199 miljard euro aan dividend, rente en royalty’s vanuit Nederland naar het buitenland gestroomd. Dat blijkt uit onderzoek in opdracht van het ministerie van Financiën. Daarmee wordt nu in kaart gebracht hoe groot de geldstroom nou precies is vanuit bedrijven die hier vooral om belastingtechnische redenen gevestigd zijn en dus niet veel meer dan een brievenbus hier hebben. Van die 199 miljard gaat er 177 miljard naar landen waar er alsnog een ’normaal belastingtarief’ over de inkomsten betaald moet worden. Daar heeft Financiën geen problemen mee. [daar heb ik wel problemen mee. Waarom hebben de bedrijven die over hun inkomsten een ‘gewoon belastingtarief’ betalen een brievenbusadres op de Zuidas? Is dat legaal en zijn de belastingdiensten in het land van vestiging ervan op de hoogte. Met andere woorden zijn wij daarin transparant en publiceren wij die gegevens? Welke activiteit bedrijven deze brievenbusfirma’s in ons land, met andere woorden ‘wat is de toegevoegde waarde’ anders dan dat fiscalisten en advocaten er een dikke boterham aan verdienen? De minister heeft, wat mij betreft, nog veel uit te leggen] De overige €22 mrd gaat naar landen met een laag belastingtarief (minder dan 7%). Die laatste geldstroom wil het kabinet aanpakken door er hier alsnog bronbelasting op rente en royalty’s op te heffen. Staatssecretaris Snel: „Bedrijven die echt iets toevoegen aan onze economie zijn welkom in Nederland. Maar ons land moet niet alleen maar gebruikt worden voor doorstroom naar belastingparadijzen.” In totaal hebben 15.000 brievenbusmaatschappijen in Nederland voor 4500 miljard euro in bezit, blijkt eveneens uit het onderzoek. De bronbelasting die deze kabinetsperiode ingevoerd moet worden, zorgt er naar verwachting voor dat die stroom van 22 miljard euro zich helemaal verplaatst. Bedrijven zullen dan naar een land gaan waar ze minder taks betalen. Als die geldstroom zich eenmaal verplaatst, loopt Nederland dus vrij weinig belastinginkomsten mis, maar het kan ons wel op een andere manier geld kosten. Momenteel verdienen fiscalisten en advocaten bijvoorbeeld een goede boterham aan de brievenbusfirma’s. „Zij zullen niet staan te juichen”, zegt staatssecretaris Snel over de bedrijven op de Zuidas, al valt het verlies volgens hem relatief mee. „Maar we pakken natuurlijk wel een deel van hun business af.”

De Duitse justitie heeft in het hoofdkantoor van vermogensbeheerder BlackRock in Duitsland doorzoekingen gedaan in verband met het vermoeden van belastingontwijking via het zogeheten dividendstrippen. In het kantoor van ’s werelds grootste vermogensbeheerder in München zou justitie naar belastend materiaal over illegale transacties in de jaren 2007 tot 2010 hebben gezocht, aldus bronnen tegenover het dagblad Bild. Het zou gaan om illegaal dividendstrippen en de zogeheten cum-ex-constructies, waarbij aandelen tussen meerdere partijen worden doorgestuurd zonder dat voor de fiscus duidelijk wordt wie de uiteindelijke eigenaar van de effecten is. Maar twee partijen kunnen daardoor de afgedragen dividendbelasting terugvorderen, en het maakt dat de onderneming uiteindelijk maar een keer dividendbelasting betaalt. Een van de hoofdrolspelers is in Duitsland in maart 2016 opgepakt. Uit 180.000 pagina’s die onderzoekscollectief Correctiv en onder andere Follow the Money vorige maand in bezit kregen, bleek hoe talloze grootbanken en dienstverleners betrokken zijn bij de dividendroute. In 2016 hadden inspecteurs van de Duitse belastingdienst het al gemunt op ABN Amro en ING.

In hun column op https://www.telegraaf.nl/financieel/2783230/column-onvrede-over-macht-techreuzen-groeit schrijven de hoogleraren Willem Vermeend en Rick van der Ploeg dit weekend over de financieel/economische gevolgen van de tussentijdse Amerikaanse verkiezingen. Zij waarschuwen voor de groeiende macht van de techreuzen. <citaat> Omdat Trump kan steunen op een ruime meerderheid in de Senaat, is de kans klein dat zijn buitenlandse beleid zal veranderen. De wereld zal rekening moeten blijven houden met zijn onberekenbaarheid op dit terrein en ook met zijn America First Beleid en de mogelijkheid van handelsoorlogen. Voor de Europese regeringsleiders is de boodschap dat een eigen onafhankelijke koers het beste antwoord is. De meest gehoorde opvatting is dat de Amerikaanse economie die op dit moment goed draait, door de uitslag niet of nauwelijks zal worden beïnvloed en dat we ons geen zorgen hoeven te maken over mogelijke negatieve effecten voor de mondiale economie. Bij deze opvatting worden twee kanttekeningen geplaatst. Omdat het Huis een sterke invloed heeft op de overheidsfinanciën, kan een Democratische meerderheid de financiële plannen van Trump blokkeren. Deze meerderheid heeft nu al kenbaar gemaakt dat nieuwe belastingverlagingen waarmee hij de economie verder wil aanjagen en vooral zijn achterban wil plezieren, geblokkeerd zullen worden. Daarnaast bestaat het risico dat de polarisatie tussen de Republikeinen en de Democraten tot een patstelling leidt waardoor de groei van de Amerikaanse economie negatief wordt beïnvloed en ook de wereldeconomie schade oploopt. Ingeval er tussen Trump en de Democraten een vorm van zakelijke samenwerking ontstaat, dan is er reden voor economisch optimisme. Maar als we afgaan op de meeste recente reacties uit beide kampen, dan is dit voorlopig nog niet zo ver. Uit de Amerikaanse verkiezingsuitslag komt ook naar voren dat vooral onder Democratische kiezers de onvrede toeneemt over de gevolgen van de huidige internet en tech economie die gedomineerd wordt door superrijke Amerikaanse tech reuzen als Google (Alphabet), Apple, Facebook, Amazon en Microsoft. Ze willen dat de Amerikaanse overheid maatregelen neemt om de ongekende invloed van deze multinationals op hun leven en werken in te dammen. Ook bij kiezers in Europa zien we deze trend. De weerstand tegen de ‘uitwassen’ van de digitale en tech wereld blijkt ook uit de stortvloed aan internationale publicaties waarin wordt gepleit voor strengere overheidsregels voor deze techreuzen en meer toezicht. Tech’s ‘Frightful 5’ Will Dominate Digital Life for Foreseeable Future’. Onder deze kop werd begin 2016 in The New York Times geconcludeerd dat de bovenvermelde vijf techgiganten niet alleen in hun eigen sector maar op steeds meer terreinen, zoals de media, de gezondheidssector, de financiële wereld, de logistiek, retail en de industrie, een dominante positie gaan innemen, vooral omdat ze beschikken over een gigantische hoeveelheid data, waarmee ze onder meer in staat zijn, mede met behulp van kunstmatige intelligentie, vooraf op allerlei terreinen voorspellingen te doen en extra geld te verdienen. Deze machtspositie zien we zowel in de VS als in Europa en groeit nog steeds. Het pleidooi voor overheidsmaatregelen wint aan kracht doordat het komende decennium de machtspositie van de ‘digitale’ reuzen alleen maar zal toenemen. De ‘oude’ economie, aangeduid als 3.0 wordt opgeslokt door de wereld van 4.0. Deze wordt vooral gekenmerkt wordt door de digitalisering van productie- en bedrijfsprocessen en het gebruik van nieuwe technologieën. Daarbij gaan kunstmatige intelligentie (AI) en robot tech zowel maatschappelijk als economisch een centrale rol spelen. Daardoor zal voor veel mensen het leven en werken ingrijpend veranderen. Ook het bedrijfsleven en onze arbeidsmarkt worden op zijn kop gezet. Maar evenzeer ingrijpend zijn de maatschappelijke en economische gevolgen van klimaatverandering die leiden tot het revolutionaire afscheid van het fossiele tijdperk. Deze ontwikkeling vraagt om een overheid en een publieke sector die in staat is om een evenwichtige en duidelijke rol te spelen in de nieuwe economie 4.0. Het wordt hoog tijd, ook in ons land, om na te denken over een nieuwe rol van de overheid. In Nederland wordt vooral door politiek links beweerd dat onze publieke sector de afgelopen decennia door forse bezuinigen is afgebroken en dat er vele miljarden extra uitgetrokken moeten worden om deze sector te verbeteren. De feiten zijn anders. Uit berekeningen die ook links kent, blijkt dat onder Rutte III de omvang van de rijksoverheid zal toenemen; de groei van ons nationale inkomen gaat vooral naar de publieke sector. Wie meent dat de publieke sector is uitgehold zou verplicht het recente rapport ’Publiek voorzien’ van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) moeten lezen. Deze opvatting die ook bij veel burgers leeft, is onjuist. De uitgaven zijn juist toegenomen. De SCP-onderzoekers laten zien dat in de periode 1998 tot en met 2015 de reële overheidsuitgaven – dus gecorrigeerd voor inflatie – gemiddeld met 3% per jaar zijn gestegen. Ook in de jaren 2016-2019 is er sprake van een publieke sector die verder groeit. Niettemin zijn er voldoende andere redenen om de positie van de overheid en de rol van de publieke sector snel onder de loep te nemen. Wereldwijd krijgen overheden te maken met internationale internet- en techgiganten die nationale economieën steeds sterker op allerlei terreinen beïnvloeden, onder meer via economische machtsposities, het ontwijken van belastingen en het schenden van privacyregels. Daarnaast zien we in veel landen een steeds grotere kloof ontstaan tussen arm en rijk die om oplossingen vraagt. Bovendien nemen in de wereld van 4.0 de taken van overheden toe op het terrein van veiligheid, klimaat, toezicht, cybersecurity, maar ook bij de zorg, sociale zekerheid en de arbeidsmarkt. Allemaal redenen voor een herwaardering van de publieke sector. Rutte III kan het startschot lossen. </citaat> [ik heb hier weinig aan toe te voegen, zij het dat de publieke sector in Nederland met grote problemen kampt onder andere in de jeugdzorg. Het kabinet moet nu aan de slag met een plan van aanpak voor de overgang van eco 3.0 naar 4.0 en dat in een breed perspectief: politiek, financieel, sociaal/maatschappelijk, cultureel/ethisch, onderwijs, wetenschap, zorg, defensie, infrastructuur, milieu, klimaat, arbeid, inkomen. Verder maak ik me zorgen over de vorderingen in het polderen naar een nieuw pensioenstelsel. Alle partijen, werkgevers, vakbonden, politieke partijen en het kabinet, in de persoon van minister Wouter Koolmees, zijn het erover eens dat het, op wat kleinigheden na, huidige stelsel zo niet verder kan. Die aanname is juist en onjuist. Juist is dat onder de huidige marktomstandigheden de rendementen van het door de deelnemers (=werknemers) opgebouwde pensioenvermogen zo laag zijn dat de dekkingsgraad van het pensioenvermogen aanleiding kan geven tot een herziening van de opgebouwde en uit te keren pensioenen. Onjuist is dat er geen andere optie is dan de gemakkelijkste die wordt gekozen en waaraan de vakbonden, waarvan je toch mag verwachten die die de belangen van de werknemers optimaal behartigen, zich hebben geconfirmeerd. Het probleem van het behalen van rendement wordt, in grote lijnen, niet veroorzaakt door mismanagement bij pensioenfondsen. Het probleem wordt veroorzaakt door het huidige monetaire beleid van Centrale Banken. In Europa is dat onder meer de ECB en in ons land de DNB, die het beleid van de ECB, verwoord door Mario Draghi, uitvoert. Of DNB het daarmee eens is op hoofdlijnen dan wel op onderdelen daarvan, is niet relevant. De ECB heeft vanaf 4 september 2014 een kwanttatieve geldverruiming (QE) ingesteld dat nog steeds voortgaat en waarmee de ECB de geldmarkt met >€2 biljoen (een getal met 12 nullen) heeft verruimd. Hiermee heeft hij bedrijven aangespoord met goedkoop geld te gaan investeren en daarmee de inflatie te laten stijgen naar net onder de 2%. Maar tegelijkertijd staat de rente al sinds maart 2016 op nul procent. Daarmee houdt hij de zwakke en te zwakke banken in de Zuid-Europese eurolanden in leven. Tegelijkertijd confronteert hij institutionele beleggers, waaronder onze pensioenfondsen, en onze spaarders met de lasten van dit beleid. Ik heb in het vorige blog al uitgelegd dat ons spaargeld een negatief rendement maakt door de vermogensheffing van de fiscus en de waardevermindering als gevolg van de inflatie, van stel momenteel 1,5% jaarlijks. Dat is diefstal, maar geen enkele overheid trekt zich daar iets van aan: niet in Frankfurt, niet in Brussel, niet in den Haag. Maar terug naar de pensioenfondsen. Die lijden zwaar onder de gevolgen van het rentebeleid van de ECB. Dat is de realiteit. Maar het kan niet zo zijn dat de werknemers verplicht maandelijks pensioenpremie afdragen aan een pensioenfonds voor de opbouw van een pensioenuitkering vanaf de pensioengerechtigde leeftijd, maar dat hij/zij geen garantie krijgt hoe groot die uitkering zal zijn. DAT KAN NIET. Je kunt werknemers niet verplichten veertig jaar lang maandelijks een bedrag in te leggen en vervolgens niet te veilig te stellen hoe groot het pensioen wordt gemeten naar het koopplaatje: wat kun je voor de uitkering kopen. Met andere woorden: wordt de uiteindelijke uitkering inflatie-gecorrigeerd opgebouwd. Het antwoord dat de polderaars zullen geven zal zijn: die zekerheid is niet meer van deze tijd. Ammehoela. Als die garantie wegvalt moet in deze vorm het hele pensioenstelsel worden opgeblazen. Daar ben ik een groot tegenstander van. Maar er moet wel wat gebeuren. Er moet een einde komen van de absolute macht van de ECB, die met hun monetaire beleid de belangen van de financiële markten bedienen. Er moet een schakel komen tussen de politiek en de monetaire autoriteiten. De Centrale Banken zouden niet langer eigenzinnig monetair beleid moeten kunnen voeren. Alle monetaire besluiten zouden, door een Commissie van deskundigen met een brede visie op de samenleving en op de toekomst van de samenleving, moeten toetsen op de culturele en sociaal/maatschappelijke gevolgen hiervan. Dat zou betekenen dat wij niet langer worden opgezadeld met de dienstbaarheid aan de financiële machten. Dat betekent in feite een revolutie, maar die moeten we niet schuwen]

Minister van Sociale Zaken, de D66-er Wouter Koolmees, is druk bezig de arbeidsomstandigheden aan te passen aan de eisen van de werkgevers. Op z’n minst het gemakkelijker te maken afscheid te nemen van een werknemer. Het ontslag wordt versoepeld. Er hoeft niet langer, in zijn voorstel, een doorslaggevende ontslaggrond te zijn. Enkele kleinere zaken kunnen al voldoende zijn. De werknemer krijgt een wel wat ruimere ontslagvergoeding. Maar wat iemand daarmee als hij al 50 is en de banen niet meer voor het oprapen liggen en hij nooit is bijgeschoold? Het wetsvoorstel gaat ervan uit dat vast minder vast wordt en flex minder flex. De proefperiode van één maand wordt uitgebreid naar vijf maanden. Werknemers met een tijdelijk contract hoeven pas na drie (momenteel twee) jaar in vaste dienst te worden genomen. Na drie maanden kan de werkgever deze werknemer weer een tijdelijk contract aanbieden. De belangrijkste adviseur van het kabinet, de Raad van State, heeft venijnige kritiek op de plannen van de minister geuit. Zij stellen dat de aanpak ‘weinig kansrijk is om daadwerkelijk een nieuwe balans op de arbeidsmarkt tot stand te brengen’. Met het voorstel geeft hij werkgevers de mogelijkheid om werknemers met een slechte positie op de arbeidsmarkt, buitenlanders, mensen met een handicap, laag geschoolden, een dienstbetrekking aan te bieden, die voor hem het goedkoopst is en weinig verplichtingen met zich meebrengt. Koolmees verweert zich door te wijzen op de in opkomst zijnde platformeconomie.

De Turken maken moeilijke tijden door: de inflatie is daar in oktober gestegen naar 25,24% op jaarbasis, vooral veroorzaakt door een waardedaling van 27% sedert begin dit jaar van de Turkse lira. Door de goedkopere lira wordt het veel duurder om bijvoorbeeld energie en levensmiddelen te importeren. De lira lag er aangeboden bij door zorgen over de invloed van president Recep Tayyip Erdogan op het monetair beleid en de lange diplomatieke crisis tussen Turkije en de Verenigde Staten. De prijzen van voedsel stegen met 29,3%. Ook energie, transport, kleding en andere diensten en producten werden fors duurder voor Turkse consumenten. In september verhoogde de Turkse centrale bank de rente naar 24% om de inflatie te beteugelen.

Iran, dat vóór 1935 Perzië heette, heeft in de afgelopen 2600 jaar hoogte- en dieptepunten gekend. Oorlogen gewonnen en verloren, maar steeds kwamen de Perzen er weer bovenop. Namen als de Achaemeniden, Alexander de Grote, het Oud-Persische Rijk, het Nieuw-Perzische Rijk van de Sassaniden. Meer informatie op https://nl.wikipedia.org/wiki/Geschiedenis_van_Iran De stedelijke beschaving gaat ten minste 9000 jaar terug. Nu gaat de regering Trump proberen Iran op de knieën te krijgen. Is op 5 november 2018 voor Iran de ‘winter’ begonnen met een titanenstrijd tussen Donald Trump en Hassan Rohani of tussen David en Goliath? Vanaf 5 november 2018 gelden strenge Amerikaanse sancties tegen het land, die door Donald Trump werden aangekondigd met een strijdlustige ‘filmposter’ en een verwijzing naar de angst voor de barre, lange winter in de populaire tv-serie Game of Thrones. Maar er zijn volop twijfels of de sancties effectief genoeg zullen zijn om het regime in Teheran op de knieën te dwingen en te laten instemmen met twaalf strenge Amerikaanse eisen. Trump wilde de export van Iraanse olie volledig stilleggen, maar heeft er op het laatste moment toch mee ingestemd dat zeker acht landen Iraanse olie kunnen blijven importeren, zonder dat er strafmaatregelen tegenover staan. Bovendien is de Iraanse economie na decennia aan sancties wel wat gewend en zal er opnieuw veel via de zwarte markt verhandeld worden. Daar profiteert met name de Revolutionaire Garde van, die Amerika via de sancties juist hard wil aanpakken. De baas van de gevreesde Al-Quds brigade, deel van de Garde en verantwoordelijk voor buitenlandse missies, reageerde zelf al met een filmposter op Trump: „Ik zal tegenover jou staan.” Het is diplomatie anno 2018, waarbij zelfs HBO, de zender die verantwoordelijk is voor Game of Thrones, zich via sociale media afvraagt of de twee heren geen inbreuk maken op het auteursrecht. Hopelijk voor Iran blijft het betalen van een schadevergoeding uit, want het land wordt wel degelijk hard getroffen door de sancties. De grootste bron van inkomsten komt uit de olieverkopen. Het land heeft een van de grootste olievoorraden en is de 5e grootste olieleverancier. Het is dan ook de vraag in welke mate die oliehandel blijft bestaan als de Iraanse olieschepen als ‘spookschepen’ over de wereldzeeën varen? Veel grote buitenlandse bedrijven hebben zich de afgelopen maanden al teruggetrokken uit het land, de prijs van veel basisproducten is vorige maand met bijna 50% gestegen en Iran deelt inmiddels miljoenen voedselpakketten uit aan de allerarmsten. De bevolking hoopte met de nucleaire deal op een beter en minder geïsoleerd leven, maar is na de Amerikaanse terugtrekking uit het akkoord terug bij af. Dat vertaalde zich dit jaar geregeld in protesten tegen het regime, waarvan Amerika hoopt dat deze nu weer zullen oplaaien. Maar het Amerikaanse beleid is vooralsnog een sprong in het duister, waarbij de oplopende spanningen ook kunnen leiden tot gewelddadige confrontaties in het Midden-Oosten en daarbuiten, getuige de recente Iraanse terreurcomplotten in Frankrijk en Denemarken. Of om met Melisandre te spreken, het karakter uit Game of Thrones dat door de Nederlandse actrice Carice van Houten wordt gespeeld: „De nacht is lang en vol terreur.” Is het powerplay van Trump om macht af te dwingen in de wereld en hoe ver gaat Trump daarmee?

Over de handelsoorlog van de VS met China slecht nieuws voor Trump: Amerikaanse sojaboeren zitten met hun handen in het haar. Door de handelsoorlog is de vraag naar sojabonen uit China drastisch gedaald. Hoewel de vraag uit Europa toeneemt, is dat niet genoeg. “Sojaboeren zouden er volgens Trump beter van worden maar zijn integendeel flink getroffen.” Het is momenteel oogsttijd voor de sojaboeren in de VS. Naar verwachting stevenen ze zelfs af op een recordoogst. Eén probleem: er zijn niet genoeg kopers en dus is de angst dat hele ladingen wegrotten, zo vertellen boeren aan de NYT. De sojaboeren zijn de dupe geworden van de aanhoudende handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China, vinden ze. Nadat de Amerikaanse president Donald Trump de Chinezen hoge handelstarieven oplegde, sloegen de Chinezen keihard terug met importttarieven van 25% op, onder andere, sojabonen. Het is dus niet allemaal rozengeur en maneschijn.

Minister Wopke Hoekstra (Financiën) ,,hoopt” dat de Europese Commissie opkomt ,,voor het grotere belang van de eurozone’’ en Italië niet, zoals in het verleden, de hand boven het hoofd zal houden bij de begrotingsafspraken. Hij zei dit voor de maandelijkse Eurogroep in Brussel waar de door de commissie verworpen conceptbegroting op de agenda staat. Dit was een herhaling van zetten. Die uitspraak heeft hij al eerder in het publieke debat gedaan. [als je een heel eenzijdige kijk op dit probleem hebt en je prioriteit ligt bij de dienstbaarheid (=slippendrager) aan de financiële markten, zeg je dit, maar als je ook kijkt naar de sociale ellende in dat land kun je ook een ander standpunt innemen als de bankier van een van de rijkste landen in Europa] Verschillende rijke eurolanden, waaronder Nederland, hebben in het verleden de commissie bekritiseerd omdat ze het onder een enorme staatsschuld gebukte land toestond flexibel om te gaan met de begrotingsregels. Achteraf kun je daarop kritiek hebben maar daardoor verkeert Italië wel in een problematische toestand. Het is de boedel die voorgaande regeringen hebben achtergelaten [een staatsschuld van 130% bbp], waaraan de EC nooit op heeft ingegrepen. Twee weken geleden wees de commissie echter de eerste ontwerpbegroting van de nieuwe rechts-populistische regering af. [dit riekt naar ongelijke behandeling voor rechts-populistisch beleid] Dat is nog geen enkele lidstaat overkomen. Hoekstra vindt dat de commissie tot dusver ,,afgewogen en verstandig’’ is omgegaan met Italië. Rome heeft tot volgende week de tijd om nieuwe cijfers in te dienen. [we moeten daarbij wel in acht nemen dat de EU/Eurogroep geen enkel probleem had eerder de staatsschuld in Griekenland op te jagen naar 178,6 mrd]

ABN Amro heeft zijn winst in het derde kwartaal stevig opgevoerd, verloor in eerste instantie terrein, maar sloot hoger aan het einde van deze beursweek: van €22,28 aan het begin van de beursweek naar €23,08 voor het weekend. De bank slaagde er onder meer in de kosten goed onder controle te houden. Ook profiteerde het financiële staatsbedrijf van de sterke Nederlandse economie. Voor elke euro aan inkomsten moest ABN AMRO net iets minder dan 53 cent aan kosten maken. In het derde kwartaal van 2017 was dat nog een kleine 57 cent. ,,De kosten bleven dalen dankzij onze kostenbesparingsprogramma’s en de kredietvoorzieningen waren lager dan in de eerste twee kwartalen”, verklaart topman Kees van Dijkhuizen. Volgens hem boekte ABN AMRO mede hierdoor goede vooruitgang met zijn financiële doelstellingen. Hij hield zich op de vlakte over de stand van zaken over het opsporen van witwaspraktijken van klanten. Bij ABN Amro zouden 1000 personeelsleden daarmee bezig zijn.

Na de conference call met de ABN-top concludeerden analisten dat het concern meer last krijgt van Basel IV-vereisten. Die vragen om meer kapitaalbeslag. Dat kan het dividend drukken, aldus handelaar Rein Schutte van vermogensbeheerder Boer & Olij. ABN Amro keerde vorig jaar de helft van zijn winst uit aan haar aandeelhouders en wil dat nu in verhogen naar 60%. Of dat percentage daadwerkelijk wordt uitbetaald, maakt de bank begin komend jaar bekend. Voor de staat zou dat in elk geval een aardige opsteker zijn. Sinds de staat ABN Amro van de ondergang redde, is zij grootaandeelhouder. Nog altijd bezit de staat ruim de helft van de aandelen van de bank. ABN Amro hield aan de eerste negen maanden van dit jaar een nettowinst van 2 miljard over. Dat betekent dat de staat alleen al over die negen maanden ruim 600 miljoen euro aan dividend zal opstrijken. ABN Amro beleeft in financieel opzicht een goed jaar en kwam ook goed door de meest recente stresstest, het onderzoek naar de crisisbestendigheid van grote Europese banken dat de Europese Centrale Bank (ECB) tweejaarlijks verricht. [dat zegt mij niet alles. Als de ECB het monetaire beleid gaat aanpassen, kunnen de kaarten van het ene op het andere moment keren] Bestuursvoorzitter Kees van Dijkhuizen toonde zich daar bij de presentatie van ABN Amro’s resultaten over het derde kwartaal wel content mee. Dit jaar daalde het personeelsbestand, gemeten in voltijdbanen, met ruim 500. Vergeleken met eind september 2017 werken er 1549 minder mensen bij ABN Amro. Er gaan nog steeds kantoren dicht en de digitalisering schrijdt voort. ABN Amro was, vergeleken met een jaar geleden, 4% minder kwijt aan personeelskosten. ABN Amro’s kwartaalwinst kwam uit op €725 mln, 8% meer dan vorig jaar. De bank moest wel meer geld vrijmaken om slechte leningen op te vangen. Daarbij ging het niet om kredieten aan ‘gewone’ klanten (particulieren), maar om grote klanten, onder meer in de olie- en gasindustrie en het transport over zee. Er staat druk op de netto-rente-inkomsten van ABN Amro vanwege de grotere concurrentie in verkochte hypotheken. Eerder waren er al berichten dat de Staatsbank in de cijfers over het derde kwartaal tevens een last op van €27 mln meeneemt als gevolg van eerder aangekondigde ingrepen bij zijn zakenbank. Verder zorgde de verkoop van de Luxemburgse divisie voor vermogensbeheer en verzekeringsactiviteiten aan BGL BNP Paribas voor €12 mln aan opbrengsten. Het concern kondigde begin augustus nog een ingreep aan bij zijn Corporate & Institutional Bank (CIB). Daarbij verdwijnen onder meer 250 banen. Om de winstgevendheid te verbeteren wil de bank zich bij de zakenbank bijvoorbeeld minder richten op de sectoren waarvan de inkomsten uiterst wisselvallig zijn. Eerder werd gemeld dat met de ingreep een bedrag is gemoeid van ongeveer €50 mln.

Nederland doet te weinig tegen te veel stikstof in de natuur, zegt het Europees Hof in een verstrekkend arrest. Gesterkt door die uitspraak gaan milieuorganisaties de vergunningen van kolencentrales aanvechten. Naar verwachting zullen provincies voorlopig geen nieuwe natuurvergunningen kunnen verlenen. Boeren kunnen dus niet verder uitbreiden. Plannen voor wegen, zoals de uitbreiding van de A27 (Amelisweerd), gaan in de ijskast. Het CDA in de Tweede Kamer reageerde bezorgd. “Deze uitspraak kan forse gevolgen hebben voor de landbouw, de infrastructuur en de werkgelegenheid”, zegt CDA-landbouwwoordvoerder Jaco Geurts. De Partij voor de Dieren noemt de uitspraak daarentegen “geweldig nieuws”. Het Hof in Luxemburg heeft zich uitgesproken over de Nederlandse Programma Aanpak Stikstof (PAS). Dat is een in 2015 gestart programma van de ministeries van Landbouw, Infrastructuur en Defensie en de twaalf provincies. Het moet de natuur beschermen tegen te veel stikstof. Stikstof is voor 45% afkomstig van de landbouw en veeteelt, huishoudens en het wegverkeer tekenen ieder voor 6,4%, de internationale scheepvaart voor 3,6%, vliegtuigen en de nationale scheepvaart voor 2,2%, de energiesector voor 0,5% en er komt 31% van de stikstof uit het buitenland (alle cijfers zijn van 2016). In kwetsbare gebieden verstoort stikstof de natuurlijke balans, waardoor beschermde planten en dieren verdwijnen. De overheid probeert met de PAS ervoor te zorgen dat veestallen, fabrieken en verkeerswegen kunnen uitbreiden, terwijl de hoeveelheid stikstof in natuurgebieden tegelijkertijd daalt. Dat moet bereikt worden met technische maatregelen, zoals luchtwassers die de uitstoot van stallen filteren, en herstelmaatregelen in natuurgebieden, zoals het vaker maaien van duingras en de aanplant van heide. Deze maatregelen leiden nog niet tot minder stikstof in de natuur, zo blijkt uit metingen. Het Europees Hof stelt vast dat vooraf niet is getoetst of de maatregelen wel werken. De Nederlandse provincies hebben dus duizenden vergunningen verleend zonder zeker te weten of de natuur voldoende wordt beschermd. Dat mag niet van het Europese Hof. Met deze uitspraak is de juridische basis onder al die vergunningen weggeslagen, stelt Johan Vollenbroek van de Nijmeegse milieuorganisatie Mobilisation for the Environment. De Raad van State moet het Europese arrest nu toepassen in ruim tweehonderd lopende bezwaarprocedures. Dat zal duren tot volgend voorjaar.

Met twee andere lokale milieuorganisaties procedeerde Vollenbroek sinds 2015 tegen honderden natuurvergunningen. “Dit arrest is een geweldige overwinning voor de natuur”, zegt hij. “De PAS is van tafel geveegd.” Mobilisation for the Environment verwacht dat onder meer de uitbreiding van de snelweg A27 bij Utrecht niet door kan gaan, omdat die zorgt voor extra stikstofneerslag in natuurgebied Amelisweerd. Vollenbroek en zijn medestanders krijgen bijval van Natuurmonumenten, Greenpeace en Milieudefensie. Alle drie zijn blij met de uitspraak van het Europees Hof. De milieuorganisaties hebben ieder ook ideeën om de stikstofuitstoot wel omlaag te krijgen. Milieudefensie wil de maximumsnelheid terugbrengen van 130 naar 120 kilometer per uur. Mobilisation for the Environment vindt krimp van de veestapel onvermijdelijk. Zover wil minister Schouten van Landbouw tot nu toe niet gaan. Wel erkent zij dat het onduidelijk is of de – vrijwillige – maatregelen van de agrarische sector om minder stikstof uit te stoten effectief zijn. [deze uitspraak van het Hof heeft niet alleen een financieel/ethische kant maar ook een sociaal/maatschappelijke. Onder de boerenstand veroorzaakt het grote onrust door een toegenomen onzekerheid of duurzamer ‘boeren’ nog wel rendabel blijft] De ministeries en de provincies laten weten dat zij het Europese arrest ‘bestuderen’. Mobilisation for the Environment gaat nu de natuurvergunning van de drie nieuwe kolencentrales in de Eemshaven en in Rotterdam aanvechten.

Het Europese Hof van Justitie in Luxemburg heeft gesproken op verzoek van de Raad van State, die aan het Hof had gevraagd een uitspraak te willen doen over de wijze waarop de Nederlandse overheid beperkte uitstoot van stikstof vaststelt. Daarover had de Advocaat-Generaal een half jaar geleden het Hof al geadviseerd dat het Nederlandse programma is gebaseerd op verwachte effecten en veronderstelde resultaten, niet op feiten. [Ook als we kijken naar het voorgenomen klimaatbeleid over onder meer de beperking van de uitstoot van CO2 (koolstof) hebben we geweldige voornemens maar in de uitvoering zijn we bijna het allerslechtste kind van de klas in de EU] Door de nu ontstane situatie wordt het moeilijk het VVD-beleid uit te voeren van meer wegen en de snelheid op autosnelwegen van 130 km per uur, net als een uitbreiding van fabrieken en veestallen, waarmee kool- en stikstof vrijkomt zonder dat kan worden aangetoond dat die binnen de Europese normen blijven. Het grote probleem voor de boeren is de stikstof die vrijkomt uit ammoniak uit dierlijke mest. Er zal politiek een heroverweging moeten gaan plaatsvinden over het functioneren van de 7 kolencentrales.

© 2018 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 9 november 2018; week 45: AEX 529,55; Bel20 3556,31; CAC40 5106,75; DAX30 11.529,16; FTSE 100 7.105,34; SMI 9074,34; RTS (Rusland) 1121,38; DJIA 25.989,3; NY-Nasdaq 100 7.039,15; Nikkei 22.250,25; Hang Seng 25.601,92; All Ords 6011,00; SSEC 2.598,87; €/$1,133748; BTC/USD $6441,7; 1 troy ounce goud $1209,40; dat is €34.275,46 per kilo; 3 maands Euribor -0,316% (1 weeks -0,376%, 1 mnds -0,369%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,546%; 10 jaar VS 3,2096%; 10 jaar Belgische Staat 0,824%, 10 jaar Duitse Staat 0,416%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,03%, 10 jaar Japan 0,1203%; 10 jaar Italië 3,407%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,349.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.