UPDATE 09-10-2021/602 De confrontatie tussen Hoekstra, de jurist, en Omtzigt, de econometrist

Nog voor de informatiegesprekken van VVD, D66, CDA en CU over de inhoud van een regeerprogramma, is er onrust in de politiek ontstaan over de positie van een misschien wel twee van de politieke leiders die nu aan tafel zitten: Hoekstra (CDA) en Rutte (VVD). De Kamer wil van de hoed en de rand weten. In het vorige blog meldde ik al de eerste details. Hier het artikel van Dirk Waterval in Trouw: Net voordat CDA-leider Wopke Hoekstra als minister van Financiën stelling nam tegen belastingparadijzen had hij zelf nog een belang in een tropische brievenbusfirma. CDA-leider en demissionair minister van Financiën Wopke Hoekstra heeft jarenlang een belang gehad in een brievenbusfirma op de Britse Maagdeneilanden. Hoekstra maakte tot oktober 2017 deel uit van een besloten beleggingsclub die dit belastingparadijs in de Caribische Zee nog altijd gebruikt om te investeren in een safaribedrijf in Oost-Afrika. Tot die besloten club behoren meerdere publieke personen, onder wie president-commissaris Tom de Swaan van staatsbank ABN Amro. De Swaan werd in juli 2018 door Hoekstra benoemd bij de bank. De Britse Maagdeneilanden vormen één van de grootste belastingparadijzen ter wereld. Onthullingen laten al sinds 2013 zien hoe het land corruptie en fraude helpt verhullen. De betrokkenheid van Hoekstra blijkt uit onderzoek van Trouw, Het Financieele Dagblad en het onderzoeksplatform Investico, die daarvoor toegang hadden tot de Pandora Papers. Dat is een grote hoeveelheid gelekte documenten uit belastingparadijzen. Die zijn in bezit van ICIJ, het internationale journalistencollectief waarbij de drie media zijn aangesloten. Hoekstra kocht zijn aandelen op de Maagdeneilanden in 2009 en verkocht die een week voor hij in oktober 2017 aantrad als minister van Financiën. Vanaf dat moment was het zijn taak om als minister misbruik via belastingparadijzen aan te pakken. In antwoord op vragen laat Hoekstra weten dat hij zijn belang in de brievenbusfirma altijd heeft gemeld bij de fiscus. Dat deed hij echter niet bij de Eerste Kamer. Hoekstra was tussen 2011 en 2017 senator namens het CDA en was toen lid van een commissie die in schriftelijke overleggen meedacht over de internationale strijd tegen belastingontwijking. De CDA-leider stelt in een reactie dat hij niet verplicht was melding te maken van zijn aandelen, en dat hij zich altijd aan de vereiste procedures heeft gehouden. “Strikt genomen klopt dat, maar het was ethischer geweest om het wél te melden”, stelt hoogleraar Christoph Demmke, expert op het gebied van integriteit en adviseur van het Europees Parlement. Demmke noemt Hoekstra’s handelwijze ‘onacceptabel’ en ‘beneden alle internationale standaarden’. Lees hier de politieke reacties op het nieuws: ‘Beleggingen Hoekstra schadelijk voor reputatie Nederland’ Hoekstra antwoordt op vragen over de Maagdeneilanden-constructie dat hij geen weet had van de vestigingsplaats van de brievenbusfirma. Van de andere investeerders die Trouw heeft benaderd, stelt niemand dat hij niet wist dat de brievenbusfirma op de Maagdeneilanden is gevestigd. Een enkeling herinnert zich dat hij bij de aankoop van de aandelen een document moest tekenen waarop ‘Britse Maagdeneilanden’ stond vermeld. Naast Tom de Swaan en Hoekstra bestaat de investeringsgroep uit vooraanstaande personen uit de financiële wereld, zoals oud-zakenbankier Wilco Jiskoot (nu commissaris bij Hema en Jumbo) en Alexandra Schaapveld, commissaris bij Société Générale en tot voor kort ook bij ontwikkelingsbank FMO. De brievenbusfirma waarin zij een belang hebben heet Candace Management Limited. De firma is een investeringsvehikel waarmee de beleggers geld staken in Asilia Africa, een bedrijf dat safarireizen aanbiedt. De onderneming zorgt naar eigen zeggen voor veel werkgelegenheid in Kenia en Tanzania. Grote internationale geldschieters, zoals het Noorse staatsfonds Norfund, investeren ook in het bedrijf.

Mede-oprichter van Asilia Jeroen Harderwijk, die de brievenbusfirma op de Maagdeneilanden beheert, zegt dat de route via de Cariben is gekozen omdat hij daarmee gemakkelijker investeerders uit andere landen kon aantrekken. Ook was de Maagdeneilanden-route volgens hem goed bruikbaar om de investeringen naar meerdere landen in Afrika te laten lopen. Harderwijk ontkent dat die keuze de investeerders financieel voordeel heeft opgeleverd. Van belastingontwijking of -ontduiking zou geen sprake zijn: alle door Trouw benaderde investeerders stellen dat zij hun zakelijke belang jaarlijks hebben opgegeven bij de Belastingdienst. Demissionair minister Hoekstra stelt dat hij bij de verkoop van zijn aandelen in 2017 alleen zijn inleg van €26.500 heeft teruggevraagd, en het rendement van €4800 aan een goed doel, wetenschappelijk onderzoek naar kanker, heeft geschonken. Ongeveer een half jaar nadat hij zijn belang had verkocht, benoemde Hoekstra in zijn rol als minister van Financiën mede-investeerder Tom de Swaan tot president-commissaris van staatsbank ABN Amro. Niet duidelijk is of één van hen toen heeft gemeld dat zij kort tevoren nog gezamenlijk investeerden. Hoekstra ontkent te hebben geweten dat De Swaan ook deel uitmaakte van de investeringsclub. De lijsten met namen die volgens verschillende investeerders uit de groep regelmatig rondgestuurd worden, zegt Hoekstra nooit te hebben gezien. Lees de reconstructie over Hoekstra’s bezit op de Maagdeneilanden: Hij moet nú van die aandelen op de Britse Maagdeneilanden af, zegt Wopke Hoekstra op een najaarsdag in 2017 aan de telefoon tegen een oude studievriend. Hij is zojuist gepolst voor zijn droombaan: minister van Financiën. Die functie dwingt hem al zijn aandelenbezit af te stoten, en daar is haast bij. (bron: Trouw)

De Kamer neemt minister Hoekstra onder vuur na belang in brievenbusfirma: Demissionair minister Wopke Hoekstra van Financiën (CDA) moet zich in de Tweede Kamer verantwoorden voor het belang in een brievenbusfirma in een belastingparadijs in de jaren 2009-2017, voordat hij minister werd. Van links tot rechts willen oppositiepartijen zo snel mogelijk met hem in debat, schrijft Raoul du Pré in de Volkskrant. Hoekstra kwam zondag in de problemen toen bleek dat hij tot vlak voor zijn benoeming een zakelijk belang had in een brievenbusfirma gevestigd op de Britse Maagdeneilanden. Hij was in die jaren lid van de Eerste Kamer, waar hij deelnam aan de commissie die zich boog over ideeën om grensoverschrijdende belastingontwijking te voorkomen. Hoekstra meldde zijn eigen sluiproute destijds niet aan de Eerste Kamer – dat is formeel ook niet verplicht – maar bij zijn aantreden in 2017 wel aan premier Rutte. Toen heeft hij de aandelen verkocht. Hij zegt nu dat hij niet wist dat het geld via de Maagdeneilanden liep. Die verklaring roept vragen op in de Tweede Kamer. ‘Hoekstra ontkent geweten te hebben dat het bedrijf in een belastingparadijs gevestigd was, maar heeft Rutte dan weer wel geïnformeerd. Hoe kan dat? En waarover dan?’, aldus PvdA-Kamerlid Henk Nijboer. Hij heeft inmiddels een debat aangevraagd. ‘Ik wil heel precies weten hoe dit zit.’ SP, GroenLinks en de PVV sluiten zich daar bij aan. GroenLinks-leider Klaver vindt het ‘uitermate verontrustend’ dat uitgerekend de minister van Financiën nu gelinkt wordt aan een brievenbusfirma. Het Binnenhof zoekt al jaren naar manieren om belastingontwijking via buitenlandse sluiproutes aan banden te leggen. Het ministerie van Financiën wordt geacht voorop te gaan in die zoektocht. Daarom vraagt SP-leider Marijnissen zich nu af of Hoekstra nog wel geloofwaardig is als minister. PVV-leider Wilders legt direct de link met de affaire die Hoekstra’s departement in grote verlegenheid heeft gebracht. Op Twitter spreekt hij Hoekstra direct aan: ‘Hoe voelt dat nou om met je brievenbusfirma in een belastingparadijs te hebben geïnvesteerd terwijl jaren later de slachtoffers van de toeslagenaffaire nog steeds op hun geld zitten te wachten?’ Voormalig Kamervoorzitter Khadija Arib is niet minder kritisch. ‘Voor alle bewindslieden geldt dat hun integriteit boven iedere twijfel verheven moet zijn, maar over de financiële integriteit van de minister van Financiën mag beslist geen onduidelijkheid bestaan. Die moet onberispelijk zijn.’ (bron: VK) De slappe reactie van Hoekstra spreekt boekdelen. Hij moet het boegbeeld zijn voor de opsporing van belastingontduiking en -ontwijking, maar hij participeerde zelf in een besloten clubje dat op een van de grootste belastingparadijzen ter wereld via een brievenbusconstructie was gevestigd en een investering van zijn opgebouwde pensioenreserves via het belastingparadijs op Guernsey (VK). Deze investering was een fonds dat zijn werkgever McKinsey had geregeld voor 30.000 personeelsleden, als een soort pensioenregeling. Hoekstra was partner bij dit adviesbureau. Beide investeringen heeft de minister afgestoten in overleg met de landsadvocaat een week voor hij toetrad tot het kabinet. En dan verontschuldigt hij zich met ‘ik wist echt niet dat het bedrijf op de Maagdeneilanden was gevestigd, maar hij zegt niet dat het een brievenbusfirma was. Ook zegt hij niet te weten wie de andere beleggers van het besloten clubje waren, ondanks dat anderen zeggen dat de namen van het besloten beleggingsclubje wel bekend waren. Het riekt naar een serviceclub: Old Boys Network. Er zal een onderzoek moeten ingesteld naar de schriftelijke bijdragen die hij, als senator in de periode 2011-2017, heeft geleverd als lid van een commissie die ‘meedacht over de internationale strijd tegen belastingontwijking’. Met zijn verleden kan hij niet langer bogen op een schoon blazoen en dat is noodzakelijk voor een ‘founder’ voor het volgende kabinet. Het is ook de vraag of het CDA hiervan geweten heeft. En dan de positie van de premier. Hij wist ervan maar zag het door de vingers. Dit kennen we van hem, het deert hem niet. Het is nu de vraag of Hoekstra nog langer aan de onderhandelingstafel van de informateur kan blijven zitten. En hoe reageren Kaag en Segers op deze ontwikkeling? Johan Remkes (VVD) heeft zijn eindverslag ingeleverd en gaat verder met Wouter Koolmees (D66) met de onderhandelingen over de inhoud van het regeerprogramma (kleine versie), maar in de Kamer zijn er twijfels of ‘oude wijn in ouwe zakken’ de hoognodige wijzigingen in het staatsbestel en de enorme uitdagingen waarvoor wij staan kan realiseren. Minister Hoekstra zegt, tijdens het debat in de 2e Kamer te hebben gekozen voor het stallen van zijn pensioenvoorziening omdat zijn toenmalige werkgever, McKinsey. dat aanbood. Hij benadrukt dat 30.000 voormalige collega’s wereldwijd daar ook gebruik van maken. Partners bij McKinsey mogen zelf niet beleggen in beursgenoteerde bedrijven, “juist om te voorkomen dat er belangenconflicten ontstaan”. De CDA-leider gelooft ook niet dat de praktijk bij gewone pensioenfondsen wezenlijk anders was dan bij McKinsey. “Daar kom je ook allerlei belastingparadijzen in tegen.” Het laat volgens hem zien hoe zeer de tijdgeest de afgelopen jaren veranderd is. (bron: nu)

Informatie-ontwikkelingen

Tijdens het Kamerdebat over het eindverslag van informateur Remkes, 5 oktober 2021, leverde Lilian Marijnissen een ‘vernietigend lijstje van feiten waarmee het demissionaire kabinet Rutte III (sinds januari 2021) werd geconfronteerd’, zie https://www.youtube.com/watch?v=L4Z8RXY_Bl8 12 bewindspersonen verlieten het kabinet, na Mona Keizer is nu ook Wouter Koolmees opgestapt nu hij tot informateur is benoemd (althans dat was hij voornemens) en of Wopke Hoekstra de eindstreep haalt is eveneens twijfelachtig. De nieuwe informateurs Koolmees en Remkes noemen de volgende fase van de kabinetsformatie een experiment. Anders dan bij eerdere formaties moet er nu een beknopt regeerakkoord komen. Verder moet het nieuwe kabinet werk gaan maken van een nieuwe bestuurscultuur. “Een mooie, maar ook ontzettend lastige klus”, zei Remkes. Onder zijn leiding kwam er een doorbraak in de formatie en besloten VVD, CDA, D66 en CU in gesprek te gaan over een nieuw kabinet. De informateurs hopen verder op inbreng van PvdA en GroenLinks, al lijken die daar weinig voor te voelen. Een deadline willen de informateurs niet noemen. (bron: NOS) Aangezien deze opdracht een ‘experiment’ is, dat nooit eerder is uitgeprobeerd, zou het zinvol zijn geweest als er een tussen- dan wel einddatum zou zijn bepaald. Nu kan het weer weken duren voordat er enige duidelijkheid komt of er een stabiel kabinet komt dat kan rekenen op voldoende draagvlak in de beide Kamers der Staten Generaal. Als niet tenminste één linkse partij een nieuw kabinet gaat gedogen ziet het er niet hoopvol uit. Wat dit betreft is het stemgedrag in de Eerste Kamer doorslaggevend. Behalve de vier coalitiepartijen (VVD, CDA, D66 en CU) is er weinig vertrouwen in de Kamer dat de informateurs in hun opdracht gaan slagen. Het falende beleid van de 4 partijen in Rutte III en de chaos die ze achterlaten, schept weinig vertrouwen dat ze het nu ineens wel zouden kunnen. Verder zijn de problemen complex en dat heeft bij Rutte tot dusverre altijd voor obstakels geleid. Het huidige demissionaire kabinet heeft al aangekondigd dat er vele tientallen miljarden euro’s extra geleend zullen moeten worden om het gewenste beleid te kunnen uitvoeren. Maar een hogere staatsschuld betekent een zwaardere last voor komende generaties zonder dat duidelijk is of die investeringen hogere baten gaan genereren. Voor mij is Rutte zelf het grootste struikelblok voor de totstandkoming van een kabinet onder zijn leiding.

Een deel van de 1.300 mln die gemeenten krijgen voor tekorten in de jeugdzorg wordt uitgegeven aan andere zaken, blijkt uit een NOS-rondgang. De helft van de 352 gemeenten reageerde. Het geld wordt bijvoorbeeld gebruikt voor een cultureel centrum of voor het onderhoud van wegen. Gemeenten gebruiken het ook voor de WMO (Wet Maatschappelijk Ondersteuning). Jeugdzorg Nederland vreesde al voor een andere besteding. Staatssecretaris Blokhuis wijst er in een reactie op dat het extra geld niet is geoormerkt voor jeugdzorg. Gemeenten mogen het ook besteden aan andere maatschappelijke doelen, zeker omdat ze lang meer aan jeugdhulp hebben besteed. (bron: NOS) Dat kan natuurlijk niet: de Kamer wil dat er meer geld beschikbaar wordt gesteld aan de gemeenten om de wachtlijsten in de jeugdzorg weg te werken en de overheid geeft daarvoor geld aan de gemeenten maar bepaalt niet dat het aan de jeugdzorg moet worden besteed. Nee, gemeenten mogen het ook besteden aan andere doelen als ze dat willen. De macht van de vrije markt ten voeten uit. Staatssecretaris Blokhuis is politicus van de Christen Unie.

Financieel/economische berichten

Crashes op financiële markten zijn van alle tijden. 90 jaar geleden vond de allergrootsteplaats op Wallstreet met een daling van de DJIA met 89,2% van 3 september 1929 (381,77) tot 8 juli 1932 (41,22). De crash werd gevolgd door een bankencrisis en een internationale schuldencrisis, waarvan de directe gevolgen vrijwel het gehele decennium voelbaar bleven. Het BNP van de VS daalde in 1930 met 40%. In 1932 waren er in totaal meer dan 9.000 banken door de crisis failliet gegaan en daalde het bbp in de met 13%. Een jaar later steeg de werkloosheid in de VS met 25%. Het aantal werklozen in Nederland bedroeg in 1930 circa 150.000 en kwam in 1935 op een hoogtepunt van bijna 600.000. Na de Tweede Wereldoorlog traden ook in 1987, 1988 en in 2000 kregen de aandelenbeurzen zware klappen te verduren. De krant rechts, NRC Handelsblad (een fusie van de Nieuwe Rotterdamsche Courant en het Algemeen Handelsblad) dateert van zaterdag 9 januari 1988.

Het kabinet gaat geen extra Gronings gas winnen vanwege de snel stijgende energieprijzen. Minister Blok zegt dat hij Groningers kan geruststellen: alleen bij extreme kou zal een beroep gedaan worden op het Groningerveld. De winning in Groningen wordt volgens Blok snel afgebouwd en zal niet weer worden opgeschroefd vanwege de hoge energieprijzen. Ook minister Ollongren vindt dat het kabinet zich aan die belofte moet houden. Minister Hoekstra zegt dat hij niet direct een oplossing heeft voor de hoge prijzen. “Maar we zullen een been moeten bijtrekken. Dit vraagt om actie.” (bron: NOS)

Er zitten grote verschillen tussen de beoordelingen van aardbevingsschade in Groningen. Dat concludeert RTV Noord op basis van een intern onderzoek van het Instituut Mijnbouwschade Groningen. Bij vergelijkbare gevallen komt één van de gespecialiseerde schadebureaus structureel op lagere bedragen uit dan de 3 andere bureaus die daarvoor worden ingezet. Het verschil is soms duizenden euro’s en de reden daarvoor is onduidelijk. In het voorjaar werd daarom de afhandeling van zo’n 1500 dossiers stilgelegd. Het Instituut vindt de grote verschillen niet te begrijpen en ongewenst. (bron: NOS)

De data per augustus 2021 van de vorderingen en schulden van het clearing-systeem TARGET2 van de ECB zijn bekend. De posities zijn de laatste maanden weinig veranderd: Duitsland heeft nog steeds de grootste vordering van €1.035 mln en Luxemburg €306 mln. De grootste schulden hebben nog steeds Spanje met €502 mln, Italië met €491 mln en Griekenland met €97 mln. Ook Nederland heeft sinds vele jaren een piepkleine schuld van €5 mln. (bron: https://sdw.ecb.europa.eu/browse.do?node=bbn4859)

De inflatiecijfers over de maand september zijn nog altijd niet officieel bekend. Per 1 oktober werd voor de eurolanden een voorlopig cijfer bekend gemaakt van 3,4%, maar de onderbouwing ontbreekt nog. De stijging zou vrijwel geheel te wijten zijn aan de stijgende energieprijzen. Zie de details op: https://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/11563291/2-01102021-AP-EN.pdf/18dab5f9-9b23-7635-cc31-9112465da2fb De consumptieprijsindex van september 2021 stijgt van 2,73% naar 2,86%. Het inflatiecijfer in de VS over september is er nog niet.

Het demissionaire kabinet is bereid te kijken naar maatregelen vanwege de stijgende energiekosten. “We willen dit oplossen”, zei minister Hoekstra deze week in de Kamer, waar de forse stijging van de gas- en stroomprijzen werd besproken. Hoekstra zei verbaasd te zijn “hoe snel dit probleem heel groot is geworden”. Hij verwacht dat het kabinet ingrijpt, bijvoorbeeld door de gasvoorraden sneller aan te vullen of door nog meer in te zetten op isolatie. Volgens bronnen wordt ook gesproken over verlaging van de energiebelasting, of een tijdelijke ontheffing van die belasting voor huishoudens. (bron: NOS)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

President-commissaris Tom de Swaan van ABN Amro doet zijn investering via een brievenbusmaatschappij op de Maagdeneilanden, Candace Management Limited, van de hand, na de ophef die daarover is ontstaan. Een belegging via een belastingparadijs roept in de huidige tijd vraagtekens op, zegt hij in een verklaring. Zo’n constructie is niet verboden, maar wel omstreden. De Swaan benadrukt dat de gebruikte constructie de investeerders geen voordeel heeft opgeleverd. (bron: NOS) ‘In de huidige tijd’ is dat al jaren het geval. Dus nu zijn naam is gevallen en Hoekstra in problemen verkeert, kiest hij eieren voor zijn geld. De vraag is of de Swaan zijn benoeming bij de staatsbank ABN Amro te danken heeft aan zijn mede-investeerder Hoekstra in deze brievenbusfirma?

De site van de Nederlandse Belastingdienst laat er geen onduidelijkheid over bestaan. ‘Belastingontduiking’ is illegaal, omdat inkomens, winsten of vermogens worden verzwegen. Over ‘belastingontwijking’ laat de Nederlandse fiscus zich genuanceerder uit. Want bij die variant komen belastingplichtigen hun verplichtingen wel na, maar maken zij gebruik van verschillen in nationale regelgeving, waardoor belasting ontweken kan worden. Formeel mag belastingontwijking dan niet illegaal zijn, maar – schrijft de Belastingdienst op zijn site – „het kunstmatig verschuiven” van winsten is een vorm van ontwijking die nu „nationaal en internationaal wordt aangepakt”. Hetzelfde geldt voor „het uithollen van de belastinggrondslag”, waarbij bijvoorbeeld het vermogen van iemand kunstmatig wordt verlaagd. Misschien niet zomaar illegaal, maar in elk geval ongewenst, zo vindt de fiscus. De scheidslijn tussen legaal en illegaal kan bij ontwijking dun zijn: legale manieren om belasting te ontwijken kunnen immers misbruikt worden. En dan is er sprake van misbruik van recht. Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) en president-commissaris van ABN Amro Tom de Swaan waren mede-eigenaar van een brievenbusfirma op de Britse Maagdeneilanden en beiden stellen dat zij deze zogeheten offshorebelegging aan de Nederlandse fiscus hebben opgegeven. Van (illegale) ontduiking zou daarmee geen sprake zijn. Of de in 2009 gedane investeringen wel gepast zijn voor topmensen in de financiële wereld, is geen fiscale maar vooral een morele vraag. Dat het mag, wil nog niet zeggen dat het ook wenselijk is. Dat blijkt ook uit de reactie van bankier De Swaan die direct na de onthulling van zijn belegging afstand deed van de aandelen. In een brief aan de ABN Amro-medewerkers – waaruit het Financieele Dagblad citeert – schrijft De Swaan heel goed te snappen, „dat de constructie vragen oproept in de huidige tijd”. En: „Het valt mij aan te rekenen dat ik het afbreukrisico van deze structuur onvoldoende op mijn netvlies heb gehad.” (bron: NRC) Nagetrokken moet worden of de beide heren hun financieel belang bij deze brievenbusfirma hebben verantwoord bij de jaarlijkse aangiftes IB.

Industrieconcern VDL Groep verwacht nog langer last te hebben van de digitale aanval die het bedrijf deze week parten speelt. Niet duidelijk is wat de precieze oorzaak is, of het om een aanval met gijzelsoftware gaat en of er gegevens gestolen zijn. VDL heeft in Nederland verschillende vestigingen. Het hoofdkantoor staat in Eindhoven. Onder het concern vallen in totaal 105 bedrijven, ook in Amerika en Azië. Die zijn allemaal geraakt, maar niet in dezelfde mate. VDL houdt zich onder meer bezig met de ontwikkeling en productie van bussen en de assemblage van personenauto’s. (bron: NOS)

Rechters zijn uiterst kritisch op de manier waarop ze zijn omgegaan met ouders die in de problemen kwamen door de kinderopvangtoeslag. Dat schrijft het AD, dat een onderzoeksrapport van de beroepsgroep in handen heeft. Een commissie van rechters bekeek alle 16.753 toeslagzaken die tussen 2010 en 2019 bij bestuursrechters binnenkwamen. De conclusie is dat de meeste rechters  de aanpak van de Belastingdienst, dat ouders alles moesten terugbetalen, blind volgden, terwijl ze zich daar niet goed bij voelden. De onderzoekers vinden dat de rechters zich meer moeten inleven in de burger. (bron: NOS) Die conclusie is erg mild geformuleerd. Rechters hebben volledig gefaald in hun uitspraken. Zij hebben geen recht gesproken, zij hebben geen onderzoek uitgevoerd naar de stellingen die Financiën aanvoerde voor hun zogenaamde gelijk. Dat is een grove tekortkoming in de uitvoering van de Rechtstaat. Zij hebben meegewerkt aan de enorme chaos die nu is ontstaan in de samenleving. Het is te hopen dat zij daarvan geleerd hebben de belangen van beide partijen aan de feiten te toetsen, daar worden ze voor betaald.

Europa/EU/ECB

Het Poolse Constitutionele Hof zegt dat het Poolse recht boven het Europese recht gaat en dat sommige EU-wetten in strijd zijn met de Poolse grondwet. Waarschijnlijk leidt het vonnis tot een rel tussen Polen en de EU. Uitspraken van het Europese Hof zijn bindend en gaan boven nationale wetten en regels. Dat hof heeft Polen meermaals berispt vanwege hervormingen die de rechtspraak in gevaar brengen. De Poolse regering moet het oordeel nog wel bekrachtigen. Het hof bestaat vooral uit aanhangers van de regerende PiS-partij. De Poolse regering vindt dat de EU zich te vaak bemoeit met interne aangelegenheden. Enkele EU-landen hebben verbolgen gereageerd op de uitspraak van het Constitutionele Hof in Polen. Die uitspraak zet de verhoudingen verder op scherp. “Een aanval op Europa”, aldus een Franse minister. Hij sluit economische sancties niet uit en noemt de situatie uiterst serieus. De Duitse minister van BuZa veroordeelt de uitspraak en zegt dat landen die bij de EU horen zich ook volledig moeten houden aan alle regels. Premier Morawiecki (Polen) is verheugd, maar oppositieleider Tusk roept mensen op om de straat op te gaan. (bron: NOS) Is er hier sprake van tendentieuze berichtgeving? Twee grote West-Europese landen van de in totaal van 27 landen hebben zich hierover uitgesproken. Maar ik constateer al langer dat er grote verschillen zijn tussen de wensen en behoeften van Oost- en West Europese lidstaten, die veelal worden afgekocht met subsidies en kredieten. In het vorige blog heb ik al gemeld dat Polen een dwangsom van een half miljoen euro moet betalen PER DAG omdat ze een bruinkoolmijn niet willen sluiten (in het kader van de Green Deal van Frans Timmermans). Daar maak je geen vrienden mee.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 1648, 326 aantal opgenomen mensen in het ziekenhuis + 128 op de IC; maandag 1932, 351, 132; dinsdag 1929, 347, 134; woensdag 2760, 341, 128; donderdag 2790, 339, 130; vrijdag 2520, 343, 127; zaterdag 2288, 349, 130.

In het vorige blog heb ik uitgebreid aandacht besteed aan de gevolgen van corona. Ik heb daar gesteld dat het aantal aan corona geregistreerde doden, voornamelijk bestond uit kwetsbare ouderen. Ik heb daar nu data bij van het RIVM: Overledenen onder de 50 jaar: 1%; tussen de 50 en 60 jaar: 2%; tussen 60-70: 8%; tussen 70-80: 25%; tussen 80-90: 43% en boven de 90 jaar: 20%.

Eyeliners

De Algemene Rekenkamer stelt dat de aanpak van arbeidsuitbuiting faalt

Nederland een narco-staat (land met een grootschalige productie van en/of handel in drugs)? Nee, dat niet. Misschien wel een land met een narco-economie

EU zoekt uitweg uit de gascrisis

Kinderopvang komt ernstig handen tekorten

Energiearmoede dreigt bij minima]

Metamorfose ketens drukt winkelier uit stadscentra weg

Als we niet uitkijken rijdt er straks in de hoofdstad geen metro meer

Aanslag op Rutte is niet onvoorstelbaar

Verzet is belangrijk in een democratie

Frontberichten

Er is weer een stap gezet in de richting van een mondiale belasting. Op initiatief van de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) besloten 136 landen een verdrag te ondertekenen over een vennootschapsbelasting van 15%. 4 landen (Sri Lanka, Kenia, Nigeria en Pakistan) haakten af. Veel landen moeten het verdrag nog aan hun parlementen voorleggen. Ratificatie zal de nodige voeten in de aarde hebben. De bedoeling is dat het mondiale tarief in 2023 in werking treedt. De G20 (de 19 grootste economieën en de EU) zal op een top in Rome volgende maand het besluit nog moeten goedkeuren. Is hier sprake van een doorbraak, en wat betekent deze deal voor Nederland? Organisaties zoals Oxfam Novib zijn zeer ontevreden. Zij vinden het tarief te laag en vrezen dat ontwikkelingslanden benadeeld blijven. Er is sprake van een doorbraak omdat sommige landen overstag zijn gegaan en nu verplicht worden de belastingtarieven te verhogen. Dat zou €170 mrd aan extra belastinginkomsten opleveren, zegt de OESO. Dat geldt bijvoorbeeld voor Hongarije (nu 9% vennootschapsbelasting), Ierland (12,5%) en Estland, dat alleen winstbelasting rekent over uitgekeerde winsten. Maar 15% is weinig, omdat het overgrote deel van de landen een veel hoger tarief kent. De Amerikaanse president Biden wilde eigenlijk 21%, de Franse president Macron wilde zelfs 25% en de ontwikkelingslanden eisten een tarief van 30%. Ontwikkelingslanden hebben meestal een grote informele economie, waardoor zij voor hun inkomsten veel afhankelijker zijn van de winst- en vennootschapsbelasting. Maar een tarief van 30% vonden de rijke landen veel te hoog. De Argentijnse minister van Economische Zaken Martín Guzmán klaagde dat ontwikkelingslanden moesten kiezen tussen ‘iets slechts’ en ‘iets nog slechters’. Minpunt is ook dat de VS in ruil voor instemming met het minimumtarief van 15% eisen dat de (omzet)belasting op digitale diensten, die Google, Facebook en andere Amerikaanse multinationals in veel landen moeten betalen, wordt afgeschaft. Voor sommige landen betekent dit minder inkomsten. Het gaat om een deal tussen 136 landen. Maar de wereld telt 196 officieel erkende landen. En dan zijn er nog al die Britse kroonkoloniën met hun eigen belastingstelsel, zoals Man, de Maagdeneilanden, Kaaimaneilanden en Bermuda. Er zijn dus nog voldoende vluchthavens over. In het verdrag is een regel opgenomen dat als een bedrijf in een van die landen onder het minimumtarief weet uit te komen, een ander land – het thuisland – dat zal mogen compenseren. Dus als Apple al zijn winsten op de Bermuda-eilanden onderbrengt, mogen de VS boven op het eigen vennootschapstarief een extra winstbelasting in rekening brengen. Daardoor is het niet meer aantrekkelijk om holdings op of in belastingparadijzen aan te houden. De deal is niet simpel. Er zijn allerlei uitzonderingen in het verdrag opgenomen, onder meer voor mijnbouw- en olie- en gasbedrijven. Ook financiële dienstverleners en webwinkels zoals Amazon kunnen zich op uitzonderingen beroepen. ‘Het verdrag is een schijnvertoning die de door de pandemie verwoeste ontwikkelingslanden berooft van broodnodige inkomsten voor ziekenhuizen, leraren en betere banen’, meent Oxfam. Daarnaast is er een overgangsperiode van maar liefst tien jaar in het verdrag opgenomen. Nederland is geen belastingparadijs omdat er een laag tarief geldt voor de vennootschaps- of winstbelasting. Nederland is een belastingparadijs omdat internationale vennootschappen hier een juridisch hoofdkantoor – een brievenbus – kunnen oprichten en zo de winst van hun dochtermaatschappijen in andere landen kunnen drukken, waardoor ze minder winstbelasting betalen. Dat gebeurt bijvoorbeeld met royalties en intellectuele eigendomsrechten voor beeldmerken. In Nederland hoeft daarover geen of weinig belasting te worden betaald. Veel popbands – bekende voorbeelden zijn The Rolling Stones en U2 – hebben daarom statutair een kantoor in Nederland. Schattingen over het aantal brievenbussen in Nederland lopen op tot 20.000, die jaarlijks €5.000 mrd (€5 biljoen) aan inkomsten genereren, waarover elders geen vennootschapsbelasting wordt betaald. Toch kiezen vermogende Nederlanders op hun beurt weer voor brievenbussen in Panama, de Kanaaleilanden of de Britse Maagdeneilanden. Waarom doen ze dat? Vaak om hun identiteit te verhullen. Ze kunnen dan inkomsten uit bepaalde activiteiten – bijvoorbeeld beleggingen – op een rekening laten vallen die onzichtbaar is voor de Nederlandse belastingdienst. Omdat veel van die landen tegenwoordig ook niet meer met nummerrekeningen (waarbij de naam van klant niet op de bankafschriften verschijnt) mogen volstaan, worden heel ingewikkelde constructies bedacht via meerdere belastingparadijzen, om de belastingdiensten op het verkeerde been te zetten. Berucht is de constructie van de Double Irish with Dutch Sandwich, waarbij de gelden eindigen op Bermuda, dat geen winstbelasting kent. (bron: Volkskrant) Complexe zaak, met veel partijen en verschillende belangen. Dit voorstel gaat het niet halen. Dit gaat pas lukken als en één wereldvaluta komt, waarbij alle belastingvormen moeten worden geharmoniseerd en belastingparadijzen ‘verleden tijd’ zijn. Het is natuurlijk belachelijk dat de Amerikaanse megabedrijven in Europa geen omzetbelasting hoeven te betalen, terwijl ze handelen met de privacygegevens van burgers. Stop daarmee!

Overwegingen

Iedereen moet gelden kunnen lenen om zijn huis te verduurzamen. 2 kanttekeningen daarbij: dat verhoogt de schulden en onze centrale bank wil juist dat die schulden omlaag moeten worden gebracht, Het gaat niet om het lenen maar om de vraag of huiseigenaren in staat zijn de rente- en aflossingen op te kunnen brengen. En dat moet dan komen van hoge inverdieneffecten van isolatie. Daarover geeft de overheid geen garantie. In dat geval moet de koopkracht gaan stijgen, maar die beweging gaat in neerwaartse richting als gevolg van stijgende prijzen, onder meer de energieprijzen van stroom en gas en benzine en van grondstoffen. Daardoor zal de koopkracht negatief gaan noteren. Conclusie: de wens is er, maar de uitvoering laat op zich wachten. Eerst moet de inflatie terug in zijn hok en daar zijn deskundigen somber over gestemd.

Legaal, wel asociaal, las ik dit weekend in het NRC. Wat onze minister van Financiën, Wopke Hoekstra, in de periode 2009-2017 deed met een belegging in een bedrijf dat safari-reizen in Afrika organiseert en gevestigd is als een brievenbusfirma op het belastingparadijs Maagdeneilanden is volgens onze wetgeving fiscaal niet illegaal, maar kan wel als asociaal worden aangemerkt. Zijn pensioenopbouw bij McKinsey werd, evenals voor 30.000 collega’s, ondergebracht op het belastingparadijs Guernsey. Belastingontwijking gebruiken om fiscale heffingen in eigen land te ontlopen, getuigt niet van verantwoord maatschappelijk gedrag. Maar kennelijk was dat voor premier Rutte in 2017 geen reden deze senator van christen-democratische huize op te nemen als minister van Financiën in zijn kabinet-Rutte III. Hij werd belast met het aan banden leggen van belastingontwijking via buitenlandse sluiproutes. Daarin slaagde hij vooralsnog niet: volgens het Tax Justice Network staat ons land op de derde plaats van landen die meewerken aan het toebrengen van lagere belastingopbrengsten aan andere landen. Maar staat wel toe aan de eigen burgers belasting te ontwijken. Nederland is volgens de Europese Commissie geen belastingparadijs. Zo werkt het Old Boys Netwerk nu eenmaal. Het vertrouwen in de politiek zal door dit voorval verder afnemen.

De ophef die het onderzoek dat Investico heeft gedaan naar hetgeen zich op de Maagdendeneilanden heeft afgespeeld heeft in media reacties opgeleverd, maar het is goed journalistiek werk en verdient waardering. De kritische reacties betroffen het in de schijnwerper zetten van het boegbeeld van de Christen-Democratie, in relatie tot het feit dat Nederland een belastingparadijs is en problemen heeft met belastingontduiking en -ontwijking. Ik deel het standpunt dat Hoekstra een piepkleine speler was met zijn belegging van €26.000 en een winstje van €4.800 in 8 jaar tijd. Er zijn tegenwoordig dagen dat 15-jarige pizzabezorgers met minder geld op de cryptomarken per dag grotere winsten maken. Het probleem is dat het congres van het CDA er niet in is geslaagd de gelederen gesloten te houden. In de peilingen staat het CDA nu met 5 zetels onder de CU, BBB en de PvdD. Maar Hoekstra zit nog altijd wel aan de onderhandelingstafel voor de vorming van een nieuw kabinet. In de Tweede Kamer stonden Pieter Omtzigt en Wopke Hoekstra tegenover elkaar. Hoekstra slaagde er niet in de vragen van Omtzigt te beantwoorden, het was een complete afgang voor de minister van CDA-huize. Het verslag staat op: https://www.youtube.com/watch?v=T0m5axOk2dI

Een interessant betoog in de Tweede Kamer van het FvD kamerlid Pepijn van Houwelingen op https://mail.google.com/mail/u/0/#inbox?projector=1 Een scherpe beschrijving van de sociaal/maatschappelijke gevolgen van het monetair/financiële beleid vanuit Frankfurt.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 8 okt 2021, week 40: AEX 772,05; Bel 20 4.145,07; CAC40 6.559,99; DAX 15.206,13; FTSE 100 7.095,55; SMI 11.764,99; RTS (Rusland) 1.860,69; SXXP (Stoxx Europe) 457,29; DJIA 34.746,25; NY-Nasdaq 100 14.820,75; Nikkei 28.048,94; Hang Seng 24.788,35; All Ords 7.617,30; SSEC 3.592,17; €/$1.1569; BTC/USD (Bitcoin) $54.680,50; troy ounce goud $1.757,10, dat is €48.792,20 per kilo; 3 maands Euribor -0,548%; 1 weeks -0,568%; 1 mnds -0,561%; 10 jaar Duitse Staat -0,161%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,12%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,035%; 10 jaar Belgische Staat 0,154%; 10 jaar Japan 0,0826%; 10 jaar Franse Staat 0,177%; 10 jaar Spanje 0,482%; 10 jaar VK 1,048%; Italië 0,868%; 10 jaar VS 1,5996%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,889,

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden licht stijgend. Ik sluit niet uit dat we voor eind oktober door de 700 zakken. In tegenstelling met deze trend stegen de rentetarieven weer. De euro daalde versus de dollar weer wat, op hogere rentetarieven in de VS. De bitcoin spoot opnieuw omhoog evenals andere crypto’s. Begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie spelen op de achtergrond nog mee, de centrale banken spreken geruststellende woorden alhoewel de onrust vanwege stijgende inflatiecijfers toeneemt. De ECB heeft nu ook aangekondigd dat de inkoop van vastrente waarden wordt afgebouwd. Maar in welke mate? Er dreigt in het najaar/winter een griepgolf, verwachten de ziekenhuizen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland 0,085%; Duitsland 0,319%; Nederland 0,417%; Japan 0,6864%; Frankrijk 0,955%; Spanje 1,359%; VK 1,491%; Italië 1,835%; Canada 2,0698%; VS 2,1593%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,541%; Zwitserland -0,525%; Nederland -0,515%; België -0,46,7%; Denemarken -0,447%; Frankrijk -0,328%; Spanje -0,305%; Japan -0,0816%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.