UPDATE 09-07-2022/640 Boeren roepen. in online groepen. op tot een burgeroorlog

Dat is heftig, het is misschien nog wel verklaarbaar, maar heel onwenselijk. Ik neem aan dat ze dan denken aan acties zoals van de Gele hesjes in Frankrijk.

Algemeen

De NPO heeft Ongehoord Nederland (ON) een boete gegeven voor het schenden van de journalistieke code van de publieke omroep. De boete is zo’n €93.000. De NPO geeft de boete naar aanleiding van een rapport van de ombudsman van de NPO. Die concludeerde dat ON feiten en meningen niet genoeg weet te scheiden. Zo werd in uitzendingen desinformatie over stikstof niet weerlegd. Ook kreeg een Vlaamse politicus alle ruimte om een rechtsextremistische theorie te bespreken, zonder om bewijs te vragen. ON is het “principieel oneens” met het besluit van de NPO. De omroep zegt zich te beraden op juridische stappen. (bron: NOS) Kennen wij in ons land niet de vrijheid van meningsuiting? Is dat niet een van de peilers waarop onze democratie rust? Mag iedereen niet de meest onnozele uitspraken doen, die nergens op slaan en niet onderbouwd zijn? Mag in commerciële reclame-uitingen het volk bestookt worden met onwaarheden, alleen maar met het doel daarmee geld te verdienen? Maar mogen mensen die een andere waarheid, dan wel een andere kijk op de realiteit brengen daarvoor bestraft worden, omdat dat niet past in het straatje dat de elite daarvoor heeft afgepaald?

Kort Nieuws

De 16-jarige Jouke van wie de trekker werd beschoten door de politie bij een protest in Heerenveen wordt niet vervolgd. Hij is geen verdachte meer, meldt het Openbaar Ministerie. Hij werd aangehouden op verdenking van poging tot doodslag. Woensdag liet het OM die verdenking al varen en kwam hij vrij. Hij bleef nog wel een verdachte. Het OM concludeert nu dat hij niets strafbaars heeft gedaan. Tegen twee andere verdachten (waarvan niet duidelijk is of dat boeren zijn) loopt nog wel een onderzoek. Ook zij kwamen vrij. Waar ze nu nog van verdacht worden is niet duidelijk. Het onderzoek naar het schieten door de politie loopt ook nog. De agent die tijdens boerenprotest in Heerenveen op een trekker schoot, maakte een verkeerde inschatting. De hoogste politiechef van Noord-Nederland zegt dat in een interview met NRC. Volgens hoofdcommissaris Gery Veldhuis vreesde de agent voor de veiligheid van zijn collega’s. Hij was bang dat de trekker zou inrijden op agenten en opende daarom het vuur. De 16-jarige bestuurder zegt dat hij juist wegreed van het protest. De Rijksrecherche doet nog onderzoek naar het incident. De agent is vanwege bedreigingen ondergedoken en zit er volgens Veldhuis doorheen. (bron: NOS) Aan de hand van de beelden van het incident, die in de media te zien waren, zag ik een agent die met een wapen liep te zwaaien, die schoot en uit niets bleek dat er sprake was van enig levensgevaar voor hem dan wel anderen en er was geen sprake van een escalerende situatie die ernstig gevaar zou kunnen opleveren. Indien dat wel het geval zou zijn geweest zou op benen moeten zijn geschoten en niet op de bestuurderscabine.

De boerenopstand tegen de stikstofplannen gaat gepaard met intimidaties en bedreigingen. Het is een poging van de boeren voor een bredere behandeling, maar den Haag luistert niet. Er zijn meer dringende dossiers naast stikstof: klimaat, woningbouw/markt, onderwijs, defensie, toeslagen. Asielhuisvesting, jeugdzorg en de gevolgen voor burgers van de hoge inflatie, liggen ook op de plank.

De euro staat op het laagste niveau in 20 jaar, lage- en middeninkomens komen in de knel en de inflatie is al maanden torenhoog. In hoeverre een recessie aanstaande is, vragen we aan de econoom Martin Visser. “De kans dat er een recessie komt is steeds groter. Er zijn prijsstijgingen en consumenten houden hand op de knip. Je ziet dat ook in meubelwinkels die minder verkopen. Consumenten zijn somber over de economische toekomst, dat kan voorbode zijn voor een recessie.” “Als de koopkrachtverliezen groter worden, is de kans op een recessie groter. Steeds meer seinen staan op rood.” De oorzaken hebben alles te maken met grote onzekerheid in Oekraïne. We zitten in een energiecrisis en er is torenhoge inflatie. Dat zijn heel veel factoren van buitenaf.” “Wat je kan doen, is het verzachten van die factoren om het in goede banen te lijnen. De overheid kan de hogere energieprijzen compenseren en de lonen kunnen omhoog.” Het kabinet heeft deze week aangekondigd nog €500 te betalen aan de aller- allerlaagste inkomens, voor de energierekening. Is dat genoeg om een crisis af te wenden? “Nou nee, dat denk ik niet. Dat is ook heel lastig. Wat is nou genoeg om een recessie te voorkomen? Je wil de gevolgen vooral zo beperkt mogelijk laten zijn.” “Het kabinet heeft ook al wat gedaan. Accijns benzine is omlaag en er is €800 betaald aan de laagste inkomens. Daar komt nu dus nog weer €500 bij.” Nu roept vakbond FNV op de lonen te verhogen, is dat reëel? “Ja, dat denk ik wel. Die ruimte is er wel degelijk. Mensen waarschuwen soms voor een loon-prijsspiraal, dat hogere lonen ook weer zorgen voor hogere prijzen, maar daar zitten we ver vandaan. Zelfs de meest conservatieve berekeningen laten ruimte zien voor loonsverhoging. De Nederlandsche Bank en het Centraal Plan Bureau zien daar ook nog heel veel ruimte.” “Van de overheid en de werkgevers kan je echt nog wel veel verwachten. De overheid moet aangeven wat er voor dit jaar nog te verwachten is. Werkgevers moeten alle ruimte die ze hebben gebruiken om lonen te verhogen. Die ruimte is er, en die ruimte is torenhoog.” Ruim een maand geleden gaven werkgevers en vakbonden aan dat ze gezamenlijk nieuwe afspraken willen maken. Daar is nu dus ruimte voor.” “Ze moeten elkaar eigenlijk niet via kranten aanspreken, maar met elkaar om de tafel gaan. Je ziet nu dat ze elkaar bestoken, maar ze moeten met elkaar praten. wat doen we, nu dit voor de deur staat. Daar is het nu echt tijd voor.” “De coalitiefracties hebben ook een motie ingediend dat ze nieuwe afspraken willen tussen de politiek en de polder (werkgevers en vakbonden). Dit is het moment om te laten zien dat je met elkaar aan de slag kan gaan. Het is echt alle hens aan dek. Er moeten afspraken komen rondom belastingverlaging en loonsverhoging. Dit is het moment.” Als we kijken naar de internationale financiële markten, is een recessie dan eigenlijk nog wel te keren? “Ik denk niet dat het te keren is. Als het kabinet ineens tot de middeninkomens compenseert voor de hogere prijzen, is het ook te laat. We zijn te afhankelijk van internationale ontwikkelingen. Die hebben we niet in de hand.” “Je moet gewoon een plan gaan maken, (bron: EenVandaag)

Het Belgische Knack vroeg deze week aandacht voor het monetaire beleid van de ECB met name voor de onteigening van ons spaargeld op https://www.knack.be/nieuws/wereld/europa/het-beleid-van-de-europese-centrale-bank-komt-neer-op-een-sluipende-onteigening-van-spaarders/

Globalisten willen ineenstorting: Rusland sancties om heel Europa failliet te laten gaan – Uitgehongerd, bevroren en werkloos voor de “Great Reset”

Rob de Wijk

Zonder gas, olie en kolen belanden we in een diepe recessie, is de kop van een column in de weekend-editie van Trouw van de hand van Rob de Wijk, hoogleraar internationale relaties en veiligheid aan de Universiteit van Leiden. Klimaatactivisten van Extinction Rebellion blokkeerden deze week de A12 bij Den Haag. Ze eisten de onmiddellijke stopzetting van alle subsidies op gas, olie en kolen. Zouden zij in een parallel universum leven, vroeg ik mij af. Eentje waarover John Lennon in Imagine zong. Een wereld zonder oorlog in Oekraïne. Een wereld zonder Poetin, die op 11 juli de gaskraan helemaal wil dichtdraaien. Een wereld waarin we in een handomdraai fossiele brandstoffen door groene varianten kunnen vervangen. Een wereld waarin het kabinet niet de illusie overeind moet houden dat de Groningse gaskraan dicht blijft. En een wereld zonder dreiging van een energiecrisis die tot een enorme recessie kan leiden en mogelijk de vergroening vertraagt. Natuurlijk had de huidige situatie voorkomen kunnen worden wanneer we eerder hadden vergroend. Maar dat gaat voorbij aan het feit dat een energietransitie nu eenmaal veel tijd kost. We hadden de situatie ook kunnen voorkomen door ons minder afhankelijk van het Russische gas te maken. Ik heb voortdurend mijn twijfels gehad over Nord Stream 2. Trump, niet mijn meest favoriete Amerikaanse president, had gelijk toen hij bondskanselier Merkel voorhield dat het vreemd is dat Amerika Duitsland moet helpen zich tegen Rusland te verdedigen, terwijl Duitsland met zijn gasaankopen de oorlogskas van Poetin spekt. Maar Frau Merkel was er heilig van overtuigd dat nauwe handelsbetrekkingen voor stabiele en vreedzame betrekkingen zorgen. Zelfs na de annexatie van de Krim werd deze illusie nog overeind gehouden. Illusies lagen ook ten grondslag aan het sanctiebeleid van de EU waar alle lidstaten zich achter hebben geschaard. De sancties willen de financiering van de Russische oorlogsinspanning onmogelijk maken en moeten de economische en politieke kosten voor Poetin en zijn kliek te hoog maken. Dat moet ertoe leiden dat Rusland zijn biezen pakt. De sancties doen pijn, maar dwingen Rusland niet tot een koerswijziging. Denk aan Noord-Korea. Sancties hebben dit geïsoleerde, verarmde communistische openluchtmuseum nooit van gedachten doen veranderen. Poetin heeft het gemakkelijker dan zijn Noord-Koreaanse evenknie. Omdat slechts 40 landen de sancties steunen zijn er voldoende mogelijkheden ze te omzeilen. India is bijvoorbeeld niet vies van goedkope olie uit Rusland. Bovendien is uit talloze onderzoeken gebleken dat de pijn voor de ontvanger van sancties hoger moet zijn dan voor de zender. Is dat niet het geval dan zijn sancties gedoemd te mislukken. De pijn wordt hier nu al voelbaar door exploderende energieprijzen. Maar daar komt straks energieschaarste en een recessie bij. Poetin draait de kraan langzaam dicht waardoor wij onze voorraden niet op peil kunnen brengen en in de winter tekorten ontstaan. Dat heet economische oorlogvoering. Deze situatie is ontstaan door de naïeve veronderstelling dat Poetin zich wel aan ons schema zal houden: twee derde minder gas voor het eind van het jaar. Die een derde hebben we nog nodig om goed de winter door te komen. Ik kan me geen situatie herinneren waarin rijke landen hun lot in handen van hun vijand hebben gelegd en daarmee hun welvaart en veiligheid op het spel zetten. Kennelijk leven degenen die het voor het zeggen hebben net als Extinction Rebellion ook in een parallel universum. (bron: Trouw) Al direct nadat de Europese regeringsleiders van de 27 EU-lidstaten hadden besloten solidair te moeten zijn met Oekraïne en het 1e sanctiepakket hadden ingesteld, heb ik vraagtekens gezet of wij daarmee niet alleen Poetin maar ook onszelf treffen. Rutte beaamde dat in de 2e Kamer: het gaat ook ons pijn doen, maar waar, hoe en hoeveel kon hij op dat moment niet aangeven. Zodra Poetin komende week de gaskraan definitief dichtdraait is er geen weg terug meer en als we een strenge winter krijgen is het lijden dat we onszelf aandoen niet te overzien. Dan is de vraag niet meer relevant of er een recessie komt, maar hoe zwaar onze economie getroffen gaat worden en hoe lang die gaat duren. Ik denk dan niet in dagen, weken en maanden maar aan jaren en misschien wel decennia. Ik vraag mij wel eens af of ik deze doemscenario’s wel aan de orde moet stellen, maar ik heb ook moeite sombere vooruitzichten optimistischer voor te schotelen dan ze in werkelijkheid zijn.

Oekraïne conflict

De Oekraïense president Zelensky heeft 9 van zijn ambassadeurs ontslagen: die in Duitsland, Noorwegen, Tsjechië, Hongarije, India, Nepal, Bangladesh, Sri Lanka en Malediven. Een reden voor de ontslagronde is niet gegeven. Evenmin is duidelijk of ze op een andere post worden benoemd. (bron: NOS) Vreemd, wat is hier aan de hand? Ambassadeurs, die de bevelen van de president niet uitvoeren. Of wil hij angst onder de diplomaten brengen voor het geval ze eigen opvattingen ventileren? Ik verwacht wel dat een van de ambassadeurs de benen neemt en gaat praten. Heeft het iets te maken met MH17 of met burgers die hij heeft laten fusilleren door ingehuurde militairen?

Kabinet Rutte IV

Het is nog maar de vraag of het kabinet erin slaagt de nieuwe box3 heffing in 2025 in te voeren. De kloof naar de afgrond: Rutte IV raakt steeds meer onthecht van dagelijkse leven

Het Openbaar Ministerie is begonnen met een strafrechtelijk onderzoek naar de mensen die de stikstofcijfers van Lelystad Airport hebben berekend. Volgens Omroep Flevoland wordt gekeken of er is gesjoemeld met de cijfers, waardoor een te gunstig beeld over de uitstoot door de luchthaven ontstond. Door een lage uitstoot die naar voren kwam uit de berekeningen was het voor de luchthaven niet nodig om een aparte natuurvergunning aan te vragen. De aangescherpte stikstofregels zijn een oorzaak dat Lelystad Airport nog niet open kan. De luchthaven ging op de schop om Schiphol te ontlasten. (bron: NOS)

Nederland heeft tot nu toe voor ruim € 170 mln aan militaire hulp naar Oekraïne gestuurd. Dat schrijft minister Ollongren van Defensie in een brief aan de Tweede Kamer. Wat er precies is geleverd, staat niet in de brief, maar de Kamer krijgt die details wel vertrouwelijk te zien. Ollongren meldt wel dat Nederland nog eens 3 pantserhouwitsers stuurt. Dat was al aangekondigd op de NAVO-top. Ze zegt verder dat het steeds lastiger wordt om goederen te leveren zonder dat het gevolgen heeft voor het Nederlandse leger. Defensie probeert materieel snel aan te vullen of te vervangen. (bron: NOS) Ik weet dat je uitspraken van een bevriend staatshoofd niet mag betwijfelen op juistheid, maar Oekraïne zit in een oorlog en dan is een leugentje om bestwil getolereerd. Uit zijn woorden begreep ik dat wij, en de andere Westerse landen, het toegezegde militaire materieel al geleverd zouden hebben, het bedieningspersoneel al zou zijn ingewerkt en het materieel al actief zou zijn ingezet aan het front, met succes. Ik hoorde dat aan als oorlogsretoriek. Met dat geld dat aan Oekraïne is geschonken zouden €340.000 huishoudens ook nog eens €500 kunnen worden gegeven om boodschappen te doen in de supermarkt.

De VVD is nu nog de grootste en toch is er reden tot zorg voor de grootste partij van Nederland. De meeste VVD-kiezers vinden dat Mark Rutte geen leider meer moet zijn bij de volgende verkiezingen, maar een geschikte opvolger is er binnen de partij niet. Slechts een derde van de mensen die vorig jaar nog VVD stemde, vindt dat Rutte de partij voor de zesde keer moet leiden in de campagne. De meesten (54%) vinden dat de partij iemand anders moet aanstellen als lijsttrekker. Onder huidige kiezers is de steun voor een volgende termijn voor Rutte niet veel hoger. “Vele jaren heb ik op Mark Rutte gestemd, maar hij heeft in dit kabinet te veel in moeten leveren om aan de macht te blijven”. Hoewel kiezers vinden dat Rutte niet opnieuw lijsttrekker moet worden, zien zij nog geen geschikte opvolger binnen de partij. 3 op de 10 (29%) denken dat er binnen de VVD iemand is die de partij wederom de grootste kan maken bij de volgende verkiezingen. Een meerderheid van de VVD-kiezers (58%) maakt zich dan ook zorgen over de opvolging van Rutte als politiek leider. “De VVD is Mark Rutte, te veel Mark Rutte. Dat wordt mij duidelijk als ik bijvoorbeeld iemand als Hermans zie debatteren”, zegt een VVD-kiezer. De scepsis over Hermans, nu fractieleider in de Tweede Kamer, wordt breed gedeeld. Slechts een kwart van de VVD-kiezers vindt haar acceptabel als opvolger, tegenover 58% die dat niet vindt. Maar ook het geloof in andere actieve VVD-politici is laag. Justitieminister Dilan Yeşilgöz wordt nog het meest geschikt bevonden, maar met 36% steun is dat nog altijd mager. Kiezers zien het verder niet zitten in bewindspersonen Dennis Wiersma, Mark Harbers, Adriaansens en Van der Wal en ook Kamerleden Bente Becker en Thierry Aartsen krijgen de handen nog niet op elkaar. En dus kijken VVD-kiezers naar prominenten die de politiek inmiddels hebben verlaten. 45% ziet Edith Schippers, oud-minister van Volksgezondheid, graag terugkeren als VVD-aanvoerder, maar nog liever hebben VVD-kiezers Klaas Dijkhoff op die positie. (bron: EenVandaag) Ik herken dat beeld: een politiek leider, die zijn macht ziet wegebben en nog niemand in de coulissen die klaarstaat het stikje over te nemen. Dit land heeft economen nodig in de politiek, en geen softe bestuurders, zoals veel vrouwen op functies, waarvoor ze niet zijn opgeleid,

Als gekeken wordt naar wat de BBB (BoerBurgerBeweging)-kiezers in 2021 gestemd hebben dan wint deze partij circa 5 zetels van het CDA, 4 zetels van de VVD en 4 van de PVV, schrijft Maurice de Hond deze week. Ook doet de eenvrouwspartij Boeren, burgers en buitenlui het goed bij degenen die in maart 2021 niet zijn opgekomen. De PVV compenseert een deel van dat verlies door van andere partijen wat terug te winnen t.o.v. TK2021 (van CDA, VVD en FVD). D66 verliest aan PvdA, GroenLinks, Volt en ook BBB. Daarnaast heeft deze partij van alle partijen van TK2021 de meeste kiezers die aangeven, nu niet te weten welke partij te stemmen (23%). 52% van de Nederlanders heeft begrip voor de boeren bij hun acties, 48% niet. Bij de VVD-, CDA-, CU- en SP- kiezers zien we een grotere verdeeldheid bij de kiezers van die partijen. Met echter bij VVD en CDA het verschijnsel dat degenen, die deze partij stemden in maart 2021 beduidend meer begrip hebben voor de boeren dan degenen die deze partij nu stemmen. Bij de VVD is dat 52% tegen 36% nu. En bij het CDA is dat 70% tegen 55% nu. Dat geeft aan dat onder degenen die nu niet meer VVD of CDA verkiezen voor het overgrote deel wel begrip hebben voor de boeren. (Die kiezers zijn ook met name overgestapt naar BBB). Het vertrouwen in de regering mochten de 4.500 ondervraagden uitdrukken in een waarde tussen de 1 en de 10. Gemiddeld geven de Nederlanders 3,9. Dat is historisch gezien een laag cijfer. De kiezers van de PvdD, JA21, de SP, de BBB, de PVV en het FvD, met een totaal aantal zetels in de laatste peiling van 62, hebben minder vertrouwen in de regering dan het gemiddelde van 3.9, tegen 47 zetels voor de 4 coalitiepartijen (VVD, D66, CU en CDA). Geen enkele minister scoort een voldoende voor het functioneren: minder dan een 4 scoren de Jonge (3.9), , Staghouwer (3.6), Rutte en Kaag (3.5). Dijkgraaf en Kuipers scoren nog een 5 of net daarboven. Heeft een kabinet ooit zo laag gescoord?

Drs Laura van Geest, econoom en bestuurskundige, momenteel bestuursvoorzitter van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), eerder onder meer directeur van het Centraal Planbureau, heeft onderzoek gedaan naar in welke mate de welvaart in ons land is verdeeld. En dat is erg schrikken wat de kabinetten Rutte achterlaten: 10% van de rijkste Nederlanders bezit maar liefst 61% van het vermogen (exclusief pensioen), de rijkste 1% zelfs al een kwart. Het vermogen is zelfs nog ‘schever’ verdeeld ‘dan eerder werd gedacht’. Naar de studie is lang uitgekeken, want met name linkse partijen hekelen de scheefgroei. Het onderzoek moet het startsein vormen voor het kabinet om het belastingstelsel nog eens tegen het licht te houden. Volgens de onderzoekers is duidelijk dat de meeste Nederlanders hun inkomen vooral uit arbeid verkrijgen, maar dat de rijkste 1% het vooral haalt uit bedrijven, tweede huizen en beleggingen. Dat zou dus een reden kunnen zijn om de belasting op arbeid te verlagen en die op vermogen te verhogen. Wie minder heeft, betaalt immers een relatief groter deel van zijn inkomen aan belastingen. Bovendien, schrijft Van Geest: ‘Te scheve verdeling van vermogen is economisch schadelijk.’ Uit het onderzoek blijkt dat de grootste groep Nederlanders zijn vermogen vooral in de eigen woning heeft zitten (63% van het vermogen), terwijl de rijkste 10% vooral via een bedrijf vermogen aanhoudt. De belastingdruk op vennootschappen is de laatste jaren juist gedaald, en hij is ook lager dan voor een werknemer met een goed inkomen. Als een bedrijf overgaat naar een opvolger, is de daarvoor geldende schenk- en erfbelasting zó gunstig dat de scheefgroei in vermogen in stand blijft. Premier Mark Rutte liet weten dat het kabinet het advies ter harte neemt, al moest hij het rapport nog lezen. “Er zijn verschillen in vermogensverdeling waarvan je zegt: hoe kan dat nou? Een klein groepje springt er heel gunstig uit. We gaan vermogens zwaarder belasten en de opbrengst gebruiken om inkomstenbelasting te verlagen.” (bron: Parool) Ik heb er weinig aan toe te voegen, hier moeten beleidsombuigingen worden doorgevoerd die gaan leiden tot een eerlijker verdeling van de welvaart.

ECB/FED/BoE/BoJ/EU/DNB/G7

Intel wil €593 mln van de Europese Commissie, vanwege de onterechte boete van €1,06 mrd die het bedrijf in 2009 kreeg opgelegd. Intel ziet het bedrag als misgelopen rente. Het bedrijf kreeg het oorspronkelijke bedrag en een deel van de rente eerder dit jaar al terug. De Europese Commissie legde Intel in 2009 een boete op, omdat het bedrijf AMD zou hebben benadeeld in het segment van x86-processoren. Intel gaf volgens de Commissie kortingen aan bedrijven als Dell, Lenovo en HP als zij een groot deel van hun x86-processoren bij Intel zouden kopen. De Amerikaanse chipmaker betaalde MediaMarkt en Saturn bovendien als zij alleen computers met Intel-x86-processors zouden verkopen. Door deze overeenkomsten konden concurrenten als AMD aanzienlijk minder concurreren met Intel, zo stelde de Europese Commissie. Daarom kreeg Intel de mededingingsboete van €1,06 mrd opgelegd. Intel ging meermaals in beroep tegen deze uitspraak, waarna het Europees Hof van Justitie eerder dit jaar besloot dat de boete inderdaad onterecht was opgelegd. Zo had de Commissie niet genoeg gekeken naar Intel’s tegenargumenten en werden resultaten bij een partij geëxtrapoleerd naar een langere periode, zonder dat de EU dit voldoende onderbouwde. Intel kreeg daarom eerder dit jaar het betaalde bedrag terug. Bij zulke mededingingsrechtszaken hebben benadeelden echter recht op rente als later blijkt dat de boete onterecht was. Intel vroeg de Europese Commissie om rente, wat de Commissie weigerde, schrijft Reuters. Daarom heeft Intel een claim van €593 mln ingediend bij het Gerecht van het Hof van Justitie van de Europese Unie. Dit bedrag zou Intel hebben gebaseerd op rente die de Europese Centrale Bank hanteert, namelijk van 1,25% in mei 2009 tot 3,5% sinds augustus 2009. Eigenlijk zou het totale rentebedrag €631 mln moeten zijn, stelt Intel, maar de Commissie heeft eerder dit jaar al €38 mln rente betaald. (bron: tweakers)

Een groep opkomende economieën, waaronder China, wil een eigen valutamandje maken om de dominantie van de dollar in het wereldwijde economische systeem te ondermijnen. Het plan komt met een grote ‘maar’: vier van de vijf desbetreffende valuta zijn gekoppeld aan de Amerikaanse munt. China is een nieuw plan aan het bekokstoven om de dominantie van de Amerikaanse dollar bij internationale handel te ondergraven. Al denken experts dat de kans dat Beijing hierin slaagt, klein is. De zogenoemde BRICS-landen – Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika – willen samen een nieuwe wereldwijde reservevaluta ontwikkelen. Eind juni liet China weten dat het daarnaast ook nog eens een nieuwe reservevoorraad opbouwt voor de eigen munt (de renminbi/yuan) samen met Hongkong, Singapore, Maleisië, Chili en Indonesië. Ieder land draagt omgerekend zo’n 2 mrd aan Chinese valuta bij. China hoopt hiermee de dollar als wereldhandelsvaluta, en tevens de belangrijkste valuta in de energiesector, van de troon te stoten. Deze nieuwe pogingen om de dominantie van de dollar te ondergraven, komen niet uit de lucht vallen. China probeert al sinds 2016 meer macht naar zich toe te trekken op valutagebied. 7 jaar geleden voegde de yuan zich bij de reeks valuta die samen het reservevermogen vormen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). “Dit was het startschot voor de yuan in de race om een belangrijke reservevaluta te worden”, vertelt marktstrateeg Chris Turner van ING aan Insider. “Maar de mate waarin de yuan daarvoor gebruikt wordt, is nogal tegengevallen.” Centrale banken kozen er de afgelopen jaren liever voor om meer om andere alternatieven voor de dollar aan te houden zoals de Australische dollar, de Zweedse kroon of de Zuid-Koreaanse Won. Van de wereldwijde valutareserves van centrale banken bestaat slechts een kleine 3% uit Chinese yuans. De yuan is bovendien gekoppeld aan de dollar. De Chinese centrale bank laat de wisselkoers binnen een nauwe bandbreedte schommelen, met een ratio van ongeveer 7 yuan voor 1 dollar. Dit zorgt ervoor dat de export van Chinese goederen relatief goedkoop blijft. De keerzijde hiervan is wel dat de yuan niet snel de dollar van de troon kan stoten als werelwijde reservevaluta. “Een gezamenlijk valutamandje van de BRICS-landen klinkt as een spannend plan”, vertelt marktanalist Jeff Halley van valutaplatform Oanda tegen Insider. “Maar in 4 van de 5 gevallen wordt de waarde van de desbetreffende valuta door de centrale bank gereguleerd. En in het geval van China geldt dat de yuan niet makkelijk is om te zetten naar een andere valuta.” Dit vraagstuk van conversiemogelijkheden speelt breder. Wie bijvoorbeeld wil handelen in grote hoeveelheden Indiase roepies, moet toestemming krijgen van de Indiase autoriteiten. Een reservevaluta van BRICS-landen krijgt hierdoor inherent al te maken met grote beperkingen. Het idee dat er een nieuwe dreiging ontstaat voor de dominantie van de dollar moet volgens analist Halley met een korreltje zout worden genomen. “Ik hoor dit verhaal al veel langer. Er is op de korte termijn geen bedreiging voor de dominantie van de dollar. Het is de valuta van ‘s werelds grootste economie, de dollar wordt gebruikt in de grootste en meest liquide kapitaalmarkten ter wereld en is makkelijk om te wisselen.” “Dat geldt allemaal niet voor de valuta van de BRICS-landen”, aldus Halley. “Ik word liever betaald in Amerikaanse dollars dan in rand, real, roebels, roepies of yuans”. (bron: Bussiness Insider Nederland) In deze fase is het nog een wensgedachte, maar je weet nooit wat er gaat gebeuren als de VS de rente gaat verhogen en de liquiditeit van de dollar gaat verkrappen.

Duitsland stevent af op een flinke energiecrisis dit najaar: het land houdt er rekening mee dat Rusland de Nordstream 1-gasleiding dichtdraait. Als er gerantsoeneerd moet worden, krijgen huishoudens voorrang bij de toegang tot stroom en gas; de Duitse industrie moet rekening houden met tijdelijke afkoppeling. De Duitse overheid is volop bezig om maatregelen te treffen voor een escalerende energiecrisis. Het land houdt er serieus rekening mee dat de Nordstream 1-pijpleiding die gas uit Rusland brengt in juli definitief wordt afgesloten door Rusland. Op 11 juli wordt Nordstream 1 tijdelijk stilgelegd in verband met onderhoudswerkzaamheden. In weekblad Der Spiegel meldde de directeur van de Duitse overheidsinstantie die het stroomnet beheert, Klaus Müller oproept deze zomer hun cv-ketels zo snel mogelijk na te laten kijken en af te stellen op een lager gasverbruik. Het is volgens Müller onverstandig om daarmee tot september te wachten. Müller gaf verder aan dat als de overheid besluit tot rantsoenering van het energieverbruik, huishoudens voorrang krijgen bij de toegang tot gas en stroom. Dit betekent dat de Duitse industrie dit najaar rekening moet houden met (tijdelijke) afkoppeling van het gas- en stroomnet. “Als het op rantsoenering aankomt, zullen we eerst de industriële consumptie moeten verminderen”, verklaarde Müller. “Ik garandeer je dat we er alles aan zullen doen om te voorkomen dat particuliere huishoudens zonder gas komen te zitten”, voegde hij daaraan toe. De Duitse regering raadt de grote en kleinere bedrijven aan om zo snel mogelijk extra noodaggregaten te installeren om voorbereid te zijn om perioden van uitval van stroom, aldus der Spiegel. De Bundesnetzagentur heeft een indeling van categorieën en sectoren gemaakt die straks prioriteit moeten krijgen als er opeens een tekort aan gas ontstaat. “We kunnen niet elk bedrijf classificeren als systeemrelevant”, aldus Müller. “Zwembaden zijn duidelijk niet kritisch en het maken van chocoladekoekjes ook niet”, legde hij uit. De levering aan huishoudens en ziekenhuizen wordt in de indeling wel als erg belangrijk beschouwd. Ook de papierfabricage zou relatief veel prioriteit krijgen, want papier is nodig voor bijvoorbeeld verpakkingen van medicijnen en het drukken van kranten. “Persvrijheid is een belangrijk recht. In een noodsituatie zou er extreem veel vraag naar informatie zijn.” (bron: Business Insider Nederland)

Het is algemeen bekend dat Rusland, samen met de VS, het meeste aardgas ter wereld produceert. Dat dit ook de Duitse economie bedreigt, is minder erg, want de aankondiging van minister van Infrastructuur Leonore Gewessler (Groenen) om voorrang te geven aan de huishoudens is eigenlijk een faillietverklaring. In 2019 namen de huishoudens slechts 17% van het binnenlandse aardgasverbruik voor hun rekening, terwijl de grootschalige industrie goed was voor 65%. Gas was goed voor ongeveer 35% van de uiteindelijke energiebehoefte van de industrie. Gewessler legt niet uit hoe de mensen geacht worden nog steeds de gasrekening in hun huishouden te betalen wanneer zij geen werk meer hebben omdat de centrales stil staan. Maar misschien hoort dat bij het plan. Het probleem ligt dus veel eerder bij de Russische sancties. Sommige grondstoffen die belangrijk zijn voor de auto-industrie komen immers voor een groot deel uit Rusland: Duitsland haalt een vijfde van zijn behoefte aan palladium en 44% van zijn behoefte aan nikkelerts uit Rusland. De wereldprijzen voor deze twee metalen en voor aluminium – ook hier is Rusland een belangrijke exporteur – rijzen de pan uit. Terwijl Rusland geen leverancier meer is in Europa, staan de Verenigde Staten op de vierde plaats achter Rusland, Zuid-Afrika en Canada als producent van palladium. (bron: Frontnieuws) Het laat zien hoe afhankelijk de Duitse industrie afhankelijk is van Russische grondstoffen voor hun economie. Maar het toont ook het gebrek aan inzicht die de 5 sanctiepakketten veroorzaken aan de Europese industrie. Wij zijn toch niet bezig onze welvaart op te offeren aan de illusie van een vrij Oekraïne. In het ergste geval zitten wij straks in de kou en zonder werk en dan vraagt iedereen zich af ‘hoe heeft dit kunnen gebeuren’? Een ander aspect is ook nog hoe de problemen bij Uniper, een van de grootste Finse energiebedrijven in Duitsland, die in financiële problemen verkeert, opgelost gaan worden. Er MOET voorkomen worden dat er een domino-effect gaat ontstaan bij andere Europese energieleveranciers, want dan kan de Europese energiemarkt instorten. Verderop in dit blog meer over Uniper.

Financieel/economische berichten

Nederlandse banken hangt mogelijk een strop van honderden miljoenen euro’s boven het hoofd vanwege rond 2008 verkochte ’foute’ leningen. Massaschade-expert Adriaan de Gier wil namens gedupeerden compensatie afdwingen en werkt aan grote claims. (bron: DFT)

De werkgelegenheid in de Verenigde Staten is in juni duidelijk meer gestegen dan verwacht. Dit blijkt uit het officiële Amerikaanse banenrapport. Afgelopen maand was sprake van een banengroei van 372.000. De markt had een stijging van 250.000 banen verwacht. De werkloosheid bleef ook in juni 3,6%. De verdiensten per uur stegen afgelopen maand weer met $0,10 naar $32,08. Op jaarbasis was dit een stijging van 5,1%. Voor mei werd de groei bijgesteld naar 384.000 van een eerder gemelde 390.000. Voor april gold een neerwaartse herziening met 68.000 banen van 436.000 naar 368.000. (bron: ABM Financial News)

Na Rabobank verwacht nu ook ING een lichte recessie: de bank gaat uit van een ½% krimp in de tweede helft van dit jaar, blijkt uit prognoses die de NOS heeft opgevraagd. Eerder meldde Rabobank al een milde recessie te voorzien. Voor het hele jaar 2022 verwachten de banken wel nog lichte groei, doordat het in de eerste zes maanden nog relatief goed ging. De Nederlandsche Bank (DNB) heeft het niet over een recessie, maar denkt wel dat de economische groei nagenoeg stilvalt. Dat de economie in ieder geval een stuk minder hard gaat draaien, daar lijken de meeste economen het dus wel over eens. “Als er een recessie komt, wordt het wel een afwijkende recessie”, zegt Marieke Blom, hoofdeconoom van ING. “Bij een recessie denken mensen vaak aan hoge werkloosheid, maar dat verwachten we niet. Wel zien we dat bijna iedereen er financieel op achteruitgaat door de hoge energieprijzen, vooral de lage inkomens.” Een recessie is misschien zelfs noodzakelijk om de hoge inflatie tegen te gaan, denkt Lex Hoogduin, hoogleraar economie en oud DNB-bestuurder: “Het is moeilijk voor te stellen dat we van de huidige inflatie afkomen zónder een recessie.” De grote prijsstijgingen zijn volgens onder meer ING nu de aanjager van een milde recessie. Onder meer energie, brandstof en voedsel blijven maar duurder worden – mede door de oorlog in Oekraïne – en de loonsverhoging die in verschillende sectoren is afgesproken, is niet hoog genoeg om die stijgende kosten op te vangen. De inflatie is zo hoog dat je wel druk moet uitoefenen op de vraag om de prijzen naar beneden te krijgen, stelt Lex Hoogduin, hoogleraar economie Rijksuniversiteit Groningen. “Als je evenveel verdient maar de prijzen stijgen, of de prijzen stijgen harder dan je loon, dan houd je minder geld over en word je gedwongen om te bezuinigen of minder te sparen”, zegt Marcel Klok, die bij ING verantwoordelijk is voor de raming. “Minder uit eten gaan, een vakantie per jaar minder, vooral voor hogere inkomens.” Voor lagere inkomens is snijden in dit soort luxe-uitgaven vaak geen optie omdat die al met moeite rondkomen, volgens Klok. Uit onderzoek van het Centraal Planbureau blijkt dat in een scenario met blijvend hoge prijzen 1,2 miljoen huishoudens betalingsproblemen kunnen krijgen. De dalende vraag die dit allemaal oplevert betekent dat bedrijven ook minder omzet maken en winsten lager uitvallen, waardoor de economie kan krimpen. ING ziet daar de eerste tekenen al van: uit een analyse van betalingen blijkt dat Nederlanders in juni 3% minder hebben uitgegeven dan in mei. Daarnaast speelt de aangekondigde rentestijging van de Europese Centrale Bank (ECB) een rol, zegt oud-DNB-bestuurder Hoogduin. Daardoor wordt geld lenen duurder voor bedrijven, overheden en huishoudens. Die geven dan ook minder geld uit, is de gedachte, waardoor de prijzen zullen dalen. “Het doel van de renteverhoging is om de inflatie weer terug te brengen naar 2%”, aldus Hoogduin. Dat is het percentage waarop de ECB mikt. Het beteugelen van de inflatie kan dus ten koste gaan van economische groei. Volgens Hoogduin is dat zelfs noodzakelijk. “De inflatie is zo hoog dat je wel druk moet uitoefenen op de vraag om de prijzen naar beneden te krijgen.” Een zachte landing, waar de renteverhoging wél leidt tot lagere inflatie maar niet tot een recessie, lijkt Hoogduin onrealistisch: “De economie is geen vliegtuig, waar je met natuurkunde kunt berekenen wat de optimale landing is. Je weet nooit precies hoe mensen reageren op een renteverhoging.” Toch is het de moeite waard om onze overspannen economie met hoge inflatie en een krappe arbeidsmarkt weer gezond te maken op de lange termijn, zegt hij: “Een recessie op de korte termijn is een medicijn. Maar wel met bijwerkingen.” Vaak zijn de ‘bijwerkingen’ van een recessie dat veel mensen werkloos raken als gevolg van de verminderde vraag en productie. Maar deze keer is anders, denkt Blom van ING: “De arbeidsmarkt is nu zo krap dat bedrijven eerder zullen interen op hun winst dan dat ze hun mensen ontslaan. Ze gaan personeel hamsteren.” Ze plaatst hier twee kanttekeningen bij: de situatie voor zzp’ers wordt wel flink onzeker, en hoe langer de recessie aanhoudt hoe meer werkgevers toch werknemers zullen moeten ontslaan. “We hebben nu een krappe arbeidsmarkt maar door een recessie kan die situatie omslaan”, zegt Hoogduin. “Misschien hebben we over een paar jaar weer discussies over te hoge werkloosheid.” (bron: NOS)

Voor aandelen liggen er flinke uitdagingen voor de boeg, nu de Amerikaanse centrale bank het monetaire beleid verkrapt om de hoge inflatie te beteugelen. Analisten van de Franse bank Société Générale rekenen op een verder daling van zo’n 15% van aandelenmarkten. Die conclusie trekken ze op basis van een studie naar zogenoemde ‘bear markets’ in de afgelopen 150 jaar. De beursdaling verloopt vooralsnog zonder echte paniek: dat is juist geen goed teken. De toekomst voorspellen op basis van gebeurtenissen in het verleden blijft een hachelijke zaak. Maar trends uit het verleden kunnen wel inzicht bieden in mogelijke scenario’s voor de toekomst. Daarom is het bestuderen van de geschiedenis van de beurs extra interessant in de huidige turbulent periode van forse dalingen op aandelenmarkten. Analisten van de Franse bank Société Générale hebben gekeken naar parallellen tussen zogenoemde ‘bear markets’, perioden van langdurige dalingen op de beurs en zijn daarbij teruggegaan tot het jaar 1870. De beursstrategen onder leiding van Solomon Tadesse concluderen op basis van historische trends dat de kans groot is dat de huidige daling van aandelenmarkten, die begin dit jaar werd ingezet, nog niet voorbij is. (bron: Business Insider Nederland)

Het Duits/Finse energiebedrijf Uniper heeft een verzoek bij de Duitse overheid ingediend om met een steunpakket gered te worden. Uniper kampt met gastekorten door het afknijpen van de toevoer door Rusland. Het energiebedrijf vreest dat het niet aan zijn verplichtingen aan grootverbruikers kan voldoen. Uniper stelt dan ook mogelijk komende week al uit de gasreserves te moeten putten. Het Duitse energiebedrijf Uniper heeft officieel een verzoek ingediend bij de Duitse overheid om met een steunpakket gered te worden. Het nutsbedrijf stelt voor dat Duitsland een “relevant” belang neemt. Daarnaast zou Berlijn garant moeten staan voor een hoger bedrag van leningen. Ook Unipers moederbedrijf, het Finse Fortum dat voor 78% gefinancierd wordt door de Finse overheid, praat inmiddels met de Duitse regering. Uniper krijgt door het afknijpen van de gastoevoer door Rusland niet al het gas waarvoor het contracten heeft gesloten. Daarom moet het bedrijf extra gas bijkopen op de gasmarkt, maar de prijzen liggen daar veel hoger dan voor de langetermijncontracten die Uniper had. Het energiebedrijf vreest dat het zijn gascentrales niet volledig kan laten draaien en niet aan zijn verplichtingen aan grootverbruikers kan voldoen. Uniper stelt dan ook mogelijk volgende week al uit de gasreserves te moeten putten. Die reserves proberen landen nu, in aanloop naar de winter, juist massaal aan te vullen. Intussen stevent Duitsland af op een flinke energiecrisis dit najaar: het land houdt er rekening mee dat Rusland de Nord Stream 1-gasleiding dichtdraait. Een mogelijk gevolg hiervan is dat de Duitse overheid het gasverbruik gaat rantsoeneren, waarbij delen van de industrie tijdelijk stil kunnen komen te liggen. Als dit in Duitsland gebeurt, dan is het scenario van rantsoeneren in Nederland net zo realistisch, stelden economen van ABN AMRO en Rabobank onlangs aan Business Insider. Een lichtpuntje voor de precaire situatie op de Europese gasmarkt is dat er een nieuwe gaspijpleiding tussen Bulgarije en Griekenland operationeel is geworden. De pijpleiding verbindt Bulgarije met de Trans-Adriatische pijpleiding die gas uit Azerbeidzjan via Turkije naar Griekenland en Italië transporteert. (bron: Bussiness Insider Nederland)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De beoordeling verloopt voor de meeste mensen in stappen: eerst melden ze zich voor een ‘lichte toets’ en vervolgens worden ze ‘integraal beoordeeld’. Op die laatste stap moeten sommige ouders echter jaren wachten. Na deze beoordeling kunnen gedupeerden ook nog naar de Commissie Werkelijke Schade stappen, die kijkt of gedupeerden ook nog recht hebben op compensatie voor bijvoorbeeld emotioneel leed. Het kan nog tot zeker 2026 duren voordat slachtoffers in de Toeslagenaffaire deze stappen heeft doorlopen. Volgens de Nationale Ombudsman, Reinier van Zutphen, tasten veel mensen intussen nog altijd in het duister over de status van hun beoordeling en krijgen ze het niet te horen als die is vertraagd. Vervolgens maken ze bezwaar, omdat de beslissingstermijnen niet zijn gehaald. Zonder resultaat, want over dat bezwaar horen ze vervolgens ook niets. Inmiddels zijn er al 12.000 ingebrekestellingen ingediend en daar is de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) ook weer tijd aan kwijt. Een mogelijke oplossing voor alle problemen is volgens de ombudsman dat ouders met de Belastingdienst een vaststellingsovereenkomst opstellen, waarin een compensatiebedrag wordt afgesproken als mensen afzien van verdere procedures. “Ga met mensen aan tafel zitten en vraag wat ze nodig hebben”, zegt Van Zutphen. “De Belastingdienst moet het dan met hen eens worden. Dan kunnen mensen een punt zetten achter dit vreselijke probleem en de ellendige periode die hun door de overheid is aangedaan.” Zo’n vaststellingsovereenkomst is al langere tijd een wens van advocaten en gedupeerde ouders. Staatssecretaris Aukje de Vries van Financiën (VVD) wees eerder wel op de nadelen: er komt weer een nieuwe regeling bij en er kan rechtsongelijkheid ontstaan, doordat ouders verschillende compensaties krijgen. Gedupeerden zelf vinden het niet allemaal een goed idee. “Ik snap dat het sneller moet, die mening deel ik”, zegt Chantalle Schmitz van Stichting Gedupeerde Ouders. “Alleen je komt niet onder een integrale beoordeling uit, want je moet weten waar de problemen begonnen zijn. Anders weet je niet over welke jaren iemand gedupeerd is.” Het ministerie van Financiën is inmiddels een proef begonnen om te kijken voor welke gedupeerden een vaststellingsovereenkomst zou kunnen werken. Daarvoor zijn 15 gedupeerde ouders geselecteerd. De resultaten van de pilot worden over een paar maanden verwacht. Daarnaast loopt er een proef met een externe mediator. Zelf is Schmitz inmiddels integraal beoordeeld en ze wacht nu op een beoordeling door de Commissie Werkelijke Schade. Zij bleek uiteindelijk over meer jaren gedupeerd te zijn dan ze van tevoren dacht. “Als ik had gekozen voor bemiddeling, had ik daardoor minder vergoeding gekregen.” (bron: NOS)

Klimaatverandering

Alle berichtgeving over de gevolgen van klimaatverandering ten spijt zijn nog altijd 3 op de 5 banken in de eurozone niet in staat om goed te analyseren hoe gevoelig ze zijn voor de risico’s die ermee gepaard gaan. Dat concludeert de Europese Centrale Bank (ECB) na een onderzoek naar meer dan 100 banken over de eerste 6 maanden van dit jaar. Slechts 1 op de 5 banken houdt rekening met klimaatrisico’s bij het verstrekken van leningen. En dat terwijl volgens de ECB ongeveer 2/3 van de bankinkomsten komt van broeikasgasintensieve industrietakken. Bovendien gaat het bij sommige banken over een relatief klein aantal klanten waaraan grotere bedragen zijn geleend. Dat maakt hun blootstelling aan klimaatrisico’s extra groot. ‘Wij vragen niet het onmogelijke’, zegt ECB-directeur Frank Elderson over het uitblijven van goede inschattingen. ‘Er zijn banken die het nu al goed doen door de nodige informatie te verzamelen over de transitieplannen van hun klanten en die te gebruiken in hun risicomodellen.’ De ECB voerde voor 41 grote banken een stresstest uit om de gevolgen van klimaatverandering voor banken te ramen. Daarin loopt de kostprijs voor het uitstoten van CO2 dit jaar snel op, en zijn er de komende jaren in Europa droogten en overstromingen te verwachten. De onderzochte banken zouden dan een gezamenlijk verlies lijden van €70 mrd, raamt de centrale bank. ‘In het groter geheel der dingen lijkt dat een klein bedrag’, erkent Elderson. Maar hij wijst er wel op dat het een aanzienlijke onderschatting is van de werkelijke risico’s die banken lopen, onder meer omdat ze te weinig gegevens en modellen hebben om die realiteit in kaart te brengen. Bovendien houdt de stresstest geen rekening met de mogelijk lagere economische groei die door klimaatverandering kan ontstaan. Bloomberg sprak in de aanloop naar de publicatie van de resultaten van de stresstest met verschillende bankiers. Zij vertelden het persbureau dat ze ervan uitgingen dat hun toekomstige winsten zullen volstaan om de verliezen in de verschillende scenario’s van de ECB op te vangen. ‘Een warmere wereld betekent ook lagere energieprijzen, wat de economische schade helpt te verminderen’, zei een van hen. De kwetsbaarheid van een bank hangt sterk af van de regio’s waar ze leningen hebben uitstaan, en aan welke sectoren, merkte Elderson op. De hitte kan bijvoorbeeld de productiviteit in de bouwsector verminderen, en de waarde verminderen van huizen waarop de banken hypotheken hebben verstrekt. ‘Ik wil niet wijzen op landen waar de risico’s groter zijn’, zegt de Nederlander. ‘Het gaat erom waar banken blootstellingen hebben, en die kunnen in andere landen zijn dan waar ze hun hoofdzetel hebben.’ Elderson liet daarbij wel onvermeld dat banken typisch relatief veel kredieten hebben uitstaan in hun thuislanden. (bron: VK)

Milieu

Nederland raakt volgend jaar de uitzondering op de Europese mestregels kwijt, melden Haagse bronnen aan de NOS. Het ministerie van Landbouw maakt dat waarschijnlijk maandag bekend. Boeren in Nederland mogen al jaren meer mest op het land uitrijden dan boeren in de meeste andere Europese landen. Die uitzondering geldt omdat Nederland een klein grondgebied heeft. Die regeling werd 2 jaar geleden nog verlengd. Het ministerie probeert nog te regelen dat de norm niet ineens strenger wordt, maar dat dat stapsgewijs gebeurt. Nieuwe regels kunnen leiden tot duizenden euro’s extra kosten voor boeren. (bron: NOS)

Waterleidingmaatschappij Limburg WML haalt tijdelijk geen drinkwater uit de Maas, omdat er een onbekende stof in het water is gevonden. Zo’n 157.000 klanten in Noord- en Midden-Limburg krijgen vanaf volgende week diep grondwater uit de kraan. Dat is een stuk harder dan het water uit de Maas, maar volgens WML van dezelfde kwaliteit. Om welke stof het gaat, wordt onderzocht in het waterlab van WML. Hoelang er geen water uit de Maas gehaald kan worden, is niet te zeggen. Als de stof schadelijk blijkt, moet die eerst uit het Maaswater worden gehaald. (bron: NOS)

Vlees en melk van Nederlandse koeien en varkens bevatten microplastics, blijkt uit een onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam. Ook werd in het bloed van de onderzochte dieren kleine hoeveelheden van drie soorten plastic aangetroffen. Het gaat om een kleinschalig onderzoek van de VU Amsterdam, in opdracht van de Plastic Soup Foundation. Twaalf koeien en twaalf varkens werden onder de loep genomen. De opdrachtgever noemt de bevindingen van de onderzoekers ‘schokkend’. Ook in het vlees van 7 van de 8 onderzochte rundvleesmonsters werd minstens één type plastic gedetecteerd. Net als 5 van de 8 stukjes varkensvlees die de onderzoekers analyseerden. Ook 18 van 25 onderzochte melkmonsters bevatten microplastics. De onderzoekers noemen vervuild voer als een mogelijke oorzaak. In het verse voer dat ze onderzochten zaten geen plastic deeltjes, maar in 12 monsters van zogenoemde voerpellets en versnipperd veevoer bleek dat wel zo te zijn. “Deze studie leidt tot ernstige bezorgdheid over de besmetting van onze voedselketen met microplastics”, zegt directeur Maria Westerbos van de Plastic Soup Foundation. Volgens haar zijn boeren niet verantwoordelijk voor de vervuiling. Ze zegt dat restpartijen uit de voedselindustrie mogelijk ‘met plastic en al worden verwerkt tot veevoer’. De stichting vermoedt dat ‘vrijwel elke biefstuk en hamburger’ kleine stukjes plastic bevat. Het zijn de conclusies die de stichting trekt. De onderzoekers zelf noemen de resultaten ‘een eerste indicatie dat plasticdeeltjes aanwezig zijn in detecteerbare concentraties in modern veevoer, de dieren die dat eten en in producten van de boerderij’. Het onderzoek geeft ook geen uitsluitsel over hoe schadelijk de plastic deeltjes in het voedsel kunnen zijn. De onderzoekers van de VU zeggen dat een studie daarnaar gewenst is. De Plastic Soup Foundation vindt dat de overheid uit voorzorg moet garanderen dat al het voedsel plasticvrij is. Daarvoor is de stichting een petitie gestart. Ook zou de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit strenger moeten handhaven. De hele natuur zit vol met pfas, dus ook veevoer en voedsel voor mensen. De vraag is of plasticdeeltjes zitten in goedkoop vlees dat vanuit het buitenland wordt geïmporteerd. De overheid moet veel kritischer controleren op voedselveiligheid en schoon drinkwater.

Corona berichten

Donderdag 7 juli 2022 werden 6.702 besmettingen geregistreerd.

Deskundigen zijn bezorgd over een nieuwe Omikron-variant. De nieuwe variant, die wordt aangeduid met de naam Centaurus en als BA.2.75, grijpt om zich heen in India. Ook in andere landen, waaronder Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, is BA.2.75 inmiddels opgedoken. De Amerikaanse hoogleraar Eric Topol van het Scripps Institute voor medicijnonderzoek vermoedt dat BA.2.75 de bestaande immuniteit beter kan omzeilen dan BA.4 en BA.5. Die laatste zorgt op dit moment voor een besmettingspiek in Nederland. Hoewel er nog veel onduidelijk is over BA.2.75, baart het experts zorgen dat de nieuwe variant veel wijzigingen heeft ondergaan. Zo heeft BA.2.75 acht extra spike-eiwitmutaties in vergelijking met zijn voorganger BA.2. Gelet op de plaats van deze mutaties is de kans groot dat een eerdere besmetting met BA.2 weinig bescherming biedt tegen een infectie met de nieuwe subvariant. Dat BA.2.75 is opgedoken in verschillende Indiase regio’s die eerder werden getroffen door BA.2 wijst daar ook op. Begin juli was BA.2.75 in India al goed voor bijna een kwart van alle onderzochte positieve coronatesten. De nieuwe variant duikt het vaakst op in de regio van Indiaas grootste stad Mumbai. (bron: BNNVara) Afwachten maar in deze fase en voorzichtig zijn met fysieke contacten.

Eyeliners

Steeds meer economen verwachten lichte krimp, ‘maar die is wel noodzakelijk’

Groei Nederlandse economie valt stil door Russische agressie en energieprijzen

Kans groot dat aandelen vanaf piek van januari 40% dalen, als je naar 150 jaar geschiedenis van ‘bear markets’ kijkt, volgens analisten van Société Générale

Crisispakket noodzakelijk om koopkracht te ondersteunen

Duits energiebedrijf Uniper vraagt overheid om redding, het bedrijf moet mogelijk komende week de gasreserves al aanspreken. Het bedrijf houdt rekening met een verlies tot €10 mrd dit jaar.

Provincies willen niet hard ingrijpen in stikstofcrisis

De boeren zijn boos, maar er smeult meer onvrede in Nederland; boze burgers sluiten zich aan bij de boeren

44.000 vacatures telt de horeca

Arbeidsmigranten staan niet meer te springen om in Nederland te werken; andere landen bieden vaak aantrekkelijker voorwaarden

Vliegen zijn hooggevoelige beestjes met meer zintuigen dan mensen

Oekraïense militair in Donbas: Westerse wapens komen te laat

Bijna iedereen heeft werk en blijft geld uitgeven, toch dreigt een recessie

‘Recessie is een medicijn met bijwerkingen’

Frontberichten

De Britse premier Johnson gaat weg, na aanhoudende druk van zijn partij en een leegloop van zijn kabinet. Woensdag zei Johnson nog dat hij niet wilde vertrekken. Maar nu ruim 50 kabinetsleden zijn vertrokken, stapt Johnson zelf ook op op eigen condities. Hij wil aanblijven tot zijn opvolger gevonden is. Het is in het belang van het land en de Conservatieven dat er snel een nieuwe leider is, zei hij. Johnson zei “enorm trots” te zijn op de resultaten van zijn kabinet. “Ik ben teleurgesteld dat ik de beste baan van de wereld moet opgeven, maar dat is nou eenmaal hoe dat gaat”, zei hij voor zijn ambtswoning in Londen. Onder de potentiële opvolgers geldt de huidige minister van Defensie Wallace als favoriet, afgaande op een peiling van YouGov. Ook oud-ministers Mordaunt en Sunak maken een goede kans. Verkiezingen zijn er pas begin 2025, een vervroegde stembusgang is ook mogelijk. (bron: NOS) Politici die liegen dan wel een selectief geheugen hebben hoeven lang niet altijd voortijdig op te stappen. Je zegt in het Parlement drie keer sorry: een keer tegen de Kamerleden, een keer tegen de media en een keer tegen gedupeerden en vervolgens ga je gewoon weer over tot de orde van de dag. Hoe ernstig zijn de aanklachten waarvoor hij moet opstappen? Als ik die vergelijk met de aantijgingen die onze Mark over zich heen gekregen heeft, zijn die van Boris Johnson peanuts. Een eigenzinnige Engelsman net als Winston Churchill, tijdens de Tweede Wereldoorlog. Maar de overwinningsfeesten waren nog maar net voorbij of hij stond op straat: bejubeld en verguisd. Maar hij kwam een aantal jaren later terug. Je weet nooit hoe het pond rolt.

Overwegingen

De Europese Centrale Bank (ECB) wil de rente verhogen, behalve die op de staatsschuld van armlastige eurolanden zoals Italië. De ECB heeft een oplossing, maar die kan een stroom van belastinggeld van Noord- naar Zuid-Europa op gang brengen. Gaat het de ECB lukken het water te koken, maar niet de spaghetti die erin zit? Met andere woorden: kan de centrale bank de rente verhogen in de strijd tegen inflatie, zonder landen met een hoge staatsschuld in problemen te brengen? Om de economie te laten afkoelen en zo prijsstijgingen te dempen, moet de rente stijgen. Maar dat betekent dat bijvoorbeeld Italië over zijn nieuwe leningen veel meer rente moet gaan betalen aan schuldeisers. Dat is al een paar maanden zo. Begin dit jaar bedroeg de rente op een Italiaanse 10-jaarsobligatie minder dan 1,287%, in mei ging die door de 4% heen, al zakte de rente later weer wat terug. Langdurig hoge rentes op overheidspapier kunnen leiden tot een nieuwe eurocrisis. Daarom wil de ECB een nog onbekend ‘instrument’ inzetten om onder meer Italië te helpen, maar de noordelijke landen zijn nu al uiterst wantrouwig. De Nederlandse minister van Financiën Sigrid Kaag waarschuwde ECB-president Christine Lagarde half juni al dat de ECB zich dient te houden aan ‘het verbod op monetaire financiering’. De ECB mag het niet zomaar goedkoper maken voor sommige eurolanden om geld te lenen. Vermoedelijk zal Lagarde het nieuwe instrument op 21 juli presenteren bij het volgende rentebesluit. Om voor iedereen aanvaardbaar te zijn, zal dat een bazooka moeten zijn met een veiligheidspal. Wat houdt dat in? Als de handelaren van de ECB Italiaans staatspapier kopen, dan daalt de rente daarop. Bij obligaties bewegen koers en rente in omgekeerde richting. Op die manier kan de ECB het goedkoper maken voor overheden om te lenen. Juist omdat het selectief inslaan van schuldpapier op grote schaal kan – vandaar de naam ‘bazooka’ – kan dat opkoopgeweld in de praktijk beperkt blijven. Speculanten nemen het niet graag op tegen een centrale bank die de mogelijkheid en de wil heeft om tot het gaatje te gaan. En wat kan dan die veiligheidspal zijn? De ECB heeft al een dergelijk instrument op het schap liggen om individuele eurolanden te helpen. Dat is het zogeheten Outright Monetary Transactions-programma (OMT), een bazooka die uit de koker kwam van Lagardes voorganger Mario Draghi. De Italiaan had op 26 juli 2012 beloofd om alles te doen wat nodig was om het voortbestaan van de euro te verzekeren, en dat betekende de twijfel wegnemen dat speculanten het konden winnen van landen. De voortvarendheid van Draghi – die zijn belofte had gedaan zonder ruggespraak met de andere ECB-bestuurders – werd wel wat getemperd bij de precieze uitwerking een paar maanden later. Er kwam een veiligheidspal op de bazooka. De handelaren van de ECB zouden het staatspapier van een getroebleerd land pas opkopen als het land eerst had aangeklopt bij het Europees noodfonds, de zogeheten conditionaliteit. Dat betekende dat het land moest beloven om structurele besparingen en hervormingen door te voeren. Opmerkelijk genoeg is er met het OMT uiteindelijk nooit één euro schuldpapier gekocht. De geloofwaardigheid van de ECB om de bazooka in te zetten, volstond om de twijfel over de kredietwaardigheid van eurolanden uit te bannen. Daardoor viel de rente op hun schuldpapier terug. Overigens zou de ECB later nog staatsobligaties opkopen onder andere programma’s, maar die waren bedoeld om inflatie te creëren. Waarom wordt nu dan gesproken over een ‘nieuw’ instrument? Een gang naar het Europees noodfonds zou wel lagere rentes garanderen, maar ligt lastig in de binnenlandse politiek. Het betekent oekazes van buitenaf en gesteggel over wat nog democratisch is in het land zelf. Terwijl de urgentie nog niet groot genoeg is, zegt de Tilburgse hoogleraar banking and finance Harald Benink. ‘De hogere rentes voor Zuid-Europese landen zijn pijnlijk, maar nog niet dodelijk.’ Tegelijk is niemand erbij gebaat dat de situatie daardoor op termijn ontspoort. Onvoorwaardelijke steun is voor de ECB evenwel ondenkbaar. Bundesbank-baas Joachim Nagel noemde conditionaliteit deze week nog ‘onontbeerlijk’. Benink ziet een uitweg onder de vorm van een OMT light. ‘Europese landen hebben in het kader van het Europese coronaherstelpakket NextGenEU al heel wat plannen moeten indienen waarvoor ze geld willen krijgen. Die zijn ondertussen ook goedgekeurd. Waarom zou je dat pakket niet alsnog kunnen uitbreiden om er ook bepaalde hervormingen of bezuinigingen aan toe te voegen? Het is een soort van omfloerste conditionaliteit. Na de goedkeuringsstempel zou de ECB dan het staatspapier van die landen kunnen gaan kopen.’ Mag zo’n bazooka eigenlijk wel? Daar is al jaren gesteggel over. Volgens het Europees Verdrag mag de centrale bank niet zomaar overheidspapier kopen van eurolanden om zo het lenen voor hen goedkoper te maken. Specifiek over het OMT oordeelde het Europees Hof van Justitie in 2015 dat dit onder bepaalde voorwaarden is toegestaan. In essentie komt het erop neer dat de ECB mag ingrijpen bij renteverschillen als die niet voldoende kunnen worden verklaard door de economische omstandigheden, en ze het monetaire beleid in de hele eurozone belemmeren. De ECB wil toch juist dat de rente stijgt? Inderdaad, maar dus zonder een nieuwe eurocrisis uit te lokken. Het extra geld dat de ECB met het nieuwe crisismiddel in de economie pompt, wil ze er op een andere manier weer aan onttrekken. Dat kan door andere obligaties uit haar portefeuille te verkopen. Duitse Bunds bijvoorbeeld, of Nederlands staatspapier. Dat zal de rente verhogen die deze landen moeten betalen om nieuwe schuld te slijten, en zo bijdragen aan het verkleinen aan de renteverschillen met Zuid-Europa. Koren op de molen voor critici die vinden dat de ECB zo belastinggeld verhuist van noord naar zuid. (bron: VK) Interessant artikel over hoe monetaire autoriteiten met technische ‘tools’ trachten structureel complexe problemen op te lossen. Maar wat wel staat is dat de Italiaanse staatsschuld, met alle gedane toezeggingen van 10 jaar geleden, verder is gestegen, waardoor het monetaire beleid van de ECB niet het beoogde resultaat heeft behaald. Niet voor niets vloog de Italiaanse rente omhoog direct nadat Lagarde in Amsterdam op 16 juni het beleid van de ECB wereldkundig had gemaakt. 6 dagen later kwam het Bestuur van de ECB weer bijeen, nu voor spoedberaad in Frankfurt, om de onrust op de financiële markten te bestrijden door een vage uitspraak dat de problemen in de zwakke Zuid-Europese landen, waaronder Italië en Griekenland, zouden worden gesteund door het inzetten van een nieuw monetair instrument, waarover later meer informatie zou komen. De financiële markten namen gas terug. Toch blijft een vraag onbeantwoord: centrale markten nemen aan dat zij met het verhogen van de rente de inflatie zouden kunnen beteugelen. In oude rekenmodellen werkte dat, maar het is de vraag of dat onder de huidige omstandigheden ook het geval zal zijn. Wat zijn de onderliggende problemen die de inflatie veroorzaken? Geo-politieke onrust, VS versus China, Rusland versus Europa, de valutapolitiek van de BRICS-landen tegenover de dollar/euro, de oorlog in Oekraïne, de gevolgen van de Corona-pandemie, een loon/prijsspiraal vanwege de prijsstijgingen en dan een dreigende recessie komend jaar, waardoor de rente juist weer niet verhoogd moet worden. Maar de belangrijkst reden kan ook zijn de waardedaling van geld als gevolg van de enorme hoeveelheden gratis geld die de centrale banken de afgelopen 10 jaar op de geldmarkten hebben gepompt (door de opkoop van staatsobligaties), waardoor enorme luchtbellen zijn ontstaan op de effectenmarkten en de vastgoedmarkt. Daarom kan het wel eens noodzakelijk zijn dat veel van dat ‘overtollige’ geld wordt teruggehaald door een deel, b.v. 20% om te beginnen, van de in portefeuille zijn staatsleningen (€3 biljoen bij de ECB en $9 trillion, Engels woord voor biljoen, bij de FED) terug te gaan verkopen aan de markt. Maar ik vrees dat die weg onbegaanbaar is voor de ECB omdat ze na 2009 hebben verzuimd het bankwezen in de eurozone te saneren, wat de FED wel gedaan heeft, waardoor we nog opgescheept zitten met zwakke steeën in het bankwezen, onder meer in Italië. Omwille van het instand houden van de zwakke financiële landen in de eurozone moeten we steeds weer de grenzen opzoeken van het haalbare waarbij het vertrouwen in de euro blijft bestaan. Daar schortte het deze week aan: de euro versus de dollar daalde van $1,0429 naar $1,0185, een stijging van de dollar van 2,4%.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 8 juli 2022, week 2022/27: AEX 674,22; Bel 20 3.785,46; CAC40 6.033,13; DAX 13.015,23; FTSE 100 7.196,24; SMI 11.015,03; RTS (Rusland) 1.144,79; SXXP (Stoxx Europe) 417,12; DJIA 31.338,15; NY-Nasdaq 100 12.125,69; Nikkei 26.517,19; Hang Seng 21.672,36; All Ords 6.877,00; SSEC Shanghai 3.356,08; €/$1.0185; BTC/USD (Bitcoin) $21.305,10; troy ounce goud $1.742,60, dat is €54.967,00 per kilo; 3 maands Euribor -0,087%; 1 weeks -0,563%; 1 mnds -0,427%; 10 jaar Japan 0,2457%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,836%; 10 jaar Duitse Staat 1,306%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,64%; 10 jaar Franse Staat 1,839%; 10 jaar Belgische Staat 1,946%; 10 jaar VK 2,169%; 10 jaar Spanje 2,373%; 10 jaar VS 3,0597% en Italië 3,224%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,209.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden wat hoger ten opzichte van een week eerder. De kapitaalmarktrentes trokken weer aan. Ik hou het niet voor onmogelijk dat de financiële markten worden gemanipuleerd door de centrale banken. De euro noteerde lager en beweegt richting pariteit. Goud daalde fors. De bitcoin trok weer aan. Het aantal geregistreerde corona-besmetting stijgt. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 1,14%; Japan 1,2401%; Duitsland 1,563%; Nederland 1,867%; Frankrijk 2,472%; VK 2,587%; Spanje 3,06%; Canada 3.1715%; VS 3,2492% en Italië 3,704%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.