UPDATE 09-04-2022/627 ‘Chaos rond energiegeld: gemeenten zwalken met uitkeren toeslag’

De signalen staan op rood! Wij moeten ons gaan voorbereiden op financieel/economisch en sociaal zwaar weer. In dit blog leest U in meerdere artikelen en commentaren waarop wij ons moeten voorbereiden als gevolg van de gevolgen van de corona-pandemie, de stijgende inflatie met stijgende prijzen voor energie en voedsel en aantrekkende rentetarieven. Daarnaast de trage aanpak van het monetaire beleid van de ECB en alle gevolgen die daardoor kunnen optreden van die beperkingen van de welvaart met zich mee zullen brengen. Daarnaast hou ik mijn hart vast voor de sancties die de Europese regeringsleiders Rusland willen gaan opleggen om gevolg te geven aan de oproepen van de Oekraïense president. Europa kan zich niet permitteren om de import van Russisch gas op korte termijn te gaan beperken. Dat gaat chaos veroorzaken, ook als we weer onbeperkt gas in Groningen gaan oppompen. Als er een tekort aan gas en stroom gaat ontstaan treft dat de gehele samenleving. Niet dat ik mij zorgen maak dat datacentra stil gaan vallen, maar wel dat supermarkten misschien niet meer open kunnen, dat pinautomaten niet meer werken, dat kassa’s niet meer werken. Dat we niet meer kunnen koken en koud moeten gaan douchen. Verder sluit ik niet uit dat op zeker moment internet uitvalt en publieke functies niet langer meer functioneren. Kortom, alles wat er in decennia is opgebouwd aan welvaart en gemak, valt voor enige tijd stil. Maar ja, de wijsheid moet van politici komen en het vertrouwen daarin is fors gedaald.

Honderdduizenden ondernemingen hebben geldproblemen, concludeert de Kamer van Koophandel na eigen onderzoek. 10% van de ondervraagden is bezig met overleven, zegt de KvK. Die verwacht daardoor flink meer faillissementen. De problemen zijn volgens de KvK het gevolg van de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne. Energie is duurder geworden en er zijn tekorten aan grondstoffen. Begin april stopte ook de coronasteun voor ondernemers, volgens de KvK nog een oorzaak voor de verwachte toename aan faillissementen. In de coronatijd gingen maar weinig bedrijven op de fles. De KvK verwacht nu “een soort correctie”. (bron: NOS) Deze correctie had al veel eerder plaats kunnen vinden als het kabinet uitsluitend steun had gegeven aan bedrijven die hun plek in de nieuwe tijd kunnen terugverdienen. In plaats daarvan is ook aan bedrijven die al op instorten stonden steun verleend. Dat geld is in een bodemloze put gestort en zijn in feite verliezen die nooit meer rendement opleveren.

Sinds april 1976 is de inflatie in Nederland niet zo hoog geweest, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. De inflatie kwam in maart uit op 9,7% (op CPI basis). Opnieuw stegen vooral de energieprijzen enorm, maar ook andere producten zoals voedsel werden steeds duurder. Voeding steeg 6,2% in prijs vergeleken met een jaar eerder. De prijzen in Nederland en ook de rest van Europa lopen hard op als gevolg van de oorlog in Oekraïne. De levering van olie en gas uit Rusland is onzeker en daardoor gaan de energieprijzen door het dak. bron: NOS) Dit inflatiecijfer wijkt fors af van het Europese cijfer ook over maart, n.l. 2,2%.

Algemeen

Bij de parlementsverkiezingen in Hongarije is de superoverwinning gegaan naar door premier Viktor Orbán. De winst van zijn rechts-populistische partij Fidesz is volgens hem zo groot dat je die vanaf de maan kunt zien. Oppositieleider Peter Márki-Zay erkent de nederlaag. Nu de stemmen zijn geteld, staat Fidesz op 53% van de stemmen. De pro-Europese samenwerkende oppositie komt niet verder dan 35%. Oppositiepartijen van links tot uiterst rechts trokken samen op tegen Orbán. In de peilingen gingen zij lange tijd nek-aan-nek met Fidesz. Márki-Zay zegt dat de verkiezingen niet eerlijk verliepen. (bron: NOS) Met die 53% en de zetels uit de districten beschikt Fidesz over 2/3 van de zetels. De Europese Commissie (EC) start nu een procedure op om EU-subsidies voor Hongarije te kunnen bevriezen als de lidstaat de principes van de rechtsstaat niet eerbiedigt. Voorzitter Ursula von der Leyen van de Commissie heeft dat in het Europees Parlement in Straatsburg aangekondigd. Het dagelijkse EU-bestuur gebruikt daarvoor een nieuw mechanisme dat EU-geld koppelt aan de rechtsstaat. De regering van de pas herkozen premier Viktor Orbán is daarmee de eerste die onder de nieuwe regel valt. Het mechanisme is al ruim een jaar van kracht, maar de Commissie wilde een rechtszaak van Hongarije en Polen tegen de rechtsstaattoets bij het Europees Hof van Justitie afwachten. Dat verklaarde de bezwaren van de 2 lidstaten twee maanden geleden ongegrond. (bron: NU) De vraag is nu wel wat de EC ermee denkt te bereiken. Als er wel een vorm van solidariteit bestond binnen de Europese Unie over de plaatsbepaling van gezamenlijke standpunten in de confrontatie tussen Rusland vs Oekraïne, wat blijft daar dan nog van over?

Oekraïne conflict

EU-voorzitter Von der Leyen heeft in Kiev een bezoek gebracht aan president Zelensky. Ze overhandigde hem daarbij de eerste documenten waarmee zijn land kandidaat-lid kan worden van de EU. Eerder op de dag bezocht ze als eerste westerse leider Boetsja. Na het vertrek van de Russen werden in deze voorstad van Kiev op straat ruim 300 lichamen van Oekraïense burgers gevonden. Ze bezocht er een plek waar de lichamen van slachtoffers waren geborgen.”We hebben hier het wrede gezicht gezien van het leger van Poetin”, zei ze. Ook brandde de EU-voorzitter een kaars voor de slachtoffers. (bron: NOS) Onverstandig van de voorzitter van de Europese Commissie. Op de eerste plaats de suggestie dat Oekraïne, misschien wel middels een spoedprocedure, tot de Europese Unie kan toetreden. Oekraïne voldoet in de verste verten niet aan de minimale eisen die aan kandidaat lidstaten worden gesteld. Het land is het corruptste land in Europa en voldoet niet aan de eisen van democratisch bestuur en financiële stabiliteit. En een land in oorlog binnenhalen in de EU, niet doen. Een handelsverdrag prima als de goederen voldoen aan de door de EU gestelde eisen en het land de tijd geven eerst, op velerlei terreinen, orde op zaken gaan stellen. Nu is het al zo dat Zelenski al duidelijk maakt hoe de EU-lidstaten moeten handelen in het conflict dat zijn land, geen EU-lidstaat, geen NAVO-bondgenoot, heeft. Hoe lang duurt het nog voordat hij de regie in Brussel overneemt. Deze man kan een groot gevaar worden voor de EU en de lidstaten en VDL is niet kritisch genoeg. Neem die lichamen in Boetsja. Er is nog geen enkel onderzoek die heeft vastgesteld wie die 300 gedode Oekraïners zijn, door wie en onder welke omstandigheden. En wat als straks wordt vastgesteld dat zij zelf hun landgenoten hebben geëxecuteerd omdat ……………………..

Voor het eerst sinds Rusland Oekraïne binnenviel heeft president Zelensky de VN-Veiligheidraad toegsproken. Hij stond onder meer stil bij het geweld in de stad Boetsja, waar Russische militairen honderden burgers hebben vermoord. Volgens hem deden de Russen dat voor hun plezier. Hij zegt dat de wereld er nog niet van is doordrongen wat er allemaal in zijn land gebeurt. Omdat Rusland als permanent lid een veto heeft in de raad riep hij op tot hervormingen. Ook riep hij op om Rusland internationaal te berechten zoals dat na WOII met Duitse oorlogsmisdadigers in Neurenberg is gebeurd. (bron: NOS) De Russen ontkennen in alle toonaarden dat zij iets te maken met het doden van burgers in Boetsja. In de underground-media wordt gerapporteerd dat er een ‘slachting onder burgers is aangericht door Oekraïense “veiligheidstroepen” in samenwerking met amateur-crisisacteurs’, waar vanaf dag één voor gewaarschuwd is: Oekraïne zal valse vlag operaties laten uitvoeren door specialisten/huurlingen en daar de Russen de schuld van geven. Met name de kans op een chemische aanval op eigen mensen is levensgroot aanwezig. Russische militairen hebben in het Oekraïense dorp Stary Bykiv 6 burgers geëxecuteerd, zeggen inwoners tegen Nieuwsuur-verslaggever Gert-Jan Dennekamp. Hij bezocht het dorp op het moment dat de inwoners hun doden voor onderzoek moesten opgraven. De lichamen hadden eerder dagenlang op straat gelegen. Nabestaanden durfden de doden niet te begraven, uit angst om door de Russen te worden neergeschoten. Na 8 dagen kregen ze toestemming om de lichamen weg te halen, zeggen ze. (bron: NOS) Laat ik vooral duidelijk zijn: ik ben tegen het militaire geweld van het Russische leger in Oekraïne en de humane gevolgen die dat heeft. Dat in zo een situatie de beide partijen elkaar de schuld geven, ook als die schuld niet is aangetoond, is bekend. Ik beperk mij tot Boetsja. Daar zijn honderden doden op straat aangetroffen toen de Russen zich terugtrokken. Vreselijk! Maar de vraag is dan door wie die zijn gedood en onder welke omstandigheden. Zelenski zegt in zijn toespraak tegen de VN dat de Russen dat voor hun plezier hebben gedaan en de Russen ontkennen alles. Dat kan oorlogsretoriek zijn, we beschikken over geen enkele informatie anders dan die van de New York Times dat uit satellietbeelden zou blijken dat de lijken al enige dagen daar in de straten zouden liggen met de conclusie dat de Russen die executies moeten hebben uitgevoerd. Die conclusie is te snel. Eerst zal een onafhankelijke internationale commissie aan het werk moeten worden gezet wie die doden zijn en of ze in enige relatie tot elkaar staan en daarna moet worden vastgesteld of aan de hand van DNA kan worden vastgesteld met welk wapen en welke kogels die doden om het leven zijn gebracht en hoe ze daar ver van elkaar in de straten liggen/lagen. De vragen die eerst moeten worden beantwoord is of het hier gaat om Oekraïners of Russen of andere buitenlanders, om landverraders, om spionnen, om tegenstanders van Zelenski dan wel staatsgevaarlijke personen dan wel groepen. Dan de vraag waarom die doden daar op straat zijn blijven liggen en ondertussen door niemand zijn geborgen. Voor de hand ligt het dat als de Russen deze burgers dan wel militairen zou hebben gedood ze ze niet op straat zou hebben laten liggen, maar ze in een gezamenlijk graf zouden hebben gedumpt. Het lijkt erop dat een van de partijen bewust deze situatie heeft willen uitbuiten om er in de media garen bij te spinnen. Enig licht zou kunnen brengen als de kogels van Russische makelij zijn dan wel uit Westerse wapens komen. Het is niet vernederend bedoeld maar de Oekraïense president id van huis uit een komiek. Komieken zijn kunstenaars met een kleine k die door feiten in een ander daglicht te plaats het publiek, groot en klein, vermaken. Op de wijze waarop hij al meer dan een maand vrijwel dagelijks de wereld en Westerse politici toespreekt doet hij met een ingestudeerde act, met vast onderdelen zowel het legerkleurige tenue waarin hij optreedt. Het script wordt aangepast aan het gezelschap dat hij toespreekt en dat veelal erna hem een staande ovatie geeft (net zoals in een theater). Dat is zijn wereld. De onderdelen van zijn act zijn vrijwel altijd, een vrijheidsstrijd uit het verleden, oorlogen die uiteindelijk werden gewonnen (de 80-jarige oorlog tegen de Spanjaarden), hij roep op tot solidariteit met zijn volk en tot slot roept hij op zijn militaire tegenstander zware economische en financiële verliezen toe te brengen en Oekraïne te helpen met een no-fly zone, wapens en geld. Het is een nooit eerder vertoonde act op dit niveau en op deze wijze. Maar de vraag is of hij daarmee zijn eigen ego oppoetst dan wel de belangen van zijn volk behartigt. Wat Zelenski ermee bereikt is dat in de parlementaire vergaderzalen in onder meer Berlijn, Parijs, Londen, Washington, New York, Den Haag en Brussel enthousiast is gereageerd en de Westerse regeringen hun builders hebben geopend voor geld, vluchtelingen en militair materiaal. Maar wat denk Zelenski ermee te bereiken: vrede dan het wel een voortzetting van de oorlog. 8 jaar geleden werd ook vanaf Oekraïens grondgebied met een raketaanval een burgervliegtuig uit de lucht geschoten. Dat feit is nog altijd niet opgelost, maar Oekraïne zat zelf wel in de onderzoekscommissie en kon alle ongewenste data en feiten blokkeren. Ook dat speelde zich af in het Oosten van Oekraïne, waar corruptie de gewoonste zaak van de wereld is en feiten geen feiten hoeven te zijn.

Oekraïense militairen hebben mogelijk Russische krijgsgevangenen gedood. In een video die online is gezet en door The New York Times is onderzocht, is te zien dat een man met Oekraïense insignes een veronderstelde Russische militair doodschiet. Bij het slachtoffer liggen nog zeker 3 lichamen in Russische uniformen en er staat een Russisch militair voertuig op de weg. Van een van de doden zijn de handen op de rug gebonden. De krant heeft vastgesteld dat de video is gemaakt in het dorp Dmytrivka, vlak bij Kiev. Het doden van krijgsgevangenen is een oorlogsmisdaad. (bron: NOS)

In Brussel heeft de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Koeleba de NAVO, G7 en EU opnieuw om steun gevraagd in de oorlog tegen Rusland. Koeleba meldde dat hij in Brussel is voor “wapens, wapens en wapens”. Hij stelt voor dat Oekraïne alle benodigde steun krijgt. Ook pleitte hij weer voor een boycot van Russische olie en gas. De Russische buitenlandminister Lavrov zegt dat het Westen de onderhandelingen vertraagt door wapens aan Oekraïne te leveren. Oekraïne heeft volgens hem een een vredesvoorstel gedaan dat afwijkt van de punten waarop eerder een akkoord was bereikt. Hij noemt dat onacceptabel. (bron: NOS)

Kabinet Rutte IV

7 april 2022: Tweede Kamer De Jonge zegt sorry, maar Sywertdeal is nog niet vergeten. Het begon als een discussie over een omstreden mondkapjesdeal. Maar het liep uit op iets heel anders, toen minister Hugo de Jonge zich in de Tweede Kamer kwam verdedigen over zijn bemoeienis met die deal. Het werd een zware confrontatie over de politieke cultuur in Den Haag. De sfeer van het 1 april-debat van ruim een jaar geleden leek bijna terug in de plenaire zaal van de Tweede Kamer. Met ditmaal niet premier Rutte in de hoofdrol, maar voormalig coronaminister Hugo de Jonge, tegenwoordig minister van volkshuisvesting. De Jonge is het symbool geworden voor de vraag of het nieuwe kabinet-Rutte IV op een andere manier omgaat met de Tweede Kamer. Vrijwel de volledige oppositie heeft er snoeiharde kritiek op dat er pas deze week opheldering kwam over zijn betrokkenheid bij de mondkapjesdeal, een onderwerp waar de Kamer al bijna een jaar informatie over vraagt. Excuses van de CDA-minister konden een motie van wantrouwen niet voorkomen. De Jonge erkent dat hij ‘het wantrouwen onbedoeld heeft gevoed’ door zo lang te wachten met opheldering over zijn contacten met Sywert van Lienden, die bij de minister lobbyde voor een miljoenencontract. “Juist uit respect voor de Kamer ben ik alsnog zo open mogelijk geweest”, probeerde hij nog. De Jonge overleefde de motie van wantrouwen, ingediend door de PvdA en ondersteund door een groot deel van de oppositie. Alleen SGP en een deel van JA21 stemde niet mee. Maar de schade is groot. Niet alleen voor de minister, maar vooral voor de reputatie van het kabinet. Alle oppositiepartijen kwamen in een 10 uur durend debat met een spervuur aan verwijten dat de beloofde nieuwe bestuurscultuur er maar niet wil komen. “Dit gaat over het vertrouwen dat de samenleving en de Tweede Kamer mogen hebben in het kabinet”, aldus PvdA-Kamerlid Attje Kuiken. “Elke keer hopen we dat het vertrouwen hersteld kan worden en elke keer komt er weer iets nieuws voorbij dat voor teleurstelling zorgt”. De SP spreekt over ‘rot in de bestuurscultuur’. SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij stelde de vraag: “Hoe kan de Tweede Kamer de volgende keer vertrouwen dat we wél antwoord krijgen?” De PvdA zegt lang getwijfeld te hebben over het harde signaal van een motie van wantrouwen. De doorslag gaf de uitspraak van de minister over hoe de Kamer zijn rol moest zien. Hij was “niet betrokken, maar had wel betrokkenheid”, aldus De Jonge. “Het is weer vluchten in semantische discussies”, vond PvdA-Kamerlid Kuiken. Het nieuwe kabinet-Rutte IV ging drie maanden geleden van start met plechtige voornemens om het anders te doen. Premier Rutte heeft keer op keer herhaald dat het kabinet zich realiseert dat het vertrouwen nog teruggewonnen moet worden na de toeslagenaffaire, het debat over de ‘functie elders’ en de lange kabinetsformatie. “Wij moeten het in de praktijk laten zien”, zei Rutte. In het regeerakkoord is expliciet beloofd ‘de informatievoorziening aan de Kamer te verbeteren’. Toch ontspoorde het debat over de mondkapjes weer snel volgens het vertrouwde patroon. Het kabinet vroeg de Tweede Kamer om geduld en verwees naar het externe onderzoek dat er loopt bij Deloitte naar de mondkapjesdeal. De coalitiefracties stonden als een beschermende muur om de minister heen. Eigen partij CDA opende met de ferme verklaring dat de integriteit van De Jonge ‘niet ter discussie staat’. Coalitiepartij D66 wierp de bal al terug naar de oppositie. D66-Kamerlid Wieke Paulusma: “De oppositie heeft net zoveel verantwoordelijkheid voor de nieuwe bestuurscultuur als de coalitie”. (bron: Trouw) Na tien uur debat was het voor mij glashelder in welke positie de Jonge zich bevindt. Hij gelooft zelf dat hij niet betrokken is geweest bij de eerste mondkapjesdeal van van Lienden c.s. met het Centraal Inkoop Bureau (CIB) in Zoetermeer. Ik kan hem daarin volgen in de directe zin van het woord. Hij is bij de totstandkoming zelf niet aanwezig geweest. Daar ga ik van uit naar aanleiding van het door hem gegeven feitenrelaas. Maar is de vraag die aan de orde had moeten komen niet of en in welke mate hij indirect bij die deal betrokken is geweest. Ik beperk mij tot de kern van de materie, vanaf een helicopterview. Sywert, de toen 29-jarige ondernemer, lobbist en politiek activist, onder meer binnen het CDA, zag begin 2020 mogelijkheden in de handel in mondkapjes. Hij stelde een plan op samen met 2 kompanen, om vanuit China mondkapjes te gaan importeren. Hij nam contact op met het Centraal Inkoop Bureau voor het maken van een offerte. Dat contact liep helemaal fout, want bekend is uit de overlegde correspondentie, dat hij door beveiligers van de parkeerplaats van het CIB werd verwijderd. Maar Sywert zou Sywert niet zijn als hij zich gewonnen zou geven. Het was voor hem duidelijk dat hij vanuit de politiek binnen zou moeten komen. Hugo de Jonge was hem bekend vanuit het CDA: hij schreef mee aan het partijprogramma, had geregeld contact met CDA’ers – hij appte met de adviseur van minister Hugo de Jonge en ook met De Jonge zelf. Hij had zichzelf kandidaat gesteld voor een CDA-Kamerzetel (waarvoor hij werd afgewezen). Hij besloot de Jonge te benaderen met de vraag hij hij voor hem een goed woordje kon doen om in aanmerking te kunnen komen voor een mondjeskaporder. Dat lag moeilijk voor de minister, want daar ging de staatssecretaris over. Toen verzette Sywert de bakens: een leugentje om bestwil. Hij maakte de Jonge wijs dat hij zelf een concurrerend inkoopbureau zou gaan opzetten als hij geen orders zou krijgen. Feitelijk is hier sprake van chantage, maar dat herkende de Jonge niet. Waarschijnlijk omdat hij dat van een goede CDA-bekende niet verwachtte. Dan gaat het heel snel. De Jonge komt in actie, geeft zijn PA en een hoge ambtenaar, Bas van den Dungen, opdracht contact op te nemen met Sywert met de opdracht dat zij moeten zorgen dat er voor het CIB geen concurrerend bedrijf in de markt komt. De deal was er snel: Sywert neemt zijn voornemen een inkoopbureau op te gaan richten terug en hij krijgt van het CIB de eerste mondjeskaporder van €100 miljoen, die al was gegeven aan een ander bedrijf, dat al op 2e Pinksterdag bericht had gekregen dat het voorschot al onderweg was. 2 dagen later werd de order gecanceld en kreeg Sywert de opdracht, interruptie WR van Haga (Groep van Haga, 2e Kamer 7 april 2022. Later wordt een deel van die geleverde order door inspecteurs van het RIVM afgekeurd. Over het hele gedoe van de non-profitorganisatie Stichting Hulptroepen Alliantie en de commerciële BV Relief Goods Alliance en de wijze waarop Sywert de Rabo bank en Randstad onder een valse voorstelling daarbij betrok, is mede tekenend voor de wijze waarop hij zijn zaken vorm heeft gegeven en heeft kunnen geven. In ieder geval hebben Sywert c.s. hun zakken goed gevuld ten kostte van de Nederlandse Staat c.q. de burgers.

De peiling van Maurice de Hond na het Kamerdebat over Hugo de Jonge laat slechts kleine verschuivingen zien: VVD +1 (26), BBB +1 (10) en JA21 -2 (11), CDA -1 (8). Het is interessant om te zien wat er hoe de grote verschuivingen na 10 april 2022 zich in zetelaantal voltrekken: Het verlies van de VVD gaat vooral naar JA21 (4) en BBB (2). Plus dat er relatief veel VVD-kiezers zijn die aangeven nu niet te weten waarop te stemmen. Het verlies van D66 gaat vooral naar PvdA, GroenLinks en Volt. Ook bij D66 geven relatief veel kiezers aan nu niet te weten waarop te stemmen. Het verlies van het CDA gaat vooral naar BBB (2) en JA21 (2). Bij deze partij zien we de meeste kiezers die zeggen nu niet te weten waarop te stemmen.

Financieel/economische berichten

De inflatie in Turkije is in maart gestegen tot meer dan 61,14%, in vergelijking met een jaar eerder. Dat is de sterkste stijging in twintig jaar. In vergelijking met februari steeg de inflatie met 5,46%. De inflatie is vooral bijzonder hoog binnen het transport (ongeveer 100% in vergelijking met vorig jaar), maar ook levensmiddelen werden duurder. De producentenprijzen stegen zelfs met 115% op jaarbasis. Dat is vooral het gevolg van het monetaire beleid: ondanks de hoge inflatie verlaagde de centrale bank vorig jaar verschillende keren de rente, meest recent tot 14%. President Recep Tayyip Erdogan is een grote tegenstander van het verhogen van de rente, volgens economen een remedie tegen een hoge inflatie. De laatste keer dat de inflatie zo hoog was in Turkije was Erdogan nog niet aan de macht. De zwakke lira, die in 2021 44% van zijn waarde verloor, veroorzaakt al langer prijsstijgingen, omdat geïmporteerde goederen duurder worden. Daarbij komen nog de hoge gas- en elektriciteitsprijzen, mede vanwege de oorlog in Oekraïne. Rusland en Oekraïne zijn bovendien belangrijke leveranciers van graan en zonnebloemolie. Vooral bakolie werd de laatste tijd veel duurder. Rusland en Oekraïne zijn tevens belangrijke landen voor het Turkse toerisme. Vorige maand werd de btw verlaagd op onder meer hygiënische producten. Turkije behoudt nauwe banden met zowel Rusland als Oekraïne. Ankara veroordeelt de inval wel, maar heeft geen sancties ingesteld. (bron: HLN)

De president van De Nederlandsche Bank sprak de Tweede Kamer toe over de financieel/economische en monetaire situatie. Er is verdeeldheid binnen de ECB: Lagarde wil geen haast maken met een renteverhoging, waar Knot voor pleit. De Europese Centrale Bank voert naar verwachting twee renteverhogingen door voor het einde van dit jaar. President Klaas Knot van de Nederlandsche Bank zegt daar positief over te zijn. Hij sprak in de Tweede Kamer over de hoge inflatie, stijgende energieprijzen en de gevolgen van de oorlog in Oekraïne. President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank stelt “met genoegen” vast dat op de financiële markten gerekend wordt op twee renteverhogingen door de Europese Centrale Bank voor het einde van dit jaar. Hij voelt zich daar “zeer comfortabel” bij, zegt hij tijdens een rondetafelgesprek over inflatie in de Tweede Kamer. Knot weerspreekt kritiek dat de ECB niets doet om de sterke stijging van de consumentenprijzen van de laatste maanden te beteugelen. “Monetair beleid anno 2022 telt meer dimensies dan alleen de beleidsrente”, zegt hij. Ook door obligatieaankopen af te bouwen en te communiceren over renteverwachtingen zet de centrale bank markten in beweging. Knot stelt ook dat de hoge inflatie van dit moment vooral veroorzaakt wordt door factoren die “buiten onze controle” liggen. Vooral de stijgende energieprijzen bepalen de ontwikkeling van het algemene prijspeil. Dat is al begonnen voor de oorlog in Oekraïne, maar dat conflict heeft de stijging wel fors versterkt. Ook ziet Knot inmiddels dat andere producten en diensten eveneens flink duurder worden. Verdere escalatie van de oorlog zal volgens Knot leiden tot sterker oplopende prijzen en verdere druk op de economische groei. Dat zijn “heel lastige schokken voor centrale bankiers”, waarschuwt hij. De ECB kan namelijk niet tegelijkertijd de groei stimuleren én de inflatie bestrijden. Voor centrale banken is een combinatie van lage economische groei en hoge inflatie, ofwel stagflatie, zeer lastig. Hoge inflatie kan bestreden worden met verhogingen van de rente, omdat daarmee de vraag naar goederen en diensten wordt afgeremd. Maar aan de andere kant kunnen forse verhogingen van de rente de economische groei afremmen. Knot maant wel tot voorzichtigheid wat betreft het maken van vergelijkingen met eind jaren ’70, toen een torenhoge inflatie gepaard ging met economische stagnatie. Zo’n scenario is nu nog lang niet in beeld, aldus de DNB-topman. De economie staat er ook wat betreft concurrentiepositie stukken beter voor dan toen. “Het beeld is nogal gedomineerd door de vier sectoren die veel last hadden van de lockdowns en die elke avond in de talkshows zaten”, zegt Knot. “Heel veel andere sectoren hebben wel uitstekende jaren achter de rug. Dat is een belangrijk verschil met de jaren ’70.” (bron: Business Insider Nederland) Ik maak kanttekeningen in de marge bij enkele uitspraken van Klaas Knot. Hij is positief over mogelijke 2 verhogingen van de beleidsrente van de ECB en zei eerder ook over het monetaire beleid van de ECB dat hij tegenstander is van het beleid van: Lagarde die geen haast wil maken met een renteverhoging. Waar staat hij nu precies. Hij voelt zich heel comfortabel met het feit dat beleggers hebben geaccepteerd dat de ECB slechts een traag en laat rente- en liquiditetsbeleid inzet. In het onderstaande artikel staat beschreven hoe Amerikaanse centrale bankiers naar dezelfde problemen kijken als waar wij mee worden geconfronteerd en hoe die veel sneller en ingrijpender daarop gaan reageren. Ik sluit een verdere daling van de waarde van de euro vs de dollar niet uit. Ook zijn uitspraak dat centrale banken obligatatieaankopen mondjesmaat zou gaan afbouwen zou een positief signaal zijn. Terwijl ik van oordeel ben dat centrale veel verder zouden moeten gaan, door nu met alle inkoop ervan te beëindigen en ook met het herinvesteren van afgeloste leningen te stoppen. Knot blaast het slappe en trage monetaire beleid op, alsof de ECB een adequaat beleid voert. Dat neem ik hem kwalijk. Als er stagflatie heerst moet de ECB keuzes maken: of overheden (landen en de 19 eurolanden) gaan opnieuw gigantische staatsschulden maken, zoals is gedaan met de coronacrisis (mijn aanname is dat de steunmaatregelen de staatsschuld in Nederland met 25% gaat stijgen) om zoveel mogelijk economie overeind te houden ondersteund met lage rentetarieven van de ECB, maar dan blijft de inflatie stijgen danwel de inflatie wordt teruggebracht door renteverlagingen en de economie krimpt. Maar met het aangekondigde beleid van de ECB lopen we het risico dat de inflatie blijft stijgen op weg naar de 20% en wie gaat de prijsstijgingen aan de pomp, de energieleveranciers en in de supermarkten compenseren? Op die vraag heb ik nog geen antwoord. Wat ik wel vaststel is dat de kapitaalmarktrente wereldwijd, met uitzondering in Japan, deze week een hoge impuls heeft gekregen. Het Nederlandse 10-jarige papier sloot de week af net boven de 1%, terwijl dit tarief 2021 afsloot op -0,03%. Dat heeft Klaas Knot de 2e Kamer niet verteld dat de euro de laatste dagen is gedaald versus de dollar. Dat is recentelijk al eerder gebeurd, maar nu mogelijk als gevolg van een snellere en krachtiger aanpak van de inflatie door renteverhogingen en verkrapping van de liquiditeiten in de VS. Een zwakkere euro betekent dat de import uit andere dan eurolanden voor ons duurder wordt en inflatieverhogend kan werken.

De wereldwijde voedselprijzen zijn onder invloed van de oorlog in Oekraïne de afgelopen maand naar recordhoogte gestegen. De prijsindex voor de meest verhandelde voedselgrondstoffen van de VN liep op van 141,4 punten in februari naar 159,3 in maart. Het cijfer van februari was ook al een record. Vooral tarwe en maïs werden duurder. Bij de duurdere tarwe speelt ook een rol dat de oogst in de VS door droogte dreigt tegen te vallen. Plantaardige olie werd een kwart duurder, vooral doordat de uitvoer van zonnebloemolie uit Oekraïne bijna volledig stil is komen liggen.(bron: NOS) Verontrustend als in één maand de voedselprijzen met 12,6% stijgen en het is maar de vraag in welk tempo die prijzen weer gaan terugvallen naar een ‘normaal’ niveau. Dat kan nog wel jaren duren, want ook als komende week de oorlog in Oekraïne voorbij is, duurt het nog heel lang voordat de situatie kan terugkeren naar voor corona en het militaire conflict. Daarbij komt dat een versnelde procedure om van het (Russische) gas af te komen en over te stappen naar duurzaam nog decennia kan duren en veel geld gaat kosten, hetgeen de inflatie blijft opstuwen. Wij moeten er rekening mee houden dat aan de periode van jarenlange welvaart, op basis van ruim beschikbaar goedkoop geld, nu echt een einde gaat komen. De rijken zullen nog wel enige tijd kunnen profiteren hun overvloedige rijkdom, maar de steeds groter wordende onderkant van de samenleving gaat moeilijke tijden tegemoet. Het Parool meldde dit weekend dat de stijgende voedselprijzen tot kopzorgen in de buurtsupers. Ik verwacht dat deze ontwikkeling niet van tijdelijke aard zal zijn.

De minutes, de notulen van de jongste rentevergadering van de Federal Reserve, beloven niet veel goeds voor de belegger. Daarin staat te lezen dat het merendeel van de 12 Fed-bestuurders/centrale bankiers ‘over het algemeen akkoord’ is met een afbouw van de balans. Er is sprake van een vermindering met $95 mrd per maand. Beleggers hebben de afgelopen dagen weinig goed nieuws te verwerken gekregen. Zo liet Lael Brainard, een bestuurslid van de Federal Reserve, dinsdag tijdens een toespraak voor de centrale bank in Minneapolis weten dat renteverhogingen onvoldoende zijn om de hoge Amerikaanse inflatie te temperen. In februari kwam het inflatiecijfer aan de overkant van de Atlantische Oceaan uit op 7,8%, het hoogste niveau sinds februari 1982. Brainard hield daarom een pleidooi voor een agressieve verstrakking van het geldbeleid, waarbij ook de balans van de centrale bank wordt afgebouwd. Dat betekent dat de FED staatsobligaties gaan terugverkopen aan de markt, waardoor de ruime liquiditeiten worden afgebouwd. In navolging van haar toespraak kwamen andere sleutelfiguren bij de Fed, waaronder Patrick Harker, voorzitter van de centrale bank in Philadelphia, naar buiten met soortgelijke oproepen. “De inflatie is gedurende de afgelopen 40 jaar nog nooit zo hoog geweest en dat baart mij zorgen”, aldus Harker. Uit de minutes blijkt nu dat die agressieve verstrakking van het beleid er wel eens sneller zou kunnen zijn dan verwacht. Daarin staat dat de functionarissen over het algemeen zijn overeengekomen de balans met $95 mrd per maand te reduceren, na een geleidelijke invoering van drie maanden. De Federal Reserve heeft via het opkoopprogramma net iets minder dan $9.000 mrd aan schuldpapier opgekocht. Dit zijn grote ambities want dat zou ruim 12% per jaar zijn als aflossingen niet worden geherbelegd. De betrokkenen benadrukten wel nog geen definitief besluit genomen te hebben over het afbouwen van de portefeuille, maar ze zeiden dat het plan in mei van start zou kunnen gaan. Die procedure is slecht nieuws voor beleggers omdat de langetermijnrente op die manier verder de hoogte in wordt gejaagd. Dat resulteert op zijn beurt in hogere schulden voor de bedrijven, waardoor ze minder dividend kunnen uitbetalen. Daarenboven zal er door de hoge rente meer kapitaal stromen naar vastrentende activa, waardoor er minder interesse is in aandelen, met mogelijk lagere koersen tot gevolg. De Amerikaanse tienjaarsrente bedraagt momenteel 2,6973%. Begin dit jaar was dat 1,6%. Als de FED zijn plannen gaat realiseren verwacht ik dat de kapitaalmarktrente het komende jaar wel kan gaan stijgen richting de 6%. Een verhoging van de rente met 50 basispunten is overigens niet het enige slecht nieuws voor beleggers. Tijdens de jongste vergadering zijn er ook stemmen opgegaan om de rente sneller te verhogen. In maart werd beslist om voor het eerst sinds 2018 de rente op te krikken. Jerome Powell, voorzitter van de Federal Reserve, kondigde toen een verhoging van 25 basispunten aan. Nu de bestuursleden vragende partij zijn om het tempo te verhogen, is het zeker niet uitgesloten dat er tijdens de komende vergaderingen beslist wordt om de rente met 50 basispunten te verhogen. Powell had vorige maand tijdens een toespraak voor de bedrijfseconomenvereniging NABE al de deur op een kier gezet voor een versnelde renteverhoging. De Amerikaanse beursindexen kleurden regelmatig deze week in het rood, maar de terugval van de DJIA is gering, maar die van de Nasdaq is forser: 8,27% in de afgelopen periode. Toch worden de koersen op Wall Street gesteund door de enorme liquiditeiten die beschikbaar zijn voor beleggingen. Zodra de verkrappingen die de FED voornemens is door te voeren, zal dat het beurssentiment daardoor worden beïnvloed. (bron: BusinessAM) Het monetaire beleid van de centrale banken heeft economische ontwikkelingen gestimuleerd, dan wel, tijdens corona, ondersteund, maar anderzijds giftig geweest voor financiële markten. Neem het 0% rente op spaargelden en de explosieve stijgen van koopwoningen, die doorwerkt in hogere lasten door de WOZ-waarde.

Centrale banken in emerging markets (opkomende markten)zijn de laatste tijd bezig met het verhogen van de rente en in grote landen staat er ook wat te gebeuren. Behalve in Japan, want de Bank of Japan blijft de economie steunen, ongeacht wat er gebeurt. En dat is geen strakke zet volgens macro-econoom en BNR-economiecommentator Kees de Kort. ‘Als je denkt dat iets vijf keer niet gaat werken, moet je niet denken dat het de zesde keer wél gaat werken’, stelt De Kort. ‘De Japanners zijn met alles begonnen, het succes daarvan is nul, de consequenties zijn groot en ze blijven gewoon doorgaan. Op basis daarvan vraag ik me af wanneer zij eens gaan kijken naar hun tot nu toe gevoerde beleid in combinatie met die resultaten. Misschien denken ze dan dat ze eens iets anders moeten proberen.’ (bron: BNR) Van de rente op de kapitaalmarkten in de Westerse wereld is die in Japan de laagste. Het 10-jarig papier doet daar 0,2% en hier 1,001%. Japan was een van de eerste centrale banken die begon met de inkoop van Japanse staatsleningen (vooral van Japanse pensioenfondsen) dat werd gestoken in de stimulering van de economie. Later werd ook gestart met de inkoop van aandelen. De Bank van Japan(BoJ) koopt elke maand nog voor honderden miljarden euro’s aan staatsschuld op bedrijfsobligaties en aandelen. Op enig moment is de BoJ niet langer in staat het monetaire beleid te blijven sturen.

De inflatie in de eurozone heeft vorige week opnieuw een record gebroken. Het inflatiecijfer kwam in maart uit op 7,5%, zo blijkt uit een eerste ‘flash’-raming van statistiekbureau Eurostat. Het einde van de torenhoge inflatie lijkt nog niet in zicht. Ook in maart zat de inflatie op een recordkoers. Dat is meer dan wat de economen hadden voorspeld. Zoals de afgelopen maanden is de stevige portie geldontwaarding het gevolg van de opgelopen energieprijzen. De prijs van een vat ruwe olie noteert bijvoorbeeld nog boven de symbolische grens van $100. Daardoor is er heel wat paniek op de markten, met dus de stijgende prijzen als gevolg. Voorts zitten ook heel wat andere grondstofprijzen in de lift. 30% van de wereldwijd verhandelde tarwe is bijvoorbeeld afkomstig uit Rusland en Oekraïne.

Bert Colijn, econoom bij ING, merkt op dat ook de kerninflatie in de lift zit. Die bedroeg in maart 3%. In februari was dat 2,7%. “De inflatie is dus nog grotendeels het gevolg van de stijgende energie- en voedselprijzen, maar we zien dat nu ook het prijskaartje van andere diensten en producten stijgt”, klinkt het. Vraag is of de inflatie bijna gaat afkoelen. Volgens Colijn is dat voornamelijk afhankelijk van het verdere verloop de oorlog in Oekraïne. “Door die oorlog is het heel moeilijk om voorspellingen op korte termijn te doen. In ons basisscenario gaan we er hoe dan ook van uit dat de inflatie in april verder zal stijgen. We sluiten zelfs een dubbelcijferige geldontwaarding niet uit”, aldus de econoom. Colijn waarschuwt onder meer voor “tweede-ronde-effecten” van de oorlog. “Die effecten zullen er waarschijnlijk sneller komen dan verwacht door de stijgende energieprijzen”, merkt hij op. Hij voegt eraan toe dat we ook de toenemende coronabesmettingen in China niet uit het oog mogen verliezen. Door de strenge lockdowns aldaar dreigen de verstoringen in de bevoorradingsketen weer op te laaien. “Dat houdt de druk op de producentenprijzen en vervolgens op de inflatie langer aan. Wij verwachten dan ook dat de inflatie in 2022 tot 6% of hoger zal zijn”, verklaart hij. De hoge inflatie verhoogt ook de druk op de Europese Centrale Bank om nog sneller haar stimulus af te bouwen. De toezichthouder streeft immers naar een inflatie van 2% op de middellange termijn. Het huidige inflatiecijfer ligt dus bijna vier keer hoger. Op middellange termijn zit de ECB in een lastig parket. De toezichthouder kan de rente verhogen om de inflatie te temperen, maar daarmee loopt de toezichthouder het risico dat het de (op dit moment fragiele) economische groei fnuikt. Sommige economen sluiten stagflatie (een situatie waarin de inflatie hoog is, de economische groei vertraagt, en de werkloosheid hoog blijft. Het werpt een dilemma op voor het economisch beleid aangezien maatregelen met als doel voor een lagere inflatie te zorgen de werkloosheid kunnen doen verergeren en vice versa) in de nabije toekomst niet uit. “We zitten nu al echt in een stagflatiescenario”, zegt Dirk Bezemer, professor Economie aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Momenteel plant de ECB om het opkoopprogramma in het derde kwartaal van dit jaar te staken. Dat zet de deur open voor een eerste renteverhoging tegen het einde van 2022. (bron: businessAM) De vraag is hoe de ECB gaat reageren op het stagflatiescenario. Blijft de centrale bank de economie stimuleren dan loopt de inflatie nog hoger op.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

In het eerste kwartaal van dit jaar zijn de verkoopprijzen van woningen met 2,1% gedaald ten opzichte van het kwartaal ervoor, meldt de NVM. Ten opzichte van een jaar eerder was er wel sprake van een forse stijging van de huizenprijzen: 13,7%. Maar dat is minder dan de 20% groei op jaarbasis van de voorgaande kwartalen. De makelaarsvereniging concludeert niet dat de prijzen een dalende trend hebben ingezet, omdat de prijsstijgingen in het eerste kwartaal vaak lager zijn dan in de rest van het jaar. Ook begin 2019 daalden de prijzen, om later dat jaar weer hard door te stijgen. (bron: NOS)

De opwarming van de aarde is nog te beperken tot 1,5 graad, maar dan moet er wel snel op grote schaal actie worden ondernomen. Dat staat in een nieuw rapport van het VN-klimaatpanel IPCC. Het panel zegt dat er genoeg oplossingen zijn om de opwarming onder de 1,5 graad te houden, zoals stoppen met ontbossing. Gebeurt er niets extra’s, dan is het in 2100 zo’n 3,2 graden warmer, zegt het IPCC. De CO2-uitstoot steeg niet eerder zo hard als in het afgelopen decennium, hoewel de toename nu wat afvlakt. (bron: NOS)

De mens moet z’n uitstoot van broeikasgassen onmiddellijk en vergaand beperken, wil hij de opwarming van de aarde nog kunnen beperken tot 1,5 graad Celsius. Maar tot nog toe neemt die uitstoot alleen maar verder toe. Het huidige beleid om de uitstoot terug te dringen is volstrekt onvoldoende. Op basis daarvan zal de opwarming aan het eind van de eeuw ruim 3°C bedragen. Dat berekent het klimaatpanel IPCC in een deze week verschenen rapport over het aanpakken van klimaatverandering. Het is het derde rapport dat het IPCC in een nieuwe reeks heeft uitgebracht. Afgelopen augustus verscheen het eerste rapport, over de stand van zaken van de klimaatwetenschap. Het tweede rapport, uit februari, ging over aanpassingen aan het veranderende klimaat. Het nu gepubliceerde rapport is het meest gevoelige, want het maakt duidelijk wat beleidsmakers moeten doen. In 2015 is in het Parijse Klimaatakkoord vastgelegd om de opwarming te beperken tot ver onder de 2°C, en liefst tot 1,5°C. Inmiddels is de aarde met gemiddeld 1,1°C opgewarmd, en nu al nemen op veel plekken op de wereld de extreme gebeurtenissen (hittegolven, droogtes, hoosbuien, overstromingen) toe. Komt de opwarming boven de 2°C uit, dan zal de zeespiegel wereldwijd de komende eeuwen waarschijnlijk met vele meters stijgen. Om onder de 1,5°C opwarming te blijven zal de mens, veel sneller dan nu gebeurt, moeten stoppen met het verbranden van kolen, olie en gas. Het energiesysteem zal vergaand moeten elektrificeren, waarbij de elektriciteit van duurzame bronnen (wind, zon, water) afkomstig is. De inrichting van steden zal ingrijpend moeten veranderen, met meer ruimte voor wandelen en fietsen, meer groen en waterpartijen, met klimaatneutrale woningen, en herbruikbare materialen. Het nu gepubliceerde rapport bevat veel cijfers, rekensommen en scenario’s. De uitstoot van broeikasgassen was in 2019 toegenomen tot 59 Gigaton (Gt) CO2-equivalenten per jaar. Dat is ruim de helft meer dan in 1990. Wetenschappers hebben berekend hoeveel extra CO2 de mens nog mag uitstoten, het zogeheten koolstofbudget, voordat de opwarming 1,5°C heeft bereikt. Dat is 500 Gt. Op basis van de huidige uitstoot is dat binnen 8,5 jaar bereikt. Volgens het rapport zal alleen al de bestaande infrastructuur voor fossiele brandstoffen van 2018 tot het geraamde einde van zijn levensduur 660 Gt CO2 uitstoten. Met alle plannen die er bestaan voor nieuwe elektriciteitscentrales die draaien op fossiele brandstoffen, komt daar nog eens 850 Gt CO2 bij. Van de 1.202 toekomstscenario’s die in de wetenschappelijke literatuur zijn beschreven, en die voor dit rapport zijn bestudeerd, zijn er 100 waarbij de opwarming onder de 1,5°C blijft. Om dat te bereiken zal de uitstoot van CO2 halverwege deze eeuw moeten zijn teruggebracht naar 0, en de rest van de broeikasgassen zal in de tweede helft van deze eeuw op 0 uit moeten komen. Omgerekend betekent het dat de uitstoot tot 2030 met minstens een derde moet zijn teruggebracht, om de enorme opgave in de daarop volgende twintig jaar realiseerbaar te houden. Het kan ook dat de opwarming tijdelijk over de 1,5°C gaat, maar gaandeweg deze eeuw toch weer wordt teruggedrongen tot onder die grens. Dat kan door bijvoorbeeld grootschalige herbebossing (bomen halen CO2 uit de lucht), of door technologieën die selectief CO2 uit de lucht slurpen. Het rapport bevat ook lichtpuntjes. De prijzen van wind- en zonne-energie, en van batterijen voor elektrische auto’s, zijn sterk gedaald. Een toenemend aantal landen maakt wetten en beleidsregels om de uitstoot van broeikasgassen te beperken – anders zou die uitstoot nog eens 6 Gt meer bedragen. Er zijn tenminste 18 landen die al meer dan tien jaar een daling van hun uitstoot laten zien. Dat zijn voornamelijk Europese landen, en de Verenigde Staten. Kanttekening is wel dat ze een deel van hun productie hebben uitbesteed aan andere landen, zoals China. Tegelijkertijd gaat er nog meer publiek en privaat geld naar fossiele brandstoffen dan naar het tegengaan van klimaatverandering, en naar aanpassing aan de al opgewarmde aarde. En de beloofde $100 mrd die ontwikkelde landen jaarlijks zouden overmaken naar ontwikkelende landen, zoals afgesproken in het Parijs-akkoord, is nog niet bereikt. (bron: NRC) Artikel geeft een goed inzicht over de ontwikkelingen van de klimaatproblematiek. Vooralsnog gaat het de verkeerde kant op. Europa en de VS doen wel stappen voorwaarts maar Rusland, China en India blijven sterk achter. Er zijn 2 ontwikkelingen die enige voortgang remmen. Op de eerste plaats zijn dat kosten die drukken op de uitgaven als gevolg van de corona-pandemie, daarnaast ook de oorlog in Oekraïne en de oproep van Zelenski aan het Westen om snel een einde te maken aan de import van Russisch gas en olie waardoor Europa zal moeten terugvallen op het gebruik van fossiele brandstof als kolen. Daarbij gaat het scenario van versneld verduurzamen extra investeringen kosten in een periode van stijgende inflatie en rentetarieven. De overheid is niet in staat voor arme burgers de stijgende prijzen van energie en voedsel te compenseren door onvoldoende middelen in de rijksbegroting. Daarbij komt dat de minister van Financiën weinig mededeelzaam is hoe er wordt omgegaan met de doelstellingen uit het regeerakkoord Rutte IV. Ook de gevolgen van het Oekraïne-beleid kan grote negatieve gevolgen opleveren voor de uitvoering van het klimaatbeleid, zeker als we besluiten op heel korte termijn te stoppen met Russisch aardgas te importeren. Daardoor zouden delen van het Europese bedrijfsleven plat vallen, omdat alternatieve energie niet beschikbaar is die ‘betaalbaar’ is zonder dat de kostprijzen nog verder stijgen. De oproep van het IPCC is terecht, maar een snelle beëindiging van de militaire confrontatie in Oekraïne en de sancties tegen Rusland terug te nemen om de wereld weer full-speed in beweging te zetten voor het klimaat. Daarvoor zijn wijze mannen nodig.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 03-04-22: 10.976; maandag 14.081; ; dinsdag 13,054; woensdag 12.840: donderdag 10.903 en vrijdag 10.903.

Eyeliners

Inflatie eurozone blijft de hoogterecords aan elkaar rijgen

Kabinet trekt niet meer geld uit voor ‘pechgeneratie’

Studenten die onder het leenstelsel moeten studeren willen een hogere compensatie. Volgens minister Dijkgraaf „kun je niet alles met terugwerkende kracht compenseren”.

Russisch gas: de ultieme sanctie wordt duur betaald door Europa

De inflatie stijgt en we moeten er maar aan wennen; kosten energieprijzen hoger voor lagere inkomend

Rapport prikt belofte van Frans Timmermans door: complete bomen worden gebruikt voor biomassa

Zeleski uit felle kritiek op Merkel over haar omvang met Poetin

Een miljardenoperatie met onze pensioenen, waar is dat nog nog?

Als we niet heel snel iets doen aan ons klimaat , dan is er niets meer te redden

Kabinet studeert op invoering vleestax

Waarom is Kaag geen sanctiechef en Blok wel?

Europese Commissie wil verbod op Russische kolen en schepen in EU-havens

Poetin geeft zijn plan vrij: de bandietenelite moet worden geliquideerd

Boetsja: lichamen liggen al weken op straat

Ondanks dat Air France-KLM op apegapen ligt, strijkt topman Ben Smith een miljoenenbonus op. Minister Kaag van Financiën moet dit bedrag terugeisen

De Jonge beschadigd, kabinet onder vuur om bestuurscultuur

’Liquideer de Oekraïense elite’, dat is de toon van de Russische media

Hoge inflatie ligt grotendeels buiten controle van ECB, zegt Klaas Knot

Navo-topman: ‘Oorlog in Oekraïne kan nog jaren duren’

De thermosstaat lager en kort douchen helpt maar een beetje

De boodschap aan de burger om minder energie te gebruiken voelt niet helemaal eerlijk

Een keer in bad is a-sociaal, ook als dat €5 kost

De propagandaoorlog in Oekraïne nam deze week in hevigheid toe; Zelenski maakt het werken van journalisten bijna onmogelijk. Van één van de 300 gedode ‘burgers’ in Boetsja is bekend dat zij een Russische journaliste was; Zelenski bepaalt welke informatie media brengen, hij duldt geen tegenspraak

Het is de vraag of Zelenski de propagandaoorlog aan het winnen is

Criminelen van nu zijn meedogenlozer dan vroeger

Frontberichten

In het NRC stond vorig weekend een essay van Arnon Grunberg over ‘In de democratie is het centrum van de macht onbezet’. De opkomst bij de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen was laag, maar iets boven de 50%, en de minister van Binnenlands Zaken, Hanke Bruins Slot, liet meteen weten een onderzoek naar de oorzaken in te zullen stellen. Dé reflex van de liberale democratie: welke ramp ons ook treft, er komen commissies en onderzoeken met aanbevelingen; allicht zal er nog een schuldige worden aangewezen. Her en der werd geopperd dat de kiezer geen vertrouwen meer in de politiek zou hebben. De satirische website De Speld schreef dat de politici het vertrouwen in de kiezer waren kwijtgeraakt, wat bijna net zo geloofwaardig klonk. In het NRC adviseerden Kristof Calvo, Kamerlid voor de Vlaamse Groenen, en Simon Otjes, universitair docent Nederlandse politiek, om de lage opkomst in de toekomst met een opkomstplicht te bestrijden. Waar de burger niet uit vrije wil wenselijk gedrag vertoont, moet dat met behulp van het staatsmonopolie op geweld worden afgedwongen – alles in naam van de democratie uiteraard. De 51-jarige Arnon Yasha Yves Grünberg, is schrijver. Bovenstaande tekst schreef hij in opdracht van het Vlaams-Nederlands huis deBuren en festival en productiehuis Explore the North. Er werd ook geopperd dat de lage opkomst iets te maken zou kunnen hebben met de oorlog in Oekraïne, die de gemeenteraadsverkiezingen overschaduwd had. Een oorlog die ook alles met democratie te maken had en die het nationalisme en de liberale democratie onverwacht in een en hetzelfde kamp plaatste. De Italiaanse politicoloog Nathalie Tocci, directeur van het Istituto Affari Internazionali, vatte het tegenover The New York Times-journalist Steven Erlanger perfect samen: Poetin zou een oorlog voeren tegen de liberale democratie. Die democratie wordt van twee kanten bedreigd: van buiten door imperiums of would be-imperiums als China en Rusland; van binnenuit door ontevreden kiezers die zich wenden tot politici en partijen die de grondbeginselen van die liberale democratie hinderlijk of ronduit verwerpelijk vinden en die door middel van nationalisme, isolationisme en diverse varianten van Blut und Boden de burger een alternatief bieden voor het gemodder van de democratie. Dat veel van de politici die beginselen van de liberale democratie hinderlijk vinden tot voor kort sympathie koesterden voor de externe vijand van het jaar, Poetin, zou niemand moeten verbazen. Hoe verschillend hun uiteindelijke doelstellingen ook mogen zijn, zij koesteren een weerzin tegen het gebrek aan homogeniteit en het weinig heroïsche karakter van de liberale democratie. De vijanden en tegenstanders van die democratie gebruiken in dit verband gaarne het woord ‘decadent,’ om de verweekte westerling mee aan te duiden die na decennia van vrede in de eigen achtertuin en welvaart gereed is voor de sloop. Nieuw is de kritiek van decadentie niet, maar zij blijft aantrekkelijk omdat ze een kern van waarheid bevat. De burger brengt meer hartstocht op voor de aanbiedingen in de supermarkt dan voor het politieke proces, de burger is, zoals dat dan al snel heet, verworden tot consument – iets waar hij zelf kennelijk niets aan kan doen, het kapitalisme heeft hem in die mal gedwongen. Nu is liberale democratie zonder vrije markt onbestaanbaar, en hoewel vrije markt en kapitalisme niet identiek zijn is het ook historisch gezien niet zo makkelijk aan te geven waar de een ophoudt en het ander begint. Wie geïnteresseerd is in het vervolg leest het artikel op https://www.nrc.nl/nieuws/2022/04/01/in-de-democratie-is-het-centrum-van-de-macht-onbezet-a4106067 (bron: NRC) Om Grundberg van dienst te zijn: de koppeling van de vrije markten en het kapitalisme vindt plaats middels het neoliberalisme en de koppeling aan het beleid van de Westerse centrale banken. Wat mij aanspreekt is de uitspraak van de 45-jarige Italiaanse politicologe Nathalie Tocci dat Poetin een oorlog zou voeren tegen de liberale democratie. Zij is deskundige op het gebied van internationale betrekkingen en gespecialiseerd in de rol van de Europese Unie in internationale aangelegenheden en vredeshandhaving en de relatie tussen Europese staten. Zij zet de militaire confrontatie in Oekraïne in een geheel ander daglicht. Het gaat dus om de inlijving van Oekraïne bij het liberale Westen. Landjepik dus, maar nu van het Westen. Ik twijfel of dat de hoofdreden is geweest voor Poetin voor de inval in Oekraïne. Ik denk dat het hem veel meer gaat om een veel groter gebeuren: het platleggen van het Westerse betaalsysteem o.a. Swift. Dat kan een gigantische kapitaalvernietiging veroorzaken en het financiële statuut aan het wankelen brengen. Daarmee hoopt hij de neoliberale samenlevingen een gevoelige slag toe te brengen.

Overwegingen

Na de ontdekking van in koelen bloede vermoorde burgers in Oekraïense steden waaruit het Russische leger zich heeft teruggetrokken, zwol in Europa onmiddellijk de roep aan om extra maatregelen. Met de levering van zwaardere wapens aan Kiev en extra sancties voor Moskou zou de Russische oorlogsmachine sneller gestopt moeten worden, heette het. De Oekraïense president Zelenski hekelde het gebrek aan Europese daadkracht, nu en in het verleden. In Brussel wordt niet verwacht dat de NAVO haar aanpak – steun op afstand – na de moordpartij in Boetsja fundamenteel zal wijzigen als de ministers van Buitenlandse Zaken van het bondgenootschap op de zoveelste top bijeenkomen. Wel kondigde de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, aan dat er meer EU-sancties komen, al was niet meteen duidelijk welke maatregelen hij op het oog had. De VS kondigden aan Rusland uit de Mensenrechtenraad van de VN te willen zetten. Zelenski hekelde de Europese Unie omdat ze volgens hem nog steeds niet genoeg heeft gedaan om hem en zijn land te steunen tegen de Russische agressie. In een videoboodschap haalde hij ook uit naar de voormalige Franse president Nicolas Sarkozy en oud-kanselier Angela Merkel, die in 2008 verhinderden dat Oekraïne lid kon worden van de NAVO, zoals de VS hadden voorgesteld. „Ik nodig mevrouw Merkel en de heer Sarkozy uit voor een bezoek aan Boetsja om te zien waartoe veertien jaar concessies doen aan Rusland heeft geleid. […] Zie met uw eigen ogen gemartelde en vermoorde Oekraïners.” De Europese Unie heeft sinds de oorlog in Oekraïne uitbrak in hoog tempo 4 sanctiepakketten afgekondigd en werkt aan een ‘vijfde pakket’. Dat zou grotendeels het dichten van ‘sluipwegen’ behelzen die na eerdere pakketten openbleven. Zo is het sanctioneren van familieleden van mensen op de sanctielijst juridisch geen eenvoudige kwestie, terwijl het wel eenvoudig is om bezittingen via familieleden juridisch in veiligheid te brengen. Splijtzwam in het Europese sanctiedebat is al weken een importverbod op fossiele brandstof. De EU maakt volgens de laatste gegevens dagelijks €0,689 mrd over aan Rusland om haar energiebehoefte te dekken. Poetin financiert de oorlog deels uit die opbrengst: een opbrengst die alleen maar steeg doordat hij een oorlog begon. Oost-Europese lidstaten hameren daarom al weken op een energie-embargo. Een aantal landen, waaronder Nederland en België, zou zich niet tegen maatregelen op energiegebied verzetten. Maar een onmiddellijke importstop ligt in de EU moeilijk, omdat een aantal landen in hoge mate afhankelijk is van Russisch gas. In Duitsland houden kanselier Olaf Scholz (SPD) en minister van Economie en Milieu Robert Habeck (Groenen) een energie-embargo daarom af, maar ze komen wel steeds meer onder druk te staan. In het Duitse debat staat nu de vraag centraal of een embargo inderdaad leidt tot economische rampspoed, zoals de regering beweert. Er zijn al scenario’s geschreven voor de mogelijkheid dat Rusland zijn export van olie en gas naar de EU volledig stopzet. Diezelfde doorrekeningen kunnen uit de kast worden gehaald als Europa hier nu zelf toe overgaat. De resultaten zijn samen te vatten onder de noemer: wees voorzichtig met waarvoor je kiest. Bij een volledige energieboycot voor Rusland kan de prijs van een vat ruwe olie volgens zakenbank Goldman Sachs oplopen tot $175. Toch is olie het grootste probleem niet. Een onderzoek van de Duitse denktank ECONtribute van vorige maand naar de gevolgen van volledige stopzetting van de Duitse energie-import uit Rusland stelt dat er voor olie, net als voor steenkool, voldoende alternatieven zijn. Ze worden wel een stuk duurder, maar kunnen geleverd worden. Een boycot van olie en steenkool is dus te doen, hoewel ook dan de financiële schade groot wordt. Gas is complexer, omdat het grootste deel via pijpleidingen komt. Europa is op dit moment hard bezig de infrastructuur te bouwen om meer vloeibaar gas te importeren. Litouwen is daar al mee klaar. Dat was in 2015 nog volledig afhankelijk van Russisch gas, maar bracht de invoer uit Rusland al terug tot een kwart en verklaarde maandag geen gas meer te importeren. Voor veel andere landen is die weg nog veel langer. Een boycot van Russisch gas kan dan ook forse gevolgen hebben. Allereerst voor de prijs. Gas piekte op de termijnmarkt kort na het begin van de inval van Rusland al heel even op bijna €350 per megawattuur – het twintigvoudige van nog maar een jaar geleden: de prijs was op 5 april 2021 nog geen €17. Bank ING houdt er rekening mee dat we het record van een maand geleden bij een boycot wederom gaan meemaken – zeker bij aanvang van de komende winter. En dat terwijl de huidige gasprijs, die inmiddels wat is gedaald naar rond de €110, al bijdraagt aan een inflatiepiek van in Nederland bijna 10%. Het Duitse scenario lijkt veel op het Nederlandse, al is Duitsland nóg afhankelijker van Rusland. Op de korte termijn zal het wegvallen van gas moeten worden gecompenseerd met andere energieopwekking. Maar zelfs dan komt het land 30% gas tekort – goed voor 8% van de totale energiebehoefte. De vergelijking met Japan ligt voor de hand: na de ramp bij Fukushima werd daar in korte tijd alle kernenergie afgeschakeld, goed voor 30% van de elektriciteitsvoorziening. De stroomprijs steeg met tegen de 40%.

ECONtribute gaat voor Duitsland uit van een verlies van 2,2% van het bruto binnenlands product indien 30% van het gas wegvalt. En dan gaat de Duitse denktank er nog van uit dat overheid en Europese Centrale Bank met economisch en rentebeleid de schok absorberen. Maar een complicatie wordt daarbij dan hoe de ECB het benodigde stimulerende geldbeleid moet gaan voeren, nu de inflatie die zij behoort te bevechten al zo hoog is, en nog hoger wordt. Een recessie valt dan geenszins uit te sluiten, en voor Nederland zal het niet veel anders zijn. Zo goed als dat geldt voor Italië en tal van andere Europese landen die zich afhankelijk hebben gemaakt van Russisch gas. Vooral dat verklaart de politieke terughoudendheid om, ondanks grote morele druk, in de landen waar de afhankelijkheid van Russisch gas het grootst is, over te gaan tot de ultieme sanctie. (bron: NRC) Interessant artikel., maar dat indien de invoer van Russisch gas uitvalt. het bbp bij onze oosterburen maar terugvalt naar 2,2% betwijfel ik. Voor Oekraïne, Europa en de wereld is het het beste als er snel een wapenstilstand tot stand komt. Ik blijf twijfelen of op de langere duur de afgekondigde sancties ons niet meer dan wel even veel schade gaan toebrengen dan aan de Russen. Het Westen is bezig het evenwicht in de wereldhandel ernstig te verstoren met als gevolg een stijgende inflatie. Dat verstoort niet alleen het evenwicht in het Westen, maar ook dat in de opkomende markten en in de arme landen in de wereld, waaronder de vluchtelingen. Behalve de stijging van de prijzen van energie, grondstoffen en voedsel gaat nu ook snel de kapitaalmarktrente omhoog. In een jaar tijd steeg de rente hier met 1¼%, ik verwacht voor de komende 12 maanden een stijging van misschien wel 3%. Dat gooit het regeerakkoord van Rutte IV totaal overboord en dat vraagt om een nieuwe regering.

De oorlog in Oekraïne kan nog maanden, zelfs jaren gaan duren. Dat zei Nato-topman Jens Stoltenberg deze week aan het begin van een tweedaags overleg met de ministers van Buitenlandse Zaken van de Nato-lidstaten in Brussel. Daar staat de bloedige Russische invasie in het Nato-partnerland Oekraïne hoog op de agenda. Voor de Russen was het door de Oekraïense regering gewenste lidmaatschap van de westerse defensie-organisatie een van de redenen om het land binnen te vallen. Het regime in Moskou wil geen uitbreiding van de Nato richting Rusland. De Russische president Vladimir Poetin heeft zijn wil om heel Oekraïne in te nemen niet opgegeven en de oorlog zal waarschijnlijk nog lang gaan duren, aldus Stoltenberg. “We moeten realistisch zijn. En daarom moeten we ook voorbereid zijn op een lange rit, wat betreft het steunen van Oekraïne, het handhaven van sancties en het versterken van onze verdediging.” Oekraïne is een van de 20 landen die een Partnerschap voor de Vrede met de NATO heen gesloten.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 8 apr 2022, week 14: AEX 724,75; Bel 20 4.221,39; CAC40 6.548,22; DAX 14.283,67; FTSE 100 7.669,56; SMI 12.507,69; RTS (Rusland) 1.079,99; SXXP (Stoxx Europe) 460,97; DJIA 34.721,12; NY-Nasdaq 100 14.327,26; Nikkei 26.985,88; Hang Seng 21.845,56; All Ords 7.772,00; SSEC 3.251,85; €/$1.0876; BTC/USD (Bitcoin) $42.581,10; troy ounce goud $1.946,70, dat is €57.493,20 per kilo; 3 maands Euribor -0,449%; 1 weeks -0,565%; 1 mnds -0,541%; 10 jaar Japan 0,2257%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,669%; 10 jaar Duitse Staat 0,679%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,001%; 10 jaar Belgische Staat 1,249%; 10 jaar Franse Staat 1,257%; 10 jaar Spanje 1,691%; 10 jaar VK 1,768%; Italië 2.39%; 10 jaar VS 2,6973%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,059. 

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden flat in Europa. De kapitaalmarktrentes stegen fors, De tarieven van 10-jarig papier Nederland noteerde 1,001% (een jaar geleden -0,28%, De euro daalde weer <1,09 t/o de dollar. Goud veranderde nauwelijks. De bitcoin daalde. Het Nederlandse CPI-inflatiecijfer over maart 9,7%, tegenover 11,9% op basis van HICP. Het aantal corona-besmettingen blijft dalen tot net >10.000 geregistreerde besmettingen per dag. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,69%; Duitsland 0,801%; Japan 0,9648%; Nederland 0,987%; Frankrijk 1,634%; VK 1,912%; Spanje 2,115%; Canada 2,5461%; VS 2,72% en Italië 2,83%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.