UPDATE 09-01 2021/564 Gelukkig en Gezond 2021: ‘Beleggen in 2021: ’de beurs is al heel optimistisch over herstel’’ GL: Klaver eist aftreden kabinet

6 januari 2021 is een gedenkwaardige dag geworden waarop de democratie in de VS tot in de kern is aangetast door de bestorming van het Capitool, waar op dat moment een grondwettelijke vergadering plaatsvond. Onder voorzitterschap van vice-president Mike Pence besliste het Congres over de uitslag van de presidentsverkiezingen van 3 november 2020, de benoeming van de kiesmannen en benoeming van de volgende President. Bekend was al dat Trump een deel van zijn assertieve achterban had gemobiliseerd om het Capitool, het hart van de Amerikaanse democratie, te omsingelen, om daarmee druk uit te oefenen op de Republikeinse leden van het Huis van Afgevaardigden en de Senaat om nieuwe verkiezingen af te dwingen om daarmee de inauguratie van Joe Biden op 20 januari a.s. te voorkomen. Dat plan veroorzaakte grote chaos en Trump werd de grote verliezer. “De demonstranten zijn in het gebouw.” Het waren de laatste woorden die een microfoon in het Capitool oppikte voordat het Congres overrompeld werd door een woedende menigte. Kort daarna moesten Congresleden vluchten of zich verschuilen en barricadeerden bewakers met getrokken wapens de ingangen met meubilair. Ongekend geweld overspoelde Washington. De noodtoestand is afgekondigd. Zeker één vrouw, een activiste, werd doodgeschoten in het hart van de Amerikaanse democratie, vier anderen overleden als gevolg van een “medisch ongeval”. Er waren 50 gewonden. Een vijftigtal mensen is aangehouden. Toen de terroristen uit het Capitool waren verwijderd maakten de Congresleden er een punt van nog dezelfde dag weer bijeen te komen. “We laten ons niet intimideren”, aldus de Republikeinse leider Mitch McConnell.

Er was vooraf al rekening mee gehouden dat Trump-aanhangers overlast zouden veroorzaken op de dag dat het Congres officieel de verkiezingswinst van Joe Biden zou vastleggen. Trump hield tegelijkertijd namelijk een bijeenkomst bij het Witte Huis voor zijn aanhangers, op loopafstand van het Congres. De president zweepte het publiek, zoals hij vaker doet, op met aantijgingen over gestolen verkiezingen en verwensingen van partijgenoten die geen procedurele streken wilden uithalen om Biden de winst te ontzeggen. Hij riep vice-president Pence op zijn verantwoordelijkheid te nemen, maar die weigerde de opdracht, het grondwettelijke proces te saboteren, uit te voeren. Trump jr riep de masso op ‘Be a hero, not a zero”. “Laten we naar het Capitool lopen en onze dappere Senatoren en Afgevaardigden aanmoedigen”, suggereerde Trump. “Zo kunnen we de zwakke Republikeinen de trots en stoutmoedigheid geven die nodig is om ons land terug te nemen.” De menigte zette daarop inderdaad koers naar de grote, witte koepel die boven de Amerikaanse hoofdstad uittorent. Agenten bij het Congres, de Capitool-politie, leken overrompeld door de mensenmassa. Mensen met Trump-vlaggen en rode MAGA-petjes kwamen met weinig moeite door een politiecordon en dwanghekken, traangas en pepperspray was er niet genoeg om hen tegen te houden. Sommige betogers sloegen ruiten in van het gebouw om binnen te komen, “USA!” scanderend, of “stop the steal“. Congresleden moeten angstige momenten hebben beleefd. Sommigen verscholen zich onder hun Congreszetels terwijl de meute al op de deuren van de zaal bonsde. In deze chaos werd een vrouw neergeschoten, ze overleed later in een ziekenhuis. Ondanks alle chaos konden alle Congresleden en hun medewerkers via onderaardse gangen in veiligheid worden gebracht. Sommigen droegen de gasmaskers die beschikbaar waren gesteld vanwege het traangas. “Dit is jullie schuld”, verweet een Democratische Afgevaardigde zijn Republikeinse collega’s. Enige tijd later bereikte de boze menigte het spreekgestoelte waar vicepresident Pence minuten eerder had gezeten. “Waar zijn ze?”, hoorde een journalist sommigen vragen. “Trump heeft die verkiezingen gewonnen”, riep een man vanaf de plek waar Pence had gezeten.

Elders in het gebouw werden de kantoren van Congresleden aangevallen. Een naambordje van Nancy Pelosi, de voorzitter van het Huis, werd losgerukt, een betoger ging op haar stoel zitten met zijn voeten op haar bureau. Iemand liet een briefje achter op haar werkplek: “We zullen niet opgeven”. Na die eerste chaotische taferelen hingen de Trump-aanhangers wat rond in het gebouw en dropen uiteindelijk af. Ze hadden hun punt gemaakt, hun visitekaartje afgegeven. Ondertussen riepen Democratische én Republikeinse politici president Trump op zijn supporters te beteugelen. “Dit is chaos, het grenst aan een opstand”, betoogde Joe Biden. “Het moet stoppen.” Toen Trump kort daarna reageerde, weigerde hij onomwonden de bestorming af te keuren. Hij riep de betogers weliswaar op zich vreedzaam terug te trekken, maar herhaalde ook de beschuldigingen over kiesfraude. Twitter, Facebook en YouTube oordeelden dat zijn woordgebruik zo opruiend was, dat ze de video verwijderden. Twitter voegde er later nog een ban van 12 uur aan toe, Facebook schortte Trumps account voor 24 uur op. Aan het begin van de avond on 18:00 uur, kort voordat een avondklok van kracht werd, kwam het bericht dat het Congres weer in handen van de autoriteiten was. Ordetroepen, waaronder de politie, Nationale Garde uit drie staten en FBI-agenten, begonnen gestaag ook de omgeving van het gebouw schoon te vegen met traangas en flitsgranaten, hier en daar waren er confrontaties met betogers. Zes uur na de schorsing van de vergadering kondigden de leiders van het Congres, Democraten en Republikeinen, aan hun zitting te willen hervatten. Toen vicepresident Pence voorstelde “Laten we weer aan het werk gaan” leverde hem dat een ongebruikelijk eendrachtig applaus op. Senator Schumer, leider van de Democratische minderheid in het hogerhuis, wilde voordat het dagelijks werk weer werd hervat echter nog wel iets benadrukken. “Dit is niet spontaan gebeurd”, onderstreepte hij. “Dit is de laatste, onuitwisbare erfenis van onze 45ste president, ongetwijfeld onze slechtste.”

President Trump belooft dat er op 20 januari een ordelijke machtsoverdracht zal zijn. “Ook al ben ik het totaal niet met de verkiezingsuitslag eens, er zal een ordelijke machtsoverdracht komen”, zegt hij in een verklaring. Maar hij zegt ook dat er nu een einde komt aan “de beste eerste termijn” van een Amerikaanse president ooit. “Maar het was slechts het begin van ons gevecht om Amerika weer groots te maken”. In de verklaring feliciteert hij aanstaand president Biden niet en geeft hij zijn nederlaag ook niet toe. Biden wordt op 20 januari geïnaugureerd als 46ste president. Het Congres heeft de zege van Joe Biden bij de presidentsverkiezingen van 3 november bekrachtigd. Dat gebeurde aan het einde van een ongekend roerige dag. Om precies te zijn rond 03.40 uut lokale tijd. Kort ervoor werd een bezwaar tegen de uitslag in Pennsylvania verworpen. (bron: NOS)

Een opsteker voor Joe Biden was ook dat de Democraten de nog 2 vacante Senaatszetels in Georgia binnenhaalden. Daarmee is de verhouding in de Senaat nu 50:50. In 2023 is de volgende Senaatsverkiezing. Bij stemmingen over bepaalde zaken als benoemingen van rechters hebben de Democraten een meerderheid bij een gelijke stemuitslag want dan bepaalt mede de stem van de Democratische vice-president de uitslag. Voor Biden is het van het grootste belang hoeveel lijken er in de kast zitten van de boedel die hij van Trump overneemt. Biden beschuldigt Trump van het aanzetten tot geweld. “Trump probeerde met een woedende en opgehitste menigte de 160 miljoen Amerikanen die hun stem hebben uitgebracht het zwijgen op te leggen”, zei Biden. Volgens hem waren het geen demonstranten, maar “terroristen van eigen bodem”. Biden sprak van een van de donkerste dagen in de geschiedenis van de Verenigde Staten. Er zijn een aantal vragen over de positie van President Trump en handelen in de toekomst. In een eerste reactie meldden meerdere ministers uit zijn kabinet dat zij overwegen nog voor 20 januari Trump uit zijn ambt te laten zetten. Ik denk dat dat in een zo korte tijdsspanne niet gerealiseerd kan worden. Dan is het nog maar de vraag of de Republikeinse partij Trump nog ooit gaat voordragen als kandidaat bij de volgende verkiezingen. Nog essentiëler is of de Republikeinse partij, na het ondemocratisch handelen van hun president en het weigeren te accepteren dat hij verloren heeft omdat er grootschalig verkiezingsfraude zou hebben plaatsgevonden, wat hijzelf niet heeft kunnen aantonen en in de 63 rechtszaken niet is gekend, niet gaat scheuren. Dan ontstaan er drie partijen en dat zou goed zijn voor het democratisch functioneren van de VS. Ik blijf erbij dat Donald Trump psychisch gestoord is, een bord voor zijn tronie heeft en volstrekt onbekwaam is een wereldmacht als de VS te leiden. Maar ook moeten we er rekening mee houden dat deze figuren als ze niet worden opgenomen in een gesloten afdeling, een land nog grote schade kunnen toebrengen. Maar …………….. na 6 januari 2021 mag je toch hopen dat een groot deel van zijn 74 miljoen kiezers, achterban en zijn 85 miljoen volgers op sociale media zich kritischer gaan opstellen over hun president, die de verkiezingen gewonnen heeft en toch geen president blijft. Trump en zijn zoon Trump je zijn agressors, type straatvechters, meedogenloos voor tegenstanders. Wat mij opviel is dat op het moment dat de democratie in de VS op zijn grondvesten schudde, op Wall Street gewoon doorgevierd werd en de volgende dag elders in de wereld het vertrouwen in de VS niet werd aangetast. Maar toch ……………………….!!

In zijn column in Trouw geeft Rob de Wijk een interessante visie op de ontwikkelingen in de VS onderweg naar een ‘mislukte’ greep naar de macht van de verliezer van de presidentsverkiezing van 3 november 2020: Donald Trump. Lees en huiver. <citaat> Wees erbij. Het wordt ruig.” Met deze tweet leidde president Trump zijn eerste poging tot een staatsgreep in. Daarna hitste hij zijn aanhangers in Washington op met een 70 minuten durende speech: “Je geeft nooit toe als levens op het spel staan”, en “Ons land heeft er genoeg van. We pikken het niet meer.” Vervolgens bezetten aanhangers van de complotbeweging QAnon, white supremacists en neonazi’s het Capitool. Alles wijst erop dat Trump hoopte dat de boel zodanig uit de hand zou lopen dat hij de staat van beleg zou kunnen afkondigen en de democratische instituties buiten werking zou kunnen stellen. Precies daarom wilde hij aanvankelijk de nationale garde niet inzetten. Maar binnen het Witte Huis leek hij geen steun te hebben voor het ontketenen van een gewelddadige revolutie. Bovendien is Amerika nog niet ver genoeg afgezakt in de richting van het Italië van de jaren dertig, Argentinië in het midden van de vorige eeuw en Rusland in de jaren negentig. Daarbij komt dat Trump niet kan rekenen op de steun van de krijgsmacht en daarmee een belangrijke machtsbasis ontbeert. Daarom moet hij het hebben van het opjutten van de bevolking met complottheorieën over verloren verkiezingen en nepnieuws. Het doel is verwoestende polarisatie en ontwrichting van de maatschappij. Dit klassieke scenario voor een revolutie kan nog steeds slagen. Zeker zolang het Trumpisme een grote aantrekkingskracht op ontevredenen heeft. Die hebben geen belang bij waarheid en fatsoen, maar streven naar de totale ineenstorting van de instituties die uiteindelijk een utopische wereld van vrijheid en voorspoed moet opleveren. Als mijn veronderstelling klopt dat het trumpisme een blijvertje is, dan gaat Amerika een periode tegemoet die sterk aan het naoorlogse Argentinië doet denken waar het peronisme tot een staatsgreep en dood en verderf heeft geleid. President Perón werd gearresteerd, werd vervolgens weer president en kon de Argentijnse politiek decennialang vergiftigen. Gezien zijn leeftijd zal Trump relatief snel een opvolger moeten zoeken. Die kan worden gevonden onder de senatoren die de afgelopen dagen weigerden de verkiezingsuitslag te bevestigen, zoals Ted Cruz (Texas) die in 2016 ook al een gooi naar het presidentschap deed. Voorlopig is het probleem dat elke actie tegen Trump zijn aanhang verder zal opjutten. Hij is de eerste president sinds dertig jaar die geen tweede termijn krijgt. Twitter en Facebook verwijderden zijn opruiende teksten. Hij is de enige die een mislukte staatsgreep op zijn naam heeft staan. Vicepresident Pence is daarom gevraagd de president op grond van het 25ste amendement – wegens ongeschiktheid – uit zijn ambt te zetten. Zijn aanhang interesseert het niet. Zij zien hem als martelaar en zullen achter hem aan blijven lopen, ook al is hij straks ambteloos burger. Met honderden miljoenen dollars aan giften achter de hand kan hij het land blijven ontwrichten, de inauguratie van Biden frustreren en diens presidentschap onmogelijk maken. Hij kan aansturen op een tweede termijn, zich opwerpen als ‘tegenpaus’, een opvolger aanwijzen of een nieuwe staatsgreep voorbereiden. Zo kan hij ook uit de gevangenis blijven. Want dat hij een aantal rechtszaken over fraude, valsheid in geschrifte en seksueel wangedrag gaat verliezen, is zeker. </citaat> Volgens mijn informatie zou vice-President Pence toestemming hebben gegeven de elitetroepen, de Nationale Garde, uit drie staten in te vliegen en niet Trump zelf. Trump krijgt nu ook de kans zijn oudste zoon, Donald jr, voor te bereiden op de overname van de macht. Daarbij spelen nog andere zaken een rol. Een daarvan is de vraag of de Republikeinse partij in deze vorm bijeen blijft en Donald Trump als hun politieke leider blijft steunen. Als er een scheuring optreedt zal dat tot verschuivingen van de politieke macht in de VS gaan leiden. Of Trump dat in zijn voordeel kan aanwenden, is te vroeg om daarover een oordeel te geven. Inmiddels heeft Pence laten weten dat hij niet zal meewerken aan de mogelijkheden die het 25ste amendement biedt om de president zijn bevoegdheden te ontnemen. Trump kan nu wel iedereen nog ontslaan, ook ministers, die zijn beleid niet wensten uit te voeren en daar hoort Pence ook toe. Wat mij zorgen baart is het feit dat de financiële markten zich van deze ‘mislukte’ staatsgreep tot dusverre niets hebben aangetrokken en het feest op de markten gewoon door is gegaan, ook elders in de wereld. President Trump heeft laten weten dat hij de inauguratie van zijn opvolger Joe Biden niet zal bijwonen. Hij zou op 19 januari aanstaande het Witte Huis verlaten. Trump gaf geen reden voor zijn afwezigheid. Biden wordt op 20 januari geïnaugureerd als 46e president van de Verenigde Staten. Trump erkent dat er een nieuwe regering aantreedt en zegt hij te zullen meewerken aan een soepele en ordelijke machtsoverdracht. Het is sinds 1869 niet meer voorgekomen dat de vertrekkende president afwezig is bij de inzweringsplechtigheid van zijn opvolger. (bron: NOS) Dat zoiets een keer in de 150 jaar voorkomt, verrast mij niet. Maar wel dat de media uitspraken van president Trump 1:1 weergeven, net alsof dat de hele waarheid is. Bij een man als Trump moeten we, in de situatie waarin hij nu verkeert, niet attent zijn over wat hij wel zegt, maar veel meer over wat hij niet zegt. Hij zegt namelijk niet dat hij zich heeft neergelegd dat hij accepteert dat Joe Biden de verkiezing heeft gewonnen en dat hij stopt met zijn 74 miljoen kiezers te blijven bestoken met zijn waarheid dat hem 2,7 miljoen stemmen zijn ontnomen door massale fraude. En dat zelfs rechtbanken en opperrechters en zelfs partijgenoten in dat complot een rol hebben gespeeld. En dat hij op het tweede plan als president gekozen door zijn achterban alles in het werk zal stellen om het beleid van de Biden Administratie te frustreren. We zijn op 20 januari 2021 nog lang niet verlost van de familie Trump. Ik sluit een greep naar de macht nog steeds niet uit, ondanks dat hij het leger, op dit moment, nog niet aan zijn kant heeft. Sociale mediaplatform Twitter heeft president Trump voorgoed verbannen. De tweets op het account *realdonaldtrump zetten volgens een woordvoerder van Twitter aan tot geweld. Twee nieuwe tweets hebben geleid tot de definitieve blokkade. In een ervan stond dat Trump de inauguratie overslaat. Dat zou aanhangers het signaal kunnen geven dat de ceremonie een doelwit is, omdat Trump er toch niet is, aldus Twitter. Dat zou kunnen, alhoewel ik niet verwacht dat zijn assertieve rechtse groepen, na de inval in het Capitool deze week, opnieuw tot de aanval zullen overgaan. Daarbij komt dat Trump momenteel ‘onder curatele staat’ van Republikeinse leiders. Sociale media zijn voor Trump heel belangrijk als communicatiemiddel met zijn achterban. De grote media brengen volgens hem alleen maar ‘fakenews’. Maar hij heeft nog meerdere twitteraccounts die nog open zijn. Het Parool schrijft dat Amerikanen zich zorgen maken over de aanwending van de machtsmiddelen die de president nog tien dagen tot zijn beschikking staan. Hij kan nog een oorlog starten, hij heeft de rode knop nog tot zijn beschikking om een kernaanval uit te voeren. De man is onberekenbaar over zijn uitspraken en zijn daden, maar ja ‘hoever gaat hij nog in de wetenschap dat hij de verliezer is als president en met het verlies in de Senaat van de meerderheid’. Wat heeft hij nog te winnen op dit moment. Ik blijf somber gestemd over de schade die deze man nog allemaal kan gaan aanrichten in de komende jaren in de VS en in de wereld. Hij is nog steeds een ‘bevriend staatshoofd’, heet dat in diplomatieke taal. Hij is sluw en meedogenloos en zal niet schromen zijn tegenstander, president Joe Biden, dwars te zitten en hem het regeren onmogelijk te maken. Hem staat geen democratisch bestel voor de ogen: hij is in hart en nieren een autocraat. Hij is een winner, geen lozer, dat weten zijn tegenstanders maar al tegoed waarmee hij in de loop der jaren met zijn vastgoedtransacties zaken heeft gedaan. Nog een ander aspect is hoe de vraag moet worden geïnterpreteerd die Trump heeft gesteld aan zijn adviseurs of hij aan zichzelf gratie kan verlenen, voor misdaden waarvoor hij tot dusverre niet veroordeeld is. Los daarvan moet hij voor datgene waarvoor hij gratie aan zichzelf verleent wel schuld bekennen. Hij vreest op dit punt kennelijk voor het OM dat klaar staat met verdenkingen van het schenden van wetten voor eerdere feiten, als hij op 20 januari 2021 te 12:00 uur Washington time is afgetreden. Hij riep deze week ook op de terroristen te vervolgen die het Capitool waren binnengedrongen en die hijzelf daartoe had aangezet. Het waren zijn ‘troepen’ die hij op pad had gestuurd. Maar het is maar zeer de vraag of die demonstraten als terroristen kunnen worden vervolgd. Uiteindelijk zijn ze zonder veel geweld het Capitool binnen gekomen omdat witte agenten van de Capitool politie de hekken wegschoof en de meute toegang gaf het Capitool te betreden. Op die twee demonstranten die ruiten insloegen na. Wat veel ernstiger is dat de parlementariërs en de vice-president niet in de vergaderruimte bleven, maar als angsthazen vluchten. De opdracht die de demonstranten hadden gekregen van Trump c.s. was dat ze de Republikeinse volksvertegenwoordigers en de vice-president onder druk moesten zetten om de verkiezingen van 3 november ongeldig te verklaren en nieuwe verkiezingen moesten worden uitgeschreven. Vice-president Pence weigerde die instructie van de president uit te voeren. De vrijwel laatste poging van Trump om het tij voor hem te keren, mislukte. Hij bedankte zijn ‘demonstranten’ voor hun inzet en verzocht hen vreedzaam huiswaarts te keren. Op dat moment keerden ook zijn Republikeinse adviseurs zich tegen hem toen ze zich realiseerden dat hij had getracht een staatsgreep te plegen in een democratisch bestuurd land. Trump moest in het openbaar enkele uitspraken doen, maar in feite zei hij weinig wat echt relevant was. Nog altijd weten we niet wat hij allemaal nog van zins is.

Het blijft niet bij die ene aanval op het Capitool, vrezen wetenschappers. Daarvoor is het aantal extremisten in de VS, én in de rest van de wereld, te lang ongeremd gegroeid en is de verwevenheid met de politie en het leger te groot, schrijft Romana Abels in Trouw. De bestorming van het Capitool, afgelopen woensdag, was nog maar net voorbij of voormalig president Obama deed er een verklaring over uit. Hij zag het al aankomen, schreef hij. “We zouden onszelf belachelijk maken als we zeiden dat dit een complete verrassing was.” Iedereen zag het aankomen. Dat zeggen ook tientallen onderzoekers en politicologen. De aanval was in alle openheid aangekondigd. Het zal niet de laatste zijn, zeggen zij ook. “Het gaat erom wat er in de komende maanden gebeurt”, zegt Arie Perliger, politicoloog en criminoloog aan de universiteit van Massachusetts. “Ook nu bereiden een heleboel groepen aanvallen voor, die misschien wel gewelddadiger zullen zijn dan die van deze week. Mijn verwachting is dat we de komende weken gelijksoortige gebeurtenissen zullen zien. Ik vrees ook dat er een aantal echte terroristische aanslagen zal volgen, waarbij meer mensen omkomen. Er worden in ieder geval voorbereidingen voor getroffen in militie-kringen. Bovendien, in het verleden is het ook zo gegaan: deze aanvallen komen in golven.” Je kunt Perliger een zekere mate van voorspellende gaven toedichten, want hij wist vooraf dermate precies wat er op 6 januari zou gebeuren, dat hij er de publicatie van een wetenschappelijk artikel op afstemde. Hij besloot zijn stuk over de ‘tweede golf van de Amerikaanse militiebeweging’ op 6 januari te publiceren, omdat het dan het meest actueel zou zijn. “Heel moeilijk was het niet om dit te zien aankomen. Iedereen wist dat dit zou gebeuren”, zegt Perliger een dag na de bestorming van het Capitool aan de telefoon. “In alle openheid zeiden de leiders van verschillende extremistische groepen dat ze op 6 januari in Washington zouden zijn. Er werden wapens aangeschaft en gefabriceerd. Er was niets geheimzinnigs aan.” Perliger wijst erop dat de afgelopen weken al in allerlei internetwinkels T-shirts te koop waren met civil war 2, de tweede burgeroorlog. Op sociale media werd er in de dagen voor 6 januari duizenden keren gepraat over de actie in Washington. ‘Sloop de staat’ was een van de termen die werd gebruikt. Een bekende agitator als Alex Jones had laten weten dat ‘er mensen klaarstaan in DC om te verhinderen dat de president wordt afgezet’. Vaak wordt gezegd dat de regering-Trump ervoor heeft gezorgd dat deze sfeer van geweld en wantrouwen in de Verenigde Staten is gaan overheersen. “Hij heeft zeker een rol van betekenis gespeeld. Hij heeft deze mensen het gevoel gegeven dat hun stem van betekenis is, dat hun gedachten de moeite waard zijn.” Maar Perliger zegt dat het niet alleen aan Trump ligt. “De extreme milities die dit hebben georganiseerd, bestaan al veel langer dan de regering-Trump”, zegt hij. “Ze waren er ook in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw en ook toen was meer dan de helft van hun geweld gericht tegen de overheid.” In zijn laatste artikel schrijft Perliger dat er sinds 2008 een tweede golf van milities is ontstaan. Groepen met een naam als Constitutional Patriots, schieten als paddenstoelen uit de grond en weten steeds meer mensen aan zich te binden. Ze hebben het idee dat hun waarden van ze worden afgenomen: dat hun recht op het dragen van een wapen zal worden beperkt, of dat ze verplicht worden aan allerlei milieueisen te voldoen. Hij beschrijft hoe er in het hele land tientallen groepen zijn ontstaan op lokaal niveau en dat ze in toenemende mate landelijk georganiseerd zijn. De laatste jaren zenden ze hun mensen uit naar de plaatsen waarvan zij menen dat hun waarden daar onder druk staan. Tussen Donald Trump en de milities is een wederzijdse waardering ontstaan die voor beide kanten voordelig heeft gewerkt. “De milities voelen zich gesterkt en gelegitimeerd door Trump, die op zijn beurt van hen bevestiging krijgt dat hij ondanks alle bewijzen van het tegendeel de verkiezingen heeft gewonnen.” (bron: Trouw) Dat Perliger het heeft zien aankomen, geloof ik wel, maar bij de duiding die hij eraan geeft zet ik vraagtekens. Ik ontken zeker niet dat er wereldwijd, onder het volk, groepen zijn ontstaan die ageren tegen het beleid van overheden. Tegenover de verdere digitalisering van de rechten, tegen het burocratisme. Ook in ons land. Kijk naar de wijze waarop de Kinderopvangtoeslag onbeheersbaar werd en de verantwoordelijke politici wegkeken. Mede daardoor neemt het populisme toe. Daarover een verschil van mening. Toch zijn die groepen, ook in de VS, beperkt in omvang. Dat er duizend mannen en vrouwen het Capitool met vlaggen en petjes naar binnen liepen, nadat ze wat ruiten hadden ingeslagen, en hier en daar op een zetel gingen zitten, past niet in een democratische staat, maar het was zeker geen veldslag. In feite was de omsingeling een strategische aanval, die in de oudheid zijn nut had bewezen. Dat een deeltje van de burgerij, laat ik zeggen de agressieven, blijk hebben gegeven over hun onvrede over het bestuur, waarop de VS worden geleid, kon alleen maar gebeuren omdat ze op voorhand wisten dat hun president, die de verkiezingen verloren had, hen zou ondersteunen. Waar ik meer bezorgd over ben is dat veel Amerikanen nog hechten aan hun wapens. In feite willen ze nog altijd cowboytje spelen en hun wil kunnen opleggen met wapens en dat zij niet geconfronteerd willen worden met de gevolgen van de industriële revolutie gevoed door fossiele brandstoffen. Daarin denkt een deel van de Amerikanen heel egoïstisch. Trump heeft zich onttrokken aan de plichten die het als wereldleider heeft en is onder zijn leiding als een eenling verder gegaan. Althans dat heeft hij gepoogd. De vraag is i8n hoeverre deze ontwikkeling het resultaat is van het neoliberale beleid, gekoppeld aan het kapitalisme, dat in de Westerse wereld wordt gevoerd. In ieder geval hebben de Amerikanen laten zien hoe het democratische bestel uit de rails kan lopen. Wij zijn gewaarschuwd!

Financieel/economische ontwikkelingen

Tijdens de jaarwisseling, voor de opening van de beurzen op 4 januari 2021 deden zich 2 ontwikkelingen voor, die sterk de aandacht trokken, maar waarvoor geen verklaring kon worden gegeven. De € sloot op Oudjaarsdag op $1,2214 op op 1 januari om 12:00 exact steeg de $ naar 1,1914. Precies $0,03 lager. Het lijkt erop dat dat een truc is door de dekkingsgraad van de pensioenfondsen boven de 90% te tillen om te voorkomen met een hogere dollar nog net over de streep te trekken om verlagingen van de pensioenen te voorkomen. Maar op de eerste beursdag van 2021 plusten de euro en het goud en noteerden de aandelenkoersen in de plus. Daarbij komt dat op zaterdagmorgen 2 januari 2021 de bitcoin (BTC/USD) steeg boven de $30.000 en in de middaguren >$31.000. In de loop van 3 januari oversteeg de notering $34.500. De BTC/USD sloot 2020 af op 29.002,61 en noteerde bij het sluiten van dit blog $40.075,10. Al de winst van de laatste dagen verdween op de eerste beursdag als sneeuw voor de zon, maar het herstel was spectaculair. Kennelijk zien de centrale banken met lede ogen toe hoe de prijs van de bitcoin omhoog schiet zonder dat ze interveniëren. Toch lijkt het erop dat de bitcoin een bedreiging vormt voor de valuta, van de grote centrale banken. De snelle winsten en verliezen van de bitcoin spreken een bepaald type belegger aan. De digitale valuta bitcoin is sinds 2 januari 2021 voor het eerst tot boven de €25.000 gestegen. En aan de sterke opmars van de cryptomunt lijkt voorlopig nog geen einde te komen. Na het behalen de mijlpaal steeg de waarde van de munt begin van de middag vrijwel meteen verder. Waarschijnlijk speelt mee dat steeds meer vermogensbeheerders brood beginnen te zien in cryptomunten. Ook klanten van betalingsdienstverlener PayPal kunnen al met bitcoins betalen. Dat voedt de hoop dat de cryptovaluta voor het grote publiek interessanter worden. Daarnaast is er door steunmaatregelen vanuit overheden en centrale banken zoveel geld voorhanden, dat er ook steeds meer geld in risicovollere investeringen wordt gestoken. Tenslotte is er een groep mensen die verwacht dat bitcoins, net als goud, een goede investering zijn omdat die niet vatbaar zijn voor zaken als inflatie. (bron: DFT) In 2020 ging voornamelijk in het vierde kwartaal de koers vier keer over de kop. Ik heb recentelijk nog gewaarschuwd dat de bitcoin wel de suggestie in zich heeft dat het een munt is, maar, grosso modo, kun je er alleen maar mee betalen in casino’s. Verder gebruikte de onderwereld de bitcoin om criminele handelingen mee te financieren. Er is op dit moment in de westerse wereld geen enkele centrale bank die de bitcoin steunt als ‘geld’. Het is ook geen geld want de bitcoin heeft in feite geen enkele waarde anders dan de prijs die kopers er ‘in de markt bereid voor te betalen’. En onder die kopers zijn zeker speculanten, die denken snel rijk te kunnen worden net zoals gokkers, maar nu ook grote institutionele beleggers, die ook een graantje mee willen pikken. Maar ik zeg het nog maar een keer, het is lucht, het is een illusie, in feite heeft het geen enkele waarde. Maar de Telegraaf heeft gelijk: de centrale banken hebben zoveel overtollig geld in de markt gepompt dat partijen die daarbij kunnen komen de beurskoersen opblazen en zich verlekkeren in de bitcoin.

Trouw schrijft over de bitcoin kopen of juist niet? Misschien nog belangrijker: volgens sommigen staat de wereld aan de vooravond van een ongekende inflatie. Centrale banken zijn immers massaal geld gaan bijdrukken om de economie overeind te houden tijdens de pandemie. Nu wordt dat geld amper uitgegeven vanwege de lockdowns, maar wat als die straks voorbij zijn? “Sinds afgelopen najaar zijn het juist de grote spelers die erin stappen – verzekeraars, investeringsfondsen en grote bedrijven.” Fondsen die financieel niet op hun achterhoofd zijn gevallen, en dat wekt vertrouwen. Zij lijken vooral in te stappen door de lage rentestanden, waardoor ze geld moeten toeleggen om te mogen sparen, en waardoor obligaties ook weinig opleveren. De Amerikaanse dollar daalt al maancen in waarde tegenover de euro (de euro stijgt dus in waarde) en wie weet waar dat straks heen gaat, denken de investeerders. Dus beschermen ze zich daartegen door een klein deel van hun geld in de bitcoin te steken. “En als een groot investeringsfonds ook maar 1% van zijn vermogen aan bitcoin uitgeeft, dan stijgt de koers ervan al.” Een kwestie van vraag en aanbod. Die economische wet geldt des te meer in een kleine, en dus gevoelige markt. Bitcoins worden virtueel gedolven door computers hele zware berekeningen te laten oplossen. Elke tien minuten worden er zo ongeveer 6 bitcoins gemijnd, maar de voorraad is eindig. Inmiddels zijn er zo’n 18,5 miljoen bitcoins in omloop, en het kost computers steeds meer rekenkracht om dat aantal te doen toenemen. Bij 21 miljoen munten is de mijn gewoon leeg, boven dat aantal gaat het dus nooit uitstijgen. Die krapte op de markt zien ze ook bij betaaldienst Paypal, waar gebruikers sinds oktober hun bitcoins kunnen beheren. “In december was de vraag naar bitcoin bij Paypal-gebruikers al goed voor zo’n 20 tot 25 miljoen dollar per dag”, zegt Vos. “Maar het aantal bitcoins dat dagelijks gemijnd wordt is ook ongeveer 20 miljoen waard. Dus alleen al onder Paypal-gebruikers was er meer vraag dan er in totaal aan nieuw aanbod is.” Om een koersval van 17%, zoals die van begin deze week, moet Vos haast lachen. Dat hoort erbij, zegt ze. “Veel van de handel is geautomatiseerd. Dan hebben handelaren de computer zo ingesteld dat die bitcoins gaat verkopen als de waarde daarvan door de $30.000 breekt. Dus als je zo’n grens passeert, kun je een tijdelijke terugval verwachten.” Dat kan een optie zijn, maar er kunnen ook andere redenen zijn zoals interveniëren door de centrale banken. Wat dat betreft vormt strengere regulering een groter gevaar voor investeerders. Guy Hirsch, manager bij een van ’s werelds bekendste bitcoinhandelaren eToro, sprak vorige week al over ‘donkere wolken aan de horizon’ nu toezichthouders en waakhonden zich in allerlei landen beginnen te roeren. Ook in Nederland moeten bitcoin-bedrijven zich inmiddels registreren bij De Nederlandsche Bank, die zo wil voorkomen dat de munt wordt gebruikt door criminelen en fraudeurs. Het is onzeker hoe streng dat toezicht uiteindelijk wordt, wereldwijd. En dat doet de markt geen goed, zei Hirsch tegen nieuwsmedium Bloomberg. Mijn grootste zorg is het monetaire beleid van de centrale banken en de dreiging van een explosieve stijging van de inflatie, zodra we uit de lockdown komen. Het volk heeft vorig jaar een CAO-verhoging gekregen van 3%, de hoogste in 12 jaar. De bedrijven die de corona-klap overleven zullen hun verliezen moeten gaan compenseren met een verhoging van hun prijzen en als Jan dat doet gaan Piet, Klaas en Steven dat ook doen. En dan staan de centrale banken met lege handen, want hun gereedschapskisten zijn leeg. Want kunnen ze nog wel de geldmarkten gaan verkrappen en als ze dat zouden doen wat veroorzaken ze dan daarmee. Ik denk wel dat ik dat weet: chaos.

Lagere inkomens verwachten minder te profiteren van economisch herstel na de coronacrisis dan hogere inkomens. Zij vrezen geraakt te worden door hogere belastingen en prijzen. Ook denken ze er niet in inkomen op vooruit te gaan. Over het geheel genomen denken 7 op de 10 mensen (69%) dat 2021 financieel een goed jaar wordt voor ze. Dat komt naar voren uit onderzoek van EenVandaag onder ruim 25.000 leden van het eigen Opiniepanel. Waar mensen uit alle inkomensgroepen het over eens zijn, is de verwachting voor de Nederlandse economie. In totaal verwachten ruim 4 op de 10 dat het daar dit jaar goed mee gaat, tegenover 5 op de tien, die juist een slecht jaar voorziet. Van de mensen met een benedenmodaal inkomen denkt 41% er dit jaar op achteruit te gaan. Onder hogere inkomens is dat cijfer flink lager: 17%. De grootste groep ondernemers zegt er financieel redelijk goed voor te staan en verwacht dit in 2021 voort te zetten. Een kwart (25%) van de ondervraagde ondernemers denkt dat het in 2021 beter gaat en een net zo grote groep vreest juist slechter af te zijn met het bedrijf. Bij ondernemers met personeel is dat cijfer hoger: van hen verwacht 1/3 dat het slechter zal gaan.

Van de ondernemers met personeel zegt 1/4 dat overheidssteun cruciaal is voor het voortbestaan van hun bedrijf. Nog eens een ¼ kan het goed gebruiken, maar noemt het niet van levensbelang. 41% zegt geen steun van de overheid nodig te hebben. Ondanks pessimisme over de economie denken bijna alle ondervraagde werknemers (92%) dat ze hun baan houden in 2021. Dat is iets lager onder werknemers met een lager inkomen (86%) dan onder werknemers met hogere inkomens (94%). (bron: EenVandaag) Deze peiling verrast mij. Klaas Knot is veel voorzichtiger gestemd. Als de overheid met het blijven doorbetalen van de salarissen van werknemers in de 81.000 bedrijven die in meerdere dan wel mindere mate worden getroffen door corona wereldwijd. Maar Sinterklaas is al meer dan een half jaar in het land en blijft maar heel royaal grote kadoos uitdelen en blijft dat het komende jaar nog wel doen. Ik hoef geen ‘ziener’ te zijn om te voorspellen dat hier een einde aan komt.

Schiphol vervoerde in 2020 20,9 miljoen reizigers, een afname van 70% ten opzichte van 2019. Vanwege de coronacrisis bleef het aantal vluchten steken op rond 227.000 en dat is minder dan de helft van het aantal vluchten van het jaar ervoor. Er waren wel flink meer vluchten met uitsluitend vracht, bijna 70% meer. Toch daalde de totale vracht met 9% doordat er veel minder van werd vervoerd met passagiersvluchten. Eindhoven Airport zag een daling van het aantal reizigers van 69% procent (tot 2,1 miljoen), Rotterdam-The Hague Airport zag een daling van 77%. (bron: NOS)

Het gebruik van het openbaar vervoer is vorig jaar vrijwel gehalveerd. Er werd 660 miljoen keer ingecheckt met de ov-chipkaart, tegen bijna 1,3 miljard keer in 2019, blijkt uit cijfers van Translink en het CBS. Meer dan 40% van het aantal check-ins was in de eerste 11 weken, toen er geen coronamaatregelen golden. In januari en februari was het nog drukker in het OV dan een jaar eerder. April was met 16 miljoen check-ins met afstand de rustigste maand in het ov. De drukste maand tijdens de coronacrisis was september. Ook toen werd maar half zoveel ingecheckt als normaal. (bron: NOS)

De cao-lonen zijn in 12 jaar niet zo hard gestegen als in 2020. Het gaat om een loonstijging van gemiddeld 3%, meldt het CBS. Werknemers in de industrie, bouw en horeca kregen er het meeste bij: ruim 3,5%. De verhogingen zijn het gevolg van afspraken die grotendeels al voor de coronacrisis waren gemaakt. Voor dit jaar verwacht werkgeversorganisatie AWVN een stijging van gemiddeld 1,2%, terwijl de prijzen stijgen met waarschijnlijk 1,4%. Veel werknemers wachten nog op een nieuwe cao. 720.000 mensen vallen onder een cao die verlopen is. (bron: NOS) De ruime cao-verhoging van vorig jaar zal zeker, als gevolg van de lockdown in meerdere sectoren, dit jaar en ook volgend jaar nog worden gecorrigeerd. De mate waarin zal gevolgen hebben voor de koopkracht.

De Nederlandsche Bank en de Nederlandse economie

Het volgende kabinet moet niet te snel gaan bezuinigingen, waarschuwt president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank. De economie moet eerst hersteld zijn van de pandemie. ‘Het is een buitengewoon harde tijd voor de getroffenen’. In januari 2020 gaf hij de Nederlandse economie nog een 9. Zes weken later raakte de economie in de grootste crisis na de Tweede Wereldoorlog. Hij ziet hoe de corona-pandemie een enorme schade heeft aangericht aan de economie. “Laat ik vooropstellen dat we er goed voor stonden toen de crisis uitbrak. Maar ik verwacht dat de komende maanden zwaar zullen zijn. Ik denk dat we in het eerste kwartaal van dit jaar de grootste klap zullen zien,” zegt de president van De Nederlandsche Bank (DNB). “Het is een buitengewoon harde tijd voor getroffen ondernemers of werkenden. Je zult maar net een grote investering hebben gedaan en de overheid vertelt je dat je bedrijf dicht moet. Of je bent je baan verloren.” Pas aan het einde van het jaar ‘of misschien nog later’ zal volgens Knot duidelijk zijn wat de permanente schade is aan de economie. Welke bedrijven overleven en welke niet. Toch benadrukt hij dat met het wereldwijde vaccin licht aan het einde van de tunnel komt. “Het biedt perspectief op economisch herstel. We moeten alles op alles zetten om de uitrol van het vaccin zo snel mogelijk te realiseren. Ik verwacht dat het lentezonnetje dit jaar ook weer zal doorbreken voor de economie als het op rolletjes loopt met het vaccin.” Zolang het virus nog rondwaart moet het kabinet doorgaan met de steunmaatregelen, benadrukt hij. “Ik kan er geen datum op plakken, maar als ik een gooi moet doen, zal dat tot eind dit jaar het geval zijn. Dan heb je een fase dat er werkloosheid is en de bedrijven niet op volle capaciteit draaien. Dan moet de overheid de economie op zijn beloop laten en nog niet gaan bezuinigen. Dat zal waarschijnlijk nog één of twee jaar doorgaan. Pas als de economie weer op het oude niveau is, moet de overheid iets aan het tekort gaan doen.” De ruimhartige steun is een van de redenen dat de Nederlandse economie minder achteruitging dan die in veel andere landen. “Dit kabinet kan de vorige kabinetten heel dankbaar zijn dat ze de financiën voortvarend op orde hebben gebracht.” Knot wijst op de door de overheid aangelegde buffers en het begrotingsoverschot. “Het dak is gerepareerd toen de zon scheen. Dankzij die gunstige financiële positie kan de overheid de economie steunen.” Toch heeft een volgende regering niet de luxe om de bezuinigingen voor zich uit te schuiven. De buffers moeten weer gevuld zijn voor de volgende crisis, die er volgens Knot ongetwijfeld gaat komen. “Daar kun je maar beter op voorbereid zijn. De kans dat we opnieuw door een pandemie getroffen worden, wordt ook groter. Het vliegverkeer zal weer toenemen en de internationale handel.” Knot vindt dat de rekening niet bij de burgers moet komen te liggen. Hij waarschuwt voor een verhoging van de loon- en inkomstenbelasting. “We moeten de trend keren dat een steeds groter deel van de belastinginkomsten uit de inkomstenbelasting komt. Die belasting werkt verstorend op de arbeidsmarkt omdat het verschil tussen bruto en netto loon er groter door wordt.” Loonsverhogingen zitten er de komende jaren niet in, denkt Knot. “Werk gaat nu boven loon. Pas als de economie hersteld is en de werkloosheid laag is, komt er weer ruimte voor loonstijging. Dat is ook een begrijpelijke volgorde. Een baan vinden als je werkloos bent, betekent de grootst denkbare koopkrachtverbetering.” De bankpresident roept het nieuwe kabinet op werk te maken van de hervorming van de arbeidsmarkt. “De excessen met de flexibele schil moeten worden aangepakt. Flex moet minder flex worden, zodat ook die mensen bestaanszekerheid geboden kan worden. Aan de andere kant moet vast ook minder vast worden. Een flexibele arbeidsmarkt zorgt ervoor dat mensen gemakkelijker een baan vinden.” Bedrijven en overheid moeten ook gaan investeren in verdere digitalisering. “Een van de redenen dat Nederland relatief goed door de crisis komt, is de digitale vaardigheid van de bevolking en het feit dat bijna iedereen internet heeft. Maar ook daar kunnen nog slagen gemaakt worden. En we willen verduurzamen. Bedrijven en overheid moeten in dat groene herstel investeren. Investeren in groeisectoren zorgt ervoor dat er nieuwe banen bijkomen.” (bron: Parool) Ik heb nog wel aan te merken op deze Nieuwjaarstoespraak van de President van De Nederlandsche Bank N.V. Knot doet verstandige uitspraken, stelt zaken aan de orde die ook in een andere context kunnen worden geplaatst en uitspraken die gekleurd zijn en geen gewogen beeld geven van de werkelijkheid. Ik zal dit toelichten. Het kabinet kan niet voortgaan met het blijven ondersteunen van het getroffen bedrijfsleven. De schulden die daarvoor moeten aangegaan en die de belastingbetalers van deze generatie en van hun kinderen en kleinkinderen uiteindelijk moeten gaan betalen zijn onrechtvaardig. Bedrijven moeten in pricinpe hun eigen broek ophouden, waarvoor ze eigen vermogen opgebouwd moeten hebben en hebben ze eigenaren/aandeelhouders die in noodsituaties te hulp moeten schieten. Dat is sociaal ondernemerschap. Dit kabinet doet alsof het de plicht van de overheid, het volk dus voor een groot deel, is in een situatie als we nu verkeren, de corona-pandemie, de economie overeind te moeten houden met grootscheepse hulpprogramma’s. Dat de overheid op de achtergrond paraat is, prima, maar geen maanden achtereen Sinterklaas blijven spelen. Nog één tot twee jaar doorgaan met het verlenen van ruimhartige steun aan het bedrijfsleven is GEEN optie. Daarentegen de ondersteuning van kunst en cultuur en van de amateursporten moet selectief blijven plaatsvinden. Maar het subsidiëren van de mega-salarissen van topsporters moet kritisch worden beoordeeld. Een miljoen aan een voetballer kan ook, in deze moeilijke tijden, een ton zijn. Het subsidiëren van bovenmodale inkomens moet worden heroverwogen. De overheid heeft ook andere opdrachten dan de bestrijding van de corona-besmettingen. Knot benoemt die ook: de transitie van fossiele brandstof naar duurzame energie, investeren in groeisectoren en hij noemt digitalisering. Daarmee pikt hij de krenten uit de pap. De uitdagingen waarvoor onze samenleving, en die van de andere 26 EU-lidstaten staan (in feite de hele wereld) staan zijn veel groter en complexer als de wijze waarop hij ze aanstipt. Ik ga ervan uit dat de wereld van vóór corona niet meer terugkomt, na de pandemie zal een nieuwe wereld gebouwd gaan worden voor onze jongeren en volgende generaties. Daarom moeten we geen geld meer stoppen in de oude economie. Onze KK’s (Knappe Koppen), daaronder reken ik ook Klaas Knot, moeten stoppen met het beschermen van de opgebouwde waarden in de periode 1950-2008. Dat is verleden tijd, weggegooide tijd en zonde van het geld dat wordt ingezet om het oude zolang mogelijk overeind te houden. Ook ‘het nieuwe normaal’ is bedrog. Het beleid van onze bestuurders incl de financieel/monetaire autoriteiten moet zijn gericht op de toekomst. Dit land moet niet langer worden geleid door een welbespraakte onderhoudsmonteur maar door een architect. De pandemie is in feite de kleinste opdracht om op te lossen en ook de korste. De herschikking van de wereldhandel, mede gezien de tweestrijd daarover tussen China en de VS, vergt jaren en is voor ons land, met zijn open economie van groot belang, in het licht van hergebruik van goederen gezien vanuit de duurzaamheid; dan de afbouw van het gebruik van fossiele energie in de kortst mogelijke tijd en vervolgens de grootste opdracht de bouw en inrichting van de samenleving van de toekomst waarin jongeren worden opgeleid en ouderen worden omgeschoold naar banen in een omgeving van Kunstmatige Intelligentie, algoritmen, robotisering, digitalisering en de quantumcomputer. Wat worden de sociale en maatschappelijke rechten van de werknemers van ‘morgen en overmorgen’. Welke plaatsen krijgen waarden als data, privacy, veiligheid? Knot heeft gelijk: wij moeten zo snel mogelijk af van het monster van flexwerken. En nee, er moeten geen vaste banen minder komen. Voor de hoogstbetaalden zal dat niet zo’n probleem zijn maar voor de lagerbetaalden is een vaste baan van groot belang in relatie tot het aangaan van financiële verplichtingen, als een huis kopen met een hypotheek. Het monetaire beleid leidt niet naar een houdbaar systeem op de langere termijn. Wij gaan die oorlog niet winnen maar we gaan naar de nederlaag, tenzij nu een daadkrachtig beleid gevoerd gaat worden gestoeld op houdbaarheid en draagvlak in de samenleving. De president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, waarschuwt het kabinet dat het niet te vroeg moet gaan bezuinigen, maar de economie eerst moet laten herstellen van de coronapandemie. “Pas als de economie weer op het oude niveau is, moet de overheid iets aan het tekort gaan doen”, zegt hij in een interview in het AD. Hij vindt dat de overheid het steunbeleid moet blijven volhouden totdat het virus onder controle is. Knot verwacht dat de komende maanden zwaar zullen zijn. “Ik denk dat we in het eerste kwartaal van 2021 de grootste klap zullen zien”, zegt hij. “Maar ik zie ook licht aan het einde van de tunnel. Het vaccin biedt perspectief op economisch herstel.” De president van de DNB denkt dat het een paar jaar duurt voor de economie de klap van de coronacrisis te boven is. Ook wordt volgens Knot de kans groter dat we opnieuw door een pandemie getroffen worden. (bron: Parool) Hier spreekt Knot als een lakei van het neoliberalisme en verdedigt hij de belangen van de financiële markten (kapitalisme). Dat was wel even schrikken over wat Knot declameert: maar vooral over al hetgeen hij voor ons verzwijgt dan wel een invulling geeft die niet de mijne is. Onze President van de Nederlandsche Bank profileert zich als een lakei van het neoliberalisme. En dat bedoel ik niet in positieve zin. Overigens voert hij daarmee de instructies uit die hem worden opgelegd vanuit Frankfurt. Ik verschil op een aantal uitspraken van Knot van mening.

Corona gerelateerde berichten

Op het Catshuis bespraken 10 januari leden van het kabinet met deskundigen of de lockdown die sinds half december geldt tot 19 januari, moet worden verlengd. Afgelopen week toonden politici zich niet optimistisch over eventuele versoepelingen, omdat het aantal coronabesmettingen nog niet genoeg terugloopt. In week 52 is bij mensen met langdurige zorg corona verder toegenomen. Het CBS meldt dat in week 52 ca 3.800 mensen in Nederland zijn overleden. Bij personen die zorg ontvingen in het kader van de Wet langdurige zorg, overleden 40% meer mensen dan verwacht. In de periode van 30 december tot 5 januari werden 56.440 personen positief getest, terwijl op GGD-lokaties in week 53 349.417 testen werden afgenomen, waarvan 47.743 positief. Het percentage positieve testen t.o.v het totaal steeg in week 53 van 13,0% naar 13,7%. Op het moment van sluiting van dit blog meldde het RIVM dat het aantal positief geteste personen tot 6.657 waren gedaald.

Frontberichten

Onderstaand artikel van de hand van Jan Kleinijenhuis was wel even schrikken: het Openbaar Ministerie ziet af van strafrechtelijk onderzoek naar de Belastingdienst in de toeslagenaffaire. Volgens het OM is er ‘na een zorgvuldige beoordeling van de feiten en omstandigheden’ geen sprake van een strafrechtelijke verdenking. Het rapport van de Commissie Kinderopvangtoeslag van Dam, dat op 17 december 2020 werd aangeboden aan het Parlement stelt dat Bij de uitvoering van de kinderopvangtoeslag de grondbeginselen van de rechtsstaat zijn geschonden”. Dit was niet alleen het geval bij de Belastingdienst, de uitvoerende instantie die zo meedogenloos onschuldige ouders heeft opgejaagd, maar ook bij „de wetgever en de rechtspraak”. Dat is een hele zware vaststelling, die de commissie een „optelsom van onvermogen” noemt, waardoor vals beschuldigde ouders „jarenlang geen schijn van kans hebben gehad”. In andere woorden: individuele burgers werden eerst door de overheid onterecht en hard aangepakt. Vervolgens haperde hun rechtsbescherming. Ook de hoogste bestuursrechter, de Raad van State, ging daar in mee. Tot oktober 2019 kreeg de Belastingdienst bijna altijd gelijk in procedures die gedupeerden hadden aangespannen. „De bestuursrechtspraak”, schrijft de commissie, „heeft jarenlang een wezenlijke bijdrage geleverd aan het in stand houden van de niet dwingend uit de wet volgende, spijkerharde uitvoering van de regelgeving van de kinderopvangtoeslag. Daarmee heeft de bestuursrechtspraak zijn belangrijke functie van (rechts)bescherming van individuele burgers veronachtzaamd.” (NRC)

In mei vorig jaar deden de staatssecretarissen van financiën Van Huffelen (toeslagen en douane) en Vijlbrief (Belastingdienst) zelf aangifte tegen de dienst. Aanleiding daarvoor was een analyse van strafrechtadvocaat Hendrik Jan Biemond, die oordeelde dat er mogelijk sprake was van strafrechtelijk verwijtbaar handelen. De analyse werd een jaar geleden onder druk van de Tweede Kamer aangevraagd door minister Hoekstra van financiën, die uitgezocht wilde hebben of de Belastingdienst en individuele ambtenaren verwijtbaar hadden gehandeld in de toeslagenaffaire. Volgens Biemond, die zich enkel baseerde op openbare documenten, had de Belastingdienst zich mogelijk schuldig gemaakt aan beroepsmatige discriminatie en zogeheten knevelarij. Dat laatste houdt in dat ambtenaren willens en wetens geld terugvorderen of niet uitkeren, terwijl zij weten dat burgers daar wel recht op hebben. Na de aangifte heeft de Rijksrecherche ‘een uitgebreid oriënterend feitenonderzoek’ gedaan, aldus het OM. De weging daarvan leidt voor het OM tot de conclusie dat er van strafrechtelijke verdenkingen geen sprake is. Het OM verwerpt de verdenking van knevelarij met een nadrukkelijke verwijzing naar de hoogste bestuursrechter, de Raad van State, die jarenlang de beslissingen tot terugvordering van toeslagen door de Belastingdienst in stand heeft gelaten. “De Belastingdienst en zijn medewerkers mochten ervan uitgaan dat de terugvorderingen binnen de regels pasten”, aldus het OM. Het OM constateert dat de Belastingdienst ‘in het kader van bestrijding van misbruik en fraude’ gezocht heeft op nationaliteit van toeslagaanvragers. Maar omdat daarna altijd een individuele beoordeling plaatsvond om vast te stellen of er recht was op toeslag, speelde de nationaliteit daar geen rol meer, stelt het OM. Daarom zou er ook geen sprake zijn van beroepsmatige discriminatie. Die laatste conclusie staat lijnrecht tegenover de erkenning van de ontslagen hoogste baas van de Belastingdienst, Jaap Uijlenbroek, aan de Autoriteit Persoonsgegevens dat nationaliteit binnen de dienst ‘als indicator voor fraude’ werd gezien. Daarnaast werd het afgelopen jaar duidelijk dat binnen de dienst wel degelijk werd gelet op (tweede) nationaliteit. Zo werd er gesproken over ‘een nest Antillianen’ en werden mensen met zowel de Turkse als Nederlandse nationaliteit als ‘Turks’ bestempeld.

Volgens het OM hoort de zaak niet thuis in het strafrecht, maar in het politieke domein. Aan de bestrijding van misbruik en fraude door de Belastingdienst ‘lagen politieke en bestuurlijke keuzes ten grondslag’. “De Belastingdienst en zijn medewerkers meenden bij de uitvoering van het beleid te handelen binnen het kader van die keuzes”, aldus het OM. “Over verwijtbare handelingen die de Staat zijn toe te rekenen, moet verantwoording worden afgelegd in het politieke domein en niet in het strafrecht.” Dat de beslissing om niet tot vervolging over te gaan gevoelig ligt, beseft het OM zeker, zo blijkt uit haar verklaring. Zo wordt het ‘duidelijk’ genoemd dat de aanpak van de Belastingdienst ‘in veel gevallen zeer onrechtvaardig heeft uitgepakt’. Ouders die aangifte hebben gedaan kunnen bij de rechter alsnog vragen om tot een vervolging over te gaan, via een zogeheten artikel 12-procedure. (bron: Trouw) Het OM wil zijn vingers niet branden aan deze zaak en verwijst naar het politieke domein. Daar kan het kabinet mee aan de slag. Maar de vraag is in hoeverre ambtenaren die dit beleid hebben uitgevoerd, verantwoordelijk kunnen worden gesteld.

Op zondag 2 januari 2021 kwam het kabinet, en petit comité (met de politieke hoofdrolspelers), 4 uur bijeen om te overleggen over de kinderopvangtoeslag. Ingewijden spreken over een “constructief” gesprek, maar wilden geen inhoudelijke informatie geven. In de ministerraad van 8 januari werd ‘de eerste worp’ besproken van de reactie op het rapport over de affaire, Het kabinet wil ergens in januari een inhoudelijke reactie op het rapport van de commissie van Dam klaar hebben en vervolgens een debat met de Tweede Kamer voeren. Het was een goed overleg, maar er zijn nog geen conclusies,” zei premier Mark Rutte na afloop van het Catshuisberaad. De roep om politieke gevolgen – zoals aftreden van het kabinet – klinkt steeds luider. Of daar zondag in het Catshuis over is gesproken, is onduidelijk. Rutte wil de uitkomsten van het overleg van zondag komende vrijdag bespreken met de héle ministersploeg. (bron: Parool en NOS) Rutte wil tijd winnen om daarmee het aftreden van zijn kabinet, dan wel de ministers Wiebes en Hoekstra, af te wenden. Ze kwamen al heel snel met €30.000 voor 22.000 getroffenen en voor slachtoffers, die een grotere schade hebben geleden, met een hogere schadevergoeding. Op zich is dat een redelijk voorstel, maar op welke wijze gaat de immateriële schade worden vergoed? Ik heb daar eerder al op gewezen. Maar mogen de laatste van de 22.000 slachtoffers nog voor het einde van de regeerperiode van Rutte III, dat geld tegemoetzien? Niet het volgende kabinet opzadelen met de problemen die tijdens de drie kabinetten Rutte zijn ontstaan doorschuiven.

U kent de columniste Rosita Steenbeek, die iedere week schrijft over haar leven in Italië schrijft? Ze woont al 30 jaar in Rome en bezoekt regelmatig nog haar moeder in Nederland. Ze studeerde af in moderne letterkunde, schreef 16 boeken, speelde in drie films en had een relatie met drie veel oudere mannen, waaronder de filmregisseur Federico Fellini. Ze schrijft op een warme wijze over hoe ze in het leven staat en hoe ze geniet van de Italiaanse levensstijl.

Elfstedentocht?

De rayonhoofden van de Friese Elfsteden hoeven nog niet bij elkaar te komen, maar er is wel iets aan de hand in de atmosfeer. Boven de Noordpool weliswaar, maar het kan de temperatuur hier naar schaatsniveau drukken, schrijft illem Schoonen. De poolwervel is aan de wandel en kan mogelijk splitsen. Dat heeft in verleden gezorgd voor bar winterweer, in Noord-Amerika maar ook in Europa. Het gebeurde bijvoorbeeld in februari 2018 en zorgde voor een koudeperiode die in Noord-Amerika en Groot-Brittannië. Ook in Nederland sloeg de winter toe, eind februari. Het verantwoordelijke fenomeen daarvoor heet in de meteorologie ‘plotselinge stratosferische opwarming’. Wat verwarrend misschien, maar de bron van die snelle omslag naar winterweer zit in een verwarming. Niet in de opwarming van het klimaat; het gaat hier over een weersverschijnsel dat ongeveer in iedere tien jaar zes keer voorkomt in de stratosfeer . En over een verwarming die ver onder nul blijft. De stratosfeer is de luchtlaag die begint op 10 kilometer hoogte. Boven de Noordpool is het daar de hele winter donker, want zonlicht komt er niet. Daardoor bouwt zich een gebied van lage druk op met sterke westenwinden: de poolwervel. Vaak blijft die in stand, maar de poolwervel kan ook opbreken. Meteorologen zien dan op grote hoogte de wind draaien van west naar oost. “Dat is afgelopen woensdag gebeurd”, zegt Michiel van Weele, meteoroloog bij het KNMI. Het duidt erop dat de temperatuur in de stratosfeer boven de Noordpool flink is gestegen, maar die blijft wel flink onder nul. Er kunnen nu twee dingen gebeuren: de poolwervel verplaatst zich alleen wat in onze richting of hij splitst in twee wervels, zoals het geval was in 2018. “We hebben deze week alleen een verplaatsing kunnen meten”, zegt Van Weele, “maar we houden het in de gaten.” Richard Hall. hoogleraar aan de universiteit van Bristol (VK), publiceerde deze week in de Journal of Geophysical Research met collega’s een methode om de gevolgen van zo’n wandel van de poolwervel te voorspellen. Het is geen methode die precies verklaart wat er gebeurt, maar een algoritme dat op basis van alle gevallen uit de afgelopen halve eeuw karakteristieken heeft gedestilleerd die nu kunnen worden gebruikt om te voorspellen. Hij houdt er ernstig rekening mee dat die splitsing er gaat komen. Want de gevolgen kunnen enorm uiteenlopen. De spectaculaire weersverandering voltrekt zich op grote hoogte, in de stratosfeer. Daar kan die ook blijven en dan merken we er niets van. Maar in twee van de drie gevallen doet die verandering zich voelen op leefniveau. Daar kan dan koude poollucht naar gematigde streken gaan stromen. Winterweer dus. Vooral een splitsing van de poolwervel kan het weer doen omslaan. Bovendien gaat dat een stuk sneller. In de analyse van Hall blijkt het drie weken te duren voor een verplaatsing van de poolwervel zich laat voelen. Maar als de wervel splitst, slaat de kou al na twee weken toe. Waar dat gebeurt, hangt af van de gang van de twee nieuwe wervels. Maar de meest waarschijnlijke gebieden, zegt meteoroloog Van Weele van het KNMI, zijn Noord-Amerika en Europa.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 8 jan 2021, week 1: AEX 645,60; Bel20 3.761,88; CAC40 5.706,88; DAX30 14.049,53; FTSE 100 6.873,26; SMI 10.797,99; RTS (Rusland) 1.466,50; SXXP (Stoxx Europe) 411,17; DJIA 31.097,97; NY-Nasdaq 100 13.105,20; Nikkei 28.139,03; Hang Seng 27.861,76; All Ords 7.024,20; SSEC 3.570,11; €/$1.2219 ; BTC/USD $39.629,54; 1 troy ounce goud $1.850,00, dat is €48.683,46 per kilo; 3 maands Euribor -0,55%; 1 weeks -0,561%; 1 mnds -0,555%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,476%; 10 jaar VS 1,1153%; 10 jaar Belgische Staat -0,368%; 10 jaar Duitse Staat -0,554%; 10 jaar Franse Staat -0,32%; 10 jaar VK 0,289%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,522%; 10 jaar Japan 0,034%; Spanje 0,032%; 10 jaar Italië 0,523%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,482.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week stijgend. Er zijn wel twijfels over de stand van de Amerikaanse economie, de dalende waarde van de $, of er nog nieuwe zetten komen van Trump en de stijgende besmettingen met de Engelse en Zuid-Afrikaanse corona-mutant. Ik hou het voor mogelijk dat het sentiment op de aandelenkoersen gaat omslaan van enthousiast naar terughoudend: de VS verkeren momenteel in een kritische fase over wat Trump nu nog gaat doen. Wereldwijd daalde de rente een fractie, alleen steeg die fors voor Amerikaans papier. De dollar noteerde onveranderd, maar de bitcoin steeg deze week door naar een slot van tegen de $40.000, een weekstijging van 35%. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, verlenging van de lockdown, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ daalde weer wat sinds de laatste notering van 2020. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,337%; Duitsland -0,132%; Nederland -0,071%; Frankrijk 0,365%; Japan 0,6455%; Spanje 0,841%; VK 0,869%; Italië 1,385%; Canada 1,411%; VS 1,885%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,731%; Nederland -0,712%; Zwitserland -0,692%; België -0,669%; Frankrijk -0,649%; Denemarken -0,601%; Spanje -0,4%; Japan -0,1114%; VK -0,046%; Italië -0.026%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.