UPDATE 08092018/443 Nederland leverde Non-Lethal Weapons aan strijdgroepen van het Vrije Syrische leger: project 2015-2018 NLA staatsgeheim

Er zijn deze week veel zaken de revue gepasseerd die om een nadere beschouwing vragen. Allereerst de wekelijkse peiling van Maurice de Hond van 9 september 2018. De regeringspartijen VVD (-2; het Blok-effect) en D66 (-1) vielen terug naar 27 en 11 zetels. Drie oppositiepartijen boekten 1 zetel winst: GL steeg naar 17 zetels, de PvdA naar 12 en de PvdD naar 11. De beide oppositiepartijen aan de extreme linker en rechterflank bleven staan op 16 zetels en zijn de derde en vierde partij geworden.

Alexander Pechtold was in het nieuws door het lekken van informatie door D66 duo-raadslid Anne Lok in Meppel over haar mislukte relatie met de politiek leider van D66. In Privé beschuldigt ze hem van wangedragingen tijdens hun relatie. De partij-voorzitter van D66, Letty Demmers-van der Geest, nam Pechtold in bescherming. Het zou gaan om een privézaak. Dat kan, maar als de aantijging is dat hij onveilige seks heeft gehad met als gevolg dat de 33-jarige vrouw, met al vijf kinderen, bezwangerd zou zijn geraakt en dat Pechtold druk heeft uitgeoefend abortus te laten plegen dan is dat voor een top-politicus van progressief liberale huize niet alleen een privé-zaak. Pechtold ontkent alles, daarover moet duidelijkheid komen. Eerder dit jaar was er al gedoe geweest over het niet-melden van een schenking, in het ‘geschenkenregister van de Kamer’, van een appartement(je) in Scheveningen. D66-leider Pechtold beschouwt dat als een privékwestie. In het geschenkenregister van de Tweede Kamer moeten Kamerleden geschenken opgeven met een waarde van meer dan €50.

Een heel andere zaak: Stef Blok, de minister van Buitenlandse Zaken, die deze zomer uitspraken deed de mislukte multiculturele samenleving, de staat Suriname, een failed state, en Oost-Europese landen. Ook zei hij dat hij geen land kent waar verschillende etnische groepen vreedzaam samenleven. Het zit in de genen stelde hij op een samenkomst van diplomaten van ngo’s in den Haag. Hij heeft zes keer ‘sorry’ gezegd maar hij overtuigde niet. Dan vraag ik mij af wat de waarde is van ‘sorry’ dat wordt uitgesproken door een politicus en al helemaal als hij van de VVD is. Minister Stef Blok heeft het debat waarin hij zijn omstreden uitspraken over de multiculturele samenleving moest verdedigen, overleefd. “Blok moest diep door het stof. Hij heeft door deze kwestie een dikke gele kaart in handen”, stelt politiek commentator Frits Wester. De linkse partijen zeiden het vertrouwen in Blok op maar kregen daarvoor geen Kamermeerderheid. Toch namen de coalitiepartijen de zenuwachtige minister ook hard onder vuur. “CDA en ChristenUnie, maar vooral D66, pakte Blok ongekend hard aan”, zegt politiek commentator Frits Wester. Er was geen meerderheid in de 2e Kamer voor een motie van wantrouwen. D66 en de CU hebben hem van een afgang gered. Onterecht. De man mist de capaciteiten om BZ te leiden, zijn positie is verder verzwakt.

Een volgend dossier, ook van BZ, is het staatsgeheime programma Non-Lethal Assistance, waarmee Nederland in de periode 2015-begin 2018 voor >€25 mln aan goederen (pick-up trucs, laptops, uniformen, sateliettelefoons, rugzakken, camera’s en matrassen) leverde aan 22 strijdgroepen van het Vrije Syrische Leger, dat tegen de Syrische president Addad vocht en vecht. Een wob-aanvraag voor meer informatie werd door het Ministerie niet gegeven: staatsgeheim. Het Openbaar Ministerie zegt nu dat er uniformen en pick-ups zijn geleverd aan Jabhat-al-Shamiya, een strijdgroep die wordt omschreven als ‘salafistisch’en ‘jihaddistisch’. Onder de 22 groepen die door Nederland van goederen werden voorzien is door vrije nieuwsgaring van Nieuwsuur en het dagblad Trouw vastgesteld dat daartoe ook behoren: Sultan Murad Brigade, Suqour al-Jabi, Brigade 51, Suleyman Shah Brigade en Divisie 13. Jabhat-al-Shamiya wordt door het OM omschreven als ‘een criminele organisatie met een terroristisch oogmerk’, die sinds haar oprichting heeft gestreefd naar een eigen kalifaat. Andere strijdgroepen worden beticht van ‘verkrachting en schending van mensen- en kinderrechten’. Minister Blok heeft nog heel wat uit te leggen aan de Tweede Kamer. Wordt vervolgd.

Om bij de VVD te blijven: deze week stapte het prominente Kamerlid Han ten
Broeke op vanwege een naar buiten gekomen kortstondige
relatie met een in 2013 25-jarige fractiemedewerkster in een ‘intieme en ongelijkwaardige relatie’. Daarmee is de volgende minister van BZ buiten beeld. En dan ook nog Thierry Aartsen, een nieuw kamerlid dat de plek van Jeanine HennisPlasschaert gaat bezetten. Hij heeft toen hij 19 jaar was tweeds met een racistische inhoud heeft verstuurd en hij heeft zich zeer kwetsend over mensen uitgesproken, die zelfmoord plegen op het spoor.

Vluchtelingen worden misbruikt, ouders en kinderen worden gescheiden: Curaçao behandelt Venezolaanse vluchtelingen slecht, Nederland faalt in deze asielcrisis. Ook in een ander asiel dossier staat het er treurig voor.

Oost-Europa wil los van het Westen. Polen, Tsjechië, Slowakije, Hongarije, Roemenië en Bulgarije gaan voor een eigen koers kiezen: niet voor de liberale koers van het Westen maar voor de Christelijke samenleving, wel binnen de EU.

Veel van de zaterdagse edities van de dagbladen hadden nog niet het nieuws dat de Voorzieningenrechter in Amsterdam vrijdag tegen het nachtelijk uur het laatste doek in de rechtszaken die de beide kinderen de 12-jarige Lili en haar 13-jarige broer Howick tegen de Nederlandse Staat voerden voor een verblijfsvergunning. Het Parool had een klein bericht op pagina 2. Ze zouden zaterdagochtend, op het moment dat de weekendeditie van het Parool zou worden bezorgd al onderweg zijn naar Armenië. De kinderen werden zaterdagmorgen niet opgehaald voor transport. VVD-Staatssecretaris Harbers riep tegen de middag de vier coalitiepartijen voor overleg bijeen. Officieel heette het dat D66 en de CU geen druk op de staatssecretaris Harbers hebben uitgeoefend (dat had ik liever wel gezien) maar hij heeft na het verstrijken van de tijd toch nog van zijn discretionaire bevoegdheid gebruik gemaakt en de Armeense kinderen en hun moeder toegelaten. Daar ben ik blij mee. Niet met het gehannes van politici in dit dossier, maar wel omdat ik van mening ben dat je kinderen niet acht jaar naar een Nederlandse school kunt laten gaan en daarna de kinderen, die hier geaard zijn en goed Nederlands spreken, niet naar een ander land sturen, waar ze de taal niet van spreken, niemand kennen en daar een moeder hebben die ze niet de opvoeding kan geven die ze nodig hebben. Als reden geeft de staatssecretaris op dat hij hun veiligheid niet kon waarborgen. Dat was hem in de dagen ervoor ook niet voor hem en zijn partner gelukt (ondergedoken geweest). Dossier gesloten?

Criminelen konden jarenlang ongestoord bankieren bij ING. Niemand werd lastig gevallen met het witwassen van crimineel geld. De leiding van de grootste Nederlandse systeembank heeft ‘verdachte transacties’ laten passeren. Het OM kan zelfs geen schatting maken over hoeveel crimineel geld daar bij betrokken is. Het OM is met ING een schikking overeengekomen van €775 mln. Dat overleeft ING wel, de beurskoers daalde deze week van €11,69 naar €11,08. Inmiddels is bekend dat de 58-jarige financieel directeur Koos Timmermans, master economie aan de Erasmus afgestudeerd in 1986, is opgestapt. Hij was lid, CFO en vice-voorzitter van de Raad van bestuur Bankieren. Hij begon zijn loopbaan bij ING in 1996. Hij was lid van de directie van ING Groep en chief risk officer van 24 april 2007 tot 1 oktober 2011. Hij was ook hoofd van Market Leaders van 1 oktober 2014 tot 8 mei 2017. Hij is per 1 oktober 2011 benoemd tot vice-voorzitter van de directie Bankieren en lid en CFO van de Raad van Bestuur van de ING groep. Koos Timmermans is sinds 8 mei 2017 lid en chief financial officer van de directie van ING Groep en Management Board Banking van ING Bank. In hoeverre met het opstappen van Timmermans de positie van Hamers wordt beschermd, is nog maar de vraag. Deze week werd meerdere keren gevraagd om het handelen dan wel niet handelen in dit dossier CEO Hamers moet worden aangerekend? De gemeente Amsterdam gaat de functie van de ‘huisbankier’ veilen, conform de Brusselse richtlijnen.

Fear is de titel van een non-fictieboek over ‘angst’ van Amerikaanse journalist Bob Woodward, die grote bekendheid heeft van zijn publicaties over Watergate, nu publiceert hij over het presidentschap van Donald Trump en over de wijze hoe Trump in het Witte Huis wordt tegengewerkt. Het boek is gebaseerd op “honderden uren interviews met bronnen uit de eerste hand, contemporaine vergadernotities, bestanden, documenten en persoonlijke dagboeken”.

Het is een illusie te denken dat belastingbetalers voortaan nooit meer hoeven mee te betalen aan de redding van een bank. Bij een volgende financiële bankencrisis zal de samenleving opnieuw opdraaien voor de kosten. Dat zegt Coen Teulings, hoogleraar Economie aan de Universiteit van Utrecht en oud-directeur van het CPB in een interview met De Telegraaf. „Het is prettig om te zeggen dat bankiers voortaan op hun eigen blaren moeten zitten. Maar toch zijn het meestal de blaren van de samenleving.”

Jean-Claude Trichet zat tijdens de bankencrisis in het oog van de orkaan. Hij was nauw betrokken bij de redding van Fortis/ABN Amro, waarover volgende week een film uitkomt. „Het was een uitzonderlijk gevaarlijke tijd.” Of de lessen zijn geleerd? Of de economie nu stabieler is? „De situatie nu is alarmerender dan voor de crisis.” Tien jaar geleden, eind september 2008, bereikte de bankencrisis het Europese vasteland. Fortis/ABN Amro stond op omvallen en moest worden gered. Eén van die hoofdrolspelers in de film is Jean-Claude Trichet, toenmalig president van de Europese Centrale Bank. „Het kaartenhuis stortte in, we konden het begin ervan zien”. In een interview met deze krant staat hij stil bij de bankencrisis. Maar hij geeft vooral antwoord op de vraag: staan we er nu beter voor dan toen? Bent u tijdens de crisis ooit bang geweest? „Ik had gezien wat de gevolgen waren van het faillissement van Lehman Brothers. Namelijk besmetting, destabilisering van de hele financiële wereld en een ernstige dreiging van een mondiale depressie. Het was een uitzonderlijk gevaarlijke tijd. Je kon duidelijk zien dat we in een situatie terecht konden komen zoals in 1929. Ik was zeer bezorgd, maar ook zeer gemotiveerd om dat te voorkomen.” Gemotiveerd lijkt een understatement. U moet zich toch hebben voorgesteld wat er zou gebeuren als er een reeks ban faillissementen op gang zou komen? „Dat zou leiden tot de ineenstorting van het hele systeem. Niet slechts van één bank. Als we niet zo vergaand hadden ingegrepen zou élke bank en élke financiële instelling in een drama zijn geëindigd.” In bijvoorbeeld Argentinië was ooit te zien waartoe de instorting van banken kan leiden: geweld en oproer. „De gevolgen kunnen zeer ernstig zijn. Het banksysteem is als de bloedsomloop. Als het bloed niet meer circuleert, sta je op de rand van een catastrofe. Dat geldt voor je lichaam maar ook voor de samenleving. Als geld niet normaal circuleert, werkt er niets meer.”Toen België en Nederland Fortis/ABN Amro moesten redden, hadden de bankiers zelf geen idee wat er aan de hand was. „Ze waren duidelijk de weg kwijt. Weinig mensen konden zien hoe groot het probleem was. Voor ons, aan het roer van de centrale bank, was het heel duidelijk dat er een mondiaal systeemprobleem was. Maar voor individuele banken veranderde alles zo snel. Natuurlijk hadden bankiers zich veel meer bewust moeten zijn van de situatie, van de risico’s die ze genomen hadden. Al die kritiek is gerechtvaardigd.” Er zijn nog altijd bankiers en beleidsmakers die stellen dat de crisis van Amerikaanse makelij was. „De wereld is zozeer onderling verbonden, dat het uitzonderlijk naïef was om te zeggen dat het louter een Amerikaans probleem was en geen Europees probleem. Maar het is waar dat de aanleiding voor de mondiale crisis de Amerikaanse subprime-hypotheken waren. Helaas hadden veel Europese banken zelf massaal daarin geïnvesteerd.” Wat was de belangrijkste oorzaak van de crisis? Er zijn meerdere oorzaken en de combinatie ervan maakte deze crisis zo ernstig. De eerste is de opeenstapeling van schulden. Het schuldniveau in de wereld was in de jaren voor de crisis enorm hard gestegen. Van 250% van het mondiale bbp in 2000 naar 275% in 2007/2008. Dat leidt tot financiële kwetsbaarheid. De tweede oorzaak was het vertrouwen dat financiële markten altijd efficiënt werken. Dat was het dominante denken. De meeste economen dachten dat we dicht bij een optimale en dus stabiele situatie zaten. Daardoor werden de risico’s verwaarloosd.” Alles leek perfect. Ja, dat was uiteraard een enorme inschattingsfout.” Een de derde oorzaak? Financiële producten werden steeds geavanceerder, gebruik makend van de nieuwste technologie. Er kwamen financiële producten die niemand helemaal kon begrijpen en zeker niet de mensen die deze producten verkochten en de mensen die erin investeerden. Het vierde punt is de globalisering, de vergaande onderlinge verbondenheid van alle markten, financiële instellingen en economieën.” Welke rol speelden centrale banken in de stijging van schuld door te lage rentes? „Daar wordt nog altijd over gediscussieerd. Maar vergeet niet, wij kregen als ECB voor de crisis veel kritiek omdat we te orthodox zouden zijn. Er was een enorme druk om ruimer monetair beleid te voeren. Toen we de rente verhoogden in 2005 werden we publiekelijk door tien regeringen bekritiseerd. Ik denk dat je moeilijk kunt zeggen dat het monetair beleid van de ECB te ruim was.” Alan Greenspan krijgt kritiek omdat de Fed onder zijn leiding te ruimhartig was. „Het is allemaal zeer complex. En ik wil me niet begeven in een discussie over andere centrale banken.” Dat is begrijpelijk. Maar… Laten we niet naar het verleden kijken. Laten we naar de toekomst kijken.” Dat doet Jean-Claude Trichet in het artikel dat op 21 april 2018 in de Telegraaf werd geplaatst en werd geschreven door de econoom Martin Visser: https://www.telegraaf.nl/financieel/1943761/oud-ecb-baas-waarschuwt-voor-volgende-crisis Dan leest U dat U toch niet ontkennen dat centrale bankiers een enorm dilemma hebben? Ze stimuleren bedrijvigheid met lage rentes. Maar met die lage rentes wordt ook het aangaan van schuld gestimuleerd. Daaop zegt Jean-Claude Trichet die Voorzitter van de ECB was, als opvolger van Wim Duisenberg, van 2003 tot 2011: Ik ben het ermee eens dat er ook een negatieve kant is. Dat stimulerende beleid was en is noodzakelijk, maar er zijn inderdaad nadelige gevolgen. Zoals potentiële bubbels. Daarom vragen centrale bankiers aan anderen om ook hun taak te doen.” Voor de crisis nam alleen de schuld in ontwikkelde landen toe, nu ook in landen als China. Maakt dat de situatie nu nog kwetsbaarder dan toen? „Ja, ik zou zeggen van wel. Deze indicatoren wijzen op een situatie die zelfs nog alarmerender is dan ten tijde van het faillissement van Lehman Brothers.

© 2018 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 7 september 2018; week 36: AEX 538,51; Bel20 3640,78; CAC40 5252,22; DAX 30 11.959,63; FTSE 100 7.277,7; SMI 8843,11; RTS (Rusland) 1050,51; DJIA 25.916,54; NY-Nasdaq 100 7.430,26; Nikkei 22.307,06; Hang Seng 26.973,47; All Ords 6252,30; SSEC 2.702,30; €/$1,157153; BTC/USD volatile: $6389,10; 1 troy ounce goud $1196,20; dat is €33.293,71 per kilo; 3 maands Euribor -0,319% (1 weeks -0,377%, 1 mnds -0,372%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,494%; 10 jaar VS 2,9373%; Belgische Staat 0,734%, 10 jaar Duitse Staat 0,386%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,08%, Japan 0,1043%; Italië 3,052%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,329.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.