UPDATE 08022020/517 De gevolgen van 2019-nCoV voor de wereldeconomie

Hoe groot zijn de financieel/economische gevolgen van 2019-nCoV

https://www.tijd.be/opinie/algemeen/het-coronavirus-kan-een-wereldwijde-economische-crisis-inluiden/10204807.html

Lege straten, gesloten restaurants, luchthavens zonder reizigers. In China heeft het coronavirus een impact op alles en iedereen. Ook internationaal worden de gevolgen voelbaar. Luidt het coronavirus het begin van een wereldwijde economische crisis in? De Chinese beurzen openden deze week met een verlies van ca 8% ondanks dat de Chinese centrale bank (People’s Bank of China) 1.2 biljoen yuan ($168 mrd) gereed heeft gezet om in de markt te pompen als dat nodig is om te voorkomen dat er financiële problemen zouden ontstaan als beleggers massaal hun aandelen zouden verkopen. Dat bedrag is net zo groot als de marktkapitalisatie van de bitcon (BTC). Van de bijna 4.000 aandelen die op de beurzen van Shanghai en Shenzhen noteren, crashten er maandag 3.257 zwaarder dan de toegestane marktlimiet van 10% verlies. Slechts 162 aandelen wisten het hoofd boven water te houden. Beleggers drukten massaal op de verkoopknop omdat ze vrezen dat de ingrijpende maatregelen om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan zwaar op de economische groei zullen wegen. Reuters becijferde dat door de verkoopgolf voor $393 mrd aan Chinese beurswaarde op één dag verloren is gegaan. Het coronavirus heeft China in zijn greep. Al meer dan 37.198 mensen zijn met het virus besmet, en 811 mensen zijn er al aan gestorven. Daarnaast zijn er 103 patiënten in twintig andere landen. Het aantal patiënten besmet met het coronavirus en doden als gevolg daarvan ligt nu al hoger dan het aantal SARS-besmettingen tijdens de uitbraak in de periode november 2002 tot juli 2003. Een groot verschil is dat bij SARS 10% van de besmette personen overleed en bij het 2019-nCoV is dat 2%. Maar het aantal besmette personen is > 7x zo groot. Ongeveer 60 miljoen mensen in elf steden in de provincie Hubei, waarin het epicentrum Wuhan ligt, zijn deels of volledig in quarantaine geplaatst. In de stad Wuhan zelf is het dagelijks en economisch leven – bijna letterlijk – tot stilstand gekomen. De economische impact van het coronavirus wordt meer en meer zichtbaar. Wuhan mag tot voor kort zo goed als onbekend geweest zijn in het buitenland, de stad met 11 miljoen inwoners is economisch erg belangrijk voor China. Het Chinese Chicago is een industrieel centrum, heeft een bruto binnenlands product (bbp) van meer dan €200 mrd en kent een jaarlijkse economische groei van meer dan 7,5%. In Wuhan hebben Siemens, PepsiCo en autofabrikanten als GM, Nissan, Renault, Honda en Peugeot grote fabrieken. De drie fabrieken van Honda in Wuhan zijn goed voor 11% van de totale groepsomzet. Al die fabrieken waren al gesloten voor het Chinese Nieuwjaar. Om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan hebben Chinese en buitenlandse bedrijven niet alleen in Wuhan, maar in heel China massaal hun activiteiten tijdelijk opgeschort. De vraag is nu wanneer die fabrieken weer opengaan. Ook de overheid heeft drastische maatregelen genomen. In Peking en Sjanghai blijven scholen nog twee weken na de Nieuwjaarsperiode dicht, en in vele steden wordt bedrijven opgedragen de vakantieperiode met minstens een week te verlengen. In sommige provincies zijn langeafstandsbussen geschrapt en wordt alle transport tot een minimum beperkt. Ook sommige hogesnelheidstreinen rijden niet meer. Daardoor hebben de ruim 220 miljoen ‘migrant workers’, die naar huis waren gereisd voor Nieuwjaar – vaak duizenden kilometers ver – grote moeilijkheden om de komende weken terug te keren naar de steden waar ze werken. Wellicht volgen nog veel meer maatregelen. Bij de Chinese bevolking is van paniek weinig te merken, eerder een grote vastberadenheid om deze moeilijke periode veilig door te komen. Al verwacht iedereen dat de situatie nog erger wordt voor ze verbetert. Veel mensen zijn daarom aan het hamsteren geslagen. Vlees en groenten in supermarkten zijn dagelijks uitverkocht, en ook andere rekken zijn vaak leeg. Beschermende mondmaskers zijn zo goed als in heel China uitverkocht. Iedereen die niet buiten hoeft te komen, blijft thuis. In China heeft het coronavirus dus een impact op alles en iedereen. Lege straten, gesloten restaurants, luchthavens en stations waar zich amper reizigers bevinden, zijn de realiteit. Vooral de dienstensector, die goed is voor 52% van de Chinese economie, krijgt het hard te verduren. Bijna alle 70.000 Chinese filmzalen zijn gesloten. Disney heeft zijn parken in Sjanghai en Hongkong gesloten. 2.000 van de 4.100 Chinese Starbucks-vestigingen zijn dicht. H&M heeft 45 locaties gesloten en zijn werknemers verboden internationaal te reizen. Ook Microsoft raadt zijn werknemers af naar of vanuit China te reizen. Honderden Japanners en Amerikanen zijn uit Wuhan gerepatrieerd. Nu al is in heel China sprake van massale ontslagen en wordt werknemers gevraagd van thuis uit te werken. De gevolgen beginnen ook internationaal voelbaar te worden. Iedereen die ook maar iets met China te maken heeft, wordt getroffen. Net zoals andere luchtvaartmaatschappijen hebben Lufthansa en British Airways vluchten naar China deels of helemaal geschrapt. De Chinese overheid heeft groepsreizen naar het buitenland een halt toegeroepen. Met jaarlijks 150 miljoen buitenlandse reizen vanuit China is dat voor veel landen een grote klap. Elk bedrijf dat vanuit China importeert, kan zich maar beter voorbereiden op grote vertragingen, of zelfs helemaal geen leveringen. Bijna elk bedrijf met activiteiten in China zal worden geconfronteerd met dalende verkoopcijfers. Aangezien Chinese consumenten in 2018 meer dan €100 mrd spendeerden aan luxegoederen (een derde van de wereldmarkt), zagen bedrijven als LVMH (eigenaar van Louis Vuitton en Fendi), Kering (Gucci) en Richemont (Cartier) de voorbije week hun aandelenkoers met gemiddeld 5% dalen. Tijdens de SARS-epidemie vertraagde de Chinese economische groei met 3%, wat de wereldeconomie bijna €40 mrd kostte. Omdat de Chinese economie nu veel groter is, en dus ook de impact op de wereldeconomie, bestaat de vrees dat het coronavirus het begin kan inluiden van een wereldwijde economische crisis. De olieprijs is al met 3% gedaald. De precieze gevolgen zullen pas op lange termijn duidelijk worden. Maar omdat de piek van het coronavirus nog niet bereikt is, zal de mondiale economische impact nog veel groter worden. Iedereen kan zich dus maar beter voorbereiden. (bron: De Tijd) Cruiseschepen zullen grote schade gaan oplopen, want de belangstelling zal afnemen nu op een Japans cruiseschip meerdere mensen zijn besmet met 2019-nCoV en het schip nu 14 dagen ronddobbert op zee en een paar duizend passagiers niet van boord mogen. Amerikaanse cruiseschepen weigeren Chinese passagiers maar de vraag is hoe groot de belangstelling blijft bij anderen. In Japan hoopt men dat de Olympische Spelen (24 juli-9 augustus) door het besmettingsgevaar nu, geen schade zal oplopen. Verder is duidelijk geworden dat het virus kan worden doorgegeven door mensen die besmet zijn maar niet zo ziek zijn dat ze gewoon doorwerken. Verder hebben Chinese wetenschappers het virus in voedsel in de spijsvertering van mensen, die diarree hebben. Er zijn in Frankrijk 5 Britten besmet geraakt die het virus mogelijk opgelopen hebben in het skiresort Contamine Monjoie in het departement Haute-Savoie. Zij verbleven daar in hetzelfde chalet als een Brit die naar Singapore was geweest, meldt de Franse minister van Volksgezondheid, Agnes Buzyn. De persoon was tussen 20 en 23 januari in Singapore en ging direct daarna door naar Frankrijk. Het Japanse ministerie van Volksgezondheid maakt bekend dat nog drie opvarenden van het cruiseschip bij de Japanse kust besmet zijn geraakt met het nieuwe coronavirus. Het totale aantal personen dat besmet is geraakt op het schip is daarmee opgelopen tot 64. De drie besmette personen zijn van boord gehaald en in quarantaine geplaatst. De duizenden passagiers op het cruiseschip mogen nog 10 dagen niet van boord.

Hongkongse economie zakt verder weg in recessie

Op https://www.nu.nl/economie/6028162/hongkongse-economie-zakt-verder-weg-in-recessie-door-chinaprotesten.html las ik dat de economie van Hongkong in het vierde kwartaal met 0,4% is gekrompen ten opzichte van een kwartaal eerder, blijkt uit een schatting van het Hongkongse statistiekbureau. Het is daarmee het derde kwartaal op rij waarin de economie van de speciale administratieve regio van de Volksrepubliek China krimpt. De lokale economie gaat al bijna een half jaar gebukt onder felle protesten tegen de lokale overheid en de bemoeienis van de Chinese overheid. Over geheel 2019 zag Hongkong de economie met 1,2% krimpen, de grootste economische krimp sinds 2009. Toen kromp de economie van de regio met 2,4%. De aanhoudende demonstraties raken vooral de consumentenuitgaven. De privéconsumptie krimpt al maanden en lag in de laatste drie maanden van 2019 3% lager dan een jaar eerder. Met name winkeliers, horeca en andere consumentgerelateerde sectoren hebben hier last van hebben. Maar ook bedrijven voelen de protesten al in de cijfers. Zo moest Cathay Pacific Airways, dat Hongkong als thuismarkt heeft, een winstwaarschuwing afgeven. Ook de aandelenindex van Hongkong, de Hang Seng Index, is sinds april met een kleine 11% gedaald. Voor 2020 is het beeld niet veel rooskleuriger. Analisten verwachten dat de economie verder krimpt, omdat de demonstraties maar blijven voortduren en de regio ook de gevolgen van de coronavirusuitbraak in China gaat voelen. De Hongkongse leider Carrie Lam meldde dat 10 van de 13 grensovergangen met China tijdelijk gesloten blijven door de uitbraak. Beide berichten signaleren een terugval van de economische activiteiten. Maar daarbij zal het niet blijven. Ook elders in de wereld zal het stilvallen van productie en verkoop leiden tot een vermindering van de handel die gevolgen zal hebben voor de economie wereldwijd. Als we naar Europa kijken zien we een forse terugval van Chinese toeristen die Europa komen bezoeken, hetgeen gevolgen zal hebben voor de toeristische industrie, voor de luchtvaart en de horeca. Het personen- en goederenvervoer in de wereld zal schade oplopen. Ook de scheepvaart zal worden getroffen door de dalende wereldhandel. Maar ook ondernemingen die handel drijven met Chinese bedrijven zullen daarvan schade oplopen. Dat kan op de financiële markten grote verliezen opleveren. Er bestaat ook een mogelijkheid dat de inflatie gaat toenemen. Kortom: onrust op vele plekken op het wereldtoneel.

Brexit voltooit nu het vrijhandelscontract nog in 8 maanden, als er in de zomer wordt door onderhandeld en de regeringsleiders beschikbaar zijn tijdens het zomerreces

Ik heb in blog 516 geen aandacht besteed aan de Brexit per 31 januari 23:00 uur GMT. De feestelijkheden waren beperkt: Britse en EU-vlaggen werden gestreken. Het VK heeft zijn soevereiniteit terug, maar de zorgen over de gevolgen zijn er wel. En terecht, denk ik. Het zal nog jaren duren voor de Britten orde op zaken hebben gesteld en gewerkt kan gaan worden aan de toekomst. De brexit-stekeligheden tussen Brussel en Londen zijn helemaal terug. In de aanloop naar de tweede fase van de onderhandelingen lijkt het weer ouderwets alsof beide kampen totaal verschillende talen spreken. Johnson gaat er keihard in, mogen we verwachten. Brussel en Londen zullen elkaar geen millimeter toegeven. De eerste botsing komt eraan: Johnson wil alleen Britse vissers in de Britse wateren. EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier presenteerde maandag de EU-inzet voor dat overleg. De Britten zullen de gevolgen van hun onderhandelingsinzet moeten aanvaarden, is zijn boodschap. De Fransman zet een hoge prijs op de aangekondigde weigering van Londen om zich vanaf volgend jaar te voegen naar de regels en standaarden van de EU. Premier Boris Johnson bevestigde die inzet in een toespraak die hij kort na Barnier hield. Hij schetste daarin een beeld van een onafhankelijk en zeewaardig land dat zijn eigen boontjes kan doppen, desnoods zónder handelsakkoord met de EU. Die mededeling deed het Britse pond op de valutamarkten meteen 1,5% in waarde dalen. “Als het Verenigd Koninkrijk brede toegang wil houden tot een markt van 450 miljoen consumenten, met nul tarieven en geen handelsquota, gaat dat niet zomaar”, waarschuwde Barnier. “Wij zijn voorstander van vrijhandel, maar zullen niet naïef zijn.” De eerste dreigende botsing in de onderhandelingen is concreet, dichtbij en waarschijnlijk frontaal: visserij. Johnson zei opnieuw dat de Britse wateren straks uitsluitend voor Britse vissers zullen zijn. De EU wil alles laten zoals het is: toegang voor onder anderen Nederlandse, Belgische en Franse vissers tot Britse wateren, in ruil voor onbeperkte openstelling van de EU-markt voor Britse visproducten. Vervalt het eerste, dan ook het laatste. Wat de EU betreft moet dit uiterlijk in juni geregeld zijn. En dat is dan nog maar de eerste hobbel. Na het vorig jaar gesloten, relatief eenvoudige akkoord over praktische terugtrekkingskwesties zijn de onderhandelingen over de toekomstige relaties, van handel tot veiligheidssamenwerking, veel ingewikkelder. Dat eerste, ‘makkelijke’ akkoord kostte ongeveer anderhalf jaar bloed, zweet, tranen en schorre kelen in het Britse parlement. Voor de tweede fase zal de zuivere speeltijd slechts een kleine acht maanden bedragen. Weliswaar duurt de huidige overgangsperiode, waarin het VK in de praktijk nog EU-lid blijft, nog iets minder dan elf maanden, maar de onderhandelingen kunnen pas in maart beginnen, nadat de 27 EU-landen op 25 februari hun zegen hebben gegeven aan Barniers onderhandelingsinzet. De deadline voor een akkoord ligt eigenlijk al in oktober. De resterende tijd is nodig om alle afspraken vóór 1 januari te bezegelen. Een herculisch (sterk gespierd) karwei – normaal gesproken kost het de EU minstens zeven jaar om een vrijhandelsakkoord te sluiten met een derde land. Maar ja, de EU is in dit tijdschema geperst door Johnson, niet door ons, wreef Barnier er nog maar eens in. De Britse premier weigert immers categorisch om de overgangsperiode te verlengen. Barnier had moeite om zijn irritatie te verbergen over sommige uitspraken afgelopen weekeinde, onder meer van oud-brexit-minister en huidig minister van buitenlandse zaken Dominic Raab. Die beschuldigde de EU van het ‘verplaatsen van de doelpalen’ met de eis dat het VK sommige EU-regels moet blijven volgen, inclusief zeggenschap door het Europees Hof van Justitie. Barnier wees erop dat deze voorwaarden gewoon in de politieke verklaring staan die vorig jaar oktober nota bene door Johnson zelf is aangepast en onderschreven. In zijn onderhandelingsstrategie staan dan ook ‘geen verrassingen’, onderstreepte hij.
(bron: Trouw)
De panelen zijn in beweging en beide partijen moeten voor zichzelf het best mogelijke resultaat bereiken. De EU gaat daarin geremd worden door de 27 EU-lidstaten die ieder zich voor hun nationale belangen zullen inzetten. De visserij in de Engelse wateren is voor Nederland, België en Frankrijk van belang, maar voor de 24 andere lidstaten niet tot nauwelijks. Dat kan tot tweespalt leiden want wat te doen als Oost-Europese landen juist wel Engelse vis in het vrijhandelsakkoord willen hebben. Als het helemaal fout gaat komt er helemaal geen contract en dan is de vraag of de Britten met Europese landen deals gaan sluiten. Ik zou niet graag in Barnier’s schoenen willen staan. De Amerikaanse president Donald Trump heeft volgens de Financial Times “woedend” op de Britse premier Boris Johnson gereageerd nadat het Verenigd Koninkrijk besloot om de Chinese telecomfabrikant Huawei een beperkte rol in de landelijke netwerken te geven. De Financial Times beschrijft het telefoongesprek als gespannen. De Verenigde Staten lobbyen al maanden bij bondgenoten om Huawei geen rol in telecomnetwerken te geven. Volgens de VS wordt de apparatuur van het bedrijf door China gebruikt om spionage in het Westen te faciliteren. Het Verenigd Koninkrijk maakte in januari bekend dat Huawei een beperkte rol mag spelen in het 5G-netwerk. Apparatuur van het bedrijf mag niet gebruikt worden in de kern van het netwerk. In andere delen, zoals netwerkantennes, mag Huawei maximaal 35% van de apparatuur leveren. Het Lagerhuis had dat in december al geaccordeerd. In Nederland moeten telecomproviders maatregelen nemen om hun netwerken beter te beveiligen. Wat die eisen precies inhouden, is niet bekend. Het is daardoor onduidelijk welke rol Huawei in de Nederlandse 5G-netwerken kan spelen. De veiling van de eerste 5G-frequenties vindt binnen enkele maanden plaats. (bron: nu.nl)

Twee belangrijke getuigen in het impeachment-onderzoek naar president Donald Trump zijn vrijdag ontslagen. Nadat eerst al werd gemeld dat luitenant-kolonel Alexander Vindman, die werkte voor de Nationale Veiligheidsraad, het Witte Huis was uitgezet, raakte vervolgens ook Gordon Sondland, de Amerikaanse ambassadeur voor de Europese Unie, zijn baan kwijt. In een verklaring meldt Sondland dat hij te horen heeft gekregen dat hij per direct op straat is gezet door de president. ,,Ik wil de president bedanken voor de kans die hij mij heeft gegeven’’, aldus Sondland. Sondland getuigde voor het Huis van Afgevaardigden over het telefoongesprek tussen Trump en zijn Oekraïense ambtsgenoot Volodimir Zelenski. Trump vroeg Zelenski een onderzoek in te stellen naar Joe Biden. Dat leidde tot een aanklacht wegens machtsmisbruik. De Senaat sprak de president deze week vrij. Ook Vindman getuigde hierover. Hij verklaarde destijds dat hij zijn ‘oren niet kon geloven’ toen hij het gesprek tussen de leiders hoorde. Volgens de advocaat van Vindman zal het voor alle Amerikanen duidelijk zal zijn waarom de luitenant-kolonel zijn baan kwijt is. ‘Hij kreeg het verzoek te vertrekken omdat hij de waarheid sprak.’ De advocaat van Vindman reageert in Amerikaanse media verontwaardigd op het ontslag van zijn cliënt. ,,Mijn cliënt is ontslagen voor het vertellen van de waarheid. Kolonel Vindman heeft maar één keer in het openbaar gesproken en dat was omdat hij was gedagvaard door het Huis van Afgevaardigden.” Ook de tweelingbroer van Vindman, Yevgeny Vindman, is naar verluidt zijn functie kwijt. Hij was als jurist verbonden aan de belangrijke adviesraad van het Witte Huis. Hij was geen getuige in de afzettingszaak. (bron: AD) Trump is ‘acquited’ door de Senaat omdat veel Republikeinse senatoren over de beschuldigingen aan het adres van de president, die een meerderheid kregen in het Huis van Afgevaardigden (onze Tweede Kamer) van de Democratische afgevaardigden, zelf geen standpunt wilden innemen maar dat wilden overlaten aan de kiezers bij de presidentsverkiezing in november, Dan hadden ze zich van stemming moeten onthouden, maar dat durfden ze niet vanwege de verwachte toorn van de president die hen ten deel zou vallen. Maar nu treedt een andere optie op de voorgrond. Als op enig moment zal gaan blijken dat de vrijspraak niet rechtmatig is geweest, omdat hij wel de Amerikaanse grondwet heeft overtreden en daarmee het vertrouwen van een meerderheid van het Amerikaanse volk verliest, zal hij een Presidentieel besluit nemen dat er geen verkiezingen in november zullen worden gehouden maar pas over 4 jaar. Als reden zal hij aangeven dat hij de strijd niet wil aangaan met een stelletje bedriegers en leugenaars, zoals hij de Democraten heeft betiteld. Hij onttrekt zich daarmee als een democratische gekozen president en zal gaan regeren als een dictator, waarvan het nog maar de vraag is hoelang de family-Trump aan de macht blijft. In feite gedraagt hij zich al jaren als een dictator en is hijzelf de grootste leugenaar en bedrieger. Het hangt mede af van de ingrepen die de Republikeinen op dat moment gaan doen. Ik zie deze optie als een serieus probleem voor Europa en de wereld als een dictator in het Witte Huis zetelt. Ik heb zelf meegemaakt hoeveel ellende Adolf Hitler in de periode 1935-1945 heeft veroorzaakt.

Europese Unie tegen het Amerikaanse plan voor vrede tussen Israël en Palestina

Het plan van de Amerikaanse president Trump voor vrede tussen Israël en Palestina is volgens de EU in strijd met internationaal overeengekomen uitgangspunten. Alleen directe onderhandelingen tussen beide partijen over de grenzen, veiligheid, vluchtelingen en de status van Jeruzalem kunnen tot een blijvende vrede leiden, stelt EU-buitenlandchef Josep Borrell. Vooral het vooruitzicht dat Israël delen van de Westelijke Jordaanoever zou kunnen inlijven baart de EU zorgen. “Stappen richting annexatie, als die worden genomen, kunnen niet onbetwist blijven. We zijn verontrust over uitspraken over annexaties van de Westelijke Jordaanoever en de Jordaanvallei”, aldus de EU’s hoogste buitenlandvertegenwoordiger. De EU blijft vasthouden aan een onderhandelde tweestatenoplossing gebaseerd op de grenzen van 1967. Beide kanten worden opgeroepen geen eenzijdige acties te ondernemen waardoor de spanningen oplopen. De EU blijft zich inspannen voor een politieke oplossing die voor beide partijen aanvaardbaar is, aldus Borrell. De Palestijnen hebben het vorige week gepresenteerde plan afgewezen, onder meer omdat Jeruzalem daarin de ongedeelde hoofdstad van Israël zou worden. (bron: Trouw) Mag je van Trump iets anders verwachten dan een eenzijdige visie, zonder toekomstbeeld?

ECB-president Lagarde zit in het nauw en zet met stellige bewoording het Europees Parlement op scherp

Om de economie op gang te houden heeft de Europese Centrale Bank (ECB) maatregel op maatregel gestapeld.. In een toespraak gericht aan het Europees Parlement ventileert Christine Lagarde een duidelijke waarschuwing. https://lekkercryptisch.nl/nieuws/2020/02/06/Lagarde-ECB-heeft-weinig-opties-over-om-economie-overeind-te-houden Na meer dan 10 jaar lang stoeien met een kwakkelende economie zijn er weinig opties over om de economie nog te stimuleren. Het belangrijkste gereedschap is al gebruikt, en de monetaire gereedschapskist is vrijwel leeg. Volgens Lagarde zijn de rentestanden door ‘gewijzigde economische trends’ en ‘gevolgen van de financiële crisis’ flink omlaag geduwd. Ondanks de lage rente lukt het maar niet om de inflatie op peil te krijgen. “Het gevolg is dat centrale banken significant beperkt zijn om het monetaire beleid nog verder te versoepelen”, aldus Lagarde. Per saldo is de situatie als volgt: de centrale bank heeft de belangrijkste maatregelen ingezet; die maatregelen hebben beperkt effect en nationaal en internationaal zijn er “aanhoudende gevaren voor de economie”. Een voorbeeld van een gebeurtenis waarmee economieën wereldwijd een deuk kunnen oplopen is de uitbraak van het coronavirus. Tot dusver zijn vooral Chinese fabrieken de dupe, maar het is niet uitgesloten dat het effect daarvan uiteindelijk ook tot ver buiten China te voelen is. En wat te denken van een onverwacht bericht vanuit Duitsland, slechts luttele uren voor de toespraak van Lagarde? Wederom krijgt de grootste economie van Europa een tik, met de snelste daling van industriële orders in meer dan tien jaar tijd. Opvallend is dat Lagarde haar waarschuwing verpakt in stelligere bewoordingen dan tot dusver het geval is geweest. Mogelijk wil ze daarmee de druk op regeringen opvoeren om de centrale bank een helpende hand te bieden om de economie draaiende te houden. Daar heeft Lagarde de afgelopen maanden meerdere keren toe opgeroepen, ook in de richting van Nederland en Duitsland. Daarnaast legt Lagarde vrij expliciet het vergrootglas op de negatieve bijeffecten van het huidige (te) ruime monetaire beleid van de ECB. Eind december sprak ECB’s vicepresident Luis de Guindos zich daar ook al over uit: “de bijwerkingen van het huidige beleid worden steeds sterker zichtbaar”. Concreet gaat het bijvoorbeeld om prijzen van aandelen, obligaties, en huizen die tot onhoudbare niveau’s worden opgedreven. Banken die in de knel komen te zitten. En Europeanen die in hun koopkracht weinig van de verruiming terugzien. Ook De Guindos wijst naar lokale regeringen: “fiscale maatregelen zouden nu een veel grotere impact hebben dan anders het geval is”. Al met al spreekt de ECB steeds explicieter over de kwetsbaarheid van de Europese economie. Tot dusver heeft het zich weerbarstig getoond, maar er zijn talloze bananenschillen waarover het kan uitglijden. In het NRC werd deze week aandacht gevraagd met de vraag of de galopperende huizenprijzen ook niet moeten worden meegeteld bij de bepaling van de HICP-index van de ECB? Voor de goede orde : huurprijzen worden in deze geharmoniseerde consumentenindex wel meegeteld, maar slechts voor een schamele 6½%, terwijl dat in ons land, volgens het Nibud, krap 20% is. Na het vertrek van Draghi wordt er anders gedacht in Frankfurt over het opnemen van ‘huisvesting’ in de inflatieindex. Daarover wordt nu gesteld dat er een ‘aanmerkelijke kloof’ is tussen ‘wat huishoudens waarnemen in de stijging van de kosten van hun levensonderhoud’ en de HICP-index. Er zijn wel berekeningen gemaakt welke gevolgen het heeft voor de HICP als reële aannames worden meegewogen van huisvesting in de eurozone. De index zou dan stijgen van 1,2% naar 1,5%. En omdat de huisvestingskosten in Nederland boven het gemiddelde ligt zou de inflatie dus ook hoger zijn. Koopwoningen zijn in de eurozone sinds 2015 met bijna 20% duurder geworden. In Nederland zelfs >30%. In 2018 stegen bij ons de huizenprijzen 9% en vorig jaar bijna 8%. De stijging van de HICP-index blijft onder de net onder de 2% inflatie, in 2019 slechts 1,2%. Het is de vraag in welke mate een omslag van de berekening van de HICP-index gevolgen heeft voor het accomoderend monetair beleid, veel te ruime liquiditeiten en veel te lage rentetarieven/negatieve rentes, van de ECB?

De Spaanse bank Santander online in Nederland
Voor het eerst in tijden treedt een grote buitenlandse bank toe tot de Nederlandse spaarmarkt, in plaats dat er een vertrekt. Santander, de grootste bank van Spanje en de vijfste grootste van Europa in 2018 (ING is de grootste in Nederland op de 10e plaats, Rabo 18 en ABNAmro 26), wil via Nederland met de onlinebank Openbank de eurozone veroveren. Om grote spaarders te trekken en om consumenten te bewegen hun salaris bij Openbank te laten storten, biedt de Spaanse nieuwkomer de eerste zes maanden 2% rente. Daarna gaat de spaarrente bij de gratis bank op het inmiddels bij grootbanken bekende niveau van 0,01%. Wie een deel al dan niet geautomatiseerd gaat beleggen, krijgt over het restant spaargeld met 0,2% een van de hoogste rentes in Nederland. (bron: DFT)

ING kwam deze week met de cijfers over het vierde kwartaal, die vielen tegen omdat de bank veel geld kwijt is aan maatregelen tegen witwasserij en terrorismefinanciering. Dirk Waterval schrijft daarover op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/862/articles/1081942/15/1 dat het een uitdagend kwartaal was, verzuchtte ING-topman Ralph Hamers bij de presentatie van de cijfers over het einde van 2019. Dat blijkt misschien nog wel het meest uit de nettowinst. Die daalde naar €880 mln, liefst 29% minder dan in het laatste kwartaal van 2018. De grootbank kampt goeddeels met dezelfde problemen – of ‘uitdagingen’ – als andere grootbanken. De winst krijgt van verschillende kanten een tik. Zo is er de negatieve rente die commerciële banken moeten betalen om hun geld te stallen bij de Europese Centrale Bank. En dan staat de hypotheekrente ook nog eens erg laag, zodat huizenbezitters relatief weinig geld hoeven te betalen om te mogen lenen voor hun onderkomen. Maar het meest in het oog springen alle kosten die ING moet maken om witwassen en terrorismefinanciering tegen te gaan. Inmiddels heeft de bank daar wereldwijd ongeveer 4000 mensen voor in dienst moeten nemen, zo staat in het kwartaalverslag. Hun taak bestaat voor een groot deel uit ‘het kennen van de klant’, in jargon: Know Your Costumer, KYC. Want hoe komt die klant aan zijn geld? Staan de transacties die hij doet een beetje in verhouding met zijn inkomen? Doet hij geheimzinnig over al dit soort zaken? Die drie letters, KYC, worden steeds belangrijker, nu financiële instellingen op hoge boetes mogen rekenen als blijkt dat ze hier nalatig in zijn. Iets waar ING over mee kan praten. In 2018 schikte hij voor €775 mln met het Openbaar Ministerie. Een recordboete. Ook andere Nederlandse banken hebben boetes gekregen, zien onderzoeken naar zich lopen of krijgen waarschuwingen van toezichthouder De Nederlandsche Bank. Het laatste kwartaal stegen de kosten vanwege klantscreening met €75 mln ten opzichte van een jaar eerder. Maar voor de centrale bank in Italië, Banca d’ Italia, is dat kennelijk nog niet genoeg. Nog altijd mag ING daar geen nieuwe klanten aannemen, nadat de Italiaanse toezichthouder vorig jaar een onderzoek begon omdat de klantenkeuring niet op orde zou zijn. Eerder deze week trof ING daar nog een schikking over met het Italiaanse OM. Naar verluidt betrof dat €30 mln. In het kwartaalverslag staat nu dat de bank ‘stappen blijft ondernemen’ om aan de screeningseisen van Banca d’Italia te kunnen voldoen. Er was meer slecht nieuws. Zo was er in het vierde kwartaal van 2019 ook nog een aantal grote klanten in het buitenland die dreigden hun leningen niet te kunnen terugbetalen. Dat speelde in Zuid- en Noord-Amerika, België en in Azië, schrijft ING. Banken zijn verplicht om geld opzij te zetten voor dat soort situaties. Het afgelopen kwartaal ging het om een afschrijving van liefst €428 mln. Wel kon de bank vorig jaar ruim 800.000 nieuwe klanten verwelkomen die naast een rekening ook een ander product afnemen van ING, zodat het totaal wereldwijd op €13,3 mln uitkomt. “Ik geloof dat je succes vooral afmeet aan hoe tevreden je klanten zijn”, zei Hamers in een persverklaring. ING wist meer inkomen te halen uit de kosten die het die klanten rekent voor allerlei bankzaken. Mede door dat extra inkomen aan gerekende kosten steeg de nettowinst nog wel iets in heel 2019. Vergeleken met 2018 ging die met 1,7% omhoog. Maar dat komt vooral doordat die recordboete van €775 mln in 2018 de winst destijds omlaag haalde. Laat je die even buiten beschouwing, dan daalde de jaarwinst vorig jaar met ruim 11%. Wat verder opvalt is dat ondanks de terugval in resultaten bij de banken de aandeelhouders daar vooralsnog niets van merken in de dividenduitkeringen. Of ING kan blijven volhouden de kosten voor de klanten in stand te houden, laat staan te verhogen is zeer de vraag nu een van de grootste banken in de Eurozone in Nederland gratis bankieren gaat aanbieden en nog een fractie rente geeft op spaargeld. Dat kan binnen de verhoudingen tussen de drie grootbanken verschuivingen teweeg brengen. En het blijft nu nog de vraag of het bij één buitenlandse concurrent blijft.

Zembla trekt aan de bel over afvaldump dat door de overheid, niveau minister, wordt toegestaan

Het TV-programma Zembla toonde eerder al misstanden met vervuilde grond en bagger die wordt gestort in voormalige zandwinningsplassen met nadelige gevolgen voor het milieu. Vanwege de PFAS-discussie liggen veel baggerprojecten stil, toch wordt er in één plas nog volop gestort. De Zembla-onderzoekers gingen op onderzoek. https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/de-afvaldump-door-rijkswaterstaat Zembla ontdekt dat toezichthouder Rijkswaterstaat een zeer opmerkelijke rol heeft bij de afvalstort die op dit moment in een grote natuurplas plaatsvindt. In het voormalige zandwingebied Over de Maas moet natuur ontwikkeld worden. Het 25 meter diepe water in de plas wordt daarom minder diep gemaakt. Maar in de Zembla-uitzending ‘Gokken met bagger’ zetten wetenschappers vraagtekens bij de manier waarop dat gebeurt. Er wordt namelijk vervuilde grond en bagger in de plas gestort. Sinds de jaren tachtig wordt er zand gewonnen in Over de Maas, een plas gelegen in het Land van Maas en Waal in Gelderland. Het schone zand is bedoeld voor de bouw van woningen en de aanleg van wegen. Voor natuurontwikkeling zou het goed zijn volgens overheidsorganisaties en natuurbeheerders om het 25 meter diepe water, minder diep te maken; ook wel ‘verondiepen’ genoemd.
Lees ook: Nederland stort al tien jaar verontreinigde grond in natuurplassen Tijdens een wandeling ziet de Dreumelse vriendengroep veel plastic en andere troep langs de kant liggen van de Over de Maas-plas. De vrienden volgen met hun boot het afvalspoor. Ze treffen langs de kant veel oranje plastic aan dat vooral wordt gebruikt bij bouwprojecten en wegwerkzaamheden in België. Ze willen weten wat er precies in de plas wordt gestort, maar lopen vast bij de inspectie in Nederland vanwege de gebrekkige administratie. De Vlaamse overheid heeft hun documenten wel op orde: het blijkt dat veel grond en bagger dat in Nederland gestort wordt, afkomstig is uit België. De vrienden komen erachter dat maar liefst 11 miljoen ton licht verontreinigd grond en bagger in de Over de Maas-plas is gestort – vergelijkbaar met 10 keer de inhoud van stadion de Kuip in Rotterdam. “Voor ons is dat niet logisch als je de natuur wilt opknappen”, zegt Gert-Jan van Engelen van het burgercollectief. De Dreumelse vriendengroep leggen hun bevindingen neer bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu. “Daar schrokken ze heel erg van, het was een eyeopener”, zegt Dré van Rossum. Het ministerie besluit daarop dat plastic en ander afval alleen nog sporadisch in de grond en bagger mag voorkomen. De gemeente laat, op aandringen van het burgercollectief, de administratie van 25 van de ruim 600 partijen grond en bagger onderzoeken die in de plas ‘Over de Maas’ zijn gestort. Van de zeker 5 van de 25 partijen is niet te achterhalen wat de herkomst is. Toch stort Rijkswaterstaat de grond en bagger in de plas. Inmiddels heeft staatssecretaris Van Veldhoven de opdracht gegeven om te onderzoeken wat het ecologische effect is van het storten van bagger in de voormalige zandwinputten. De resultaten zullen pas in 2021 duidelijk zijn. Ecoloog Pieter-Jan Westendorp doet dit onderzoek en durft nu al te stellen dat het niet per definitie goed is voor de natuur. Hij adviseert Van Veldhoven om direct te stoppen met verondiepingen totdat de resultaten ervan bekend zijn. “Soms zijn de gevolgen niet direct te overzien, maar openbaren die zich pas na vele jaren.”
Lees ook: Staatssecretaris: we kunnen niet stoppen met storten van bagger in natuurplassen
In de Zembla-uitzending ‘
De afvaldump door Rijkswaterstaat’ gaat het wederom naar ‘Over de Maas’. Vanwege de PFAS-discussie liggen veel baggerprojecten stil, toch wordt er in deze plas nog volop gestort. Zembla gaat op onderzoek en ontdekt dat toezichthouder Rijkswaterstaat een zeer opmerkelijke rol heeft bij de afvalstort die op dit moment plaatsvindt. Commerciële belangen spelen een grote rol: volgens minister van Nieuwenhuizen zouden bouwbedrijven in problemen komen als wij de stort van granuliet, waarover discussie is of dat milieuverontreinigend is, zouden blokkeren. Volgens de overheid is dat een schoon product volgens de milieuorganisaties juist niet. De stort van honderdduizenden tonnen granuliet in waterplas ‘Over de Maas’ bij Alphen zorgt voor veel commotie. De Tweede Kamer wil er opheldering over. De Kamer wil van minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat en minister Stientje van Veldhoven van Milieu en Wonen uitleg over de zaak. GroenLinks-kamerlid Suzanne Kröger dringt aan op een hoorzitting met alle betrokkenen. In het televisieprogramma Zembla bleek dat de top van Rijkswaterstaat eigen ambtenaren zwaar onder druk heeft gezet. Ze moesten granuliet dumpen bij Alphen, nadat de ambtenaren de verzoeken hiertoe een paar keer hadden afgewezen. Granuliet is een afvalstof die vrijkomt bij het bewerken van graniet en zandsteen. Het Amsterdamse bedrijf Graniet Import Benelux wilde dat storten, maar ambtenaren van Rijkswaterstaat keurden het afval steeds af. Het bedrijf dat daarbij betrokken is, is bouwonderneming VolkerWessels, waar Halbe Zijlstra, VVD politicus, laatstelijk minister van Buitenlandse Zaken in het kabinet Rutte III, strategiedirecteur is. Waar Graniet Import, VolkerWessels en het ministerie van IebW het afval kwalificeerde als grond, waren de ambtenaren het daar niet mee eens. De ambtenaren van Rijkswaterschap in Limburg werden gedwongen de vergunningen af te geven. Dat deden één keer, daarna deden ze een stapje terug waardoor het bedrijf vrij spel kreeg 500 ton te storten. The show must go on!!

Het Wereld Natuur Fonds Nederland trekt aan de alarmbel

https://nos.nl/artikel/2321790-wnf-helft-minder-wilde-dieren-op-heide-en-boerenland-door-stikstof.html In open gebieden als heidegronden en op het boerenland is het aantal wilde dieren in dertig jaar tijd met gemiddeld de helft afgenomen. Op hoge zandgronden, zoals de Veluwe, zijn er zelfs 70% minder dieren dan in 1990. De teruggang treft vooral vogels, reptielen, vlinders en andere insecten. Stikstof uit de landbouw is de belangrijkste oorzaak, staat in een rapport van het Wereld Natuur Fonds Nederland. Elke twee jaar brengt de organisatie in kaart hoe het gaat met de natuur in Nederland. Dit jaar is specifiek gekeken naar de gevolgen van stikstof voor dierpopulaties. Het rapport is van WWF, Naturalis Biodiversity Center, Stichting ANEMOON, EIS Kenniscentrum Insecten, FLORON, Nederlandse Mycologische Vereniging, RAVON, Sovon Vogelonderzoek Nederland, De Vlinderstichting en Zoogdiervereniging. De cijfers in het rapport komen van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Stikstof werkt als een meststof. Sommige planten gaan er sneller van groeien en verstikken andere planten. Daardoor veranderen natuurgebieden en vinden veel vlinders en andere insecten niet genoeg voedsel meer. Als insecten verdwijnen heeft dat ook negatieve gevolgen voor de dieren die insecten eten. Volgens directeur Kirsten Schuijt van het Wereld Natuur Fonds is de natuur inmiddels diep uitgehold, zonder dat we het in de gaten lijken te hebben. “Heide bloeit nog steeds prachtig paars en weilanden zijn groen. Maar wie weet nog dat vroeger wolken vlinders op de heide te zien waren? En dat het boerenland een walhalla was voor weidevogels, bloemen en insecten?” Vogelsoorten als de korhoen en de tapuit worden ernstig bedreigd, de duinpieper is al verdwenen en ook de boomleeuwerik lijdt volgens het WNF onder de stikstof. Sterke dalers onder de vlinders zijn de kleine heivlinder en het gentiaanblauwtje. Onder de reptielen gaat het slecht met de levendbarende hagedis. In bossen is geen teruggang te zien. Daar zijn de dierpopulaties gemiddeld stabiel. In gebieden waar stikstofneerslag de afgelopen jaren daalde tot bijna het niveau waarbij natuur geen schade oploopt, blijkt de omvang van dierpopulaties met 24% gegroeid. De boomklever, bosuil en de glanskop leefden het meest op. Voor het Wereld Natuur Fonds is dat het bewijs dat herstel mogelijk is, ook in de open natuurgebieden die nu het meest lijden onder de gevolgen van stikstof. “Er zijn veel kansen om optimistisch te zijn, als er maar snel een omslag komt”, zegt directeur Schuijt. “We moeten nu gaan praten met boeren over natuurvriendelijke kringlooplandbouw. Ook moeten we ervoor zorgen dat de natuur veerkrachtiger wordt. Door natuurgebieden met elkaar te verbinden bijvoorbeeld.” De maatregelen die het kabinet tot nu toe nam, noemt Schuijt zwaar onvoldoende. “Het wordt hoog tijd dat de politiek beslist in wat voor soort land we willen wonen. Tot nu toe zorgt Den Haag voor polarisatie door steeds maar een podium te bieden aan radicale partijen. We moeten allemaal tegelijk aan tafel om te zoeken naar een oplossing. Niet boeren, bouwers en natuur apart.” Welke gevolgen stikstof voor zoogdieren heeft, is niet helemaal duidelijk. Veel zoogdieren lijken in eerste instantie te profiteren van vergrassing omdat ze er dekking en voedsel vinden. Voor reeën werkt dat bijvoorbeeld goed. Soorten als das, bever, steenmarter en otter nemen in aantallen toe omdat ze goed beschermd worden. Voor de Zoogdiervereniging is het geen reden tot juichen. De organisatie signaleert dat kleinere insecten- en muizeneters als de eikelmuis, de hamster, de hermelijn en sommige vleermuissoorten het moeilijk hebben. Ze vinden te weinig prooi en hebben last van bestrijdingsmiddelen.

Rutte is tegen het versterken van de macht van de Europese Unie Nederland houdt vast aan de eis de komende zeven jaar hetzelfde te betalen aan de EU als de afgelopen zeven jaar, staat op https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/5011781/rutte-diner-eu-president-michel-akkoord-meerjarenbegroting Dat zei premier Mark Rutte na afloop van een werkdiner in Brussel met EU-president Charles Michel deze week. “Wij zijn bereid bij te dragen, rekening houdend met inflatie en economische groei, dat is logisch”, sprak Rutte. “Wij zijn een rijk land en het is ook goed om te investeren in armere landen, want daar profiteren wij van. Maar er zijn grenzen.” Michel ontvangt deze week elke dag meerdere regeringsleiders in de hoop op een speciale top op 20 februari een akkoord te kunnen sluiten over de Europese meerjarenbegroting (MFK) van 2021 tot en met 2027. De opvattingen van de lidstaten over de hoogte en invulling daarvan lopen sterk uiteen. De EU-president heeft de leiders opgeroepen bereid te zijn tot compromissen. “Michel probeert ruimte te vinden. Dat vind ik ingewikkeld. Ik denk niet dat het is gelukt”, zei Rutte, die het “zwak” zei te vinden om vooraf al te dreigen met een veto. De Oostenrijkse kanselier Sebastien Kurz deed dat wel. Nederland vormt samen met Denemarken, Oostenrijk en Zweden de groep zuinigste lidstaten. Zij willen de uitgaven beperken tot 1,00% van het totale EU-inkomen, wat op grofweg €1000 mrd in zeven jaar neerkomt. Rutte wil ook inzetten op modernisering van de begroting. Michel heeft niet gezegd hoe lang de top gaat duren. In Brussel wordt gerekend op een of meerdere nachten doordraaien. Rutte zei bereid te zijn “zo lang te blijven als nuttig is”. Hij was echter niet optimistisch dat het nu al zal lukken. De vraag is waar Rutte staat als het gaat over de EU. Hij streeft ernaar de EU het beleid te laten uitvoeren van de 27 nationale belangen van de EU-lidstaten. Dat is een kansloos project zonder visie en zonder succes. Rutte wil Nederland alleen maar inzetten om maximale inkomsten te genereren uit de interne markt en daarvoor een zo laag mogelijke bijdrage te leveren. Op enig moment loopt hij met zijn streven vast. In de peiling van de Hond ziet de top van de politiek er nu zo uit: VVD 20 zetels (+1); PVV 19, PvdA 18 en het FvD 16 (-1).

Duizenden families verjaagd voor project van Nederlandse bedrijven

Baggerbedrijf Van Oord, ING Bank en kredietverzekeraar Atradius spelen een grote rol bij een dubieus project in Angola, blijkt uit Luanda leaks. https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/846/articles/1071137/1/1

Het Nederlandse baggerbedrijf Van Oord is betrokken bij mensenrechtenschendingen en mogelijke corruptie in Angola. Drieduizend families werden met geweld uit hun huizen verdreven om plaats te maken voor een stadsontwikkelingsproject voor de kust van de hoofdstad Luanda. Van Oord, naar eigen zeggen een van de grootste baggerbedrijven ter wereld, werkte voor het project samen met Isabel dos Santos, dochter van de voormalige president van Angola. Vorige maand legde een rechtbank in Angola voor ruim een miljard dollar beslag op haar bezittingen, omdat ze dat bedrag nog verschuldigd zou zijn aan de Angolese staat. Naast Van Oord zijn ook ING Bank en Atradius, de kredietverzekeraar van de Nederlandse staat, bij het project betrokken. ING leende $400 mln (ruim €360 mln) aan de Angolese staat om het project te financieren, Atradius verzekerde de som. Experts hekelen het gebrek aan onderzoek van de Nederlandse partijen en het gemak waarmee ze in zee gingen met een omstreden persoon als Isabel dos Santos, over wie al jaren verhalen van corruptie de ronde doen. Trouw en Het Financieele Dagblad kregen inzage in de interne administratie van de ex-presidentsdochter. De documenten kwamen via klokkenluidersplatform PPLAAF in handen van het internationale journalistenconsortium ICIJ. Deze week publiceerden 37 media wereldwijd onder de naam Luanda Leaks over de manier waarop Dos Santos via haar politieke connecties zichzelf kon verrijken. Trouw deed ter plaatse onderzoek en interviewde verschillende bewoners die met geweld uit hun huis werden gezet om plaats te maken voor het project van Van Oord. Leger en politie regelden dat de bewoners een week lang geen eten en nauwelijks water kregen, ze sloegen bewoners en spoten met traangas en heetwaterkanonnen, blijkt uit interviews. Na een week van geweld werden de bewoners op straat gezet en raakten ze dakloos. Veel van hen leven nu onder miserabele omstandigheden; de Angolese staat heeft hen nooit nieuwe woningen of compensatie gegeven. Volgens Cees van Dam, hoogleraar onderneming en mensenrechten aan de Erasmus Universiteit, hebben Van Oord, Atradius en ING onvoldoende onderzoek gedaan naar de gedwongen verhuizingen. “Deze partijen moeten nu hun invloed gebruiken om ervoor te zorgen dat de verdreven bewoners afdoende worden gecompenseerd. Doen ze dat niet, dan dragen ze zelf bij aan de schending van mensenrechten.” Van Oord en ING zeggen in een reactie zich te gaan inzetten voor compensatie voor de verdreven bewoners. De toenmalige president van Angola gunde het project van zo’n $600 mln in 2016 aan een consortium van het bedrijf van zijn dochter, Urbinveste, en het Nederlandse Van Oord. Er kwam geen aanbesteding aan te pas, terwijl dat volgens de Angolese wet wel verplicht is. Urbinveste mocht $189 mln in rekening brengen, maar het is onduidelijk wat het in ruil voor dat geld zou doen. Experts die inzage kregen in vertrouwelijke documenten over het project, vinden dat Van Oord, Atradius en ING te weinig hebben gedaan om corrupte betalingen aan de ex-presidentsdochter te voorkomen. “Het is volledig onduidelijk of Urbinveste wel een prestatie levert in ruil voor het geld”, zegt Leen Paape, hoogleraar corporate governance aan Nyenrode Universiteit. “Op basis van wat ik heb gezien zou ik dit niet tekenen.” Jeroen Brabers, bestuurslid van ngo Transparency International Nederland die corruptie bestrijdt, zegt: “Van Oord kan mede verantwoordelijk worden gehouden voor mogelijke corruptie als blijkt dat het bedrijf onvoldoende onderzoek heeft gedaan”. Jan Eijsbouts, hoogleraar maatschappelijk verantwoord ondernemen aan de Universiteit Maastricht, beaamt dat. “Er zijn steeds meer gevallen waarin bedrijven worden aangesproken in verband met corruptie van hun zakenpartner.” Van Oord zegt in een reactie dat het niet wist van de landonteigeningen en ontkent dat er te hoge kosten zijn opgevoerd. Wel bevestigt het bedrijf dat de kosten van Urbinveste ‘wat ruim waren begroot’. Atradius zegt dat de gedwongen verhuizingen plaatsvonden voordat zij bij het project betrokken raakte. De kredietverzekeraar deed geen onderzoek naar Urbinveste, noch naar de prijsstelling van het consortium. ING Bank meldt in een reactie dat het gedegen onderzoek heeft gedaan voordat de lening werd verstrekt, maar zegt dat het niet wist van de gedwongen verhuizingen. De Angolese oud-presidentsdochter Isabel dos Santos beheert vanuit Nederland al jaren honderden miljoenen aan betwiste bezittingen. Via Nederlandse brievenbusmaatschappijen bezit de van corruptie beschuldigde Dos Santos grote belangen in onder andere olie-, telecom- en diamantbedrijven. De Nederlandsche Bank zette al in 2012 vraagtekens bij de belangen van Dos Santos via Nederland, maar haar bedrijven onttrokken zich eenvoudig aan het toezicht en zijn nog altijd actief. De dochter van voormalig president José Eduardo dos Santos van Angola gebruikt zeker negen Nederlandse brievenbusbedrijven voor het beheer van haar belangen in olie, telecom en diamanten. Sommige van die BV’s zijn betrokken bij transacties die volgens de Angolese staat corrupt zijn. De Angolese staat legde eind vorig jaar voor $1,1 mrd beslag op de bezittingen van Dos Santos. Dat bedrag zou zij via Nederlandse b.v.’s hebben onttrokken aan de Angolese staatskas. De Nederlandse connecties van Dos Santos komen naar voren uit onderzoek van Trouw en Het Financieele Dagblad naar de zogeheten Luanda Leaks, de gelekte interne administratie van Isabel dos Santos. De documenten geven inzage in de manier waarop Isabel dos Santos, en haar man Sindika Dokolo, Nederlandse vennootschappen gebruiken om grote investeringen en overnames te doen op rekening van de Angolese staatskas. Ondanks jarenlange bemoeienis van toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) zijn die bedrijven nog altijd actief. Eén van de voorbeelden waarop Isabel dos Santos en haar man Sindika Dokolo via Nederland de Angolese staat benadeeld zouden hebben, betreft een miljoeneninvestering in diamanten. Via een Nederlandse BV nam Sindika Dokolo in 2012 samen met het Angolese staatsdiamantbedrijf Sodiam een groot aandeel in de Zwitserse juweliersketen De Grisogono. Uit onderzoek blijkt dat vrijwel de volledige investering – zo’n $200 mln – voor rekening kwam van Sodiam, maar in de praktijk ging de zeggenschap naar de man van Isabel dos Santos. Volgens de Angolese regering heeft Dokolo zijn deel van de investering nooit betaald. Dokolo betwist dat, maar toonde daarvoor geen bewijs. De huidige directeur van Sodiam, Eugénio Pereira Bravo da Rosa, zegt tegen journalisten van ICIJ dat hij er vanuit gaat dat hij van de investering in De Grisogono niets terug zal zien. João Lourenço, de huidige president van Angola, spreekt van een potentiële strafzaak. De Nederlandsche Bank zette in 2012 al vraagtekens bij de overname, en drong er bij trustkantoor Trust Company Amsterdam (TCA) op aan strenger onderzoek te doen naar de bedrijven van de presidentsdochter. Trustkantoren zijn wettelijk verplicht hun klanten streng te controleren en te onderzoeken waar hun geld vandaan komt, om zo witwassen te voorkomen. Doen ze dat onvoldoende, dan kunnen ze rekenen op boetes en kan zelfs hun vergunning worden ingetrokken. Isabel dos Sdantos en Sindika Dokolo bezaten in 2019 in Angola 81 bedrijven, in Portugal 17, op Malta 14, in Nederland 9, op de Maagdeneilanden 7, Dubai, Mauririus en Madeira5 en in Zwitserland, Hong Kong, Kaapverdië en Mozambique 3 bedrijven. In totaal 155 bedrijven, waarvan een aantal in belastingparadijzen en fiscaal vriendelijke landen. Onder druk van DNB namen Intertrust, en later ook trustkantoren United Trust en TCA en ING Bank afscheid van Isabel dos Santos als klant. Haar vennootschappen worden sinds 2018 niet meer beheerd door een trustkantoor. Ze staan nu ingeschreven op een adres bij Schiphol en worden bestuurd door de voormalige eigenaar van TCA, de 65-jarige Robert van der Velden. Omdat hij formeel niet als trustkantoor optreedt, onttrekt hij zich aan het toezicht van DNB. DNB wil niet inhoudelijk reageren op vragen van Trouw en Het Financieele Dagblad over de bedrijven van Dos Santos. De toezichthouder benadrukt dat het alleen kijkt naar hoe trustkantoren opereren, en niet naar vennootschappen van omstreden personen als Isabel dos Santos en haar man. Robert van der Velden reageert evenmin op inhoudelijke vragen, maar stelt in een reactie dat hij zich houdt aan de anti-witwaswetten. Ook de fiscale opsporingsdienst FIOD en het Openbaar Ministerie willen niet ingaan op vragen over Isabel dos Santos en haar Nederlandse bedrijven. Mooi werk wat de onderzoeksjournalisten van ICIJ en het klokkenluidersplatform PPLAAF hebben gedaan in de Luanda Leaks. Het laat nog maar eens zien hoe machteloos wij in Nederland staan in hoogstaande en omvangrijke corruptiezaken. Hoe in Nederland zaken doen een hogere prioriteit geniet dan – in dit geval – mensenrechten. Maar dat kan ook worden gezegd van klimaat, milieu en natuur en zaken met een sociaal/maatschappelijke achtergrond. Onze wijze van zakendoen stoelt op de neoliberale doelstellingen van vrije handel en kapitalisme. Mensen spelen in veel gevallen nauwelijks een rol van enige importantie. Ook als het slechts gaat om 3000 families in Angola. Omdat het hier gaat om een relatief klein bedrag zullen ING en van Oord mogelijk wel komen met een financieel voorstel voor de gedupeerden. Maar het net zo als in Nederland ‘als iemand een geschil heeft met een leverancier over geleverde goederen of diensten en daar niet uitkomt, is dat binnen de kortst mogelijke wijze geregeld als Radar of Kassa daar aandacht aan besteden. En dan komen de smoesjes: ‘ja, het heeft veel te lang gelopen, foutje onzerzijds, bosje bloemen of iets anders onbenulligs’. Het handelen berust op het negeren van klachten van consumenten, die niet altijd waar voor hun geld krijgen. Ik ben heel benieuwd of justitie nu in actie komt. Wat is de rol van Robert van der Velden?

De opwarming van het Arctische gebied

In de vorige eeuw zijn door toedoen van mensen behoorlijk wat vervuilende stoffen vrijgekomen en in de stratosfeer belandt. Hierdoor ontstond het bekende ‘gat in de ozonlaag’. Hoewel we op dit moment op de goede weg zijn om het gat te dichten heeft het toch duidelijk zijn sporen achtergelaten. In het wetenschappelijke tijdschrift Nature Climate Change doen onderzoekers hun bevindingen uit de doeken. Zo blijkt uit de resultaten dat ozonafbrekende stoffen beduidend hebben bijgedragen aan de opwarming van het Arctisch gebied. Sterker nog, tussen 1955 en 2005 zouden de vervuilende stoffen verantwoordelijk zijn geweest voor zeker de helft van de Arctische opwarming. “Hoewel de dominante rol van kooldioxide onbetwist is, werd in de tweede helft van de twintigste eeuw ook andere belangrijke broeikasgassen uitgestoten: ozonafbrekende stoffen,” zo schrijven de onderzoekers in hun studie. Het heeft alles te maken met de uitstoot van Chloorfluorkoolstofverbindingen (cfk’s); langlevende chemische verbindingen die onder meer massaal werden toegepast in spuitbussen en koelkasten. Wanneer deze ckf’s in de ozonlaag terecht komen, worden ze – onder invloed van UV-straling – afgebroken, waardoor chloorradicalen ontstaan die op hun beurt de ozonmoleculen weer afbreken. Hierdoor ontstond het zogenaamde ‘gat in de ozonlaag’. Vrij snel na de ontdekking daarvan werd er actie ondernomen om de productie van stoffen die de ozonlaag aantasten door middel van het Montreal Protocol uit te faseren. Maar nu pas komt boven tafel wat het gat in de ozonlaag eigenlijk op aarde heeft veroorzaakt. Onderzoekers weten al langer dat het gat in de ozonlaag effect heeft op het klimaat. Vooral op het zuidelijk halfrond zijn veranderingen te merken die een grote weerslag hebben op het voedselweb. Bovendien heeft ‘het gat in de ozonlaag’ de Antarctische Oscillatie (AAO) veranderd. Een verschuiving die rechtstreeks bijdraagt aan de klimaatverandering op het zuidelijk halfrond. Omdat de AAO naar het zuiden is verschoven, zijn ook neerslagpatronen, zeewatertemperaturen en zeestromingen over grote delen van het zuidelijk halfrond verschoven. En dit heeft gevolgen voor ecosystemen. Dat de aarde opwarmt is voor niemand meer een verrassing. Maar hoeveel van deze opwarming valt toe te schrijven aan de uitstoot van cfk’s en het daaropvolgende gat in de ozonlaag? Om die vraag te kunnen beantwoorden, maakten de onderzoekers gebruik van klimaatmodellen. Het team simuleerde twee modellen: één met de natuurlijke en menselijke uitstoot zoals die gemeten is tussen 1955 en 2005, en een model waarin de uitstoot van cfk’s nooit had plaatsgevonden. Op die manier konden de onderzoekers de impact van cfk’s achterhalen. De bevindingen zijn treffend. Want zoals gezegd droegen de ozonafbrekende stoffen bij aan zeker de helft van de Arctische opwarming en het verlies van zee-ijs in het gebied. Bovendien heeft de uitstoot bijgedragen aan bijna een derde van de wereldwijde gemiddelde opwarming. In 1987 werd het Montreal Protocol in werking gesteld. In dat protocol beloofden landen wereldwijd de productie van ozonvernietigende stoffen terug te schroeven. En dat werpt zijn vruchten af. Onderzoek wijst uit dat het gat in de ozonlaag begin deze eeuw langzaam stabiliseerde en de laatste jaren zelfs krimpt. Zo is het tussen september 2000 en september 2015 meer dan 4,4 miljoen vierkante kilometer kleiner geworden. Als we op deze voet doorgaan, kan het gat in de ozonlaag naar verwachting over vier of vijf decennia weer zodanig hersteld zijn dat de ozonconcentratie hier weer vergelijkbaar is met de concentratie die in het jaar 1980 werd gemeten. Dat het herstel zo’n lange tijd in beslag neemt, is te herleiden naar de lange levensduur (50 tot 100 jaar) van de cfk’s. De resultaten uit de studie bieden een nieuw perspectief op de impact van ozonafbrekende stoffen op het klimaat. Maar de bevindingen hebben ook een lichtpuntje. Een blijvend verbod op deze stoffen betekent namelijk dat het Arctisch gebied in de toekomst minder snel zal opwarmen. “In de komende decennia zullen de stoffen steeds minder bijdragen aan de opwarming van de aarde,” zegt onderzoeksleider Lorenzo Polvani. “En dat is een erg goed nieuws.” (bron: Ozone-Depleting Substances Caused Half of Late 20th-Century Arctic Warming, Says Study– Columbia University)

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 7 feb 2020; week 6: AEX 616,46; Bel20 4.095,20; CAC40 6.029,75; DAX30 13.513,81; FTSE 100 7.466,70; SMI 11.001,53; RTS (Rusland) 1518,23; DJIA 29.102,51; NY-Nasdaq 100 9.401,10; Nikkei 23.827,98; Hang Seng 27.404,27; All Ords 7.121,40; SSEC 2.875,96 ; €/$1,095; BTC/USD $10.112,02; 1 troy ounce goud $1570,00, dat is €46.085,20 per kilo; 3 maands Euribor -0,4%; 1 weeks -0,509%; 1 mnds -0,458%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,285% 10 jaar VS 1,5922%; 10 jaar Belgische Staat -0,148%; 10 jaar Duitse Staat -0,386%; Franse Staat -0,134%; VK 0,593%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,67%; 10 jaar Japan -0,0405%; Spanje 0,285%; 10 jaar Italië 0,943%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,669.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden fors hoger op onduidelijke gronden (mogelijke de ruime liquiditeiten). De bitcoin steeg deze week 8% t/o de $. De goudprijs bleef liggen, rentetarieven noteerden hoger tot variabel. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,34%; Nederland 0,126%; Duitsland 0,134%; Japan 0,3903%; Frankrijk 0,659%; GB 1,082%; Spanje 1,173%; Canada 1,446%; VS 2,0474%; Italië 1,98%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,73%; Duitsland -0,626%; Denemarken -0,562%; Nederland -0,567%; Frankrijk -0,466%; België -0,47%; Japan -0,1398%; Spanje -0,201%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.