UPDATE 07112019/508 Het is te hopen dat in het kabinet alsnog de bliksemschicht van wijsheid inslaat

Ik denk al na over de Kerstboodschap van blog 510. De rode draad zal zijn “de wereld in beweging”, “de onzekere toekomst”, “gebrek aan leiders met visie”, “de jongeren eisen een daadkrachtige aanpak voor hun toekomst”, “het volk gaat de straat op met eisen, het populisme wint aan populariteit”, “de overheid toont haar minachting over de rechten van het volk, wetten worden aan de laars gelapt door ondemocratisch handelen”. Waarnaar worden wij geleid onder aanvoering van de wereldleider Donald Trump, een man die werd afgekeurd voor militaire dienst, maar door het Amerikaanse volk wel geschikt werd geacht voor het presidentschap in de stijl van een straatvechter en een Europese Unie zonder een helder gemeenschappelijk beleid? Kent U deze nieuwe woorden al ‘appen’, ‘smootie’ en ‘instaslet’?

In de peiling van de Hond verliest de VVD dit weekend 3 zetels, die gaan naar de PVV, FVD en het CDA. Daardoor wordt het politieke spectrum nu aangevoerd door drie partijen met ieder 19 zetels: de VVD, de PvdA en de PVV, gevolgd door het FVD met 18 en het CDA met 16 zetels. De coalitie verliest 2 zetels en staat nu, virtueel, op 54 van de benodigde 76.

Ik wens kroonprinces Amalia geluk met haar 16de verjaardag, ze moet nog twee jaar wachten voordat ze van de Staat een zakcentje krijgt van €4000 per dag. Het Koninkrijk is nostalgie en hoe lang houden we dat nog in stand. Dat geldt overigens ook voor Engeland, België, Noorwegen, Zweden, Denemarken en Luxemburg. Liechtenstein en Monaco vergeet ik dan maar even.

France National Grève: 700.000 demonstranten, ME ingezet in Parijs

Overal in de wereld wordt gestaakt en/of gedemonstreerd ergens tegen en de politiek heeft lang niet overal passende oplossingen voor. Neem Frankrijk donderdag. Daar werd mas-saal gedemonstreerd en gestaakt tegen een verlaging van de weldadige pensioen-regelingen. Het openbaar vervoer staakt voor onbepaalde tijd. Ook werd het werk neerge-legd door het grondpersoneel van Air France, onderwijzers en de vuilnismannen in Marseille. Advocaten, vrachtwagenchauffeurs, studenten, de Gele Hesjes en de in het zwart geklede anti-kapitalisten gingen de straat op. Het personeel van Renault en Peugeot ging de fabrieken niet in en zelfs op politiebureaus werden stiptheidsacties gehouden. Er werd ook gestaakt in zes van de zeven olieraffinaderijen in Frankrijk. In Nantes zette de politie traangas in bij een confrontatie met de betogers. Ook in Lyon en Nice botsten agenten met de demonstranten. In Parijs zijn de winkels langs de marsroute gesloten. (bron: nu.nl) De landelijke staking in het openbaar vervoer duren nog altijd voort en op grote routes blokkeerden vrachtwagenchauffeurs de autoroute wegens een verhoging van de prijzen dieselolie. Net voor publicatie van dit blog werd bekend dat de Franse vakbonden voor komende dinsdag weer een nationale stakingsdag hebben uitgeroepen.,

Dit is de eerste Nieuwjaarsboodschap ’Outrageous Predictions’

Donald Trump verliest de komende presidentsverkiezingen. De ECB zal de rente niet verder verlagen, maar plots verhogen. De sterke techsector blijft niet doorgroeien, maar hypes als kunstmatige intelligentie komen volledig tot stilstand. Net als de dollar, die gepasseerd wordt door een nieuwe Aziatische munt. Het zijn maar enkele van de doordachte vooruitzichten voor 2020 van de hoofdeconoom Steen Jakobsen van Saxo Bank. Zoals ieder jaar ’provoceert’ deze econoom van het Deense SaxoBank, dat vorige maand BinckBank overnam. Zijn jaarlijkse vooruitzichten – „het zijn geen prognoses”, benadrukt hij stellig – verschijnen te midden van de vooruitzichten of ’outlooks’ voor de financiële markten van allerlei zakenbanken, vermogensbeheerders en effectenhuizen. Zij proberen miljoenen klanten richting te bieden. Echter in de kredietcrisis, vrijwel iedereen werd totaal verrast door het razendsnel ineenzakken wereldwijd van hypotheekbe-leggingen en de economie, zaten ze er gruwelijk naast. Sindsdien schuimen professionele beleggers doorlopend de markt af op zoek naar nieuwe ’zwarte zwanen’. Die komen in de natuur uiterst zelden voor. Maar als ze verschijnen, zorgen ze in financiële markten voor de allergrootste schokken, zoals in 2007. Nadat Jakobsen in vorige ’waanzinnige’ vooruit-blikken soms opmerkelijk raak schoot, bijvoorbeeld over de onverwachte Amerikaanse groeiversnelling, volgt de markt zijn ’voorspellingen met een korrel zout’ met bovengemiddelde belangstelling. Onze voorspellingen zijn onwaarschijnlijk, maar niet onmogelijk”, verduidelijkt Jakobsen. Hij ziet ze als doorlopende oefeningen om de belangrijkste risico’s voor vermogensbehoud in kaart te krijgen. Ze zijn geen onderdeel van Saxo’s officiële marktvooruitzichten, wel „een duidelijke waarschuwing”, stelt hij dit jaar. De doorgaans vrolijke knipoog bij Jakobsen eerdere voorspellingen heeft overigens al een paar jaar moeten inschikken voor meer somberheid. „Genoeg is genoeg”, typeerde Jakobsen eind vorig jaar het sentiment dat hij doorlopend laat peilen. De tijd is voorbij, waarschuwde de Deen begin december 2018, dat mensen het nog langer pikken dat de markt hebzuchtig blijft zoeken naar maximale winsten louter voor de korte termijn, terwijl de schuldenberg blijft stijgen en de economie veel te weinig productief is om problemen in de wereld te kunnen aanpakken. Hij voorzag „een revolutie van de geest.” Populisme „groeit en groeit.” De demonstraties, opstanden en rellen in winkelcentra zijn een uitloper van zijn gelijk gebleken.

“Alleen de grote jongens zoals Facebook, Microsoft en Google weten het hoofd nog boven water te houden”. Dat is niet veranderd. Donald Trump zal daarop inspelen: als hij de verkiezingen volgend dreigt te verliezen, voert hij een America First-belasting in, een laag tarief voor bedrijven die in de VS produceren. Tegelijkertijd gaan beleggers bibberen vanwege „een winter in de techsector.” Nu zorgen smartphones, robots en 5G-netwerk voor ongekende orders bij techbedrijven. Maar de SOX, de belangrijkste index voor chipmachinemaker zoals ASML, zal in 2020 halveren. Alle hypes komen tot stilstand. In Europa wijzigt Christine Lagarde als nieuwe voorzitter van de Europese Centrale Bank de koers drastisch. Banken verdienen niks vanwege de ultra lage rentes. Jakobsen: „Omdat zij vreest voor de toekomst van de banksector, besluit ze het renteroer om te gooien. Al in januari volgt de eerste renteverhoging, eind van het jaar is de beleidsrente zelfs boven het nulpunt uitgekomen.” Dat zal in 2020 de EuroStoxx bankenindex 30% rendement gaan bieden. De Europese Unie valt weer iets verder uit elkaar doordat Hongarije, gedreven door populisme, na vijftien jaar zijn lidmaatschapskaart verscheurt. En terwijl grote zakenbanken groei voor de Amerikaanse economie voorspellen, duikelt de VS bij Steen Jakobsens vooruitzichten naar stagflatie: er volgt een recessie, met geen groei, maar de lonen en prijzen stijgen drastisch. Washington wordt in de scenario’s ook verder gedegradeerd, doordat Aziatische landen de Amerikanen spuugzat zijn geworden in de aanhoudende handelsoorlog, en collectief kiezen voor een eigen munt. Rusland hapt heel strategisch meteen gretig toe, voorziet Jakobsen. Zijn scenario: „De Amerikaanse munt daalt met 20%.” (bron: DFT en andere media) Ik onthou mij van commentaar op deze ‘overwegingen’. Als de inflatie weer gaat oplopen in de eurozone, wat ik niet onaan-nemelijk acht (let op: dubbele ontkenning), dan kan de rente weer gaan stijgen. En dat Azië zich van Trump gaat afwenden, daar kan ik me ook wel iets bij voorspellen, maar dat zie ik het komende jaar nog niet gebeuren in zo een extreme vorm. Maar dat Trump door de wereld uitgespuugd gaat worden, het zou best kunnen gaan gebeuren. Deze man is geen wereldleider.

Aandelen koersen overgewaardeerd, gerelateerd aan de economische waarde

Frank Knopers studeerde bedrijfswetenschappen aan de Universiteit Twente in Enschede en behaalde een Master in Financial Management met een onderzoek naar de effectiviteit van waardebeleggen (value investing) in Nederland. Sinds het uitbreken van de financiële crisis is Frank zich gaan verdiepen in de werking van het geldsysteem. Op de https://www.geotrendlines.nl/dnb-opkoopprogrammas-centrale-banken-stuwen-aandelenmarkten-sterk-omhoog/ schrijft hij over de gevolgen van het opkoopprogramma van staatsobligaties ad €2600 mrd van Mario Draghi, waarmee de ECB een sterke stijging van de aandelenkoersen genereerde. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van De Nederlandsche Bank naar de effecten van het stimulerende monetaire beleid. In deze periodes rondom de aankondiging van nieuwe stimulering steeg de aandelenmarkt sneller dan je op basis van onderliggende factoren zou mogen verwachten. Deze conclusie komt niet als een verrassing, omdat we hier de afgelopen jaren al vaker over schreven. Opvallend is wel dat de centrale bank hier zelf mee naar buiten komt. Met het opkopen houdt de ECB de rente laag, waardoor spaarders en institutionele beleggers uitwijken naar aandelen. Ook kunnen bedrijven door de lage rente goedkoper lenen, bijvoorbeeld om aandelen in te kopen. Daardoor stijgt de winst per aandeel en dat leidt tot een hogere aandelenkoers. Het opkoopprogramma van de centrale bank verlaagt de rente die huishoudens, bedrijven en overheden betalen op een lening. Dat zorgt niet alleen voor gunstige financieringscondities, maar ook voor oplopende aandelenkoersen. Beleggers maken bijna geen rendement meer op staatsobligaties, terwijl sparen door de lage rente ook niets oplevert. In sommige gevallen is het rendement zelfs negatief. Beleggers en spaarders zijn daardoor geneigd steeds meer risico te nemen om het gewenste rendement te behalen. De Nederlandsche Bank schrijft daar het volgende over: “Uit de toepassing van deze test op de koers/winstverhoudingen voor tien Europese aandelenindices blijkt dat er sinds de start van kwantitatieve verruiming periodes zijn waarin aandelenwaar-deringen sneller zijn gestegen dan op basis van onderliggende factoren mag worden verwacht. Bovendien wijst het onderzoek op een significante samenhang tussen sterke stijgingen in de koersen en de introductie van kwantitatieve verruiming. Zo stegen aandelenwaarderingen in de meeste landen sterk in anticipatie en reactie op de aan-kondiging van het kwantitatieve verruimingsprogramma in januari 2015.” De centrale bank blijft de effecten van het opkoopprogramma nauwkeurig volgen. Ook de afgelopen maanden zijn de aandelenmarkten sterk gestegen, waarschijnlijk als gevolg van nieuwe stimulering door zowel de ECB als de Federal Reserve. De stijging kan immers niet verklaard worden door een verbetering van onderliggende macro-economische cijfers of bedrijfswinsten. Waaraan hier aandacht aan wordt besteed, is niets nieuws, alleen ‘iedereen’ weet dat al jaren, alleen de centrale bank daar daar nu pas mee. Dit impliceert dus ook de door de lage rente van dit moment en de ruime liquiditeiten die voorhanden zijn die overwaardering van beleggingsproducten nog steeds gaande is en voorlopig blijft bestaan. Hard gezegd ‘op de financiële markten worden hogere prijzen betaald dan de economische waarde die eraan zou moeten worden toegekend. Met andere woorden ‘de economische groei neemt wereldwijd af maar de aandelenkoersen gaan skyhigh’.

Op https://www.hollandgold.nl/nieuws/centrale-banken-zetten-geldkraan-weer-open?utm_source=Actief+Segment&utm_medium=email&utm_campaign=Week+49+300890 schrijft Knopers over de centrale banken die de geldkraan weer opengedraaid hebben. De ECB begon in november weer staatsobligaties op te kopen, terwijl de Federal Reserve in september moest ingrijpen om de liquiditeit in de geldmarkt te garanderen. Ondertussen blijft de Bank of Japan haar balans verder uitbreiden met obligaties en aandelen. Het balanstotaal van deze drie centrale banken zal daarom de komende maanden sterk toenemen. Volgens Bloomberg zelfs in het hoogste tempo sinds eind 2017. De markt verwacht dat centrale banken deze steunmaatregelen in de loop van volgend jaar zullen afbouwen. De ECB blijft voorlopig €20 mrd per maand aan obligaties opkopen, terwijl de Federal Reserve haar nieuwe aankoopprogramma geleidelijk wil afbouwen tot $15 mrd per maand. Desondanks stimuleren de drie grootste centrale banken tot ver in 2020 voor $50 mrd per maand. Tot een paar maanden geleden dachten beleggers dat centrale banken zouden stoppen met stimuleren. De ECB was eind vorig jaar al gestopt met het opkopen van staatsobligaties, terwijl de Federal Reserve steeds meer liquiditeit uit de markt haalde. Dat veranderde plotseling in september met de aankondiging van een nieuw stimuleringspro-gramma door de ECB. Ook verlaagden zowel de ECB als de FED de rente. De volgende schok kwam op 17 september. De liquiditeit in de geldmarkt droogde op, met als gevolg dat de interbancaire rente in de VS plotseling naar 10% steeg. Om een acute liquidi-teitscrisis te voorkomen greep de Amerikaanse centrale bank in door liquiditeit in de markt te brengen. Met repo operaties werd in amper drie maanden tijd $340 mrd aan liquiditeit in de markt gebracht. Daardoor is het balanstotaal van de FED weer terug op het niveau van begin dit jaar. Naast het verstrekken van noodliquiditeit door middel van repo operaties kwam de FED in oktober ook met een nieuw opkoopprogramma. De centrale bank wil tenminste tot het tweede kwartaal van volgend jaar obligaties opkopen, om verzekerd te zijn van voldoende reserves in het banksysteem. Ook werden de steunoperaties verlengd en uitgebreid. De FED benadrukt dat deze interventies geen vorm van ‘kwantitatieve verruiming’ zijn. Anders dan bij eerdere opkoopprogramma’s zijn deze namelijk niet gericht op het stimuleren van de economie. In plaats daarvan adresseert de centrale bank liquiditeitsproblemen in de interbancaire geldmarkt. Het is de vraag of beleggers dit onderscheid ook maken. Ze zien het balanstotaal stijgen en denken dat dit ook een impuls zal geven aan de aandelenmarkt. Waartoe dit gaat leiden is voor iedereen de grote vraag. Meer geld in de markt, betekent dat de waarde van ons geld daalt, waardoor, in feite een inflatoire beweging moet ontstaan en de rente nog verder gaat dalen en de negatieve rente gaat stijgen.

Kim tart Donald

Noord-Korea zegt een belangrijke test te hebben gedaan op een raketbasis in het westen van het land. Volgens het staatspersbureau KNCA was het “een succesvolle test van grote betekenis”. Mogelijk ging het niet om het afvuren van een raket,maar is er een raketmotor getest. Amerikaanse kernwapenexperts denken dat in dat geval de deur naar diplomatie snel dicht zal gaan. De basis werd deels ontmanteld na de top tussen de Noord-Koreaanse leider Kim en president Trump. Toen dit jaar het overleg steeds moeizamer begon te verlopen, werden er weer steeds meer militaire activiteiten gezien. (bron: NOS)

Geen eerlijke asielprocedure voor vluchtelingen en de EU doet niets

Asielzoekers op de Griekse eilanden hebben volgens Oxfam Novib geen toegang tot een eerlijke asielprocedure. En een nieuwe Griekse wet maakt de situatie nog erger, zegt de hulporganisatie. De Griekse regering wil de overvolle opvangkampen vervangen door gesloten opvangcentra. Maar daarmee worden het in feite detentiecentra, zegt Oxfam Novib. [detentiecentra kennen een regime dat strenger is dan in reguliere gevangenissen, waar mensenrechten geschonden worden, zoals een gebrekkigere toegang voor artsen en juristen] De vluchtelingen hebben er maar beperkt toegang tot rechtshulp, omdat er een dringend tekort is aan tolken en advocaten. Twee op de honderd hebben slechts bijstand. De Griekse regering wil 20.000 van de ruim 36.000 migranten van de eilanden over-brengen naar het vasteland. (bron: NOS) Het is schandelijk hoe de Europese Unie de landen aan de Middellandse Zee, waar veel vluchtelingen aankomen, opzadelt met de opvang van en de rechtshulp aan deze asielzoekers.

1,25 biljoen investeringen van olie- en gasbedrijven in de komende 5 jaar

De investeringen die oliebedrijven en gasbedrijven tussen nu en 2024 willen doen, maken het onmogelijk de doelen van het klimaatakkoord van Parijs te halen. Dat zeggen 17 milieuorganisaties. Volgens de onderzoekers wordt in vijf jaar ruim €1260 mrd gestoken in nieuwe olie- en gasprojecten. Die zijn goed voor 148 gigaton CO2, hetzelfde als 1200 nieuwe kolencentrales. Daarmee zou de aarde meer dan 1,5 graden opwarmen, mogelijk 2 graden. Shell zegt het rapport nog niet gezien te hebben, maar herkent de cijfers niet. Het bedrijf benadrukt miljarden te steken in koolstofarme technologieën. (bron: NOS) En wat doet Rutte met deze informatie? Confronteert hij daar zijn ‘vriendjes’ mee? 

De Amerikaanse werkgelegenheid is in november veel sterker gegroeid dan vooraf werd voorzien. De banencijfers over de maanden oktober en september werden verhoogd. Volgens de Amerikaanse ministerie van Arbeid kwamen er vorige maand 266.000 nieuwe banen bij. De markt ging volgens dataverzamelaar Refinitiv vooraf uit van 180.000 nieuwe banen. Het cijfer over de maand oktober werd opwaarts bijgesteld van 128.00 naar 156.000. In september werd de banengroei verhoogd van 180.000 naar 193.000. Economen bij ING benadrukken dat in de cijfers over de maand november ook de terugkeer van 48.000 stakende medewerkers van General Motor is meegeeteld, maar dat het cijfer toch beter dan was verwacht. Zij wijzen er op dat de Federal Reserve met het sterke Amerikaanse banenrapport de komende maanden een adempauze zal gaan inlassen in het rentebeleid. Toch voorzien de ING-economen dat een verzwakking in de econo-mische bedrijvigheid in de VS, vanwege de voortslepende handelsspanningen. De Federal Reserve meldde onlangs voor de maanden oktober tot en met december nog 0,8% groei per jaar te voorzien. De Federal Reserve in Atlanta verlaagde zijn groeiverwachting over het laatste kwartaal van 2019 van 1,7% naar 1,3%. De werkloosheid daalde naar 3,5% van de beroepsbevolking, het laagste niveau sinds december 1969, terwijl vooraf op een ongewijzigde stand van 3,6% was gerekend. De stijging van het uurloon kwam uit op 3,1% op jaarbasis. Dat was iets beter dan vooraf op werd gerekend. Vorige week werd het bruto binnenlands product (bbp) van de Amerikaanse markt bijgesteld naar een toename van 2,1% over het derde kwartaal, tegenover de 1,9% geschatte toename vooraf. Beleggers reageerden overenthousiast, de AEX schoot door de 600. (bron: DFT) Ik heb zo wel eens mijn twijfels over de betrouwbaarheid van de gepubliceerde cijfers. Worden deze wel eens gecontroleerd of deze betrouwbaar zijn. De financieel/economische en politieke belangen ervan zijn zo groot dat aanpassingen verleidelijk kunnen zijn. En wie komt daar nu achter?

Trump blaast blufpoker, hij wil niet tegemoetkomen aan de Chinese eis dat hij de invoerheffingen moet afbouwen

Uitlatingen van de Amerikaanse president Donald Trump dat hij het sluiten van een handelsdeal met China mogelijk over de presidentsverkiezingen heen wil tillen, wakkerden de vrees voor langere economische onzekerheid aan. Maandag drukten tegenvallende industriecijfers op het sentiment. Trump liet vanuit Londen, waar hij voor een NAVO-top is, weten dat het tekenen van een deal met China van hem afhangt. Volgens de Amerikaanse president staan de Chinezen juist te popelen van ongeduld om te tekenen. “Het gaat er alleen om of ik dat wil. We zullen wel zien.” Volgens Trump is het “in bepaalde opzichten beter” om pas na de verkiezingen een deal te sluiten. Welke opzichten dat zijn, zei hij niet. De afgelopen tijd waren er juist positieve geluiden te horen van zowel het Amerikaanse als het Chinese kamp over een voorlopige deal. Daarvoor lijkt een deadline van 15 december logisch, want dan beslist het Witte Huis of extra importheffingen $160 mrd aan goederen uit het Aziatische land doorgaan. (bron: DFT) We zijn er inmiddels al aan gewend dat hij onbegrijpelijke uitspraken doet. In feite wil hij het liefste vandaag de Chinezen onder de duim krijgen, maar dat krijgt hij niet voor elkaar. De Chinezen zijn taai en nu verzet hij de bakens. Hij wordt herkozen als president, ofwel niet. Als er een nieuwe president komt is het zijn probleem niet meer en zal hij als de redder van het Amerikaanse volk uit de ring stappen, als hij wordt herkozen gaat hij ervan uit dat de Chinezen eieren voor hun geld nemen. En zijn absolute heerschappij accepteren. Trump is een gokker die alles of niets speelt. Een tussenweg bestaat voor hem niet.

Trump blaast weer eens hoog van de toren

De Verenigde Staten overwegen importheffingen in te voeren op €2,4 mrd (€2,2 mrd) aan goederen, kaas, champagne, cosmetica, yoghurt en handtassen, uit Frankrijk. Het gaat om een vergelding voor de ‘digitaks’ van 3% die Frankrijk, met terugwerkende kracht tot 1 januari, heeft ingevoerd voor voornamelijk Amerikaanse techbedrijven als Google, Amazon, Apple, Facebook en Microsoft. Die op techbedrijven gerichte belastingmaatregel is volgens het Witte Huis oneerlijk, omdat Amerikaanse mega-tech bedrijven worden getroffen. In totaal worden 20 bedrijven getroffen die minstens €750 mln omzetten, waarvan minimaal €25 mln in Frankrijk, vooral Amerikaanse ondernemingen, maar ook Franse, Duitse, Chinese en Britse. Volgens de EU betalen tech-bedrijven gemiddels 9,6% winstbelasten terwijl andere bedrijven 23% betalen. Het Witte Huis denkt onder andere aan heffingen van 100% op wijn, kaas en handtassen uit Frankrijk, staat in een verklaring van handelsgezant Robert Lighthizer. Ze zouden begin volgend jaar kunnen ingaan na een publieke consultatieperiode. Trump had de maatregel al eerder in scherpe bewoordingen veroordeeld. De aankondiging van mogelijke importheffingen volgt op een zogeheten Section 301-onderzoek naar vermeend oneerlijke handelspraktijken. Eenzelfde soort onderzoek leidde vorig jaar invoerheffingen in op honderden miljarden aan import uit China. Mogelijk beginnen de VS dezelfde procedure tegen Italië, Oostenrijk en Turkije vanwege de ingevoerde digitaks in die landen. (Bron: DFT en Trouw) Het is voor mij onbegrijpelijk dat binnen de Europese Unie geen eenduidige stemming is over de heffing van winstbelasting op activiteiten van multinationals. Ze maken optimaal gebruik van onze aangelegde infrastructuur en hoeven daar, volgens Trump, geen stuiver voor te beta-len. Ik vrees dat we bang zijn voor de Amerikaanse president van het type straatvechter, wij zijn te beschaafd in ons denken en handelen om deze man aan te kunnen pakken.

Chinezen gaan dreigementen omzetten in harde feiten als Trump niet over de brug komt

De Chinese overheid zal binnenkort een zwarte lijst publiceren met “onbetrouwbare entiteiten”. De stap kan leiden tot sancties tegen Amerikaanse bedrijven en een nieuwe escalatie van het handelsconflict tussen het land met de Verenigde Staten. Dat melden Chinese staatsmedia. De publicatie van de lijst wordt naar verluidt versneld vanwege Amerikaanse kritiek op de ontwikkelingen in Hongkong. Eerder gingen al geluiden dat China aan het handelsfront terug zou willen slaan richting de VS vanwege een wet die oproept tot meer democratie in Hongkong. Die wet, die neerkomt op steun aan demonstranten die al een halfjaar de straat opgaan in de zakenstad, werd onlangs door president Donald Trump ondertekend. Sinds mei dreigt de China al concreet met een zwarte lijst, nadat de Verenigde Staten beperkingen oplegde aan techgigant Huawei. (bron: DFT) Trump speelt het ‘spel’ hard tegen de Chinezen. Hij komt met zijn steun aan de demonstranten in HongKong heel dichtbij de Chinezen. Dat zal bedreigend aanvoelen voor de Chinese leiders en die gaan zich daartegen verzetten. Rust en vrede in de wereld worden steeds zeldzamer en interessant is waar Europa in die ontwikkelingen staat.

Nederland gaat het Chinese bedrijf Huawei buitenspel zetten bij de levering van G5-apparatuur. Nederland gaat kiezen voor leveranciers die duurder zijn en minder geavanceerde G5 leveren. Nederland wil alleen de zendmasten bij Huawei kopen, want die zouden ongevaarlijk zijn voor onze staatsveiligheid en van een hoge technische kwaliteit. De vraag is hoe China hierop gaat reageren. ASML wacht op enige tijd op een importvergunning om technologisch hoogwaardige onderdelen aan China te kunnen leveren.

Dienstensector China in de lift

De dienstensector in China is in november sterker gegroeid dan een maand eerder. Dat lieten marktonderzoekers Caixin en IHS Markit weten. De inkoopmanagersindex voor de dienstensector noteerde een stand van 53,5 tegen 51,1 in oktober. Een niveau van 50 of minder duidt op krimp. De samengestelde index, met ook de industrie, liet volgens de onderzoekers voor november een stand zien van 53,2 tegen 52,0 in de voorgaande maand. In Japan liet de dienstensector ook een groei zien. Daar kwam de zogeheten Jibun Bank-inkoopmanagersindex uit op 50,3. Het betreft hier een definitief cijfer. De samengestelde inkoopmanagersindex van Jibun Bank stond op 49,8. (bron: DFT)

Vijf jaar kostte het Gazprom, en 55 miljard dollar, maar nu ligt de Power of Siberia gaspijplijn van Rusland naar China er

Op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/808/articles/1045397/14/2 schrijft Rufus Kain: Sinds maandag stroomt er gas vanuit Siberië naar het industriële noorden van China. De Power of Siberia pijplijn is 3000 kilometer lang en kan jaarlijks 38 miljard kubieke meter gas exporteren, schrijft het Russische bedrijf Gazprom, dat de lijn heeft aangelegd. Volgens persbureau Reuters levert de lijn Rusland $400 mrd op in de komende dertig jaar. De Russische president Vladimir Poetin en de Chinese leider Xi Jinping volgden de opening van de pijplijn via een videoconferentie. Xi noemde het project een mijlpaal en een voorbeeld van een samenwerking waar beide landen voordeel van hebben. Poetin sprak van een historisch evenement, dat Rusland en China dichterbij hun doel brengt; ze streven naar een onderlinge handel ter waarde van $200 mrd in 2024. “Vandaag vieren we de eerste pagina van een dik boek,” zei Gazprom-topman Alexey Miller, “een fascinerend verhaal van Russisch-Chinese samenwerking in de gasindustrie.” De overeenkomst tussen Peking en Moskou dateert van mei 2014. Rusland leed destijds onder sancties die Europa en de Verenigde Staten oplegden, omdat het twee maanden eerder de Krim had geannexeerd. China kampt sinds 2018 met importheffingen vanwege de handelsoorlog met de VS. Naast die sancties, speelt ook de zoektocht naar nieuwe markten een rol in Rusland’s overwegingen. De vraag vanuit Europa stijgt maar traag, omdat de economische groei er laag is, zei Poetin drie dagen na het tekenen van de overeenkomst op het International Economic Forum in Sint-Petersburg. Rusland is wereldleider in gasreserves en China is ‘s werelds grootste gasimporteur. De pijplijn maakt beide landen minder afhankelijk van hun relaties met het Westen. Daarnaast bouwen de twee landen ook letterlijk bruggen: 29 november meldde Reuters de voltooiing van een brug over de rivier de Amoer, waar de pijplijn onderdoor loopt. Die brug gaat van de Russische stad Blagovesjtsjensk naar het Chinese Heihe en is bedoeld om het vrachtverkeer en de handel in landbouwproducten tussen de landen te vergroten. In 2014 zei Gazprom $55 mrd in de pijplijn te investeren. De definitieve kosten heeft het bedrijf niet bekendgemaakt. Evenmin is bekend hoeveel Rusland de Chinezen rekent voor het gas. De komende maanden opent Rusland naar verwachting nog twee pijplijnen. In januari staat de TurkStream naar Turkije op het programma, medio 2020 wordt Nord Stream 2 naar Duitsland verwacht. Deze laatste is controversieel, onder meer omdat de Amerikaanse president Donald Trump in juni dreigde met sancties tegen Europese landen die het Russische gas zullen afnemen. Die Russen durven wel in de toekomst te investeren. Zij wel! De vraag is hoe Trump gaat reageren.

COP25 Madrid

Het sterk verminderen van de CO2-uitstoot, wereldwijde handel in emissierechten en het verdelen van de rekening van klimaatverandering. Over die grote thema’s zijn zo’n 25.000 delegatieleden uit de hele wereld sinds gisteren met elkaar in onderhandeling op de VN-Klimaatconferentie in Madrid. De top wordt voor de 25ste keer gehouden. De doelen die de wereld wil bereiken, staan al vast sinds de Klimaatconferentie van Parijs van 2015. De conferentie in Madrid duurt twee weken.

In Madrid worden de klimaatonderhandelingen vanaf maandag op een hoger niveau voortgezet. Zoals gebruikelijk schuiven in de tweede week van de top ministers aan, ook Nederlandse ministers. Tweede Kamerleden die met de trein wilden komen, gaan met het vliegtuig of de auto. De trein is nu geen optie, vanwege de stakingen van spoorwegpersoneel in Frankrijk. Op de top moeten afspraken worden gemaakt over de laatste regels over de uitvoering van het Klimaatakkoord van Parijs, dat op 1 januari officieel van kracht wordt. Volgens betrokkenen bij de onderhandelingen is er in de eerste week vooruitgang geboekt, hoewel er ook veel is doorgeschoven naar komende week. Het aanscherpen van de ambities staat officieel niet op de agenda in Madrid. Eerder is afgesproken dat dit pas volgend jaar aan de orde komt. Maar nu de protesten buiten op straat aanzwellen, en wetenschappers het ene na het andere rapport produceren over de gevolgen van klimaatverandering, begint de tijd steeds meer te wringen. Voor de jonge activiste Gretha Thunberg was het opnieuw aanleiding voor kritiek op de politici. In haar ogen reageren die te traag op de boodschap van de wetenschap. De VN is het met haar eens. Zo zei VN-secretaris-generaal Guterres bij het begin van de conferentie dat de politieke wil ontbreekt om sneller actie te ondernemen. Nederlandse deelnemers aan de conferentie waarschuwden van tevoren al voor hooggespannen verwachtingen. Hoe graag activisten ook willen dat het sneller gaat, het vaststellen van ingewikkelde technische regels waar landen zich aan moeten houden, heeft nu prioriteit. In Parijs werd immers al afgesproken dat landen hun ambities sowieso elke paar jaar zullen moeten opschroeven, om te beginnen in Glasgow volgend jaar. Op de top worden ook nieuwe onderzoeken gepresenteerd. Zo verscheen er een rapport waaruit blijkt dat oceanen op veel plekken in hoog tempo zuurstof verliezen. Hierdoor ontstaan ‘dode’ zuurstofloze zones. Grotere vissoorten als haaien, tonijn en marlijn hebben hier vooral door te lijden. De oorzaak is vervuiling, maar in toenemende mate ook de opwarming van zeewater, staat in het onderzoek van de IUCN (International Union for Conservation of Nature). Het aantal dode zones is in de afgelopen halve eeuw verviervoudigd. Daarnaast zijn er ongeveer 700 plaatsen in de oceaan die te weinig zuurstof hebben; een grote stijging in vergelijking met de 45 plekken die tijdens onderzoek in de jaren zestig werden gevonden. Namens Nederland zijn komende week de ministers Wiebes, Van Nieuwenhuizen en Kaag aanwezig. Zij gebruiken de top ook om te netwerken en om reclame te maken voor een grote conferentie die Nederland volgend najaar gaat organiseren. Op deze conferentie, in oktober volgend jaar, gaat het over de vraag hoe landen zichzelf het beste kunnen beschermen tegen de veranderingen in het klimaat, die sowieso wel zullen optreden. De Tweede Kamerleden Matthijs Sienot (D66) en Tom van der Lee (GroenLinks) gingen samen in een hybride auto naar Spanje. Een elektrische auto was voor hen geen optie, vertelde Sienot. Hij kon alleen gebruikmaken van een zogenoemde elektrische ‘deel-auto’, die een actieradius heeft van slechts 230 kilometer. Wel de meest milieuvriendelijke optie, maar te omslachtig. “Want met elke keer laden tussendoor, zou dat te lang gaan duren.” Volgens Sienot moet de EU snel aan de slag met betere treinverbindingen. “Dit geeft precies aan hoe hard het nodig is dat we meer snelle treinen krijgen tussen grote steden in Europa. Dat is nu niet goed geregeld en dat moet echt anders.” Komende week zal de Europese Commissie een Green Deal presenteren, met daarin allerlei plannen om de EU duurzaam te maken. Sienot: “Frans Timmermans is bezig met die Green Deal voor Europa. Als hij nou eens om te beginnen inzet op meer snelle treinverbindingen, dat zou een grote stap vooruit zijn.” (bron: NOS) Meer in het volgende blog.

Een kadootje van Rutte voor Trump

De bijdrage van Nederland aan de NAVO-begroting gaat vanaf 2021 omhoog met iets meer dan €5 mln per jaar. De bijdrage van Nederland en andere Europese landen stijgt iets, omdat de Amerikaanse bijdrage omlaag gaat. De bijdrage van de Verenigde Staten daalt, van ruim 22% naar ruim 16% van het totaal. Het verschil wordt omgeslagen naar de overige bondgenoten. Die van Duitsland komt zelfs op hetzelfde niveau als de Amerikaanse bijdrage. Het is een geste aan de Amerikaanse president van relatief kleine bedragen. De 29 NAVO-landen hebben ooit afgesproken om in 2024 het bedrag van 2% van hun nationaal inkomen uit te geven aan defensie. Nederland zit onder de 1,4%. President Donald Trump trok van leer tegen de lidstaten die in zijn ogen te weinig uitgeven aan defensie en kondigde dreigend aan leiders hierop aan te spreken. Hij stelde zich openlijk de vraag of de VS bondgenoten, die tekortschieten, nog wel zouden moeten verdedigen. Trump claimde als zijn verdienste dat de NAVO-landen hun defensiebe-stedingen sinds zijn aantreden verhogen. Volgend jaar was dat $130 mrd, maar slechts 9 lidstaten halen de norm van 2% van het nationaal inkomen. “Wij geven nu echt heel veel uit aan materieel”, aldus Rutte. “De grote vraag is: hoe werk je toe naar de 2%. Daar zijn we nog lang niet. Dat zal een groot thema zijn bij de komende verkiezingscampagne.” Naast de lastenverdeling werd gesproken over onder meer terrorisme, Rusland, de op-komst van China, wapenbeheersing, de paraatheid van de strijdkrachten en de ruimte als NAVO-domein. De kritiek van de Franse president Macron op het bondgenootschap, en met name Turkije, kwam ook ter sprake. Een voorstel om een groep deskundigen te laten kijken naar verbetering van de samenwerking binnen de NAVO kreeg al steun van diverse leiders.

NAVO-chef Jens Stoltenberg had er van tevoren alles aan gedaan om de kans op ruzie zo klein mogelijk te houden. Normaal duren NAVO-toppen zo’n twee dagen, nu werd de top in Londen, ter ere van de 70ste verjaardag van de alliantie, beperkt tot een werksessie van amper een dag, te houden op woensdag in een golfhotel even buiten de Britse hoofdstad. De steile Noor moet van binnen hebben gegromd toen hij zag hoe NAVO-leiders zich niets aantrokken van zijn poging tot damagecontrol en gewoon al dinsdag, een dag voor de top, elkaar begonnen af te vallen. Trump omschreef Emmanuel Macrons recente verklaring dat de NAVO hersendood is als ‘heel, heel gemeen’. Macron verweet Trump dat hij zich eenzijdig terugtrok uit Syrië. Ook attaqueerde de Franse president zijn Turkse collega Recep Tayyip Erdogan, omdat deze wapens koopt van NAVO-tegenstander Rusland en in Syrië de Koerdische – door andere NAVO-landen gesteunde – YPG-militie aanvalt. Erdogan sloeg terug met de opmerking dat hij geen steun zal geven aan de verdediging van de Baltische staten als de NAVO hem niet steunt tegen de Koerden. Hoewel Trump ooit de NAVO verouderd noemde, heeft Amerika onder hem meer geld uitgetrokken voor de versterking van de defensie van Oost-Europa in reactie op de Russische bezetting van de Krim. En hoewel het met veel gezucht en gesteun gepaard gaat, hebben de Europese bondgenoten €117 mrd meer uitgetrokken voor defensie. Tal van landen halen nog niet het doel van 2% van het bruto binnenlands product, maar de druk van Trump werkt en zorgt voor een opwaartse lijn, stelt Stoltenberg tevreden vast. De Amerikaanse president lunchte met de negen landen die reeds de 2%-norm halen. De 2-procenters, in zijn woorden. “Ik betaal”, grapte hij. Ook speelt de NAVO gestaag in op nieuwe dreigingen. Nadat in 2016 cyberspace tot nieuw strijddomein was verklaard, naast land, zee en lucht, gebeurde nu op de top in Londen hetzelfde met de ruimte. De NAVO wil haar afschrikkingsmacht uitbreiden naar deze moderne potentiële slagvelden. Voorts slaat het bondgenootschap met bezorgdheid de militaire opbouw van China gade, het wil het land graag betrekken bij wapenbeheersingsonderhandelingen. (bronnen: RTL en De Morgen) Trump heeft handig gebruik gemaakt van de meningsverschillen binnen de Europese bondgenoten. Ze staan nu allemaal bij hem in de rij om militair materiaal te bestellen om te voldoen aan de 2% bbp-norm. De eerste negen, die daaraan voldoen, kregen zelfs een lunch aangeboden van hem. In feite is Europa tot weinig in staat. Trump dreigt wel, maar de VS zullen nooit uit de NATO stappen, zolang de Amerikaanse wapenindustrie orders binnenhalen vanuit Europa. De NATO heeft drie jaar geleden ‘cyberspace’ als een nieuw werkterrein naast ‘ter land, ter zee en in de lucht’. Maar hoe stelt de NATO zich dat voor? Ik zie geen enkele beweging en bovenal er is heel veel geld voor nodig en Europa blijft afhankelijk van de VS.

Er moet een einde komen aan de macht van het neo-liberalisme (=kapitalisme)

Op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/808/articles/1045397/14/1 schrijft Hans Nauta over een ontwikkeling waaraan snel een einde moet komen. Pakistan moet twee mijnbouwbedrijven $5,9 mrd betalen, heeft het arbitragehof van de Wereld-bank bepaald, zonder dat daar enige prestatie tegenover staat. Het is niet nieuw, ik heb over arbitragerechtbanken al eerder geschreven: recht spreken zonder dat daarover in beroep kan worden gegaan en buiten nationale rechtbanken om. Lees en huiver, hoe kapitalisten zich verrijken. Antofagasta PLC uit Chili en Barrick Gold Corporation uit Canada krijgen $5,9 mrd voor een project dat Pakistan nooit heeft goedgekeurd en dat nooit is uitgevoerd. Ze eisten schadevergoeding. De bedrijven wonnen de zaak voor een arbitragerechtbank van de Wereldbank; die bank is opgericht om ontwikkelingslanden te helpen. De Amerikaanse top-econoom Jeffrey Sachs heeft felle kritiek. Pakistan wordt beroofd, vindt hij, en er is geen eerlijk spel gespeeld. De schadevergoeding bedraagt bijna 2% van het bruto binnenlands product (bbp) van Pakistan, dat financiële steun krijgt van het Internationaal Monetair Fonds, een zusterorganisatie van de Wereldbank. “Het is ruim tweemaal zoveel als Pakistan uitgeeft aan gezondheidszorg voor 200 miljoen mensen, in een land waar 7% van de kinderen voor hun vijftiende verjaardag sterft”, schrijft Sachs, professor aan de Columbia University. Sachs is ook betrokken bij de duurzame ontwikkelingsdoelen van de VN. Bij internationale investeringsrechtbanken kunnen bedrijven, buiten de reguliere rechtbank van landen om, een zaak beginnen tegen landen die hun belangen zouden schaden. In dit geval achtte het Hooggerechtshof van Pakistan het mijnbouwproject in strijd met de Pakistaanse wet. Daarop stapten de mijnbouw-bedrijven naar de arbitragerechtbank van de Wereldbank, het International Center for the Settlement of Investment Disputes. Drie rechters gaven de mijnbouwers alsnog gelijk. De uitspraak is in augustus gepubliceerd en komt nu in het nieuws doordat Sachs er een spot-licht op zet. De zaak gaat terug tot 1993, toen de Amerikaanse mijnbouwer BHP een joint venture sloot met de ontwikkelingsautoriteit van de Pakistaanse provincie Balochistan. Het idee was om naar goud en koper te zoeken en, als dat succesvol was, een mijnbouw-licentie aan te vragen. Het project kwam nooit van de grond. Het Pakistaanse Hoogge-rechtshof stelde in 2013 vast dat de ontwikkelingsautoriteit de mijnbouwwet had over-treden. Er was geen transparante aanbesteding geweest en de autoriteit was niet bevoegd om zo’n vergaand contract te sluiten. De voorzitter ervan leefde boven zijn stand, aldus het hof, wat duidt op corruptie. Antofagasta kreeg het contract in 2006 in handen voor $167 mln en verkocht de helft aan mede-eiser Barrick Gold Corporation. De investerings-rechtbank bepaalt de waarde van het project nu op $4 mrd. De schadevergoeding is gebaseerd op de winsten die de mijnbouwers hadden kunnen maken als het niet-bestaande project was doorgegaan. Volgens de investeringsrechtbank hadden de mijn-bouwers recht op een gebied van 1000 vierkante kilometer, ook al verbiedt de Pakistaanse wet licenties voor zulke grote oppervlaktes, zegt Sachs. Ook stelt de investeringsrechtbank eenzijdig vast dat de mijnbouwers vijftien jaar lang belastingvoordelen zouden genieten. Daarbij komen nog rente met terugwerkende kracht en juridische kosten. In totaal $5,9 mrd. Investeringsrechtbanken liggen vaker onder vuur, ook in verband met Ceta, het handelsverdrag tussen de Europese Unie en Canada dat het Nederlandse parlement nog moet ratificeren. Het idee achter investeerdersbescherming is dat bedrijven niet de dupe worden van grillige overheden. De EU zegt dat de investeringsrechtbank van Ceta is gemoderniseerd: de arbitracommissie is transparanter en er komt een mogelijkheid om in beroep te gaan. Prof Sachs roept op om het ‘kapotte’ arbitragesysteem te repareren, want nu staat het grote ondernemingen toe om arme landen uit te buiten.

Als het kabinet jaarlijks een miljard extra uittrekt voor natuurherstel zijn de stikstofproblemen opgelost, zegt Bouwend Nederland

Het kabinet handelt te lichtzinnig over natuurherstel, schrijft Jeanninne Julen in Trouw op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/809/articles/1046072/4/2 Bouwend Nederland wil dat het kabinet jaarlijks een miljard extra investeert in het herstellen van kwetsbare natuurgebieden. De brancheorganisatie voor bouwbedrijven hoopt zo te voorkomen dat er binnenkort weer een stikstof- of andere milieucrisis dreigt. Met de aangekondigde spoedmaatregelen helpt het kabinet de lamgeslagen bedrijvigheid weliswaar even op gang, maar als er onvoldoende oog is voor de natuur liggen al die werkzaamheden over een paar jaar weer stil, vrezen de bouwers. “We moeten geen pleisters plakken of de vinger in de dijk stoppen”, zegt stikstofdeskundige en lobbyist Martijn Verwoerd van Bouwend Nederland. “Laten we nu eindelijk eens werken aan het verzwaren van die dijk.” Verwoerd wijst op het advies van de Raad van State. Nog geen week geleden noemde dat adviesorgaan de spoedmaatregelen van het kabinet om de bouwbedrijven op gang te helpen ‘aanvaardbaar om het acute probleem op te lossen’. Maar, zei de Raad van State ook, ‘op de langere termijn is het niet houdbaar’. Verwoerd ziet al maanden toe hoe toekomstige werkzaamheden van bedrijven opdrogen. Hij legde zijn oor te luisteren bij natuurorganisaties om van hen te horen hoe een tweede stikstofdebacle te voorkomen valt. Als het kabinet zeven tot tien jaar lang één miljard extra steekt in het opkalefateren van de nu gekwelde natuurgebieden, dan zullen die ‘spectaculair herstellen’, kreeg Verwoerd van vereniging Natuurmonumenten te horen. Volgens Kirsten Haanraads van Natuurmonumenten zit dat spectaculaire herstel hem in het robuuster maken van de Nederlandse natuur. Ze wijst op een oud plan: het aaneenrijgen van verschillende natuurgebieden, de zogeheten ecologische hoofdstructuur. Komt een bepaalde bloemsoort in het ene gebied niet meer tot bloei, dan kan deze via de verbinding ‘vluchten’ naar een andere plek. Volgens Haanraads een “win-win-winsituatie” voor kabinet, natuur en ondernemers. Want hoe meer de natuur kan hebben, hoe meer er economisch mogelijk is. Toch trok het kabinet een paar jaar terug de stekker uit datzelfde plan. Of het nu wel gaat lukken durft Verwoerd niet te zeggen. Het CDA heeft er in ieder geval wel oren naar. “En die partij zit in de coalitie.” Dan stelliger: “Het kabinet moet nu laten zien dat het menens is. Naast een stikstofcrisis speelt hier ook een vertrouwenscrisis. Bij de ondernemers die niet weten waar ze aan toe zijn, maar ook bij de natuurorganisaties. Het kabinet heeft natuurorganisaties een knauw toegediend toen het een streep zette door het weerbaarder maken van natuurgebieden. En nu gaat datzelfde kabinet misschien snijden in die beschermde Natura 2000-gebieden. Je moet serieuze keuzes maken, zodat je bij het volgende stofje niet weer hard op de noodrem moet trappen.” Verwoerd denkt dat die €1 mrd extra per jaar er is. Hij wijst op het begrotingsoverschot en op wat in Haagse kringen het fonds van Wopke (Hoekstra, minister van financiën) is gaan heten: een investeringsfonds van het kabinet. Doen bouwers het in de tussentijd ook wat rustiger aan om de natuur te laten herstellen? “De bouw zorgt maar voor 0,6% van de stikstofuitstoot. We bouwen al aardgasloos. En de auto’s van bewoners die daarnaartoe rijden worden ook al schoner.”

Op 95% van de PFAS-stoffen die vrijkomen bij Chemours in Dordrecht, is te weinig controle, zegt de provincie Zuid-Holland. Het gaat om afvalstromen die het terrein verlaten. De provincie ziet toe op de uitstoot via lucht,water en riool, maar niet op het afval van het bedrijf. 95% van de stof verlaat via de afvalstromen het fabrieksterrein, aldus de provincie. Volgens Chemours moet de PFAS-uitstoot volgend jaar met 99% verlaagd zijn, maar dat gaat volgens Zuid-Holland niet over de afvalstromen. Chemours zegt dat bijna alle PFAS-stoffen vernietigd of opnieuw gebruikt worden.

Een ander onderwerp dat de komende jaren ook actueel gaat worden is de slappe ondergrond van klei en veen in delen van ons land die het draagvlak missen voor meer, langere en snellere treinen, zoals dat is vastgelegd in de doelstellingen van het Klimaatakkoord (en dat door de Europese Commissie gaat worden opgelegd). De infrastructuur van ons spoor vereist een ‘robuustere’ structuur, stelt Rolf Dollevoet, hoogleraar ‘spoor’ aan de TU in Delft. Op dit moment dateert 80% van de tijd van de stoomlocomotief, aangelegd ongeveer 150 jaar geleden. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu stelt dat het onderwerp de aandacht heeft. Een woordvoerder van de minister laat weten dat de veiligheid op dit moment nergens in het geding is. Dat wordt ook niet gesteld, Maar, stelt het Economisch Instituut voor de Bouw, de overheid wil onderhoud gaan plegen, terwijl van een grondige aanpak waarmee de toekomst van het land is gediend, – nog – geen sprake is. Die opdracht is te complex voor dit kabinet en het kost geld. Ik heb het onderwerp al meerdere keren aan de orde gesteld dat Mark Rutte door de mand gaat vallen met zijn aanpak van structurele problemen tijdelijk op te lossen met onderhoud. Bij alles wat hij en zijn kabinet zich voornemen gaat het om oppervlakkige reparaties. Niet om nieuwbouw, dat mijdt hij omdat hem ‘visie’ ontbeert. Hij weet dat van zichzelf, hij heeft dat op 3 september 2013 aan het Nederlandse volk duidelijk gemaakt. “Ik ben een onderhoudsmonteur, geen architect met een visie”, dan wel woorden van gelijke strekking. Achteraf bezien, wisten toen komende generaties al dat ze weinig van Mark Rutte te verwachten hadden voor de inrichting van de samenleving waarin zij zouden moeten (samen)leven. Nu wordt dat harde realiteit. Ik zal aangeven wat de premier niet doet. CO2, stikstof en PFAS zijn probleemdossiers voor hem. Hij kondigt noodwetten aan om te kunnen overleven, hij komt met tijdelijke financiële ondersteuning, maar de problemen zijn voor hem en zijn kabinet te complex om ze structureel aan te pakken. De verduurzaming van onze maatschappij vergt zware ingrepen, vooral bij het bedrijfsleven. Die aanpak wil hij onder alle omstandigheden voorkomen want hij denkt dat ondernemers, zijn vriendjes, hem daarvoor zullen afstraffen. En toch wordt die denktrant catatrofaal voor de toekomst. Want het stikstof- en PFAS problematiek vereist dat er duurzamer gebouwd gaat worden door de bouwondernemers en de productie en het industriële gebruik van tefal en al die andere 5.999 andere chemische stoffen, die niet afbreekbaar zijn in de natuur (mens, dier en milieu), wordt gestopt. En dan graag Europees en nog liever mondiaal. De aanpak van ‘wij gaan dat op de agenda zetten op ministersnivo in Brussel’ lost dat probleem vooralsnog niet op. Nederland heeft dringend behoefte aan een nieuwe leider MET ‘Visie”.

De Green Deal van Frans Timmermans

Op zijn eerste werkdag als vice-voorzitter van de Europese Commissie was Frans Timmermans te gast bij De Wereld Draait Door, een life-style talkshow over politiek, wetenschap, sport, cultuur en media , gepresenteerd door Matthijs van Nieuwkerk, iedere werkdag van 7 tot 8 pm. Timmermans wilde, vanuit zijn nieuwe baan als de Klimaatpaus, zijn achterban van de PvdA even komen bedanken voor de steun die hij van hen gehad heeft. Dat zet ik even in een context: hij moet de komende 5 jaar de belangen verdedigen van de 522 miljoen burgers, die in de Europese Unie wonen. En dan begint hij in een klein landje, van de 28 lidstaten, met ruim 17 miljoen inwoners (3,2%) bij de VARA zijn eerste mediaoptreden over zijn aanpak over de Klimaatproblematiek. Ik ben heel blij dat Timmermans niet de Voorzitter van de nieuwe EC is geworden, want daarvoor is hij onbekwaam. Ik betwijfel zelfs of de portefeuille van Klimaat voor hem niet veel te complex zal blijken te zijn. De tijd zal het leren.

Verslechterende marktomstandigheden voor Britse banken; ING beboet

Kredietbeoordelaar Moody’s is negatiever geworden over het Britse bankenstelsel. De prognose voor de sector is verlaagd naar negatief van stabiel. Volgens de firma wegen de verslechterende marktomstandigheden op de kwaliteit van de activa en de winsten. Ook hebben veel financiële instellingen last van de lage rentes, toegenomen concurrentie op het hypotheekmarkt en krimpende marges. Volgens Moody’s toont de Britse economie tekenen van verzwakking. Daar komt de onzekerheid rondom de Brexit nog eens bovenop. (bron: DFT)

ING heeft een akkoord bereikt met Italiaanse autoriteiten over een schikking in een witwasonderzoek, zeiden ingewijden tegen persbureau Reuters. De twee partijen zouden het eens zijn geworden over een schikking van €30 mln. De schikking moet nog worden goedgekeurd door de Italiaanse rechter, maar de ingewijden zeggen dat de aanklagers al akkoord zijn. ING wil zelf nog niet ingaan op de zaak. “We praten nog steeds met de Italiaanse autoriteiten over het onderzoek. Momenteel willen we er nog niet op reageren”, schrijft de bank. Het Italiaanse onderzoek begon in maart van dit jaar, nadat Milanese aanklagers door meerdere Europese landen, waaronder Duitsland, werden verzocht om onderzoek te doen naar honderden klanten bij de bank. ING mocht sindsdien geen nieuwe klanten aannemen. Het is niet de eerste keer dat ING schikt in een witwaszaak. Vorig jaar schikte de bank voor €775 mln met het Openbaar Ministerie (OM) in een onderzoek naar betrokkenheid bij witwaspraktijken. ING gaf toen toe dat het tekortschoot bij het voorkomen van witwassen. (bron: nu.nl)

In België is er een wettelijk verbod op de invoer van een negatieve rente op spaargeld, maar in Nederland komt er voorlopig geen verbod. Dat heeft minister Hoekstra van Financiën aan de Tweede Kamer laten weten. Kamerleden hadden hem gevraagd om zo’n verbod te onderzoeken. Kamerleden maken zich zorgen dat ook de kleine en gemiddelde spaarder voor het onderbrengen van zijn spaargeld moet gaan betalen. Ook Hoekstra vindt zo’n negatieve spaarrente onwenselijk, maar onderneemt geen actie. Hij noemt een verbod erop nu nog een te drastische stap met onevenredige nadelen. Het kan wel zijn dat hij zo’n verbod in de toekomst invoert, als het spaargeld niet meer bij banken terecht kan die geen negatieve rente berekenen. (bron: NOS) De vraag is wiens belangen met deze stellingname worden gediend. Hoekstra spreekt over ‘onevenredige nadelen’, maar voor wie en als die er nu al zijn [een rente van €10 per jaar bij de staatsbank ABNAmro voor €100.000 spaargeld] wie zijn dan de slachtoffers? En nog belangrijker ‘wie doet ons dat aan’? Ik zal het de minister en de Kamerleden vertellen: een monetair beleid dat wordt gestuurd door neo-liberale spelregels en dienstbaar is om de belangen van de kapitalisten, ook wel genoemd het grote geld, de rijken dezer aarde, te versterken. Het is pure diefstal van het spaargeld van de burgers dat hier plaatsvindt en wordt uitgevoerd door de lakeien die dat systeem dienen, waaronder de EU, ECB, Rutte, Hoekstra en Koolmees. Het is maar dat U dat weet.

Minister Wopke Hoekstra (Financiën) sprak zich ook uit over het EU-deposito-garantie-stelsel. Hij geeft de moed niet op over zo een Europese spaargarantie. „Integendeel”, zei hij in Brussel waar de EU-ministers van Financiën daarover geen akkoord konden bereiken. „De discussie is losgetrokken.” De onderhandelingen worden in 2020 hervat. Met de beoogde uitbreiding van de nationale garantiestelsels worden de tegoeden van spaarders in alle eurolanden tot €100.000 beschermd als een bank failliet gaat. De hoop op een doorbraak was toegenomen nadat vorige maand de Duitse minister Olaf Scholz had laten weten dat het tijd is om de bankenunie te voltooien, inclusief een Europese spaargarantie. De oprichting van het Europese garantiestelsel, EDIS in vakjargon, ligt al sinds eind 2015 op tafel maar wordt vooral door Duitsland tegengehouden. De lidstaten ruziën onder meer over hoe banken hun balansen moeten opschonen om de risico’s van faillissementen zoveel mogelijk te voorkomen. Eurogroep-voorziter Mario Centeno benadrukte tijdens een persconferentie dat EDIS „de ontbrekende schakel” is van de bankenunie. Volgende week bespreken de EU-leiders tijdens hun top in Brussel de kwestie. De ministers bereikten wel een principe-akkoord over de verdragswijzigingen die nodig zijn voor de hervorming van het ESM, het permanente noodfonds voor eurolanden in financiële problemen. De nationale parlementen moeten daaraan hun goedkeuring geven. In juni zijn de lidstaten overeengekomen dat het ESM in de toekomst alleen nog leningen mag verstrekken aan landen met een houdbare staatsschuld. De Eurogroep krijgt meer te zeggen over hulpprogramma’s zoals die waarmee Griekenland de afgelopen jaren op de been is gehouden. Het ESM wordt uiterlijk vanaf 2024 ook ingezet als vangnet voor probleembanken. (bron: DFT) De eurozone kampt al meer dan tien jaar met probleembanken, volgens zeggen, voornamelijk in de Zuid-Europese lidstaten. Dat de rijke landen dat probleem niet hebben, want de financiële eisen, waaraan banken moeten voldoen qua soliditeit (= betrouwbaar, degelijk), volgens Basel III, zijn zo laag dat het niet verwonderlijk is dat bijna alle banken gezond en solide worden geacht, moet uiteindelijk nog maar blijken. Als het eigen vermogen van banken zou worden verhoogd naar een redelijker norm van tussen de 5% en 8% van het balanstotaal (leverage ratio), is het maar de vraag hoeveel banken dan nog steeds als betrouwbaar en veilig worden aangemerkt. Als de normen in het bankwezen niet eerst grondig gaan worden aangepast blijft het onzeker hoe gezond onze banken wel zijn. Hoekstra spreekt over een vangnet voor banken, maar hoe groot die problemen zijn, daar spreekt Hoekstra niet over. Ik heb eerder al aandacht voor gevraagd voor https://www.mckinsey.com/industries/financial-services/our-insights/global-banking-annual-review-2019-the-last-pit-stop-time-for-bold-late-cycle-moves waarover ook het NRC publiceerde https://www.nrc.nl/nieuws/2019/10/22/ruim-helft-van-de-banken-niet-goed-voorbereid-op-crisis-a3977650 <citaat> https://www.bestebank.org/mckinsey-onderzoek-bankwezen-2019/ Volgens dit onderzoeksrapport zullen 60 % van alle banken wereldwijd een nieuwe nieuwe recessie en een daarop volgende financiële crisis  niet overleven. McKinsey waarschuwt de banken om nu radicale maatregelen te nemen voordat het te laat is. Het is nu hoog tijd voor de laatste pit-stop anders zullen ze de finish niet halen. Banken zijn steeds minder attractief voor beleggers en de prestaties nemen af. Meer dan 60% van de banken eten al van het eigen vermogen om te overleven, aangezien de kosten hoger zijn dan de rendementen. Ze vernietigen waarde en leveren geen toegevoegde waarde meer. Het zijn zombiebanken. Tijdens een nieuwe recessie en toenemende negatieve rentes zullen vele banken beginnen met omvallen. Volgens het rapport van MaKinsey moeten banken zich gaan heruitvinden, schaalvergroten, differentiëren of ze zullen verdwijnen. Banken moeten innoveren en een duidelijke missie opstellen voor hun bestaan anders zullen vele banken binnen twee jaar vergaan. Er wordt in het rapport niet direct gesproken over Deutsche Bank of BNP Parisbas, twee belangrijke Europese systeembanken, die in feite al bankroet zijn. Het is waarschijnlijk zo dat het McKinsey rapport over het bankwezen alles nog netjes formuleert om geen paniek te zaaien. </citaat> Over deze kant van het bankwezen spreekt Hoekstra niet en is dat niet verwijtbaar?

Productieprijzen in de eurozone blijven stabiel; economische groei 0,2%

De producentenprijzen in de eurozone zijn in oktober met 0,1% gestegen ten opzichte van een maand eerder. In de gehele Europese Unie stegen de producentenprijzen in september eveneens met 0,1% op maandbasis, aldus Eurostat. (bron: DFT)

De eurozone is in het derde kwartaal met 0,2% gegroeid ten opzichte van het kwartaal hiervoor, blijkt uit cijfers van statistiekbureau Eurostat. Hiermee is de groei even groot als het vorige kwartaal. In vergelijking met een jaar eerder groeide de economie van de eurozone met 1,2%. De Europese Unie als geheel groeide iets sterker: met een groei van 0,3% ten opzichte van het tweede kwartaal en 1,4% in vergelijking met een jaar eerder. De economische groei van het eurogebied werd vertraagd door tegenvallende resultaten in de internationale handel. Zo kromp de voorraad-verandering met 0,1%. Positief waren de consumentenbestedingen, die stegen in vergelijking met het tweede kwartaal met 0,3%. Ook werd de economie gestuwd door een groei van de overheidsuitgaven. De grootste en derde economie van het eurogebied, Duitsland en Italië, groeiden minimaal met 0,1%. Ook in Frankrijk was er sprake van een kleine economische groei, met 0,2%. De Nederlandse economie groeide met 0,4%. Verder had het statistiekbureau slecht nieuws over de retailsector van het eurogebied. Deze kromp in oktober met 0,6%, een grotere krimp dan verwacht. (bron: nu.nl)

Duitsland heeft te kampen met tegenwind van de wereldwijde handelsspanningen, de afzwakkende economie, problemen in de autosector en onzekerheid rond de Brexit

De fabrieksorders in Duitsland zijn in oktober met 0,4% gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat blijkt uit cijfers van het Duitse federale statistiekbureau. In september gingen de orders voor Duitse fabrieken nog met een herziene 1,5% omhoog. Op jaarbasis krompen de Duitse fabrieksorders met 5,5%, na een afname met een herziene 5% een maand eerder. Volgens het statistiekbureau was op maandbasis sprake van een behoorlijk zwakkere binnenlandse vraag. De buitenlandse vraag steeg wel, dankzij meer orders vanuit landen in de eurozone. Vanuit de rest van de wereld daalden de bestellingen. ING-econoom Carsten Brzeski schrijft in een reactie dat de daling van de orderportefeuille in de Duitse industrie aanhoudt en dat 2019 waarschijnlijk het tweede jaar zal worden met een zwakkere instroom van nieuwe bestellingen. De industrie in de grootste economie van Europa heeft te kampen met tegenwind van de wereldwijde handelsspanningen, de afzwakkende economie, problemen in de autosector en onzekerheid rond de Brexit. (bron: DFT)

De productie van de Duitse industrie is in oktober met 1,7% gedaald. Dat meldde het Duitse federale statistiekbureau. Het gaat om een aanzienlijk lager cijfer dan in doorsnee werd verwacht. Een zware tegenvaller dus. In september nam de industriële productie in Duitsland met 0,6% af. De roep om fiscale maatregelen om de economie te stimuleren, zoals opgevoerde overheidsuitgaven of belastingverlagingen, wordt in Duitsland steeds sterker. Tot nu toe heeft de Duitse regering daar geen gehoor aan gegeven, omdat de economie van het land niet in een crisis zou verkeren. ING-econoom Carsten Brzeski ziet weinig aanwijzingen voor verbetering in de Duitse industrie in de komende maanden. Orderboeken lopen terug, terwijl bedrijven met hoge bedrijfsvoorraden blijven zitten. Op zich komt deze ontwikkeling niet onverwachts. Ook in het komende jaar daarin geen verandering komen. Ook al omdat de machtspositie van Merkel in Brussel tanende is en ze in eigen huis in politieke problemen kan geraken zodra de SPD, als coalitiepartner, het voor gezien houdt. De politieke panelen bij onze oosterburen verschuiven en waartoe dat gaat leiden is de vraag. Nederland zal daar zeker nadelen van ondervinden, in welke mate en vorm dan ook.

OZB en de afvalstoffenheffing in 2020 omhoog

In 2020 stijgt de onroerendezaakbelasting (ozb) met gemiddeld 4%, wat bijna twee keer zoveel is als in 2019. In twaalf gemeenten is die stijging zelfs meer dan 10%. Ook gaat de afvalstoffenheffing met een stijging van 8% fors omhoog. Dat meldt de Vereniging Eigen Huis op basis van eigen onderzoek. Gemiddeld betalen woningeigenaren komend jaar 4% meer aan ozb, wat op een verhoging van €12 komt. De onderlinge verschillen tussen gemeenten zijn echter groot. Zo betaalt men in Nijmegen drie keer zoveel ozb als in Sliedrecht, met respectievelijk €568 tegenover €189. In het Noord-Brabantse Laarbeek stijgt de ozb het meest, met maar liefst 32,5%. De afvalstoffenheffing gaat hier ook behoorlijk omhoog; deze stijgt met bijna 50%. Opgeteld betekent dit een gemiddelde kostenstijging van €200. De afvalstoffenheffing stijgt omdat de belasting voor gemeenten per 1.000 kilo afval sinds 2018 is verhoogd van €13 naar €31. Dat is gedaan om de verbranding van restafval te ontmoedigen en afvalscheiding en hergebruik te stimuleren. De kostenverhoging wordt doorberekend aan huishoudens. Volgens gemeenten is een reden voor de ozb-tariefverhoging dat er steeds meer geld nodig is om de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) goed uit te kunnen voeren. VEH-directeur Rob Mulder vindt dit onwenselijk. “De bekostiging van WMO en Jeugdzorg is een zaak tussen de Rijksoverheid en gemeentelijke overheden. Zij moeten dit onderling regelen, laat de huiseigenaar hier buiten.”

Spoedwet stikstofproblematiek door de 2e Kamer: nu de 1e Kamer nog

Een kleine meerderheid in de Tweede Kamer heeft met enige tegenzin ingestemd met de spoedwet van minister Carola Schouten (Landbouw) om de stikstofproblemen aan te pakken. GroenLinks en PvdA, nodig voor een meerderheid in de Eerste Kamer, stemden tegen. De SGP zag vooralsnog geen beter alternatief en gaf de wet het voordeel van de twijfel. “Deze spoedwet is niet ons plan. Het is nodig om uit het juridisch moeras te komen en er niet verder in te zakken”, zei SGP-Kamerlid Roelof Bisschop voorafgaand aan de stemming. “Tegelijkertijd schreeuwen aannemers om een eerste stap, zodat er weer genoeg woningen gebouwd kunnen worden. Deze wet biedt daar haakjes voor.” Naast coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, was er steun van 50PLUS, SGP en het oud-VVD-Kamerlid Wybren van Haga. Niet het brede draagvlak waar Schouten op hoopte. GroenLinks en PvdA toonden zich tijdens de wetsbehandeling in de Kamer kritisch over het pakket aan maatregelen zoals dat toen op tafel lag. GroenLinks wil dat de veestapel ook wordt aangepakt en de PvdA waarschuwde voor de juridische (on)houdbaarheid. “De wet is juridisch zeer wankel”, zei GroenLinks-Kamerlid Laura Bromet. “We willen geen tweede debacle.” Bromet doelt op het oude stikstofbeleid waar de Raad van State (RvS) eind mei een streep door zette waardoor bouwprojecten stil kwamen te liggen. “Het juridische ijs is niet al te dik, er zitten soms ook wakken in”, zei William Moorlag (PvdA). Hij zet ook vraagtekens bij het eenmalig beschikbare bedrag voor natuurherstel door het kabinet van €250 mln. Moorlag wil dat er structureel geld wordt uitgetrokken. Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) en Bromet missen ferme maatregelen in deze spoedwet, zoals het aanpakken van de veestapel en een halt toeroepen aan de plannen voor Lelystad Airport. De kritische Kamerleden voelen zich gesteund door het advies van de Raad van State (RvS, het belangrijkste adviesorgaan van het kabinet bij wetgeving. De RvS begrijpt dat het kabinet op de korte termijn iets wil doen aan de stikstofproblematiek, maar het is onduidelijk of deze wet het gewenste effect heeft. Het gaat om een zogenoemde drempelwaarde van de stikstofuitstoot, waardoor projecten die daaronder blijven, hervat kunnen worden, een andere samenstelling van veevoer en maatregelen voor natuurherstel. Noodwetgeving moet de veiligheid garanderen, zoals het versterken van dijken en de kustlijn. De stemverhoudingen leiden tot een probleem in de Eerste Kamer. Als deze uitslag wordt gekopieerd naar de senaat, is er geen meerderheid. Die stemming wordt naar alle waarschijnlijkheid nog voor de kerstvakantie gehouden, maar die datum staat nog niet vast. Deze spoedwet is niet dé oplossing voor het stikstofprobleem, wordt steeds vanuit het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit benadrukt. “Dit is niet de wet die alles gaat oplossen”, zei minister Schouten in de Kamer. Dit pakket aan maatregelen moet ervoor zorgen dat het kabinetsstreven om 75.000 woningen per jaar te bouwen gehaald kan worden en zeven infrastructurele projecten hervat kunnen worden. Het zijn oplossingen voor de korte termijn. De spoedwet zorgt ervoor dat er een drempelwaarde kan worden voorbereid. Met zo’n drempelwaarde kunnen projecten die met de stikstofuitstoot onder een nog te bepalen maximum blijven, worden hervat of worden opgestart. Nu liggen zo’n achttienduizend projecten stil, omdat de vergunningen zijn uitgegeven op basis van het oude stikstofbeleid dat door de Raad van State eind mei werd verboden. Diezelfde Raad van State, met naast een rechtsprekende tak ook een adviserende afdeling, had ook veel kritiek op het invoeren van een drempelwaarde. Het kabinet mag niet zomaar bouwprojecten met een lage stikstofuitstoot vrijstellen van een vergunning onder het mom van een drempelwaarde, concludeerde de RvS. Er moet eerst een “geloofwaardig en effectief pakket aan maatregelen” komen voor natuurherstel, anders heeft een drempelwaarde geen zin. Voor de RvS is het verder onduidelijk of de veevoermaatregelen voldoende bijdragen aan een verlaging van de stikstofuitstoot. Dat pakket zou in eerste instantie nog deze maand worden gepresenteerd door Schouten, maar dat wordt waarschijnlijk enkele weken later in januari. Verder komt er een stikstofregistratiesysteem. Daarmee wordt per gebied in kaart gebracht wat het effect is van stikstofmaatregelen in de buurt van beschermde natuurgebieden. Op basis daarvan kan worden bepaald of er gebouwd kan worden zonder dat er te veel stikstof vrij komt. Ook wordt met de spoedwet geregeld dat het veevoer een andere, stikstofarme samenstelling krijgt. Dit is een voor de hand liggende methode die van alle maatregelen de meeste stikstofwinst oplevert. Vanwege de huidige druk om stikstof te besparen, wordt er nu werk van gemaakt. Minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) benadrukte dat dit pas een begin is om de problemen in de bouw aan te pakken; later deze maand komt een groter pakket aan maatregelen voor de lange termijn. “Dit is niet de wet die alles gaat oplossen”, zei Schouten. Zij ziet ook dat de RvS kritiek heeft, maar de spoedwet blijft wel overeind in het advies. “Ik ga geen wet indienen die niet juridisch houdbaar is”, aldus Schouten. Tot slot regelt de spoedwet de bescherming, de verbetering en het herstel van Natura 2000-gebieden. Voor dat laatste is €250 mln uitgetrokken. De maatregel om varkensboeren met overheidsgeld vrijwillig uit te kopen (warme sanering), was al geregeld in het regeerakkoord waar €120 mln voor was gereserveerd. In het Klimaatakkoord is die maatregel verder uitgebreid met €60 mln omdat minder varkens ook zorgen voor een lagere CO2-uitstoot. In dit geval wordt één maatregel, de warme sanering van varkensboeren, in twee verschillende dossiers gebruikt; voor minder stikstof- en minder CO2-uitstoot. Voor de verlaging van de maximumsnelheid naar 100 kilometer per uur op alle wegen tussen 6.00 uur en 19.00 uur is geen wet nodig. Minister Cora van Nieuwenhuizen (Verkeer) kan dat daarom zelf regelen. Die maatregel gaat vanaf maart 2020 in, zoals vorige week werd bekendgemaakt. (bron: nu.nl)

Slotstand indices d.d. 06 dec 2019; week 49: AEX 602,3; Bel20 3929,05; CAC40 5.871,91; DAX30 13.166,58; FTSE 100 7.239,66; SMI 10.461,73; RTS (Rusland) 1448,34; DJIA 28.015,06; NY-Nasdaq 100 8.397,37; Nikkei 23.354,4; Hang Seng 26.498,37; All Ords 6.813,5; SSEC 2.912,01; €/$1,106; BTC/USD $7.463,51; 1 troy ounce goud $1459,70, dat is €42.443,69 per kilo; 3 maands Euribor -0,393%; 1 weeks -0,489%; 1 mnds -0,456%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,165%; 10 jaar VS 1,8233%; 10 jaar Belgische Staat -0,005%; 10 jaar Duitse Staat -0,298%; Franse Staat 0,024%; VK 0,661%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,62%; 10 jaar Japan -0,0222%; Spanje 0,477%; 10 jaar Italië 1,34%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,614.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden variabel. De AEX steeg door de 600. De goudprijs noteerde stabiel, vrijwel alle rentetarieven noteerden hoger. De bitcoin bleef aangeboden. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,29%; Duitsland 0,189%; Nederland 0,228%; Japan 0,4338%; Frankrijk 0,799%; GB 1,258%; Spanje 1,339%; Canada 1,6567%; VS 2,2614%; Italië 2,471%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,7%; Duitsland -0,578%; Denemarken -0,501%; Nederland -0,505%; Frankrijk -0,364%; België -0,38%; Japan -0,1252%; Spanje -0,049%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.