UPDATE 07072018/434 Duitse pers kritisch over asielakkoord: “Giftige oplossing”, “enkel uitstel”, “alleen verliezers”

Er is een akkoord bereikt tussen Duits bondskanselier Angela Merkel van de CDU en de minister van Binnenlandse Zaken Horst Seehofer van de Beierse zusterpartij CSU, maar er blijven veel vragen onbeantwoord. Hoe zullen de ‘transitcentra’ aan de Duits/Oostenrijkse grens er in de praktijk uitzien? Worden die transitecentra een moderne uitvoering van getto’s, waar migranten worden opgesloten? Hoe humaan gaan de Duitsers om met mensen die op zoek zijn naar een nieuwe toekomst? Komen er überhaupt wel overeenkomsten met andere landen zoals is toegezegd door 11 EU-lidstaten? Veel commentatoren zijn kritisch en zien vooral een verschuiving of uitstel van de problemen. Het weekblad Der Spiegel ziet in de vage afspraken die zijn gemaakt in de regering vooral “de fictie van een akkoord”. “CDU en CSU doen alsof ze een compromis hebben gevonden. In werkelijkheid hebben Merkel en Seehofer hun conflict slechts verschoven. Naar coalitiepartner SPD. Naar Oostenrijk. En naar de toekomst.” Want hoe het plan in de realiteit omgezet kan worden, is hoogst onduidelijk. Der Spiegel spreekt van “een avontuurlijke verbuiging van de realiteit”, een “fictie” en een “onzalig middel met het doel de verbrokkelde unie (CDU en CSU) bij elkaar te houden”. De toekomst ziet er noch voor Merkel noch voor Seehofer gunstig uit, klinkt het. “Zowel Merkel als Seehofer worden enkel nog geduld binnen hun partijen. De CDU vervreemdt al langer van de vluchtelingenpolitiek van haar voorzitter en is slechts door de complete opgave ervan door Merkel enigszins tevreden. En Seehofer wordt door zijn genadeloze nakomelingen Söder (minister-president van Beieren) en CSU fractievoorzitter Dobrindt voor zich uit gedreven met als enige doel hem bij de waarschijnlijk mislukte deelstaatverkiezingen als zondebok aan te duiden”, schrijft de Vlaamse krant Het Laatste Nieuws. Nieuw probleem: de Duitse sociaaldemocraten SPD stellen eisen voor instemming met het akkoord waarmee de Duitse christendemocraten hun eigen crisis over vreemdelingenbeleid hebben bezworen. Onder anderen de partijsecretaris van de SPD Lars Klingbeil en plaatsvervangend partijvoorzitter Malu Dreyer hebben zich fel uitgesproken tegen de gesloten opvang- en doorreiscentra voor asielzoekers aan de grens. Wie is in dit dossier het kind van de rekening? De toekomst zal hier antwoord op geven. Oostenrijk heeft laten weten dat zij vanuit Duitsland, geen in Duitsland ongewenste migranten wil terugnemen die vanuit Oostenrijk binnen zijn gekomen. Zij dreigen de Duits/Oostenrijkse grens te sluiten. Wordt dat dan het einde van Schengen? Heeft Merkel niet het punt bereikt dat zij er goed aan doet zich terug te trekken uit de politiek: de wijze waarop de Amerikaanse president Donald Trump haar heeft neergezet op 27 april 2018 op het Witte Huis, spreekt boekdelen. En haar optreden in het migrantendossier in eigen huis en binnen de Europese Unie roept vragen op over de humaniteit van het gesloten compromis binnen de twee Christelijke partijen CDU en CSU. Juridisch zijn er nog wel wat onduidelijkheden over de ‘transitcentra’ die Duitsland gaar bouwen aan de Beiers/Oostenrijkse grens. Tot dusverre kwamen dit jaar al 18.000 migranten Duitsland binnen, die al met een Europese ‘vingerafdruk’ staan geregistreerd. Volgens de deal zouden deze mensen Duitsland niet meer binnen mogen komen. Wat Merkel nu verdedigt is dat ze aan de grens worden opgevangen, via Duits grondgebied worden vervoerd naar een transitkamp (waar ze opgesloten worden) en daar zonder asielprocedure worden teruggestuurd naar het Europese land waar ze laatstelijk vandaan kwamen. Juridisch is deze stelling zeer omstreden. Iedereen heeft namelijk het (mensen)recht om op Duitse bodem asiel aan te vragen. Nu wordt gezegd dat de transitkampen, waar de migranten worden opgesloten, een niemandsland zou zijn. Maar wie gaat er bepalen wie naar het ‘niemandsland’ moet en zonder enige vorm van rechtspraak het ‘niemandsland’ weer kunnen worden uitgezet. Die transitkampen zijn ‘niemandsland’ maar worden wel bestuurd door Duitsland. Daar komt bij dat Oostenrijk alles zal doen om te voorkomen dat migranten, komend vanuit ‘niemandsland’, weer worden teruggestuurd. Juridisch wordt dit een chaos en ontstaat er een onwerkzame situatie. Het is ook nog maar de vraag of Duitsland met de elf landen die hebben aangegeven dat ze willen meewerken, contracten worden gesloten, die het Duitse probleem oplossen. Rutte heeft al laten weten dat als hij een deal gaat sluiten daarin zal worden opgenomen dat migranten die vanuit Duitsland ons land zijn binnengekomen, ook weer kunnen worden teruggestuurd naar onze oosterburen. En wat is de juridische status dan van deze mensen. Ik verwacht niet dat Merkel dit probleem beheersbaar gaat maken in acht genomen het internationaal recht van de migranten. Het enige positieve aspect voor Merkel is dat de coalitiegenoot SPD in de peilingen op verlies staat en geen enkele behoefte heeft aan nieuwe verkiezingen. Merkel staat op verlies en zal uiteindelijk daarmee worden geconfronteerd. Aan het einde van deze beursweek kijk ik nog even terug naar de actuele stand van zaken in dit dossier. Wat opvalt is dat Merkel geen multitasking beleid voert in dit complexe project. De Duitse coalitiepartijen spelen een partijtje ‘paniekvoetbal’. Na de deal van het CDU, trad ook de SDP toe, weliswaar onder de conditie van migranten die naar de interneringskampen worden gebracht daar maximaal 48 uur mogen verblijven. Dan moeten ze Duitsland verlaten hebben. Over wat er nu van bekend is schimmig. En over wat de Duitsers zouden hebben besloten is, zijn er nog veel juridische onduidelijkheden. En het is de vraag of er nog landen zijn die bereid zijn in het bootje van Merkel en onder welke voorwaarden. Zo is Oostenrijk nog niet geïnformeerd, en ook Italië en Griekenland niet. Het is de vraag of hetgeen er op Europees niveau is afgesproken wel gerealiseerd kan worden. De Afrikaanse landen vrezen een neokoloniaal gedrag van de Europese Commissie en het team Merkel c.s. Het risico van het sluiten van de grenzen in Europa is een optie op de achtergrond, zeker in Oost-Europa. Om Merkel buitenspel te zetten in dit dossier moet je van goede huize komen. Ze is een vrouw die overtuigingen heeft, die ze links dan wel rechtsom wil realiseren. Ze is van huis uit een overlever die bereid is veel op te geven om de macht te behouden. Bij het sluiten van dit blog is het onduidelijk of het omgebouwde/afgezwakte Duitse asielakkoord gaat werken. Ik heb zo mijn twijfels of Oostenrijk, Italië en Griekenland, met Duitsland aan de andere zijde de vier hoofdrolspelers, wel overeenstemming gaan bereiken over het terugsturen van migranten naar de landen waar ze de eerste voet in Europa hebben gezet. In heel veel gevallen betekent dat Griekenland, Italië, Malta, Spanje. Maar juist die landen willen af van het Verdrag van Dublin I en II omdat zij worden opgescheept met migranten die via de Middellandse Zee daar voet aan wal zetten en de quota/herverdelingsregeling over de andere EU-landen een mislukking is geworden waar een aantal landen, onder andere in Oost-Europa, niet aan meewerken. En dan is er nog de Duitse Bondsminister van Binnenlandse Zaken en Heimat, de CSU’er Horst L. Seehofer, die Duitsland met ‘ankercentra’ wil optuigen om vandaar uit ‘ongewenste’ migranten, in een versnelde uitzettingsprocedure van maximaal 48 uur, het land wil uitzetten. Werken de partnerlanden, waaronder Nederland, daar niet of onvoldoende aan mee dan ontstaat een situatie waarin bepaalde Europese landen hun grenzen gaan sluiten. En hoe reageert Brussel daarop en blijft de EC dan nog wel achter Merkel staan, als de open grenzen van het Schengen-akkoord niet langer werken.

Ik citeer de Duitse vermogensadviseur Günter Hannich die schrijft dat wij “ jahrelang offenbar mit einer Lüge gefüttert wurden! Eine Lüge, die Ihre Sicherheit massiv bedroht! Dabei klingt diese Lüge so abstrus, dass sie eigentlich wahr sein MUSS! Immer wieder wurde behauptet, Deutschland sei eines der reichsten Länder der EU, ja sogar der Welt. Doch ein Mann hat die Fakten überprüft – und erschreckt festgestellt: Tatsächlich ist Deutschland eines der ärmsten Länder der EU! Und für Sie bedeutet das jetzt akute Gefahr und dringlichste Schutzmaßnahmen! Griechen haben doppelt so viel Geld wie wir, Luxemburger fast achtmal mehr. Das geht aus offiziellen Zahlen der EZB (ECB) hervor – doch für die hat sich bisher niemand interessiert. Bis jetzt … De partners die Merkel nodig heeft komen uit Wenen, Rome en Athene en misschien ook wel uit Parijs, Madrid, Budapest, den Haag e/o Brussel. Volgend weekend het vervolg.

De Maltese overheid heeft een vliegtuig aan de ketting gelegd van de Duitse hulporganisatie Sea Watch, die voor de Libische kust migranten uit zee vist. Dat melden verschillende media. De organisatie vaart onder Nederlandse vlag. Het vliegtuigje, een vierpersoons eenmotorig toestel van het merk Cirrus, voerde op zee verkenningsvluchten uit, op zoek naar bootjes met migranten die vanuit Libië de oversteek naar Europa wagen. Het werd bestuurd door een hulporganisatie van Zwitserse piloten, en droeg volgens Sea-Watch de afgelopen jaren bij aan de redding van zeker 20.000 bootvluchtelingen. Eerder deze week verbood de havenautoriteit in Malta’s hoofdstad Valetta het schip Sea-Watch 3 al om uit te varen. Op welke wettelijke gronden dit precies is gebeurd, blijft nog vaag. Wel is duidelijk dat Malta net als Italië felle kritiek uitte op het niet naleven van een speciaal voor reddingen op zee opgestelde gedragscode die onder druk van Italië werd overeengekomen met de hulporganisaties. Schepen zouden regelmatig aanwijzingen van de kustwacht in de wind slaan. Ook loopt al meer dan een jaar een onderzoek van justitie op Sicilië naar mogelijke contacten met mensensmokkelaars. De hulporganisaties ontkennen dit. Sea Watch vaart onder Nederlandse vlag, het schip is conform de vereisten ook ingeschreven in het kadaster. In een verklaring zegt de organisatie dat door het verbod om uit te varen en te vliegen, mensen op zee nodeloos in levensgevaar komen. Een andere hulporganisatie uit Duitsland, Mission Lifeline, liep vorige week al vast op Malta, de schipper van haar boot blijkt volgens Times of Malta niet over de juiste vaarbewijzen te beschikken om buiten kustwateren te varen. Is het redden van vluchtelingen op open zee, in gammele bootjes het plegen van een strafbaar feit. Wat is de positie van de Europese regeringsleiders in dit dossier met betrekking tot mensenrechten?

Günter Hannich vraagt deze week in een nieuwsbrief weer eens aandacht voor “das globale Schuldenmachen kennt keine Grenzen mehr. Neue Zahlen, die ich Ihnen gleich vorstellen werde, zeigen Ihnen nur eins: Die Staaten werden immer größere Probleme bekommen die Schulden überhaupt noch zurückzahlen zu können. Ein Verlierer dieser Entwicklung steht auch schon fest. Das sind wir, alle als Steuerzahler. Nur durch langfristig steigende Steuern wird es überhaupt noch möglich sein, die massiven aus dem Ruder gelaufenen Schulden irgendwie noch weiter im Griff zu behalten. Laut des Institutes for International Finance haben die globalen Schulden bis Ende 2017 ein Rekordniveau von 237 Billionen Dollar erreicht. Sicherlich können Sie diese Zahl nicht wirklich fassen. Mir ging es ähnlich. Aber was sagen Sie zu folgender Einordnung: Diese Zahl entspricht 336% der weltweiten Wirtschaftsleistung. Und wer sind die aktuellen Treiber bei den Schulden? Auch hierzu liefern die aktuellen Daten Hinweise. Es sind vor allem die aufstrebenden Nationen zu denen zum Beispiel China und Indien gehören. Ein ganz wichtiger Faktor bei der Einschätzung der aktuellen Schuldenlage ist die Rolle der Notenbanken (de centrale banken als de FED en de ECB). Die Währungshüter sorgen spätestens seit der globalen Finanzkrise 2008/2009 dafür, dass die Stabilität der Finanzmärkte teuer erkauft wird. Immer wieder neue Schulden und ein Zinsniveau nahe der Nulllinie halten das System derzeit noch stabil. Doch für mich ist es nur eine Frage der Zeit, bis das brüchige Fundament dem Druck nicht mehr standhalten wird. Immer wieder stoße ich in diesen Tagen auf Meldungen und Äußerungen von Börsenexperten, die einen Crash derzeit für ausgeschlossen halten. Eine solche Einschätzung ist deren gutes Recht. Aber ich erinnere mich noch sehr gut an die Jahre 2000 und 2007. Auch damals wagten sich viele Experten in die Öffentlichkeit und prophezeiten einen Fortbestand des Wachstums an den Börsen. Wir alle wissen was damals kam. Die Börsen stürzten in beiden Fällen massiv ab. Genau das erwarte ich jetzt auch wieder, wenn die globale Schuldenblase platzt. Und wie ich an dieser Stelle schon häufiger geschrieben habe: Es ist für mich keine Frage des ob, sondern nur noch eine Frage des Wann diese Blase tatsächlich platzen wird. Dabei werden die Folgen heftiger sein als bei den früheren Crash – schlicht und einfach weil die Schulden auch deutlich größer sind.” Er is zoveel gratis geld beschikbaar dat velen zich rijk voelen. Dat de bomen nu toch echt tot in de hemel groeien. Onze monetaire geniën, als Draghi, hebben ons naar het financiële walhalla gebracht en daar moeten wij zo lang en optimaal mogelijk van genieten/profiteren. Voor 1 bitcoin, een financieel product (geen munt), werd vandaag $6.671,2 betaald, waarvan de waarde nul is. De Europese Commissie waarschuwde deze week het Amerikaanse Congres dat als ‘bevriende handelspartners’ evenredige tegenmaatregelen zullen treffen voor de dreigende Amerikaanse importheffingen op Europese auto’s, de schade voor de VS tot wel $294 mrd (€253 mrd) kan oplopen. Dat bedrag komt ongeveer overeen met de totale import van auto’s en auto-onderdelen in de VS. De Europese export naar de VS bedraagt $43 mrd. De EU veroordeelt het onderzoek dat Washington heeft ingesteld naar de impact van de import van auto’s op de nationale veiligheid. Eenzelfde soort onderzoek naar staal en aluminium leidde vorige maand al tot de invoering van importheffingen van respectievelijk 25% en 10%. Volgens Brussel mist het onderzoek een wettelijke basis en druist het in tegen internationale handelsregels. De EC vraagt deel te mogen nemen aan een openbare hoorzitting van het Amerikaanse ministerie van Handel over de kwestie op 19 en 20 juli. Trump dreigde met importheffingen van 20% op Europese auto’s. De EU wijst erop dat Europese autofabrikanten fors bijdragen aan de Amerikaanse welvaart. Ze zorgen voor 120.000 banen in hun Amerikaanse fabrieken en 420.000 bij dealers. De EU pakt Trump naar verluidt hard aan: kom aan onze auto’s en we treffen Amerikaanse spullen ter waarde van $300 miljard met importheffingen. De Europese Unie heeft de Amerikaanse president Donald Trump naar verluidt een niet mis te verstane boodschap gegeven. Naar verluidt heeft de Commissie nog niet precies besloten of en welke maatregelen tegen de nieuwe autotarieven genomen worden, maar de dreiging is er en het is “waarschijnlijk” dat ze van toepassing zullen zijn op een “significant handelsvolume”, als Trump besluit om importheffingen in te voeren. Deze maatregelen zouden van toepassing zijn op “meerdere sectoren van de Amerikaanse economie”, zo staat in de brief. Naast dit nauwelijks verhulde dreigement zou de Europese Commissie Trump ook gewaarschuwd hebben dat het gedrag van de Amerikaanse president “kan uitmonden in alweer een overtreding van de internationale wetgeving” door de VS. Ook meent de Commissie dat verdere importheffingen op auto’s de reputatie van de VS verder zullen beschadigen. Trump heeft een wereldwijde handelsoorlog ontketend door voor honderden miljarden dollars importtarieven te heffen (of daarmee te dreigen) op goederen uit China, Mexico, Canada en de Europese Unie. Sinds kort heeft Trump zijn oog laten vallen op de auto-industrie, en in het bijzonder op de Europese auto-industrie. “De VS en haar bedrijfsleven en werknemers zuchten al langer onder de handelsbelemmeringen door de EU. Als deze tarieven en handelsbelemmeringen niet snel verdwijnen, brengen we 20% in rekening voor alle auto’s die ze naar de VS verschepen,” twitterde Trump in juni. “Bouw ze hier!” Hoewel Trump de Europese auto-industrie dreigt met importheffingen, heeft hij ze nog niet opgelegd. Mogelijk wacht hij eerst het gesprek met Rutte af in het Witte Huis. Vorig weekend zei Trump in een interview met Fox News dat “de Europese Unie mogelijk net zo slecht is als China, alleen wat kleiner.” Hij voegde daaraan toe dat het “verschrikkelijk is wat ze ons, Amerikanen, aandoen”, waarna hij naar de “auto-situatie” verwees. De internationale handel, een van de heetste hangijzers in de betrekkingen met de Verenigde Staten, kwam na de aankomst van Rutte vrijwel meteen ter sprake. Trump kondigde aan dat „we dicht bij het sluiten van een paar goede handelsdeals zijn, althans: eerlijke handelsdeals. Eerlijke handelsdeals voor onze belastingbetalers, onze werknemers en onze boeren.” Nu zijn die vaak de dupe van de handel met onder andere de Europese Unie, vindt Trump. De internationale handel, een van de heetste hangijzers in de betrekkingen met de Verenigde Staten, kwam na de aankomst van Rutte vrijwel meteen ter sprake. Trump kondigde aan dat „we dicht bij het sluiten van een paar goede handelsdeals zijn, althans: eerlijkere handelsvoorwaarden. Voor de goede orde: voor zijn belastingbetalers, zijn werknemers en de Amerikaanse boeren.” Eerlijkere handelsdeals. Nu zijn die vaak de dupe van de handel met onder andere de Europese Unie, vindt Trump. Rutte wil de handel juist stimuleren en wees erop dat die honderdduizenden banen oplevert in de VS en Nederland. Zijn doel is „om dat nog te verhogen”. Rutte stelde dat „er zoveel mogelijkheden zijn voor de VS en Nederland om meer te doen” om elkaars economie en veiligheid te versterken, en daarvoor zijn wederzijdse investeringen juist noodzakelijk en goed. De ontvangst leek al meteen op een woordenwisseling uit te draaien toen Trump overleg aankondigde met de EU over de onenigheid over handel en invoerrechten, die dreigt uit te lopen op een handelsoorlog. Trump verzekerde dat daar „iets positiefs uitkomt”, of de VS en de EU er nu uitkomen of niet. Maar die laatste afloop kan „niet positief” zijn, wierp Rutte onmiddellijk tegen. Trump nam de gelegenheid te baat om een waarschuwing af te geven aan de Wereldhandelsorganisatie, die zijn protectionistische koers afwijst en vrijhandel juist wil bevorderen. Als die de VS slecht blijft behandelen, dan zal hij ingrijpen, zei hij, zonder nadere toelichting. Voor bezoek Witte Huis hebben ambassadeurs van NL en VS een strategisch en overkoepelend defensieverdrag ondertekend, waardoor samenwerking op militair materieel en operationeel gebied wordt versterkt. NL treedt hiermee toe tot selecte groep bondgenoten. Het lijkt heel eervol voor ons land, maar ik vrees dat Trump hiermee afdwingt dat van Nederland hogere investeringen in defensie gaat doen. Of Rutte wat heeft bereikt in Washington, kunnen pas over enige maanden worden beoordeeld. In ieder geval zal Rutte wel hebben aangeboden in een snelheidstempo de defensie-uitgaven te verhogen van 1,3% bbp naar 2,0%. Dat is niets nieuws: dat hebben we jaren geleden ook al beloofd aan de NATO. Nu gaat Trump druk op de ketel zetten op de NAVO-top, komende week in Brussel. Trump gaat de 28 andere deelnemende landen daar vertellen dat de Verenigde Staten niet langer het „grootste spaarvarken van de wereld is”. Hij stopt ermee om de VS nog langer ‘gekke willempie’ te laten spelen. The New York Times laat weten dat Trump enkele NAVO-landen, waaronder Nederland, al een stevige brief heeft gestuurd waarin die landen worden aangespoord hun defensie-uitgaven te verhogen tot 2% procent van het bruto binnenlands product, zoals in 2014 is afgesproken. In de brief zou Trump impliciet dreigen met verminderde Amerikaanse militaire aanwezigheid in Europa. Al eerder gingen er geruchten dat de VS hun in Duitsland aanwezige troepen gaat, geheel dan wel gedeeltelijk, gaat verplaatsen. Trump is van oordeel dat Merkel een voortrekkersrol in de NATO zou moeten vervullen, maar ze profiteert net zo van de 70% bijdragen die de VS betalen tegen 30% van alle 28 andere landen. Voorgaande Amerikaanse presidenten hebben dat eerder ook al uitgesproken, maar het verschil is nu dat Trump hogere bijdragen gaat afdwingen van de Europese landen, die met hun financiële defensiebijdragen fors onder de norm zitten: Nederland 1,3% bbp en Duitsland wil naar 1,4% bbp.

De Chinese overheid zegt niet bang te zijn voor een handelsoorlog, maar de markten denken er duidelijk anders over. De Chinese beurzen maakten deze week een stevige duik. De yuan staat op zijn laagste punt in tien maanden. Analisten vrezen dat de handelsoorlog, die vrijdag in gang werd gezet, de structurele problemen van de Chinese economie zal uitvergroten. Na de afkondiging door de VS van nieuwe invoerheffingen op producten uit China ter waarde van $34 mrd, heeft China gezegd met gelijke munt terug te betalen. President Trump zei vooraf al dat hij in dat geval met een nieuw pakket aan heffingen komt. Bovendien wil Trump een lijst aanleggen van producten met een waarde van $550 mrd die hij in de toekomst extra wil belasten. Trump verwierp het aanbod van China om voor $70 mrd extra uit de VS te importeren, Volgens China is de VS “de grootste handelsoorlog uit de economische wereldgeschiedenis begonnen”.

Er is nog geen akkoord over klimaatafspraken van de industrie en de milieubeweging. De partijen die onderhandelen nog over maatregelen om de hoeveelheid CO2 die de industrie uitstoot terug te dringen, komen er nog niet uit. De grote bedrijven en de milieubeweging staan lijnrecht tegenover elkaar. De doelstelling is dat de industrie uiterlijk voor 10 juli harde afspraken op tafel legt. De kans dat partijen daar nog in slagen lijkt zo goed als nul. Zo verzet Greenpeace zich tegen de plannen om grote hoeveelheden CO2 af te vangen en op te slaan in lege gasvelden onder de Noordzee. Bedrijven zouden idealiter kolen, olie en gas moeten vervangen door elektriciteit. Het gaat om kostbare maatregelen om het hele productieproces van fabrieken te veranderen. Die maatregelen zouden geen direct rendement opleveren terwijl de grote bedrijven internationaal moeten concurreren. Uiteindelijk is er een verdienmodel voor elektrificatie en de ontwikkeling van schone brandstoffen, zoals waterstof, voor de industrie, maar dat kost tijd. “Ik denk dat we in deze fase een zetje nodig hebben”, vertelde president-directeur Marjan van Loon van Shell vorige week op een energie-bijeenkomst in Den Haag. “En daar zal toch echt wel wat geld bij moeten.” Kortom, bedrijven willen meer garanties van de overheid voor ze zich committeren aan verduurzamingsinvesteringen die tientallen miljoenen of meer kunnen gaan kosten. De NOS komt deze week met de klimaatafspraken op hoofdlijnen naar buiten. Maanden van onderhandelen over het Nationaal Klimaatakkoord hebben op verschillende gebieden weinig opgeleverd. Opvallend is dat net als bij de industrie ook de plannen voor verkeer en vervoer nog weinig concreet worden. Landbouw weet de doelstellingen wel te halen, maar schuift pijnlijke financiële maatregelen voor zich uit. Afgelopen tijd is door bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties op verschillende deelgebieden (‘tafels’) onderhandeld en komende week worden de eerste resultaten aan minister Wiebes van Economische Zaken en Klimaat gepresenteerd. De NOS heeft de hoofdlijnen van het akkoord ingezien. Er is aan 6 tafels onderhandeld over klimaatdeelgebieden: Gebouwde omgeving (BZK): Dhr. Diederik Samsom; Mobiliteit (I&W): Mevr. Annemieke Nijhof; Industrie (EZK): Mevr. Manon Janssen; Elektriciteit (EZK): Dhr. Kees Vendrik; Landbouw & landgebruik (LNV): Dhr. Pieter van Geel en Klimaatberaad: Dhr. Ed Nijpels.

Bedrijven en organisaties die zich bezighouden met vervoer zijn minder ver gekomen dan gehoopt. Door de zogenoemde mobiliteitstafel worden verschillende maatregelen voorgesteld, maar niet duidelijk is wie het gaat organiseren en hoeveel het kost, laat staan wie het gaat betalen. Duidelijk is wel dat elektrisch rijden, openbaar vervoer en fietsen gestimuleerd moeten worden. De transportsector pleit zelf voor een snellere invoering van de door het kabinet aangekondigde kilometerheffing voor het vrachtvervoer. De opbrengsten zouden kunnen/moeten worden ingezet voor verduurzaming van de transportsector. Bij de tafel ‘mobiliteit’ is geld de belangrijkste reden dat het nog niet opschiet. Het ministerie van Financiën eist bijvoorbeeld dat stimuleringsmaatregelen voor elektrische auto’s worden gefinancierd via de bestaande belastingen op auto’s. Stimulering van elektrische auto’s betekent dus verzwaring van de lasten op benzine- en dieselauto’s. Zolang elektrische auto’s niet voor iedereen betaalbaar zijn, ligt deze verzwaring gevoelig. Ook in de industrie is er nog geen echte overeenstemming over concrete maatregelen, al zijn er varianten van maatregelen op tafel gelegd om te komen tot een forse CO2-reductie. Bedrijven willen meer zekerheid over overheidsbeleid en financiële steun. Maar dat ligt gevoelig, omdat dan met belastinggeld van de burger onder meer grote multinationals worden gesubsidieerd. Een recent voorstel van de overheid om de helft van de onrendabele top van duurzame investeringen te financieren is door de industrie niet geaccepteerd. In totaal gaat het om een investering van €1 mrd en €300 mln voor onderzoek naar nieuwe technieken. De belangrijkste maatregel waar onenigheid over is met de milieubeweging blijft het afvangen en opslaan van CO2 (CCS) in lege gasvelden onder de Noordzee. CCS is cruciaal in de plannen en wordt opgevoerd voor 7 megaton (Mt) van de totale doelstelling van 14,3 Mt voor de industrie. De doelstelling voor de industrie blijft overeind en de onderhandelingen tussen overheid, bedrijfsleven en milieubeweging gaan na de zomer verder. De plannen voor de verduurzaming van huizen en gebouwen zijn het meest concreet. Volgens Diederik Samsom, die de gesprekken leidt over de ‘Gebouwde Omgeving’, staan we “aan de vooravond van een grote verbouwing”, waarbij duurzame energie en goede isolatie centraal staan. De belasting op gas zal stapsgewijs omhoog moeten vanaf 2020. Dat wordt gecompenseerd door een verlaging van de elektriciteitsbelasting en een verhoging van de energieteruggave. In 2021 moeten jaarlijks 50.000 huizen verduurzaamd worden. Ruim voor 2030 moet dat aantal opgeschroefd zijn naar 200.000 per jaar. In 2021 moet iedereen horen of en wanneer zijn wijk van het gas af gaat en wat de alternatieve bron voor verwarming wordt. Ik maak hier een opmerking bij: ‘iedereen’ praat op dit moment over de warmtepomp als alternatief voor de cv-ketel, maar niemand maakt zich er druk over dat de warmtepomp een te lage warmte afgeeft voor het woongenot, zeker voor ouderen. Misschien is de warmtepomp een optie maar altijd met een andere warmtebron. Waar de tafel woonhuizen en kantoorruimtes geen antwoordt op geeft is de enorme kapitaalvernietiging die optreedt zodra de cv-ketels worden afgekoppeld. Ik vraag mij af of deze tafel wel voldoende aandacht heeft besteed aan waar de aanvullende warmte vandaan moet komen om huiskamers en kantoorruimtes te verwarmen tot een comfortabele temperatuur. De warmtepomp kan, hooguit, verwarmen tot 16 graden en hoe kom je dan naar 19 tot 20 graden (ouderen wel tot 21 graden). Door de cv-ketel niet af te sluiten maar die om te bouwen als een bron waarmee de temperatuur in de huiskamer en kantoorruimtes een extra zetje te geven naar een humane temperatuur, zonder de gasprijs extra te verhogen, in acht genomen de persoonlijke omstandigheden van bewoners. Het gasverbruik moet worden ontmoedigd waar het betreft de basiswarmte, maar wel beschikbaar blijven voor ouderen en kwetsbaren in onze samenleving. En dan wordt de vraag hoe hoog zijn de nettokosten van de transitie voor mensen met een eigen huis? Het is niet de bedoeling dat er tot die tijd niets gebeurt. Bouwbedrijven, gemeenten en woningcorporaties proberen de komende drie jaar 75% van de nieuwbouwwijken die worden opgeleverd aardgasvrij te maken. En wie gaat de belangen behartigen van de burgers met een eigen huis: de Consumentenbond, de Vereniging Eigen Huis, private dienstverleners? Particuliere eigenaren moeten over de streep getrokken worden om hun huis te verduurzamen met een gebouwgebonden financiering. Die lening is dan gekoppeld aan het huis in plaats van aan de eigenaar, hiervoor is een wijziging van het Burgerlijk Wetboek nodig. De kosten van de lening mogen niet hoger worden dan wat de verlaging van de energierekening oplevert. Banken zijn “onder de juiste randvoorwaarden bereid mee te werken aan zo’n gebouwgebonden lening met lange looptijd, lage lente en dus lage maandlasten”. Daar zal het laatste woord nog niet over gezegd zijn, ook al over de vraag of de rente aftrekbaar is. Wie kan er in deze constructie aangesproken worden als de betaling van rente en aflossing stagneert. En verhuist de huisfinanciering met de afgesloten condities dan naar de volgende eigenaar? Ja, is daarop het antwoord. Woningcorporaties moeten de ‘startmotor’ van de transitie worden, staat in de hoofdlijnennotitie: “Hiermee kunnen in totaal in 2019 17.500, in 2020 30.000 en in 2021 55.000 woningen worden getransformeerd naar aardgasvrij.” De woningcorporaties eisen overigens terecht voor deze toezegging wel dat het kabinet met meer geld over de brug komt dan is toegezegd in het regeerakkoord. Het Klimaatakkoord kiest vooralsnog voor verleiden, maar sluit dwang op termijn niet uit: “Mocht het onvoldoende effect sorteren dan kan de norm vanaf 2030 een verplichtender karakter krijgen.” De totale hoeveelheid elektriciteit die opgewekt wordt in Nederland moet met 10% omhoog. Het gaat dan om 12 TWh (terrawattuur). Ter vergelijking, de Nederlandse Spoorwegen gebruiken 1 TWh en zijn de grootste stroomverbruiker in Nederland. Omdat de kolencentrales dichtgaan en het gasverbruik omlaag moet, zal er meer windenergie op zee moeten worden opgewekt. Het gaat om 49 TWh. De door het kabinet uitgestippelde routekaart wind op zee moet daarom uitgebreid worden met 7 gigawatt. Op land moet de hoeveelheid elektriciteit uit zon en wind naar 36 Twh. Op zee dreigt er nu al ruimtegebrek en het kabinet moet daarom snel nieuwe plekken aanwijzen voor deze windparken. De opgave voor uitbreiding van zonnepanelen en windmolens op land moet uitgevoerd worden door gemeenten en provincies in dertig zogenoemde energieregio’s. Burgers moeten mee kunnen beslissen over waar de panelen of molens komen te staan of liggen. Behalve de al eerder door het kabinet aangekondigde ‘warme sanering’ van de varkenshouderij, waarbij een financiële prikkel wordt gegeven, worden in het hoofdstuk over de landbouw de kool en de geit voorlopig gespaard. Voor een forse inkrimping van de veehouderij in ons land is in de agrarische sector en in de huidige coalitie geen draagvlak. Verandering van diervoeder en mestopslag moet dit enigszins compenseren. Onder meer door “slimmer landgebruik” denkt men toch aan een reductie van 3,5 Mt in 2030 te kunnen komen. Dat betekent bijvoorbeeld verhoging van het waterpeil in veenweidegebied, waardoor de natuurlijke uitstoot van broeikasgas omlaag gaat. Verder moeten er meer natuurgrond en bos komen en kan klaver het gebruik van kunstmest terugdringen. Een flinke klapper kan gemaakt worden door de kassen van het gas over te laten gaan op geothermie, oftewel aardwarmte. Nadat de hoofdlijnen van het Klimaatakkoord zijn aangeboden aan minister Wiebes, zal die de plannen deze zomer laten doorrekenen door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Planbureau (CPB). Eind augustus, begin september gaat deze doorrekening met commentaar van het kabinet naar de Tweede Kamer. Na een debat in de Tweede Kamer wordt het akkoord op hoofdlijnen met commentaar en aanvullende opdrachten teruggestuurd naar de onderhandelaars van bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties. Die hebben dan tot het einde van dit jaar om de maatregelen uit te werken en van een handtekening te voorzien. Er is nog veel werk aan de winkel, waarbij grote belangen op het spel staan.

Beleggers verliezen vertrouwen in beurs. De meeste beursexperts zijn somber over de rest van dit jaar. Zij verwachten dat er weinig geld te verdienen valt op de beurs door de dreigende handelsoorlog, de naderende Brexit en de monetaire verkrapping in de eurozone en de Verenigde Staten. In een maandelijkse enquête van vermogensbeheerder Actiam geeft bijna de helft van de 74 geraadpleegde beursanalisten aan pessimistisch te zijn over de aandelenmarkt in de tweede helft van 2018. Het aantal pessimisten was in de afgelopen tien jaar niet zo hoog. Slechts 11% van de beleggingsexperts rekent op stijgende beurskoersen in het tweede halfjaar.

Erik Bakker schrijft op DFT: de retoriek van de handelsoorlog zorgt voor volatiele aandelenmarkten en bedrijfsobligatiesmarkten. De verwachte verdere renteverhogingen in de Verenigde Staten ondersteunen de markten ook niet. Ook in Europa is de teneur dat de Europese Centrale Bank (ECB) dit jaar zal stoppen met haar steunaankopen die de markten moeten ondersteunen. Echter dit is niet het geval. Het is een vorm van rebranding, we noemen het geen QE meer, maar we gaan wel in afgeslankte vorm verder. Dit kan en zal de markten in Europa verder ondersteunen. Op dit moment koopt de ECB per maand €30 miljard aan obligaties. Dit zal vanaf september dalen naar €15 miljard tot het einde van het jaar. En dan stopt de QE, in naam dan. De herinvesteringen voortkomende uit de QE van de afgelopen jaren gaan gewoon door. Waarschijnlijk gaat het zelfs om bedragen van €15 miljard per maand. Net zo veel als de ECB vanaf september aan QE doet, alleen noemen we het vanaf januari 2019 geen QE meer. Maar voor de obligatiemarkt zal er vooralsnog weinig veranderen omdat er wel nog obligaties gekocht gaan worden. Het enige verschil is dat het geen nieuw geld is. Maar wat belangrijker is en nog niet helemaal vaststaat, is waarin herbelegd gaat worden en in welk tempo. Nu schrijven de regels voor dat zolang er vanuit QE gekocht wordt, staatsleningen binnen twee maanden worden herbelegd in het land van de oorspronkelijke aankoop. We weten nog niet wat de regels zullen na aanstaande december als QE stopt. Tijdens de persconferentie op 14 juni, maakte ECB-president Mario Draghi een opmerking die in dit opzicht zeer belangrijk te noemen is. Hij zei namelijk dat de centrale bank van plan is de komende maanden de regels over herinvesteringen tegen het licht te houden. „It is an important decision. It’s not marginal one at all”, zei Draghi letterlijk. En daar heeft hij gelijk in. Tijdens de jaarlijkse ECB-conferentie in Sintra (Portugal) herhaalde hij dat weer en voegde er nog eraan toe dat het zal gaan over ‘het ritme van het herinvesteringsbeleid.’ Dit is geen nieuw beleid, ik heb daar eerder al over geschreven. Het monetaire beleid van de ECB is dienstbaar aan de financiële markten. De vraag is in hoeverre dat beleid afgedwongen wordt: met andere woorden ‘de enorme massa’s die de ECB in de markt hebben gepompt, met als gevolg rentetarieven tegen de nul aan, verhinderen de terugkeer naar een gezondere marktwerking. De vraag blijft boven de markt hangen of de opvolger van Draghi, over 17 maanden, dit beleid blijft volgen dan wel rigoureuze veranderingen doorvoert. De optie blijft dan wel: stappen Duitsland en Nederland en misschien ook wel Frankrijk, uit de muntunie/euro? Als dat technisch gezien tot de mogelijkheden behoort.

Rutte c.s. weigeren nog altijd te erkennen dat wij een belastingparadijs zouden zijn. Zogenaamd sluiten wij rulings, deals over belastingtarieven van fiscale producten met multinationals, die allemaal legaal zijn, maar waarover de belastingdienst niet transparant is. Het kabinet verdedigt dat onder verwijzing dat andere Europese landen dat ook doen. Trouw schreef daarover: in een jaar tijd stalden multinationals $57 mrd aan winsten in Nederland om belasting elders te ontwijken. Nederland is wel degelijk een belastingparadijs voor multinationals. Wereldwijd verplaatsten multinationals in 2015 voor $600 mrd aan winsten naar belastingsparadijzen om zo (hogere) belastingen elders te ontwijken. Zo’n $57 mrd daarvan werd in Nederland gestald. Dat multinationals tegenwoordig minder belasting betalen dan vroeger komt vooral doordat zij vaker gebruik maken van belastingparadijzen. Deze gepeperde conclusies staan in een studie van twee Deense en een Amerikaanse econoom die is verschenen op de site van het Amerikaanse National Bureau of Economics Research die resultaten van economisch onderzoek publiceert. De onderzoekers schatten dat zo’n 40 procent van de winsten die multinationals in het buitenland halen (dus niet in hun eigen land) op papier worden weggesluisd naar landen met geen of lage belastingtarieven. In totaal komt dat voor het jaar 2015 neer op $600 mrd. En dat is nog ‘een conservatieve schatting’, zeggen de auteurs. Amerikaanse bedrijven doen het meest aan deze winstschuiverij. Zij zijn goed voor rond de helft van de winsten die in lage-belastinglanden terechtkomen. Europese multinationals zijn goed voor 30% van de $600 mln aan verschoven winsten. De landen van de Europese Unie, vooral de landen die niet tot de belastingparadijzen worden gerekend, en ontwikkelingslanden hebben er het meeste van te lijden. Zij missen inkomsten die ze anders wel zouden hebben gehad. De EU-landen zouden dan 20% meer inkomsten uit winstbelasting hebben ontvangen. Dat noemen ze in de Europese Unie: solidariteit. Volgens de onderzoekers is Ierland het land waar het meeste geld naar toe wordt gesluisd: 106 miljard dollar. Veel Amerikaanse bedrijven hebben op papier hun hoofdkantoor in Ierland gevestigd, tot president Obama daar paal en perk aan stelde. Het Caribisch gebied, Singapore en Zwitserland staan op de plaatsen 2, 3 en 4 en Nederland volgt met een bedrag van 57 miljard dollar op de vijfde plaats, nog voor Luxemburg. Is Nederland nu een belastingparadijs of niet? Ik vrees dat Rutte nog steeds zegt Nederland geen paradijs is, omdat er legale contracten aan ten grondslag leggen. Of dat ook zo is, is weer een ander hoofdstuk.

Dit bericht komt voor mij niet als een verrassing. Ik heb daarvoor al gewaarschuwd in blog 432, waar ik schreef aan de vooravond van het bezoek van Mark Rutte aan Trump in het Witte Huis: “We weten hoe Trump Merkel in het Witte Huis heeft geschoffeerd en hoe Trump zich uitlaat over de Europese politiek en zijn leiders. Ze luisteren niet naar hem en zij voeren zijn dictaten niet uit. Trump is een onbetrouwbaar ‘bevriend staatshoofd’, die onberekenbaar is en die je niet in vertrouwen kunt nemen. En is Rutte nu bij uitstek de politicus die op dit moment Trump moet gaan bezoeken? Zullen Merkel en Macron achter hem blijven staan of laat hij zich door Trump gebruiken voor zijn ‘onbetrouwbare spelletjes’.” Het antwoord daarop is ‘ja’. Nu komt naar buiten dat premier Rutte en president Trump hebben afgesproken dat ze het gesprek over het handelsconflict tussen de VS en de EU samen voortzetten. De twee zijn volgende week allebei op de NAVO- top in Brussel. Volgens Rutte scheelt het dat hij Trump recentelijk nog in Washington heeft gesproken over het conflict, hoewel hij zijn bemiddelende rol in de onderhandelingen niet groter wil maken dan die is. Daar heeft hij eerder over na moeten denken. Hij zal door Trump worden ingezet als een ‘schaar’ tussen Juncker en Trump, waardoor de Europese belangen niet optimaal kunnen worden behartigd. De burgers van dit continent gaan de rekening die Trump gaat presenteren op hun bord. En dat allemaal omdat Rutte zich in het Witte Huis wilde gaan presenteren voordat Juncker de Europese belangen had verdedigd. Nu benadrukt Rutte dat het vooral een zaak is voor de Europese Commissie. “Maar omdat ik er net ben geweest, kunnen we (wie zijn ‘we’) de Europese Commissie wel suggesties doen over hoe ze het kan aanpakken. Komt het einde van de politieke carriere van onze premier in zicht?  De heren Vermeend en van der Ploeg schrijven deze week over de stand van zaken bij de start van het politieke zomerreces van twee maanden en sluiten af met “veranderingen in de wereld gaan zo snel dat al na het vrolijke zomerreces Nederland te maken kan krijgen met de komst van economisch zwaar weer die dan de politieke agenda gaat bepalen. De meeste beursexperts verwachten dat de kans daarop steeds groter wordt en gaan dan ook somber op vakantie. Deze somberheid stoelt op een waslijst met zorgen. Daarbij gaat het vooral om escalerende handelsoorlogen, onzekerheden over de toekomst van de EU, de oplopende rente, de afzwakkende groei in de Eurozone, stijgende loonkosten en de gevolgen van een harde Brexit. En dan is boven water gekomen het hoofdpijndossier bij de fiscus over achterstanden bij de aangifte van de erfbelasting. Door de chaos bij de Belastingdienst van aangiftes van de erfbelasting moeten mensen wel anderhalf jaar wachten tot ze überhaupt bij hun erfenis kunnen komen door grote achterstanden bij de fiscus. Executeurs, die de erfenis uitvoeren, moeten deze namelijk vasthouden totdat ze een definitieve aanslag van de fiscus hebben. „Het stokt bij de afhandeling van de erfenissen”, zegt een woordvoerder van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie. Dat wordt bevestigd door de fiscus en de huidige bewindslieden op Financiën. Mensen die de erfenis van hun overleden ouders zelf afhandelen, zijn niet veel beter af. Op een enkele excuusbrief na is en was er sprake van radiostilte. Formeel heeft de Belastingdienst drie jaar om een aangifte voor de erfbelasting af te ronden. Maar voordat deze chaos ontstond, had de fiscus de zaken vaak binnen drie maanden na het ontvangen van de aangifte geregeld. Notarissen zijn, als ze executeur van een erfenis zijn, sinds een paar jaar zelf aansprakelijk voor een correcte afhandeling met de Belastingdienst. Dus houden zij vaak de erfenis vast tot ze een definitieve aanslag hebben van de fiscus. Erfgenamen moeten door de Belastingdienst-chaos daarom nu maanden langer wachten tot ze de beschikking krijgen over het geld van het overleden familielid. De Belastingdienst laat in een reactie weten de overlast zo klein mogelijk te willen houden. „De inzet blijft dat burgers hier zo min mogelijk last van hebben. We proberen de vertraging zo veel mogelijk te beperken”, zegt een woordvoerder. Hij bevestigt dat erfgenamen zolang deze problemen duren geen rente hoeven te betalen. En hij wijst de nabestaanden erop dat er buiten de deze weken nagenoeg onbereikbare Belastingtelefoon een apart nummer is waar zij met hun vragen terechtkunnen. Een optie is bij de fiscus een voorlopige aanslag over de ingediende aangifte top te vragen. 100% zekerheid geeft dat niet, maar dan ligt er wel een document op tafel. Vorig najaar bleek al dat er grote problemen zijn bij de fiscus bij de afhandeling van de schenk- en erfbelasting. Honderden miljoenen euro’s bleken niet op tijd geïnd te kunnen worden. Het plan was om dat probleem nog dit jaar op te lossen. Maar nu zegt minister Hoekstra dat hem ter ore is gekomen dat de „kans aannemelijk is” dat de planning niet gehaald gaat worden. „We moeten opschalen om de oorspronkelijke snelheid te halen”, aldus de bewindsman. Ook zegt hij dat het zou kunnen zijn dat de problemen ’budgettaire effecten’ hebben. De Kamer heeft al langer kritiek op de gebrekkige informatievoorziening vanuit de fiscus. De coalitiepartijen in de Tweede Kamer besloten echter om desalniettemin niet de regie over de informatievoorziening via een grootprojectstatus naar zich toe te trekken. De Tweede Kamer heeft, nog net voor het zomerreces, aangedrongen om gedetailleerdere informatie van het kabinet, ook bij andere onderdelen, zoals de BTW, van de Belastingdienst. Het is wel de vraag in welke mate de vorige twee bewindslieden op Financiën, minister Jeroen Dijsselbloem (2012-2017) en staatssecretaris Eric Wiebes (2014-2017), hiervoor medeverantwoordelijk voor zijn. Het is maar dat U dit weet. Wie dit lijstje ziet zou inderdaad pessimistisch worden, maar aan de andere kant zijn er ook signalen die erop wijzen dat er aan oplossingen wordt gewerkt. Toch zou het kabinet Rutte III er verstandig aan doen om in de Miljoenennota ook een ‘slecht weer’ scenario op te nemen. Waar de heren overheenstappen voor de komende jaren zijn de kosten die die de overheid, het bedrijfsleven en de burgers, in Nederland, in de Europese Unie in feite wereldwijd, gemaakt moeten worden om te voldoen aan het Klimaatverdrag zoals dat in Parijs is afgesproken en later is geëvalueerd. Het is wel een werkscheppend project, uitdagend, waar veel kapitaal vernietigend gaat worden als gevolg het waardeloos worden van investeringen (als gevolg van de energietransitie (fossiele brandstoffen als steenkool, aardgas, aardolie en bruinkool en de omschakeling naar duurzamer energie) waarvoor veel geld moet worden geïnvesteerd, ook in onderwijs en de wetenschap en in onze samenleving. Daarbij komt ook dat er bewegingen zijn ontstaan in het brexit dossier. Het Britse kabinet is akkoord gegaan met de Britse onderhandelingsvoorwaarden voor een zachtere brexit. Premier Theresa May bereikte overeenstemming met de ministers in haar kabinet. De regering is het eens geworden over een milder Brits standpunt in de onderhandelingen met de EU over handels- en douanezaken. Daarmee komt een eind aan maandenlang gesteggel binnen de Britse Conservatieve Partij, die de voortgang van het brexitproces nagenoeg tot stilstand had gebracht. Dit vaak tot ergernis van de EU-onderhandelaars. ,,Ons voorstel zal een vrijhandelszone tussen de EU en Groot Brittannië creëren, dat regels bevat voor handel in landbouw- en industriële producten”, zo is te lezen in de verklaring van May. In het Britse voorstel verdwijnt het vrij verkeer van personen, waardoor de douanepoorten zullen terugkeren aan de Britse grenzen. Het is de vraag hoe Europa gaat reageren op de nieuwe Britse voorstellen, waarvan Europa eerder al heeft gesteld dat ze niet zullen meewerken aan de brexit als Londen probeert de krenten uit de pap te halen. Michel Barnier, brexitonderhandelaar namens de EU, hield zich in een eerste reactie op de vlakte: ,,We moeten maar zien of het voorstel aanknopingspunten biedt om tot een akkoord te komen”, schreef hij op Twitter.

De leider van Noord-Korea, Kim, heeft Trump een brief geschreven dat Noord-Korea zijn kernprogramma alleen dan zal gaan afbouwen als de VS dat in gelijke mate gaat doen. Deze reactie was voorspelbaar.

© 2018 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 6 juli 2018; week 27: AEX 553,62; Bel20 3770,67; CAC40 5375,79; DAX 30 12.496,17; FTSE 100 7.617,7; SMI 8695,96; RTS (Rusland) 1173,47; DJIA 24.456,48; NY-Nasdaq 100 7207,33; Nikkei 225 21.788,14; Hang Seng 28.315,62; All Ords 6355,7; SSEC 2.747,23; €/$1,175447; BTC/USD volatile: $6579,6; 1 troy ounce goud $1254,50; dat is €34.307,34 per kilo; 3 maands Euribor -0,32% (1 weeks -0,378%, 1 mnds -0,372%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,453; 10 jaar VS 2,8232%; Belgische Staat 0,672%, 10 jaar Duitse Staat 0,293%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,01%, Japan 0,0205%; Italië 2,688%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,319, elders €1,369.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.