UPDATE 07032020/521 Rutte devalueert het begrip excuses

Dit blog zal deze week een breder scala van actualiteiten dan gebruikelijk: de financiële/economische gevolgen van het coronavirus, de klimaatplannen van Rutte III, een oprukkend leger van vluchtelingen vanuit Idlib richting Europa en het monetaire beleid en de gevolgen daarvoor voor spaarders en pensioenfondsen. Wat mij deze week erg stoorde was de reis van de premier naar Zeeland, om daar voor de tweede keer ‘sorry’ te gaan zeggen tegen de Zeeuwen. Het ontgaat mij waarom hij tot twee keer zijn excuses gaat aanbieden voor besluiten die hij en zijn regering, bij volle bewustzijn, hebben genomen. Ze werden gechanteerd door de mariniers, die niet naar Vlissingen wilden en de vrees dat er een leegloop zou ontstaan. Dat was een aanname waarvoor het kabinet is gezwicht. Voor die zwakte heeft hij twee keer excuses gaan aanbieden. Maar waarvoor? Er was een deal met de Zeeuwen en die hebben ze zonder overleg in de prullenmand gegooid. En dan twee keer gaan zeggen dat hem (en zijn kabinet) dat spijt. Nee, zo werkt dat in een volwassen samenleving niet: man aan man, woord aan woord. Wat is de waarde nog van excuses die door een politicus/politica worden aangeboden? NUL!!

Libanon 9 maart 2020 bankroet

Libanon kan zijn schulden niet meer betalen. Het land blijft aanstaande maandag in gebreke wanneer het verplichtingen ten aanzien van leningen niet kan nakomen. Het land zou 9 maart een miljard euro aan kredietverleners moeten afdragen. Maar premier Hassan Diab zei vandaag dat het land de schuldenlast niet meer kan dragen en dit onmogelijk is. Het geld wat het land nog aan buitenlandse deviezen heeft, is volgens Diab hard nodig voor basisbehoeften van de bevolking. Het land telt zes miljoen inwoners onder wie anderhalf miljoen Syrische vluchtelingen. De economie van het land is al jaren gestagneerd en de omvang van de staatsschuld is gelijk aan 170% van het bruto binnenlands product (bbp). De regering hoopt dat met de crediteurs kan worden gesproken over een herstructurering van de schulden en mogelijk afschrijving van een deel ervan. (bron: DFT) Het grote probleem van dit land zijn het kwart aan Syrische vluchtelingen in het land. De internationale gemeenschap wist dat de last van de 1½ miljoen vluchtelingen het draagvlak van dit kleine land verre overtrof en dat op enig moment tot grote financiële problemen zou leiden. De verplichtingen naar de toekomst verschuiven is zinloos, de enige oplossing is het verlies nemen en een oplossing vinden voor het vertrek van de vluchtelingen.

Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling

De OESO verwacht dat de uitbraak van het coronavirus een ½% economische groei gaat kosten. In het eerste kwartaal is zelfs kans op krimp. Het vertrouwen bij bedrijven en op de financiële markten is gedaald. Deze denktank waarschuwt dat overheden niet veel mogelijkheden hebben om de impact van het virus te beperken. Er bestaat geen oplossing voor de verstoorde handelsstromen en fabriekssluitingen en het onderbroken reizigersverkeer. Eerder werd gerekend op een mondiale groei van 5,9%. Voor China is de verwachte groei 5%, dat was 6%. (bron: NOS) De uitgesproken verwachting van een krimp met een ½%, komt mij wat optimistisch voor. Daarbij moet worden bijgeteld de dalende wereldhandel en de daaraan gekoppelde terugvallende economische groei (in de eurozone in 4/2019 +0,1%). Ik hou rekening met een val in een recessie.

Centrale banken staan wereldwijd klaar om in te grijpen vanwege de verspreiding van het coronavirus. De Bank of England (BoE) beloofde „alles te doen wat nodig is” om de financiële en monetaire stabiliteit van het Verenigd Koninkrijk te waarborgen. De Japanse centrale bank zegde toe ervoor te zorgen dat de financiële markten in het land liquide blijven. Zowel de BoE als de BoJ zeiden niet welke beleidsinstrumenten zullen worden ingezet als het zover is. De voorzitter van de Amerikaanse Federal Reserve, Jerome Powell, zette vorige week al de deur op een kier voor een nieuwe renteverlaging. Economen bij Goldman Sachs voorspellen dat veel centrale banken binnenkort de renteknop omlaag draaien. Dat zal de grootste ingreep zijn sinds 2008, denken zij. Ministers van Financiën van de G7-landen zullen overigens binnen enkele dagen met elkaar bellen om maatregelen af te spreken om de verspreiding van het virus in te dammen. (bron: DFT) De problemen nemen toe en beleggers verliezen het vertrouwen in de markt. Ik geloof niet in het opnieuw verruimen van de markten. Als sectoren en bedrijven blijven waarschuwen voor dalende omzetten en winsten zullen beleggers niet zo snel instappen, ook al krijgen ze rente toe betaald op geleend geld.

Op https://www.bnr.nl/podcast/kees-de-kort/10403963/centrale-banken-doen-het-opnieuw-verkeerd zei Kees de Kort deze week: Ook tijdens de coronacrisis laten de centrale banken zien dat ze – onbedoeld – de economie aan gort helpen. De economie is al jaren kwetsbaar, wat voorkomen moet worden is dat het grote publiek nerveus wordt, anders krijgt de economie nóg een tikje de verkeerde kant op. Dus wat willen de centrale banken voorkomen? Dat die extra onrust onder het publiek vanuit de financiële markten komt. Dus de centrale banken gaan de financiële markten gerust stellen: de zaken lopen niet spaak, wij garanderen rust. Toch is er onrust onder de mensen, maar niet over of vanuit de economie, maar vanwege het virus. Dus de inspanningen van de centrale banken om de financiële markten rustig te houden hebben in deze context helemaal geen zin.

De president van de Nederlandsche Bank, Klaas Knot zei vorige week in Amsterdam niets nieuws (RD 27-2). Dat de economie in de eurolanden volgend kwartaal in een recessie terecht komt, is vrijwel zeker. Dat de wereldhandel daalt en de economische groei wegzakt, mede door de maatregelen rond het coronavirus, is geen discussiepunt. De schaarse producten zullen duurder worden met een stijgende inflatie en een dalende koopkracht, de werkeloosheid zal weer stijgen en er komt snel een einde aan de stijgende lonen. Wat veel interessanter is, is met welk monetair beleid de ECB daarop gaat reageren. De monetaire autoriteiten hebben geen tools meer in hun gereedschapskist, die kunnen worden ingezet. De geldmarkten nog verder oppompen zal de problemen voor de banken, verzekeraars en financiële instellingen, de spaarders en de pensioenfondsen alleen maar vergroten. De waarde van geld daalt evenredig met de stijgende negatieve rentes, de inflatie en de fiscale heffingen. Is dit monetaire beleid wel duurzaam voor nu en komende generaties? Of is het de onmacht van de monetaire autoriteiten het volledig uit de hand gelopen beleid weer in gezonder en stabieler vaarwater te manoeuvreren? Als de waarde van ons geld daalt, tot welke gevolgen kan dat dan leiden? Onze knappe koppen zijn bezig de problemen vooruit te schuiven door ”pot te verteren”.

Het Centraal Planbureau (CPB) verwacht dat de Nederlandse economie ietsjes harder gaat groeien dan eerder verwacht, meldde het CPB. Het planbureau gaat uit van een economische groei van 1,4%, 0,1% hoger dan een eerdere voorspelling in december. Het CPB waarschuwt wel dat de uitbraak van het coronavirus de raming onzeker maakt. De economische groei voor dit jaar wordt onder meer hoger ingeschat door de gang van zaken op de Nederlandse arbeidsmarkt. Het CPB merkt op dat de krappe arbeidsmarkt leidt tot hogere lonen, wat gecombineerd met een lastenverlichting leidt tot een hogere koopkracht. Daardoor zal de koopkracht dit jaar toenemen naar 2,1%, schrijft het planbureau. Het CPB maakt wel de kanttekening dat de economische impact van het coronavirus op dit moment nog moeilijk te voorspellen is. Bij de raming is uitgegaan van een scenario waarin de uitbraak van het virus snel onder controle komt. Het planbureau heeft ook een scenario opgesteld waarin de COVID-19-uitbraak niet snel wordt aangepakt en zich verder verspreidt. In dat geval kost het coronavirus de economische groei 0,5% in 2020 en 0,3% in 2021. In dat geval zou de economische groei dit jaar uitkomen op rond de 1%. “Het is duidelijk dat het coronavirus nu al een negatief effect heeft op de economie. Als de verspreiding van het virus niet snel tot staan wordt gebracht, zal dit de economische groei verder negatief beïnvloeden”, schrijft de nieuwbakken CPB-directeur Pieter Hasekamp. (bron: nu.nl) Wat moet ik met deze positieve benadering voor de economie in de komende 2 jaar, als de gevolgen van de dalende wereldhandel en de afname van de economische groei in de eurozone (die waarschijnlijk dit kwartaal al in een recessie terecht komt), de schade die het coronavirus gaan veroorzaken op meerdere sectoren in het bedrijfsleven (Nederlanders boeken minder reizen, toeristenindustrie loopt terug, dalende horecaomzetten, vracht en personenvervoer in de lucht, minder cruisereizen) het risico van het mislukken van de Brexit-onderhandelingen en de terugvallende bouwactiviteiten in ons land. Tegenover de hogere koopkracht door de gestegen lonen staat wel dat het aantal Nederlanders dat gebruikmaakt van de voedselbank in 2019 verder is opgelopen naar 151.000, een groei van 8%. Vooral het aantal mensen dat langdurig gebruikmaakt van de voedselbank neemt toe. In 2018 waren er 140.000 mensen die naar de voedselbank gingen. De Vereniging van Nederlandse Voedselbanken denkt dat de forse stijging het gevolg is van een campagne die de drempel moet verlagen voor Nederlanders om naar de voedselbank te stappen. Opvallend is de stijging van het aantal voedselbankklanten dat na drie jaar nog afhankelijk is van voedselhulp. Het aantal groeide naar 15% van het totale aantal klanten, vier jaar geleden was dat nog 6%. De Vereniging van Nederlandse Voedselbanken stelt dat dit past bij de door het CBS gesignaleerde trend dat de langdurige armoede in Nederland toeneemt. Deze week zijn de onderhandelingen begonnen de EU en het VK over een vrijhandelsverdrag. De verwachtingen daarover zijn niet hooggespannen. Die deel ik. Ik denk dat er bij de Engelsen nog steeds een onbetaalde rekening ligt van de kosten die zij hebben gemaakt voor de bevrijding van Europa van het Duitse naziregime met geld, oorlogsmateriaal en mankracht (450,000 slachtoffers). In hun ogen pleegde de Fransen verraad door na de oorlog in zee te gaan met de verliezers van de Tweede Wereldoorlog en dat Britten aan hun lot over te laten. Engelsen zijn een sterk volk, dat hebben ze in WOII wel laten zien tijdens de Duitse luchtaanvallen in 1940-1941. Nee, dat zijn ze nog niet vergeten. Ik begrijp ook niet waarom de 27 EU-regeringsleiders afgelopen jaar premier May meerdere keren tot op het bot hebben vernederd. Ik begrijp ook niet waarom deze regeringsleiders de Fransman Barnier hebben belast namens hen de onderhandeling met de Britten te voeren. Let op mijn woorden: dit gevecht eindigt met twee verliezers, alleen de Engelsen zullen de armen ineen slaan en binnen de EU zullen landen elkaar verwijten gaan maken, want ook voor een aantal landen, waaronder Duitsland en Nederland, zal verlies van handel (ook de visserij) optreden. De aandelenkoersen herrezen deze week uit hun as, door de toezeggingen van een aantal centrale banken dat zij de financiële markten zullen ondersteunen. Dat betekent nog meer geld in de geld- en kapitaalmarkten pompen. Maar helpen zij daarmee de bedrijven die worden getroffen door de Amerikaanse sancties en heffingen in de handelsoorlogen die Trump voert? Nee. Helpen zij beleggers met verhoging van hun rendementen op lange-termijn-beleggingen? Nee. De koersvorming op de kapitaalmarkten is opgeblazen door de geldexplosie van de centrale banken. De verwachtingen en aannames voor toekomstig rendement hebben vormen aangenomen die weinig realistisch zijn. En die ontwikkelingen worden nu weer verder aangewakkerd door het monetaire beleid. Dat is geen macht van de monetaire bobo’s maar pure onmacht. Hun gereedschapskisten zijn leeg, waardoor ze de financiële markten niet meer kunnen sturen naar ‘gezondere’ wegen. We zijn overgeleverd aan de machten van de speculanten, die slechts voor winst op de korte termijn gaan. Maar wie is daarmee gebaat? Een economie moet gericht zijn op rendementen van investeringen op de langere termijn. In dat toekomstbeeld zijn speculanten een dissonant. De grote problemen van dit moment worden niet alleen veroorzaakt door een gebrekkige visie van onze politici maar zeker ook van onmachtige monetaire leiders. Ik vind dat dit maar een gezegd moest worden. Lees het artikel hieronder in deze context.

Het landsbestuur onder de loep

Iedere dag weer worden we in de media geconfronteerd met de ‘staat van Nederland’. Hier een synopsis van taken die uit de hand lopen. Over de enorme problemen bij de Belastingdienst, heb ik al eerder geschreven en daar komen iedere week wel nieuwe zaken aan de oppervlakte. Ook bij het functioneren van de UWV zijn uitroeptekens te plaatsen en daar deze week bij “fraude bij ziektemeldingen door Poolse arbeiders’. Hier een aantal krantenkoppen van deze week: “De EU moet desnoods met dwang naar een klimaatneutraal 2050”, “Geen regie, geen gevoel van urgentie”, “Asielboete kost één miljoen per week”, “Geen mondkapjes: geen behandeling bij het Academisch Centrum Tandheelkunde Amsterdam”, “Kansongelijkheid voor arme kinderen neemt toe”, “Half miljoen euro boete voor verkoop persoonsgegevens van leden van de Tennisbond”, “EU-delegatie naar Ankara voor gesprekken over blokkade Syrische vluchtelingen naar Europa’, “55-jarige man hielp de onderwereld met het witwassen van crimineel geld via hawala-bankieren”, “Een cynisch machtsspel over de ruggen van vluchtelingen, terwijl er een humanitaire ramp gaande is”, “Hij moet bescherming krijgen, als getuige tegen Assad en omdat hij in de war is. Beide kreeg hij hier niet”, “Justitie is grip op cijfers IND kwijt”, “Pensioenfondsen krijgen opnieuw een dreun”, “Woede over afsluiten twee cruciale bruggen door RWS”, “Fiscus hield 31 miljoen in eigen zak”, “Idlib: ziekte en honger in Syrische kampen”, “Woekerprijzen voor (verboden) onderverhuur sociale woningen in Amsterdam”, “Rechtspraak: door capaciteitsgebrek uitstel van 22.700 strafzaken”.

IND onderbezet: kost €1 mln per week

De Immigratie- en Naturalisatiedienst IND moet dit jaar naar verwachting €70 mln betalen aan asielzoekers vanwege te trage asielprocedures. Dat staat in een interne nota van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Het bedrag is vier keer zo hoog als de inschatting die staatssecretaris Broekers-Knol in november aan de Tweede Kamer heeft gemeld. De IND heeft zes maanden de tijd om asielaanvragen te beoordelen. Als dat langer duurt, kan een asielzoeker een dwangsom eisen voor elke dag extra vertraging. De vergoeding, die in principe kan oplopen tot €15.000, moet de IND dwingen om de asielprocedure op tijd af te ronden. Broekers-Knol schreef in november aan de Kamer dat de IND vorig jaar al €5,5 mln aan deze vergoedingen kwijt was. Voor dit jaar verwachtte ze €17 mln uit te keren aan asielzoekers die te lang op het oordeel van de IND moeten wachten. De staatssecretaris kondigde toen al een extern onderzoek aan naar de oplopende wachttijden. Uit een interne nota en een ongepubliceerde rapportage maakt NRC op dat de problemen veel groter zijn. Zo staat in de stukken dat de “dwangsomverplichting bij de IND met €1 mln per week oploopt”. (bron: NOS)

Coronavirus en de maatschappelijke reacties

Het aantal besmette personen bedraagt 107.516, waarvan 80.695 in China, 7.313 in Zuid-Korea, 6.566 in Iran, 5.883 in Italië en Nederland op de 13 plaats met 265 besmettingen. 3,4% van de besmette personen: 3.600 zijn overleden en 60.132 (56%) zijn genezen. In Noord-Italië zijn 16 miljoen inwoners in quarantaine geplaatst, voorlopig tot 3 april.

Huisartsen hebben het sinds enkele dagen uitzonderlijk druk met het behandelen van telefoontjes van mensen die ongerust zijn over het coronavirus, zei de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) in gesprek met NU.nl. De LHV maakt zich zorgen over deze plotselinge ontwikkeling. “De telefoontjes zorgen nu al voor een verhoogde druk bij huisartsen”, zegt een woordvoerder van de LHV. “Hoe gaat dit zich de komende dagen ontwikkelen?” Volgens de woordvoerder hebben mensen vooral vragen over de aangescherpte richtlijnen van het RIVM. Mensen die gebieden waar het coronavirus heerst hebben bezocht, moeten volgens deze richtlijnen een dag thuisblijven. Ook willen velen met de huisarts overleggen, omdat zij zich zorgen maken over de uitbraak van het COVID-19-virus. Volgens de LHV is het niet de bedoeling dat huisartsen deze taak op zich nemen. De vereniging ziet het liefst dat mensen met vragen over het coronavirus eerst het noodnummer van het RIVM bellen of Thuisarts.nl raadplegen. “Daarna komt pas de huisarts en eventueel de GGD in beeld”, aldus de woordvoerder. Het COVID-19-virus (coronavirus) in het kort:

  • Het virus verspreidt zich vooral via hoest- en niesdruppeltjes die kort in de lucht hangen. Wie geen symptomen vertoont, vormt amper besmettingsgevaar.

  • Iemand kan gemiddeld twee à drie anderen besmetten (minder dan bij bijvoorbeeld mazelen). Dit cijfer daalt echter door alle voorzorgsmaatregelen.

  • Verreweg de meesten hebben lichte (griepachtige) klachten.

  • Bijna alle sterfgevallen betreffen oudere of al zieke mensen. (bron: nu.nl)

Wat nu aan de orde komt is de vraag hoe gevaarlijk is dit (griep)virus voor gezonde mensen? Op zich is het een milde griep, waarvan iedereen, behalve de drie risicogroepen, na een paar weken onder de wol en wat paracetamol weer aan het werk kunnen. Voor die groep zijn geen ziekenhuisbedden nodig. Anders is het met de kleine groep van 2% tot 5% voornamelijk ouderen en mensen met een zwakke gezondheid b.v. astma. Daar kunnen slachtoffers vallen, maar hoe groot die groep is is niet vast te stellen want in normale tijden sterven er ook ieder etmaal mensen.

De Europese Centrale Bank staat klaar om in actie te komen

Zodra de coronacrisis de economie hard raakt, schrijft https://www.telegraaf.nl/financieel/335226151/baas-franse-centrale-bank-waarschuwt-voor-paniek-om-coronavirus . Maar het kabinet en andere Europese regeringen zijn dan ook aan zet. Zij kunnen de economie ook stimuleren. De president van de Franse centrale bank, François Villeroy de Galhau, zegt in een exclusief interview met DFT dat hij een recessie in de eurozone door het coronavirus niet uit durft te sluiten. Maar vooralsnog blijft hij optimistisch: „De groei in de eurozone zou dit jaar positief moeten blijven.” Wat zijn de economische risico’s van het coronavirus? „De menselijke gevolgen zijn natuurlijk het ernstigst. En het is nog te vroeg om de economische consequenties in cijfers te vangen. Voordat het virus uitbrak, zagen we tekenen van stabilisering en aantrekkende groei. Dit zorgt zonder twijfel voor negatieve gevolgen voor productie en economische groei. De omvang hiervan weten we nog niet.” Oud-DNB-president Nout Wellink waarschuwt zelfs voor een recessie. „De groei zou positief moeten blijven in de eurozone dit jaar. De groei in Nederland is behoorlijk veerkrachtig, net als in Frankrijk en de VS.” In Duitsland is de economische groei 0%. „Ik ga geen voorspellingen doen over andere landen. Maar we weten dat de groei in Italië en Duitsland achterblijft bij de rest van de eurozone. De negatieve impact van het coronavirus hangt af van de duur van de uitbraak. Er zijn duidelijke effecten aan de aanbodkant van de Chinese economie en nu ook elders. Maar gaat het ook effect hebben op de vraag bij consumenten en op de export? Het is de vraag of er een tijdelijke dip komt of een langdurige. Een andere punt is de psychologie: vaak is bij zulke schokken de angst en onzekerheid schadelijker dan het virus zelf.” Moet de ECB in haar rentebeleid rekening houden met deze effecten? „Ons huidige monetaire beleid is al zeer ruim en werkt als een economische stabilisator. Verder zorgen we dat banken voldoende liquiditeit hebben. Banken kunnen daardoor krediet verstrekken aan bedrijven die tijdelijk met problemen door de viruscrisis kampen. Maar het monetaire beleid moet niet langer het enige antwoord zijn. Daarom moeten overheden ook hun steentje bijdragen.” De markten rekenen al op extra stimulans van de ECB. Die gaat er niet komen? „We maken beleid op basis van onze eigen analyse. Als het nodig is, staan we klaar om passende en gerichte maatregelen te nemen, waarbij we de liquiditeitsbehoeften van banken en bedrijven in ogenschouw nemen. Bovendien moeten overheden die er ruimte voor hebben, het begrotingsbeleid gebruiken.” Wat moet de Nederlandse overheid doen? „Jullie doen dat al heel goed. In de begroting voor 2020 is fiscale ruimte gebruikt om de belastingdruk voor huishoudens te verlagen en zo de koopkracht te stimuleren. En in de toekomst kan ook worden geïnvesteerd in digitalisering en de energietransitie. Nederland laat zien hoe het moet, in Duitsland gaat het langzamer.” In september kwam de ECB opnieuw met een stimuleringspakket. Wat vindt u van het gebruik van deze instrumenten in de huidige economische situatie? „Daar was destijds discussie over, ik behoorde tot het kamp dat vraagtekens zette bij een deel van die maatregelen. Maar het ruime monetaire beleid heeft ongetwijfeld een positief effect op de economie gehad. Sinds 2014 zijn er in de eurozone 11 miljoen banen gecreëerd, waarvan tussen de 2 en 3 miljoen dankzij het ECB-beleid. We moeten niettemin de bijwerkingen in de gaten houden.” Waarom verlaagt de ECB steeds de rente terwijl er geen crisis meer is? „Lage rentes hebben andere, structurele oorzaken buiten het monetaire beleid. Er is een wereldwijde trend dat de rente aan het dalen is, door vergrijzing, lagere productiviteit en hogere spaartegoeden. Dat betekent dat de centrale bank nieuwe instrumenten nodig heeft. Want als de evenwichtsrente al structureel lager ligt, dan zijn renteverlagingen alleen niet meer voldoende. Dan dreigt conventioneel monetair beleid steeds minder effectief te worden. Daarom hebben we onconventionele instrumenten ook nu nodig.” Moet u om die reden niet kijken naar het inflatiedoel van de ECB? „We houden vast aan ons mandaat: duurzame prijsstabiliteit. Het ECB-beleid kan alleen cyclische problemen in de economie aanpakken, niet de structurele problemen. Daarom zijn hervormingen door de eurolanden zelf nodig..” Veel mensen begrijpen niet waarom u met uw rentebeleid de pensioenen in de problemen brengt. „Pensioenen worden beïnvloed door de rentestand, maar ook door economische groei. Het monetair beleid steunt, zonder twijfel, de groei nu en in de toekomst. Dus je moet ook kijken naar deze positieve impact. Huishoudens in Nederland profiteren ook van de lage rente via hogere werkgelegenheid en goedkopere hypotheken. Dus kijk naar de economie als geheel.” Onthou de naam: François Villeroy de Galhau, die hier aan het woord is. Ik vraag mij af, wat ik moet met zijn commentaar op de gestelde vragen van een deskundige. Puntsgewijs zal ik reageren op zijn uitspraken. „De groei in de eurozone zou dit jaar positief moeten blijven.” Maar de realiteit is dat in het laatste kwartaal de economieën van de drie grootste landen: Italië, Frankrijk en Duitsland de slechtst presterende zijn in de eurozone. Waar moet die groei uit de 19 eurolanden dan vandaan komen als Italië zwaar getroffen wordt door het coronavirus? De menselijke gevolgen zijn natuurlijk het ernstigst. Die zijn maar zeer beperkt in relatie tot de financieel/economische schade die het virus wereldwijd aanricht. Voordat het virus uitbrak, zagen we tekenen van stabilisering en aantrekkende groei. Aan de cijfers van het vierde kwartaal zijn die niet zichtbaar, behalve dan dat de eurozone nog niet is weggezakt in een krimp. ‘We zagen tekenen van’ waren die ontwikkelingen er wel of wilde iedereen elkaar wijsmaken dat ze er waren? De groei in Nederland is behoorlijk veerkrachtig, net als in Frankrijk. In het 4e kwartaal was de economische groei in Nederland 0,4%, in Frankrijk 0,1% en in Duitsland 0,0%. En er zijn tekenen dat die cijfers dit jaar terugvallen in een krimp. Hoe veerkrachtig zijn de economieën in West-Europa? Die valt in het niet in vergelijking tot veel EU-landen in Oost-Europa. Ons huidige monetaire beleid is al zeer ruim en werkt als een economische stabilisator. Dat laatste betwijfel ik. In ieder geval slaagt het beleid van de ECB er niet in de West-Europese economieën uit het slop te trekken. Ook al gaat de ECB nog meer gratis geld in de markt pompen dan treedt een tegengesteld effect op, omdat voor dat geen sociaal en maatschappelijk draagvlak is. De kapitaalmarkten hebben behoefte aan rust, aan zekerheid en duurzaamheid en dat levert de ECB met dit beleid juist niet. Als het nodig is, staan we klaar om passende en gerichte maatregelen te nemen, waarbij we de liquiditeitsbehoeften van banken en bedrijven in ogenschouw nemen. Maar die aanpak dient alleen maar de belangen van de handelaren, die in het gokpaleis werken: de kapitalisten die handelen met korte termijn transacties. En wat doen de dealers in dienst van de banken met dat gratis geld van de ECB? Juist, speculeren. Het ruime monetaire beleid heeft ongetwijfeld een positief effect op de economie gehad. Maar daarbij moet wel worden meegewogen welke prijs daarvoor betaald moet worden, gezien de negatieve bijwerkingen die dat beleid heeft veroorzaakt en nog altijd doet. Kijk naar de dekkingsgraden van de pensioenfondsen en de negatieve opbrengsten op spaargelden. „Lage rentes hebben andere, structurele oorzaken buiten het monetaire beleid. Er is een wereldwijde trend dat de rente aan het dalen is, door vergrijzing, lagere productiviteit en hogere spaartegoeden. Dat betekent dat de centrale bank nieuwe instrumenten nodig heeft. Hier slaat Villeroy de Galhau de spijker op de kop. Er moet een heel ander monetair beleid komen. Maar dat is er niet en het komt er ook niet aan. Zo is de vraag welke waarde inflatie heeft in die nieuwe aanpak. Al geruime tijd zet ik daar vraagtekens bij zolang de waardestijging van onroerend goed geen deel uitmaakt van de bepaling van de inflatie (wel de huurprijs). Er kan wel worden gesteld dat de vergrijzing en de stijgende spaargelden (hetgeen bestedingen afremt, kijk maar eens naar de kringloopwinkels, die duurzaam handelen door oude goederen weer in omloop brengen) een probleem vormen, maar dat is een gegeven, dat nog zeker drie decennia voortduurt. De behoefte van ouden van dagen neemt af en in de schaarse en ook nog vage toekomstbeelden wordt hieraan geen aandacht geschonken. Dat is voor de monetaire autoriteiten een gegeven, waarop ze geen invloed hebben. Daarop moeten de politieke leiders worden aangesproken, maar die hebben zich de laatste jaren laten toejuichen dat ze erin waren geslaagd de staatsschuld terug te brengen. Alsof dat voor het volk een topprestatie was.

De wispelturigheid van de economie ondermijnt hoe gelukkig Nederlanders zich voelen. Volgens De Nederlandsche Bank (DNB) is het daarom van belang er voor te zorgen dat de Nederlandse economie zich stabieler ontwikkelt. Dat kan bijvoorbeeld door het pensioenstelsel schokbestendiger te maken of via het afbouwen van fiscale voordelen van een eigen huis. Het is al langer bekend dat de Nederlandse economie in de afgelopen decennia wat betreft groei sterker op en neer ging dan in veel andere Europese landen. „Een volatiele economie kent niet alleen hogere pieken, maar ook diepere dalen, met alle gevolgen voor de arbeidsmarkt van dien”, benadrukt de centrale bank. Denk aan werkloosheid en ontslagen. De Nederlandse economie staat er nog altijd goed voor, al zijn de jaren van vette groei voorbij. Wel kan het nieuwe coronavirus „in potentie grote schade aanrichten” als de verspreiding van het virus niet snel tot staan wordt gebracht. DNB merkt op dat een recessie door de meeste mensen als ruim twee keer onprettiger wordt ervaren dan dat een fase van hoogconjunctuur hen gelukkig maakt. Aangezien veel mensen hun identiteit ontlenen aan hun baan, maakt werkloos worden mensen aantoonbaar ongelukkiger. Onderzoek laat volgens DNB zien dat ontslag zelfs langer en veel sterker negatief doorwerkt op ons geluk dan vele andere levensgebeurtenissen, zoals een scheiding of het overlijden van een naaste. Sowieso gaat het met Nederland economisch de komende tijd waarschijnlijk wat minder. DNB-president Klaas Knot wees er eerder al op dat de Nederlandse economie er nog altijd goed voorstaat, maar „de jaren van vette groei” zijn, volgens hem, wel voorbij. Voor de periode 2020-2025 wordt een groeitempo van gemiddeld 1,3% per jaar verwacht, beduidend minder dan de 2,3% jaarlijkse groei in de afgelopen vijf jaar. De waarschuwing die DNB geeft is terecht: de tijd van de ‘vette varkens’ is voorbij. We zullen een stapje minder gaan zetten, of we dat wel willen of niet. De aanname van een economische groei tot 2025 van 1,3% is wat voorbarig. De centrale bank neemt daarin niet mee de mogelijk dat er ‘schokken’ gaan optreden, zoals de gevolgen van het corona-virus, de terugval van de wereldhandel door de handelsoorlog die Trump voert, de vertraging die optreedt door klimaat- en milieumaatregelen (CO2, stikstof, fijnstof, PFAS) en bescherming van de natuur en uiteraard de ongewisse afloop van de Brexit-onderhandelingen. Ook kan een negatieve invloed uitgaan van een recessie in een aantal eurolanden, waarmee wij een intensieve handel drijven.

Voormalig centralebankpresident Nout Wellink verwacht dat “delen van de wereld” in een recessie belanden als het coronavirus verder om zich heen blijft grijpen. Hij zei dat in het KRO-NCRV-programma ‘1 op 1’ op NPO Radio 1. Volgens de oud-president van De Nederlandsche Bank (DNB) geeft de uitbraak van het coronavirus veel landen waarschijnlijk het laatste zetje richting een recessie. Wellink gaf presentator Sven Kockelmann “groot gelijk” toen die stelde dat “we” weer in een recessie belanden als de coronacrisis langer doorzet. Of Wellink daarmee expliciet Nederland bedoelde bleef onduidelijk. Kockelmann wees voordat hij de stelling aan Wellink voorlegde wel op de Nederlandse economische afhankelijkheid van China en de lage groeicijfers in de Europese Unie. Eerder in het interview wees Wellink al op de haperende groei in Duitsland en Italië en zei hij te verwachten dat die landen “in de mincijfers” komen. “China hield de groeicijfers met enige moeite op 6%. Nu komt daar een klap bovenop, dus het effect van China is ook relatief groot”, zei Wellink, die tegenwoordig toezichthouder is bij de staatsbank Bank of China. De Verenigde Staten doen het volgens Wellink minder dan verwacht. Daarnaast ziet hij problemen in ontwikkelingslanden. “Als gevolg is een recessie in delen van de wereld naar mijn gevoel zeer waarschijnlijk”, zei hij. “Of Amerika door de bodem heengaat, weet ik niet”, voegde Wellink toe. “Daar zit meer marge in.” Wellink liet weten voorlopig niet terug te keren naar China. “Mijn contacten onderhou ik nu via de de mail of via teleconferenties.” (bron: DFT)

Het Amerikaanse stelsel van centrale banken, de Federal Reserve (Fed), verlaagde onverwachts de rente dinsdag met 0,5%. Hierdoor moet lenen voor bedrijven uiteindelijk goedkoper worden en dit zou de economie een nieuwe stimulans moeten geven. De FED reageerde hiermee op de flinke koersdalingen op beurzen vorige week, toen het coronavirus zich verder over de wereld verspreidde. Aandelenmarkten noteerden toen het grootste weekverlies sinds de financiële crisis van 2008. In Europa sloten aandelenmarkten verdeeld. De AEX-index was dinsdag geëindigd 1,48% in de plus, maar op Wall Street was de stemming tegengesteld aan de verwachtingen: de DJIA sloot op 25.917,41 (-2,94%) en de Nasdaq 100 op 8594,49 (-3,19%). De G7-landen, Canada, Duitsland, Frankrijk, Italië, Japan, het VK, de VS en de EU, nemen nog geen maatregelen om de economische gevolgen van het coronavirus aan te pakken, maar ze staan wel klaar om hun economie te ondersteunen, lieten ze dinsdag weten. De landen beloven wel samen op te trekken in de strijd tegen het virus. “Gezien de potentiële impact van het COVID-19-virus op de groei van de wereldeconomie bevestigen we onze verplichting om alle beleidsmiddelen te gebruiken om sterke, duurzame groei te waarborgen en ons te beschermen tegen potentiële risico’s”, aldus de grote industriële landen. In de verklaring wordt verder niets gezegd over een voorkeur voor een bepaald type beleid. Wel zeggen de G7-landen dat het gewenste beleid per land verschilt. De Japanse minister van Financiën, Taro Aso, bevestigt dat het over zowel monetair beleid als begrotingsbeleid kan gaan. De maatregelen zijn mogelijk nodig vanwege de impact van het coronavirus op de wereldeconomie. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) voorspelde eerder al dat de virusuitbraak mogelijk tot de kleinste economische groei sinds 2009 kan leiden. OESO-hoofdeconoom Laurence Boone benadrukte daarom dat overheden zo snel mogelijk maatregelen moeten nemen in getroffen gebieden. (bron: nu.nl)

De uitbraak van het coronavirus gaat luchtvaartmaatschappijen wereldwijd in het ergste geval $113 mrd aan omzet kosten,oftewel 19%. Dat is berekend door brancheorganisatie IATA. Bij die raming wordt uitgegaan van een uitgebreide verspreiding van het virus. Bij een scenario waarin het virus beter wordt ingedamd, zouden de maatschappijen in 2020 zo’n $63 mrd, waarvan $44 mrd door Europese luchtvaartbedrijven, minder omzet draaien. Vanwege het virus wordt er fors minder gevlogen, bijvoorbeeld naar China en Noord-Italië. Eerder berekende Air France-KLM al dat het bedrijf zeker €150 tot €200 mln aan inkomsten misloopt. (bron: NOS)

Het bleef deze week op de financiële markten onrustig, met forse ups en downs. Over een breed scala daalden opnieuw de koersen als gevolg van zorgen over de impact van COVID-19. Ook op de laatste beursdag hadden cruise- en luchtvaartmaatschappijen het op Wall Street buitengewoon lastig door de negatieve impact van de uitbraak van het coronavirus op toerisme en reisverkeer. Zo gingen Carnival, Royal Caribbean Cruises en Norwegian Cruise Line tot 7,5% onderuit. Delta Air Lines, American Airlines, Southwest Arilines en United Airlines leverden tot 6% in. Ook de financiële sector kreeg rake klappen. De grote banken Goldman Sachs, JPMorgan Chase, Citigroup, Bank of America, Wells Fargo en Morgan Stanley verloren tot 6,3% van hun beurswaarde. De AEX sloot de week af op 531,29, een klein week-verliesje. Andere beurzen lieten ook steken vallen. Zondag 8 maart noteerden aandelenbeurzen in het Midden Oosten zware verliezen, enerzijds door de sterk gedaalde olieprijzen, anderzijds wellicht ook door een staatsgreep van de 34-jarigen Mohammed bin Salman, de gevreesde kroonprins van Saoedi-Arabië, die vier vooraanstaande prinsen heeft laten oppakken wegens hoogverraad. Zij zouden een coup hebben beraamd. Onder hen de laatste nog levende broer van zijn vader, koning Salman. De aandelenmarkten in het Midden-Oosten gingen hard onderuit door de sterk gedaalde olieprijzen. Ze zijn gekelderd door het mislukken van een deal rond productiebeperking tussen oliekartel OPEC en Rusland. Daarnaast hangen de zorgen over de negatieve impact van het nieuwe coronavirus boven de beurzen in het Midden-Oosten. De beurs in Riyad ging meer dan 8% omlaag. Het aandeel van het Saudische staatsolieconcern Saudi Aramco verloor bijna 9% en zakte daarbij voor het eerst onder zijn introductiekoers van de beursgang in december. In Koeweit, Egypte, de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Bahrein, Israël en Oman waren ook rode cijfers op de koersenborden te zien. (bron: DFT)

Amerikanen leven steeds meer op de pof

Steeds meer Amerikanen kunnen niet meer aan hun creditcardverplichtingen voldoen. Het aantal wanbetalingen bij kleinere Amerikaanse banken is sinds 2016 verdubbeld en ligt inmiddels zelfs hoger dan voor de kredietcrisis van 2008. Vooral twintigers met een creditcard komen in de problemen. Dit is een symptoom dat de Amerikaanse economie in de laatste groeifase is beland na ruim tien jaar van expansie”, zegt econoom Christian Schermann van DWS, de vermogensbeheerdochter van Deutsche Bank. Hij ziet de oplopende creditcardschulden nog niet als een risico voor de Amerikaanse economie. Maar hij waarschuwt wel dat meer creditcardklanten in de problemen komen als de VS in een recessie belanden en de rente oploopt. De problemen met creditcards treffen nu vooral kleinere regionale banken in de VS. Zij hebben het aantal creditcardklanten die de rente op hun lening al meer dan dertig dagen niet hebben betaald, zien verdubbelen naar 6%. „Vaak zijn dit twintigers met een baan. Maar zij blijken toch moeite te hebben om hun maandelijkse lasten te dragen”, legt Schermann uit. Volgens de Amerika-expert van DWS verdienen deze creditcardklanten gemiddeld minder door hun lagere opleidingsniveau. Omdat zij als minder kredietwaardig worden gezien, moeten zij ook hogere rentelasten betalen op hun creditcardlening. „Dit kan leiden tot betalingsproblemen met alle gevolgen van dien.”

Stikstofmetingen

De stikstofberekeningen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) zijn van voldoende wetenschappelijke kwaliteit om de stikstofneerslag op de Natura 2000-gebieden te meten en te berekenen, concludeert het Adviescollege Meten en Berekenen Stikstof in een deze week verschenen rapport. De meet- en rekenmodellen die worden gebruikt, zijn volgens het adviescollege van “voldoende tot goede kwaliteit”. Ook vergeleken met buitenlandse meet- en rekenmethoden voldoet de Nederlandse aanpak. “De werkwijze en modellen voor het berekenen van stikstof zijn doelgeschikt”, zegt Leen Hordijk, de voorzitter van het adviescollege. Hij wil met dit rapport vooral een einde maken aan de wilde verhalen over niet kloppende berekeningen. “Wij zijn de mythe-doders”, zegt Hordijk. Er is wel verbetering mogelijk. Hordijk: “Wel vinden we dat er verbeteringen nodig zijn om de wetenschappelijke kwaliteit van de meet- en rekenmethodiek voor emissies, verspreiding en depositie van stikstofverbindingen ook in de toekomst te garanderen en de onzekerheden te verkleinen.” Sinds de Raad van State het stikstofbeleid van het kabinet heeft afgekeurd, moeten er maatregelen worden genomen om de uitstoot en neerslag te verlagen om de natuur beter te beschermen. Omdat er vanuit de landbouwsector en de politiek (VVD, CDA en SGP) twijfels waren over de meetmethode, heeft minister Carola Schouten (Landbouw) daar op verzoek van deze partijen onderzoek naar laten doen. Volgens het RIVM is de landbouwsector verantwoordelijk voor 46% van de stikstofneerslag in Nederland. Daarmee is de sector verantwoordelijk voor een veel groter aandeel dan bijvoorbeeld het wegverkeer (6,1%) of de industrie (1%). Deze percentages zijn voldoende wetenschappelijk onderbouwd, oordeelt de commissie. Wel wordt de buitenlandse bijdrage, ongeveer een derde van de stikstofneerslag, onderschat. Hordijk zegt dat de bijdragen “enkele procentpunten” kunnen afwijken. (bron: nu.nl) Dit zijn vage uitspraken van het Adviescollege Meten en Berekenen Stikstof en haar voorzitter. De metingen van het RIVM zijn voldoende tot goed, de rekenmodellen zijn, gerelateerd aan die in het buitenland, voldoende. Dat er 30% van de stikstof uit het buitenland komt, was even niet meegenomen en over ‘wat en hoe’ blijft het duister. Ik zeg zeker niet dat boeren geen groot deel van de stikstofneerslag veroorzaken, maar dit rapport suggereert dat we de cijfers maar moeten accepteren, ook als ze niet exact worden vastgesteld.

Barnier doet verslag

De verschillen in de onderhandelingspositie tussen de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk zijn nog altijd groot. Dat heeft hoofdonderhandelaar namens de EU Michel Barnier donderdag gezegd op een persconferentie na de eerste onderhandelingsronde over de toekomstige relatie tussen de twee partijen. Barnier, die eerder ook al de Brexit-onderhandelingen namens de EU leidde (die mislukten, noemde vier grote verschillen tussen de partijen. Het grootste verschil gaat over het houden van een gelijk speelveld tussen de twee blokken. De EU wil dat het VK in de toekomst vast blijft houden aan Europese regels voor staatshulp, arbeidsvoorwaarden, milieustandaarden en belastingregels. Zo wil Brussel voorkomen dat de Britten Europese bedrijven weg kunnen concurreren. De Britten zijn hier niet happig op, zij zeggen juist uit de EU te zijn gestapt om onafhankelijk regels te kunnen bepalen. Andere grote struikelblokken die Barnier noemde zijn de toekomstige rol van het Europees Hof in het VK, de omvang van een potentieel handelsakkoord en afspraken over visserijen. Vooral laatstgenoemde is een probleem voor landen als Nederland. Europese vissers halen namelijk een groot deel van hun vangsten uit Britse wateren, maar zonder akkoord daarover mogen zij die wateren niet meer in. De persconferentie van Barnier toont maar weer aan hoe moeilijk het gaat worden om voor het einde van dit jaar tot een handelsakkoord te komen. Mocht dat niet lukken, dan dreigt alsnog een potentieel no deal-scenario, waarbij de Britten verder gaan zonder handelsafspraken met de EU en terugvallen op de regels van de Wereldhandelsorganisatie. Dat zou betekenen dat er weer handelsbarrières opgeworpen zouden worden. (bron: nu.nl)

Rozenkwekers in Kenia ontwijken lokale belastingen via brievenbusfirma’s in Nederland en in belastingparadijzen

Romy van der Burgh, Hans Nauta en Linda van der Pol schrijven op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/878/articles/1092754/1/1 dat dankzij internationale financiële constructies bedrijven winst en verlies kunnen verrekenen, en ervoor zorgen dat de winst zo laag mogelijk is in het land met het hoogste belastingtarief. Kenia heeft een hoge winstbelasting. Dankzij belastingverdragen is het eenvoudig om vanuit een Nederlandse bv geld naar een belastingparadijs te sluizen. Bloemenland Kenia verdient daardoor maar weinig aan de grootschalige bloementeelt. Rozenkwekers in Kenia maken gebruik van brievenbusmaatschappijen in belastingparadijzen en in Nederland. Volgens deskundigen zorgen deze financiële constructies ervoor dat Kenia veel belastinginkomsten misloopt en maar weinig verdient aan de grootschalige bloementeelt. Dat blijkt uit onderzoek van het platform voor onderzoeksjournalistiek Investico. Na thee zijn bloemen het tweede exportproduct van Kenia. De sector telt tientallen kwekerijen, waarvan er veel oorspronkelijk Nederlands zijn. Een groot aantal heeft vertakkingen naar de Britse Maagdeneilanden, Jersey, de Bahama’s en het eiland Man. Dit blijkt uit informatie van de Keniaanse Kamer van Koophandel en de Panama en Paradise Papers, verzamelingen vertrouwelijke documenten die in 2015 en 2017 werden gelekt. Voor het eerst is in deze databases gekeken naar bloemenbedrijven. Van de 32 onderzochte bedrijven in Kenia maken er veertien gebruik van offshore-constructies. Een voorbeeld is Oserian, de oudste kwekerij van Kenia, opgericht door de Nederlandse familie Zwager. Dit bedrijf is eigendom van een trust in Liechtenstein. Alle marketing is in een brievenbusfirma in Amsterdam ondergebracht. Deze firma genaamd Mavuno had in 2010 een omzet van €47 mln. De trust in Liechtenstein wordt beheerd door een trust op de Britse Maagdeneilanden. “Het is duidelijk dat hier geprobeerd wordt om belasting te ontduiken”, zegt Vincent Kiezebrink van Stichting Onderzoek Multinationale Ondernemingen over het web van bedrijfsonderdelen. Mary Kinyua, administratief directeur van Oserian, bevestigt dat de Liechtensteinse trust de eigenaar is van het bloemenbedrijf, maar ontkent dat de constructie wordt gebruikt om belasting te ontwijken. Oserian wil geen financiële gegevens verstrekken. Inzage in een audit uit 2013 bij de Kamer van Koophandel van Kenia laat zien dat er bij Oserian een minimaal bedrag aan winstbelasting in Kenia resteerde. Vergelijkbare constructies zijn bij andere bedrijven aangetroffen: Waridi Flowers Limited heeft 99,9% van de aandelen op de Britse Maagdeneilanden gebivakkeerd onder het bedrijf A.I.E. ltd. En Stokman Rozen heeft haar grootste aandeelhouder, The Greenvale Group, op de Britse Maagdeneilanden zitten. Attiya Waris, hoogleraar fiscaal recht aan de Universiteit van Nairobi, zegt dat internationale belastingverdragen en het Keniaanse belastingstelsel buitenlandse investeerders volop gelegenheid geven onder hun belastingverplichting uit te komen. Hij onderzocht de bloemensector. “Kenia staat grond af aan rozenkwekers, maar de winst die zij maken, valt elders. Het is geen win-win-situatie.” Clement Tulezi, voorzitter van de Kenyan Flower Council, een lobbyorganisatie die 80% van de branche vertegenwoordigt, zegt geen weet te hebben van belastingontwijking door kwekers. Wel geeft hij aan dat de sector moeite heeft het hoofd boven water te houden, omdat de belastingen hoog zijn. Uit onderzoek blijkt dat Kenia jaarlijks in totaal bijna €400 mln aan belastingontduiking verliest. De Keniaanse belastingdienst heeft niet gereageerd op vragen. RoyalFlora Holland, de Nederlandse bloemenveiling, zegt dat westerse bedrijvigheid goed is voor Afrika. De bloementeelt zorgt voor banen en ondernemers brengen expertise mee. “Het onderwerp belasting in relatie tot duurzame ontwikkeling staat nog niet op de agenda”, zegt een woordvoerder. “Het zou goed zijn om het hier eens met betrokkenen over te hebben.” Dit gelezen hebbende moet je je afvragen welke de positie van ons land is met betrekking tot steun aan ontwikkelingslanden. Dit is nog steeds een vorm van slavernij, in een modern jasje.

Willem Vermeend & Rick van der Ploeg in hun wekelijkse column op DFT

Willem Vermeend is internetondernemer en deeltijd hoogleraar economie aan de Open Universiteit. Hij was staatssecretaris en minister. Rick van der Ploeg is econoom en oud-staatssecretaris, momenteel hoogleraar aan de Universiteit van Oxford en de VU. Zij waarschuwen in hun column op https://www.telegraaf.nl/financieel/868303949/column-rekening-houden-met-lage-economische-groei-of-krimp voor te optimistische aannames van de OESO en het CPB voor de gevolgen van wereldwijde ontwikkelingen voor onze economie. <citaat> Daardoor zien we dat analisten in hun prognoses met een ruime bandbreedte gaan werken. Zo zagen we dat de OESO deze week, vanwege de negatieve effecten van het coronavirus, de verwachting voor de groei van de wereldeconomie dit jaar van 2,9% verlaagde naar 2,4%. In het geval dat dit virus tot een pandemie zou leiden, dan zwakt de groei af tot slechts 1,5%. Het was opvallend dat de Amerikaanse centrale bank hierop direct reageerde met de grootste renteverlaging sinds de kredietcrisis van 2008. Met deze verlaging wil de Fed, waarschijnlijk aangemoedigd door president Trump, de economische gevolgen van het virus voor de VS dempen. Economen zijn verdeeld en sommigen menen zelfs dat er sprake is van paniekvoetbal; anderen spreken van alertheid en daadkracht.

Omdat Nederland voor economische groei sterk afhankelijk is van het wel en wee van de wereldeconomie, werden we afgelopen dinsdag verrast door de geruststellende nieuwste groeiraming van het Centraal Planbureau (CPB). Daarin zagen we dat de groei voor dit jaar zelfs licht werd verhoogd van 1,3% naar 1,4%. Bovendien maakte deze rekenmeester van het kabinet ook nog bekend dat in de periode 2022-2025 de economische groei naar verwachting rond de 1,5% zal liggen. Eind vorig jaar ging het CPB nog uit van 1,1%. De actuele prognoses van het CPB zijn in politiek Den Haag met veel gejuich ontvangen. Vooral omdat ze met het oog op de verkiezingsprogramma’s extra financiële ruimte bieden voor leuke dingen voor kiezers. Wij willen de pret niet bederven, maar de parlementaire geschiedenis leert dat de groeiramingen van het CPB vaak bijgesteld moeten worden. Zo legde Raymond Gradus, hoogleraar Bestuur en Economie aan de VU, afgelopen woensdag in het FD uit dat bij een denkbaar ’slecht’ coronavirusscenario onze economie niet met 1,4% zal groeien, maar met 1 à 2% kan krimpen. Omdat bij deze uitkomst er aan de kiezers geen cadeautjes uitgedeeld kunnen worden, zou het goed zijn als politiek Den Haag ook met dit scenario rekening gaat houden. Ook al vanwege het feit dat op dit moment door steeds meer bedrijfssectoren waarschuwingen worden afgegeven voor het inzakken van de omzet. Er zijn ook andere redenen om het optimisme van het CPB te temperen. Zo krijgen we steeds meer last van de stikstofcrisis, de mogelijke effecten van de Brexit en een groot gebrek aan technologisch geschoold personeel. De groei wordt bovendien afgeremd door de vergrijzing in ons land. </citaat>

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 6 maart 2020; week 10: AEX 531,29; Bel20 3.435,09; CAC40 5.139,11; DAX30 11.541,87; FTSE 100 6.462,55; SMI 9.736,82; RTS (Rusland) 1257,96; DJIA 25.864,78; NY-Nasdaq 100 8.530,34; Nikkei 20.749,75; Hang Seng 26.146,67; All Ords 6.287,50; SSEC 3.034,51; €/$1,129; BTC/USD $9.130,761; 1 troy ounce goud $1673,10, dat is €47.632,29 per kilo; 3 maands Euribor -0,473%; 1 weeks -0,52%; 1 mnds -0,501%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,554%; 10 jaar VS 0,7686%; 10 jaar Belgische Staat -0,29%; 10 jaar Duitse Staat -0,706%; Franse Staat -0,341%; VK 0,264%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,84%; 10 jaar Japan -0,1506%; Spanje 0,218%; 10 jaar Italië 1,122%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,60.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden weer lager op waarschuwingen voor de economische gevolgen van COVID-19 en de ruime liquiditeiten op de kapitaalmarkten. Verliezen in week 9: All Ords 3,5%; CAC40 3,29%; DAX30 2,9%; Nikkei 1,9%; FTSE 100 1,8%; Bel20 1,5%; AEX 1,5%; SMI 0,7%; RTS (Rusland) 0,01%. De bitcoin noteerde weer >$9000. De goudprijs steeg weer, rentetarieven noteerden fors lager, ook het 30-jarige papier. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,51%; Duitsland -0,276%; Nederland -0,239%; Japan 0,3052%; Frankrijk 0,329%; GB 0,722%; Spanje 0,952%; Canada 1,0746%; VS 1,3228%; Italië 2,074%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,88%; Duitsland -0,866%; Denemarken -0,821%; Nederland -0,784%; België -0,616%; Frankrijk -0,598%; Japan -0,2924%; Spanje -0,223%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.