UPDATE 06042019/473 +++ Dringende Warnung +++ Mega-Crash und Jahrhundert-Wirtschaftskrise stehen unmittelbar bevor

Een droom over spaargeld

Ik droom vrijwel iedere nacht. Ik ervaar dan geen gebeurtenissen opnieuw. Er komen wel vrienden, kennissen en oud-collega’s in mijn dromen voor maar altijd in combinaties van personen die elkaar nooit hebben ontmoet. Vannacht keerde ik terug naar een gebouw waar ik al eens eerder in een droom was verdwaald, maar die geen enkele binding heeft met gebouwen waar ik ooit ben geweest. Vannacht ging ik in dit pand op zoek naar een persoon bij een bank die mij antwoord zou kunnen geven op een vraag, die mij was gesteld door een klant. Ik kende die persoon van naam en kende zijn deskundigheid op het terrein waarover ik hem wilde spreken. Ik wist op welke verdieping hij vroeger zijn kantoor had. Niets was meer zo als ik het kende. De kantoren waren er nog wel, maar geen van de namen kende ik en ook op de plaatjes van de afdelingen die daar waren gevestigd waren in een vreemde taal die mij niets zei. Ik vroeg aan iemand die op de gang liep waar ik mijn ‘man’ kon vinden waarmee ik wilde spreken. Hij haalde zijn schouders op. Even verderop sprak ik een oudere man aan die mij vertelde dat de persoon waarnaar ik op zoek was een paar jaar geleden verhuisd was naar de zevende verdieping. Daarna was het stil geworden over hem. Er waren geruchten dat hij thuis zou zitten. Hij verwees mij naar kamer 126 waar iemand was die mij mogelijk meer info zou kunnen geven. Dat bleek ook zo. Spaargeld was een groot probleem voor de bank. Ze wilden er wel vanaf omdat het veel te duur geld was. De markt was goedkoper dan de rente die ze nog altijd betaalde aan spaarders. In de markt waren er vrijwel geen partijen te vinden die de enorme spaargeld-portefeuille wilden overnemen op basis van de bestaande condities. De Amerikanen hebben wel belangstelling maar willen het deposito-garantie-stelsel (dgs) van €100.000 niet overnemen. Ook zijn er wel Italiaanse en Spaanse banken die interesse hebben maar die hebben een veel lagere rating en daar hebben de toezichthouders weer problemen mee. Kortom het is voor de bank een groot probleem waarvoor op dit moment nog geen oplossing is. Pas op het moment dat het dgs wordt afgeschaft, openen zich nieuwe mogelijkheden. Binnen de bank is er ook kritiek van een kleine groep die opkomt voor de belangen van de particuliere klanten, maar daar wordt op de zevende verdieping niet naar geluisterd. Het was inmiddels 12 uur geworden en ik dacht in het bedrijfsrestaurant even wat te gaan eten. Ik had dat vroeger ook gedaan. Maar op de plek waar het restaurant vroeger te vinden was, was het nu een bouwval. Ik herkende helemaal niets meer. Ik kwam daar ook niemand tegen om te vragen waar je kon lunchen. Ik herinnerde mij dat er vroeger in de buurt broodjeszaken waren waar je een kadetje ouwe kaas of halfom kon krijgen. Die zaken waren er nog wel maar die verkochten alleen maar ‘burgers’ en andere buitenlandse gerechten. Het leek me ongezond eten, vet, dikmakend. Ik ben toen maar doorgelopen door de lege straten naar een bakkerswinkel, die nog wel een broodje gezond in de aanbieding had. Ik ben daarna teruggekeerd naar huis, ik had daar helemaal niets meer te zoeken, met een heel triest bericht voor mijn klant. De waarde van zijn spaargeld zal, binnen afzienbare tijd, steeds minder waard worden. Toen werd ik wakker en zag op de wekker dat het kwart over acht was. Ik keek op teletekst naar het laatste nieuws.

Een droom over Draghi in de hemel

Zoals ik al zei: ik droom iedere nacht, maar meestal herinner ik ze bij het opstaan niet meer. Deze was zo indringend dat ik direct na het wakker worden enkele aantekeningen over die droom heb gemaakt. Wat U ervan gaat denken maar ik wil vooraf wel twee zaken helder neerleggen. Ik geloof in een hiernamaals, maar ik ben daar in mijn herinnering nooit geweest. Wel heb ik in mijn latere leven een aantal keren contacten gehad met vrienden en bekenden, die direct na hun overlijden aan mij verschenen in een heel witte setting (100x halogeen) en een boodschap. De laatste keer was dat een vriend die op de achtergrond langsliep en naar mij zwaaide. Van die vriend had ik een week daarvoor afscheid genomen. Bij een andere bekende, die ik al jaren niet meer had gesproken, verscheen hij ‘s morgens om half vijf, terwijl op dat moment zijn familie nog in het ziekenhuis waren en pas twee uur later te horen kregen dat de patiënt zojuist was overleden. Hij kwam duidelijk in beeld en verzocht mij om zijn familie te laten weten dat hij goed was overgekomen. Dat heb ik uiteraard gedaan. Deze verschijning kreeg ik toen ik op vakantie was in Zuid-Frankrijk. De meeste indruk heeft bij mij gemaakt een droom die ik 25 jaar geleden had (in die tijd droomde ik nog niet zoveel) waarin een heel bekend persoon, die ik wel van gezicht kende en wist wat hij deed, een detail: mijn echtgenote had als nanny, in het buitenland, wel eens op hem ‘gepast’, maar nooit contact met hem gehad. Ik kreeg die droom op een zaterdagnacht, nadat die persoon die avond was overleden. Ik droomde dat hij bij onze buren op bezoek kwam met een wagen met chauffeur, met of zonder zijn echtgenote, hij bracht een tijdje door bij de buurvrouw, die kunstenares was. Bij zijn vertrek haalde hij iets uit de auto en gaf haar dat met de opdracht dat in haar kluis te bewaren. Daarna belde hij bij ons aan en gaf ons ook iets. Ik herinner me niet wat dat was en of dat in relatie stond met datgene dat in de kluis moest worden opgeborgen. Later die nacht verscheen die persoon in het al geschetste decor van een witte setting. Hij gaf mij opdracht iets voor hem te doen. Ik snapte het niet, maar hij zei dat alles wel goed zou komen. Aan de ontbijttafel vertelde ik het mijn vrouw. Die zondagmiddag rond de klok van twee uur ging ik achter mijn tekstverwerker zitten: een Amiga 500. Ik kreeg teksten in mijn hoofd die ik heb uitgetikt. Die teksten waren zeker niet van mij, het ging ergens over waar ik geen weet van had. Ik kreeg opdracht de tekst naar een bepaald medium in het buitenland te sturen. Die opdracht heb ik die middag nog uitgevoerd. 9 maanden later kwamen we op een camping in het buitenland bekenden tegen die mij vertelden dat ze de ingezonden brief hadden gelezen. De wisten vanaf het eerste moment zeker dat die brief van mij kwam maar ook dat van wie die tekst was. Zij noemden die naam niet en ik ook niet, maar beiden wisten wel om wie het ging. Tot zover de inleiding op de droom van een interview dat ik vannacht had met Petrus aan de hemelpoort over de geruchten dat de overleden Mario Draghi in de hemel zou zijn opgenomen. Ik werd vriendelijk ontvangen door Petrus zelf die mij meenam naar een kamertje. Hij bood me iets te drinken aan. Ik vroeg hem of het waar was, wat op aarde werd verteld, dat Mario Draghi, de oud-president van de Europese Centrale Bank, in de hemel zou verblijven. Hij had eerst een tijdje in het vagevuur verbleven maar uiteindelijk had de Almachtige Heer, in al zijn wijsheid, compassie getoond en hem niet verwezen naar de hel. Ik vroeg Petrus waarom? De man had, naast veel foute, ook één goed besluit genomen en uitgevoerd. Het ging over 2002 toen de Muntunie in werking trad en de mogelijkheden voor de interne markt tussen de rijke eurolanden en de arme landen aan de Middellandse Zee konden worden uitgebreid. den,De uitspraak van bondskanselier Angela Merkel was helder, die later ook door Jan-Kees de Jager werden herhaald: Jullie, de zwakke eurolanden, zijn nu onze vrienden, in goede en in slechte tijden. De export naar de zwakke landen nam grotere proporties aan, maar die landen konden de rekeningen niet betalen. Geen probleem zei Jan-Kees de Jager, onze minister van Financiën in die jaren. Onze banken staan in de rij in jullie hoofdsteden om jullie goedkope leningen aan te bieden. Zes jaar later kreeg Merkel door hoe groot de ravage was, die zij had aangericht door haar hebzucht naar economische groei en begrotingsoverschotten. De West-Europese banken, waaronder veel Duitse en Franse, kregen de toezegging dat zij allemaal hun geld zouden terugkrijgen. De rijke landen die er maximaal van geprofiteerd hadden mochten hun winsten behouden. Die straatarme landen, die zwaar in de schulden zaten, zouden decennia lang moeten boeten en dat met toenemende armoede moeten betalen. Maar de Italiaan Draghi greep in om dat proces te saboteren. Hij maakte de rente op geld zo laag dat de arme landen en hun banken hun verplichtingen na konden blijven komen. Dat systeem werkte omdat de rijke landen de prijs ervoor betaalden. Spaargelden en pensioenreserves daalden sterk in waarde. Toen Draghi in 2019 aftrad bij de ECB zorgde hij wel voor dat nog jaren lang het systeem doorwerkte. Daarvoor heeft de Heer van dit Rijk hem clementie gegeven. Maar jij verkeert nog niet in de hoogste rangorden hier. Voor mensen als Merkel, Rutte, Dijsselbloem, de Jager en hun kornuiten zal de Heer geen compassie tonen. Voor technocraten die niet menslievend zijn, is hier geen plek, waren de laatste woorden die Petrus tot mij sprak. Einde droom.

Een droom waarin 2 historici terugblikken op de 21e eeuw

Het is vandaag Oudjaar 2099. Ik bevind mij in een kamer van een oud Patriciërs huis, klassiek ingericht, in Rome. Ik kom binnen er zitten twee, mij onbekende personen, vreemd gekleed en een kapsel waar ik even aan moet wennen. Ik mag in een luie stoel gaan zitten van een mij onbekend design. Ik word welkom geheten. Er wordt mij verteld dat ze historici zijn, die de komende maand vier keer gaan terugkijken op de gebeurtenissen en de meest markante ontwikkelingen in de 21ste eeuw. Vandaag worden de eerste 25 jaar onder de loep genomen. Iedere sessie heeft een eigen locatie die past bij de periode die wordt besproken. Ik mag bij het gesprek zijn om toe te horen, geen geluids- en beeldopnamen, geen notities, ik krijg geen auteursrechten van het besprokene, ik mag niet interpreteren, geen vragen, alleen luisteren. De spelregels zijn duidelijk. Er komen twee drinkpauzes en er wordt een lunch geserveerd, waarvan ik nu al wil verklappen dat ik geen idee had wat ik te eten kreeg. Misschien wel iets heel gezonds, maar wat? Deze eeuw begon in 2002 met de Muntunie, als het monetaire onderdeel van 12 EU-staten, die bekend stonden als de ‘eurozone’. Later zijn er meer EU-lidstaten toegetreden die allemaal de euro als betaalmiddel voerden. De Europese Centrale Bank bepaalde het monetaire beleid van de aangesloten landen. Al relatief snel moest worden vastgesteld dat die doelstelling tot grote problemen zou leiden. De nationale financieel/economische omstandigheden verschilden sterk tussen de rijke West-Europese landen en banken, de Zuid-Europese en de Oost-Europese. Daardoor kwam de Europese Unie in zwaar weer terecht, maar niet alleen als gevolg van het monetaire beleid. Al eerder had zich al een ontwikkeling voorgedaan, die wrevel had veroorzaakt. In de Tweede Wereldoorlog (1939-1945) waren de Fransen gastvrij in Engeland ontvangen en heeft een klein leger van Franse strijdkrachten in 1944 vanuit Engeland meegedaan aan de bevrijding van Europa. Dank daarvoor hebben de Engelsen daarvoor nooit gehad. De Fransen gingen na de Tweede Wereldoorlog in zee met de Duitsers, de verliezers van de oorlog, voor het bouwen van een Nieuw Europa zonder oorlog. Op zich was dat geen slecht initiatief maar ze hielden de Engelsen lang buiten schot. Een echt Frans/Engelse liefde ontstond er nooit en in 2016 stemden de Britten in een referendum voor het verlaten van de Europese Unie om hun vrijheid terug te krijgen. Dat proces kreeg de schoonheidsprijs niet. De continentale regeringsleiders vernederden de Britse premier meerdere malen. Ze hebben echt alles gedaan om de uittreding van de Britten te conditionering volgens de regels die zij dicteerden. Het leek er soms op dat ze van het VK een verdienkolonie wilden maken. Die hele uittreding werd een grote desillusie, die geen schoonheidsprijs verdiende. Dat idee refereert aan de ideeën van Nazi-Duitsland uit de periode 1935-1945, waarbij alle Europese volken ondergeschikt zouden worden aan het Ariese volk. Dat spanningsveld heeft de eenheid van de lidstaten van de Europese Unie niet versterkt. Daarbij speelden ook fundamentele gebreken van de unie een rol. De EU was opgezet als een samenwerkingsverband van Europese landen dat werd gestructureerd op de doelstellingen van het neo-liberale denken uit het kapitalistische Amerika. In de EU draaide het om financiën en economie. Die basis was veel te smal: er werd geen sociaal/maatschappelijk draagvlak gecreëerd, het werd opgezet als een Staten-unie, waarin nationale belangen prevaleerden boven Europese, de Unie had geen democratische structuur, de regeringsleiders waren niet capabel visie te ontwikkelingen op het Europa voor de volgende generaties. Het beleid kwam niet veel verder dan besluitvorming waarin alle nationale belangen werden gerespecteerd. In feite was de Europese Unie, in die structuur, een fata morgana. De Europese Unie verzuimde haar zorgplicht voor de inwoners. Als voorbeeld werd gewezen naar het verzuim dat Brussel accepteerde dat in de jaren 2015-2020 dat miljoenen tonnen gevaarlijke stoffen onveilig werden gebruikt in producten, die in het milieu terechtkwamen zonder enig toezicht. Het kon toen meer dan tien jaar duren voordat Europese ambtenaren het volk en het milieu beschermden, vooral doordat bedrijven onvoldoende informatie verstrekken en de informatieverstrekking vele jaren kon duren. De commerciële belangen waren te groot om met de risico’s van die stoffen naar buiten te komen. Het was toen al duidelijk dat in de EU chemische stoffen te makkelijk op de markt kwamen. Een toetssteen voor de belangen van mens, fauna en flora ontbrak. En dat werd geaccepteerd. Voor 2020 was al duidelijk dat er grote verschuivingen optraden op Europees en wereldniveau, mede ook als gevolg van de mondialisering. In de handel werd dat globalisering genoemd. Enerzijds waren er opkomende machten als China, India, Rusland, Brazilië en Zuid-Afrika die wereldmachten als de Verenigde Staten en Europa naar de troon stoten. Soms toen al met succes, zoals de Chinese Nieuwe Zijderoute. Anderzijds verschoof de macht van de democratie naar de van de multinationals. Die hanteerde hun eigen rechtspraak en hadden hun eigen fiscale regels, die in de democratische bovenwereld, zoals in belastingparadijzen, werden gerealiseerd. De politieke leiders keken ernaar, profiteerden er op nationaal niveau van en grepen niet in in deze wisseling van de macht. De grote problemen die ontstonden na de uitwerking van de lange conjuncturele golf (1950-2010) van Kondratieff, die de Russische econoom in 1935 had ontdekt in een kapitalistische geleide economie. Wat toen genoemd werd eco 3.0 was uitgewerkt en er moest beleid gemaakt worden voor de transitie naar eco 4.0. Dat betekende een grote schoonmaak en opruimen wat ‘overtollig’ was geworden. Daaronder vielen ook de enorme hoeveelheden geld die door de centrale banken twintig jaar lang in de markt waren gepompt in een poging de economische groei, toen nog een doelstelling van financieel/economisch beleid. Het werd uiteindelijk een enorme deceptie, die veel opgebouwde structuren vernietigde, waarbij grote vermogens werden vernietigd. Het heeft daarna nog 15 jaar geduurd, waaronder de negen ‘magere’ jaren (Genesis 41 de droom van de farao; Chnoem en de zeven magere jaren is een mythe uit de Egyptische mythologie, die staat opgetekend op de Hongersnoodstele, een blok graniet van zo’n drie meter hoog op het eilandje Sehel even ten zuiden van Aswan), voordat de draad weer kon worden opgepakt. Midden van de twintiger jaren werd er schoon schip gemaakt in de Europese Unie, onder druk van de populistische partijen die overal in Europa waren ontstaan als ‘de stem van het volk’. De regeringsleiders werden in een coup terzijde geschoven (en verdwenen van het Brusselse politieke speelveld). Een Italiaan werd gekozen als de nieuwe Europese leider, die een democratisch dictatorschap voerde. Brussel werd als de Europese hoofdstad ontmanteld en naar Rome verplaatst. Daar zetelde ook de Europese regering en het Europees Parlement verhuisde naar Florence. Enkele Europese diensten konden in Brussel achterblijven. De EU-lidstaten kwamen onder het bewind te staan van de Europese regering. De parlementen hielden zich alleen nog bezig met beleid dat niet door het Europees Parlement werd gevoerd. Die conversie heeft zeker tien jaar geduurd, maar de stem van het volk had een stem gekregen in het beleid dat werd gevoerd. Zo kon er geen financieel/economisch beleid meer worden gevoerd zonder instemming van de Europese Sociaal/Economische Raad. Ik ben kennelijk in slaap gevallen, want ze maakten me wakker toen het kwart over acht was en dat is de tijd dat ik opsta.

BLOG 472

Doordat ik het vorige blog een dag eerder heb gepost dan gebruikelijk, hier nog twee nagekomen berichten. De politieke peiling van Maurice de Hond laat twee verschuivingen zien: FvD neemt een zetel over van de PVV en de PvdD van D66. Daardoor is FvD met stip de grootste partij in de Tweede Kamer in de peiling: 27 tegen 23 voor de VVD. FvD vertolkt de stem van het volk en dat gaat gevolgen hebben voor de opkomst van de volgende verkiezingen. De Hond verwacht dat er een derde meer kiezers zullen opkomen. Die groep zal beduidend meer bestaan uit kiezers onder de 50 en zullen gemiddeld lager opgeleid zijn dan de kiezers, die 20 maart zijn opgekomen. Ten opzichte van de uitslag van vorige week zal dat negatieve effecten hebben op CDA, SGP en in mindere mate VVD, PvdA, D66 en 50PLUS. Een beduidend hogere opkomst zal positieve effecten hebben op FVD, PVV en in mindere mate de SP en Partij voor de Dieren. Die gevolgen zijn meegenomen in de peiling per 31 maart 2019. Net voor het posten van dit blog werden ook de peiling per 7 april van de Hond bekend. Twee kleine verschuivingen: FvD wint weer 1 zetel (28) op de VVD (22) en het CDA plust 1 zetel ten koste van de PVV. De coalitie blijft op 55 zetels staan. Op de vraag of de CO2-uitstoot van het bedrijfsleven gereduceerd moet worden reageert 75% bevestigend. De hoogste scores komen van GL (99%), PvdA (93%), PvdD (92%), D66 (92%). De laagste scores komen van de beide populistische partijen: FvD (45%) en de PVV (29%). Op de vraag of de burgers in de transitie (verwarming, koken, auto) moeten participeren is de score 57%. Onder die norm zitten: 50+ (55%), SP (47%), FvD (21%) en de PVV (15%).

De economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg, beiden met een linkse signatuur, vroegen in hun wekelijkse column op DFT aandacht dat in de meeste landen van de wereld de economische groei aan het vertragen is. Ook in Nederland zijn de groeiramingen bijgesteld van 2,5% naar 1,5%. De beide heren stellen dat er werk aan de winkel is voor het kabinet Rutte III. <citaat> Internationale denktanks en economische analisten waarschuwen de afgelopen maanden dat ze steeds meer signalen zien die zelfs wijzen op een komende economische recessie. Ze verwachten dat deze in eerste instantie in 2020 in de VS zal toeslaan en daarna ook Europa zal treffen. Het probleem met deze voorspellingen is dat vanwege de snelheid van economische en geopolitieke ontwikkelingen en onzekerheden die daarmee gepaard er sprake is van onvoorspelbaarheid. Eerder werd door analisten al voor 2018 een recessie aangekondigd, maar voor Europa en Nederland wordt door de meeste experts, onder wie de president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, voorlopig geen recessie verwacht. Niettemin doen overheden en ondernemingen er verstandig aan zorg te dragen voor voldoende financiële buffers en wordt het tijd voor het aanjagen van de economie. Deze week maakt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bekend dat het kabinet Rutte III een solide buffer heeft opgebouwd. De Nederlandse overheid beschikte aan het einde van vorig jaar over een begrotingsoverschot van ruim €11 mrd (1,5% bbp), één van de hoogste ooit in ons land. Tegenover dit mooie beeld staat een bar slechte score op het terrein van de lastendruk. De jaarlijkse optelsom van belastingen en premies die door burgers en bedrijven wordt betaald, is opgelopen tot 38,4% (uitgedrukt in een percentage van het bbp). Deze zogenoemde collectieve lastendruk is de hoogste in ruim twintig jaar en is vooral het gevolg van extra btw, winstbelasting, belastingen op energie en auto’s en de loon- en inkomstenbelasting. Eerder schreven we al dat deze explosieve lastendruk slecht gaat uitpakken voor onze toekomstige economische groei en dat voor de burgers de belastingen verlaagd moeten worden. Volgens de Haagse financiële spelregels wordt het overschot aangewend voor het verlagen van de staatsschuld die daardoor daalt tot €405 mrd (52,4% bbp). Deze relatief lage schuld maakt het voor het kabinet mogelijk om bij een economische crisis tegenvallers op te vangen. In deze krant werd er in een artikel van Jorn Jonker en Martin Visser terecht op gewezen dat de begroting van de Nederlandse overheid zeer gevoelig is voor een economische neergang, waardoor het huidige overschot snel kan omslaan in een tekort. Uit de reactie van de oppositiepartijen in de Tweede Kamer blijkt dat ze daarvoor geen oog hebben. Deze partijen kwamen al bij presentatie van de CBS-cijfers met voorstellen om dit geld zo snel mogelijk uit te geven, vooral voor een grotere overheid (extra ambtenaren en hogere salarissen). Dat is onverstandig. Nederland krijgt te maken met een lagere groei en minder inkomsten voor de schatkist. Recente cijfers laten bovendien zien dat Rutte III nu al een kabinet is dat de publieke sector fors laat groeien: in 2017 met ongeveer €5 mrd en in 2018 met circa €13 mrd (o.m. extra zorguitgaven en hogere ambtenarensalarissen). Op zich doet Rutte III er verstandig aan met het overschot een buffer op te bouwen om een economische neergang op te kunnen opvangen, bijvoorbeeld als gevolg van de Brexit. Maar aan de andere kampt Nederland nog met een ander probleem. Volgens het nieuwste Centraal Economisch Plan (CEP) van het CPB zal onze economie vanaf 2021 slechter gaan draaien. De potentiële groei zakt terug naar slechts 1,2% en het advies is dan ook dat we mede met nieuwe productieve overheidsinvesteringen onze groei moeten aanjagen. Om een aantal redenen dienen we daarmee dit jaar al te beginnen. We hebben voldoende ruimte binnen het overschot en Rutte III kan daarnaast gebruik maken van de unieke situatie dat het kabinet voor deze investeringen vele miljarden kan lenen tegen een extreem lage rente en de uitleners zelfs geld toe geven. Op dit moment is er sprake van een zogenoemde negatieve reële rente [voor korte termijn leningen tot 3 jaar] waardoor het aflossen van de staatsschuld de overheid dus geld kost.</citaat> De hele, zeer interessante column staat op https://www.telegraaf.nl/financieel/3368937/column-rutte-iii-moet-economie-aanjagen

Een harde Brexit zal Duitsland snoeihard treffen

En dat niet allen Duitsland want de financiële markten hebben negatieve gevolgen van de uittreding van de Britten niet in de koersen ingeprijsd. Los daarvan vormt de Brexit een enorme belasting voor de Duitse economie en kost het naar verwachting een half procent economische groei wanneer de Britten zonder akkoord uit de EU stappen. Dit zei voorzitter Dieter Kempf van het Bundesverband der Deutschen Industrie (BDI), de overkoepelende vereniging van naar schatting 100.000 ondernemingen in de Bondsrepubliek, in gesprek met de Funke Mediengruppe. Eén op de vier bedrijven in Duitsland die zakendoen met Groot-Brittannië zal zijn genoodzaakt mensen te ontslaan, schat Kempf. Volgens hem heeft de Duitse economie in de aanloop naar de Brexit ook al grote schade opgelopen. Sinds het Britse referendum over de Brexit in 2016 is de Duitse export naar Groot-Brittannië meer dan 5% gedaald. Dat staat haaks op de groei van de export naar andere EU-landen in die periode. Waarvan acte. Bijna drie jaar geleden heb ik in dit blog er al op gewezen dat de wens van de Britten om uit de Europese Unie te treden het gevolg kan zijn van een nog altijd nog openstaande rekening over de gevolgen voor het Verenigd Koninkrijk in de Tweede Wereldoorlog. Neem de (lucht)Slag om Engeland van 10 juli tot 31 oktober 1940 met zware bombardementen op Londen en andere strategische grote steden, waarbij 3080 jongemannen van 14 verschillende nationaliteiten werden ingezet, waarvan meer dan één op vijf het leven verloor en minder dan de helft zou de oorlog overleven. De oorlog kostte 450.000 doden en in het Gemenebest verloren 580.000 militaire slachtoffers en 475.000 burgers het leven. Met inzet van de hele Engelse gemeenschap werden na 5 jaar oorlog de Duitsers verslagen. De Engelse overwinnaars kwamen er bekaaid vanaf: de Fransen gingen na de oorlog met de Duitsers een nieuw Europa opbouwen met steun van de Amerikanen. Aan de Engelsen werd geen aandacht meer geschonken. Niemand was hen nog dankbaar voor de bevrijding van bezet Europa voor hun inzet van mensen, materiaal en strategie met grote staatsschulden als gevolg. Het werd voor hen nog veel onaangenamer toen Angela Merkel de machtigste politica in de Europese Unie werd. Wat in Berlijn werd besloten werd op Europees niveau uitgevoerd. De Engelsen gaven in 2016 aan dat ze van hun afhankelijkheid van Brussel af wilden en hun vrijheid terug. Die vrijheid moeten ze met veel geld en inzet, met minder welvaart en veel chaos moeten terugverdienen. De Engelsen zijn eeuwen lang een dapper volk geweest, ook een koloniale dictator die geen mensenrechten kende, maar toch dit hebben ze niet verdiend. Ze zullen het de Duitsers van harte gunnen dat ze zwaar getroffen gaan worden door de Brexit.

De voortgang dan wel afgang van het Brexit-proces

Een ding is nu wel duidelijk. Het gaat in Londen helemaal niet meer om de Brexit-deal maar om de wijze waarop Theresa May, zonder gezichtsverlies, de politieke arena kan verlaten en op welke wijze de schade bij de volgende verkiezingen voor de Torries, de partij van premier May, zoveel mogelijk kan worden beperkt. De Conservatieve Partij dreigt namelijk, als gevolg van het traject dat May met haar Brexit-deal heeft gevolgd, uiteen te vallen. De vraag is of dat de komende dagen nog te voorkomen is. Inzet is een ‘no-deal’, wat May in geen geval wil en een grote groep Conservatieve parlementariërs juist wel. In de laatste peilingen is Labour al de grootste partij geworden. Bij de Torries staan de alarmbellen op rood. De vier alternatieve voorstellen voor de Brexit haalden maandagavond geen meerderheid. Waarschijnlijk speelden partijbelangen een grotere rol bij de besluitvorming dan richting te geven aan een oplossing voor de Brexit. De EU speelt het spel keihard, wetende dat een harde-uittreding van de Britten grote economische en financiële schade zal teweegbrengen in Europa. De Europese brexit-onderhandelaar, de Fransman, Barnier waarschuwde dinsdag dat een chaotische Brexit dichterbij is gekomen, nu het Lagerhuis opnieuw de alternatieven voor de brexit-deal van premier May heeft afgewezen. Toch denkt Barnier dat een no-deal nog kan worden voorkomen. Een lang uitstel kan alleen aan het VK worden verleend als besloten wordt tot verkiezingen of een nieuw referendum. Barnier herhaalde nog maar eens dat de Brexit-deal niet wordt opengebroken en dat de EU alleen bereid is tot concessies in het overleg over de toekomstige verhouding. Heel domme praat van deze Fransman. Hij speelt hoog spel, blufpoker. Er staan grote verliezen op het spel bij een aantal belangrijke EU-landen. Onbegrijpelijk dat de hoogmoed zover wordt doorgespeeld. Rutte waarschuwt de Britten nu ook dat er nu besluiten genomen moeten gaan worden. De tijd dringt. Ik zou nu, op 2 april, tegen het Britse kabinet willen zeggen, doe even niets meer, neem een time-out, en wacht waarmee de EU-regeringsleiders op 10 april mee komen. Ze hebben May meer dan voldoende vernederd.

Na langdurig kabinetsberaad op dinsdag doet May opnieuw een poging uit haar hopeloze positie, waarin ze verkeert, te komen. Ze gooit de handdoek dus nog niet in de ring. Onbegrijpelijk dat er in de politieke top in het VK niemand is die haar vertelt dat ze niet verder kan en zeker niet opnieuw op haar knieën moet voor de 27 EU-regeringsleiders en smeken om meer uitstel, in haar verwachting dat ze er uiteindelijk wel in zal slagen een Brexit-deal aangenomen te krijgen in het Lagerhuis. Ze gaat proberen met Labour tot overeenstemming te komen over een zachtere Brexit. Maar daar zullen de hardliners binnen de Conservatieve Partij zich zwaar tegen verzetten. Een breuk binnen de Torriers komt dichterbij. May moet zich realiseren dat ze ‘in blessuretijd’ speelt. Premier Theresa May wil de EU vragen de Brexit opnieuw uit te stellen, maar liefst zo kort mogelijk. Ze gaat, om een no-deal Brexit te voorkomen, proberen met de oppositie een acceptabel voorstel te presenteren en aanvaard te krijgen voor 22 mei. Groot-Brittannië hoeft dan niet mee te doen aan de Europese verkiezingen. [dit laatste is een zwakke uitspraak want op 12 april sluit de termijn voor de nominaties voor het Europees Parlement. Ze heeft de EU-top van komende woensdag dus niets te bieden. Kennelijk dekt haar kabinet haar niet meer haar Brexit-deal in de komende dagen voor een vierde keer in stemming te brengen in het Lagerhuis (of blokkeert de ‘speaker’ dat). Ik denk dat haar Brexit-deal nu definitief van tafel is en er vooralsnog geen referendum dan wel verkiezingen komen. President van de EU, Donald Tusk, reageerde op de aankondiging uit Londen vooral geduld hebben. Woensdagmorgen bracht Trouw het artikel dat <citaat> voor de EU het een keuze is tussen twee kwaden, tussen de pest en de cholera: een no-dealbrexit of een lang uitstel, inclusief Britse deelname aan de Europese verkiezingen. Wat het nog erger maakt, is dat het voor de 27 landen niet eens een keuze is. Het EU-lichaam moet afwachten of het van de Britse ziektemakers pest of cholera cadeau krijgt. Als niemand iets doet, wordt het automatisch de pest. Brussel heeft Londen tot 12 april de tijd gegeven om te zeggen wat het wil. Eigenlijk valt de deadline al twee dagen eerder, op woensdag de tiende. De Britse premier May (of haar opvolger) moet dan op een ingelaste EU-top antwoord geven op de vraag die ze in Brussel al talloze malen voor de voeten geworpen heeft gekregen. Inmiddels is die vraag vernauwd tot eerdergenoemde twee ziekten. Als het no deal wordt, is die twee dagen later een feit. </citaat> Of het plan van Corbijn, de leider van Labour, waarmee premier May nog gaat praten over een wel haalbare uittreding van de Britten, voor het afsluiten van een douaneunie met de EU en de Brexit-deal in de papierversnipperaar te deponeren, voor een meerderheid van de Conservatieven een realistische optie is, moet worden betwijfeld. Voor de Europese Commissie en de Europese Raad spelen ook andere zaken een rol. <citaat> Het meest waarschijnlijk zijn dus een no deal of een verlenging. “Wij willen geen harde Brexit, ook niet per ongeluk”, viel twee weken geleden op te tekenen uit een diplomatieke EU-mond. “Maar we willen ook de bestuurbaarheid van de unie niet in de waagschaal stellen.” Dat laatste houdt verband met een noodgedwongen langere Britse aanwezigheid in Brussel. Daarbij hoort een nog meer door nood gedwongen deelname aan de Europese parlementsverkiezingen. Immers, als het Verenigd Koninkrijk de komende tijd nog EU-lid is én geen Europarlementariërs kiest, dreigt de rechtsgeldigheid van alle EU-beslissingen te worden ondermijnd. Maar een vernederende Britse gang naar de stembus veroorzaakt ook maagzweren in Brussel. Bij een lang Brexit-uitstel is het VK, voor zolang het duurt, volwaardig EU-lid. Het land blijft in alle instituties vertegenwoordigd, mét stemrecht, soms zelfs vetorecht. En dat in een periode dat die instituties belangrijke beslissingen moeten nemen. </citaat> Premier May kondigde aan dat ze Brussel opnieuw om uitstel gaat vragen om een nieuw Brexitplan te maken. Ze wil tot uiterlijk 22 mei, vlak voor de Europese verkiezingen, de tijd. De EU moet daar nog wel mee akkoord gaan. May heeft tot de ingelaste top op 10 april om met een zo helder mogelijk alternatief te komen. Pas dan moet de EU een besluit nemen. Op woensdag een nieuwe ontwikkeling voorgedaan: het Britse Lagerhuis heeft met een meerderheid van één stem, 313/312, een wetsvoorstel aangenomen dat een ‘no deal-Brexit’ op 12 april moet uitsluiten. Als het Hogerhuis ook instemt, wordt de regering van premier Theresa May gedwongen te voorkomen dat er een vertrek uit de Europese Unie komt zonder dat daar iets met de unie over is afgesproken. May moet met deze wet bij dreiging van een ‘no deal-Brexit’ de Europese Unie om uitstel van de Brexit vragen. Als de Europese Raad daar niet mee instemt dan wordt de situatie heel complex, want moet het Lagerhuis dan de Brexit-deal van May binnen twee dagen aannemen? Inmiddels hebben twee dagen gesprekken plaatsgevonden tussen premier May en haar tegenspeler Corbijn, de politiek leider van Labour. Er is nauwelijks voortgang geboekt. Beiden hun kaarten voor hun borst gehouden. Daar kan ik mij wel iets bij voorstellen want Corbijn zal willen voorkomen dat hij de schuld krijgt van het niet bereiken van een Brexit-voorstel, dat door beide partijen wordt gedragen. Daarvoor zijn de verschillen binnen de fracties van Labour en de Torries te groot. Dat kan voor May dan weer een reden zijn haar Brexit-deal voor de vierde keer ter stemming voor te leggen. De Britse oppositiepartij Labour heeft na de gesprekken met de Britse premier Theresa May gezegd “teleurgesteld” te zijn dat de regering niet met een “compromis of echte verandering” is gekomen. “We dringen er bij de premier op aan om met significante veranderingen van haar deal te komen. Om zo een alternatief te vinden dat genoeg steun kan krijgen in het parlement en het land weer een te maken”, aldus de partij in een verklaring. May heeft vrijdag een brief geschreven aan de Europese President Donald Trump dat ze meer tijd nodig heeft voor overleg, dat er nog geen voorstel is en dat ze verzoekt uitstel tot 30 juni 2019. Dat zou betekenen dat de Britten kandidaten moeten voordragen voor de verkiezing van het Europees Parlement op 22 mei. Dat is een politiek heel omstreden onderwerp. De reactie van Tusk was dat een optie van één jaar meer kans van slagen heeft, maar dat zal May afwijzen en komende donderdag of vrijdag haar Brexit-deal weer aan het Lagerhuis voorleggen op een moment dat er geen alternatieven meer zijn voor 12 april. Want het Lagerhuis heeft met één stem meerderheid besloten dat het geen no-deal wil. Het Hogerhuis heeft daarover nu het laatste woord. Het wetsontwerp dat de Britse regering verplicht uitstel van vertrek aan te vragen als een no-brexitdeal dreigt, kan door het Hogerhuis waarschijnlijk niet op tijd worden ingediend. Woensdag joeg het Lagerhuis in, naar parlementaire maatstaven, razend tempo het wetsontwerp erdoorheen. Volgens zegslieden van de oppositiepartij Labour worden de stemmingen in het Hogerhuis over dit wetsontwerp maandag pas afgerond. Sommige Conservatieve leden van het Huis willen de behandeling rekken, omdat ze faliekant tegen uitstel van de Brexit zijn. Ze zien in de voorgelegde wet een smerige truc om de Brexit op de valreep te dwarsbomen. Enkele ‘Brexiteers’ betoogden boos in de media dat het wetsontwerp dat Brexit blokkeert „is aangenomen dankzij een crimineel.” Ze wijzen erop dat een van de voorstemmers in het Lagerhuis een parlementariër is die drie maanden celstraf heeft wegens belemmering van de rechtsgang. Het voormalige Labourlid Fiona Onasanya is onlangs voorwaardelijk uit de gevangenis vrijgelaten en loopt met een enkelband. Ze is wel uit haar partij (Labour) gezet, maar is vooralsnog formeel het parlementslid voor haar kiesdistrict. In het NOS-journaal/Nieuwsuur hoorde ik vrijdagavond de uitspraak dat premier May een nieuw Brexit-voorstel wil gaan uitwerken en dat ze daarvoor meer tijd nodig heeft. Ik geloof daar helemaal niets van. Ze weet zeker dat de EU haar verzoek, zonder enige visie waar ze naartoe wil met betrekking tot de uittreding, de termijn niet nogmaals met 11 weken zal verlengen. Ze heeft met opzet voor deze manoeuvre gekozen om donderdag het Lagerhuis voor het blok te zetten haar Brexit-deal toch te aanvaarden. May heeft zondag nog weer eens gemeld dat ze heel korte termijn met Labour overeenstemming te bereiken over de wijze waarop het VK de EU verlaat. Let op mijn woorden: die overeenstemming moer er voor donderdagmorgen zijn, zodat dat voorstel door de Europese Raad kan worden verworpen, zodat May vrijdag alsnog haar Brexit-deal door het Lagerhuis wil jagen.

Twijfels over de inhoud van het rapport van Mueller terzake de integriteit van Trump

De Amerikaanse minister van Justitie William Barr heeft veel voor president Donald Trump schadelijke bevindingen uit het eindrapport van het Ruslandonderzoek van Robert Mueller weggelaten in zijn samenvatting, zeggen enkele leden van de onderzoekscommissie tegen NYT. “De inhoud van het rapport is schadelijker voor de president dan Barr in zijn samenvatting schrijft”, zo zeggen de niet bij naam genoemde leden tegen de krant. Volgens de leden heeft Barr “verzaakt om een adequate samenvatting van het rapport te geven”. Barr kwam vorige week met een samenvatting van vier pagina’s van het rapport dat naar schatting ongeveer vierhonderd pagina’s bevat. De Democraten hadden Barr verzocht het hele rapport voor 2 april openbaar te maken. Hij zal voor een commissie van het Huis van Afgevaardigden getuigen over het rapport, maar wil slechts een geredigeerde versie van het rapport vrijgeven. Niemand buiten het ministerie van Justitie heeft het volledige rapport van Mueller nog gezien, ook het Witte Huis niet. Nadat de samenvatting werd gepresenteerd, twitterde Trump dat hij “compleet vrijgepleit” is. [daarop heb ik gelijk al gereageerd dat ik daar niets van geloofde. De speciaal aanklager Mueller heeft dat ook niet in zijn 400 A4tjes tellende rapport gezegd. Nee, staat er in het rapport: als de minister van Justitie van oordeel is, aan de hand van zijn bevindingen over verwijtbaar handelen van de president, dan moet hij, William Barr, daartoe overgaan] Een commissie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft nu bij de Amerikaanse fiscus de belastingaangiften van president Trump van de afgelopen zes jaar opgevraagd. Richard Neal, de Democratische voorzitter van de Ways and Means Committee, heeft om zowel de persoonlijke als de zakelijke aangiften van de president gevraagd. De commissie is belast met de Amerikaanse belastingwetgeving. Neal is het enige lid van het Huis van Afgevaardigden dat wettelijk bevoegd is om Trumps aangiften op te vragen. Hij doet dit nadat een onbekend aantal Democratische parlementsleden en pressiegroepen hierop hadden aangedrongen. Trump beloofde in 2016 bij de campagne voor de presidentsverkiezingen dat hij, net als zijn voorgangers, zijn belastingaangifte openbaar zou maken, maar heeft dat tot nu toe niet gedaan. De Republikeinen zijn tegen het verzoek van de commissie. Naar verwachting stappen de partijgenoten van Trump naar de rechter om te voorkomen dat de aangiften vrij worden gegeven.

Ik twijfel aan de ‘gekleurde’ waarheid van Donald Trump

President Donald Trump wil dat Republikeinse politici wantrouwiger zijn over het tellen van stemmen na verkiezingen, stelde hij deze week op een bijeenkomst van de Republikeinse Partij. We moeten veel beter op het tellen van de stemmen gaan letten”, stelde Trump. De president insinueerde dat stemmingen in het recente verleden door een verkeerde telling in het voordeel van Democraten zouden zijn uitgevallen. Hij noemde echter geen specifieke voorbeelden. “Ik vind de tellingen maar niets”, zei Trump. “Ik vind het niets, en jullie vinden het ook niets. Jullie willen het alleen niet zeggen, omdat jullie bang zijn voor de pers. Jullie zijn bang voor de pers.” De president claimde eerder dat er afgelopen november is gefraudeerd bij de gouverneursverkiezingen in Florida en Arizona. Hij kon de beide claims niet onderbouwen en er werd geen enkel bewijs van fraude of corruptie gevonden. Ook riep Trump na de door hem gewonnen presidentsverkiezingen in 2016 dat er “miljoenen illegale stemmen” zouden zijn uitgebracht. Ook dit kon hij niet bewijzen. Het was overigens niet de enige opmerkelijke uitspraak die Trump tijdens de bijeenkomst deed. De president hield ook een tirade tegen windmolens. “Ze zeggen dat het geluid van windmolens kanker veroorzaakt”, stelde de president, waarna hij het geluid van een windmolen imiteerde. Trump claimde ook dat huizen naast een windmolen 75% van hun waarde zouden verliezen. Ook deze uitspraken kon de president niet staven. De miljardair-president zaaide eerder op de dag verwarring toen hij tijdens een discussie over de NAVO zei dat zijn vader Fred Trump in Duitsland geboren is. De vader van Trump is echter geboren in New York en is daar ook opgegroeid. Het is de vierde keer in korte tijd dat de president beweert dat zijn vader in Europa is geboren, maar dat zou aantoonbaar onjuist zijn. Het Witte Huis wilde geen commentaar op de uitspraken van Trump geven. Mijn twijfels of alles nog wel ‘kits’ is in zijn bovenkamer, ook gezien mijn eerdere over een ‘dwang-neurose’, nemen toe.

Pensioen misère

De financiële situatie van pensioenfondsen is in maart weer verslechterd. Kortingen voor miljoenen werkenden en gepensioneerden zijn ’niet meer te voorkomen’. Dat stelt hoogleraar pensioenrecht Hans van Meerten. Hij reageert op cijfers van consultancybureau AON over de gemiddelde financiële staat van pensioenfondsen. Die is de afgelopen maand weer verslechterd. Vooral voor metaalfondsen PME en PMT is dat slecht nieuws. Als hun financiële situatie niet rap verbetert, moeten ze voor komend jaar hun deelnemers gaan korten. De hoop op een verbetering is volgens Van Meerten wel vervlogen. „De kortingen zijn niet meer te voorkomen”, zegt hij. Voor de fondsen zijn er nog twee ontsnappingsroutes: een pensioenakkoord uit de polder met wetgeving om de kortingen op zijn minst uit te stellen of een wonderlijk herstel op de financiële markten. Maar beide opties zijn volgens Van Meerten ’onmogelijk’: „Dat gaat niet gebeuren.” [die constateringen zijn niet nieuw, maar ook een omgebouwd pensioensysteem voorkomt dat niet. Zeker niet als er geen compensatie, die €60 mrd gaat kosten, komt om de terugval van weggevallen van solidariteit op te vangen. Die plannen van Koolmees zijn illusies. De problemen zitten op het monetaire vlak en met name de extreem lage rentetarieven, die de ECB oplegt en ook de bepaling van de veel te lage verrekenrente. Als DNB de prognose niet loslaat dat dit monetaire beleid nog decennia in stand gehouden wordt, zullen uiteindelijk de pensioenen geen stuiver meer waard zijn]

Financieel/economische ontwikkelingen

De Amerikaanse banenmotor hapert

De Amerikaanse economie heeft in maart veel minder banen opgeleverd dan waar op was gerekend. Volgens salarisstrokenverwerker ADP steeg het aantal banen vorige maand met 129.000, het slechtste cijfer sinds september 2017. De banengroei viel vooral tegen in de bouwsector en in de industrie. Vrijdag komt de federale overheid met officiële banencijfers en die vielen erg mee: 196.000. (bron: DFT)

De avocado’s worden fors duurder: dank je wel Trump

Slecht nieuws voor liefhebbers van avocado’s: de prijs van de groene vrucht is in één dag met 34% gestegen, tot bijna 400 pesos (€18,50) per tien kilo. Dat is de snelste stijging sinds 2009. De enorme prijsstijging is het gevolg van dreigementen van Donald Trump dat hij de grens van zijn land met Mexico dicht gaat gooien. Mexico is ’s werelds grootste producent van avocado’s. Mexico moet dit jaar juist méér avocado’s aan de VS leveren dan anders, omdat de oogst in de Amerikaanse staat Californië door de droogte grotendeels is mislukt. De prijzen gaan nu extra hard omhoog omdat importeurs hun slag willen slaan voor de grens echt sluit, zegt een analist tegen persbureau Bloomberg. Nederland is na de VS wereldwijd de grootste importeur van avocado’s. Onze avocado’s komen echter vooral uit Chili, Peru en Zuid-Afrika.

Trump dreigt Mexico met importtarieven op Mexicaanse auto’s

Mexico moet werk maken van de aanpak van drugssmokkel naar de Verenigde Staten. Lukt het de Mexicanen niet om deze illegale handelsstromen uit Zuid-Amerika het komende jaar in te dammen, dan volgen er importtarieven op auto’s. Dat dreigement uitte de Amerikaanse president Donald Trump. Trump dreigde eerder al de grens met Mexico te sluiten. Daarmee wilde hij onder meer bewerkstelligen dat Mexico meer werk maakt van de aanpak van illegale immigratie naar de VS. Dat veel automakers ervoor kiezen auto’s voor de Noord-Amerikaanse markt in Mexico te laten bouwen, is Trump al langer een doorn in het oog.

Trump grijpt in: FED moet de rente verlagen

De Amerikaanse president Donald Trump wil dat de Federal Reserve de rente gaat verlagen. Volgens Trump hebben de acties van de Amerikaanse koepel van centrale banken gezorgd voor een minder sterke economische groei in de Verenigde Staten. Daarmee neemt Trump de Fed opnieuw op de korrel. Hij uitte in het verleden al vaak kritiek op de renteverhogingen door de centrale bank. Nu roept hij zelfs op tot een renteverlaging en verdere versoepeling van het monetair beleid.

Trump schrikt van dreigement van Saoedi-Arabië

Saoedi-Arabië dreigt olie in andere valuta dan de dollar af rekenen, indien de Verenigde Staten een wetsvoorstel aannemen waarmee OPEC-landen aan Amerikaanse anti-trust wetgeving onderworpen kunnen worden. Dat schrijft het persbureau Reuters op basis van drie bronnen, die betrokken zijn bij het Saudische energiebeleid. Volgens twee van deze bronnen heeft de oliestaat dit plan al met andere landen binnen de OPEC-alliantie besproken. Ook zou de Amerikaanse regering ervan op de hoogte zijn gebracht. Aanleiding voor dit dreigement is een wetsvoorstel genaamd NOPEC, wat staat voor ‘No Oil Producing and Exporting Cartels Act’. Met dit wetsvoorstel wil de Amerikaanse regering een einde maken aan de immuniteit van landen die onderdeel zijn van het oliekartel. Het wetsvoorstel stamt al uit 2000, maar kreeg tot voor kort onvoldoende draagvlak. Dat veranderde met de komst van president Trump, die zich zeer kritisch heeft uitgelaten over de hoogte van de olieprijs. Als het NOPEC wetsvoorstel wordt aangenomen kan de regering sancties opleggen aan landen die zich schuldig maken aan een prijskartel. (bron: MarketUpdate)

Moody’s trekt aan de bel over witwassen

Europese banken hebben van 2012 tot 2018 ruim $16 mrd (€14,2 mrd) aan boetes moeten betalen vanwege tekortschietende controles op witwassen en het overtreden van handelsrestricties, meldt Moody’s. Er lopen nog meer onderzoeken naar deze praktijken, waardoor meer banken te maken kunnen krijgen met financiële, operationele en reputatierisico’s, aldus de kredietbeoordelaar. De Amerikaanse toezichthouders hebben ruim drie kwart van de boetes opgelegd. Europese toezichthouders leggen tegenwoordig grotere boetes op dan voorheen, signaleert Moody’s. Nieuwe regels moeten banken stimuleren om betere controles uit te voeren.

De prijzen stijgen harder dan de lonen; koopkracht ouderen daalt

Dat is slecht nieuws voor werkenden én gepensioneerden. Komt de koopkracht hierdoor in gevaar? De prijzen zijn in maart van dit jaar gestegen met 2,8%, zo maakte het CBS bekend. De cao-lonen namen in diezelfde maand met 2,2% toe. Dit jaar is de algehele prijsstijging, de inflatie, uitzonderlijk hoog. Dat komt doordat het kabinet het lage btw-tarief heeft verhoogd van 6% naar 9%. En doordat de energierekening dit jaar aanzienlijk hoger is. Dat tikt flink door in dit inflatiecijfer. Dat de prijzen flink stijgen is geen verrassing. Maar de hoogte van de inflatie is dat wel. De btw-stijging is ingevoerd per 1 januari. Uit eerdere gevallen is bekend dat winkeliers en andere ondernemers die btw-stijging volledig doorvertalen in hogere prijzen. Alleen doen ze dat niet direct. In januari viel de inflatie daarom mee. Maar iedere maand pakt de algehele prijsstijging hoger uit. De harder gestegen inflatie is vooral toe te schrijven aan de prijs van voedingsmiddelen, van gewone boodschappen dus. Die vallen grotendeels onder het lage btw-tarief dat door het kabinet is opgeschroefd. Voedingswaren stegen in maart weer harder in prijs dan ze in februari al waren gestegen. Ook de benzineprijzen gingen omhoog, maar een gemiddelde consument geeft daaraan minder uit dan aan dagelijkse boodschappen. De energienota is ook een factor van belang, maar die was in maart niet hoger dan in februari, dus dat speelt voor nu geen specifieke rol. Komt de koopkracht nu in gevaar? Dat is nog niet zeker. Maar het ziet er niet goed uit. Het CBS maakte namelijk tegelijkertijd bekend dat de cao-lonen maar met 2,2% zijn gestegen. De loonstijging compenseert dus niet de inflatie. Dat effect is al ingezet in januari en tot nu toe wordt het verschil tussen lonen en prijzen iedere maand een beetje groter. En wat de verwachting van het kabinet? Het kabinet baseert zich op ramingen van het CBP. Die rekende op 2,3% prijsstijging en 2,7%loonstijging. Dat pakt tot nu toe dus precies andersom uit. In juni komen de rekenmeesters weer met nieuwe voorspellingen, dan zullen de CBS-cijfers worden meegenomen. Dan moet blijken of deze trend zich heeft doorgezet en of de koopkrachtvoorspelling van gemiddeld plus 1,5% wordt bijgesteld. Een andere factor voor de koopkracht is de verlaging van de inkomstenbelasting. Die is gewoon doorgevoerd per 1 januari. Kunnen de lonen nog verder aantrekken? Dat zou je wel verwachten nu er zoveel vraag is naar werknemers. Maar bij de huidige krapte hadden economen allang een steviger loonimpuls verwacht. Nieuwe cao’s laten soms loonstijgingen van 3% zien. Maar of alle cao-afspraken bij elkaar in de buurt komen van de ramingen van de koopkrachtplaatjes is zeer de vraag. En wat betekent dit voor de gepensioneerden? Veel gepensioneerden krijgen geen indexatie van hun aanvullende pensioen. Hoe harder de prijzen stijgen, hoe meer de koopkracht van dat pensioen achteruit gaat. De AOW is wel welvaartsvast. Die stijgt twee keer per jaar mee met de gemiddelde lonen. Maar als de lonen achterblijven en de prijzen harder stijgen is dat dus ook nadelig voor mensen met AOW.

De tijd van 4% economische groei is voorbij

Een waarschuwing vooraf. Hier spreekt een autoriteit die ons gaat voorbereiden op minder welvarende tijden, gezien vanuit een neoliberaal beleid, zowel financieel/economisch als monetair. Laura van Geest, directeur van het Centraal Plan Bureau, stelt, in de Telegraaf, dat we moeten gaan wennen dat onze economie niet meer zo fors groeit als voorheen. Een plus van één tot anderhalf procent, dat wordt volgens haar ’het nieuwe normaal’ voor ons vergrijzende land. Hoewel het na magere jaren weer goed ging met Nederland, merkten veel mensen dat nog niet en voorlopig blijven echte vette jaren dus uit. In China schrikken ze als hun economie ’maar’ met 5% groeit. Bij ons zou de vlag uitgaan!” Of je staat te juichen bij een groeicijfer of niet, hangt af van door welke bril je kijkt, wil Laura van Geest maar zeggen. En volgens de directeur van het Centraal Planbureau moeten Nederlanders een andere, minder roze bril op gaan zetten. De afgelopen decennia raakten we namelijk gewend aan de mooie cijfers. Groeicijfers die begonnen met een 2, een 3 of zelfs een 4 in de jaren negentig, konden in de boeken worden bijgeschreven. We begonnen het normaal te vinden en pasten er ook ons beleid en onze uitgaven op aan. Want als het even tegenzat, wisten we: die rode cijfers worden vanzelf toch weer dikke plussen. Zij legt uit dat we nu al in ’het nieuwe normaal’ zitten. En dat betekent: een groei van 1% à 1,5% zal naar verwachting voortaan de standaard zijn. Een belangrijke oorzaak voor die minder riante groei: „We zien dat Nederland echt vergrijst.” Nederlanders worden steeds ouder en er komen relatief minder jonge mensen bij op de arbeidsmarkt. Voorheen groeide onze economie nog omdat er elk jaar meer mensen waren die aan de slag konden gaan. Hoe meer mensen er werken, hoe meer zij samen kunnen produceren. Maar die groei van het aantal mensen op de arbeidsmarkt ziet Van Geest afvlakken. [maar dat is het gevolg van kabinetsbeleid. We hadden allang jongeren hier binnen moeten halen, ze onze taal moeten leren, ze een beroepsopleiding moeten geven en ze hier moeten integreren. Maar dat is politiek niet haalbaar. De meerderheid wil knusjes samenblijven en kennelijk accepteren dat het allemaal maar wat minder moet. Op dat denken moet worden ingebroken. Of de autochtone bevolking moet meer kinderen gaan grootbrengen dan wel we moeten jongeren van buiten halen] De gevolgen van dit probleem werden tot nu toe een beetje voor ons uitgeschoven. Ouderen zijn namelijk steeds langer gaan werken, waardoor het aantal deelnemers op de arbeidsmarkt toch enigszins op peil bleef. Maar dat kun je niet eeuwig rekken, weet ook de CPB-directeur. Als we meer economische groei willen, kunnen we toch groeien door nog slimmer te gaan werken? Bijvoorbeeld door mensen beter op te leiden en door technologische ontwikkelingen handig in te zetten. Dat is in het verleden ook gebeurd. Het klinkt mooi, maar Van Geest ziet dat de productiviteitsgroei al tijden achterblijft. De winst van goed onderwijs geven lijkt grotendeels al geïncasseerd en digitalisering brengt nog niet wat sommigen er van verwachten. „Vroeger schreven we een brief met een pen, nu schrijven we een e-mail. Maar die beginnen we nog steeds met ’geachte’ en met ’hoogachtend’ onderaan.” Tja, dan is de tijdswinst beperkt. [dat is natuurlijk de grootste lulkoek, dat gaat over 20 letters aantikken in 10 seconden tijd, daar moet de productiviteitsgroei niet vandaan komen] Misschien komt die gehoopte dikke plus er niet of kost het nog meer tijd voor onze economie echt van digitalisering profiteert. Toch vindt Van Geest het verstandig als de overheid kansen benut om onze productiviteit op te krikken, hoe moeilijk dat ook kan zijn. [als dit het denken is van onze beleidsmakers en rekenmeesters dan hebben we nog een lang traject voor ons] Volgens Van Geest zullen we in elk geval vaker in een recessie belanden in ’het nieuwe normaal’. En voor onze koopkracht kan dit alles ook slecht nieuws zijn. „Als de koek minder groeit, is er minder te verdelen en is er ook minder te herverdelen.” „Dat hoeft niet rampzalig te zijn.” Een lage economische groei, betekent ook weinig rente. En zodra investeerders dat niet accepteren, kunnen ze riskantere beleggingen gaan doen of elders hun heil zoeken. Pas dan wordt het ’ongemakkelijk’ volgens de CPB-directeur. Lagere pensioenuitkeringen daar moeten „mensen aan wennen. Pensioenfondsen ook”, zegt Van Geest over de lage rentes die bij ’het nieuwe normaal’ horen. Ook dit aspect heeft gevolgen voor onze koopkracht, via de pensioenen. „Als dat rendement minder wordt dan zijn er twee smaken: of je krijgt minder pensioen, of je moet meer pensioenpremie betalen.” En wie meer inlegt voor zijn pensioen van later, moet nu dus al wat netto inkomen en dus ook koopkracht inleveren. Zijn de vooruitzichten dus bar en boos? Van Geest wil nadrukkelijk niet somberen, ondanks haar boodschap. Als we ons psychologisch aanpassen aan bijvoorbeeld lagere rentes, hoeft er niet eens zo veel aan de hand te zijn. En het is toch ook een zegen dat mensen ouder worden en van hun pensioen kunnen genieten, zegt de CPB-directeur. En wie het nieuwe normaal niet bevalt, kan er proberen iets aan te doen – zoals de arbeidsparticipatie van vrouwen nog verder bevorderen – ook al heeft dat weer nadelen. [hier doet de directeur van het CPB vreemde uitspraken. Ze doet uitspraken waarmee ze het volk voorbereid op magere jaren, een lager welvaartspeil met een afnemende koopkracht, lagere pensioenen als gevolg van onvoldoende productiviteitsgroei. Over de mogelijkheid dat ook Nederland in een recessie terechtkomt: geen woord. Daarbij vergeet ze ook te melden wat de sociaal/maatschappelijk en financiële gevolgen kunnen zijn van de realisatie van de Klimaat-doelstellingen voor huishoudens (investeringen, hogere huren/woonlasten en nog een onzekerheid over de uiteindelijke maandlasten voor energie – gas, water, stroom – na de gas-transitie. En wat de gevolgen kunnen zijn van het monetaire beleid van lage/negatieve rentetarieven voor spaarders. En daarover zegt ze dan dat het volk daarover niet over hoeft te somberen. Als U dit snapt mag U het zeggen] Het sombere scenario dat sommige economen schetsen, van het vergrijsde Japan dat we achterna zouden gaan, ziet Van Geest ook weer niet gebeuren. „We hebben een andere economie. En aan de andere kant: nergens word je zo oud als in Japan. Ook Japanners zijn gelukkig volgens mij. Dus zo somber moeten we het niet zien.” [het Japanse probleem is dat ouderen minder zijn gaan consumeren en meer zijn gaan sparen, waardoor de economische groei daalt. Dat probleem kennen wij ook. Als de toekomst onzeker is en er geen zicht is op een heldere visie op komende ontwikkelingen, gaan burgers minder besteden en meer sparen en dan daalt de economische groei met als neveneffect een dalende inflatie, waardoor de koopkracht op peil blijft. Daarbij speelt in Japan een grote rol dat de enorme staatsschuld van $9,4 biljoen voornamelijk wordt gefinancierd met de opgebouwde pensioenreserves van de werknemers. Die staatsschuld is zelfs 2,5 keer het bbp. De Japanse welvaart is gefinancierd met een enorme hoge staatsschuld uit de pensioenreserves van de pensioenpotten. Ter vergelijking: de VS en China hebben de grootste staatsschuld: van $20 biljoen. Het derde land is Japan met maar $9,4 biljoen. De schuld per inwoner in Japan bedraagt $73.850 en in de VS $64.000, bij een ratio van de VS-staatsschuld versus het bbp van 1,08. Een ander buitenbeentje is Singapore. Die hebben maar een staatsschuld van $523 mrd en een schuld-ratio van 1,1 maar iedere inwoner heeft wel een schuld van $94.500 en dat is extreem hoog voor de 5,5 miljoen inwoners. Doordat de Bank of Japan, net als de ECB, de BoE en de FED, een extreem lage/negatieve rente hanteren, verkeren ook daar de pensioenfondsen in zwaar weer, waardoor er ook daar twijfels zijn of de deelnemers nog wel ooit de pensioenuitkeringen krijgen waarvoor ze pensioenpremie hebben betaald. Waar Laura van Geest stelt dat de omstandigheden in Japan niet te vergelijken zijn met die in ons land is dat maar heel betrekkelijk waar]

IMF: let op voor sterk opgelopen huizenprijzen

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) waarschuwt wederom voor de gevaren van sterk oplopende huizenprijzen in veel landen. Daaraan kleeft het risico dat er een grote financiële schok ontstaat als de huizenprijzen plots weer flink zakken en tal van mensen en bedrijven met betalingsproblemen te maken krijgen. Het gaat er vooral om dat mensen zich bij het kopen van een huis flink in de schulden steken. Vandaar dat de deskundigen bij het IMF, evenals centrale banken en toezichthouders, zich voortdurend hard maken voor strengere regels rond hypotheekverstrekking en voldoende buffers bij banken. Volgens het IMF kan de ontwikkeling van de huizenprijzen een gevaar worden voor de algehele financiële stabiliteit omdat huizen door bedrijven en financiële partijen ook veel als investeringen worden beschouwd. Het kredietfonds pleit er daarom ook voor dat beleidsmakers prognoses van de huizenprijzen meer bij besluitvorming betrekken. Nederland wordt in de studie niet genoemd. Hier wijst bijvoorbeeld De Nederlandsche Bank al jarenlang op het belang de hypotheekrenteaftrek af te bouwen en het maximale leenbedrag aan banden te leggen. De Verenigde Staten komen wel in het rapport voor. Daar is het beeld gemengd. De situatie lijkt in ieder geval gezonder dan ruim tien jaar terug, omdat er volgens het IMF minder sprake is van overwaardering.

Beleggers en speculanten houden vertrouwen in de bull-market

De koersen op de beurzen trekken zich niets aan van de dalende economische verwachtingen wereldwijd, van de handelsoorlogen, van de Brexit (hoe die ook afloopt). De prognoses voor economische groei wereldwijd dalen, de inflatie zakt weg, de economische bedrijvigheid krimpt, maar er is zoveel gratis geld in de markt dat beleggers blijven speculeren op de financiële markten. En die situatie zal blijven bestaan zolang op enig moment er een gigantische kapitaalvernietiging gaat plaatsvinden, als gevolg van instortende kapitaalmarkten met verliezen tot wel 60% van de huidige prijzen die op de effectenbeurzen en stijgende rentes op geldmarkten worden genoteerd. Denk dan ook aan een wereldoorlog met enorme kapitaalvernietigingen tot gevolg of natuurrampen waarbij grote delen van landen verdwijnen b.v. aan de oost of westkant van de VS. Deze ontwikkelingen zijn niet op bestelling af te roepen.

De bedrijvigheid in de industrie van de eurozone is in maart sterker gekrompen dan in februari. Dat meldde marktonderzoeker Markit op basis van definitieve cijfers. De inkoopmanagersindex voor de industrie in het eurogebied ging naar een stand van 47,5 tegen 49,3 een maand eerder. Een niveau van 50 of meer duidt op groei, daaronder op krimp. De index voor de Duitse industrie zakte naar een niveau van 44,1 van 47,6 in februari. De graadmeter voor de Franse industrie kwam uit op 49,7 tegen 51,5 een maand eerder. De Italiaanse index noteerde 47,4 tegen 47,7 in februari en die voor Spanje steeg naar 50,9 van 49,9 in de voorgaande maand.

De fabrieksorders in Duitsland zijn in februari onverwacht fors gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat blijkt na cijfers van het Duitse federale statistiekbureau. De orders gingen op maandbasis met 4,2% omlaag. Dat is de grootste orderkrimp in meer dan twee jaar. In januari was er al sprake van een daling met 2,1%. Op jaarbasis gingen de Duitse fabrieksorders met 8,4% omlaag. Volgens het statistiekbureau krompen de binnenlandse orders in februari op maandbasis met 1,6%, terwijl de bestellingen vanuit het buitenland met 6% afnamen. De orders voor kapitaalgoederen zoals bijvoorbeeld machines en vrachtwagens daalden met 6% en bij consumentengoederen gingen de bestellingen met 3,5% omlaag. De Duitse industrie ondervindt al langer hinder van de afzwakkende wereldeconomie, de handelsspanningen, productieverstoringen in de autosector en de onzekerheid door de Brexit. ING-topeconoom Carsten Brzeski sprak in een reactie over zeer tegenvallend nieuws dat de hoop op een herstel van de Duitse industrie ondermijnt. Hij vreest echter dat de industrie van Duitsland zich moet voorbereiden op meer slecht nieuws. (bron: DFT) [Duitsland is het EU-land waar de zwaarste klappen vallen, hetgeen zal uitstralen naar andere EU-lidstaten. Nederland zal daarbij niet worden gespaard, met alle consequenties van dien]

De Europese Unie legt handelsconflicten met India en Turkije voor aan de Wereldhandelsorganisatie (WTO). De schade voor Europa van handelsbeperkende maatregelen van beide landen bedraagt meer dan €1 mrd per jaar, meldt de Europese Commissie. In de zaak tegen India verzet de EU zich tegen importheffingen op een breed scala aan ICT-producten, waaronder mobiele telefoons, terwijl het land zich heeft verplicht die heffingsvrij te verhandelen. De Indiase heffingen variëren tussen de 7,5% en 20%, waarmee Europese exporten ter waarde van €600 mln gevaar lopen. Turkije dwingt buitenlandse farmaceutische bedrijven hun productie naar Turkije te verhuizen als ze willen dat hun medicijnen in aanmerking komen voor terugbetaling aan burgers in het Turkse zorgsysteem. Dat is duidelijk in strijd met de WTO-regels om buitenlandse bedrijven gelijk te behandelen, aldus Brussel. De exportschade beloopt €460 mln en kan oplopen tot €2,5 mrd. (bron: DFT)

De orders voor duurzame goederen in de Verenigde Staten zijn in februari met 1,6% gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat meldde het Amerikaanse ministerie van Handel op basis van een voorlopig cijfer. In januari namen die orders nog met een herziene 0,1% toe.

ECB en de Draghi doctrine

2.600.000.000.000 zoveel trok de Europese Centrale Bank (ECB) uit in de periode 2014-2018 om de economie van de eurozone een slinger te geven. Ter vergelijking, dat bedrag is even groot als 22% bbp van de hele eurozone. De ECB gaf dat bedrag uit door obligaties op te kopen, om zo de inflatie op te krikken tot dicht bij maar net onder de 2%. Met zo’n bedrag moet je een heel eind komen, zal ECB-president Mario Draghi hebben gedacht. [ik denk niet dat hij dat bij de start gedacht heeft. Hij is gewoon begonnen met QE, en toen dat niet het gewenste resultaat opleverde is hij doorgegaan met het opkopen van grotere hoeveelheden] Helaas, dat is niet wat uit de cijfers blijkt. Voor haar beleid kijkt de ECB naar de kerninflatie, dus zonder de beweeglijke prijzen van voedsel, energie en tabak daarin meegenomen. Maandag bleek dat de kerninflatie in de eurozone in maart daalde tot 0,8%. Al die miljarden en dan zo weinig effect. Wie wil weten hoe dat komt, moet het jaarverslag van De Nederlandsche Bank (DNB) eens lezen, dat vorige week werd gepubliceerd. „De inflatie laat zich niet heel nauw sturen. Door onzekerheid over het inflatieproces en de doorwerking van het monetaire beleid heeft de centrale bank in werkelijkheid onvolledige controle.” Vrij vertaald staat er de inflatie nauwelijks van z’n plaats komt, wat de ECB ook doet. Dat staat nogal haaks op de toon die Draghi aanslaat in zijn toelichtingen op het rentebesluit. Iedere zes weken zegt hij dat het ECB-bestuur, waar DNB-president Klaas Knot nota bene deel van uit maakt, er het volste vertrouwen in heeft dat de inflatie op de middellange termijn richting de 2% gaat. Volgens Knot ligt het er maar net aan hoe je het begrip ’middellange termijn’ interpreteert. Het duurt gewoon wat langer voordat de inflatie op het ECB-doel zit, is zijn idee. [hierbij een kanttekening: als de economische groei in een neergaande trend voortgaat en terechtkomt in een recessie kan het nog wel even duren voordat de inflatie weer aantrekt] at de inflatie niet precies doet wat de centrale bank wil, komt door allerlei structurele factoren. Met de komst van online winkelen verhoog je als winkelier bijvoorbeeld niet zo makkelijk je prijzen, de klant zoekt gewoon online op waar de nieuwe telefoon of dat bankstel het goedkoopst is. Globalisering bracht werknemers concurrentie uit andere landen. De verzwakkende positie van vakbonden en komst van zzp’ers zorgde ervoor dat het mechanisme waarbij krapte op de arbeidsmarkt leidde tot hogere lonen verzwakte. Dat drukt allemaal op de inflatie, zonder dat een centrale bank er veel aan kan doen. Dat weet DNB allemaal heel goed. En die discussie is in Frankfurt vast ook wel gevoerd. Dus waarom houden centrale banken zo star vast aan zo’n precieze doelstelling, in plaats van gewoon toe te geven dat de centrale bank ook niet alles in de hand heeft? Zo koopt de ECB schijnprecisie, en betaalt met zijn eigen geloofwaardigheid. [en legt de lasten ervan op de bordjes van spaarders, pensioenfondsen en andere beleggers] (bron: DFT)

Klimaatperikelen

Het is wat laat maar het dringt nu toch door dat de realisatie van de klimaatdoelstellingen binnen de afgesproken tijdslijn, zoals die zijn neergelegd in het Klimaatverdrag van Parijs (2015). Kan het bedrijfsleven en de huishoudens de gelden wel verkrijgen en betalen die met de enorme energietransitie gepaard gaan?

Ondernemers hebben veel twijfels en vragen over de kosten van het Klimaatakkoord. Ze zijn vooral bezorgd dat het verduurzamen van gebouwen meer gaat kosten dan voorspeld. Dat zeggen de werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland in een brief aan minister Wiebes en de Tweede Kamer. Er doen allerlei verschillende cijfers de ronde over hoeveel het gaat kosten om je huis duurzamer te maken. “Het Planbureau voor de Leefomgeving lijkt uit te gaan van gemiddeld €15.000 investeringskosten per woning om deze via de wijkaanpak aardgasvrij te maken”, schrijven de werkgevers in hun brief. “Dat is weinig. Gemiddeld kost het upgraden naar bijna energieneutraal namelijk €30.000”, zeggen ze. “Het gasvrij en CO2-neutraal maken van oude woningen kost al gauw €60.000 of zelfs meer. Voor ondernemers geldt vaak een dubbele rekening: eigen huis en eigen bedrijfspand.” Dat er verschillende cijfers rondgaan over de kosten voor woningen is te verklaren. De werkgeversorganisaties vergelijken hier namelijk twee verschillende dingen met elkaar: aardgasvrij maken en bijna energieneutraal maken. Want een bestaande woning geschikt maken voor aardgasvrije verwarming kan stukken goedkoper zijn dan die woning ook nog eens energieneutraal maken. En dat is misschien ook helemaal niet nodig. [die stelling is niet helemaal juist: verwarming van woningen middels een cv-ketel levert snel een hogere temperatuur op, dan bijvoorbeeld verwarming middels een warmtepomp. Die levert maar ca 16 graden plus dat er aanvullende vloerverwarming voor nodig is en het huis geïsoleerd moet worden. Er is nog geen enkel inzicht met hoeveel euro’s de jaarlasten voor het energiegebruik en rente en afschrijving van de gedane investeringen gaan stijgen en of dat wel voor alle huishoudens is op te brengen. Want mensen met dit project in de financiële misere storten, mag geen optie zijn. Bij het energie-neutraal maken van een woning denk ik op de eerste plaats aan het plaatsen van zonnepanelen, ook in groepsverbanden, maar daarnaast ook aan het vervangen apparaten door zuinigere en duurzamere. Daar hangt ook een prijskaartje aan] In het klimaatakkoord is namelijk afgesproken dat per 2030 1,5 miljoen woningen van het gas af moeten zijn. Maar daarin is dus niet afgesproken dat woningen ook per se verbouwd moeten worden om ze op het niveau van de allerstrengste BENG-norm (Bijna Energie Neutrale Gebouwen) te krijgen. Ook een bedrag van €235 mrd wordt genoemd door de werkgevers om alle bestaande woningen te verduurzamen. De partij Forum voor Democratie gebruikt dat cijfer ook in hun berekening waarin ze op meer dan €1000 mrd aan klimaatkosten komen. Het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) heeft inderdaad becijferd dat het €235 mrd kost als je alle bestaande woningen verbouwt om ze in 2050 op die BENG-norm te krijgen. Gemiddeld is dat volgens het EIB ruim €30.000 per woning. Maar of dat moet gaan gebeuren, is nu dus nog niet duidelijk. Als je bijvoorbeeld alle woningen verbouwt naar het een stap minder zuinige energielabel A, dan kost dat veel minder dan €235 mrd: namelijk maar €80 mrd, gemiddeld €12.500 per woning, aldus het EIB. [maar dan rijst de vraag of woningen nog wel voldoende verwarmd kunnen worden en hoe groot de hogere financiële lasten dan worden] (bron: nu.nl) Huizenbezitters en ondernemers moeten samen voor honderden miljarden investeren in hun woningen en bedrijfspanden. Deze verborgen kosten kunnen het draagvlak onder het klimaatbeleid ondermijnen. Dat zegt Hans de Boer, voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW, tegenover de Telegraaf. „We moeten een investeringsberg van €250 mrd nemen tot 2050.” Hij vraagt zich af hoe het kabinet mensen denkt over te halen om zo veel geld te steken in het energiezuinig maken van hun huis of bedrijfspand. „Worden mensen daartoe gedwongen? Dan moet je dat ook eerlijk vertellen.” Het bedrijfsleven stelt de doorrekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) aan de kaak. „Er zijn stevige twijfels en vragen over de gehanteerde veronderstellingen, modelberekeningen en dus de plausibiliteit van diverse uitkomsten zoals door sommige instituten gepresenteerd”, zo staat in de brief aan minister Wiebes en de Tweede Kamer. Woningbezitters, verhuurders en ondernemers moeten eerst fors investeren voordat ze kunnen gaan profiteren van een lagere energierekening. „Die investeringsberg is als de beklimming van de Alpe d’Huez”, zegt De Boer. „Het PBL praat alleen maar over de afdaling waarbij je je investering terugverdient. Maar je moet die Alpe d’Huez eerst nog op. Daar praten ze niet over.” Als burgers en bedrijven niet bereid blijken dan wel niet in staat zijn om die tienduizenden euro’s op te brengen, dan zal het kabinet niet slagen met zijn klimaatbeleid. Het draagvlak is nu al niet aanwezig, stelt het bedrijfsleven: „Nu is van dat draagvlak noch bij burgers, noch bij ondernemers in voldoende mate sprake om straks tot een breed gedragen en dus effectief beleid te komen.” De ondernemersorganisaties stellen in de brief talloze vragen aan het PBL [van RTL Nieuws weten we dat PBL zelf niet de nodige kennis in huis heeft om de doorrekeningen uit te kunnen voeren en heeft daarbij gebruik gemaakt van het bedrijf Revnext, de enige partij die weet hoe het zogeheten CarbonTax-model, dat gebruikt is voor de doorrekeningen, precies werkt. Eerdere berekeningen voor meerdere ministeries roepen vragen op over de betrouwbaarheid van de gepresenteerde prognoses] over de geloofwaardigheid van de doorrekeningen van dit planbureau. „We willen Nederland ervoor behoeden dat beleid wordt gemaakt op basis van uitgangspunten waarbij wij grote vraagtekens hebben”, zegt hij. „We moeten voorkomen dat een groep Nederlanders die buitengewoon begaan is met het klimaat zó hard doorrent, dat ze vergeet de goede cijfers en analyses te presenteren.” De werkgeversvoorman gaat nog net niet zover dat hij een motie van wantrouwen afgeeft over de berekeningen van het PBL: „Ik zeg niet dat PBL niet deskundig is, maar ik wil wel al onze vragen op tafel leggen voor de juiste discussie op basis van de feiten.” Die twijfels heeft hij over het Centraal Planbureau niet. Die rekenmeesters hebben zich in de afgelopen decennia bewezen. Daarom wil De Boer dat alle plannen integraal worden bekeken op hun economische effecten door het CPB. „Laten we dat nou niet door het PBL doen, maar door het CPB, want daarin hebben we meer vertrouwen.” [een voorzet die ik volledig steun]

De kosten die je moet maken voor de energietransitie, hangen af van hoe je een woning zonder aardgas gaat verwarmen en hoe geïsoleerd de woning al is. Het kan bijvoorbeeld dat je een woning niet verder hoeft te isoleren als je bijvoorbeeld stadsverwarming krijgt in plaats van aardgas en de woning al een energielabel A heeft. Waar woningen precies aan moeten voldoen in 2050 wordt pas over een hele tijd besloten. In de klimaatwet is alleen afgesproken dat in 2050 de CO2-uitstoot 95% gedaald moet zijn ten opzichte van 1990. [de vraag is hier of die doelstelling wel op al zijn facetten doordacht is. CO2 is een voedingsbron voor de (oer)wouden over de hele wereld. Bomen zetten CO2 om in zuurstof: door fotosynthese wordt CO2 opgenomen en zuurstof uitgescheiden. Via een ingewikkeld biochemisch proces wordt het CO2 met water omgezet in glucose (suiker), wat onder andere een energiebron is voor de plant (verbranding met zuurstof) en opslag (als zetmeel). Veel plantaardig afval sterft af (zoals de bladeren) en wordt in de grond opgenomen als organische stoffen. Het zou dus zo kunnen zijn dat CO2 uiteindelijk in gebonden vorm wordt opgenomen in de bodem. De vraag is dan ook of we op aarde met zoveel minder zuurstof in leven kunnen blijven, als de CO2-uitstoot tot 5% wordt gereduceerd] Daarbij komt ook nog dat bij een “doelstelling van 95% CO2-reductie in 2050 er echt wel heel veel moet gebeuren”, zegt EIB-directeur Taco van Hoek. “Ik denk dat we in alle eerlijkheid moeten vaststellen dat dat een grote operatie is die veel gaat kosten. Het is geen natuurwet dat alle woningen ‘BENG’ moeten worden, maar welke dan wel?” Woningen kunnen bijvoorbeeld ook in 2050 nog best wat energie verbruiken, maar dat moet dan wel duurzame energie zijn. “Daartussen is samenhang”, zegt van Hoek. “Als we minder investeren in gebouwen, dan moeten we meer investeren in de energie-infrastructuur. Wij pleiten er vooral voor dat je goed bekijkt wat nou verstandig is om te doen. Laten we bijvoorbeeld eerst eens zien hoe het gaat met die proefwijken die als eerste van het gas af gaan.” En dan is er nog iets, de bovenstaande cijfers gaan alleen over de kosten. Maar tegenover die kosten om een gebouw duurzamer te maken staan ook baten, zoals een lagere energierekening. [dat wordt ons wel voorgehouden, maar in deze fase stijgen de energieprijzen alleen maar. Ik geloof dat pas als duidelijk wordt hoe groot de kosten zijn voor energie, afschrijving/aflossing en rente van de noodzakelijke investeringen afgezet tegen die kosten nu] Volgens hetzelfde EIB-onderzoek zijn tot en met het isoleren naar energielabel B de kosten lager dan of gelijk aan de baten. Tot en met energielabel B maak je dus winst op je investering. Voor energielabel A zijn de kosten iets hoger en voor energielabel BENG een stuk hoger. Het EIB gaat daarbij wel uit van een aantal dingen, die nog anders kunnen uitvallen. Bijvoorbeeld dat je het geld voor de investering leent, tegen een rente van 6%. [dat kan momenteel ook tegen fors lagere rentetarieven: de huidige hypotheekrente voor een 10-jarige termijn ligt voor een 100% financiering op >2%] Een ander instituut, het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), heeft onlangs becijferd dat er tot 2030 in totaal maximaal €13,5 mrd geïnvesteerd moet worden in gebouwen om de afspraken uit het klimaatakkoord te realiseren. En dan gaat het om zowel woningen als andere gebouwen, zoals kantoren. De nettokosten (de zogeheten nationale kosten) zijn volgens het PBL maximaal €90 mln per jaar, onder meer omdat een groot deel van de investeringen dus weer terugverdiend worden. Verder verwacht het PBL dat die investeringen voor een groot deel (maximaal €9,1 mrd) in de gesubsidieerde wijkaanpak zullen worden gedaan. Daarvan zullen woningcorporaties een flink deel voor hun rekening nemen. Want die moeten de motor achter de verduurzaming van huizen worden. Naast de kosten van het verduurzamen van gebouwen zijn de ondernemersorganisaties ook bezorgd over de kabinetsplannen voor een CO2-heffing.”Het kabinetsvoornemen tot een nationale CO2-heffing voor de energie-intensieve industrie bovenop het Europese systeem is een wereldwijd novum.” Eerder zeiden ze al te vrezen dat er daardoor banen zullen verdwijnen uit Nederland. Volgens het bedrijfsleven moet er dus meer duidelijkheid komen over de precieze kosten van het klimaatbeleid. “De klimaattransitie moet doorgaan, maar de huidige politieke koers rond het klimaatakkoord maskeert nog te veel de echte prijs ervan voor burgers en bedrijven. Dat is slecht voor het draagvlak.

De reacties op de brief van Hans de Boer zijn niet mals. De klimaatdoelstellingen worden in 2020 niet gehaald, dat is nu wel zeker. De reactie van de werkgevers vraagt om een nieuwe doorrekening en een langere aanloop en een aanpak die veel breder en dieper moet worden onderzocht en uitgewerkt. In ieder geval kan het gepruts van wat aan de 5 klimaattafels is bereikt in de papierversnipperaar. Dat is slecht nieuws voor D66, de CU, GL, de PvdA en de klimaatlobby. Maar er is ook slecht nieuws voor het kabinet, want bij de doorwerkingen van het Klimaatakkoord door het PBL en het CPB op 13 maart j.l. waarbij Rutte en Wiebes toezeggingen hebben gedaan over nieuw beleid, waaronder de invoering van een nationale CO2-tax voor bedrijven, dreigen in duigen te vallen. De getroffen bedrijven zijn erop tegen en daarvoor schijnt Rutte te zijn gezwicht. Minister Wiebes werkt nu aan een gestripte versie voor een hogere heffing op de CO2-uitstoot alleen voor de meest vervuilende bedrijven, die veelal al een Europese heffing betalen. Voor GL en de PvdA, die het kabinet nodig heeft na de installatie van de nieuwe Eerste Kamer, als gedoogpartners, gaat dat niet ver genoeg. Voor mij, als huishouden, ben ik helemaal tegen die CO2-tax, want de bedrijven die die heffing moeten betalen zullen dat doorberekenen in hun kostprijs en vervolgens betaalt het volk de prijs doordat de energieprijzen gaan stijgen. Voor het bedrijfsleven zal die heffing een kwestie zijn van broekzak vestzak.

Het kabinet heeft mogelijk meer tijd nodig om tot een reactie op het klimaatakkoord te komen. Dat zei premier Rutte tijdens zijn wekelijkse persconferentie. Het kabinet zou eind deze maand met definitieve voorstellen komen om de CO2-uitstoot te verlagen, maar Rutte verwacht die deadline niet te kunnen halen. “Het is technisch allemaal ongelofelijk complex.” Weer raakt de afronding van het klimaatakkoord wat verder uit zicht. Schreef klimaatminister Wiebes ooit nog optimistisch aan de Tweede Kamer dat er eind 2018 een definitief klimaatakkoord gesloten zou zijn, inmiddels durft niemand in Den Haag meer hardop te zeggen wanneer er uitsluitsel komt over de maatregelen waarmee onze CO2-uitstoot in 2030 met 49% verlaagd moet zijn. Vooral het vormgeven van een CO2-belasting noemde Rutte een ‘enorme bak werk, met veel technisch ingewikkelde aspecten’. Deze week ontstond onrust over de CO2-belasting die het kabinet wil invoeren. In plaats van een ‘platte’ CO2-heffing, waarbij bedrijven een vast bedrag moeten betalen over elke ton CO2 die ze uitstoten, leek het kabinet zich te richten op een voor bedrijven veel minder zware variant. In de variant die het kabinet deze week voorlegde aan milieuorganisaties en de industrie, krijgen bedrijven een specifiek besparingsdoel. Pas voor de uitstoot die boven dat doel uitkomt, gaan bedrijven een ‘stevige’ heffing betalen. Hoe hoog die is, is onbekend. Vooral Jesse Klaver was daar woedend over. ‘Kiezersbedrog’ noemde de GroenLinks-voorman het meerdere malen. Volgens hem doet de uitgelekte variant geen recht aan de belofte die premier Rutte en klimaatminister Wiebes vlak voor de verkiezingen deden. [maar dat is in feite niet correct: Rutte en Wiebes hebben nooit gesproken over een Algemene CO2-tax, wat GL en de PvdA graag wilden] Rutte reageerde daar tijdens de persconferentie schouderophalend op. “De man is helemaal in paniek om niks”, sneerde de premier. Volgens het kabinet liggen nog verschillende opties op tafel en zijn er nog geen beslissingen genomen. Het kabinet wil ook nog wachten op de voorstellen die de Partij van de Arbeid en GroenLinks hebben gedaan voor een CO2-heffing. Zij willen wel een ‘platte’ heffing, en hun voorstellen worden doorgerekend door het Planbureau voor de Leefomgeving. Volgens een woordvoerder van het bureau zijn ze daar half april mee klaar. [maar zet ik dan weer vraagtekens bij want inmiddels is duidelijk geworden dat het PBL zelf niet de kennis in huis heeft die doorberekeningen uit te voeren en er grote twijfels zijn of Revnext, het private bedrijf die dat eerder heeft gedaan voor het PBL, wel in staat is betrouwbare prognoses te produceren met de rekenmodellen die ze daarvoor gebruiken. In ieder geval hebben de werkgevers die doorrekeningen van het PBL al in de papierversnipperaar gegooid] De invoer van een CO2-heffing was één van de voorstellen die premier Rutte en minister Wiebes deden na de presentatie van de doorrekening van het Klimaatakkoord op 13 maart. Die heffing moest volgens Wiebes ‘verstandig’ en ‘objectief’ zijn. Belangrijk is daarbij volgens het kabinet dat zo’n heffing geen bedrijven zou wegjagen uit Nederland. Daarnaast beloofde het kabinet toen te zullen kijken naar een eerlijker verdeling van de energierekening tussen burgers en bedrijven en naar de subsidieregeling voor elektrische auto’s. Rutte hoopt nu ‘tussen half mei en begin juni’ met de voorstellen te komen. [bij die halve toezegging zet ik dan weer twijfels, want ik vrees dat en Rutte en Wiebes geen idee hebben hoeveel werk er nog verzet moet worden om met voorstellen komen die draagvlak in de samenleving krijgen, ik denk meer aan zes tot twaalf maanden] (Bron: RTL Nieuws)

Hoe langer het duurt hoe meer informatie er naar buiten komt over het De mededeling sloeg in als een bom. Inwoners van Haarlem in de wijk Tubbergen reageren geschrokken op de geschatte kosten van ombouw van hun huis naar een milieubewuste woning. Volgens Stichting Huizenaanpak moeten bewoners daarvoor in totaal €45.000 gaan neertellen. Het gaat om een advies van de stichting, een samenwerkingsverband van ongeveer dertig bedrijven, waaronder een verwarmingsbedrijf, een bedrijf dat zonnepanelen installeert en bedrijven die ’strategische ontwikkeling’ aanbieden of gespecialiseerd zijn in het energiezuiniger maken van woningen. Zo wordt onder meer dubbel glas verwijderd omdat er betere mogelijkheden zijn om te isoleren. Die bedrijven lijken via de adviezen aan bewoners, onder de vlag van hun stichting, zo hun eigen werkgelegenheid te kunnen creëren. „Nou, dat kun je niet zo stellen. Je laat het aan markt over”, reageert een woordvoerder. „Het staat eenieder vrij om te kiezen bij wie je de maatregelen laat uitvoeren.” „Maar er wordt altijd benadrukt: dit is een advies, en u kunt verschillende kanten op. Je hebt in het voortraject nu eenmaal kennis en kunde nodig.” En dat heeft deze stichting in huis, maar daar hangt wel een fors prijskaartje aan. De stichting heeft een half miljoen euro aan subsidie gekregen van het Rijk, om de klimaatdoelen te halen, laat de gemeente Haarlem weten. De gemeente benadrukt dat het de bewoners vrij staat om zelf een loodgieter of verwarmingsinstallateur te kiezen. De vraag is wat de positie van de overheid in dit proces is. Het is wel een vrije markt waar iedereen kan vragen wat ze willen. Daar moet paal en perk aan gesteld worden, gezien het nationale belang die in het geding is.

De Zwitserse bank UBS komt met een analyse dat de kosten van CO2-maatregelen in de Europese Unie een diep gat gaan slaan in de winsten van de grootste Europese automakers. Het doorvoeren van de CO2-maatregelen kost de zes grootste autobouwers €7,4 mrd aan winst, waarschuwt UBS in de Financial Times. Om de EU-doelstelling van een maximale uitstoot van 95 gram CO2 per kilometer in 2021 te halen, moeten de autofabrikanten in twee jaar hun emissie met een vijfde reduceren. „Alle Europese automakers zitten nog boven het niveau waar zijn in 2021 moeten zijn”, aldus analist Patrick Hummel. PSA, het Franse moederbedrijf van Peugeot, Citroën en Opel, moet met 25% minder winst per aandeel het diepst snijden om aan de EU-regels te voldoen. De Fransen worden gevolgd door Fiat Chrysler met 20% en Volkswagen 13%, Renault 10%, Mercedesmoeder Daimler 9% en BMW 7% minder winst per aandeel. Alle autofabrikanten doen hun uiterste best om aan de nieuwe regels te voldoen en toekomstige boetes te vermijden, ook al kost hen dit omzet en winst. De angst voor boetes vanwege te hoge emissies wordt gevoed door het dieselschandaal in 2015, waarbij er gelogen is over de uitstoot van auto’s wat met name bij VW fors in de papieren is gaan lopen. Nieuwe technologieën, van volledig elektrische auto’s tot hybride wagens, helpen de sector wel om aan de CO2-doelstellingen te voldoen, maar veel van de auto’s kennen een lagere winstmarge en hoge ontwikkelingskosten. Volgens UBS is Fiat Chrysler waarschijnlijk de enige die wel een boete kan krijgen. De sectoranalisten van de bank verwachten niet dat de Italiaans-Amerikaanse autofabrikant in 2021 voldoende elektrisch aangedreven auto’s op de markt heeft.

Moody’s is een kredietbeoordelaar die zich nu begeeft op het terrein van milieuregelgeving en de gevolgen daarvan voor de auto-industrie. Consumenten gaan de autobouwers negeren die geen zuiniger modellen met lage uitstoot leveren. Daarvoor waarschuwt Moody’s. Tegelijkertijd zullen overheden optreden tegen achterblijvers die milieueisen traag doorvoeren. Regelgevers in alle grote economieën scherpen de regels aan om wereldwijd de vervuiling terug te brengen, zoals tijdens het klimaatakkoord van Parijs zijn afgesproken. Boetes vanuit overheden voor de producenten kunnen komende jaren variëren van €2 tot €11 mrd, zo rekent Moody’s voor. De nieuwe regels bevoordelen producenten van elektrische auto’s en schonere varianten. Veel autoproducenten reageren traag, constateert Moody’s en denken met oude modellen, zoals diesels, het nog uit te kunnen zingen. Die tijden zijn voorbij, aldus Moody’s: deze autobouwers zullen als ze willen lenen fors hogere tarieven gaan betalen aan banken en kredietverstrekkers. Ook zullen hun bedrijven door analisten en beleggers lager gewaardeerd worden omdat ze niet voldoen aan CO2-richtlijnen. Volkswagen, Fiat Chrysler, Ford, Hyundai en Kia lopen het meest achter en zijn het meest aan het risico blootgesteld aan hogere boetes voor klassieke auto’s, aldus de kredietbeoordelaar, die vaak door beursgenoteerde bedrijven wordt gehanteerd als maatstaf voor investeringen.

Ik heb eerder al geschreven over de prijzen die netwerkbeheerders, die een monopoliepositie hebben, vragen voor het afkoppelen van de gasmeter. Avrotros-programma Radar heeft de kosten op een rij gezet. Het duurst zijn de eigenaren van een laagbouwhuis af bij netbeheerder Stedin: €771,20. Ook bij Enexis is duur: €732,05. Rendo is het goedkoopst en rekent €407,77, zowel bij hoogbouw als laagbouw. In de hoogbouw is deze netbeheerder daarmee het duurst. Stedin is bij een hoogbouwhuis dan weer het goedkoopst: het tarief is €92,29. Een klant van Liander die na het vervangen van de keuken geen gas meer gebruikt kon kiezen: of €687 betalen voor het verwijderen van de gasmeter, of jaarlijks €137 leveringskosten betalen. De kosten kunnen worden gedrukt als een hele straat of huizenblok tegelijk van het gas afgaat, dan verlagen de netbeheerders hun prijzen.

Generaal pardon voor alle schuldenaars

De econoom pleit Erika Verdegaal pleit ervoor alle 94.000 Nederlanders met problematische schulden, die bekend zijn bij Schuldhulpverlening en generaal pardon te verlenen. Het zou dan wel gaan om €4 mrd. Het gaat dan wel om mensen die zonder financiële hulp zelfstandig nooit meer van hun schulden worden verlost en de samenleving meer kosten dat het kwijtschelden van hun schulden. Zij pleit ervoor dat ook leveranciers die op de pof hebben geleverd, postorderbedrijven, banken en financiële instellingen, die aan deze groep nog altijd hoog rentende leningen verstrekken, waarvan de kans groot is dat ze hun geld nooit meer terugzien. Ook de overheid is hieraan mede schuldig met het innen van boetes, belastingen en incassokosten. Vergedaal schetst een situatie waarin deze mensen in sociaal opzicht aan de onderkant van de samenleving terechtkomen. De ‘winst’ moet komen uit veel minder begeleiding, niet alleen op financieel terrein. Mensen die in armoede leven maken twee tot drie keer zoveel kans op psychische en lichamelijke klachten, die er al waren en erdoor worden uitvergroot. Geldzorgen kunnen ook leiden tot relatieproblemen, familieruzies, huiselijk geweld, arbeidsverzuim en criminaliteit. Daardoor moeten hulpverleners worden ingeschakeld, jeugdzorg, verslavingszorg, onderwijsinspectie en maatschappelijk werk. Ook vraag ik mij af of deze groep geen groter gebruik maakt van zorg door artsen en specialisten. Verdegaal neemt een schatting van het NIBUD over dat de kosten die de samenleving jaarlijks betaalt voor deze mensen, die in een ‘uitzichtloze situatie’ verkeren, €10.000 bedraagt per persoon. Dat gaat dan jaarlijks om €940 mln. Er zitten wel haken en ogen aan dit voorstel, maar er moet wel serieus naar gekeken worden want zo doorgaan is ook geen optie. Omdat het veelal ook gaat om mensen met een gat in hun hand is een strakke begeleiding erna een absolute voorwaarde om te voorkomen dat er opnieuw een probleemsituatie ontstaat. Een voordeel is dan wel dat postorderbedrijven, banken en financiële bedrijven een hogere risiconorm zullen gaan hanteren.

De zorgplicht van de Europese Unie voor haar 517 miljoen inwoners

Joop Bouma schrijft in Trouw een waarschuwend bericht over de risico’s van chemische stoffen. Dit is even schrikken. <citaat> Ondanks grote zorg over de risico’s worden enkele tientallen verdachte chemische stoffen binnen de EU nog steeds onbelemmerd toegepast in consumentenproducten. Lidstaten van de EU slagen er maar niet in om binnen een redelijke termijn beschermende maatregelen te nemen met het oog op de volksgezondheid. Dit schrijft het European Environmental Bureau EEB, een in Brussel gevestigde koepel van milieuorganisaties in Europa, in een rapport dat deze week verscheen. Het EEB heeft onderzocht hoe ver de lidstaten van de EU zijn met de veiligheidscontroles en de eventuele maatregelen rond honderden chemische stoffen, die verdacht worden van riskante bijwerkingen zoals kanker en vruchtbaarheidsproblemen. Ook moeten op grond van Europese wetgeving de milieurisico’s worden meegewogen. In 2012 zijn er 352 chemische stoffen als ‘verdacht’ aangemerkt. Daarvan zijn er per december 2018 pas 94 beoordeeld. Bijna de helft van die stoffen (46) werd in die zeven jaar als onveilig voor mens of milieu beschouwd bij de huidige commerciële toepassing. In alle gevallen zouden er beschermende maatregelen moeten worden getroffen. Maar volgens de Europese milieukoepel er is bij 34 van de 46 stoffen nog niets gedaan. Twee van de nog onbeoordeelde stoffen moeten door Nederland worden onderzocht. De reden zou zijn dat er te weinig geld is voor onderzoek naar mogelijke maatregelen. Ook zouden ambtenaren onvoldoende gegevens krijgen van fabrikanten. Het gevolg is, volgens het EEB, dat de industrie legaal jaarlijks miljoenen tonnen risicostoffen kan toepassen in producten. In de EU zijn ongeveer 22.000 chemische stoffen geregistreerd voor gebruik in de industrie. De aanlevering van informatie door de industrie verloopt moeizaam, aldus het EEB. Het kost lidstaten 7 tot 9 jaar om de gegevens binnen te krijgen, daarna volgt een traject van nog eens 5 tot 7 jaar om maatregelen te formuleren. In het uiterste geval kan dat een verbod zijn op toepassing van risicovolle chemische middelen. “Het kan dus wel 16 jaar duren voordat er maatregelen volgen”, schrijft het EEB. Een van de stoffen die nog wachten op een grondige controle is titaandioxide, dat op grote schaal wordt toegepast in consumentenproducten. Vermoed wordt dat de stof kankerverwekkend is en het DNA bij mensen beschadigt. Ook trifenylfosfaat, een vlamvertrager, waarvan wordt aangenomen dat de stof de hormoonhuishouding bij mensen ontregelt, wordt volgens het EEB nog volop – en legaal – toegepast, hoewel er zorgen zijn. De stof wordt in vrij grote hoeveelheden gebruikt in auto’s, schoollokalen, huiskamers en kantoren en staat al zes jaar op een prioriteitenlijst voor risicoanalyse. Van de 46 ‘verdachte’ stoffen moet Nederland er twee beoordelen. Van hexyl salicylate is bekend dat de stof extreem giftig is voor planten en dieren in oppervlaktewater, met langdurig effect. De stof kan bij mensen oogirritaties en allergische huidreacties veroorzaken. Van deze stof wordt jaarlijks in de EU 1000 tot 10.000 ton geproduceerd of geïmporteerd. Nederland moet ook zilver beoordelen. Daarvan wordt in de EU tot een miljoen ton gebruikt op jaarbasis. Zilver is zeer giftig voor het watermilieu. Nederland heeft voor de toepassing van beide stoffen nog altijd geen beperkende maatregelen voorgesteld, aldus EEB. “Het duurt binnen de EU veel te lang voordat er actie wordt ondernomen”, zegt de Nederlandse milieutoxicoloog Helene Loonen, een van de auteurs van het EEB-rapport. Tatiana Santos, chemicaliënexpert van het EEB, vindt het onderzoek ‘zorgwekkend’. “Miljoenen tonnen gevaarlijke stoffen worden onveilig gebruikt in producten en komen in het milieu terecht. En het kan meer dan tien jaar duren voordat ambtenaren ons beschermen, vooral doordat bedrijven onvoldoende informatie verstrekken. Het is duidelijk dat in de EU chemische stoffen te makkelijk op de markt komen.” Volgens Santos moet er een hogere drempel worden opgeworpen voor markttoegang en moeten ambtenaren in de lidstaten een hogere prioriteit geven aan chemische veiligheid. </citaat> Met dank aan de auteur.

Europa zet te kleine stapjes

Urenlange gesprekken die niets opleverden, in een kamertje zonder ramen met een muisgrijs tapijt. Wopke Hoekstra blokkeerde de onderhandelingen over de eurozonebegroting, zegt de Franse minister Bruno Le Maire in een terugblik. Onbelangrijke dingen kostten veel te veel tijd. Terwijl snelheid geboden is: Europa moet meer één worden om tegenwicht te bieden aan China en de Verenigde Staten.” De Franse minister Bruno Le Maire werd bij het grote Nederlandse publiek bekend toen hij minister Wopke Hoekstra van Financiën op het matje riep, nadat Nederland geheel buiten de Fransen om, bijna €800 mln in luchtvaartmaatschappij Air France KLM stak in ruil voor 14% van de aandelen. Le Maire was daar niet blij mee, en liet Wopke Hoekstra om 8 uur ’s morgens op zijn ministerie opdraven. Le Maire verhaalt over een lange nacht in december waar de Nederlandse minister van Financiën zijn poot stijf houdt. Hoekstra wil niet dat het eurozonebudget, waar hij dan uiteindelijk mee heeft ingestemd, een steunpot voor lidstaten in nood wordt. Tussen twee en zes uur ’s ochtends trekt hij zich met zijn Franse collega Bruno Le Maire en een paar anderen terug in een klein kamertje in Brussel om en petit comité verder te onderhandelen. Le Maire: „De wallen van eurogroepvoorzitter Mario Centeno werden zichtbaar dieper.” Uiteindelijk wordt na uren praten een compromis gevonden. „Onze persoonlijke relatie was erg goed, maar onze nationale belangen lagen uit elkaar”, schrijft de Franse minister van Financiën over Hoekstra. „Zo gaat dat, het opbouwen van Europa, zei ik tegen mezelf, toen ik uit deze marathon kwam. We blijven maar kleine stapjes zetten, terwijl de omstandigheden vereisen dat we zevenmijlslaarzen aantrekken.” Le Maire beschrijft de gesprekken in zijn boek ‘Het nieuwe rijk Het Europa van de 21e eeuw’. „Met dit voorbeeld wilde ik laten zien waar het in zo’n overleg kan vastlopen”. „En hoeveel tijd je kwijt bent aan het bespreken van triviale zaken.” Toch leverde de lange nacht niet alleen maar frustratie op. „Het laat ook zien dat we compromissen kunnen sluiten. Twee jaar geleden was zo’n budget nog ondenkbaar, toen kon je het woord niet eens uitspreken.” De Fransman weet dat meer dan een bescheiden begroting er voorlopig niet in zit. „Ik geef de moed niet op, maar op dit moment lukt het niet om onze Nederlandse vrienden te overtuigen. Dan heb ik liever dit, dan helemaal niets.” In het boek legt Le Maire uit waarom Europa juist nu verder moet integreren. „Een Brexit zonder akkoord komt gevaarlijk dichtbij. Dat laat zien dat het Europese project sterfelijk is. We moeten kiezen: een sterkere eenheid, of ons onder de voet laten lopen door China en de Verenigde Staten.” Het proces van onderwerping aan die twee grootmachten is eigenlijk al begonnen, stelt hij. „Noord-Franse arbeiders ondervinden de gevolgen van de Amerikaanse importheffingen op staal en aluminium, de Chinezen kopen totale infrastructuren in Europa op. Straks rijden autonome auto’s op een Amerikaans navigatiesysteem en een Aziatische batterij.” Le Maire pleit voor gezamenlijke innovatieprojecten, een sterke munt en verdere integratie. Hij weet dat niet alle lidstaten, waaronder Nederland, daar om staan te springen. Het Europese project stuit op permanente twijfel en kritiek, maar daar is hij niet bang voor. (bron: DFT)

+++ Dringende Warnung +++ Mega-Crash und Jahrhundert-Wirtschaftskrise stehen unmittelbar bevor Günter Hannich, een Duitse vermogensexpert trekt ook deze week weer aan de alarmbellen. Deze keer heb ik het artikel niet vertaald.

Liebe Leserin, Lieber Leser, mein Name ist Günter Hannich. Ich beschäftige mich seit über 30 Jahren mit dem Thema „Geldsicherheit“. Ich sehe es als meine Aufgabe an, Anleger und Sparer vor Crashs und Krisen zu warnen und ihr Vermögen zu schützen. Das gelingt mir außerordentlich gut! Ich habe alle großen Crashs und Krisen der letzten Jahre vorhergesagt. Beispielsweise habe ich 2000 den DOTCOM-Crash und den Absturz der Internet-Aktien genau so skizziert, wie das Drama wenige Monate nach meiner Warnung ablief (Details der Vorhersage). Ich habe auch das Platzen der US-Immobilienblase und die daraus resultierende Finanzkrise vorhergesagt und in allen Einzelheiten beschrieben – 2 Jahre, bevor es zu der Katastrophe kam (Details der Vorhersage). Ich bin in der Lage, rechtzeitig vor solchen Ereignissen zu warnen, weil ich Indikatoren identifiziert habe, die Abstürze mit hoher Präzision vorhersagen. Und jetzt muss ich erneut eine dringliche Warnung aussprechen: Meine Indikatoren kündigen einen Mega-Crash und eine Jahrhundert-Wirtschaftskrise an. Die „Marker“ senden dieselben Signale, die ich 2000 und 2008 erhalten habe. Doch die Ausschläge der Indikatoren sind viel beängstigender als damals (!) Meine Analysen ergaben: Ein Mega-Crash steht unmittelbar bevor – genauer gesagt: dramatische Abstürze am Aktien-, Immobilien- und Anleihen-Markt, die fast gleichzeitig stattfinden werden. Die Crashs werden zudem eine globale Wirtschaftskrise auslösen, die sogar die Weltwirtschaftskrise in den 30er-Jahren übertreffen dürfte. [als zo een ontwikkeling zich voordoet zijn er alleen maar verliezers. Degenen die er de minste last van hebben zijn de echte armen, die verliezen geen vermogen. De verliezen voor de echte rijken zijn groot maar die houden nog zoveel geld over dat ze er geen boterham minder om eten en geen flesje wijn minder drinken. De boeren zijn er in de laatste grote crisis van oktober 1929 en de dertiger jaren van de 20ste eeuw redelijk goed doorheen gekomen. Het waren in die tijd nog landbouwers dan wel veehouders, die over een stuk grond beschikten zonder al teveel schulden. Het ging allemaal wel wat minder, maar boeren overleefden wel. Dat is tegenwoordig anders. Boeren hebben voor hun bedrijf grote schulden moeten aangaan bij banken, die zwaar gaan wegen bij een volgende grote crisis. Velen zullen niet overleven. Diegenen die het lang kunnen uithouden, zullen overleven. Ook in het bedrijfsleven zullen zware klappen vallen, veel ontslagen volgen en inkrimpingen noodzakelijk zijn. Dan de (hypotheek)banken. Die krijgen zware klappen, de buffers zullen veel te laag zijn om te overleven. Daaronder zullen ook structuurbanken zijn die weer andere megabanken zullen meenemen in hun val. En dan de groep waar de zwaarste klappen gaan vallen. Dat zijn de middengroepen van de kleine middenstand en de werknemers in het bedrijfsleven. Die zullen het zwaar te verduren krijgen. De waarde van onroerend goed zal fors afnemen, waardoor veel hypotheken onder water komen te staan. De burgers zullen zwaar getroffen worden omdat er veel spaargeld verloren gaat en pensioenfondsen zulke zware verliezen voor hun kiezen krijgen dat de pensioenuitkeringen zwaar moeten worden gekort. Wie zijn voor zo’n proces verantwoordelijk? De monetaire autoriteiten op de eerste plaats. Zij hebben een monetair beleid gevoerd dat tot een afname van de waarde van geld leidde. Maar ook de politieke autoriteiten hebben dit zien gebeuren en grepen niet in. Voor alle partijen moet het duidelijk zijn geweest dat een rente van 0% tot aan negatieve rentes aan toe tot een ineenstorting van het financiële systeem moest leiden]

Slotstand indices d.d. 5 april 2019; week 13: AEX 562,58; Bel20 3805,39; CAC40 5.476,2; DAX30 12.009,75; FTSE 100 7.446,87; SMI 9.541,15; RTS (Rusland) 1225,84; DJIA 26.424,99; NY-Nasdaq 100 7.578,84; Nikkei 21.807,5; Hang Seng 29.936,32; All Ords 6.270,6; SSEC 3.246,57; €/$1,1228; BTC/USD $5.087,85; 1 troy ounce goud $1291,4; dat is €36.968,94 per kilo; 3 maands Euribor -0,31% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,367%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,084%; 10 jaar VS 2,4971%; 10 jaar Belgische Staat 0,446%, 10 jaar Duitse Staat -0,003%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,3%, 10 jaar Japan -0,0344%; 10 jaar Italië 2,481%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,684.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen zijn deze week fors gestegen, daarentegen is de trend van lagere rentetarieven tot stand gebracht. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven zijn niet verder gedaald: Zwitserland 0,22%; Japan 0,5446%; Duitsland 0,626%; Nederland 0,672%; Frankrijk 1,31%; VK 1,659%; Canada 1,9779%; Spanje 2,251%; VS 2,904%; Italië 3,456%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,412%; Denemarken -0,403%; Nederland -0,402%; Frankrijk -0,235%; Japan -0,1598%; België -0,144%. Deze week wederom negatieve rentetarieven, die de gekte van het monetaire systeem dat door de Centrale Banken aantonen.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.