UPDATE 05-02-2022/619 Rente schiet explosief omhoog

De week begon met spierballentaal van de Britten en de Amerikanen. Zij kondigden aan troepen naar Oost-Europa te gaan sturen, als teken aan de Russen Oekraïne niet binnen te gaan vallen. De dialoog gaat verder maar toch lijkt het erop dat het Russische leger zich ergens op het voorbereiden is. Zij zijn uitgerust met zakken met bloed en medisch materiaal. De Oekraïners hebben helemaal geen behoefte aan al dat gedoe. Die willen rust en hun economie op peil houden en vinden de huidige situatie niet dreigend, zeggen ze. Begrijpelijk. Het Westen onder aanvoering van Biden wil Oekraïne bij de NATO, om een krachtige militaire basis daar op te bouwen op de grens van Rusland. Maar hoe belangrijk is dat voor Europa, uitgezonderd enkele Oost-Europese landen? Voor ons is Rusland geen vijand maar een grote energieleverancier, waar wij niet zonder kunnen. Grote delen van onze economie vallen stil als Poetin de gaskraan dicht draait. Het eerste signaal is een stijgende benzineprijs aan de pomp.

Terwijl de coronabesmettingen op sommige plekken nog altijd record na record breken, laat een aantal Europese landen de teugels vieren. Het ene land wat meer dan het andere. In Denemarken keert het gewone leven weer terug.

Algemeen

Het verkeer in de hoofdstad moet krimpen en overstappen op elektrisch, maar dat is een gigantische klus. Om te beginnen met de vrachtauto’s en bestelbusjes, later het personenvervoer. Dagelijks rijden er in Amsterdam 30.000 bestel- en 4.000 vrachtauto’s door de stad.

Het Russische staatsenergiebedrijf Gazprom gaat meer gas leveren aan het Chinese staatsbedrijf CNPC. Dat zijn beide partijen overeengekomen, meldt Gazprom, op de dag van de opening van de 24ste Olympische Winterspelen 2022 in Peking. Rusland zal jaarlijks 10 miljard kubieke meter meer gas aan China leveren, voor een periode van 30 jaar. Het extra gas zal worden geleverd via een nieuwe pijpleiding die over een aantal jaren af moet zijn. Als de extra capaciteit volledig gebruikt kan worden, zal er jaarlijks 10 miljard kubieke meter meer Russisch gas naar China stromen. Daarmee zouden de Chinezen jaarlijks 48 miljard kubieke meter aan Russisch gas krijgen. De grotere gaslevering wordt gezien als een poging om de banden met grootmacht China aan te halen, terwijl de spanningen tussen Rusland en het Westen in de afgelopen tijd flink zijn opgelopen. Dat komt doordat Rusland rond de grens met Oekraïne tienduizenden militairen heeft verzameld. Het Westen ziet de troepen als een potentiële invasiemacht, maar Rusland ontkent Oekraïne te willen binnenvallen. Desondanks besloten de Verenigde Staten extra militairen naar Europa te sturen. De spanningen vallen samen met een kleinere levering van Russisch gas aan Europa. Dit is een van de oorzaken waardoor de gasprijs in de afgelopen maanden naar recordhoogtes steeg. Rusland zegt wel meer gas onze kant op te willen sturen, maar wil dit doen via de controversiële pijpleiding Nord Stream 2. De Russen wachten nog altijd op groen licht van Duitsland om de pijpleiding in gebruik te kunnen nemen. Vooralsnog gebeurt dat niet, mede vanwege de Russische troepenopbouw aan de grens met Oekraïne. (bron: NU) Europese overheden laten militaire belangen prevaleren boven economische. De bescherming van een van de corruptste landen in Europa is belangrijker dan onze eigen economische. Wij kunnen goedkoper aardgas kopen van de Russen als zij die middels een pijplijn aan Duitsland kunnen aanvoeren. Merkel heeft daarmee ingestemd, maar hun opvolgers stellen nieuwe voorwaarden. Zij willen Duitsland profileren als een wereldmacht en aan Europa en de wereld laten zien dat je met Duitsers rekening moet houden. Maar dat kost Europa veel geld en de Chinezen gaan met de eer strijken. Hopelijk zet dat Europa aan het denken. Met landen waarmee je handelt voer je geen oorlog. Niemand gaat de kip met de gouden eieren slachten.

Op https://www.nu.nl/binnenland/6182297/hof-vernietigend-over-belastingdienst-kan-de-rechter-de-fiscus-nog-geloven.html staat een artikel waar rechters zich afvragen of ze de Belastingdienst nog wel kunnen “geloven en vertrouwen”. Dat staat in een uitspraak in een zaak waarin een bedrijf jarenlang ten onrechte is achtervolgd door de Belastingdienst. De uitspraak van het hof in Arnhem-Leeuwarden is om meerdere redenen opvallend. Allereerst vanwege de felle bewoordingen van de rechter, maar ook omdat het deze keer om de Belastingdienst zelf en niet de afdeling Toeslagen gaat; de fiscus wordt dus in het hart geraakt. Voor de onderbouwing verwijs ik kortheidshalve naar de hierboven vermeldde url. De Kamerleden Pieter Omtzigt (Lid Omtzigt) en Renske Leijten (SP) hebben de staatssecretaris van Financiën vragen gesteld over de uitspraak. Omtzigt vraagt zich af waarom de zaak niet eerder is geschikt. “400 blauwe enveloppen, dan ben je niet bezig met op een rechtvaardige manier belasting innen, maar met het kapotmaken van levens.” SP’er Leijten, die samen met RTL Nieuws en Trouw het bestaan van de Fraude Signalering Systeem-lijsten, waarop 24.000 namen staan, naar buiten bracht, noemt het niet meer dan “terecht” dat de rechter de Belastingdienst nu een halt toeroept. “We proberen met een eindeloze reeks moties de Belastingdienst te dwingen mensen informatie te geven over die lijsten. Ze zeggen dat ze er alles aan doen, maar dat blijkt dus helemaal niet het geval. Sterker nog: de dossiers worden niet vrijgegeven. Dat wordt nu door de rechter rechtgezet.” (bron: NU)

Kabinet Rutte IV

Het had afgelopen moeten zijn met het weghouden van rapporten op het ministerie van Justitie en Veiligheid. Maar hé, nu is het weer mis: een inspectierapport dat waarschuwde voor problemen en personeelstekorten bij de controle op wapenvergunningen werd door inmenging van topambtenaren niet gepubliceerd https://www.nrc.nl/nieuws/2022/01/30/ministerie-torpedeerde-rapport-a4083758?utm_source=SIM&utm_medium=email&utm_campaign=nrcbinnenhof&utm_content=&utm_term=20220131 De inspectie Justitie en Veiligheid is op papier onafhankelijk van het ministerie, maar in dit geval slaagde een afdeling van het ministerie er in een vrijwel afgerond onderzoek van tafel te krijgen. (bron: NRC)

Investeringen in gas en kernenergie worden tijdelijk en onder voorwaarden als een groene investering gezien in de EU. Volgens de Europese Commissie is dat nodig, omdat de energiebronnen nodig zijn voor de overgang van steenkool en olie naar zonne- en windenergie. In 2035 vervalt het groene EU-label voor gas. Kernenergie is tot 2045 nog een groene investering. In 2050 wil de EU klimaatneutraal zijn. Binnen het Europees Parlement en ook van EU-landen is kritiek op het besluit van de EC. Een meerderheid van lidstaten zou het plan kunnen tegenhouden, maar die lijkt er niet te zijn. (bron: NOS)

Uiterlijk 1 april is er een oplossing voor de grote groep spaarders die te veel belasting hebben betaald. Dat zei staatssecretaris Van Rij in de Kamer. De kwestie gaat over mogelijk 1 miljoen spaarders die over de jaren 2017 tot en met 2021 het bedrag terugkrijgen dat ze via box 3 moesten betalen. Die belasting werd over een fictief rendement van 1,9% tot 5,69% per jaar berekend. De Hoge Raad oordeelde voor de Kerst dat velen van hen te veel betaalden door deze zogenoemde spaartaks. Van Rij kon nog weinig concreets zeggen over de herstelregeling en wat dit de staat zal kosten. Dat wordt uitgezocht. (bron: NOS) De voorstelling van zaken dat het de Staat geld gaat kosten is misleidend. 5 jaar lang heeft de overheid een heffing aan belastingplichtigen opgelegd als vermogensrendement over nooit ontvangen rendement, ontstaan door het uitgevoerde monetaire beleid (rente verlaagd naar 0%), op spaargeld. Daarvan heeft de Hoge Raad nu gezegd dat die heffing onrechtmatig is en aan de belastingplichtigen moet worden terugbetaald. Dat geld is uitgegeven en nu moet het kabinet komen waar dat geld vandaan moet komen. Maar de Kamerleden hebben al die jaren daar wel mee ingestemd, maar schuiven de problemen nu richting de ons hoogste rechtscollege.

Oud-staatssecretaris Mr Drs Mona Keizer is vrijdagavond gestart met een petitie voor onmiddellijke afschaffing van het corona-toegangsbewijs (CTB). De website onverdeeldopen.nl wordt overlopen zodat zaterdag deze niet constant bereikbaar was. De teller is binnen 72 uur de 500.000 al gepasseerd. De manifestatie Onverdeeld Open, aan de Haagse politiek, staat op https://onverdeeldopen.nl/, pleit een brede coalitie van prominenten voor het heropenen van de samenleving zonder corona-pas. “Nu duidelijk wordt dat ook dit coronavirus endemisch zal worden, mogen corona-toegangsbewijzen geen plaats krijgen in de ‘gereedschapskist’ van een vrije democratie. Wij roepen de regering en het parlement op om het corona-toegangsbewijs per direct af te schaffen”, zeggen ze. “De schade die erdoor wordt veroorzaakt, staat niet in verhouding tot eventuele voordelen voor de volksgezondheid.” Ze noemen de corona-pas een “inbreuk op grondrechten” die “niet noodzakelijk is, laat staan proportioneel”. Onder de opstellers van het manifest zijn ex-politici, medici, juristen, ondernemers en wetenschappers. Zo staan de namen van de oud-Kamerleden Joël Voordewind (ChristenUnie), Marianne Thieme (Partij voor de Dieren) en Michel Rog (CDA), evenals hoogleraar Jan Rotmans, cabaretier Guido Weijers en de regisseurs Dick Maas en Martin Koolhoven onder de oproep. Ook de schrijver van dit blog heeft meegetekend.

Corona, 3G, omikron

Heeft doorgaan met het testen op omikron-besmettingen nog enige zin? De teststraten kunnen de toeloop niet meer aan. Ook is het doorgeven van positieve testuitslagen aan het RIVM grote achterstanden opgelopen. Vorig weekend meer dan 100.000. En die onderrapportage is in werkelijkheid nog hoger, als gevolg van een technische storing. Met al die beperkingen is het aantal gerapporteerde positieve testuitslagen een steeds minder nuttig middel om zicht op de ontwikkeling van het virus te houden. Heeft het testbeleid in huidige vorm nog wel zin? In Nieuwsuur sprak de gezondheidseconoom Xander Koolman daarover duidelijke taal. Stop met het testen op omikron. Deze variant geeft milde klachten en het beslag op de ziekenhuizen is beperkt. En het kost kapitalen, zonder dat het enig rendement oplevert. Stop ermee en geef gratis zelftesten, waarmee mensen zelf kunnen testen of ze zijn besmet en geef daarvoor instructies. (bron: Nieuwsuur) En dan zijn er nog 3 aspecten die een rol spelen: behalve de geregistreerde besmettingen zijn er ook besmettingen van mensen die zich niet laten testen om zo een quarantaine voor zichzelf en zijn huisgenoten, collega’s en andere contacten te voorkomen. En dan nog de vraag in welke mate het nog zinvol is de coronapas te moeten tonen in de horeca en de culturele sector. We weten al maanden dat vaccinatie geen bescherming biedt tegen corona-besmetting, dus waarom die poppenkast dan nog langer opvoeren.

Van ruim een half miljoen mensen vervalt het coronatoegangsbewijs (CTB) 8 februari omdat ze nog geen boosterprik hebben gehaald. Minister Kuipers schrijft aan de Tweede Kamer dat het om maximaal 540.000 mensen gaat. De geldigheid van het CTB wordt beperkt tot 180 dagen na besmetting en 270 dagen na vaccinatie. Mensen die vóór 1 mei hun laatste prik hebben gehad (één prik van Janssen of twee van een ander goedgekeurd vaccin) hebben dus een booster nodig om nog zonder extra voorwaarden op reis te kunnen. De geldigheid van de booster is vooralsnog onbeperkt. Volgens Kuipers kan de kortere geldigheidsduur ertoe leiden dat meer mensen een boostervaccinatie gaan halen. De coronapas voor toegang tot onder meer horeca en culturele instellingen kan ook worden verkregen na een negatieve testuitslag of als je bent hersteld van corona. De beperkte geldigheid hangt samen met nieuwe Europese afspraken. De EU-lidstaten wilden de termijnen op elkaar afstemmen. Ze hebben bepaald dat vanaf vandaag de geldigheid van het coronabewijs voor gevaccineerden die binnen de EU willen reizen nog maar 9 maanden (270 dagen) is. Oostenrijk en Italië stelden eind vorig jaar extra eisen aan reizigers toen de omikron-variant zich snel uitbreidde, maar door de nieuwe afspraak gelden nu overal in de EU dezelfde regels. Wie een geldige internationale QR-code heeft (op papier of in de CoronaCheck-app) mag in principe niet te maken krijgen met extra voorwaarden, zoals tests of een verplichte quarantaine. Mocht er een nieuwe, zorgelijke variant van het coronavirus opduiken, dan kan een lidstaat de Europese Commissie vragen om toch extra eisen te mogen stellen aan reizigers. (bron: NOS) Op deze wijze wordt het financiële gewin van de farmaceutische bedrijven, die de vaccins en boosters produceren in stand gehouden. Behartigen politici de belangen van het volk of die van het bedrijfsleven.

Het kabinet stelde het debat over 2G uit in afwachting van onderzoek naar het effect hiervan. De uitkomst is niet gunstig, het effect van 2G is „zeer beperkt”, zeker met de Omikron-variant, stellen onderzoekers. Voldoende steun in de Tweede Kamer was al onzeker, maar een nieuw onderzoek is potentieel de politieke doodsteek voor de invoering van een 2G-beleid. Een onderzoeksteam onder leiding van de TU Delft bracht een rapport uit over dit 2G-systeem, waarbij alleen gevaccineerde of genezen mensen toegang krijgen tot bepaalde locaties en een negatieve test dus niet meer voldoende zou zijn. Volgens de onderzoekers zou zo’n systeem op dit moment een „zeer beperkt effect” hebben op het reproductiegetal en het aantal besmettingen. Het feit dat de zeer besmettelijke Omikron-variant nu dominant is maakt 2G een stuk minder effectief, schrijven de onderzoekers. De uitkomst van het onderzoek is een nieuwe tegenvaller voor het kabinet en het ministerie van Volksgezondheid. Voormalig coronaminister Hugo de Jonge (CDA) diende zijn 2G-wet eind vorig jaar in bij de Tweede Kamer, maar moest de behandeling uitstellen wegens een gebrek aan politieke steun. Het kabinet wilde met dat uitstel tijd kopen en hoopte dat in de lockdown de steun voor 2G zou groeien, maar met dit nieuwe onderzoek naar de effectiviteit lijkt eerder het omgekeerde te gebeuren. De nieuwe minister van Volksgezondheid Ernst Kuipers (D66) sprak vorige week vrijdag op de coronapersconferentie nog zijn steun voor 2G uit. „2G gaat in ieder geval op de lange termijn absoluut kunnen helpen bij het openen, sneller openen, en langer openhouden”, zei hij. Een woordvoerder van Kuipers laat nu weten dat het ministerie het rapport gaat bestuderen en verdere vragen van de Tweede Kamer afwacht. „We zullen moeten kijken wat het betekent.” In de Kamerbrief bij het rapport schrijft Kuipers enkel dat een keuze voor 2G „te allen tijde in relatie tot de epidemiologische situatie en het geldende maatregelenpakket moet worden bezien.” In het rapport wordt gekeken naar verschillende varianten van de coronapas: het huidige 3G-systeem (toegang voor gevaccineerden en genezen mensen, testplicht voor niet-gevaccineerden), een 2G-model en ook een 1G-regime waarbij ook alle gevaccineerde en genezen mensen nog een test voor toegang moeten doen. De onderzoekers hebben gekeken naar de situatie in november vorig jaar, toen de Delta-variant in Nederland dominant was, maar hebben op verzoek van het ministerie ook apart gekeken naar de impact van Omikron op de verschillende toegangsmodellen.

In alle gevallen komt een 1G-systeem er het beste uit: iedereen testen – gevaccineerd of niet – heeft „een veel grotere invloed” op het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames dan 2G of 3G. Berekeningen van de TU Delft laten zien dat het reproductiegetal door 1G met maximaal 19%t daalt als het op alle locaties behalve school, werk en thuis wordt ingevoerd. Bij 2G en 3G daalt de R een stuk minder, namelijk 10% en 5%. Dat massaal testen epidemiologisch effectiever is, is niet verrassend, maar het kabinet heeft steeds gezegd dat dit moeilijk uitvoerbaar is, omdat voor allerlei activiteiten buitenshuis honderdduizenden toegangstesten per dag nodig zouden zijn. De onderzoekers komen tot de conclusie dat de Omikron-variant ervoor zorgt dat zowel een 2G- als 3G-systeem minder effectief wordt. „In deze systemen, waarbij gevaccineerde en genezen mensen niet hoeven te testen, ben je veel meer afhankelijk van de epidemiologische situatie”, zegt onderzoeksleider Niek Mouter van de TU Delft. „We zien dat Omikron de bescherming die de vaccins bieden meer omzeilt dan de Delta-variant, steeds meer gevaccineerde mensen raken alsnog besmet. Dat maakt zowel 2G als 3G minder effectief.” Omikron maakt 2G om nog een andere reden minder effectief: de kans dat je na een besmetting met deze variant in het ziekenhuis komt is kleiner, waardoor het verwachte effect op het verlagen van het aantal ziekenhuisopnames ook kleiner wordt. De onderzoekers stellen dat ieder systeem van de coronapas gebaat is bij invoering op zoveel mogelijk plekken. Hoe meer settings buitenshuis gecontroleerd worden met bijvoorbeeld 1G of 2G, hoe meer kans dat de virusverspreiding wordt geremd. Die conclusie is in tegenspraak met de strikte beperking van de mogelijke inzet die juist in de 2G-wet door het kabinet is opgenomen. Vanwege de proportionaliteit wil het kabinet 2G alleen bij ‘hoogrisico’-settings als horeca, cultuur en evenementen kunnen toepassen. Met die keuze neemt de effectiviteit van 2G nog verder af. De invoering van 2G lijkt ook weinig te doen voor het verder verhogen van de vaccinatiegraad. Hoewel het kabinet altijd gezegd heeft dat 2G niet bedoeld is om niet-gevaccineerden onder druk te zetten, maakte voormalig minister De Jonge er geen geheim van dat hij hoopte dat het een „neveneffect” van 2G zou zijn dat ongevaccineerden alsnog de prik halen. In het onderzoek van de TU Delft zegt slechts 3% van de niet-gevaccineerden zich door invoering van 2G toch te laten inenten. Een groter deel zegt door 2G juist verder te volharden in het niet halen van een vaccin. Het kabinet is niet verzekerd van een meerderheid voor 2G omdat coalitiepartij ChristenUnie principieel tegen is. D66, tot nu toe de meest fervente voorstander, hoopt dat de 2G-wet alsnog wordt behandeld en dat het instrument „in de gereedschapskist van het kabinet komt”, zegt Kamerlid Wieke Paulusma. „Het is voor ons geen doel op zich, maar kan ons helpen de samenleving zo veilig mogelijk open te houden.” Paulusma blijft zich afvragen „hoe praktisch uitvoerbaar” iedereen testen met 1G is. Bij andere partijen in de Tweede Kamer lijkt de steun voor 2G door het rapport nog verder afgenomen. GroenLinks was een van de fracties die het kabinet aan een meerderheid zou kunnen helpen, maar Kamerlid Lisa Westerveld ziet in het onderzoek de bevestiging dat een goede onderbouwing ontbreekt. „Wij zijn steeds heel kritisch geweest en dat wordt nu niet minder. De keuze voor 2G lijkt tot nu toe ingegeven door politiek wensdenken.” Ook de PvdA, een andere partij die de meerderheid kan leveren en met „een open blik” naar 2G wilde kijken, is nu „kritischer”, zegt Attje Kuiken. „Wij zetten meer vraagtekens bij de effectiviteit, het onderzoekt maakt het beeld niet gunstiger.” GroenLinks wil, net als coalitiepartij ChristenUnie, dat het nieuwe kabinet alsnog inzet op massaal testen en 1G in plaats van een 2G-systeem. „Testen is veel effectiever dan het uitsluiten van mensen”, aldus Mirjam Bikker. (bron: NRC) Waar zowel de TU-onderzoekers alsmede in de Kamer niet over gesproken wordt is de effectiviteit van de coronapas. Die is door het OMT, RIVM en de politiek ‘heilig’ verklaard als een middel voor bescherming tegen corona-besmetting. Al sinds half november 2021 weten we van premier Rutte dat dat niet het geval is. Tot op de dag van vandaag weten we ook niet of vaccineren en boosteren enige bescherming biedt tegen omikron, alhoewel de overheid in spotjes daartoe wel oproept. Gezien de enorme aantallen geregistreerde omikron-besmettingen is het twijfelachtig dat alleen on-gevaccineerden erdoor worden getroffen. Veel meer dan een miljoen Nederlanders zijn door omikron besmet (geweest), daar komt bij dat dit virus zich niets aantrekt van reeds opgebouwde antistoffen. Welke zin heeft de coronapas dan nog: het biedt een schijnveiligheid, die door politici is gecreëerd. Hoe groot is de schade die de delta-variant heeft aangericht? Klein en de ziekteverschijnselen moesten maar voor 1½% worden opgenomen in het ziekenhuis. Het R-getal van omikron is veel hoger, maar er wordt maar 0,1% van de besmette personen voor enkele dagen in het ziekenhuis opgenomen. Met de alfa-variant was het wel even anders, gezien de aantasting van de longen. Ik kan daar zelf over meepraten.

Volgens Brussel is verlenging van de coronapas tot en met 30 juni 2023 noodzakelijk omdat het coronavirus nog steeds heerst in Europa en het nu nog niet duidelijk is wat er in de tweede helft van dit jaar gaat gebeuren. Ook stelt de Commissie dat het nodig is om rekening te houden met de opkomst van nieuwe varianten. De komende tijd moeten het Europees Parlement en de lidstaten zich uitspreken over het voorstel van de Europese Commissie, het dagelijks bestuur van de EU. Zonder deze verlenging lopen we het risico veel uiteenlopende nationale systemen te krijgen, en alle verwarring en obstakels die dit zou veroorzaken”, stelt eurocommissaris Didier Reynders (Justitie). Brussel benadrukt dat het om een tijdelijke maatregel gaat en dat daarom is gekozen voor verlenging van één jaar. Inwoners van de EU kunnen een QR-code krijgen met een test, herstelbewijs of vaccinatiebewijs. Sinds 1 februari zijn de spelregels voor het vaccinatiebewijs aangepast: het is alleen geldig als iemand negen maanden na de laatste prik een booster heeft gehad. Veel lidstaten gebruiken de QR-code ook als toegangsbewijs voor bijvoorbeeld horeca, musea en evenementen. Brussel wil daar geen Europese afspraken over maken. Elke lidstaat mag hier dus zelf regels voor maken. Sommige landen hebben bijvoorbeeld 2G ingevoerd, waardoor ongevaccineerden (zonder herstelbewijs) worden buitengesloten zoals in Frankrijk en in sommige Duitse deelstaten. (bron: de Limpurger)

Prof. Dr. Bert Niesters, hoogleraar Medische Microbiologie, hoofd sectie klinische virologie van de Rijksuniversiteit Groningen zou de coronapas wegdoen. Dit zegt hij in BNR Breekt! Volgens Niesters is de omikron-variant nu bijna over zijn piek. ‘Ik had eigenlijk een paar weken geleden al voorspeld dat we nu twee heftige maanden krijgen waarbij allerlei zaken ontregeld worden. Maar de omikronpiek is bijna over zijn top, die kan echt niet lang meer duren en dan gaat ‘ie echt wel naar beneden.’ Wat Niesters betreft heeft de coronapas weinig tot geen functie meer. ‘Het punt is dat mensen die gevaccineerd zijn toch nog het virus bij zich kunnen dragen, dus als zodanig heeft het niet zo veel zin. Belangrijker is dat wanneer je klachten hebt je niet ergens naartoe gaat, dat is belangrijker dan de coronapas. Ik noemt het de 5G, gebruik vijf keer je gezonde verstand, dat werkt veel effectiever.’ Desgevraagd zegt Niesters over de pas: ‘Ik zou hem wegdoen.’ (bron: BNR) Het voorstel van de EC om het bestaan van de coronapas nu al t/m 1 juli volgend jaar te gaan verlegen heeft voor mij geen ander doel dan een vrijbrief te geven aan de 27 EU-lidstaten te kunnen blijven vaccineren en boosteren op een moment dat de de nieuwe corona-variant-vijand nog niet eens in beeld is. Misschien zijn wij, dank zij de omikron, wel op het punt van groepsimmuniteit aangekomen en resten ons nog slechts achterhoede gevechten. Het voorstel van de EC lijkt ingegeven te zijn door de machtige lobby van de farmaceutische industrie in Brussel en is de EC niet krachtig genoeg daar verweer tegen te voeren. Ik volg de uitspraken van prof. Niesters. Stop met de corona-pas, het is in deze vorm een bron die besmetting, terwijl het het tegengestelde zou moeten zijn.

Een boosterprik is niet voor alle kinderen van 12 tot en met 17 nodig. Dat zegt de Gezondheidsraad. Jongeren met kwetsbare familieleden of met ernstige afweerproblemen zouden wel een booster aangeboden kunnen krijgen. Volgens de raad is de gezondheidswinst klein; de infectie bij jongeren is vaak mild. Ook wordt weinig effect verwacht op de verspreiding van het virus. Minister Kuipers wil het advies eerst bestuderen. (bron: NOS) Vreemd genoeg komt hier kritiek op, zowel vanuit de politiek als vanuit de artsenij. Artsen zetten vraagtekens bij dit advies van de Gezondheidsraad en politici vragen zich af wat de minister van zins is. Hij heeft al meerdere keren laten weten dat hij een groot voorstander is de samenleving te blijven vaccineren en boosteren, ook als corona geen bedreiging meer is. Andere deskundigen waarschuwen voor een ‘overactief’ immuunsysteem. De effectiviteit van een booster neemt volgens Brits onderzoek al na 3 maanden sterk af. Milde klachten worden drie maanden na een boosterprik nog maar in 25% tot 40% van de gevallen voorkomen, terwijl de bescherming tegen ziekenhuisopnames daalt van 90% naar 75%, blijkt uit onderzoek van de Britse Gezondheidsautoriteit. (bron: NU) .

Financieel/economische berichten

De Europese Centrale Bank (ECB) grijpt nu nog niet in vanwege de flink opgelopen inflatie, maar het zou zomaar kunnen dat de rente later dit jaar alsnog omhooggaat. Dat blijkt uit opmerkingen van ECB-president Christine Lagarde. Donderdag na afloop van het rentebesluit van de centrale bank kreeg ze de vraag of ze nog steeds verwacht dat er in 2022 waarschijnlijk geen renteverhogingen plaatsvinden. Daarop gaf ze geen bevestigend antwoord, maar Lagarde benadrukte dat de ECB alle data in de gaten houdt en in maart opnieuw bekijkt of er stappen nodig zijn. Op de Europese aandelenbeurzen is geschrokken gereageerd door beleggers, want een hogere rente is ongunstig voor de waardering van aandelen. De ECB hield de belangrijkste rentetarieven en zijn steunprogramma’s zoals verwacht, ongemoeid. Dat betekent onder meer dat banken overtollige liquiditeiten verplicht tegen -0,5% moeten stallen bij de ECB. Het Pandemic Emergency Purchase Programme van €1.850 mrd stopt eind maart 2022, meldde de ECB eerder. Het standaard Asset Purchase Programme (APP) wordt vanaf het tweede kwartaal van 2022 ingezet ter overbrugging, “voor zolang als nodig is om het accommoderende effect van zijn beleidsrentes te versterken.” Vooralsnog is de ECB van plan om in het tweede kwartaal netto voor €40 mrd per maand in te kopen via het APP en in het derde kwartaal voor €30 mrd. Daarna wordt het tempo verlaagd naar €20 mrd per maand “voor zolang als nodig”. Volgens dat schema koopt de ECB dus nog voor €510 mrd in om daarmee de inflatie te financieren. De Bank of England (BoE) heeft daarentegen het belangrijkste rentetarief wel verhoogd, naar 0,5%. Dat is de tweede keer op rij dat de rente in het VK omhooggaat. De Britse centrale bank wil daarmee de inflatie bestrijden. Die kwam in december uit op het hoogste niveau in 30 jaar. Door een hogere rente wordt geld lenen duurder en is er minder geld beschikbaar, wat de prijzen moet drukken. Het was voor het eerst sinds 2004 dat de rente in het Verenigd Koninkrijk voor de tweede keer op rij werd verhoogd. In december werd de rente al opgeschroefd naar 0,25%. Ook wordt verwacht dat de rente in de VS dit jaar enkele malen wordt verhoogd. (bron: NU en andere media) Ik begin mij zorgen te maken over het monetaire beleid dat door het Bestuur van de ECB wordt gevoerd. De ECB denkt zich te kunnen permitteren zich te positioneren op een plaats, waar zich zich kunnen afzonderen van de andere grote centrale banken, die zich in dezelfde positie bevinden maar hebben besloten het monetaire beleid te gaan kantelen. Het bestuur van de ECB, in de persoon van Christine Lagarde, stelt het nemen van moeilijke besluiten steeds maar verder uit met het argument dat de inflatie maar van tijdelijke aard is. De geldontwaarding is dat niet, alleen gaat dat in de tweede helft van dit jaar cijfermatig weggestopt worden door de wijze van rapportage, n.l. het relateren van data aan die van een jaar geleden. Dan gaat het lijken alsof de inflatie is afgenomen, maar in de portemonnee van de burger niet. Verder gebruikt Lagarde een vals argument en dat is de aanname van het inkomen van de burger niet gecompenseerd gaat worden voor de gestegen prijzen. Er mag onder geen beding een loon/prijs spiraal ontstaan. Daarmee ontkent zij de sociaal/maatschappelijke gevolgen van het monetaire beleid dat zij verdedigd. In feite worden er grote risico’s genomen door geen grotere aanpassingen door te voeren, alleen maar omdat de financieel zwakkere eurolanden (met hoge staatsschulden) moeten worden blijven beschermd. Uiteindelijk gaat dat niet lukken en dan is de prijs veel hoger dan die nu zou zijn. Maar er is nog een ander aspect en dat zou kunnen ontstaan binnen het Dagelijks Bestuur van de ECB en de 19 presidenten van de Centrale Banken. De wijze van besluitvorming zou wel eens onderwerp van discussie kunnen worden. En als gevolg daarvan kan de huidige Presidente van de ene op de andere dag wel eens ‘vertrokken’ kan zijn. Ik stel niet dat dit gaat gebeuren maar wel dat een ‘implosie’ zou kunnen gaan plaatsvinden.

De periode van hoge inflatie duurt tot volgend jaar zomer en misschien wel langer. Dat heeft president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank gezegd in het tv-programma Buitenhof. Hij verwacht eind dit jaar de eerste renteverhoging van de Europese Centrale Bank. Knot zegt dat het huidige beleid ook al tot hogere leenkosten leidt. Een renteverhoging remt de inflatie. Knot denkt dat de inflatie voor de hele eurozone het grootste deel van het jaar boven de 4% zal blijven. Dat zou “zonder meer” ook voor Nederland kunnen gelden. In Nederland ligt de inflatie boven het Europees gemiddelde. (bron: NOS) De beleidsrente van de ECB is nog steeds 0%, de deposito-rente -0,5% en de kapitaalmarkt rente is gestegen naar ca 0,5%. Die kan nu verder gaan stijgen. Negatieve rentetarieven zijn weg.

Van Meta, de moeder van Facebook, Messenger, WhatApp en Instagram, zijn de vierdekwartaalcijfers bekend en dat hebben beleggers geweten ook. De koers van het aandeel daalde 25,2%, een waarde van $230 mrd, het grootste verlies op één dag in de beursgeschiedenis, meldt financieel persbureau Bloomberg. Facebook trok voor het eerst sinds zijn bestaan minder gebruikers dan in het voorgaande kwartaal. Daarnaast vielen de groeivooruitzichten van moederbedrijf Meta tegen. Ook worden veel bedrijven door de hoge inflatie gedwongen in hun advertentie-uitgaven te snijden, wat nadelig kan uitpakken voor het bedrijf. Op vrijwel alle fronten zijn de resultaten ver beneden de marktverwachting. De grote schok zit echter vooral in de outlook”, stelt analist Koerst. Het socialemediaplatform gaat voor het eerste kwartaal van 2022 uit van een omzetstijging van 4 tot 11%. Ter vergelijking: in het vierde kwartaal dikten de opbrengsten van Meta nog met 20% aan en in Q3 was er zelfs een groei zichtbaar van dik 30%.” (bron: IEX/NOS) Facebook-moederbedrijf Meta Platforms overweegt te vertrekken uit Europa als het concern geen data van Europese gebruikers meer mag uitwisselen met de Verenigde Staten. Die dreigende boodschap herhaalt het socialemediabedrijf in een document dat het heeft ingediend bij de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC.In 2020 werd Facebook namelijk door privacytoezichthouders in Ierland verteld dat het niet langer standaard contractuele clausules mag gebruiken om te voldoen aan de privacyregels bij het verzenden van gegevens naar de VS. De Ierse autoriteiten hadden Facebook een verbod opgelegd vanwege de nietigverklaring door het Europees Hof van Justitie van de regeling over data-uitwisseling, het zogenoemde Privacy Shield. Persoonsgegevens zijn in de VS volgens het hof minder goed beschermd dan in Europa. (bron: HLN) Het mogelijke vertrek kan ook een spel zijn tussen Europa en het verdienmodel van Facebook, de handel in de privacy-data van Europese burgers.

De inflatie in Nederland is in januari flink opgelopen tot 7,6% ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek op basis van de Europees geharmoniseerde methode. De prijzen stijgen al langere tijd. Dat komt onder meer door het snelle economische herstel van de coronacrisis, waardoor tekorten aan bepaalde materialen zijn ontstaan. Ook de hogere voedings- en energieprijzen zorgen ervoor dat de inflatie hard oploopt.

Het CBS geeft volgende week de Nederlandse inflatie volgens de eigen rekenmethode vrij. Die komt doorgaans iets lager uit en stond in december op 5,7%. Dat was het hoogste niveau in bijna veertig jaar. Volgens het statistiekbureau was alleen al de gas- en elektriciteitsrekening in de laatste maand van 2021 bijna 75% hoger dan een jaar eerder. De methodes die Europese landen hanteren voor het berekenen van de inflatie verschillen licht van elkaar. Zo kan de weging van verschillende zaken anders zijn. Om de inflatiecijfers toch te kunnen vergelijken is de Europees geharmoniseerde methode (HICP) bedacht. Volgens deze methode bedroeg de Nederlandse inflatie over heel 2021 2,8%. (bron: NU) De voorlopige eerste HICP inflatiecijfers over januari zijn bekend: In de EU is de inflatie gestegen van 5.0% naar 5.1%. België steeg van 6.6% naar 8.5%. Duitsland daalde van 5.7% naar 5.1%. 2 Baltische Staten scoren in dubbele cijfers: Estland gaat van 12.8% naar 11.7% en Litouwen van 10.7% naar 12.2%. De Turkse economie verkeert al 4 maanden in een grote inflatie: 19.6%, 21.3%, 36.1% en 48.7%.

Verschillende Oost-Europese landen nemen nationale maatregelen tegen de alsmaar stijgende inflatie. Hongarije verlaagt de prijs van zes belangrijke levensmiddelen zoals suiker en tarwebloem en Polen verlaagt tijdelijk de btw op elektriciteit en brandstoffen voor verwarming. De landen willen niet wachten op een besluit van de Europese Centrale Bank. De maatregelen die Polen en Hongarije nu nemen doen feitelijk niets aan de hoge prijzen, zegt Steven Brakman, hoogleraar Internationale economie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Datzelfde geld voor de Nederlandse maatregel om de energiebelasting te verlagen. ‘In feite is het een overheveling van de ene groep inwoners, door middel van belasting, naar de anderen die een subsidie krijgen. Maar de producten worden er niet goedkoper door.’ Volgens Brakman is de inflatie inmiddels trendmatig en dus niet meer tijdelijk zoals in eerste instantie door veel analisten werd aangenomen. ‘Daarom kijken we nu allemaal naar de centrale banken, naar de ECB en de FED. Die moeten nu wat gaan doen. Dan denken we aan een renteverhoging.’ De FED gaf afgelopen week aan dat het waarschijnlijk in maart met de eerste renteverhoging komt. Die verhoging zal mogelijk zelfs 0,5% zijn. In de meeste gevallen gaat de renteverhoging met 0,25%. ‘We moeten blij zijn dat de rente omhoog gaat’, zegt Brakman. ‘De rente is nu zo extreem laag dat mensen vreemde beslissingen nemen. Mensen kopen een veel te duur huis. vroeger was de vuistregel vier keer een jaarinkomen, inmiddels is dat acht keer. Dat zijn risico’s die – als de rente stijgt – veel te groot zijn.’ Hoewel de FED op korte termijn de rente verhoogt, stelt de ECB de beslissing uit tot 2023. Volgens ECB-president Lagarde is de situatie in Amerika anders en is het economische herstel in de Eurozone zwakker. Wel kondigt Lagarde aan dat het opkoopprogramma voor staatsobligaties wordt afgebouwd. Volgens Brakman probeert de ECB vooral een stabiel beleid te voeren. ‘Ze kondigen aan: ‘We bouwen dat opkoopprogramma af’. Dat heeft ook een rente drukkend effect en daarna gaan we nadenken over een renteverhoging. Dat is heel degelijk beleid, maar het gaat denk ik te langzaam.’ (bron: BNR) Interessant betoog van Brakman. Maar wat is een degelijk beleid: je niet door de waan van de dag laten beïnvloeden. Maar daar hoort ook realisme bij. Stijgende inflatie betekent een dalende koopkracht, als het inkomen niet wordt gecompenseerd maar ook een ontwaarding van ons geld. En dat kan wel degelijk gevolgen hebben voor de pariteit van onze euro. Als de waarde ervan daalt versus de Amerikaanse dollar betekent dat dat de invoer van goederen en diensten die worden verrekend in dollars de inflatie nog verder zal opjagen. Monetaire ontwikkelingen in de VS hebben indirect wel degelijk invloed op de Europese financieel/economische ontwikkelingen en dus moet de ECB corrigerend gaan handelen. De fase van de kat uit de bom kijken is voorbij, wij kunnen ons niet langer wijsmaken dat prijsstijgingen van tijdelijke aard zijn (misschien in de 2e helft van 2022 cijfermatig wel, maar niet feitelijk).

Na de laatste FED-beslissingen hebben beleggers er volgens fondsmanager Alexis Bienvenu bij La Financiere De l’Echiquier (LFDE), 2 onzekerheden bij. Eén, de verkrapping van centrale banken is niet langer voorspelbaar. Twee, de FED weigert op te treden als vangnet bij een val van de markten. “Toen Federal Reserve-voorzitter Jerome Powell na de vergadering over het monetair beleid 26 januari j.l. het woord nam, was de spanning op de markten te snijden. Dat hij een verkrapping zou aankondigen, was gezien de torenhoge inflatie en florerende arbeidsmarkt onvermijdelijk. Gelet op de koersdalingen sinds begin dit jaar was het echter geen onredelijke aanname dat beleggers die beslissingen al ruim hadden ingeprijsd en de markten niet nog verder zouden terugvallen. Powells uitspraken verrasten dus, niet zozeer de impliciet aangekondigde maatregelen, maar wel de algemene toon. Voor één keer klonk hij vastberaden om de inflatie – die hij niet langer van voorbijgaande aard noemt – in te dijken en ongevoelig voor de volatiliteit die beursgenoteerde activa al een maand teistert. De markten beginnen stilaan te beseffen dat de verkrapping van het monetair beleid niet noodzakelijkerwijs voorspelbaar en naadloos zal verlopen. De economische cijfers zullen het tempo aangeven, heeft Powell duidelijk laten verstaan, misschien om goed te maken dat hij de inflatiecijfers zo lang heeft geminimaliseerd. Gezien de sprong die de inflatie in 2021 na een jarenlange afwezigheid heeft gemaakt, valt te vrezen dat ook in het monetair beleid grote stappen zullen worden gezet. Hoge inflatie is volatiel. Ze veroorzaakt volatiliteit in het monetair beleid … die weer leidt tot volatiliteit in de inflatie. Beleggers en bedrijven maken zich terecht zorgen over die nieuwe onzekerheid over de verdere ontwikkeling van het monetair beleid. Daar komt echter nog een tweede nieuwe onzekerheid bij, die voor de markten misschien wel nog problematischer is: de Federal Reserve trekt zich minstens deels terug als vangnet bij een inzinking van de markten of de economie. Toen de inflatie laag was – te laag zelfs – was een verzwakking van de economie niet noodzakelijk slecht nieuws voor de beurzen. De centrale banken konden namelijk altijd reageren met verruimende maatregelen. Op die manier ontstond het gezegde “slecht nieuws (voor de economie) is goed nieuws (voor de beurzen)”. Maart 2020 was daarvan de perfecte illustratie. Dat is nu minstens voor een poosje verleden tijd. Als de inflatie hoog is, staan de centrale banken machteloos. Ze kunnen de economie of de markten niet ondersteunen en als het tot een crisis komt alleen aanvoeren dat een vertraging van de economie de inflatie afremt. Dat die redenering niet altijd opgaat, bewijst echter de situatie in landen met een extreem hoge inflatie (Turkije, Argentinië). De voorthollende inflatie heeft dus tot gevolg dat het ‘vangnet’ van de centrale banken, in beleggersjargon de ‘central bank put’ (naar de naam voor een optie die beschermt tegen een koersdaling) verdwenen is of minstens veel lager is komen te hangen. De centrale banken houden de markten vandaag – tot op zekere hoogte – niet langer bij het handje. Beleggers waren aanvankelijk verheugd over de lakse aanpak van de inflatie door de centrale banken, maar krijgen nu dus de rekening gepresenteerd. Die kan bovendien nog verder oplopen, want het dreigt een lange verkrappingscyclus te worden. In de Verenigde Staten worden in 2022 ten minste vier renteverhogingen van 25 basispunten verwacht, maar dat is nog niet de helft van wat nodig zal zijn om bij de neutrale rente op lange termijn van naar schatting 2,5% uit te komen. Daar komt nog bij dat de ECB mogelijk het voorbeeld van de FED zal moeten volgen, want in de eurozone rijst de inflatie al bijna even hard de pan uit: 5% in december en 6% in januari, maar in sommige landen een stuk meer (12% in Estland!). Bedrijven en beleggers passen zich gelukkig aan. De terugkeer van de inflatie is weliswaar bruusk, maar er ontstaat een nieuw evenwicht … tot de volgende omwenteling. Alle schulden en twijfels ten spijt wordt de verkrapping, hoe onoverkomelijk die vandaag ook kan lijken, op lange termijn wellicht slechts een fase in de grillige maar gestage opmars van de markten.” (bron: IEX Profs) Dat laatste is in mijn ogen wensdenken. De beschrijving over de ontwikkeling op de beurzen staat in schril contrast met de actualiteit. Hoe de ontwikkelingen in Oekraïne zullen eindigen, gaat Rusland de gaskranen dicht draaien, is Biden bereid een oorlog in Oost-Europa te gaan voeren , de toekomst zal het leren. Op de beurzen is van enige ongerustheid niets te merken. De koersen stijgen de laatste dagen en de reden daarvan is gissen. Ook na de bekendmaking dat in Nederland de inflatie in januari was gestegen naar 7,6% werd voor kennisneming aangenomen. Mogelijk zijn de centrale banken de markten weer fors aan het verruimen met liquiditeiten. Dat de opmars van de markten onder de huidige omstandigheden naar het door blijft gaan, lijkt voor mij een lege huls te zijn. Natuurlijk wil niemand dat, maar dat dit Utopia geen zekerheid dat het ook niet gaat plaatsvinden.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

In bijna alle gemeenten gaan ook dit jaar weer de belastingen omhoog. De ozb stijgt gemiddeld met 4,4%, de rioolbelasting met 2,9% en de afvalstoffenheffing gaat met 4% omhoog. Dat meldt het CBS op basis van begrotingscijfers van gemeenten. De riool- en afvalstoffenheffing en de ozb zijn samen goed voor ¾ van alle inkomsten uit gemeentelijke heffingen. De ozb stijgt iets meer dan het gemiddelde van de afgelopen 10 jaar, maar wel minder dan vorig jaar. (bron: NOS) Dat zal de inflatie verder opjagen.

In het concept van dit blog stond hier een artikel over het vluchtelingenbeleid van de Griekse regering en de Europese Unie. Dat is verplaatst naar het blog van komend weekend.

Een belangrijk besluit van de Raad van State: rechters moeten voortaan uitvoeriger aan toetsen of een door de overheid genomen besluit „evenredig” genomen is. Dat moet een herhaling van de Toeslagenaffaire, waarbij rechters hard oordeelden omdat ze de wet strikt interpreteerden, voorkomen. (bron: NRC)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 30 januari 2022 bedraagt 112.278, het aantal opgenomen mensen in het ziekenhuis 1.035 plus 212 op de IC; maandag 105.840, 1.137, 206; dinsdag 67.045, 1.157, 215; woensdag 82.961, 1.168, 218; donderdag 72.162 (met 124.000 achterstand), 1.152, 214 (5 doden, gemiddeld 8); vrijdag 40.333 (achterstand 176.000) 1.134, 229 (10 doden) en 80.946 (achterstand 186.000), 1.133 en 211 op zaterdag. Het aantal coronazieken in de ziekenhuizen (plus IC) blijft, in het licht van het aantal besmettingen extreem laag.

Afgelopen week werden 1.105 patiënten met corona opgenomen tegen 852 een week eerder, meldt het LCPS, een toename van 30%. Op de IC’s waren het er 93, een stijging van 39%. Hierbij moet worden aangetekend dat 25% die worden opgenomen met ‘corona’ niet met corona zijn verwezen maar voor een andere behandeling en dat daar ‘bij toeval’ corona werd vastgesteld. Voor het RIVM moeten die patiënten worden geadministreerd als corona-zieken. Dat is heel vreemd want het lijkt erop dat er zoveel mogelijk bedden als corona-bedden moeten worden vastgelegd. Het RIVM ontving in week 4 meer dan een half miljoen positieve tests, een stijging van 45%. Maar de vraag is hoeveel er nog in de pipeline zaten en hoeveel mensen met omikron klachten zich niet hebben laten testen.

De achterstand bij het RIVM bij het aantal geregistreerde omikron-besmettingen is zo groot, en bedraagt nu 176.000, dat de gerapporteerde dagelijkse aantallen afwijken van de werkelijke. Daarbij is niet in acht genomen het aantal mensen met een besmetting die zich niet hebben laten testen. Een globale aanname van 100.000 per dag is misschien, in deze fase van het proces, misschien nog wel te optimistisch. In de media lezen we iedere dag weer dat de aantallen ziekenhuisopnamen (ex IC, omdat omikron-zieken niet tot nauwelijks op een EC terechtkomen) stijgen. Die informatie is juist maar tegelijkertijd misleidend. Want als er per dag 100.000 mensen een omikron-besmetting oplopen en het aantal ziekenhuisopnames stijgt met 130 omikron-zieken per dag, Dat is slechts 0,13%. Waar praten we dan nog over: een loopneus, wat niesen, een keer hoesten, enige vermoeidheid, wat hoofdpijn? Ik ben geen viroloog, maar heb een gezond verstand en kan tot geen andere conclusie komen dan dat omikron een milde griepvirus is. Als er straks weer een echte corona-variant komt, is dat andere koek, maar de overheidsreclame om je te laten vaccineren en boosteren om je te beschermen tegen omikron, terwijl helemaal geen onderzoek is gedaan tegen de werkzaamheid van deze vaccins, begrijp ik niet. Bij de inmiddels al meer dan een miljoen mensen die besmet zijn met omikron bevinden zich beslist ook personen die al dubbel gevaccineerd zijn e/o ook nog geboosterd.

Nederland is voor de twaalfde week op rij helemaal donkerrood gekleurd op de Europese corona-kaart. De provincie Utrecht is de grootste brandhaard geworden. Daar zijn in de afgelopen twee kalenderweken 73.754 positieve tests geregistreerd. Dat komt neer op 5.591 gevallen op elke 100.000 inwoners. Anders gezegd: één op elke achttien Utrechters bleek besmet. Dat is een nieuw Nederlands record. (bron: NU)

Eyeliners

Vermogende Nederlanders kunnen na een uitspraak van de Hoge Raad veel geld terug krijgen. D66 wil die groep nu extra belasten

Politieke steun voor omstreden 2G nog ver weg, Kuipers gaat onderzoek instellen maar houdt voorstel aan

Als Nederland geen belastingparadijs is wat doen die 12.000 brievenbusfirma’s hier dan?

Toegezegde financiële steun laatste lockdown aan middenstand stelt niets voor

De Europese Commissie wil dat investeringen in kernenergie en gas het stempel ‘groen’ kunnen krijgen, vanuit de financiële wereld klinkt felle kritiek

Nederland wil een belangrijkere rol gaan spelen in de EU, maar volgens een ambtelijk rapport zijn overheid en Tweede Kamer daar niet klaar voor

Geld vliegt de portemonnee uit aan de pomp en in de supermatkt

Beursveteraan met 26 jaar ervaring laat zien waarom aandelen vanaf de recente recordniveaus zo’n 40% kunnen dalen

Ze voelen zich door Ernst Kuipers belazerd, bedonderd en verraden – en geef ze eens ongelijk

Meta, de moeder van Facebook en Instagram, dreigt FB en Insta niet meer aan te bieden in Europa wegens geschil over datawetgeving (strijd om inkomsten van FB)

Frontberichten

Een uitspraak van de Hoge Raad (dd 24-12-2021) in het voordeel van Nederlandse spaarders gaat het kabinet niet honderden miljoenen, maar miljarden aan compensatie kosten. Dat is de verwachting van de coalitiepartijen van Rutte IV, zeggen ingewijden tegen NRC. Het harde arrest van de Hoge Raad over de vermogensbelasting in box 3 zorgt daarmee niet alleen direct voor een gat op de begroting, maar dreigt ook de coalitie te verdelen. Want wie moet dat betalen? D66 spreekt zich nu als eerste van de vier partijen openlijk uit en wil dat het kabinet het geld ophaalt bij vermogende burgers. Dat is de groep die door de uitspraak straks geld terugkrijgt. Het is volgens Tweede Kamerlid Romke de Jong „goed gebruik dat we het geld dat nodig is voor rechtsherstel in hetzelfde domein zoeken”. Oftewel: als vermogens profiteren, mogen vermogens het ophoesten. Binnenskamers is te horen dat met name de VVD hier niets in ziet. Ook het CDA zou sceptisch zijn. Het arrest van de Hoge Raad rekende eind vorig jaar af met de methodiek van box 3 van het belastingstelsel, de box waarin spaarders en beleggers met een vermogen boven de €25.000(in 2017; het heffingsvrij vermogen in 2020 bedroeg €30.846, in 2021 €50.000 en in 2022 €50.650) worden belast. De Belastingdienst gaat er sinds 2017 volgens een simpele formule van uit dat al deze mensen een vast rendement halen, waarbij ze een deel beleggen en een deel sparen. Het probleem: wie alleen spaart en niets belegt, haalt nooit dat voorspelde rendement – maar wordt wel zo belast met het zogenaamde fictieve rendement.

Al direct na de uitspraak was duidelijk dat tienduizenden Nederlanders hun te veel betaalde belastinggeld terug moesten krijgen. Zij hadden voor de eerste jaren waarin deze regels golden officieel bezwaar gemaakt, de Hoge Raad stelde hen in het gelijk. Staatssecretaris voor Fiscaliteit Marnix van Rij (CDA) schreef onlangs aan de Tweede Kamer dat de uitspraak „grote budgettaire consequenties” heeft, maar plakte daar geen bedrag aan vast. Ingewijden rond coalitie en kabinet noemen het tegen NRC nu zeer waarschijnlijk dat het kabinet uiteindelijk meer dan een miljoen Nederlanders zal moeten compenseren. Zij maakten geen bezwaar, maar hebben als spaarders te veel belasting betaald en zouden ook rechtsherstel verdienen. Daardoor loopt de rekening in de miljarden. Schattingen van juristen van het ministerie van Financiën lopen uiteen, maar er wordt rekening gehouden met een bedrag van meerdere miljarden per jaar sinds 2017, het jaar van de invoering. Het bedrag dat ik gehoord heb is in totaal €9 mrd Het kabinet kan ervoor kiezen de kosten te beperken door een kleinere groep tegemoet te komen, maar loopt dan het risico dat andere belastingbetalers alsnog bezwaar maken. Dat D66 voorstelt om de compensatie te betalen door de grotere vermogens te belasten, is in lijn met het verkiezingsprogramma van de partij, net als dat van de ChristenUnie. Maar VVD en CDA stonden daar kritischer tegenover, en in het coalitieakkoord ontbraken de meeste plannen. Als alternatief zou het kabinet de staatsschuld kunnen laten oplopen, zoals dat ook gebeurt door de fondsen die voor de energietransitie en de stikstofcrisis zijn opgericht. Een nieuwe belasting is niet zomaar geregeld. De Belastingdienst draait door tal van problemen op halve kracht en bleek onlangs al niet in staat de belastingvrije ‘jubelton’ voor huizenkopers af te schaffen en de btw op groente en fruit naar 0% te verlagen. Vanwege die uitvoeringsproblemen beloofde het coalitieakkoord al voor het arrest dat de rekenmethode in box 3 op de schop zou gaan, maar niet voor 2025. Een klus voor het volgende kabinet dus. Ook daarvoor zal de coalitie een oplossing moeten bedenken. Want nu box 3 officieel rammelt, durft het kabinet er ook voor de toekomst geen gebruik meer van te maken. Voor dit jaar legt de Belastingdienst mensen die belasting over hun inkomsten uit vermogen betalen in box 3 voorlopig helemaal geen aanslag op. Het risico op nog meer procedures is te groot.

Dat is niet alleen goed nieuws voor de spaarders die onevenredig zwaar belast werden, maar ook voor beleggers die juist veel meer winst behaalden dan het vaste rendement waarmee de fiscus rekent. Ook zij krijgen namelijk geen aanslag in afwachting van een betere belasting. Zo loopt het kabinet zolang box 3 geen opvolger heeft nog eens €4,8 mrd aan inkomsten per jaar mis. Het zal de coalitie, nog maar net begonnen, dwingen tot snelle keuzes. (bron: NRC) De overheid heeft, volgens de recente uitspraak van de Hoge Raad, tenminste 5 jaar lang een vermogensrendementsheffing op basis van aangegeven vermogen in box 3, de Belastingdienst terechtgewezen omdat de heffing in strijd is met het eigendomsrecht en het verbod op discriminatie, zoals vastgelegd in het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens. Aan gedupeerden moet rechtsherstel worden geboden. Ja, zegt D66 nu, als de fiscus in het ongelijk is gesteld en dat moeten wij accepteren dan moeten wij een nieuwe Belastingwet maken, waarin wordt vastgelegd dat de groep vermogenden die geld terugkrijgen van de fiscus dat op de een of andere wijze toch weer moet worden belast: als vermogens profiteren, mogen vermogens het ophoesten. Dus zegt D66 als de fiscus schade toebrengt door onrechtmatig handelen moeten de slachtoffers daarvan de schade voor de overheid terugbetalen. Dat is volledig in strijd met ons rechtsbeginsel, want dat betekent dat geen heffing wordt gedaan op het rendement maar op het vermogen. En vermogen is geen inkomen, dat is bezit en dat betekent dat ook bedrijven over hun vermogen belasting zouden moeten gaan betalen. Vooralsnog zie ik dat niet uitvoerbaar. Staatssecretaris Van Rij wil snel nagaan hoe 200.000 gedupeerde spaarders compensatie kunnen krijgen voor de belasting die ze te veel hebben betaald voor spaargeld of ander vermogen. De afgelopen week heeft de Tweede Kamer uitgebreid gedebatteerd over de vermogensredenementheffing, ook wel spaartaks genoemd. Een grote groep spaarders heeft te veel belasting betaald omdat de Belastingdienst het rendement te hoog heeft ingeschat. Van Rij zei dat hij de kwestie op een nette manier wil afhandelen. Maar het is nog niet bekend hoeveel het kabinet de gedupeerde spaarders gaat uitbetalen. (bron: NOS) De vraag is wat van Rij verstaat onder ‘een nette manier’. De Hoge Raad heeft daarover duidelijke taal gesproken. De uitspraak die van Rij doet, doet verdenken dat hij met een voorstel komt niet het hele bedrag te restitueren, maar slechts ‘een net bedrag’. Wettelijk is hij gebonden vóór 4 augustus met een voorstel te komen. Verder zijn in de onderhandelingen afgesproken dat alleen die belastingplichtigen die formeel bezwaar hebben gemaakt over de aanslagen 2017, 2018, 2019 en 2020, in aanmerking komen. Dat kan tot gevolg hebben dat er een nieuwe rechtszaak komt tot aan de Hoge Raad om de overheid te dwingen de terugbetaling van de onrechtmatige vermogensrendementsheffing over het gedeclareerde vermogen in box 3 voor alle betrokkenen toe te passen.

Overwegingen

Het is een naïeve gedachte in een lezersreactie dat als Poetin zou besluiten de gaskraan naar Europa dicht te draaien dat een enorme boost zou geven aan het Nederlandse bedrijfsleven. Ja, op de langere termijn zou dat een stimulans geven aan de verduurzaming van energie. Maar in eerste instantie zal het een enorme klap toebrengen aan onze economie die gepaard zal gaan met een gigantische geldvernietiging. Weg spaargeld, weg pensioenen, weg sociale financiële ondersteuning en nog decennia lang staatsschulden afbetalen van vermogen dat verloren is gegaan. Ik begrijp dat er mensen zijn die de verduurzaming van de samenleving liever vandaag dan morgen gerealiseerd zouden willen hebben, maar zo’n proces heeft tijd nodig en er zijn nog veel blokkades op de weg naar utopia.

Het systeem waarmee veel sites via pop-ups om toestemming vragen voor het plaatsen van cookies is in strijd met de Europese privacywet AVG. Branchevereniging IAB Europe, dat het systeem genaamd TCF bouwde, moet een boete van €250.000 betalen, bepaalde de Belgische Gegevensbeschermingsautoriteit (GBA). IAB Europe moet ook binnen 2 maanden met een plan komen om het systeem aan te passen. Het systeem wordt op ongeveer 80% van de websites in Europa gebruikt om bezoekers om toestemming te vragen om gegevens te verzamelen via cookies, en die te kunnen delen met adverteerders. TCF was gemaakt om adverteerders en platforms die real-time bieden op online-advertenties te helpen om aan de AVG te voldoen. ‘Real-time bidding’ is een geautomatiseerde manier om binnen fracties van seconden advertentieruimte op websites te verkopen aan adverteerders. Maar het systeem voldoet volgens de GBA niet aan meerdere bepalingen van de EU-privacyregels, bekend als de AVG. Zo kunnen gebruikers niet of nauwelijks overzien waarvoor ze toestemming geven. Ook kan IAB niet zien of informatie in verkeerde handen valt, oordeelt de GBA. Die treedt op namens de Europese toezichthouders omdat IAB in België is gevestigd, maar de uitspraak geldt voor de hele EU. Centraal bij het vonnis staat een onderdeel van de regels dat ‘gerechtvaardigd belang’ heet. Dat staat bedrijven toe om gegevens te verwerken op een manier die gebruikers kunnen verwachten. Volgens de GBA voldoet de huidige praktijk daar niet aan. Als internetters toestemming geven voor het plaatsen van cookies worden ze vaak uitgebreid gevolgd en worden hun gegevens verkocht. “De meeste mensen weten dat niet”, aldus Hielke Hijmans van de Belgische toezichthouder. De zaak kan grote gevolgen hebben voor bedrijven die advertenties verkopen en gegevens verzamelen. Volgens de Ierse organisatie Council for Civil Liberties, een van de partijen die had geklaagd over het systeem, treft de zaak meer dan duizend bedrijven die nu data moeten vernietigen, waaronder grote partijen als Google, Microsoft en Amazon. IAB zegt “ernstige bedenkingen” bij het oordeel te hebben, maar wijst erop dat de toezichthouder het TCF niet reddeloos noemt. De organisatie bekijkt zijn juridische opties. IAB Europ gaat komend halfjaar aan het TCF sleutelen zodat het alsnog aan de regels voldoet. In de tussentijd mag het systeem in de lucht blijven. De Nederlandse burgerrechtenorganisatie Bits of Freedom (BoF) is blij met de uitspraak van de GBA. “Het betekent dat de manier waarop online reclame wordt gemaakt op de schop moet. Wij roepen dat al langer. Dit systeem van ‘behavioral advertising’ kan alleen bestaan bij de gratie van het bespioneren van het gedrag van internetgebruikers. Wij pleitten voor een verbod op zulke advertenties”, aldus BoF. Zo’n verbod heeft overigens onlangs het nieuwe Europese wettenpakket DSA net niet gehaald. (bron: RTLNieuws) Een eerste stap, maar gaat IAB in beroep?

Sylvain Epihimenco schrijft in zijn column deze week: in mijn oor fluisterde een even sympathiek als denkbeeldig stel: Jan (55) met een vrij korte achternaam en zijn vrouw Miep (49). Ze vroegen me of ik hun verontwaardiging in een aantal zinnen kon vangen en in de krant weergeven. Ze vroegen me ook hun oproep tot opstand te ondersteunen. Dat laatste durfde ik als burgerlijk gehoorzamende columnist niet te doen. Jan en Miep vertelden me dat ze begin vorig jaar hun dubbele vaccinprikken waren gaan halen. Als gezagsgetrouwe burgers met een onwankelbaar geloof in de overheid wilden ze bij de eerste Nederlanders zijn die gehoor aan de vaccinatieoproep van het kabinet gaven. Van complottheorieën en antivaxer-gedoe moesten ze niets hebben. De booster zijn ze vervolgens niet gaan halen. Een kwestie van prikmoeheid, zuchtten ze. Ze waren toch al redelijk goed beschermd? Hoeveel van die boosters zouden er nog komen? Bovendien vernamen ze van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) en het Europees Geneesmiddelenbureau (Ema) dat herhaaldelijk boosteren inderdaad tot prikmoeheid kon leiden eveneens tot ‘een overgestimuleerd immuunsysteem’. Maar nu wordt ie mooi!”, schreeuwde Jan in mijn trommelvliezen: vanaf 8 februari is hun vaccinatiebewijs zonder booster van nul en generlei waarde. Ze kunnen bijna nergens meer terecht of moeten ze zich quasi dagelijks laten testen. “Omdat die prikken ouder dan 9 maanden zijn! Dus omdat we als eersten die De Jonge hebben gehoorzaamd, worden we nu zonder waarschuwing op stel en sprong bestraft!”, loeide Miep. In hetzelfde zinkende schip als Miep en Jan zijn er trouwens nog 540.000 mensen die vanaf morgen hun smartphone diep in hun zak kunnen steken. Miep en Jan gingen dinsdag naar de Kamer om het coronadebat bij te wonen. Ze hoorden Pieter Omtzigt zeggen dat er geen sprake was van een noodsituatie, dat die 2 tot 4 duizend ic-bedden die door het RIVM waren voorspeld nu daadwerkelijk rond de tweehonderd liggen, dat met een half miljoen mensen die hun coronapas kwijtraken het kabinet ‘het draagvlak bij de bevolking in sneltreinvaart zelf aan het vernietigen is’. Ze hoorden ook SP-Kamerlid Maarten Hijink tegen coronaminister Kuipers zeggen: “U gaat zeggen tegen mensen die zich keurig aan de regels hebben gehouden, die netjes hun vaccinaties hebben gehaald: u doet niet meer mee aan de samenleving.” Hijink memoreerde dat je met een basisvaccinatie van 2 prikken voor 93% beschermd bent tegen ic-opname. Ze hoorden met afgrijzen PVV-Kamerlid Agema een veertigtal plekken opnoemen waar die half miljoen gedupeerden (zonder pas en test) geweigerd zullen worden: van café tot rondvaartboten, van sportscholen tot kermissen, van muziekles tot braderieën. Plots dacht ik dat mijn trommelvliezen gingen scheuren. Miep en Jan waren in mijn oren aan het brullen geslagen: “We zijn als nette burgers door Ernst Kuipers belazerd, bedonderd en verraden! Hij veranderde onaangekondigd de spelregels tijdens de wedstrijd! We zijn woedend!” Ik zweeg, een beetje laf, maar kon die twee geen ongelijk geven. (bron: Trouw) Hier klinkt de stem van het volk, maar de overheid luistert niet. De politiebonden voeren 6 februari 2022 actie in Rotterdam, tijdens een demonstratie tegen de coronamaatregelen. De bonden ACP, NPB, ANPV en Equipe zeggen dat er rond de mars 4 uur lang geen politie op straat zal zijn om de openbare orde en veiligheid te bewaken. De bonden zeggen dat het kabinet geen toezeggingen wil doen over thema’s als inkomen, opleidingen en veiligheid. (bron: NOS)

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 4 feb 2022, week 22/5: AEX 747,17; Bel 20 4.010,43; CAC40 6.951,38; DAX 15.099,56; FTSE 100 7.516,40; SMI 12.140,25; RTS (Rusland) 1.436,00; SXXP (Stoxx Europe) 462,15; DJIA 35.089,74; NY-Nasdaq 100 14.694,35; Nikkei 27.439,99; Hang Seng 24.570,57; All Ords 7.418,90; SSEC 3.361,44; €/$1.1448; BTC/USD (Bitcoin) $41.664,51; troy ounce goud $1.808,40, dat is €50.751,63 per kilo; 3 maands Euribor -0,548%; 1 weeks -0,569%; 1 mnds -0,551%; 10 jaar Duitse Staat -0,193%; 10 jaar Japan 0,1959%: 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,206%; 10 jarig Nederlandse Staat 0,339%; 10 jaar Belgische Staat 0,562%; 10 jaar Franse Staat 0,637%; 10 jaar Spanje 1,035%; 10 jaar VK 1,33%; Italië 1,709%; 10 jaar VS 1,9086%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,005.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen stegen deze week hier en daar. De rentetarieven stegen explosief en de euro steeg t/o de dollar. De koers van Meta (Facebook) daalde met een waarde die gelijk is aan de waarde van Shell daarentegen steeg de waarde van Amazon met $130 mrd. De bitcoin herstelde 10% en noteert weer >$40.000. Het aantal corona-besmettingen blijft hoog, maar de ziekteverschijnselen zijn mild. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,206%; Duitsland 0,33%; Nederland 0,465%; Japan 0,8013%; Frankrijk 1,058%; VK 1,47%; Spanje 1,666%; Canada 2,0904%; VS 2,2117%; Italië 2,264%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.