UPDATE 04082018/438 DFT: Het pensioenfonds van het Europees Parlement raakt snel leeg en gaat een duizendtal ex-parlementsleden treffen

Het is een situatie, die al enige jaren bekend is, en die snel nog veel nijpender wordt, meldt Der Spiegelzaterdag op basis van nieuwe berekeningen. Volgens de regeling van dit fonds zullen uiteindelijk belastingbetalers in de lidstaten moeten opdraaien, zij moeten het tekort aanvullen. In 2015 werd een tekort van €276 mln geconstateerd. Het parlement had daarop €270 mln apart gezet om het gat te dichten. Eind 2016 had het fonds €146,4 mln vermogen, daar stonden €472,6 mln aan pensioenverplichtingen tegenover. Er resteert een gat van €326,2 mln, aldus Der Spiegel. Bronnen tegenover het Duitse weekblad melden dat het ernaar uitziet dat in dit tempo het fonds in 2024 helemaal zonder geld zit. De oorzaak is dat de parlementariërs lang te weinig premie betaald. Vanaf 2009 werden de Europarlementariërs rechtstreeks uit de Europese begroting vergoed, mogen alle leden geen aanspraak maken op de aanvullende pensioenregeling. Ze dragen geen premies af, maar de rechten van de oude deelnemers blijven bestaan. Een beetje schimmige tekst. Beleggingen van het fonds hebben ook te weinig opgeleverd. Omdat de beleggingsinkomsten onvoldoende zijn om de stijgende pensioenbetalingen te kunnen dekken, moet het fonds regelmatig beleggingen verkopen. Begin dit jaar had het fonds nog een dekkingspercentage van 37%. Om het bankroet van het fonds uit te stellen, zouden de betrokken parlementariërs die een aanvullend maandelijks pensioen ontvangen, kortingen moeten accepteren. De pensioenleeftijd zou van 63 naar 65 jaar moeten stijgen. Maar de afgevaardigden zijn tot nu toe tegen. Volgens de statuten van het pensioenfonds wordt bij tekorten het Europees Parlement aansprakelijk gesteld, en daarmee uiteindelijk de belastingbetaler in de 28 lidstaten. Nederlandse fracties stemden voorjaar 2017 uiteindelijk in met de vorige aanvulling, erop rekenend dat het dagelijks bestuur het probleem zou aanpakken. Het fonds was opgezet omdat de parlementsleden lange tijd geen recht op een EU-pensioen hadden. Tot 2009 konden Europarlementariërs op een aantrekkelijke manier sparen voor de oude dag. Bij een inleg van €1250 per maand, gedurende twee termijnen van vijf jaar, waren ze verzekerd van een uit te keren pensioen van €3000 per maand. De regeling is omstreden en Nederlandse Europarlementariërs spraken in 1999 af dat ze er niet langer gebruik van zouden maken. In Nederland mogen de pensioenfondsen die een dekkingsgraad van onder de 105% hebben de pensioenen niet verhogen. Zakt de dekkingsgraad substantieel, dan worden de pensioenen in veel gevallen gekort. Voor het Europees Parlement zijn de pensioenen in 2017 ondanks de tekorten in het fonds toch verhoogd.

De vraag was deze week: waar is Angela Merkel? In de voorbije jaren werden tijdens vakanties door de media foto’s genomen van Merkel samen met haar echtgenoot, Joachim Sauer, wandelend door de Alpen. Volgens de Duitse krant Bild zou Merkel mogelijk alleen op familiebezoek zijn gegaan in het Oosten van Duitsland naar haar familie. Merkel heeft in de voorbije maanden flink wat voor haar kiezen gehad met onder meer de harde confrontatie in eigen land over de immigratie. Ook de kritiek van de Amerikaanse Donald Trump over haar beleid zal Merkel niet in de koude kleren zijn gaan zitten. Een barstje in haar imago? Dat kun je wel zeggen en het is ook geen bartstje. Duitse media jagen machteloze Angela Merkel van het hof: ‘bevolking is bondskanselier beu’, schreef Sietske Bergsma eind december al in de PostOnline. De Duitse pers is momenteel keihard voor Duitse bondskanselier Angela Merkel (CDU): de bevolking is haar beu, schrijven ze. Er heerst ‘een Merkel-vermoeidheid’, ‘nog nooit was ze zo machteloos’. Commentatoren vergelijken haar situatie met die van een andere voormalige bondskanselier: Helmut Kohl. Begin oktober sprak nog 44% van de Duitsers de wens uit dat Angela Merkel haar laatste ambtsperiode tot 2021 zou uitzitten. Haar populariteit is snel ingestort sinds de verkiezingen in september 2017, waarbij de CDU een kwart van de aanhang verloor. Aan het einde van zijn ambtsperiode raakte Helmut Kohl ook zo vermoeid’, wordt er geschreven. De enquêteresultaten voor Angela Merkel ‘bevestigen wat ze zelf vermoedt: na twaalf jaar in functie is haar houdbaarheidsdatum verstreken’. Het enige geluk van de CDU lijkt nu dat de peilingen geen echte andere winnaars hebben opgeleverd – met uitzondering van de AfD – die ‘het vacuüm kunnen opvullen dat is achtergelaten door Merkels linkse vluchtelingenbeleid in het conservatieve kamp’. Na het mislukken van de Jamaica-coalitie (CDU, FDP en De Groenen), regeren CDU en SPD. Er is geen gemakkelijke uitweg uit deze rommelige situatie. Loopt de periode Merkel nu op zijn eind?

De Amerikaanse regering is van plan de handelsoorlog met China verder op de spits te drijven. De regering-Trump wil importheffingen van 25% invoeren voor Chinese goederen ter waarde van $200 mrd, zeggen ingewijden rond het Witte Huis. Eerder dreigde president Donald Trump nog met invoerheffingen van 10% op dezelfde hoeveelheid producten. Mogelijk maakt het Witte Huis de heffingen deze week al bekend, stelt de bron. Die importbelastingen zouden gelden voor producten als voedsel, autobanden, fietsen en cosmetica. China legt importheffingen op Amerikaanse goederen ter waarde van $60 miljard op. Dat meldde Peking vrijdagmiddag als antwoord op dreigementen van president Trump. Peking is bereid hard terug te slaan, aldus het ministerie van Handel. De $60 miljard worden gezien als een tussenstap naar zwaardere tegenmaatregelen als de VS volharden in hun importheffingen. Als het moet komt het met nog meer aanvullende tarieven die het voor exporterende Amerikaanse bedrijven moeilijker maken. De Verenigde Staten willen het handelsoverschot met China wegwerken. De Amerikanen toonden zich eind juli bereid om importheffingen op te leggen op in totaal $500 miljard aan Chinese producten. De bestaande importheffingen zou Trump willen verhogen van 10% naar 25%. Die importbelastingen zouden gelden voor producten variëren van voedsel, autobanden, fietsen en cosmetica.

2 Augustus 2018 heeft het aandeel Apple op Wall Street kortstondig de beurswaarde van $1000 miljard (één biljoen dollar) overschreden bij een koers van $207,05 per aandeel werd deze magische grens bereikt. Het hoogste punt was op $208,38, het aandeel sloot op $207,39. In december 1980 was het aandeel nog $0,50 waard. Pas met de introductie van de iPhone in juni 2007 kreeg het aandeel een vlucht. Het aandeel sloot de week af op $207,99 bij een day-high van $208,74. 

De Amerikaans president Donald Trump heeft aan de minister van Justitie gevraagd om het onderzoek naar de Russische inmenging in de presidentsverkiezingen van 2016 te beëindigen. Uiteraard deed Trump dat in een tweet. Hij vraagt om “een einde te maken aan deze getrukeerde heksenjacht, voordat die (heksenjacht) ons land nog meer besmeurt”. In feite is het voor de VS juist noodzakelijk dat de waarheid over het handelen van de president, zijn zoon en zijn campagneteam boven water komt. Ook als dat vergaande gevolgen heeft voor de president (vergelijk het Watergate-dossier, dat Richard Nixon zijn kop kostte). Het onderzoek zou volgens de president ondermijnd worden door de belangenconflicten van speciaal aanklager Robert Mueller en gemanipuleerd worden door zijn politieke rivalen, de Democraten. Volgens een woordvoerder van het Witte Huis heeft Trump Jeff Sessions, de minister van Justitie, geen opdracht gegeven het onderzoek van Mueller stop te zetten. Vorige week reageerde Donald Trump ook al op een aantijging van Playboy-model Karen McDougal, die beweerde dat ze een affaire heeft gehad met Donald Trump van ongeveer een jaar. De affaire was in 2006 begonnen, kort na de geboorte van Trumps zoon Barron. Ze dreigde met dat verhaal naar buiten te komen toen Trump zich presidentskandidaat stelde. Net voor de presidentsverkiezingen zouden Trump en zijn toenmalige advocaat Michael Cohen gesproken hebben over hoe deze netelige kwestie op te lossen: met een smak zwijggeld. Cohen maakte geheime opnames van die gesprekken en de FBI vond die tijdens een inval bij die advocaat, berichtte Sky News. Uit de media is het mij niet duidelijk waarom Trump gechanteerd werd met de geboorte van zijn jongste zoon vij zijn wettige echtgenote en dat hij daarvoor zwijggeld betaalde. Zijn ex-advocaat Michael Cohen heeft Trump wel laten weten dat hij met meer informatie naar buiten kan komen. Donald Trump heeft via zijn favoriete communicatiekanaal Twitter gereageerd op die berichten. “Het is onwaarschijnlijk dat de overheid ’s ochtends zou binnenvallen in het kantoor van een advocaat. Nog onwaarschijnlijker is dat een advocaat een gesprek met zijn cliënt zou opnemen. Ongehoord en misschien zelfs illegaal”, tweet Trump. “Maar het goede nieuws is dat jullie favoriete president niets verkeerd gedaan heeft.”.

Volgens David Rosenberg, hoofdeconoom en beleggingssstrateeg van de Canadese vermogensbeheerder Gluskin Sheff, moeten beursbeleggers hun ogen niet sluiten voor de impact van de ontwikkelingen op de markt voor bedrijfsobligaties. Daarbovenop ziet hij dat de aandelenmarkten in de Verenigde Staten helemaal niet zo sterk zijn als een keur aan marktvorsers en beleggers denkt. Rosenberg zette bij CNBC uiteen dat hij verwacht dat in de komende zes maanden de creditspreads dramatisch toenemen. Als reden hiervoor noemde hij het strakkere monetaire beleid van de Federal Reserve, het Amerikaanse systeem van centrale banken. Waar is Rosenberg bang voor? Een creditspread is het verschil in rendement tussen een bedrijfsobligatie en een staatsobligatie (in de VS dus een Treasury). Als het verschil toeneemt, zien beleggers dit als een indicatie dat de balansen van emitterende ondernemingen risicovoller worden en dit willen ze vervolgens gecompenseerd zien. “Er heeft zich een bubbel op de markt voor bedrijfsobligaties gevormd”, aldus Rosenberg. Hij ziet een parallel met de ontwikkelingen tien jaar geleden op de hypothekenmarkt in de VS, die uiteindelijk desastreus uitpakten. Het was een kwestie van tijd voordat die zeepbel knapte en de aandelenbeurzen trof. De crisis ontstond in 2007, bereikte haar dieptepunt in 2008 en eindigde in 2011. David Rosenberg is ervan overtuigd dat de fase van economische expansie voor de Amerikaanse economie ten einde loopt. En in zo’n late economische cyclus is liquiditeit belangrijker dan bedrijfsresultaten, zo meent hij. Het is precies deze liquiditeit op de markt die afneemt naarmate de FED bezig is de belangrijkste rentetarieven te verhogen, waardoor geld aan de markten wordt ontrokken. Dat heeft gevolgen. Volgens de hoofdeconoom zal een zeepbel die ontstaat doordat de FED veel geld in de markten pompt of heeft gepompt op een gegeven moment altijd weer knappen. De huidige aandelenmarkten in de VS vindt Rosenberg tevens een bron van zorg op zichzelf: de markt is zwakker dan hij lijkt. De S&P 500 is met ruim 5% in 2018 gestegen en herstellende van de correctie eerder in het jaar. Dat heeft de index volgens Rosenberg met name te danken aan zes aandelen. Hij doelt op de aandelenkoersen van Alphabet (het moederbedrijf van Google), Apple, Amazon, Netflix, Microsoft and Facebook. Ook al heeft de laatstgenoemde eind vorige week een immense dreun gehad. Rosenberg geeft echter aan dat veel sectoren in de breed samengestelde index achterblijven. Hij wijst daarbij op homebuilders, de autosector, banken, verzekeraars, producenten van consumentenproducten, telecombedrijven, de mediasector, transporteurs, nutsbedrijven en farmaceuten. Rosenberg stelt dat de huidige concentratie van marktkapitalisaties sinds eind jaren negentig niet meer is vertoond. Hij doelt daarmee op de dot-com bubbel.”We weten uit de geschiedenis hoe dergelijke cycli gewoonlijk eindigen.” Het is dus een kwestie van tijd voordat de overspannen verwachten van de mega tech-bedrijven worden gecorrigeerd.

De droogte in Nederland neemt extreme vormen aan en dat heeft gevolgen voor ‘burgers en buitenlui’. Niet alleen voor de veeboeren maar ook voor de land- en tuinbouw, de binnenscheepvaart, ook voor ouderen die problemen krijgen met hun gezondheid. De klimaatverandering als gevolg van de veel te grote uitstoot van CO2, presenteert zich deze zomer met twee hittegolven. Dat heeft tot gevolg dat ons groene land verandert in een bruine woestijn met een deel van de oogst die mislukt, niet alleen is het groene gras verdord, mislukt een deel van de aardappeloogst (er is nog geen eigenheimer op de mark), het fruit en ontstaat er een gebrek aan water. In Nederland had land- en tuinbouworganisatie LTO eerder deze week al bij de overheid aangedrongen op landelijke crisismaatregelen. Rijkswaterstaat heeft nu besloten om op te schalen van droogtefase 1 naar droogtefase 2. Bij deze zogenoemde ‘code oranje’ is er sprake van een ‘feitelijk watertekort’. Om het huidige tekort volledig te compenseren is er liefst twee à drie maanden normale neerslag nodig. Dat staat in de Droogtemonitor van het Watermanagementcentrum Nederland. Dit is een samenwerking van Rijkswaterstaat, waterschappen, provinciebesturen en KNMI. Vanwege de droogte hebben die partijen de koppen bij elkaar gestoken voor een crisisberaad van de Landelijke Commissie Waterverdeling. Rijkswaterstaat verwacht dat het neerslagtekort oploopt tot ongeveer 308 millimeter. Dat is hoger dan in dezelfde periode in 1976. Het crisisberaad roept mensen op: ,,Verspreid je watergebruik over de dag en verspil het vooral niet.” Denk daarmee aan langdurig douchen, tuintjes besproeien en auto’s wassen. Michèle Blom, voorzitter van het Managementteam Watertekorten noemt de situatie ‘meer dan vervelend’. ,,Droogte geeft hinder en schade. Sinds 3 augustus is in heel Nederland sprake van een feitelijk tekort. Dit betekent dat de vraag groter is, dan het aanbod van water.” Die situatie was al zo in het oosten en zuiden, maar dat geldt nu ook in de rest van het land. Volgens Blom ‘valt er simpelweg te weinig regen’. ,,Er komt ook te weinig via rivieren ons land in en door het warme weer verdampt er teveel.’’ Zij krijgt bijval van Bart Vonk, voorzitter landelijke commissie Waterverdeling: ,,Elke halve minuut verdampt ongeveer een Olympisch zwembad op het IJsselmeer.” Het crisisberaad wil ‘op alle manieren’ voorkomen dat onze waterkeringen in het gevaar komen, en dat er onherstelbare schade ontstaat aan de natuur. ‘Voorlopig is er nog wel voldoende drinkwater. Vitale functies, zoals de energievoorziening, zijn niet in het geding. Er zijn wel sproeiverboden op bijvoorbeeld hoge zandgronden en ook in lagere delen van Nederland wordt het steeds vaker verboden om te sproeien. Het crisisberaad waarschuwt voor zwemmen in open water. Doordat de watertemperatuur oploopt sterven er steeds meer vissen en komen blauwalgen vaker voor. Watertekortexpert Vonk waarschuwt: ,,Ga niet zomaar zwemmen in open water, kijk eerst op zwemwater.nl om te zien waar dat veilig kan.” Code oranje betekent dat er een ‘managementteam watertekorten’ wordt geformeerd. Bij fase 2 wordt vooral ingezet op veiligheid. Vandaar dat wordt ingezet op dijkbewaking. Daarna volgen maatregelen voor respectievelijk de drinkwatervoorziening, scheepvaart en landbouw. Mogelijk volgen ook maatregelen als een eventueel sproeiverbod of het dichthouden van sluizen. Code oranje komt in Nederland zelden voor. ,,Alleen in 2003, 2006 en 2011 is het eerder voorgekomen dat er sprake was van een watertekort”, licht meteoroloog Ben Lankamp van Weerplaza toe. ,,De overtreffende trap, code rood, vond alleen plaats in de jaren 1976 en 2003.” In 1976 was de aanvoer van het rivierwater zo gering dat dit leidde tot code rood en dreigende landelijke crisis. In 2003 vormde het een probleem dat het aangevoerde water zo warm was dat elektriciteitscentrales moeilijk konden worden gekoeld. Er is al een structureel probleem dat in de kustprovincies zout water uit de zee oprukt in de bodem doordat er minder druk is van zoet water, waardoor de grond verzilt. Doordat het oppervlaktewater warmer wordt komen er meer algen en bacteriën als botulisme in. Een ander effect van de hitte in Europa kan worden dat vanaf landen stroomopwaarts, zoals Zwitserland, minder water van de bergen via de Rijn naar ons land komt. Dan kan nog worden versterkt doordat die landen meer water vast gaan houden in stuwmeren om in hun eigen behoefte te voorzien. Landbouwers mogen vanwege de droogte langer mest uitrijden op de akkers. Minister Carola Schouten van Landbouw komt daarmee tegemoet aan een dringende oproep van land- en tuinbouworganisatie LTO. Door het langer uitrijden van mest hebben gewassen aan het eind van de zomer wat meer tijd om te groeien. Schouten onderkent de ernst van de situatie door de aanhoudende droogte en hitte. ,,Het is voor boeren en telers een zware en onzekere tijd”, aldus haar woordvoerder. EU-landen krijgen meer mogelijkheden om landbouwbedrijven te steunen die kampen met de extreme droogte. Ze mogen inkomenssteun vervroegd uitbetalen en kunnen boeren bepaalde vrijstellingen geven. Zo mogen op landbouwgronden die eigenlijk braak moeten liggen gewassen voor veevoer worden verbouwd. De Europese Commissie komt hiermee tegemoet aan verzoeken van meerdere lidstaten om de regels te versoepelen. Een groot deel van de inkomenssteun kan in oktober worden uitbetaald in plaats van december. Sowieso mogen overheden onder voorwaarden boeren compenseren voor tot 90% van de schade die door de droogte is veroorzaakt. Zonder toestemming van Brussel mag €15.000 per boer over drie jaar worden uitgekeerd. ,,Ik moedig alle lidstaten aan om alle mogelijke acties en maatregelen te bekijken die de wetgeving biedt’’, aldus EU-commissaris Phil Hogan (Landbouw). Er komt enig licht in de duisternid: in de tweede helft van de komende week gaat, volgens het KNMI, de middagtemperatuur dalen naar tussen de 20 en 25 graden. Het blijft dus nog wel zomers, maar mogelijk wel met een bui tussendoor.

Ik keek afgelopen maandagmorgen op NPO2 naar een herhaling van de vijfde aflevering van het Fylosofisch Kwintet 2018, gepresenteerd door Clairy Polak met als gasten Robbert Dijkgraaf, Marli Huijer, Kim Putters en Philipp Blom. Zij stellen zich voor: De politicus heeft een aardbeving nodig. Kritisch denken, daarin schuilt volgens filosoof Marli Huijer de oplossing van de grote problemen. Ze is hoogleraar publieksfilisofie aan de Erasmus en onderzoekt de filosofie van mens en cultuur. Ik mis idealisme, zegt de natuurkundige Robbert Dijkgraaf. Ik denk dat we in een bijzondere tijd leven, waarin we voor het eerst in de geschiedenis de wereld als één enkel ecosysteem zien. In de VS is hij directeur van het prestigieuze Instute for Advanced Study. Dijkgraaf ziet technologie als de gemeenschappelijke deler van de problemen die tot nu toe in Het Filosofisch Kwintet werden besproken. Maar terchnologie zal ook helpen de problemen op te lossen. Kim Putters, directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau, stelt dat we behoefte hebben aan een nieuwe voorhoede. Hij ziet veel signalen dat we in een overgang zitten naar een ander type samenleving. Onze sociale relaties, manier van communiceren en manier van werken veranderen. Als je dat ook nog combineert met klimaatverandering dan is een cultuuromslag bijna onvermijdelijk. De historicus Philipp Blom is van mening dat een verandering in ons denken nodig is. Hoe zullen in 2050 oordelen over de tijd waarin we nu leven. De gespreksleidster Clairy Polak zegt dat we niet gaan doemdenken. (bron: Human/#filokwintet). Om gelijk maar in de deur te vallen over de vraag hoe we over dertig jaar naar de huidige tijd zullen kijken, ik verwacht dat deze periode de geschiedenis in zal gaan als ‘een verloren tijd’. Een periode waarin de politieke leiders geen visie toonden voor een samenleving van komende generaties. Er werd geen beleid gevoerd van rentmeesterschap. Duurzaamheid werd opgeofferd voor bezit. Geld was de mammon. Een inleiding over deze interessante discussie (bron: Human/Het Filosofisch Kwintet). Hoe zullen historici in 2050 oordelen over de tijd waarin we nú leven? Zouden zij vinden dat wij genoeg hebben ondernomen tegen ontwikkelingen die klimaat, democratie en de rechtsstaat bedreigen? Hoe vaak zeggen we niet: ‘Met de kennis van nu had ik het anders gedaan.’ Terugblikkend zijn we blijkbaar beter in staat complexe situaties te analyseren. In vijf afleveringen vraagt presentator Clairy Polak haar vier tafelgasten zich voor te stellen hoe over twee generaties wordt teruggekeken op problemen, oplossingen en het handelen van nu. Stamgast dit jaar is Philipp Blom. ‘Is het jullie ooit gelukt om in korte tijd jullie eigen leven echt drastisch te veranderen?’, vraagt Clairy Polak haar tafelgasten. Directeur van het SCP, Kim Putters komt uit een schippersfamilie. Het lag in de lijn der verwachting dat hij ook een olietanker zou gaan varen. Maar tegen de stroom in is hij toch gaan studeren. Philipp Blom begrijpt de huidige tijd waarin we leven als belangrijk moment van verandering. ‘Ik probeer iedere dag een beetje mijn leven te veranderen.’ ‘Wat is het overkoepelende probleem van de afgelopen vier afleveringen, Philipp?’, vraagt Clairy haar stamgast. Historicus Blom schetst vervolgens dat we op een groot schip zitten in de mist. We weten dat we afvaren op een ijsberg, maar waar die precies is weten we niet. Onze oplossing? Harder varen. Volgens natuurkundige Robbert Dijkgraaf helpt zo’n alarmistische toon wel om mensen wakker te schudden: ‘Er is nu zoveel mogelijk, maar wat is ons kompas dat ons op die zee gaat sturen?’ Volgens Kim Putters zijn ‘verlichtingsidealen als vrijheid en solidariteit’ heel dominant geworden. De vraag is of we nog wel willen delen. Volgens Marli Huijer kan een samenleving niet zonder goede instituties als rechtsstaat en onderwijs. ‘In deze tijd zijn burgers heel kritisch op die instituties. Onze individuele belangen moeten worden verdedigd. Als dat onzeker wordt, worden mensen boos op het instituut politiek,’ zegt de filosoof. ‘We moeten goed kijken hoe we de samenleving blijven vormgeven. Ik denk niet dat het huidige politieke landschap het landschap is waarmee we de nieuwe samenleving tegemoet treden,’ zegt Kim Putters. Volgens Blom kan het zijn dat de veranderingen te snel gaan, waardoor mensen hun samenleving niet meer herkennen. Marli Huijer: ‘Je ziet in de geschiedenis vaker dat mensen het veel te snel vinden gaan.’ Robbert Dijkgraaf vindt het heel belangrijk dat mensen zich bewust worden van de problemen van nu. Een belangrijk probleem lijkt dat onze samenleving is gestoeld op groei. Het is maar de vraag of economische groei een goed verdienmodel is voor de toekomstige samenleving. Volgens Kim Putters hebben we dan ook behoefte aan een nieuwe voorhoede. Elite is een woord dat te besmet is geraakt. Bij de politieke voorhoede is het bovendien belangrijk dat politici voor compromissen gaan staan met oog op de toekomst. Ze moeten het loslaten van verkiezingsbeloften niet als kiezersbedrog toegeworpen krijgen. Marli Huijer roept op tot vreedzaam vechten: ‘Met elkaar in discussie gaan en argumenten durven uitwisselen.’ Kim Putters komt tegenwoordig jonge mensen tegen die geen vertrouwen hebben dat onze politieke leiders ons kunnen voorgaan naar een samenleving voor volgende generaties. Zij duiden op een dictatoriaal bewind dat orde op zaken moet gaan stellen en afscheid moet gaan nemen van alsmaar compromissen zoekende politici. Het beleid moet transparant en niet langer door technocraten worden vormgegeven, het volk moet het ook nog kunnen begrijpen. Een complex probleem is hoe het toekomstige beleid door voortrekker (veel meer beta-georiënteerd) kan worden vormgegeven, aangestuurd worden en er toch in slaagt de achterblijvers (die er nu al zijn) mee te nemen. Die oplossing heb ik ook niet voorhanden. De hele uitzending is nog te zien op: https://www.human.nl/het-filosofisch-kwintet/kijk/overzicht/seizoen-2018/aflevering-5.html

Op de voorpagina van Trouw van woensdagmorgen staan twee artikelen aangekondigd waarin Steef Bartman, hoogleraar ondernemingsrecht aan de Universiteit van Leiden en zelfstandig advocaat bekend met het ‘gaswinnings-dossier Groningen’, dat Eric Wiebes, minister van Economische Zaken en Klimaat, zich heeft laten afbluffen in de onderhandelingen over het stopzetten van de gaswinning in het aardgasveld Groningen door de advocaten van Shell en ExxonMobil en de Tweede Kamer daarover een sterk gekleurde voorstelling van zaken heeft gegeven. In feite zou Wiebes nog helemaal niets hebben binnengehaald en is het resultaat, van datgene waarover is gesproken, maar ‘buitengewoon mager’ voor de staat. Bartman heeft twijfels of Wiebes wel een ‘claim’ heeft binnengehaald van €70 mrd, waarvan het de vraag is of die ‘claim’ wel ooit heeft bestaan, anders dan in het brein van zijn ambtenaren. De beide artikelen gelezen hebbende vraag ik mij af of het team van Wiebes wel voldoende opgewassen is tegen de slimme juristen van de beide oliebedrijven. Wiebes zelf is heel tevreden met de uitkomst maar hoogleraar Barman heeft daar gerede twijfels op. Volgens hem zijn de belangen van het Nederlandse volk hier niet optimaal verdedigd. In de commerciële wereld acteren de normale tegenspelers van Shell professioneler dan wat de Nederlandse Staat hier heeft gepresteerd. Hij zet vraagtekens of dan wel hoe landsadvocaat in dit dossier staat? Het parlement zou zich hierover grote zorgen moeten maken.

Het lijkt onvermijdelijk dat de olieprijs de komende jaren gaat stijgen. Ruwe olie wordt namelijk in een hoger tempo verbruikt dan er op het moment wordt opgepompt. Dat komt omdat oliebedrijven sinds de daling van de olieprijs sinds 2014 minder investeren in nieuwe projecten. In 2014 kostte een vat ruwe olie nog $120, om in 2016 een dieptepunt aan te tikken van rond de $30. Inmiddels wordt er weer $74 betaald voor een vat ruwe olie, maar nog altijd houden energiebedrijven de hand op de knip. Analisten vrezen dat dat leidt tot een piek in olieprijzen, meldt zakenkrant Wall Street Journal. Mogelijk stijgt de prijs voor het eerst sinds 2008 naar bijna $150 per vat. Daar gaan bedrijven en consumenten dan weer last van hebben. De olie-industrie moet jaarlijks 33 miljard vaten extra oppompen om aan een toenemende vraag te kunnen voldoen. Vooral China en India gebruiken steeds meer olie. Maar volgens cijfers van onderzoeksbureau Rystad Energy zijn er slechts investeringen gedaan voor een toename van 20 miljard vaten. Bovendien duurt het een aantal jaar, en vele miljarden, voordat nieuwe projecten op gang komen. BP investeerde al $9 mrd in een project in de Golf van Mexico. De verwachting is dat er pas in 2021 olie uit de grond komt, hoewel het project in 2016 al groen licht kreeg. Ook Shell zegt dat er meer investeringen nodig zijn om een prijsstijging te voorkomen. “Ik hoop nog steeds dat we een crisis aan de aanbodkant kunnen voorkomen”, zei topman Ben van Beurden vorige week bij de presentatie van de kwartaalcijfers. Hoe gaan de centrale banken op deze verwachtingen reageren?

In het vorige blog had ik al melding gedaan over de zwakke Turkse economie en de gevolgen daarvan voor de Turkse Lira. Die ontwikkeling is deze week verder gegaan. De Turkse lira heeft deze week een dieptepunt bereikt ten opzichte van de dollar en de euro. De financiële markten reageerden uiterst nerveus nu de Verenigde Staten een lijst met economische sancties heeft opgesteld tegen Turkije. Op dit bericht verloor de Borsa Istanbul Stock Exchange 2,7%. Het verlies over het hele jaar bedraagt nu 18% en daarmee is de Turkse effectenbeurs de slechts presterende ter wereld. De zorgen waren al groot, nadat de Turkse centrale bank vorige week het belangrijkste rentetarief had gehandhaafd. Analisten gingen uit van een renteverhoging om de koersval van de lira te stoppen en de torenhoge inflatie tegen te gaan. President Recep Tayyip Erdogan is echter fel tegen een renteverhoging, omdat dat ten koste gaat van economische groei. Erdogan is dan ook geen voorstander van een strikt monetair beleid en heeft de druk op de centrale bank de afgelopen jaren flink opgevoerd. De Turkse president heeft nu zelfs de mogelijkheid om via een decreet zelf de gouverneur van de centrale bank te benoemen. Hij wil het economische beleid op die manier zo veel mogelijk onder eigen controle houden. In het nieuwe kabinet moesten de ministers Mehmet Simsek, een ex-medewerker van zakenbank Merrill Lynch, en Naci Agbal plaatsmaken voor zijn eigen schoonzoon Berat Albayrak. De financiële markten zetten vooral grote vraagtekens bij de onafhankelijkheid van de centrale bank. Turkije is afhankelijk van buitenlands kapitaal om het tekort op de lopende rekening te financieren. Als beleggers het vertrouwen verliezen, is er een groot probleem voor Erdogan, de banken en het bedrijfsleven.

Lezers kennen mijn kritiek op het monetaire beleid van de ECB. De Bank of England zette donderdag een verwachte stap: het belangrijkste rentetarief werd met 25 basispunten verhoogd naar 0,75%. Het rentebesluit werd unaniem genomen. De rente staat daar nu op het hoogste niveau sinds 2009. Ondanks de onzekerheid over het Britse vertrek uit de Europese Unie heeft de BoE er vertrouwen in dat de economie in het Verenigd Koninkrijk een nieuwe rentestap aan kan. In de notulen van de vergadering, die tegelijk met het besluit werden gepubliceerd, schrijft de Britse centrale bank dat naar verwachting de Britse economie dit jaar 1,75% groeit. Ook wordt de arbeidsmarkt steeds krapper. De verdere monetaire verkrapping van de BoE heeft als doel om een toekomstige oververhitting van de Britse economie te voorkomen gelet op de lage werkloosheid en de oplopende inflatie. Die staat nu op 2,4%, iets boven het doel van 2%.

Vorig jaar november stelde de BoE voor de eerste keer het belangrijkste rentatief opwaarts bij. In aaugustus 2016 werd de rente nog verlaagd vanwege de onrust over de uitslag van het Brexit-referendum.

De onrust over het nog kunnen blijven functioneren van de minister van Buitenlandse zaken, Stef Blok, blijft aanhouden. Zijn uitlatingen a titre personal over de onmogelijkheid van een vreedzame multiculturele samenleving en de mislukking van onze voormalige kolonie Suriname staan zo dwars op wat het kabinet Rutte III zegt na te streven dat verder functioneren van deze VVD bewindsman, ondanks zijn ‘simpele ‘sorry’, niet meer mogelijk is. Rutte zal al wel een opvolger voor dit ministerie achter de hand hebben, hoop ik. Dat maakt in ieder geval een vertrek van Blok dragelijker, zowel voor hemzelf, de coalitiepartners van dit kabinet en de VVD.

Ik waarschuw al maanden dat we ons aan de onderkant van de rente van 10-jarige hypotheken bevinden en een verdere daling was uitgesloten. En dat is nu het geval. De rente is gestegen van 1,8% naar 2,4%, lees ik in de media. En dat kan de aanzet worden van een kritischer woningmarkt als de ECB de markt gaat volgen met liquiditeitsbeperkingen en renteverhogingen voor het kortere geld.

© 2018 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 3 augustus 2018; week 31: AEX 572,29; Bel20 3874,11; CAC40 5478,98; DAX 30 12.615,70; FTSE 100 7.659,1; SMI 9158,00; RTS (Rusland) 1145,08; DJIA 25.462,58; NY-Nasdaq 100 7395,49; Nikkei 225 22.525,18; Hang Seng 27.676,32; All Ords 6326,40; SSEC 2.740,44; €/$1,158252; BTC/USD volatile: $7074,0; 1 troy ounce goud $1213,30; dat is €33.703,34 per kilo; 3 maands Euribor -0,319% (1 weeks -0,377%, 1 mnds -0,369%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,516%; 10 jaar VS 2,965%; Belgische Staat 0,763%, 10 jaar Duitse Staat 0,412%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,02%, Japan 0,1052%; Italië 2,96%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,299, elders €1,349.

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.