UPDATE 04-09-2021/597 Max Verstappen wint F1-race in Zandvoort

De politiek filosofe Daan Roovers stelt, in Trouw, ‘dat het met de economie goed gaat’. Daarover twee kanttekeningen. Daar lijkt het wel op, maar de prijs die onze samenleving daarvoor moet gaan betalen schat ik uiteindelijk op €100 miljard. De minister van Financiën verdedigt dat met het feit dat we over dat bedrag momenteel geen rente betalen, maar hij zegt niet dat komende generaties dat bedrag wel terug moeten betalen aan de geldschieters. Op de tweede plaats wordt het economische herstel mogelijk gemaakt door de explosieve gratis geldcreatie van de Europese Centrale Bank (ECB). Dat geld is voor kapitaalmarktpartijen ruim voorhanden. Dat monetaire beleid brengt ook met zich mee dat de inflatie gaat stijgen. Weliswaar spreken centrale bankiers daarover geruststellende woorden. Maar toen onlangs de ECB bekendmaakte dat de inflatie was gestegen naar 3%, bevestigde Christine Lagarde van de ECB dat zij er nog vanuit gaat dat een stijging van tijdelijke aard zal zijn, maar ze gaf geen duiding of ‘tijdelijk’ dan gaat over 3 maanden of 3 jaar. Toch klonk haar reactie zorgelijker dan voorheen. De enorme hoeveelheden geld die de laatste jaren in de markt zijn gepompt veroorzaken een waardedaling van ons geld en dat gaat de burger ervaren met een afnemende koopkracht.

Informatie-ontwikkelingen

Opnieuw heeft het kabinet Rutte III 2 van haar ministers verloren: Cora van Nieuwenhuisen (VVD) en Tamara van Ark (VVD). Van Nieuwenhuizen (VVD) vertrekt als minister van Infrastructuur en Waterstaat. Koning Willem-Alexander heeft haar ontslag verleend vanwege een andere baan. Ze wordt voorzitter van Energie-Nederland,de branchevereniging van lobbyisten van energiebedrijven. Ze wordt opgevolgd door partijgenoot Barbara Visser. Zij was staatssecretaris van Defensie. Huidig minister Bijleveld van Defensie neemt de taken van Visser over. Onlangs vertrok ook staatssecretaris Van Veldhoven van Infrastructuur, die tegenwoordig werkt bij een organisatie voor duurzaam beleid. Demissionair minister Van Ark voor Medische Zorg en Sport is opgestapt vanwege gezondheidsredenen. De Koning heeft haar ontslag verleend. Haar taken worden door minister De Jonge en staatssecretaris Blokhuis overgenomen. Eerder was al bekend dat ze rust moest nemen vanwege nekklachten. Ze zegt ze dat er nog geen herstel is “op het niveau dat ik weer aan de slag kan”. Van Ark stapt ook op als lid van de Tweede Kamer. Vorig jaar volgde ze als minister Martin van Rijn op, die op zijn beurt Bruno Bruins verving, die ook om gezondheidsredenen ontslag nam. (bron: NOS) Over het opstappen van van Nieuwenhuizen is veel onrust ontstaan, omdat de afspraken over tussentijds opstappen als minister, zoals die waren vastgelegd in een circulaire, kortelings geleden zijn ingetrokken. Het is ongepast dat een minister overstapt naar een club met als doel het lobbyen voor, in dit geval de energiebedrijven, aan te gaan sturen. Die baan is onverenigbaar met de kennis die zij heeft opgedaan als minister. De Koning heeft haar ontslag geaccepteerd, kennelijk heeft Rutte ermee ingestemd.

Dinsdag 31 augustus 2021 moest een gedenkwaardige (bijltjes)dag worden. De 6 politieke partijen die betrokken waren bij de informatieopdracht van Mariette Hamer zouden kleur moeten bekennen. De informateur zou na 122 dagen haar eindconclusies aan de Tweede Kamer presenteren, terwijl de verkiezingen al 167 dagen geleden plaatsgevonden va 5 maanden gebakkelei, schijnbewegingen en getalm. VVD en CDA willen niet met de PvdA én GroenLinks praten over een mogelijk regeerakkoord. Dat zei PvdA-leider Ploumen na een gesprek met VVD-leider Rutte, Hoekstra (CDA), Klaver (GL) en en informateur Hamer. VVD en CDA hadden al bij herhaling laten weten niets te voelen voor een coalitie met twee linkse partijen. Ook het voornemen van PvdA en GroenLinks om één blok te vormen tijdens de formatie heeft daar niets in veranderd. Ook willen D66 en de CU niet verder. (bron: NOS) Ik heb de indruk dat vooral Hoekstra die dwars heeft gelegen omdat bij een coalitie VVD, D66, Links en het CDA de kleinste partij zou worden. Maar de vraag is: wat nu? Een minderheidskabinet, maar die wordt geconfronteerd met dezelfde problemen en dan wordt de positie van het CDA nog moeilijker te verdedigen komend weekend in het bijeengeroepen Congres. Daarbij komt dat D66 niet veel voelt voor een minderheidsregering samen met de VVD en het CDA. Vertrekkend informateur Hamer (PvdA) adviseert de Kamer een VVD-informateur aan te wijzen die onderzoek gaat doen naar een minderheidscoalitie van VVD, D66 en CDA. Dat zou ook een combinatie van twee van deze partijen kunnen zijn. Dat concludeert Hamer na vier maanden zoeken naar een coalitie. Ze noemt het zeer zorgelijk dat er geen doorbraak is gekomen. De partijen die het voortouw moeten nemen, werpen “blokkades” op om andere redenen dan vanwege inhoudelijke politieke meningsverschillen, zegt ze. Voor een minderheidscoalitie adviseert Hamer steun te zoeken bij in ieder geval PvdA, GroenLinks en ChristenUnie. De VVD wil dat de 70-jarige oud-minister Johan Remkes de opvolger wordt van Mariëtte Hamer als informateur. (bron: NOS) Het hele informatie-traject is gegaan over welke partijen wel en welke niet aan tafel mogen zitten. Over de inhoud is het nauwelijks gegaan. Is dat geen blamage voor de politiek?

Het eindverslag van informateur Mariëtte Hamer en haar mondelinge toelichting waren één grote waarschuwing aan het adres van de zes ‘brede middenpartijen’: VVD, D66, CDA, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie. Als zelfs deze ooit constructieve partijen na maanden nog niet in een coalitiebootje willen stappen, wie moet dan nog die handschoen oppakken in een versplinterd parlement met sterke populistische flanken? “Dit is zeer onbevredigend, echt zeer, zeer zorgelijk ook,” zei de SER-voorzitter toen ze na maanden praten, wikken en wegen met lege handen naar de Kamervoorzitter moest. “Met alle grote problemen verdient ons land een stabiel kabinet met voldoende politiek draagvlak.” Missie mislukt, is haar trieste conclusie 170 dagen na de verkiezingen van 17 maart. Inhoudelijk komen de partijen een heel eind, maar alle gesprekken stranden bij de vraag ‘wie met wie’ een verbond aan wil, of aandurft. Dan domineren plots beeldvorming, risicoanalyses en profileringskansen. Meest voor de hand ligt nu een minderheidskabinet met VVD, D66 en CDA, denkt Hamer. Maar er is veel kapot gegaan op het Binnenhof de afgelopen maanden. De tamme verkiezingscampagne werd gevolgd door een verhitte verkennersfase, met uitgelekte notulen en diep onderling wantrouwen na de ‘Omtzigt-gate’. Die ontploffing dreunt nog na, zag Hamer tijdens de urenlange sessies in de Stadhouderskamer. Een doorbraak is nodig, denkt Hamer. “Het risico dat partijen niet meer tot elkaar komen, was de afgelopen fase zeer groot.” Ze noemt het lijntje om dan maar tot een minderheidskabinet te komen ‘zeer broos’. Zelfs dat zou dus kunnen mislukken. “Het is de verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen zich dit te realiseren en het vertrouwen van de kiezer niet verder te verkleinen.” Helemaal nul is het resultaat na vier maanden verkennen en informeren ook weer niet. Het basisstuk dat VVD en D66 deze zomer schreven, leverde misschien geen doorbraak op, maar kan wel een handvat zijn in een volgende fase verder te praten. Enkele losse plannen op rij: kinderopvang moet gratis worden – mits dat betaalbaar is. De leerplicht zou moeten gelden voor kinderen vanaf 4 jaar, er moet een gratis lunch komen op scholen in arme wijken en spionage door bijvoorbeeld Russische geheim agenten moet strafbaar worden – wat het nu nog niet is. Het document is verder een klassiek compromis: soms leest het alsof VVD en D66 om en om zinnen aan de tien pagina’s toevoegden. Illustratief voorbeeld zijn de alinea’s over klimaat: de Europese vergroeningsdoelen moeten worden gehaald in 2050, met een versnelling naar 2030, dat zal vast de inzet zijn van D66. Maar dat gaat gepaard met een VVD-sausje: er kan ook geld worden verdiend aan de klimaatplannen. De consensus is verder wel dat de overheid een ‘krachtige’ moet zijn en regie moet pakken. Op zowel de woningmarkt, waar de bouw verder moet worden aangejaagd, als in de zorg waar marktwerking niet meer heilig is. Flexwerk moet bovendien verder aan banden, als het aan VVD en D66 ligt. En veiligheid moet weer speerpunt worden. Andere netelige kwesties als stikstof worden niet besproken. Evenmin is er aan de plannen een prijskaartje gehangen. De financiering van alle ideeën is nog niet doorgerekend. Toch bevat het wel politieke keuzes. Euthanasiebeleid wordt bijvoorbeeld aan de Tweede Kamer gelaten, wat de ChristenUnie afschrikte. Dat had juist de afgelopen vier jaar bedongen dat het onderwerp in de ijskast bleef. Net als het streven om tot een ‘moderne’ embryowet te komen: ook dat halen VVD en D66 van stal. Wat al die ‘inhoud’ waard is, zal moeten blijken. VVD-prominent Johan Remkes – alweer de zevende ceremoniemeester die de formatieverkenning mogelijk begeleidt – zal het trio VVD, D66 en CDA (samen 72 zetels) bereid proberen te krijgen tot onderhandelingen over een minderheidscoalitie. Maar meteen daar wijken de voorkeuren alweer af. VVD en CDA zouden best willen praten over een minderheidsregering met D66, maar D66-leider Kaag laat zich over de deelnemende partijen niet uit. In de wandelgangen van D66 wordt gesuggereerd dat een minderheidskabinet zou kunnen, maar dan zónder het CDA. Dat zien ze bij VVD en CDA weer niet zitten, waardoor ook Binnenhofbronnen vertwijfeld erkennen dat het nog maar de vraag is of er een nieuw kabinet zit voor de kerst. (bron: Parool) De week begon met de uitspraken van de congressen van PvdA en GL dat de Tweede Kamer fracties van de beide partijen gaan samenwerken en zich gaan profileren als één. Voor de VVD en CDA-leiders was dat onvoldoende. Inmiddels kondigde dinsdag D66 voorvrouw en demissionair minister van Buitenlandse Zaken Kaag aan een reis aan naar onder meer Qatar, Pakistan en Turkije. Doel van het bezoek is om evacuaties van Nederlanders en anderen uit Kabul weer mogelijk te maken. In feite staat nu de toekomst van Rutte ter discussie. Het is ook de vraag of Wopke Hoekstra van het bijzondere congres van het CDA op 10/11 september nog de politiek leider is van de Christen-democraten. Binnen het CDA is er een richting die voor de oppositie kiest en vandaaruit een nieuwe lijn wil opbouwen. Dan biedt een extra parlementair kabinet voor Hoekstra betere mogelijkheden dan een minderheidskabinet. Nieuwe verkiezingen in het najaar zouden voor het CDA catastrofaal kunnen eindigen als de partij geen deal maakt met Omtzigt (als hij dat al wil). Ook is op het Binnenhof steeds meer te horen dat het CDA niet meer is dan een dependance van de VVD (Hoekstra/Rutte, 2 lakeien van het neoliberalisme)

De demissionair staatssecretarissen Yesilgöz, Wiersma en Van Weyenberg geven hun zetel in de Tweede Kamer per direct op. Dat melden ze in een brief aan Kamervoorzitter Bergkamp. Eerder zei de Raad van State dat het niet strijdig is met de Grondwet dat Kamerleden ook actief zijn in het demissionaire kabinet maar wel dat de gang van zaken ongelukkig is. “Dit gegeven brengt ons ertoe de Kamerzetel per direct op te geven”, melden de drie. Er was kritiek op de gang van zaken. (bron: NOS) De raad van State had wel even art 3 X cab de Kieswet over het hoofd gezien. Heel kwalijk! Met of zonder opzet?

Financieel/economische berichten

De inflatie is in augustus gestegen van 2,2% naar 3%. De stijging is veroorzaakt door hogere energieprijzen, industriële materialen, voedsel, alcohol, tabak en vormen van dienstverlening. Dat heeft gevolgen voor de koopkracht van de consument.

Voor de financiële markten vielen de ontboezemingen van Fed-voorzitter Jerome Powell op 27 augustus 2021 niet tegen. Een voortijdige aanscherping van het monetair beleid van de Federal Reserve kan ‘bijzonder schadelijk’ zijn voor de economie, waarschuwde de voorzitter in zijn speech. Volgens Powell is er nog aanzienlijke ‘slack’ oftewel onderbenutting in de economie en zorgt de coronapandemie nog altijd voor onzekerheid. In de Verenigde Staten, maar ook elders ter wereld laaide het virus recent weer op vanwege de deltavariant. volgens Powell vormt de pandemie een bedreiging voor het herstel. Een “slecht getimede beleidsmaatregel” vertraagt volgens de Fed-voorzitter onnodig de werving van personeel en andere economische activiteit en duwt de inflatie mogelijk zelfs lager dan gewenst. Powell bevestigde dat de Fed er in juli van uitging dat taperen dit jaar nog zou beginnen. In zijn laatste toespraak gaf hij echter geen sterk signaal over wanneer dat proces zal starten, waardoor de kans klein is dat er tijdens de aanstaande Fed-vergadering op 21 en 22 september iets wordt aangekondigd. “Na het recente spervuur van sprekers van de Federal Reserve, die pleitten voor een vroege en snelle afbouw van de QE-aankopen van activa, neemt voorzitter Jerome Powell een voorzichtiger standpunt in”, reageerden analisten van ING. “Een aankondiging voor afbouw in september blijft mogelijk. “Een aankondiging van tapering in november is nu het meest waarschijnlijk”, zei analist Simon Harvey van Monex Europe. (bron: IEX)

Richard Bernstein, decennialang aan de slag op Wall Street, is één van de 57 analisten opgenomen in de “Hall of Fame” van Institutional Investor. Als zo iemand spreekt, dan luisteren de markten aandachtig. Hij meent dat het hoogtijd is dat beleggers in de populairste aandelen van het moment hun portfolio beginnen te diversifiëren. Bernstein ziet veel donkere wolken aan de horizon, maar denkt ook niet dat het onweer erg lang duurt. Om te illustreren hoe hij de markt opnieuw ziet opkrabbelen, gebruikt hij een metafoor … (zie hierna) “We zitten misschien wel in de grootste zeepbel van mijn carrière,” vertelde Bernstein, de CEO en CIO van Richard Bernstein Advisors, onlangs aan zakenzender CNBC. Zijn waarschuwing impliceert dat de omvang groter is dan de dot-com- en huizenbubbels. “De FED heeft het lange eind van de rentecurve zodanig vervormd dat we een heel natuurlijke reactie zien bij activa met een lange looptijd, die vervolgens een eigen leven gaat leiden,” zei Bernstein. “Iedereen die in deze langlopende activa zit, moet er vast van overtuigd zijn dat de langetermijnrente niet zal stijgen, want dat is het kryptoniet (opgeblazen) voor deze zeepbel.” Bernstein meent dat de implosie nog gevaarlijker is dan in juni, toen hij waarschuwde dat bitcoin een zeepbel was. De cryptomunt heeft zich sindsdien fors hersteld. “Wanneer je in een bubbel terechtkomt, worden mensen erg bijziend. Ze kijken alleen naar een zeer klein universum van investeringen,” zei hij. “Mensen zeggen altijd tegen me ‘Oké. Nou, je bent zo slim. Wanneer gaat de zeepbel barsten?’ Het antwoord is dat niemand het weet.” Bernstein, ook geroemd voor zijn werk als strategisch analist bij Merrill Lynch, beveelt aan om te diversifiëren naar aandelen met een prijszettingsvermogen in een inflatoire omgeving. “Dat zou je het meest leiden naar grondstoffen, naar materialen, energie, dat soort dingen,” zei hij. “Ik vind het heel interessant dat energie de afgelopen zes of twaalf maanden in een grote bullmarkt heeft gezeten en dat iedereen zegt dat die onhoudbaar is. Bitcoin heeft in een grote bearmarkt gezeten en iedereen wacht tot het terugkomt.” Ondanks zijn waarschuwing voor een bubbel van epische (grootse, opwindende, spannende) proporties voorspelt Bernstein geen totale ineenstorting van de markt. Hij ziet de markt als een wipplank. “We balanceren tussen deze langlopende activa die zeer overgewaardeerd zijn en een zeepbel versus de rest van de wereld,” zei Bernstein. “Tenzij de liquiditeit zeer snel opdroogt, wat onwaarschijnlijk lijkt, is de kans op een grote bearmarkt waarschijnlijk veel kleiner dan mensen denken.” De beurzen laten de laatste weken weer recordcijfers optekenen. (bron: bussinessam.be) Hoe moet ik reageren op de uitspraken van Bernstein. Ja, de luchtbellen gaan leeglopen, ja, de koersen vallen dan terug, maar hij spreekt niet van een crash en stelt wel dat ze weer snel zullen herstellen, omdat de centrale banken zullen voorkomen dat het monetaire beleid zal gaan kantelen. Dat betekent dat de centrale banken waardeloos gratis geld in de markten blijft pompen, zolang ze dat kunnen blijven volhouden. 30-jarige Nederlandse leningen worden nu verhandeld op 0,223%. Daar is toch geen ander rendement mee te maken dan een negatief. Wie is daartoe bereid en hoe lang nog? Het impliceert dat de effectenkoersen wel zijn opgeblazen, instorten en dan weer opnieuw worden opgeblazen omdat het geld waarmee wordt gehandeld geen waarde meer heeft. Maar juist dat kan leiden tot een enorme inflatie, die zal leiden tot het ineenstorten van het financieel/bancair en monetair stelsel. Wat blijft zijn aandelen van gezonde bedrijven die zich voorbereiden op de wereld van morgen, maar dan gewaardeerd op realistische koers-winst verhoudingen en niet op extreme illusies. Over de toekomst van de cryptoproducten wordt heel verschillend gedacht: van een complete ineenstorting tot een stijging in de komende jaren van de bitcoin naar $1.000.000. Ik zou hier wel een onderscheid aan willen brengen in crypto’s die geen waarde vertegenwoordigen zoals de ‘coins’ en crypto’s die bedrijven in nieuwe technologieën toepassen als algoritmen en KI.

Ik waarschuw al maanden voor een forse stijging van de inflatie en die ligt nu op tafel (een stijging van 2,2% naar 3%, maar liefst een stijging van de prijzen ten opzichte van augustus 2020 van 36%). En nu maar hopen dat Christine Lagarde gelijk krijgt dat dit maar een beweging is van tijdelijke aard en dat alles onder controle is. Zitten wij eind december 2021 weer op de nagestreefde inflatie van 2%? Ik ga eerder uit van 4% tot 6%. Meer info over dit onderwerp in een naschrift bij uitspraken van Drs Kees de Kort, econoom, elders in dit blog.

De inflatie in de eurozone schiet volgens de eerste schattingen omhoog. De prijzen stegen in augustus met 3% in vergelijking met een jaar geleden, zegt statistiekbureau Eurostat. Het is het hoogste inflatiecijfer sinds 2011. Als de inflatie hoog is, kan de ECB ervoor kiezen om de rente te laten stijgen, om zo de economie af te koelen. (bron: NOS) Als het zo simpel nog maar zo was als de modellen van vroeger nog werkten. Maar de laatste jaren is het monetaire beleid opgeschoven van dienstbaar voor het volk naar de financiële markten, waardoor de waarde van ons geld steeds verder afneemt. We merken dat in de rente van 0,01% rente op ons spaargeld en een daling van de koopkracht (goederen worden duurder, terwijl het inkomen niet mee stijgt).

BNR-commentator Drs Kees de Kort, econoom, is bepaald niet gerustgesteld door de uitspraken van de FED-preases Jay Powell over het monetaire beleid in de komende periode. ‘Hij heeft niks nieuws gezegd, de destructie door de centrale bankiers gaat gewoon door.’ Cornelis Johannes (Kees) de Kort is een Nederlandse beursanalist en macro-analist. Hij kenmerkt zich door een uitgesproken mening over economische ontwikkelingen. Zo wijst hij er vaak op dat positief nieuws sterk wordt uitvergroot; negatief nieuws, zelfs als dat in de meerderheid en relevanter is, wordt genegeerd. In zijn dagelijkse beurspraatjes op BNR Nieuwradio gebruikt hij zijn eigen ‘Dekortiaanse’ jargon, met een aantal veelgebruikte termen waarmee hij vooral de (naar zijn idee) dwaasheid van beleggers en stijgende beurskoersen bekritiseert, te midden van slecht economische nieuws. Niks nieuws onder zon dus: de Fed kijkt naar de economische ontwikkeling, de Fed kijkt naar de ontwikkeling van de inflatie, de Fed kijkt naar wat de deltavariant van het coronavirus gaat doen. Voorlopig doen ze niets, maar misschien aan het eind van het jaar? ‘Misschien wel, misschien niet, misschien wel, misschien niet, misschien wel een einde aan het taperen, het economische opkoopprogramma.’ De Kort benadrukt met klem dat hij niet voor niets altijd over centrale bankiers mekkert en zeurt. ‘Zij zijn verantwoordelijk voor de prijs van het geld, één van de belangrijkste componenten in een economie. Maar geld hoeft helemaal niet GRATIS te zijn. Alle economieën hebben geleefd met geld waar 3% of 4% rente voor wordt betaald.’ De Kort wijst nog maar weer eens op wat er gebeurt als geld gratis is: ‘Dat vinden consumenten en bedrijven raar, dan gaan we voorzichtig worden of op onze handen zitten. En de financiële wereld gaat aandelen of huizen kopen omdat obligaties geen enkel rendement, zelfs negatief, meer opleveren. En dus stijgen de huizenprijzen, dat heeft een negatieve invloed op de samenleving als grote groepen mensen geen huis kunnen kopen.’ Een Dekortiaanse stelling: ‘Een normale economie kan niet gebaseerd zijn op extreem beleid.’ (bron: BNR) Ik zou die uitspraken nog wel wat willen aanscherpen. De centrale banken bevinden zich in een positie waarin hun bewegingen nog maar zeer beperkt zijn. De enige tool is nog taperen (het afbouwen van de inkoop van staatspapier). Maar de terugkeer naar een monetair beleid met een basisrente en vergoeding voor inflatie is geen optie meer, ook al zouden de centrale banken dat willen. Dat is een gepasseerd station. De onderhoudskist met beschikbare tools om daarmee monetair te kunnen sturen, zijn nog maar heel beperkt als gevolg van het neoliberale monetaire beleid van de afgelopen jaren. Een keerpunt is er niet meer: het wordt geblokkeerd door de enorme posities die financiële partijen hebben ingenomen om hun risico’s ad te dekken en ingenomen positie ‘vast te zetten’. Eén stap terug zal al gigantische verliezen veroorzaken. Ik praat uit eigen ervaring als ik stel dat 50 jaar geleden er een basisrente gold van 4% plus de inflatie. Als de inflatie 2% was, was de kapitaalmarktrente 6%. En daarmee wist iedereen waaraan hij toe was. Ik neem als voorbeeld De FED koopt nu maandelijks $120 mrd aan waardepapieren op. En ze houden het niet voor onmogelijk dat ze, daartoe gedwongen door de stijgende inflatie, moeten gaan taperen. Ze zullen zeker niet in één beweging daarmee stoppen. Wanneer ze daarmee stapje voor stapje gaan beginnen geven de Amerikaanse centrale bankiers nog niet aan. Er is ook geen eenduidigheid over de (dringende) noodzaak daarvoor. De vraag is of en hoe de financiële markten daarop gaan reageren. En de monetaire noodzaak om de rente te gaan verhogen is vooralsnog onbespreekbaar. En dat snap ik ook wel want een verhoging naar een basisrente, zoals Kees de Kort voorstelt, is onbetaalbaar. Daarvoor moeten zoveel opgeworpen buffers worden afgekocht dat dat geen begaanbaar traject zal zijn. Een oplossing daarvoor heb ik ook niet, ondanks dat ik met de Kort van oordeel ben dat voor de gezondmaking van het monetaire systeem een renteverhoging naar een basisrente plus een inflatiecorrectie onvermijdelijk is. De financiële markten negeren realistische stellingen daarover en willen alleen maar optimistische geluiden horen (de taal van Rutte).

Het demissionaire kabinet stopt op 1 oktober definitief met de coronasteunregelingen NOW (voor loonkosten), Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL), de zelfstandingenregelingen Tozo en TONK en diverse fiscale maatregelen. Dat schrijft het kabinet in een brief aan de Tweede Kamer. Het demissionaire kabinet vindt dat doorgaan met de steunmaatregelen het economisch herstel in de weg zit. “De beperkende maatregelen zijn grotendeels opgeheven, de economie draait weer volop en de werkloosheid is laag”, klinkt het in een mededeling. Bedrijven kunnen nog wel steeds leningen aanvragen bij kredietverleners als KKC, Qredits overbruggingskrediet, BMKB-C en GO-C. Die regeling blijft nog het hele jaar van kracht voor bedrijven die toch nog in de problemen komen. Ook het Garantiefonds Evenementen, voor evenementen die al gepland waren en uiteindelijk niet kunnen plaatsvinden, loopt door in het vierde kwartaal. Verder is het kabinet bezig met een gerichte compensatieregeling voor nachtclubs en discotheken als die ook na 1 oktober nog niet open kunnen. De sector van de nachthoreca is al sinds het begin van de coronacrisis verplicht gesloten en heeft als enige sector zijn deuren nog niet kunnen openen. Ook vervalt de mogelijkheid om belastinguitstel aan te vragen. Vanaf 1 oktober wordt verwacht dat ondernemers weer gewoon hun belastingen betalen volgens de gebruikelijke termijnen. Sinds het begin van de crisis hebben 369.000 ondernemers gebruikgemaakt van de mogelijkheid van belastinguitstel, voor een bedrag van 40,4 mrd. Het kabinet heeft met een aanvullend sociaal pakket extra middelen vrijgemaakt om mensen die wegens de coronacrisis in onzekerheid zitten te helpen. Daarmee worden mensen onder andere begeleid naar nieuw werk of worden ze omgeschoold. (bron: nu)

De stijging van de inflatie gaat hard. In juli bedroeg de inflatie in de eurozone nog 2,2% vergeleken met dezelfde maand een jaar eerder, nu is dat 3%, het hoogste niveau sinds eind 2011. De stijging is vooral veroorzaakt door hogere energieprijzen. De prijs daarvan ligt ruim 15% hoger dan een jaar eerder. Dat meldt het Europese statistiekbureau Eurostat op basis van voorlopige cijfers. Het Duitse federale statistiekbureau meldde op basis van voorlopige cijfers dat de geldontwaarding ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder 3,9% bedroeg en in juli 3,8%. Het Duitse inflatiecijfer werd beïnvloed door de wisselingen in het btw-tarief. In Frankrijk kwam de inflatie in augustus op 1,9%, waar dat in juli nog 1,2% was. Vooral de prijzen van energie en voedsel gingen daar omhoog. Om de inflatie van de hele eurozone te bekijken, is er een meting die in alle landen op dezelfde wijze wordt gedaan. De cijfers wijken wel wat af van waar de landen zelf mee komen. Zo kwam het geharmoniseerde cijfer van de ECB in Duitsland in augustus uit op 3,4% op jaarbasis. En volgens de geharmoniseerde Europese methode bedroeg de geldontwaarding van Frankrijk op jaarbasis 2,4%. De ECB moet dit jaar al gaan praten over het afbouwen van de coronasteun, vindt gouverneur François Villeroy de Galhau van de Banque de France. Daarmee onderschrijft hij het eerdere standpunt van de ECB dat er geen haast is geboden. De Europese centrale bank verschilt daarin van de Amerikaanse Federal Reserve (Fed). (bron: NOS)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Het Europees gezondheidsinstituut ECDC heeft deze week heel Nederland de kleurcode rood gegeven, het op een na hoogste niveau. Bij het vaststellen van de codes wordt gekeken naar de coronabesmettingen en het percentage positieve tests in de 2 vorige kalenderweken.

Stof dat in de IJmond neerdaalt is onwenselijk voor de gezondheid van kinderen. Dat concludeert het RIVM na onderzoek op 29 locaties in de regio rond de staalfabriek van Tata Steel. Volgens het RIVM is de hoeveelheid kankerverwekkende stoffen en metalen in het stof een stuk hoger dan op plekken zonder staalindustrie. Daardoor neemt het risico op kanker iets toe, zegt het RIVM. De normen die bepalen welk extra risico op kanker acceptabel is, worden volgens het RIVM niet overschreden. Staatssecretaris Van Weyenberg van Infrastructuur vindt dat er in IJmuiden geen toekomst is voor Tata Steel als het bedrijf zo vuil blijft, nu blijkt dat de gezondheidssituatie rond de fabriek de laatste twee jaar is  verslechterd. Van Weyenberg vindt dat het echt anders moet. Hij wil de provincie helpen de vergunningen strenger te maken en de handhaving van de normen te verbeteren. Hij wijst erop dat het bij gesprekken over Tata vaak over banen en klimaat ging, maar te weinig over gezondheid. (bron: NOS)

Demissionair premier Rutte overlegde in Frankrijk met president Macron over
samenwerking bij het evacueren van Afghanen. De evacuaties van tolken en anderen die ervoor in aanmerking komen moeten snel worden hervat, vindt hij. Rutte zegt dat het vooral van belang is dat deze mensen veilig zijn. Als ze zelf
naar een buurland gaan, wil dat volgens hem niet zeggen dat ze naar Nederland
kunnen komen: “Dat moet per geval worden bekeken. Als ze uit Afghanistan zijn,
zijn ze in ieder geval veilig.” Daarnaast wil Rutte voorkomen dat er een vluchtelingenstroom op gang komt, zoals in 2015 uit Syrië. (bron: NOS) Rutte zet zich in dat andere landen, elders in de wereld, zich bereid gaan verklaren om Afghanen die hun land willen verlaten, op te nemen. En Nederland zelf wil zo weinig mogelijk vluchtelingen opnemen. Daartoe heeft hij minister Kaag naar Qatar, Pakistan en Turkije gestuurd om dat te bewerkstellen.

Uitkeringsinstantie UWV stopt met het terugvorderen van voorschotten voor arbeidsongeschikten. Het UWV vindt dat mensen niet in financiële nood mogen komen, omdat ze vanwege een artsentekort niet snel genoeg gekeurd kunnen worden. De regeling geldt voor iedereen die op 1 januari 2020 in het kader van de WIA een voorschot had of er daarna een gekregen heeft. Wie het voorschot al helemaal of deels heeft terugbetaald, krijgt het geld opnieuw op de rekening. Bij een WIA-aanvraag moeten mensen binnen acht weken worden gekeurd. Als dat langer duurt, maken mensen aanspraak op een voorschot. (bron: NOS)

Coronasteun was prima, zeggen economen. Ermee stoppen ook. Het lukte de overheid volgens economen om de coronasteun goed terecht te laten komen. Dat er nu bedrijven failliet zullen gaan, hoort bij een gezonde economie, schrijft Hanne Obbink in Trouw. Zelden zijn economen het zo eens als over de coronasteun van de afgelopen anderhalf jaar. De overheid heeft het ‘uitzonderlijk goed gedaan’, zegt Sandra Phlippen, hoofdeconoom bij ABN Amro. Het is een ‘schoolvoorbeeld’ van hoe je bij zo’n crisis moet optreden, vindt ook Bas ter Weel, directeur van onderzoeksbureau SEO en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Ja, er staat ons nog wel wat te wachten nu die steun stopt, zeggen economen. Er gaan de komende tijd misschien toch bedrijven failliet. En nu de economie lijkt aan te haken bij de hoogconjunctuur van voor de crisis, lopen ook de personeelstekorten op. Dat kan zelfs tot een milde recessie leiden. “Misschien eind volgend jaar”, zegt Ter Weel. Al met al pakte de coronasteun toch erg goed uit. Die steun moest ‘tijdig, tijdelijk en gericht’ zijn, blikt Ter Weel terug. “Tijdig was het. Er was paniek, er moest snel worden opgetreden en dat is gebeurd. Ook lukte het om de steun goed te laten terechtkomen.” Alleen over de tijdelijkheid van de steun kunnen vragen worden gesteld, vervolgt Ter Weel. Heeft het niet te lang geduurd, is er niet ook geld besteed aan ondernemingen die sowieso niet levensvatbaar waren? “Het eerlijke antwoord op die vraag is: dat weten we nog niet. Door zo lang door te gaan zijn er misschien ook bedrijven voor omvallen behoed die wél levensvatbaar zijn.” Hier plaats ik een kanttekening. Is dit een realistische benadering? Er wordt gesteld ‘economen vinden’. Het zou van realiteitszin getuigen als hier ook de sociaal/maatschappelijke gevolgen zouden zijn benoemd. Natuurlijk zegt een bankier dat de overheid het prima heeft gedaan, want zij heeft een groot deel van de bedrijfsrisico’s voor hun rekening genomen. Dat past in een neoliberaal beleid, burgers opzadelen met de lasten van het bedrijfsleven en daardoor de banken uit de wind (orkaan) houden. Ik hou er rekening mee dat de totale lasten, die momenteel worden geschat op €80 mrd, de €100 mrd gaan overschrijden als er geen coronagolf 4 gaat komen. Verder zijn de geldkisten wagenwijd open gezet om iedereen maar te kunnen redden. Die aanpak is volstrekt verwerpelijk. Een veel kritischer benadering had de leidraad moeten zijn waarbij de helft van de overheidssteun in de vorm van leningen had moeten worden gegeven. Dan had er een natuurlijke schifting plaatsgevonden, waarbij alleen de gezonde bedrijven de pandemie hadden overleefd. Het is veel te simpel om te stellen ‘dat wij nog niet weten aan hoeveel ondernemingen, die niet levensvatbaar meer waren dan wel in een sector werkzaam waren die door de transitie van fossiel naar duurzaam zouden moeten verdwijnen. Hier heeft de overheid een enorme kans laten voorbijgaan. Het beleid van het kabinet Rutte III heeft voor Sinterklaas gespeeld maar laat komende generaties de rekening ervan betalen. Stoppen met het steunprogramma is onvermijdelijk, zeggen de twee. Er zullen bedrijven failliet gaan vanwege de na-ijlende pandemie of omdat ze louter op coronasteun draaiden. Dat is geen ramp, al was het maar omdat het aantal faillissementen tijdens de crisis uitzonderlijk laag was. “Bij een gezonde economie hoort dynamiek”, zegt Phlippen, “met startende ondernemingen én met faillissementen.” Niet elk deel van de economie zal volledig herstellen, waarschuwt Phlippen, want er doen zich ook structuurveranderingen voor. “Thuiswerken zal bijvoorbeeld gevolgen hebben voor het zakelijk reisverkeer en voor de kantorenmarkt, inclusief de schoonmaak, de catering et cetera.” Ook daarom moet de coronasteun stoppen. “Het heeft geen zin banen blijvend overeind te houden in bedrijven waar te weinig omzet wordt behaald, terwijl in andere sectoren juist een groot tekort aan personeel bestaat.” Wie lessen wil trekken uit deze periode van overheidssteun, kan ook kijken naar de financiële crisis van 2009 en de jaren daarna. “Vorig jaar september al had de overheid twintig keer zoveel balanssteun gegeven als destijds tijdens de hele crisis” zegt Phlippen. “Extreem veel meer dan toen én heel snel.” Waarom nu wel en toen niet? “Omdat de schade voor bedrijven deels werd veroorzaakt door de overheid zelf, met haar coronamaatregelen”, legt Phlippen uit. “En vooral: omdat de Europese Centrale Bank de rente laag hield en schuldpapieren opkocht, was die steun relatief goedkoop.” De samenleving moet, wordt hier gesteld, de lasten dragen van de door de overheid opgelegde beperkende maatregelen om b.v. de zorg drasaiende te houden, dat is maatschappelijk beleid, wat ook kan worden aangemerkt als een bedrijfsrisico. Het is een lesje economie voor beginners, zegt Phlippen: als de economie krimpt, moet de overheid gas geven. “Ja, regeringen hebben vaak de neiging het tegenovergestelde te doen: de crisis bestrijden door te bezuinigen, op de rem te gaan staan, waardoor ze de crisis nog verdiepen.” Blijft de extra schuldenlast – de coronasteun kostte de Nederlandse overheid €80 mrd – niet als een donkere wolk boven de economie hangen? Nee, denken de economen van ABN Amro. “Omdat die schulden ook op de langere termijn waarschijnlijk betaalbaar blijven”, zegt Phlippen. “En weeg het eens af tegen de gitzwarte wolken die zouden zijn ontstaan zonder coronasteun, met bijvoorbeeld massawerkloosheid. Zoiets werkt decennia door in de economie en dat is nu voorkomen.” Hier houdt de eensgezindheid onder economen alweer op. Weliswaar maakt ook Phlippen een voorbehoud over het belang van een overheid die ‘gas geeft’ bij crises – “Misschien denken we over vijf jaar: dit nooit weer” – maar Ter Weel slaat toch een iets andere toon aan. “Deze keer werkte het, omdat de coronacrisis van buiten de economie kwam. Dat is iets anders dan een crisis die uit de economie zelf voortvloeit”, zegt hij. “Een grotere rol van de overheid, daar blijf ik huiverig voor.” (bron: Trouw) Dat de overheid steun heeft gegeven aan het getroffen bedrijfsleven staat voor mij niet ter discussie. Wel in de vorm waarin. Een pandemie is eens in de zoveel tijd een terugkomend fenomeen, waar bedrijven buffers voor moeten aanleggen. Een deel van het bedrijfsleven heeft dat ook gedaan, maar anderen hebben dat niet gedaan en moesten daarom aan de reddingsslang van de overheid. Daar had de overheid moeten eisen van de aandeelhouders, de eigenaren van het bedrijf. En verder had de overheid slechts steun moeten verlenen voor de helft in de vorm van een gift en de andere helft in de vorm van een goedkope lening. Philppen stelt dat de overheidssteun €80 mrd heeft gekost. Ja, dat zegt het kabinet, maar dat is zeker niet het bedrag van de eindafrekening. Dat kan nog wel jaren duren, voordat we weten of de kredieten met staatsgarantie en de achterstanden van belastingbetaling zijn terugbetaald. Het is veel te vroeg om nu al te spreken van een succes, nu de sociaal/maatschappelijke gevolgen nog niet in beeld zijn. De suggestie van een succes nu al gaat mij te ver. Met de motivatie die de bankvrouw aandraagt voor het verlenen van staatssteun in deze vorm onderschrijft zij de redenen van de minister van Financiën. “Het geld kost tegenwoordig niks meer dus de overheidssteun is verantwoord”. Dit is pure misleiding. De prijs/rente die voor een lening betaald wordt is slechts een peanut van de totale last die wordt aangegaan. De hoofdsom is 100% en stel dat de rente 2% zou zijn geweest dan is dat toch nog maar het 1/50 deel, de inflatiecorrectie niet meegenomen. Dat laatste is wel relevant, want als de inflatie gaat stijgt daalt de waarde van ons geld wel en dat heeft gevolgen voor de koopkracht van de burger.

Over de macht van de Koninklijke familie nu en in verleden als het gaat om Formule 1 op Zandvoort. In 1948 was het Prins Bernhard, de echtgenote van Koningin Juliana en nu is het zijn kleinzoon Prins Bernhard. Prins Bernhard, de oude, heeft zich in 1948 ingezet om een bouwstop op het circuit van Zandvoort te voorkomen. Dat schrijft sporthistoricus Jurryt van de Vooren in Trouw en het Parool. Zijn inzet had succes. Voor de bouw werden nog goede bakstenen gebruikt. Het Rijk wilde die inzetten voor de wederopbouw, bij de bouw van nieuwe woningen, en liet de aanleg van toegangswegen naar het circuit stilleggen. Voor een bedrag van zo’n 20.000 gulden zette prins Bernhard begin 1948 twee ministers onder druk om een bouwstop voor het circuit van Zandvoort te beëindigen. Dat blijkt uit archiefstukken. De eerste race in Zandvoort werd gereden op 3 juni 1939, toen nog op een stratencircuit. De prins stelde een wisselbeker beschikbaar voor de winnaar. Natuurlijk was hij er zelf bij, als eregast bij de gemeentegrens opgewacht door burgemeester Henri van Alphen. ‘Nadat de Prins had plaatsgenomen in zijn loge, werd het Wilhelmus gespeeld’, aldus het dagblad De Tijd. In de Tweede Wereldoorlog sloopten de Duitsers een groot deel van de badplaats voor de aanleg van de Atlantikwall. Ondertussen werkte de gemeente gewoon door aan de plannen voor een nieuwe autobaan. Meteen na de bevrijding verschenen de bouwtekeningen en begonnen de duinafgravingen. In deze haast werden niet alle regels even goed nageleefd. Dat ging al mis bij het leggen van de fundamenten, waarvoor de oorlogspuinhopen werden gebruikt. Daar zaten nog geschikte bakstenen tussen, in die tijden van schaarste zeer waardevol. Ze werden alleen niet apart gelegd door de gemeente, zoals vereist, maar kapotgeslagen, wat het kabinet Beel 1, met name het ministerie van Wederopbouw en Volkshuisvesting, bestuurd door L. Neher (PvdA), bijzonder irriteerde. In verschillende brieven en vermaningen in 1947 en 1948 werd dat dan ook duidelijk gemaakt. ‘Vernieling van beschikbaar bouwmateriaal dat voor bouwerij te Zandvoort goedkoper uitkomt dan nieuwe steen, op zich zelf al te veroordelen, is onder de heersende omstandigheden ontoelaatbaar. Het zal duidelijk zijn dat uit het niet nakomen van de voorwaarden schade voor het Rijk is ontstaan.’ Dit conflict kwam begin 1948 tot een climax toen de overheid de aanleg van de toegangswegen en het circuit stillegde, tot ontzetting van de gemeente. De ene brandbrief volgde na het andere spoedoverleg, maar het bouwverbod werd gehandhaafd. De geplande opening van 7 augustus 1948 kwam serieus in gevaar. Het was dan ook een grote verrassing toen op 19 maart een gezamenlijk persbericht werd verstuurd. ‘Het gedurende enige maanden tussen het gemeentebestuur van Zandvoort en verschillende ministeries gepleegde overleg inzake de voltooiing van de auto-toerweg, heeft tot een resultaat geleid. De werkzaamheden worden thans met volle kracht voortgezet.’ Uit archiefstukken van de gemeente Zandvoort en de ministeries van Binnenlandse Zaken en Financiën blijkt nu dat prins Bernhard een einde heeft gemaakt aan deze impasse. Op 13 februari 1948 was er een vertrouwelijk overleg tussen de gemeente en de Prins Bernhard Stichting, die financiële steun leverde aan veteranen. Daar werd afgesproken dat de stichting de autoriteit van haar naamgever zou inzetten bij de ministeries van Binnenlandse Zaken en Financiën om te benadrukken dat de autowedstrijden in Zandvoort ‘een meerzijdig landsbelang’ hadden – met succes. Door deze ingenieuze constructie bleef de prins zelf buiten beeld, maar werd via de Stichting Prins Bernhard wel zijn gezag aangewend om de bouw van het circuit op tijd af te ronden. Wat er met het geld is gebeurd, is onbekend. Een overstap naar het heden. Door een rechterlijk verbod op de race wegens ongeoorloofde stikstofuitstoot zou het circuit een faillissement boven het hoofd hangen, dat heeft de rechter meegenomen in de belangenafweging. MOB, dat onder leiding van Johan Vollenbroek in 2019 het Nederlandse Programma Aanpak Stikstof succesvol aanvocht en zo de stikstofcrisis op de agenda zette, stelde dat de vergunning voor de Formule 1-race op een verkeerde berekening van de stikstofuitstoot berust. Of dit klopt, moet de rechtbank in een bodemprocedure uitmaken, maar dat wilde de MOB niet afwachten en spande daarom een kort geding aan. De voorzieningenrechter durft een beoordeling nu echter niet aan. “Daarmee zou namelijk in belangrijke mate worden vooruitgelopen op de beantwoording van de vraag wie van de partijen gelijk heeft, terwijl juist de rechter in de bodemprocedure daarvoor nadere inhoudelijke advisering (…) nodig acht,” aldus de rechtbank. (bron: Trouw/Parool) Voor een goed inzicht in de uitstoot van CO2, enkele data: de raceauto’s veroorzaken slechts 7,3% van het totaal, verplaatsingen van het ‘circus’ 45%, logistiek 27,9% de faciliteiten 13,3%, maar het reizen en verblijven van het publiek is 7½ keer zo groot als de milieuvervuiling van de F1 races zelf. De data zijn van alle races en werden gepubliceerd door gptoday.net

Corona berichten

Maandag 30 augustus werden 2349 geregistreerd en lagen er 459 mensen met corona in het ziekenhuis plus 212 op de IC. Dinsdag bedroegen die cijfers: 2878, 436 en 207, woensdag 2806, 432 en 216, donderdag 2576, 439 en 216, vrijdag 2793, 442 en 212, zaterdag 2393, 467 en 213 op de IC. In week 34 werden 17.588 positieve tests gemeld bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Dat komt neer op gemiddeld 2513 nieuwe gevallen per dag.

Het Europees Geneesmiddelenbureau EMA ziet nu geen dringende noodzaak voor een extra prik met een coronavaccin. De huidige vaccins bieden volgens het EMA voldoende bescherming tegen ernstige ziekte, ziekenhuisopnames en de dood.

Het kabinet denkt aan de invoering van een coronatoegangsbewijs voor alle bezoekers van horeca, theaters en bioscopen. Demissionair minister De Jonge wil zo bewerkstelligen dat meer mensen zich laten vaccineren. 1,8 miljoen Nederlanders zijn niet ingeënt en dat vindt De Jonge te veel. Hij vreest dat de IC-capaciteit op termijn weer overbelast raakt. Mensen krijgen een coronatoegangsbewijs, als ze zijn gevaccineerd, negatief zijn getest of zijn genezen van covid-19. Bij bijvoorbeeld sportwedstrijden met veel bezoekers en kleine festivals is zo’n bewijs al langer verplicht.

Werkgevers willen kunnen controleren of werknemers gevaccineerd of getest zijn, of recent zijn hersteld van een corona-infectie. Ook moeten ze de mogelijkheid krijgen ongevaccineerden niet toe te laten tot de werkplek, zeggen VNO-NCW en MKB-Nederland. Werkgevers mogen werknemers nu niet vragen of ze gevaccineerd of getest zijn. Ze vinden dat ze zo niet kunnen zorgen voor een veilige werkomgeving. Ze zeggen dat ook werknemers vragen om een veilige werkplek met gevaccineerde collega’s. Ook vragen opdrachtgevers en klanten soms om alleen gevaccineerde of geteste werknemers te sturen. (bron: NOS) Een derde prik is dus voor mensen, zonder kwetsbare aandoeningen, niet nodig. De 1,8 miljoen Nederlanders die zich nog niet hebben laten vaccineren, waaronder deze blogger (maar die al wel corona heeft gehad en daarvoor is behandeld op een gesloten Corona-afdeling in het ziekenhuis en die vertrouwt op de aangemaakte antistoffen in het lichaam) maakt nog geen 10% uit van alle Nederlandse inwoners. Als we daar dan nog kleine kinderen vanaf trekken en de mensen die al corona hebben gehad, dan zitten we mijlenver boven de norm van groepsdekking. De Jonge overdrijft. Iets anders wordt het als er nog een nieuwe variant zich aandient die vele maken besmettelijker is en veel meer doden geeft. Als ik kijk naar het aantal doden van de laatste maanden zijn die te verwaarlozen in relatie tot het gemiddeld aantal ‘normale’ doden van ca 150.000. Ik las een artikel van de Franse viroloog en Nobelprijswinnaar Prof. Luc Montagnier die stelt dat juist door de vaccins nieuwe varianten van het corona-virus worden ontwikkeld in het lichaam.

Afgelopen week is het aantal nieuwe positieve coronatests licht gestegen, met 1,5% tot 17.575. Het aantal afgenomen tests steeg sneller dan het aantal positieve tests. Het percentage positieve testen bij de GGD’s daalde dus, van 13,7% naar 13,1%. Het aantal ziekenhuisopnames bleef min of meer gelijk. De afgelopen week werden
535 mensen met corona opgenomen in het
ziekenhuis; op de IC’s kwamen 105 nieuwe coronapatiënten binnen. (bron: NOS)
Eyeliners

Een heffing van €50 per ton CO2 voor de bedrijven heeft nauwelijks gevolgen voor de economie

Hoge inflatie in augustus is een tegenvaller voor de ECB: geloof in de waarde van de euro staat op het spel

Coronasteun was prima, zeggen economen; ermee stoppen ook

Minderheid lijkt enige optie voor Rutte, extra parlementairkabinet moet de oplossing bieden

Frontberichten

Het plan om meer sectoren in Europa te laten betalen voor CO2-uitstoot, zal niet tot een vlucht van bedrijven leiden. Een nieuw kabinet moet dus vierkant achter het klimaatpakket van eurocommissaris Timmermans gaan staan, stelt De Nederlandsche Bank., schrijft Esther Bijlo op https://www.trouw.nl/economie/strenger-europees-klimaatbeleid-zal-bedrijven-niet-wegjagen~b5d48425/ Een heffing van €50 per ton CO2 invoeren voor de hele industrie, alle energiebedrijven en de transportsector in de Europese Unie, schaadt de economie nauwelijks. Het is onwaarschijnlijk dat bedrijven in bijvoorbeeld de chemie of de metaal dan hun vestigingen sluiten en naar elders in de wereld vertrekken om daar meer broeikasgassen uit te gaan stoten. Dat blijkt uit een nieuwe studie van De Nederlandsche Bank (DNB). De centrale bank is nagegaan wat de effecten zijn van de nieuwste klimaatplannen van de Europese Commissie. In het voor de zomer gelanceerde ‘Fit voor 55’, wil de Commissie vuile uitstoot zwaarder aanslaan, in meer sectoren. Dat is nodig om het doel voor 2030, 55% minder uitstoot van broeikasgassen, te kunnen halen. Tegelijk is het plan om de EU te beschermen met een soort CO2-muur. Dat kan met een heffing op uitstoot aan de grens om te voorkomen dat Europese bedrijven worden weggeconcurreerd met viezere producten die van buiten de EU binnenkomen. Voor Nederland valt er al helemaal weinig te vrezen, constateert Olaf Sleijpen, lid van de directie van DNB. “Het concurrentievermogen van Nederland lijdt nauwelijks onder zo’n bredere CO2-prijs. Zelfs zonder de heffing aan de buitengrens van de EU zijn de gevolgen te overzien voor de Nederlandse economie.” Een nieuw kabinet zou er daarom goed aan doen de plannen van de Europese Commissie te omarmen, stelt Sleijpen. “Nederland moet sowieso meer doen, het haalt de eigen klimaatdoelen niet eens. Een nieuw kabinet zou het pakket van de EU integraal moeten steunen. Het klimaat is toch een van de grootste problemen die nu op tafel liggen.” Het belasten van uitstoot aan de grens is een effectief instrument om de schonere EU-markt te beschermen, concludeert DNB. De Commissie wil daarvoor het zogeheten Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) in het leven roepen. Die taks zal om te beginnen ijzer en staal, aluminium, stroom, kunstmest en cement treffen. Zo’n CO2-muur om de EU heen voorkomt dat goedkopere, vuilere producten de groenere van de markt drukken. “De CBAM doet precies wat die moet doen, zo komt uit onze berekeningen. Maar ook zonder die heffing is het wel te doen voor de economie. Zeker als je puur naar Nederland kijkt.” Elders in Europa kan het aangescherpte klimaatbeleid harder aankomen. In een aantal landen in Centraal- en Oost-Europa, die nog veel steenkool gebruiken, zullen delen van de industrie het zwaarder te verduren krijgen. De Europese Commissie houdt daar in de plannen ook rekening mee. Er komt een Social Climate Fund waar een deel van de grensheffing in belandt. Dat geld moet bedrijven helpen te vergroenen en de sociale gevolgen verzachten. “Dat is wel nodig”, ziet Sleijpen. “Mensen moeten het wel mee kunnen maken. Je wilt voorkomen dat maatregelen stranden om politieke redenen.” Het onderzoek van DNB laat zien dat de productiekosten voor de hele Europese economie met 0,7% stijgen door een CO2-belasting van €50. Voor Nederland is dat 0,8%. In Centraal- en Oost-Europa stijgen die kosten met gemiddeld 1,7%. In Bulgarije is het effect het grootst met 3% meer kosten voor bedrijven. De concurrentiekracht voor de export zakt slechts met 0,5%, oftewel: de Europese Unie prijst zich nauwelijks uit de markt met strenger klimaatbeleid. De gevolgen blijven beperkt omdat een groot deel van de handel binnen de EU plaats vindt. De schatting is daarnaast zelfs nog aan de hoge kant, constateert Sleijpen. “Verandering van gedrag is in de modellen niet meegenomen. Terwijl natuurlijk de bedoeling is dat bedrijven hun productie ook gaan aanpassen door het beleid en minder CO2 gaan uitstoten.” (bron: Trouw) Het is typisch een document geschreven vanuit een beperkte blik: het beperken van de CO2-uitstoot. Dat is jammer, want DNB beschikt over veel meer kennis wat betreft de gevolgen ervan. Een heffing van €50 per ton CO2 invoeren voor de hele industrie, alle energiebedrijven en de transportsector in de Europese Unie, schaadt de economie nauwelijks. Dat laatste betwijfel ik, want de vraag is wie die CO2-tax gaan betalen. De bedrijven gaan die heffing afdragen aan de fiscus, maar de huishoudens gaan die betalen door een verhoging van de energieprijzen en producten die door de bedrijven die de CO2 uitstoten veroorzaken. Dus niet de vervuiler betaalt maar de gebruiker. En laat niemand de illusie maken dat de aandeelhouders en de bonusuitkeringen erdoor getroffen worden. Het zijn de burgers die deze last gaan betalen doordat prijzen gaan stijgen, de inflatie toeneemt en koopkracht van de burger daalt. De EC heeft berekend dat de productiekosten in de EU met 0,7% gaan stijgen en in Nederland met net iets daarboven, namelijk 0,8%. Maar in Centraal en Oost Europa met het dubbele en als wij goederen van daar importeren betalen wij daarvoor een hogere prijs. Maar als wij kijken naar de totale lasten, van de afbouw van fossiel en opbouw van duurzaam plus de aanscherping van de milieueisen, die op de burger afkomen zullen die vele malen hoger zijn dat dit onderdeel van de CO2-tax. Wij zullen onze borst flink nat moeten maken (rekening houden met een zware klus) waarvan de kosten voor het grootste deel door volgende generaties moeten worden opgebracht. 

Overwegingen

Ik had deze week een droom. Meestal ben ik die, als ik wakker word, vergeten, althans ik herinner mij er weinig van en kan het geen plaats geven in mijn leven. Woensdag was dat anders. Ik zag het levensecht voor mij, alhoewel ik de hoofdrolspeler nooit persoonlijk heb ontmoet, laat staan gesproken. Ik zag Wopke Hoekstra op TV en hij zag er slecht uit. Ik schrok ervan want ik kende hem van vroeger toen wij, mijn vrouw en ik, bij hen over de vloer kwamen. We woonden in dezelfde straat, onze kinderen speelden met die van hen. Ik besloot Liselot, zijn verloofde, te bellen en maakte een afspraak om een kopje koffie bij haar te gaan drinken. Haar vier kinderen waren niet thuis. Ik vertelde haar dat ik geschrokken was van Wopke: hij ziet er slecht uit. Ze beaamde het. Het zijn moeilijke tijden voor hem. Hij deelt zijn problemen niet allemaal met haar maar een week geleden zei hij geheel onverwachts ‘Die klootzak luist mij erin’. Ik schrok, zulke taal had ik nooit eerder van hem gehoord, maar het werd duidelijk ‘Wopke was Wopke niet meer’. Toen vertelde ze me hoe hij begin dit jaar uit zijn evenwicht was gebracht door de voorzitter van de partij. De verkiezingen kwamen eraan en het ging slecht met de partij. Zijn collega, die de kar zou gaan trekken, had aangekondigd dat hij zich terug zou gaan trekken, want hij was zo druk met corona dat hij niet ook nog de partijleider zou kunnen worden. Daarbij kwam dat de campagnekas leeg was en de partij er in de peilingen slecht voorstond. Mijn verloofde was de uitgesproken leider die die klus moest overnemen. Maar Wopke heeft die kwaliteiten niet, hij is een bestuurder. Dat zei hij ook, maar hij was de leider die naar voren moest treden. Hij twijfelde maar werd voor het blok gezet. Hij kreeg ondersteuning want er waren donateurs gevonden die €1 miljoen in de campagnekas gingen storten, maar het bleef onduidelijk of die stortingen ook gemeld zouden worden aan Biza, zoals de wet voorschrijft. Het was onduidelijk wat de status van dat geld was. Verder zou het partijprogramma worden aangepast aan de nieuwe tijd met een nieuw logo en nieuwe mensen. Het kader werd daarover niet geïnformeerd. Wopke voelde zich daar niet kosher bij. Tijdens de campagne voor de verkiezingen liet hij hier en daar steken vallen. Het verlies aan zetels viel hem nog mee, het had veel erger gekund. Maar ja, Pieter speelde op de achtergrond wel mee. In feite waren zijn voorkeursstemmen van meer waarde dan die van de lijsttrekker. Pieter is een strategisch denker en die liet niet toe dat hij binnen de lijnen van het coalitieakkoord moest blijven en geen verdere schade meer mocht toebrengen aan het kabinet. Maar Pieter luisterde niet en ging gewoon door met zijn onderzoek over de wijze waarop de Kinderopvangtoeslagenwet werd uitgevoerd, door te zetten, waarbij gesteund door artikel 68 van de Grondwet. Zijn baas die hem de opdracht had gegeven Pieter tot de orde te roepen, nam het Wopke niet kwalijk. Hij zou Pieter zelf wel buitenspel zetten, beloofde hij. Dat probeerde hij ook: Omtzigt – elders. Maar ook dat mislukte. Ondertussen begon de achterban zich te roeren en begon vragen te stellen, nadat Pieter intern had gemeld van de onregelmatigheden die voor de verkiezingen hadden plaatsgevonden. Een paar uur later lag die notitie van Pieter op straat. Wopke had er slapeloze nachten van. Er gingen geruchten binnen de partij dat hij zich zich voor het karretje van zijn baas had laten spannen. De naam van de zogenaamde reddende engel die de partij voor de verkiezingen van de ondergang had gered, werd genoemd. Het viel steeds meer op dat de partij was opgeschoven van christendemocratisch naar liberaal. En zijn baas wilde onder alle omstandigheden met hem (en de 15 Kamerleden van de fractie) verder, ook al werd niet duidelijk wat de toegevoegde waarde daarvan was. Liberaal denken en handelen was Wopke niet onbekend: hij had bij Shell in Hamburg, Berlijn en Rotterdam gewerkt. Hij raakte vermoeid en dat is hem aan te zien. Vannacht vertelde hij mij dat één van zijn collega’s van het ene op het andere moment als lobbyist voor de energiesector zou gaan werken. Hij vroeg zich af wiens belangen hij de afgelopen jaren had gediend en of de steun van buitenaf aan de partij niet geregisseerd was en hij de zetbaas was. Wopke is ten einde raad en weet niet of en hoe hij verder moet. Wat moet hij daarover zeggen op het komende Congres. Moet hij zijn partij deel laten nemen in een volgend kabinet en onder welke voorwaarden? Of moet hij gewoon aftreden als minister en als partijleider en een nieuwe baan gaan zoeken. Toen schrok ik wakker, het was al kwart voor negen, veel te laat om de dag mee te beginnen.

Het begrip blockchain trekt al geruime tijd mijn aandacht vandaar dat ik daar deze week wat in heb verdiept. Om iets te weten te komen over crypto’s, blockchain en smart contracts las ik https://cryptokopen.nl/6-redenen-waarom-blockchain-zo-groot-wordt-als-het-internet/ dit is geschreven vanuit een optimistische blok door iemand die gelooft in de kracht van crypto’s en blockchain, weinig kritisch. Daarentegen las ik op https://www.openrecht.nl/commentaar/791f5d34-f3d0-4959-b319-ad96f807af07/ een beschouwing vanuit de juridische invalshoek. Vervolgens legde mijn zoon het boek Blockchain organiseren, fundamenten voor een nieuwe sociaaleconomische (wereld)orde voor mij neer, Uit het voorwoord citeer ik ‘hoe wij een toenemende vergrijzing en globalisering, onze welvaart in stand kunnen houden’. Dat schept bij mij de verwachting dat we met nieuwe techniek onze welvaart zouden kunnen behouden. Die benadering lijkt mij simpel, ik denk dat veel meer aspecten daarbij een rol spelen. Ik denk dan aan monetair/financiële en sociaal/maatschappelijke. Organisatie is daarbij uiteraard van belang, maar het is een middel, in het krachtenspel. De meest succesvolle toepassing van blockchain is de bitcoin, schrijft Albert Akkermans. Een mooie technologische toepassing van een virtuele munt, zonder centrale eigenaar. Blockchain Organiseren is echter een nieuwe denkwijze om elkaar te kunnen vertrouwen zonder dat de complexiteit toeneemt, zonder dat we meer juristen, accountants en managers nodig hebben. De sleutel gaat naar de blockchain community. De macht zou dus gaan verschuiven van de huidige instanties naar die van een technisch systeem. De zwakte ervan is dat alles opgehangen aan een private key (een persoonlijke code) en als die code in bverkeerde handen terecht komt, loop je het risico al je bezittingen kwijt te zijn: je huis, je geld, je documenten. En hoe snel dat kan weten we uit de ervaringscijfers van mensen die hun pinpascode met derden (cyber-criminelen) of vertrouwelingen delen. Blockchain wordt een groot wereldwijd systeem waarin alle gelden, bezittingen en persoonlijke documenten worden opgeslagen en beheerd. Maar een grote bedreiging voor blockchain en dus ook voor de cryptomarkten is de quantumcomputer, die over een jaar of tien wel operationeel zal zijn en die alle paswoorden, private keys en inlogcode binnen de korst mogelijke kraakt. Cash geld is verleden tijd. Er is nog een lange weg te gaan. Maar dat het het nieuwe walhalla wordt, ik maak het niet meer mee.

In het volgende blog zal ik reageren op een column van Edin Mujagić, hoofdeconoom bij OHV Vermogensbeheer, op mogelijkheden om de politieke monetaire te verlossen van de huidige problematiek door de schulden in de wereld te gaan halveren, we spreken dan wel over een bedrag >$100 biljard, een stijging van de rente naar een basisrente van 3%-4% en de onmogelijkheid deze uit te voeren zonder een enorme chaos te veroorzaken op de financiële markten. Deze week schrijft hij “zelfs als inflatie na 2021 daalt, gaat werkende er flink op achteruit”. In Duitsland 3,9%, 2,7% in Nederland, 4,7% in België, 3% in de hele eurozone, 5,4% in de Verenigde Staten. Dat is de laatste stand van zaken als we het over inflatie hebben. Dat die cijfers in de komende maanden verder zullen stijgen, is net zo zeker als dat de zon elke ochtend opkomt. In zowel de eurozone als de VS streven de centrale banken naar zo’n 2% inflatie per jaar. Zowel de Europese Centrale Bank (ECB) als de Amerikaanse Fed gaven echter onlangs onomwonden aan voorlopig de rentes op 0% te houden. De columnist Edin Mujagic is te volgen op https://www.ohv.nl/category/columns/edin-mujagic/

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 3 sep 2021, week 35: AEX 789,55; Bel 20 4.303,90; CAC40 6.689,99; DAX 15.781,20; FTSE 100 7.138,35; SMI 12.351,84; RTS (Rusland) 1.734,16; SXXP (Stoxx Europe) 471,93; DJIA 35.369,09; NY-Nasdaq 100 15.652,86; Nikkei 29.128,11; Hang Seng 25.901,13; All Ords 7.826,70; SSEC 3.581,73; €/$1.1883; BTC/USD $49.965,00; troy ounce goud $1.827,60, dat is €49.416,07 per kilo; 3 maands Euribor -0,551%; 1 weeks -0,56%; 1 mnds -0,558%; 10 jaar Duitse Staat -0,356%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,327%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,236%; 10 jaar Belgische Staat -0,04%; 10 jaar Franse Staat -0,015%; 10 jaar Japan 0,037%; 10 jaar Spanje 0,339%; 10 jaar VK 0,627%; Italië 0,712%; 10 jaar VS 1,3249%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,812

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vrijwel onveranderd, maar in Japan sterk oplopend, de rente trok weer aan. De euro trok weer aan versus de dollar. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s, als cardana, steeg weer richting de $50.000. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De 3e coronagolf van de deltavariant is in ons land in korte tijd weer gestegen, Er dreigt ook nog een vierde golf in het najaar/winter. Maar premier Rutte hoopt 1 november het einde van de corona-beperkingen aan te kunnen kondigen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,085%; Duitsland 0,147%; Nederland 0,223%; Japan 0,6456%; Frankrijk 0,795%; VK 1,07%; Spanje 1,267%; Italië 1,726%; Canada 1,7532%; VS 1,9454%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,674%; Nederland -0,643%; Zwitserland -0,594%; België -0,56%; Denemarken -0,498%; Frankrijk -0,45%; Spanje -0,363%; Japan -0,1037%; Italië -0,017%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.