UPDATE 04-06-2022/634 Hoe nieuwe Europese regels, ondanks de groene ambities, de productie van waterstof kunnen gaan afremmen

EenVandaag kwam met het bericht dat de inflatie niet alleen het gevolg is van de oorlog in Oekraïne, maar ook het op grote schaal speculeren in de prijzen van grondstoffen, waardoor grootschalige voedselschaarste ontstaat en mensen in kwetsbare gebieden in Afrika verhongeren.

Een andere mening stelt dat de oorlog in Oekraïne laat zien dat dictatoriale regimes in de wereld vermeende zwakte van het Westen zullen gebruiken om hun geopolitieke doelen te bereiken. Democratische landen doen er goed aan deze regimes duidelijk te maken dat de prijs voor militaire avonturen hoog zal zijn. Waarmee het Westen wordt geconfronteerd is de hebzucht van het kapitalisme, dat geen enkele terughoudendheid toont om humanitaire rampen te voorkomen, zoals voedseltekorten doordat de prijzen onbetaalbaar worden voor mensen in arme en rijke landen. Maar ook is het de vraag tot hoever de verliezen mogen oplopen als gevolg van de opgelegde sancties aan tegenstanders. De strategie waarmee wij worden geconfronteerd houdt verband met de schade die wij daardoor zelf oplopen. Wij zitten sinds 7 maanden in een periode van stijgende inflatie en de vraag is of de voorgenomen, relatief kleine, renteverhogingen van de beleidsrente voldoende zullen zijn die inflatoire ontwikkeling van stijgende prijzen tot stilstand te brengen. Het is maar zeer de vraag of de afbouw van de opkoopprogramma’s van staatsobligaties door de centrale banken wel tot gevolg zal hebben dat de liquiditeiten worden afgebouwd. De herbelegging van afgeloste leningen blijft namelijk gewoon doorgaan. De liquiditeiten zullen moeten teruggebracht, niet met 5%, maar met misschien wel 40% of meer. Dat zie ik op de korte termijn niet gebeuren. De economische groei is heilig en zal, koste wat kost, in stand worden gehouden. Vooralsnog is de koers van de AEX in een jaar tijd nauwelijks van zijn plaats gekomen, wel is hij een halfjaar geleden net boven de 800 geweest en daarna weer teruggekeerd naar het 700 niveau. Er is veel teveel geld in omloop waardoor het systeem zichzelf in stand houdt en daar zal een lichte recessie geen einde aan maken. Nee, daar is veel zwaarder weer voor nodig, met echt zware klappen. Dat moment komt, maar wanneer en waardoor, ik ben geen profeet, maar weet wel dat deze ontwikkeling eindig is.

Dinsdagavond keek ik naar Op1 waar Rob de Wijk, hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit Leiden en directeur van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS), te gast. In dit blog heb ik 2 maanden geleden mijn twijfels al eens uitgesproken of de Europese Unie met haar sancties tegen Rusland de 27 EU-lidstaten geen grotere schade toebrengt dan aan Rusland. Ook na de consensus over de gas- en oliesancties deze week op de ingelaste EU-top in Brussel stelde de Wijk die vraag opnieuw aan de orde. Hij sluit niet uit dat de schade die de 27 EU-landen hiermee zichzelf toebrengen groter is dan die zij toebrengen. Hij stelt dat op het moment dat de 27 regeringsleiders overeenstemming bereiken over het beleid Poetin de volgende stappen al klaar heeft liggen. Daarmee loopt Rusland niet achter ons aan, maar lopen wij achter hem aan. Daarmee brengen wij op termijn grotere schade toe aan onszelf. Het zegt veel over de kwaliteit van onze regeringsleiders.

Algemeen

Het Russische bedrijf Gazprom stopte 31 mei 2022 met het leveren van gas aan de Nederlandse gashandelaar Gasterra. Gasterra wil niet ingaan op de betalingseisen van Gazprom. Die zijn een gevolg van een door de Russische president Poetin opgesteld decreet over de betaling in roebels. Het Nederlandse bedrijf krijgt daardoor in de periode 31 mei tot en met 30 september 2022 2,0 miljard m3 gas niet geleverd. Het bedrijf zegt dat het daarop heeft geanticipeerd door elders gas in te kopen. Gasterra geeft twee redenen voor het niet ingaan op de betalingseisen. Door in roebels te betalen zou het bedrijf de EU-sancties tegen Rusland schenden. Daarnaast moet het dan in Moskou bankrekeningen openen. Die vallen onder Russisch recht, wat een te groot risico zou zijn, aldus Gasterra. Minister Jetten (Klimaat en Energie) zegt begrip te hebben voor het besluit van Gasterra om niet op de betalingseisen van Gazprom in te gaan. Volgens Jetten heeft dat geen gevolgen voor de Nederlandse huishoudens. Jetten verwacht ook geen gevolgen voor het bedrijfsleven. “Het kabinet blijft de situatie de komende tijd nauwlettend in de gaten houden”, zegt hij. Op 1 oktober eindigt het contract met Gazprom. Hoe de situatie daarna zal zijn is nog onduidelijk. (bron: NOS) In eerste instantie werd de indruk gewekt dat Rusland alle gasleveranties zou hebben gestopt. Dat was onjuist. Meerdere bedrijven nemen gas af van de Russen. Minister Jetten moest terugkomen op zijn uitspraak dat deze maatregel op termijn geen gevolgen zal krijgen voor het bedrijfsleven en huishoudens. Het kan zijn dat de gasprijs verder gaat stijgen hetgeen b.v. in de tuinbouw kan leiden tot hogere productiekosten.

Shell en het Deense bedrijf Orsted kregen één dag later ook geen gas meer uit Rusland om dezelfde reden (niet betalen in roebels). Orsted krijgt bijna 2 miljard kubieke meter gas per jaar niet. Dat is goed voor zo’n 80% van alle import in Denemarken. Shell meldt dat het gas uit andere bronnen blijft leveren aan Europese klanten. Eerder sloot Gazprom Finland, Polen en Bulgarije af van het gas. (bron: NOS)

Essent verhoogt de variabele tarieven voor energie met 25% tot 30%. De helft van de klanten heeft een variabel energiecontract. Naar verwachting gaan zij gemiddeld €49 per maand meer betalen, afhankelijk van de grootte van een huis en van het energieverbruik. De verhoging komt bovenop de eerdere prijsstijging van gemiddeld €20 per maand sinds begin dit jaar. De oorzaak van de stijging is de hoge gasprijs. Essent denkt dat de prijzen in de toekomst nog verder kunnen stijgen door de oorlog in Oekraïne en tekorten die komende winter kunnen ontstaan. (bron: NOS) De grote prijsstijgingen van de gasprijs worden niet veroorzaakt voor de oorlog in Oekraïne maar door de solidariteit van de Europese Unie met Zelenski in zijn verzet tegen de Russische invasie en de Europese sanctie om Russische gasleveranties te betalen in roebels.

Oekraïne conflict

Zelenski heeft maandag per video de EU-top weer toegesproken. Hem is €9 mrd toegezegd. Maar de vraag is waar de 27 Europese regeringsleiders mee bezig zijn. Ik onderken 3 lijnen die verschillende doelen nastreven: Hongarije, Tsjechië en Slowakije die de energiesancties ondermijnen, gezien hun contacten voor de levering van Russische energie, dan de gematigden, als Frankrijk en Duitsland, die Oekraïne willen ondersteunen, als het maar niet teveel kost en ze zelf geen actieve bijdrage aan de oorlog hoeven te leveren en dan de vrienden van Oekraïne als Polen en Slovenië, die snel Oekraïne willen toelaten tot de EU. De EU-lidstaten hebben maandag laat een politiek akkoord bereikt over een invoerverbod van Russische aardolie die over zee wordt aangevoerd. De boycot op tankerolie gaat aan het einde van dit jaar in. De boycot betreft zo’n drie kwart van de olie die Rusland naar de EU exporteert, zegt voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie. Feitelijk zou de Russische olie-export naar de EU met ongeveer 90% verminderen, omdat Duitsland en Polen hebben toegezegd eind dit jaar af te zien van Russische olie die zij per pijpleiding krijgen. “Maximale druk op Rusland om de oorlog te beëindigen”, liet Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad, na afloop van de EU-top weten. Premier Rutte is blij dat het akkoord er is, zegt hij. “Aan het begin van de avond was ik nog helemaal niet hoopvol.” Hongarije, Tsjechië en Slowakije blijven blijven nog wel Russische olie via pijpleidingen krijgen. Die olie moet dan wel in eigen land gebruikt worden. De landen zijn zeer afhankelijk van Russische olie en hebben verouderde raffinaderijen die nog moeten worden omgebouwd, zegt Rutte. “Ze mogen de olie niet gebruiken om geld mee te verdienen.” De overeenstemming over de olieboycot maakt de weg vrij voor sancties die de Europese Commissie eerder had voorgesteld. Zo wordt Ruslands grootste bank, Sberbank, afgesloten van het internationale betalingssysteem Swift. Verder gaat de EU 3 Russische staatszenders weren en krijgen individuen die “verantwoordelijk zijn voor oorlogsmisdaden in Oekraïne” sancties opgelegd, aldus EU-voorzitter Michel. (bron: NOS) De deal die in Brussel is bereikt is slecht voor de Rotterdamse haven, als per 1 januari aanstaande de import van Russische olie moet worden geblokkeerd. Dat verwerking daarvan levert een van de grootste inkomsten van de haven.

Oekraïne verliest elke dag 60 tot 100 militairen in de strijd tegen Rusland. Ook raken er dagelijks zo’n 500 gewond. Volgens president Zelensky zijn de omstandigheden in Oost-Oekraïne erg moeilijk, maar zal Rusland niet op korte termijn alles onder controle hebben. Over de Amerikaanse raketsystemen die worden geleverd, zegt hij dat daarmee geen doelen over de grens in Rusland zullen worden bestookt. Ze zijn bedoeld om Oekraïense steden te heroveren en daarvoor is munitie nodig die tot 100 kilometer ver kan reiken. Voor Zelensky blijft de diplomatieke weg de enige weg naar vrede. (bron: NOS) De vraag is hoelang Zelenski de strijd nog volhoudt en het volk nog achter hem blijft staan. Waar gaat die oorlog in feite nog om? De Krim is volgens mij geen discussiepunt meer, de strijd over Donbas hebben de Russen grotendeels beslecht. De chaos in het land wordt steeds groter en daar heeft het volk ook geen belang bij. En waar moet het geld vandaan komen om Oekraïne weer op te bouwen? 

Rusland bezet nu ongeveer 20% van het Oekraïense grondgebied. Dat zei de Oekraïense president Zelensky in een videotoespraak tegen het Luxemburgse parlement. De frontlinie is volgens hem nu duizend kilometer lang. “We moeten ons verdedigen tegen bijna het hele Russische leger”, zei hij. “Alle gevechtsklare Russische eenheden zijn betrokken bij deze agressie.”

Tegen de Amerikaanse zender Newsmax ze iZelensky dat in het oosten van Oekraïne elke dag 60 tot 100 Oekraïense soldaten omkomen. Hij noemde de situatie “echt moeilijk”, maar zei ook dat zijn troepen hun verdedigingsposities nog houden. (bron: NOS) De vraag is waarom Zelenski deze uitspraken doet. Hij profileert zich niet langer als de president, die vanuit een underdog-positie, die de strijd opneemt tegen zijn grote broer Poetin. Hij weet dat de Amerikanen in hun positie als wereldleider worden aangevallen en dat zij tegen elke prijs die willen verdedigen. En ja, het is waar, de militaire macht van de VS is groot en die van Europa is verwaarloosbaar klein. Daardoor is Europa afhankelijk van de VS op velerlei terrein. Daar speelt Zelenski op in. Delen van Oekraïne zijn veranderd in ruïnes en daarvoor is geld nodig voor de opbouw. Het liefst gratis geld uit potten en herstelfondsen. Daarvoor wil hij kandidaat EU-lid worden want dan openen zich de potten in Brussel. Maar of Oekraïne, met steun van het Westen, erin zal slagen Rusland tot een wapenstilstand te dwingen, betwijfel ik. Ik hou ook de optie open dat hij uiteindelijk door de mand valt.

Oekraïense troepen zeggen flinke vooruitgang te hebben geboekt tijdens een offensief in de zuidelijke regio rond de stad Cherson. Volgens een lokale defensie-eenheid is er 8 kilometer bezet gebied bevrijd. Volgens president Zelensky hebben de Oekraïense troepen ook in Severodonetsk “enig succes” geboekt. (bron: NOS) Vreemd dat onderbaasjes van het Oekraïense leger met de media communiceren. Of ze zijn van oordeel dat de president en de militaire woordvoeders geen verslag doen van de bereikte militaire doelen dan wel die successen zijn niet representatief voor het totaalbeeld.

De Oekraïense onderhandelaar Mychajlo Podoljak zegt dat het geen zin heeft om met Rusland te praten voordat Russische troepen “zo ver mogelijk naar de Oekraïense grens zijn teruggedrongen”. Hij reageerde op een interview met de Franse president Macron, die zegt dat het de rol van Frankrijk is om te bemiddelen. Hij zei ook dat Rusland niet moet worden vernederd zodat er een diplomatieke oplossing mogelijk is. De Oekraïense minister Kubela zei daarop dat Rusland zichzelf vernedert. (bron: NOS) Zolang het Westen Oekraïne met geld en wapens steunt, zal het land doorvechten, desnoods graven ze zich in in loopgraven. Maar Makron heeft gelijk als hij van mening is dat die oorlog niet tot in het oneindige moet worden opgerekt. De economische schade die die oorlog aanricht is wereldwijd dermate groot dat er een einde aan moet komen, voor Oekraïne zelf, voor de Westen en voor de hongersnood in Afrika.

Kabinet Rutte IV

Deze week: de opkomst van de argwaanpolitiek. Ofwel: wat te doen als voorname tegenspelers in Den Haag vooral wantrouwen over de ander verspreiden? Rutte, waar ben je, vraagt het NRC zich af? Wat te doen als voorname tegenspelers in Den Haag vooral wantrouwen over de ander verspreiden? <citaat> Er zijn dagen van argwaan als drijvende kracht, nationaal en internationaal, en overal grijpt hetzelfde verschijnsel om zich heen: argwaanpolitiek. Politiek die niet de eigen plannen als vertrekpunt neemt maar kwade bedoelingen van anderen. Politiek die verdenkingen tot feit verheft. Het was de mentaliteit waarmee Poetin een oorlog in het hart van Europa begon. Het Westen reageerde met sancties om hem economisch te breken, en nu voorzien Europese leiders dat de Russische president in reactie hongersnood als wapen zal inzetten. Eerst argwaanpolitiek, dan gevechtsdoden, dan de hongerdood. Het oogmerk en de impact zijn onvergelijkbaar, maar ook in Den Haag is openlijke argwaan een groeiend verschijnsel. Het was er altijd al, in elk politiek (en journalistiek) brein bestaat het, vooral als motivatie voor controle. Maar inmiddels wordt wantrouwen ook als feit van zelfstandige relevantie ingebracht. En niet alleen door partijen op de flanken, maar ook door politici in het hart van de macht. De gevolgen ziet iedereen op zijn telefoon: virale filmpjes waarin Kamerdebatten ontaarden in beschuldigen en schelden. Gezichtsbepalende politici die Haags bederf aan de buitenwereld presenteren. Neem de laatste anderhalve week. Vorige week donderdag: Kamerfracties die Mark Rutte de vernietiging van sms’jes verweten, waarna de premier de Kamer een voortdurend wantrouwen aanwreef. Afgelopen dinsdag: een FvD-Kamerlid dat een directeur van het RIVM van corruptie beschuldigde, de Kamerleden Pieter Omtzigt (ex-CDA) en Martin Bosma (PVV) die vaststelden dat hij geen bewijs leverde, waarna de FvD’er, voordat hij werd afgehamerd, de beschuldiging zo vaak mogelijk herhaalde. De methode van Trumps voormalig strateeg Steve Bannon – ‘flood the zone with shit’ – toegepast in de Tweede Kamer. Je kon ook zeggen: een Kamerlid met de mores van een juice channel. Nu heeft argwaan altijd politieke potentie gehad, kijk maar naar twee invloedrijke tegenspelers van nu, Rutte en Omtzigt. Niet toevallig politici die al twintig jaar in Den Haag rondlopen. Sommige oorzaken van wantrouwen kennen we al langer. Vooral „mensen met wind in de rug” vertrouwen politieke instituties, zoals het SCP vorig jaar schreef, terwijl burgers aan de verkeerde kant van ongelijkheid instituties vaker wantrouwen. Welmoed Vlieger, ambtelijk secretaris van de Groep Omtzigt, schreef deze week dat het gekrompen vertrouwen in de politiek niet per se relevant is. „Het werkelijke probleem is het functioneren van de overheid (-) waarvan wantrouwen het gevolg is.” Dit falen, vaak bij uitvoeringsorganisaties, was de motor achter het onderzoekswerk van Omtzigt en Renske Leijten (SP) in de Toeslagenaffaire, waarover Rutte III ten val kwam. Maar naast dat nobele spitwerk gebruikte Omtzigt ook argwaanpolitieke middelen. Rutte had altijd een dubbelzinnige omgang met openheid. En nadat de Kamer haar eigen Toeslagenonderzoek in 2020 publiceerde wees Omtzigt in vele interviews de ‘Rutte-doctrine’ als oorzaak aan. Een doctrine die hij in talrijke interviews zelf definieerde. „Dat is de doctrine dat de regering bepaalt welke informatie wij [als Kamer] nodig hebben”, zei hij december 2020 bijvoorbeeld in Buitenhof. </citaat> (bron: NRC) Het is maar de vraag of de doctrine dat de regering c.q. de coalitiepartijen bepalen welke informatie 2e Kamerleden kunnen opvragen om het beleid van de regering te kunnen controleren (Inlichtingenplicht ministers, staatssecretarissen) niet in strijd is met artikel 68 van de Grondwet? .

Premier Mark Rutte vindt de oppositie te wantrouwig, maar daar zijn de meeste kiezers het mee oneens. Maar liefst 76% stelt dat de politiek genoeg reden geeft om wantrouwig te zijn. (bron: EenVandaag)

Financieel/economische berichten

Een groepje gepensioneerde Ierse boeren stond deze week egenover Rabobank in de rechtszaal. Zij beschuldigen de RABO-bank van misleiding via een fonds dat belegde in grachtenpanden. Er hangt Rabobank een schadeclaim tot €50 mln boven het hoofd. De zaak draait om een Ierse dochter van Rabobank. ACC Bank kocht in 2008 3 Amsterdamse panden aan de Herengracht, de Keizersgracht en de Van Diemenstraat voor €38 mln. De panden werden ondergebracht in een vastgoedfonds, waar de Ierse bank vervolgens mee de boer op ging bij kleine ondernemers en boeren. In totaal legden 22 beleggers samen €10 mln in, ACC Bank zou €40 mln in het fonds stoppen. De bank spiegelde de beleggers voor dat hun inleg in zeven jaar tijd ten minste verdubbeld zou worden. Maar dat liep anders. In de eerste plaats heeft ACC Bank nooit €40 mln ingelegd, maar bleef de inleg beperkt tot €31 mln, zegt Ben van Genk van claimbedrijf Heridium in het FD. Van Genk betaalt mee aan het proces en krijgt een deel van de eventuele schadevergoeding. Die €31 mln was net genoeg om de aankoop van de panden te financieren, maar de huurinkomsten waren niet hoog genoeg om de overige kosten te dekken. Daardoor belandde het fonds al snel in geldproblemen. Daar kwam de bankencrisis in 2009 bovenop. ACC Bank raakte daardoor verder in de problemen, waarop Rabobank in 2016 besloot te stoppen met de Ierse activiteiten. Dit betekende dat de panden moesten verkocht worden. De 3 gebouwen werden van de hand gedaan voor €42 mln, iets meer dan de aankoopprijs van €38 mln. De beleggers werden naar eigen zeggen niet betrokken bij het proces. Latere eigenaren verkochten de panden uiteindelijk door voor in totaal €124 mln. De Ieren voelen zich bekocht en vinden dat Rabobank te weinig moeite heeft gedaan om de panden voor een eerlijke prijs te verkopen. Ze zouden daardoor volgens Heridium tientallen miljoenen euro’s zijn misgelopen. Samen zouden ze zo’n €50 mln aan schadevergoeding eisen van Rabobank. De bank reageert niet zolang de zaak loopt.

In het vorige blog schreef ik al dat Nederland €220 mln in KLM gaat steken. Het Nederlandse kabinet kan niet voorkomen dat het geld dat het in Air France-KLM steekt, gebruikt wordt voor aflossing van de Franse staatssteun. De staat doet bij de aandelenemissie mee als ‘normale investeerder’. Daardoor kunnen geen voorwaarden aan een eventuele aandelenkoop gesteld worden. Indirect betaalt het kabinet dan mee aan een miljoenenbonus voor topman Ben Smith. Dat blijkt uit het antwoord van minister Kaag (Financiën) en minister Harbers (Infrastructuur) op Kamervragen die verschillende politieke partijen gesteld hadden. Air France-KLM gaat voor €2,3 mrd nieuwe aandelen uitgeven, werd vorige week bekend. Het wil daarmee de balans versterken en 75% van de Franse staatssteun aflossen. Voordeel voor het bedrijf is dat het leningen vervangt door eigen vermogen en dus de rentelasten drukt. Er staan momenteel 642.634.034 aandelen uit met op 27 mei 2022 een waarde van €1.098.904.198 (ruim €1 mrd). De Nederlandse overheid heeft 9,3% van deze aandelen in handen. Om invloed te houden wil het dat belang gelijk houden, waardoor het ook 9,3% van de nieuwe aandelen zal kopen. Daarmee is dan bijna €220 mln gemoeid. Zeggenschap over de vraag wat er met het geld gedaan wordt, is er niet. “Het is niet te zeggen welk deel van de Nederlandse inzet waarnaartoe gaat en dus is het niet mogelijk om aan te geven of (een deel) hiervan naar de Franse staat vloeit”, aldus het kabinet. “Het klopt dat de vorige minister van Financiën heeft aangegeven dat Nederlandse staatssteun niet ten goede mag komen aan Air France of de holding Air France-KLM”, antwoordt het kabinet op vragen van de Tweede Kamer.”Er is ook bij eerdere steunverlening door het kabinet duidelijk afgesproken dat indien daar sprake van is er geen Nederlands geld doorgestort wordt naar Air France of de holding.” “Echter, de Nederlandse staat participeert in deze aankomende aandelenemissie als bestaande aandeelhouder en ‘normale’ investeerder. Deze deelname wordt daarmee niet gekwalificeerd als staatssteun maar als marktoperatie. Daarmee is het niet mogelijk om afspraken te maken of en welk deel van de inzet wordt gebruikt door de onderneming.” Het kan zelfs betekenen dat het kabinet indirect de uitkering van een bonus van Ben Smith, topman van Air France-KLM, goedkeurt. Deze bonus kan namelijk volgens Europese regels pas worden uitgekeerd als 75% van de Franse staatssteun is terugbetaald. Het kabinet laat ook weten dat het verwacht dat de luchtvaartmaatschappij de Nederlandse steun snel zal terugbetalen. Er staat nog €354 mln open. “De verwachting is dat KLM dit op korte termijn zal aflossen.” Het bedrijf heeft recentelijk €311 mln afgelost. (bron: RTLNieuws) De rust in de lucht tijdens de corona-periode is voorbij. Ik woon onder één van de landingsbanen en weet alles van de overlast die stijgende en dalende (vracht)vliegtuigen veroorzaken. Van mij mogen al die vliegtuigen met huppers (passagiers die Schiphol gebruiken om over te stappen) ergens naar de rimboe worden verbannen en vliegtuigen met vakantiegangers mogen van elders reizen. KLM heeft opnieuw honderden miljoenen euro’s afgelost op de steun van de overheid. Er is €354 mln terugbetaald, vorige maand lostte de luchtvaartmaatschappij ook al €311 mln af. Om de coronacrisis door te komen, kreeg KLM van de Nederlandse Staat in totaal €3,4 mrd aan steun toegezegd. Dat ging deels om directe leningen van de overheid en om leningen van banken waarvoor de Staat garant stond. KLM heeft uiteindelijk €942 mln van de steun gebruikt. De leningen aan banken zijn nu helemaal afgelost. Er staat nog een bedrag van €277 mln open bij de Staat. (bron: NOS)

De columnist Drs Martin Visser, in 1996 afgestudeerd in algemene economie aan de Erasmus, schrijft in DFT over het ‘eurogevaar’ naar aanleiding van de deze week verschenen Risicorapportage van het Centraal Plan Bureau. Hij wijst op de gevaren van een nieuwe eurocrisis, als gevolg van de stijgende rentetarieven, als gevolg van inflatie en renteontwikkelingen, waardoor het voor de Zuid-Europese landen steeds duurder wordt hun torenhoge staatsschulden te financieren. Dat proces moet vroeg of laat een keer foutgaan. Ik deel zijn zorgen De lessen van de eurocrisis van 2009 zijn niet geleerd. “Vanwege de verwevenheid van banken en overheden in Zuid-Europa, kan ook de stabiliteit van banken aldaar, in gevaar komen” met alle mogelijke gevolgen voor de euro van dien. Eerst werden we geconfronteerd met de eurocrisis, toen met een wereldwijde corona-pandemie en nu een dreigende recessie, naast de oorlog in Oekraïne en dan nog de transitie van fossiel naar duurzaam. Dat betekent dat de vraag naar geld toeneemt en dus de rente gaat stijgen, voor de Zuid-Europese landen meer dan voor de rijke landen als Nederland en Duitsland. Tenzij de Europese Unie gaat optreden als debiteur namens de armere EU-landen. Nog een kanttekening: ik sluit niet uit dat het trage monetaire beleid van de ECB (in juli een renteverhoging van ¼% of ½% van de beleidsrente waardoor de rente stijgt naar -0,5% dan wel naar 0% en het beëindigen van het inkoopprogramma van staatsleningen, onder de voorwaarde dat de ECB gewoon doorgaat met de herbelegging van afgeloste staatsleningen en dat bedrag is vele maken groter dan waarmee nu worden gestopt. Per eind april was voor een bedrag van €3.218.528.000.000 (€3,2 biljoen) aan staatsleningen bij de ECB in portefeuille. Ik twijfel of deze aanpak voldoende is om het prijspeil terug te brengen als de energieprijzen niet uit andere ontwikkelingen zullen dalen. De ECB gebruikt een monetair model dat vroeger werkte, maar door de enorme hoeveelheden geld die in de markten niet meer hetzelfde resultaat zal opleveren. De centrale banken zullen grote hoeveelheden staatsleningen moeten terugverkopen aan beleggers, waardoor de markten zullen normaliseren. Maar is dat een realistische optie of storten de markten dan in? (bron: o.a. Telegraaf)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Vakbond CNV luidt de noodklok over wurgcontracten die Oekraïense en Poolse werknemers moeten ondertekenen als ze aan de slag willen bij tuinders in het Westland. Als ze zich niet aan de regels houden, kunnen ze naar Oekraïne worden “gedeporteerd”. Ook staat erin dat het “geen arbeidscontract” is. De werknemers worden door bemiddelaars ingezet. Ze krijgen het minimumloon en moeten €50 “administratiekosten” per maand afdragen. Ook worden bedragen ingehouden voor onderdak en vervoer. Verder mogen ze niet reizen en geen arbeidskwesties met anderen bespreken, op straffe van een boete van €500. (bron: NOS) Zijn wij dat rijke voorbeeldland in Europa? Mijn vraag hierbij is, waarom de overheid zelf deze wancontrachten niet vaststellen?

De vier grote steden hebben nog maar de helft van de mensen die recht hebben op een energietoeslag uitbetaald. Dat blijkt uit een rondgang van de NOS. Minima kregen het geld vaak automatisch op hun rekening, maar veel mensen die zelf een aanvraag deden wachten nog. In maart besloot het kabinet dat mensen met een inkomen tot 120% van het minimuminkomen een toeslag van 800 krijgen. Sommige gemeenten hanteren een hogere grens, enkele een lagere. De ervaring leert dat niet iedereen die er recht op heeft zich meldt, onder meer omdat ze niet op de hoogte zijn maar ook vanwege wantrouwen in de overheid. (bron: NOS) Gemeenten MOETEN minimaal aan mensen met geschat inkomen over 2022 van 120% over het minimum inkomen, zie op https://www.uwv.nl/particulieren/bedragen/detail/sociaal-minimum de actuele bedragen.

De ChristenUnie wil dat het kabinet onderzoekt of de regels voor massaalbezwaarprocedures van burgers aangepast kunnen worden. Bij massaal bezwaar wordt er bezwaar ingediend namens een grote groep mensen, zoals onlangs bijvoorbeeld rond de spaartaks in box 3. Sinds 2016 is het niet meer automatisch zo dat een rechterlijke uitspraak bij zo’n massaal bezwaar ook geldt voor mensen die geen rechtszaak aanspanden, heeft de Hoge Raad recent uitgesproken. Het feit dat je niet meer automatisch kunt “meeliften” op een massaalbezwaarprocedure, heeft mogelijk nadelige gevolgen voor burgers “die goed van vertrouwen zijn, minder mondig zijn en/of niet goed op de hoogte zijn van de juridische procedures”, schrijft ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis in een motie. Ook VVD, CDA en D66 onderschrijven de oproep. Het kabinet moet nog beslissen of het alle spaarders gaat compenseren, of alleen kleine spaarders – zoals de Kamer graag wil. Er is alleen geen definitie van wat een ‘kleine spaarder’ precies is. Bezwaarmakers worden gecompenseerd, maakte het kabinet al bekend. Daar is ook al geld voor opzijgezet. Welke oplossing voor de niet-bezwaarmakers wordt gekozen, zal altijd punt van discussie blijven.

Want als het kabinet strikt de uitspraak van de rechter volgt, en niet-bezwaarmakers niet compenseert, is er altijd het verwijt dat burgers in dezelfde situatie door de overheid anders worden behandeld. Er wordt waarschijnlijk gewerkt aan een maatregel waarbij een deel van de niet-bezwaarmakers wordt gecompenseerd. Waar de scheidslijn precies komt te liggen, is nog niet duidelijk. (bron: NU) In feite heeft de regering weinig speelruimte, behalve als de wetgever zou gaan bepalen dat belastingplichtigen geen recht meer zouden krijgen tegen een belastingaanslag in bezwaar en beroep te gaan. Dat gaat niet gebeuren, wel kunnen er restricties aan in bezwaar gaan worden verbonden om te voorkomen dat mensen massaal in beroep gaan tegen elke aanslag die de fiscus oplegt, om te voorkomen dat alleen mensen die bezwaar hebben gemaakt rechtsherstel kunnen krijgen.

“Het breekt ons.” “Dit wordt niet meer eten”, en: “Hoe moeten de laagste inkomens dit in hemelsnaam doen?” Zomaar wat reacties van mensen die geconfronteerd worden met enorme energieprijzen. En ze zijn met veel. Want niet alleen de laagste inkomens hebben moeite met het betalen van gas en elektra. Het Centraal Planbureau (CPB) zegt dat een ‘behoorlijk forse groep huishoudens’ moeite zal krijgen met het betalen van de vaste lasten. Dat speelt vooral op het moment dat hun energiecontract moet worden verlengd. Vaste contracten worden amper nog afgesloten, variabele contracten – met bijbehorende hoge prijzen – wel. Bovendien is de markt zo goed als opgedroogd, zegt econoom Gerben Hieminga. “Meestal zit er niets anders op dan het aanbod van de huidige energieleverancier accepteren.” Hieminga verwacht niet dat de prijzen snel zullen dalen. De problemen stapelen zich op, mensen weten vaak niet wat ze met de situatie aan moeten. Ilse laat op Twitter weten dat haar maandbedrag net met ¤400 is verhoogd. “Hoe kan je dat nou betalen? Word dus niet meer eten of zo!” Een korte zoektocht levert al gauw vergelijkbare verhalen op. Mensen met hoge jaarafrekeningen, enorme maandbedragen en bijbehorende problemen. “Ik ben bang voor de toekomst”, zegt Monique Bootsman uit Volendam. Ze had een jaarafrekening van €388 euro, dan denk je misschien: valt nog wel mee. Maar het maandbedrag stijgt nu van €108 naar €423. “In overleg met Eneco hebben we er €375 van gemaakt. Dan komt het hopelijk uit.” ‘Weet nog niet hoe ik dit moet doen’ Die prijsstijging is nog maar het begin. Op 11 juli komt er een nieuw contract, de prijzen daarvan kent ze nog niet. “Ik werk door een buikoperatie nu 16 uur. Mijn man is elektrisch monteur. We houden ons verbruik echt heel goed in de gaten, maar dan nog. Ik weet echt niet meer hoe ik dit moet doen. Het is echt fors veel geld.” In de familie van Monique wordt zoveel mogelijk bezuinigd. Toch probeert Monique positief te blijven en te relativeren: “Er gebeuren echt ergere dingen in de wereld en wij redden het hopelijk nog wel. Maar ik ben ook echt bang voor anderen.” Dat de problemen rondom energie een grote groep raken, blijkt wel uit een rondgang op sociale media: Soms ligt het nog iets complexer. Mensen met vaste contracten hebben de afgelopen tijd geen last gehad van de stijgende energieprijs. Als dat vaste contract afloopt, is het mogelijk dat je geld terugkrijgt omdat het maandbedrag hoger lag dan de maandelijkse kosten van je contract, bijvoorbeeld omdat afgelopen winter warm was en er minder gas werd verbruikt. En dan komt het. Een nieuw contract met dezelfde voorwaarden krijg je niet. En dus kan het zijn dat je geld terugkrijgt, en vervolgens vele malen meer moet betalen in een nieuw, variabel, contract. Geld terug, en meer betalen dus. Vaak is blijven bij je huidige aanbieder goedkoper dan wisselen. Dit laatste zal steeds vaker gebeuren, want de komende tijd wordt er geen prijsdaling verwacht. Dat zegt Gerben Hieminga, econoom bij ING en specialist op het gebied van de energiemarkt. “Dit is geen tijdelijk probleem meer. De verwachting in de markt is nu dat stroom- en gasprijzen ook in 2023 en 2024 relatief hoog blijven.” Er wordt ook niet direct een nog sterkere stijging verwacht, maar beter wordt het naar alle waarschijnlijkheid ook niet. Hieminga zegt daar wel bij dat ‘de situatie zeer geopolitiek gedreven is’. “Niemand kan het echt voorspellen, maar het lijkt er op dit moment wel op dat we nu in het nieuwe normaal leven qua energieprijzen.” Het nieuwe normaal, want het oude normaal waren prijzen die we gewend waren van voor de herfst van vorig jaar. “Toen was het de vraag of we genoeg energie hadden voor de winter en leek de stijging van tijdelijke aard. En toen viel Rusland Oekraïne binnen en is energie onderdeel van het conflict geworden. Dat kan de markt veel langer beïnvloeden.” Energieleveranciers kopen nu energie in tegen hele hoge prijzen en berekenen die prijzen door aan consumenten. Dat gebeurt vaak twee keer per jaar, maar Hieminga ziet dat de contracten ook worden aangepast. “In sommige gevallen kunnen aanbieders dan iedere maand de prijzen aanpassen. Dat kán in het voordeel werken van de consument als de onzekerheid afneemt en energieprijzen dalen, maar nu stijgt de prijs vaak.” Duurder, duurder, duurder dus. Wat kunnen we eraan doen om de prijs te laten dalen? Hieminga weet dat in andere landen de energiebedrijven mogelijk zwaarder belast gaan worden. De winsten gaan dan omlaag, en met dat geld kunnen de maandlasten van burgers omlaag worden gebracht. “Maar de investeringen van datzelfde energiebedrijf heb je hard nodig voor de energietransitie naar groene energie. Als je ze te veel belast schiet je jezelf in de voet.” Het is dus een oplossing, maar niet voor 100%. Komen we toch uit op energiebesparen. Wil je in de zomer minder gas gebruiken? Dan zit er maar één ding op: minder (lang) douchen. Verder gebruiken we toch niet veel gas in de zomer. Hieminga: “In de winter zal de thermostaat een graadje lager moeten, misschien wel twee of drie graden voor mensen met een krappe beurs. En het is hopen op een milde winter, dat scheelt al gauw 20% aan gas.” We zullen ons ook moeten aanpassen aan de prijzen, want de hoop dat het snel goedkoper wordt, is wel vervlogen. “Dit is de nieuwe realiteit.” Hoe bespaar je (onder meer) op je energierekening? Minder betalen willen we allemaal wel. Maar soms is er wat discipline voor nodig om het voor elkaar te krijgen. Een paar tips op een rij, en wat het (ongeveer) oplevert:

Verwarm alleen de ruimtes waar je veel bent (€550 per jaar)

Zet de thermostaat 1 uur voor je gaat slapen op 15 graden (€260 per jaar)

Zet de thermostaat één graad lager dan je gewend bent (€200 per jaar)

Zet de thermostaat op 15 graden als er niemand thuis is (€200 per jaar)

Verlaag de temperatuur van je cv-ketel van 80 naar 60 graden €(1200 over levensduur van je ketel)

5 minuten douchen in plaats van het gemiddelde van 9 minuten (€40 per persoon per jaar)

Econoom Hieminga: “Kijk goed naar de energieslurpers in je huis. Zo is een groot aquarium een leuke, maar momenteel ook dure hobby. Datzelfde geldt voor de zonnebank op zolder en de terrasverwarmer in de tuin. Kan en wil je dat geld er in de huidige energiemarkt aan uit geven?” (bron: RTL Nieuws)

Klimaat Justitie in Duitsland heeft invallen gedaan bij Deutsche Bank in Frankfurt en bij zijn vermogensbeheerder DWS. Dat gebeurde in het kader van een onderzoek naar ‘groenwassen’. Het OM heeft aanwijzingen dat de bank duurzame financiële producten verkoopt die minder groen zijn dan de bank wil doen geloven. Beleggingen die als groen werden verkocht zouden dat maar voor een klein deel zijn. Het onderzoek richt zich op medewerkers en leidinggevenden van DWS. Het loopt al vanaf januari en werd aangezwengeld door de voormalige functionaris voor duurzaamheid van het bedrijf. (bron: NOS)

Een deel van de coalitie staat ervoor open om de kolencentrales harder te laten draaien om zo gas te besparen. Dat gas zou dan weer gebruikt kunnen worden om de voorraden voor komende winter aan te vullen. Dat aanvullen wordt lastiger nu het Russische gasbedrijf Gazprom de kraan naar Nederland grotendeels dichtdraait. Kamerleden van onder meer het CDA en de VVD vinden het best bespreekbaar om de kolencentrales in te zetten. Maar om dat voor elkaar te krijgen, moet de wet worden aangepast, want om de klimaatdoelen te halen staan nu veel kolencentrales op een laag pitje. (bron: NOS)

In sommige gebieden in Nederland moet de uitstoot van stikstof met 70% tot 80% worden verminderd. Het gaat bijvoorbeeld om de Gelderse Vallei en De Peel in Noord-Brabant. Haagse bronnen bevestigen een bericht daarover. Het kabinet heeft voor het eerst uitgewerkt met hoeveel de uitstoot in elk deel van het land omlaag moet. Overigens zijn er ook gebieden waar maar reducties tot zo’n 20% nodig zijn. De cijfers staan in de ‘Regiostrategie’ die op het ministerie van Landbouw is voorbereid. Hoe de doelen precies moeten worden bereikt, wordt aan de provincies overgelaten. Die krijgen een jaar om een ‘gebiedsplan’ te maken en als dat wordt uitgevoerd, krijgen ze daarvoor geld van het Rijk. Provincies die eerder willen beginnen, kunnen daarvoor de ruimte krijgen. Het terugdringen van de uitstoot met zulke percentages kan volgens deskundigen alleen als een groot aantal sectoren daaraan meewerkt. Veel boeren zullen moeten worden uitgekocht, of omschakelen naar minder intensieve vormen van veehouderij. Volgens de bronnen wordt er rekening mee gehouden dat de veestapel tot 2030 met ongeveer 30% krimpt. Het terugdringen van de uitstoot van stikstof is al jaren een heet hangijzer. Na een uitspraak van de Raad van State in 2019 moest het hele beleid op de schop. De Raad van State oordeelde toen dat intensieve veehouderijen in Brabant, Gelderland en Limburg alleen nog mogen uitbreiden als zeker is dat dat geen schade oplevert aan kwetsbare natuurgebieden. De uitspraak had grote gevolgen voor vergunningen voor boeren, maar ook voor bijvoorbeeld de aanleg van wegen. Het ministerie van Landbouw wil niet inhoudelijk ingaan op het bericht in NRC. Het zegt alleen dat het kabinet volgende week over de stikstofaanpak praat. (bron: NRC) Haagse bronnen melden dat de overheid de stikstofeisen niet langer van toepassing willen verklaren op essentiële projecten.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 29 mei 2022: 913; maandag 1.341; dinsdag 1.381, woensdag 1.525 en donderdag 1.461.

Eyeliners

Nederlandse miljoenen voor KLM mogelijk gebruikt voor aflossing Franse staatssteun

Elon Musk: we naderen een recessie en dat is een goede zaak

Muiterij binnen de ECB belooft weinig goeds

Weten jullie wel wat ons Oekraïense gastgezin per dag eet?

Onder druk van Hongarije en Slowakije wordt Europese boycot Russische olie afgezwakt; uitzondering voor olie die door pijpleidingen wordt aangevoerd

KLM houdt zich niet aan de opgelegde voorwaarden voor coronasteun

Toename groene stroom leidt tot problemen voor producenten en netbeheerder

Inflatie eurozone hoogste sinds 1945

Aankoop van aandelen KLM door de Staat is irrationeel en onzakelijk

Brandstofprijs terug naar hoogtepunt door olieboycot EU

Staatssecretaris van Ooyen: de prijs van een pakje sigaretten moet in 2040 naar €40 zijn gestegen

In coronatijd hebben mensen andere interesses gekregen

Sophie Hermans (VVD) en Jan Paternotte (D66) komen samen met een gezamenlijk initiatief

14,5 miljoen Britten leefden leefden al voor corona in armoede

Cryptomarkt is vergelijkbaar met gokhal (niks nieuws, is al jaren zo, maar dar zijn de aandelenmarkten ook); winstwaarschuwing Microsoft

EC buigt opnieuw voor Hongarije

Russisch gad vervangen wordt moeilijk: scheepswerven hebben geen plek meer voor LNG-tankers

Rutte geeft geen garantie voor het dichthouden van de Groningse gaskranen

Loonstijging zet door tenzij er een forse recessie komt

Op de beurs groeit angst voor stagflatie, horrorscenario voor beleggers

Frans Timmermans baalt van EU-miljarden voor Polen, maar volgens hem is de strijd nog niet gestreden

Shell mag in het Britse deel van de Noordzee toch gaan boren naar aardgas vanwege Russische invasie in Oekraïne

Uitstoot stikstof moet in sommige gebieden 70% tot 80% omlaag

Energieprijs torenhoog, en dat blijft nog een tijd zo: ‘Ik heb angst voor de toekomst’

Bereid jullie voor op een economische orkaan veroorzaakt door de Fed en de oorlog in Oekraïne”

Topman van ’s werelds grootste vermogensbeheerder ziet inflatie nog jaren hoog blijven

Ergernis over het vetorecht in de Europese Unie. Polen en Hongarije wekken ergernis door EU-besluiten op te houden met hun veto’s. Er gaan steeds meer stemmen op om de vereiste unanimiteit af te schaffen

Frontberichten

De Europese inflatiecijfers volgens HICP over mei 2022 zijn voor een groot deel bekend. De inflatie in de19 eurolanden is gestegen van 7,4% naar 8,1%, een nieuw record. Dat heeft het Europese statistiekbureau Eurostat dinsdag in een flashraming bekendgemaakt. De prijsstijgingen van nu zijn gerelateerd aan die van een jaar geleden toen de inflatie 2% was. Nederland daalde naar 10,2%, maar bleef in de dubbele cijfers, Griekenland noteerde 10,7%, Slowakije 11,8%, Letland 16,4%, Litouwen 18,5%, Estland 20,1%, België 9,9%, Luxemburg 9,7% en Duitsland 8,7%, Spanje 8,5%, Italië 7,3% en Zwitserland 2,3%.

Overwegingen

Jamie Dimon, de CEO van JPMorgan, is naar eigen zeggen de Amerikaanse bank aan het voorbereiden op “een economische orkaan.” “Ik raad andere investeerders aan om hetzelfde te doen”, zegt hij in een interview met de Amerikaanse nieuwssite CNBC. Dimon kijkt niet bepaald door een roze bril naar de toekomst. Volgens hem staat er de Amerikaanse economie een enorm turbulente periode te wachten. In een interview met CNBC heeft hij het onder meer over het geldbeleid van de Federal Reserve. De Amerikaanse centrale bank (FED) heeft dit jaar al twee keer de rente verhoogd. Tijdens de jongste rentevergadering werd er zelfs beslist om de rente te verhogen met 50 basispunten in plaats de gebruikelijke 25. Dat heeft er toen tot geleid dat de aandelenmarkten fors naar beneden zijn getuimeld. Intussen hebben ze al een groot deel van dat verlies weggewerkt. “Op dit moment ziet alles er goed uit, iedereen denkt dat de Fed de situatie onder controle heeft”, merkt de CEO van JPMorgan op. “Maar er lonkt een orkaan aan de horizon.” Hij maakt zich onder meer zorgen over het feit dat de Amerikaanse centrale bank binnenkort zal starten met het afbouwen van haar balans van zo’n $95 mrd. De zogenaamde quantitative tightening (QT) staat voor deze maand gepland. “We hebben nog nooit zo’n QT gehad, dus je kijkt naar iets wat in de geschiedenisboeken zal terechtkomen”, gaat Dimon verder. Volgens hem waren de negatieve rentevoeten die de Federal Reserve tijdens het soepele geldbeleid, ook wel quantitative easing (QE) genoemd, gehanteerd heeft een grote vergissing. “Hoe dan ook hebben de centrale banken nu geen andere keuze dan aan de handrem te trekken. Er is te veel geld gestroomd naar de economie. Ze moeten wat liquiditeit wegnemen om onder meer de speculatie te stoppen en de huizenprijzen te verlagen”, verduidelijkt hij. Ook de oorlog in Oekraïne en de impact daarvan op de grondstof- en olieprijzen baart de CEO zorgen. Hij sluit niet uit dat de olieprijs kan stijgen tot $150 of zelfs $175 per vat. De prijs voor een vat WTI-olie, de referentie voor alle olie afkomstig uit Noord- en Zuid-Amerika, schommelt op dit moment rond de $115. “We nemen niet de juiste maatregelen om Europa te beschermen tegen wat er op korte termijn met olie gaat gebeuren”, voegt Dimon er nog aan toe.Hij is niet de eerste grote naam uit de economische wereld die onheilspellende voorspellingen doet. Zo zei David Malpass, president van de Wereldbank, onlangs dat het moeilijk wordt om een wereldwijde recessie te vermijden. “Het idee van een verdubbeling van de energieprijzen alleen is voldoende om een recessie te veroorzaken”, klonk het tijdens een evenement van de Amerikaanse Chamber of Commerce. Lloyd Blankfein, de voormalige CEO van Goldman Sachs, zei midden mei dat de kans zeer groot is dat de Verenigde Staten in een recessie terechtkomen. ““Als ik een groot bedrijf zou leiden, zou ik er zeer goed op voorbereid zijn. Als ik een consument was, zou ik erop voorbereid zijn”, luidde zijn betoog. (Bron: CNBC/BusinessAM) De OPEC+ landen gaan in juli de helft meer olie te gaan oppompen, is deze week besloten. Het betreft om Iran, Irak, Koeweit, Saoedie-Arabië, Venezuela, Libië, VAE, Algerije, Nigeria, Gabon, Angola, Equatoriaal-Guinea en Congo-Brazzaville. Verder + landen Rusland en Mexico. Niet meedoen zijn de VS en Canada. De waarschuwing van Jamie Dimon komt voor de lezers van dit blog, niet als een verrassing. Zij kennen mijn standpunt over ‘de orkaan’.

Doemprofetieën zijn tegenwoordig schering en inslag in de financiële sector. De wereldeconomie wordt dan ook geteisterd door recordhoge geldontwaarding en geopolitieke onrust. Toch valt een voorspelling van het hoofd van ’s werelds grootste vermogensbeheerder, die op ultimo maart ongeveer $9.600 mrd onder beheer had, niet zomaar weg te wuiven: anticiperen op trends is de corebusiness van BlackRock. CEO Larry Fink verwacht dat de wereldwijde inflatie nog een aantal jaren hoog zal blijven. De stokkende productieketens ziet hij als katalysator. De crisis “is verergerd door COVID-19 en lockdowns in verschillende delen van de wereld”, stelde de 69-jarige Fink in een uitzending van Bloomberg Television. “De economie is meer gedreven door het aanbod.” Ook heeft de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, in haar eentje niet de middelen om alle aanbodproblemen in de hele economie op te lossen, opperde Fink. Onder meer daarom ziet hij de volatiliteit op de aandelenmarkten aanhouden. Angst zal voor meer marktturbulentie zorgen, klonk het. Niettemin heeft BlackRock “geen enorme herindeling van activa door onze beleggers gezien”, haastte de topman zich nog te zeggen. Fink had al eerder gezegd dat de oorlog in Oekraïne diepgaande veranderingen in de wereldeconomie teweeg zou brengen. Bedrijven en regeringen zouden gedwongen worden hun afhankelijkheid van buitenlandse markten te heroverwegen en meer uit te geven om hun capaciteiten ter plaatse op te voeren. “De Russische invasie in Oekraïne heeft een einde gemaakt aan de globalisering die we de afgelopen drie decennia hebben gekend”, schreef hij in zijn brief aan de aandeelhouders dit jaar. De inflatie zal ook hoog blijven naarmate de economie overgaat op groenere energiebronnen, stipte hij aan. Bedrijven hebben dit jaar, in het licht van de energietransitie, meer informatie over hun emissies vrijgegeven, aldus Fink. BlackRock is echter geen voorstander van prescriptieve besluiten van aandeelhouders inzake het klimaatbeleid. Fink merkte daarover op dat vermogensbeheerders niet verantwoordelijk zouden moeten zijn om ervoor te zorgen dat de bedrijven in hun portefeuille hun deel doen om de planeet te beschermen. “Ik wil niet de milieupolitie zijn”, zei Fink. “Het is verkeerd om de privésector te vragen” om zo’n rol op zich te nemen, klonk het. BlackRock zorgde afgelopen voorjaar wel voor ophef toen het stemde voor de vervanging van drie directeuren van ExxonMobil, “vanwege de onwil van de oliegigant om snel over te stappen op schonere energiebronnen”. De steun van de investeringskolos aan “een kleine milieuactivist” bij Exxon was voor critici aanleiding genoeg om het bedrijf ervan te beschuldigen zich achter linkse doelen te scharen, schreef toen de Wall Street Journal. Wil Fink met zijn bovenstaande uitspraken af van het etiket van progressief activist dat sommigen hem gaven? “Wij richten ons op duurzaamheid, niet omdat we milieuactivisten zijn, maar omdat we kapitalisten en zaakwaarnemers zijn voor onze klanten”, verdedigde de topman zich in een eerder schrijven. Finks Bloomberg-interview viel een dag nadat JPMorgan-CEO Jamie Dimon de beleggers aanmaande om zich voor te bereiden op een ‘economische orkaan’ Eerder trad John Waldron, operationeel directeur bij Goldman Sachs, Dimon bij en voorspelde ook hij “ongezien” moeilijke economische tijden. (bron: BusinessAM) BlackRock stelt dat een wereldwijde inflatie nog jaren kan duren, JPMorgan waarschuwt voor een ‘economische orkaan’ en Goldman Sachs over ‘ongezien moeilijke economische tijden’. Maar war ik elders in dit blog al schrijf hangt alles af van van de omvang en de snelheid waarvan de overtollige liquiditeiten door de centrale banken, ook de Japanse, worden afgebouwd. We zien deze week de commerciële rentetarieven weglopen van de beleidsrentes van de de centrale banken als de ECB, de FED en de BoE. Dat is een signaal aan de monetaire autoriteiten, maar geven die eraan gehoor?

Ook de crisis van eind tachtiger jaren werd lang ontkend; door het bewust en onbewust negeren van signalen bleken Nederland en trouwens ook de rest van Europa er niet op te zijn voorbereid. Nu klinken er weer alarmerende berichten over nieuwe covid-varianten, maar van enige urgentie lijkt ook nu geen sprake. Minister Kuipers wil terecht niet het risico lopen dat er geen wetgeving klaarligt, als zich een nieuwe covid-uitbraak aandient. Maar de Eerste Kamer stemde vorige week de tijdelijke wetgeving weg die uiteindelijk adequaat reageren op de crisis mogelijk maakte. Ik begrijp dat de Eerste Kamer moeite heeft met het opschorten van burgerlijke vrijheden op basis van tijdelijke wetgeving, maar tegelijkertijd weet ik dat deze afwijzing ons bij de volgende covid-uitbraak terug naar af brengt.

Realiseren politici zich eigenlijk wel dat we te maken hebben met een hele serie, elkaar versterkende crises? Want ik hoor vooral algemeenheden over de zich razendsnel ontwikkelende energiecrisis, de voedselcrisis en de economische crisis die worden aangejaagd door oorlog en geopolitieke verandering. Wat ik als kiezer vooral zie, is collectieve hysterie over onbeduidende zaken als gewiste sms’jes van de premier. Kamerleden vinden dat door die kwestie het vertrouwen in de politiek afneemt. Wat bij mij het vertrouwen doet afnemen, is dat politici gewin trachten te halen uit een ondergeschikte kwestie en niet dezelfde ongerustheid tonen over komend onheil. Kennelijk is een sms’jes-affaire voor het gemiddelde Kamerlid makkelijker scoren. Maar als het complexer wordt haken ze af of wassen hun handen in onschuld. Tegelijkertijd zie ik wensdenken dat het vinden van een oplossing moeilijk maakt. Zo hopen we kennelijk dat Poetin zich met het afbouwen van de gasleveranties aan ons tijdpad zal houden. De EU mikt nu op 2027, Nederland op het eind van dit jaar. Vergeten schijnt te worden dat gas, evenals voedsel, voor Poetin een wapen is waarmee hij Europa kan ontwrichten. Dus kan hij de kraan dichtdraaien wanneer ons dat het hardst raakt. Wat gaan we dan doen? Moreel verontwaardigd worden? Een commissie benoemen? Ik hoorde PvdA-Kamerlid Joris Thijssen betogen dat de industrie nu maar eens zijn verantwoordelijkheid moet nemen en met een plan moet komen. Ik hoor activisten roepen dat Poetin zo snel mogelijk de kraan dicht moet draaien, want dat jaagt de energietransitie aan. Maar de industrie zet vraagtekens bij de haalbaarheid van de plannen. Evenals gerenommeerde experts overigens. Haalbaarheid is kennelijk geen issue meer. Mogelijke reacties van Poetin worden intussen onvoldoende meegenomen. Geen woord over de complexiteit van de aanvoerketens en internationale afhankelijkheden. En geen woord over mogelijke sociale onlusten als gevolg van inflatie en tekorten. Een economische recessie lijkt kennelijk ver weg, ook al storten de beurzen in. In plaats van naar toekomstige crises te kijken wordt het wantrouwen aangejaagd en het broodnodige leiderschap ondermijnd. De Dijk had gelijk. (bron: Trouw) Een interessante column met een brede kijk op de huidige ontwikkelingen. Ja, ik onderschrijf wat hij stelt over de sms-affaire van Rutte, maar het tekent ook de wijze waarop de premier vorm geeft aan zijn leiderschap. Wat hij schrijft over de relatie van de gevolgen van de corona-pandemie, de ontregelde aanvoerlijnen van goederen uit andere delen van de wereld, de groeiende energie-, voedsel en economisch crisis, in relatie tot geo-nationale spanningsvelden en de oorlog in Oekraïne, spreekt mij aan. Ik relateer dat ook aan het financieel/monetaire beleid en de sociaal/maatschappelijke gevolgen ervan. De problematiek is vele malen groter dan het kabinet Rutte IV ons voorschotelt.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 3 juni 2022, week 2022/22: AEX 700,69; Bel 20 3.881,51; CAC40 6.485,30; DAX 14.460,09; FTSE 100 7.532,95; SMI 11.529,16; RTS (Rusland) 1.199,55; SXXP (Stoxx Europe) 440,09; DJIA 32.899,70; NY-Nasdaq 100 12.5498,36; Nikkei 27.761,57; Hang Seng 21.055,75; All Ords 7.472,40; SSEC Shanghai 3.195,46; €/$1.0720; BTC/USD (Bitcoin) $29.640,30; troy ounce goud $1.851,30, dat is €55.532,79 per kilo; 3 maands Euribor -0,328%; 1 weeks -0,566%; 1 mnds -0,538%; 10 jaar Japan 0,2313%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,999%; 10 jaar Duitse Staat 1,275%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,569%; 10 jaar Franse Staat 1,801%; 10 jaar Belgische Staat 1,879%; 10 jaar VK 2,155%; 10 jaar Spanje 2,42%; 10 jaar VS 2,9474% en Italië 3,373%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,339.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden flat ten opzichte van een week eerder. De AEX sloot de week af net >700 grens. De kapitaalmarktrentes noteerden fors hoger voor het 10-jarig papier, ca 30 basispunten en hoger voor het 30-jarig ca 20 basispunten. De euro noteerde deze week onveranderdr. Goud steeg weer wat. De bitcoin steeg licht. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Japan 1,0262%; Zwitserland 1,151%; Duitsland 1.509%; Nederland 1,754%; Frankrijk 2,324%; VK 2,414%; Canada 2,9522%; Spanje 3,001%; VS 3,1078% en Italië 3,713%.


											
Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.