UPDATE 02/03 05 2020/528 Corona-besmettingen dalen snel

Frontberichten

Door de corona-crisis dreigt de schuld in een aantal eurolanden zo hoog op te lopen, dat een nieuwe financiële crisis op de loer ligt. Zodra de situatie rond corona weer normaliseert, wordt de kans heel groot dat zwakke eurolanden met zware staatsschulden worden opgezadeld, die mogelijk onhoudbaar zullen blijken te zijn. (bron: DFT)

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg schrijven dit weekend in hun column op DFT over: Nederland zit in de kopgroep van landen die te maken krijgt met een forse economische krimp en een hoog oplopende werkloosheid. Deze koppositie heeft vooral te maken met het feit dan we een open economie hebben en een handelsland zijn en daarmee voor een belangrijk deel ons brood verdienen. Door de recessie is de handel in de wereld sterk teruggevallen, waardoor onze schatkist minder inkomsten ontvangt en ook onze werkloosheid oploopt. In steeds meer landen worden maatregelen getroffen om de economie die vanwege het coronavirus is stilgelegd van het slot te halen. Bovendien lanceren landen ook al plannen om hun economie aan te jagen. Als we naar de bedragen kijken die de EU-landen tot op heden hebben uitgegeven, zit Nederland in de achterhoede. Ook daarom neemt de politieke druk op premier Mark Rutte toe om snel een regeling te treffen om onze economie weer te laten draaien. Voorlopig gaat het daarbij om te kunnen starten met bedrijfsactiviteiten die passen binnen de anderhalve-metereconomie. Ondanks alle creatieve oplossingen is de conclusie dat voor de meeste bedrijven de anderhalve-metereconomie niet rendabel is. Veel ondernemers krijgen ook te maken met concurrerende bedrijven uit andere landen die van hun regeringen niet alleen meer ruimte hebben gekregen maar ook gestimuleerd worden om met de economische toekomst van morgen aan de slag te gaan. Zogenoemde start-ups en scale-ups spelen daarbij een belangrijke rol. Deze groeibedrijven vallen op door hun innovatiekracht en het scheppen van banen, maar ook door hun aantrekkingskracht op jonge talenten wereldwijd. Om die reden hebben onder meer Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk recent miljarden uitgetrokken om deze jonge bedrijfjes te ondersteunen. Recent heeft ook ons land voor deze ondernemers een speciaal overbruggingskrediet van 100 mln beschikbaar gesteld. De kritiek vanuit de start-up-wereld is dat het hier om een kredietregeling gaat met bureaucratische procedures. Succesvolle buitenlandse regelingen laten zien dat deze bedrijfjes behoefte hebben aan een simpele regeling, mogelijkheden voor aandelenkapitaal en fiscale stimulansen daarvoor, samenwerking en begeleiding door ervaren ondernemers en uitstel van belastingen voor bijvoorbeeld de eerste drie jaar. Daarmee kun je internationaal scoren. In de praktijk zien we dat veel starters landen opzoeken met het ’beste startklimaat’ en Nederland hoort daar niet bij. Met het steunpakket voor bedrijven en werknemers heeft het kabinet Rutte III terecht veel lof geoogst. Maar dit pakket biedt geen perspectief voor de economie van morgen. Daarover wordt zowel binnen als buiten politiek Den Haag verschillend gedacht. Aanhangers van een ’betere wereld’ menen dat door de coranacrisis het politieke beleid in veel landen positief zal veranderen: zoals meer nadruk op een ambitieus klimaatbeleid, minder ongelijkheid, en meer sociale zekerheid. Sceptici verwachten dat de wereld op hoofdlijnen niet veel zal veranderen op het moment dat we het coronavirus onschadelijk hebben gemaakt. Velen beschouwen de huidige crisis als een goed moment om belangrijke hervormingen door te voeren die tot een ’betere wereld’ moeten leiden. Dit zien we ook terug bij de extra voorwaarden die gesteld worden aan bedrijven die staatssteun ontvangen. Zo maakt vakbond CNV zich zorgen dat deze hervormingsdiscussie veel banen gaat kosten. Deze bond ergert zich bijvoorbeeld aan de eis van D66 dat KLM om in aanmerking te komen voor staatssteun niet meer mag vliegen voor overbodige zonnige vakantietrips. Politiek Den Haag lijkt nog onvoldoende te beseffen dat wij voor onze groei en werkgelegenheid sterk afhankelijk zijn van ontwikkelingen in het buitenland. Deze landen varen hun eigen koers en trekken zich niets aan van Haagse hervormingen. Daarbij valt ons ook op dat we nog geen voorstellen hebben gezien hoe deze gefinancierd gaan worden. Onze schatkist is leeg (een verwacht begrotingstekort van circa 12% bbp) en een staatsschuld die oploopt op tot boven de 60% bbp. Alleen met een aantrekkende economie is er hoop op verbeteringen. In de Haagse politiek leeft nog steeds de gedachte dat ons land tot de sterkste economieën van Europa behoort. Tot voor kort was dat ook zo, maar door verschillende ontwikkelingen (zie hierna) zijn we deze positie kwijtgeraakt. Op belangrijke mondiale economische ranglijsten, zoals op het terrein van innovaties, R&D, handelsland en hoger onderwijs zijn we weggezakt en de kans op een verdere daling neemt toe door de mondiale opmars van ’ieder voor zich’. De coronacrisis laat zien dat de meeste landen voor zichzelf kiezen (ieder voor zich) en dat past in de mondiale trend van anti-globalisering en anti-vrijhandel. Landen kiezen voor eigen nationale belangen waarbij eigen bedrijven en werknemers worden bevoordeeld en handelsbelemmeringen worden ingevoerd. Ik wil hier nog wel enkele kanttekeningen plaatsen. De stap naar eco 4.0 is veel meer omvattend dan jonge ondernemers aan het werk te zetten. Niet onbelangrijk maar het is een onderdeel van een veel dieper en veelomvattender project op weg naar de maatschappij voor morgen en overmorgen. Economie is daarvan een (belangrijk) onderdeel, maar er zijn sociaal/maatschappelijke en politieke zaken die gelijktijdig moeten worden ingericht. De wereld vóór corona komt niet meer terug, de wereld na corona zal er heel anders uit gaan zien. Daar moeten nog veel stappen voor worden gezet door leiders met een nieuw profiel. We moeten er rekening mee houden dat dat proces zal worden tegengewerkt door bestaande krachten die grote belangen hebben de situatie van vóór corona te behouden.

De coronacrisis heeft de Duitse toerismesector hard geraakt, zegt voorzitter Reinhard Meyer van brancheorganisatie DTV. De gevolgen van de corona-maatregelen hebben de Duitse toerismebranche volgens Meyer in april en maart bij elkaar €24 mrd gekost. Vanwege de uitbraak zijn buitenlandse toeristen tijdelijk niet meer welkom in Duitsland. Ook zijn campings en hotels gesloten en zijn grote evenementen uitgesteld of afgelast. Meyer verwacht dat de toerismesector maar mondjesmaat zal herstellen. Zo verwacht hij dat het pas aan het eind van de zomer onder strikte voorwaarden mogelijk is om weer dagtrips te maken. Zulke voorwaarden zijn nodig om volle stranden tegen te gaan. Als Duitsers zich massaal niet aan die voorwaarden houden en de regels weer verscherpt moeten worden, dan zou dat weleens het einde van de sector kunnen betekenen, waarschuwt Meyer. “We moeten erg gedisciplineerd zijn”, zegt hij. Meyer pleit er daarom ook voor dat er streng gehandhaafd moet worden als de corona-maatregelen versoepeld worden. (bron: nu.nl)

Alleen als in het uitgaansleven poppodia en clubs de anderhalve-meter regel kunnen garanderen is er een mogelijkheid dat ze voor 1 september al open mogen. Volgens de grote Amsterdamse clubs is dat echter onmogelijk. Moeten draaien met een derde van de gasten is financieel verliesgevend. Het nachtleven is meer dan muziek en alcoholconsumptie.

De WHO moet zich op het ergste voorbereiden, zegt Trump: “Wie betaalt, bepaalt”. Trump: de WHO heeft zich laten ringeloren door Chinese desinformatie over het virus. De opstelling van de VS/Trump is zo agressief dat de WHO zich op het ergste moet voorbereiden. De VS houden de WHO bij haar nekvel door pas aan het einde van het jaar haar contributie te betalen. Maar anderzijds is dat China op dit moment meer leiderschap toont dan de VS en dat zegt ook wat voor de langere termijn.

De UEFA heeft aan de 55 Europese bonden, waaronder de KNVB, €236 mln uitgekeerd, €4,3 mrd per bond, voor het stilvallen van de competities door corona. Daarnaast vragen voetbalclubs financiële steun aan de overheid om deze crisis te overleven. Het ministerie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport komt met een noodfonds van €110 mln om de Nederlandse sportverenigingen te ondersteunen. Om te voorkomen dat verenigingen omvallen, komt het VWS met de financiële steun. Het bedrag is opgedeeld in 2 delen. €90 mln wordt gebruikt voor het kwijtschelden van de huur over de periode 1 maart tot 1 juni en de overige €20 mln gaat naar de sportverenigingen met een eigen accommodatie. (bron: NOS)

Minister van Engelshoven vraagt meer tijd om het relatief (luttele) bedrag van €300 mln voor de eerste 3 maanden voor de kunstsector te verdelen. In ieder geval zal ze voorkomen dat Nemo omvalt. Ze rekende de Kamer al voor dat 1200 bedrijven in de sector kunst en cultuur loonsubsidie krijgen, 90.000 zelfstandigen krijgen een uitkering en 70.000 bedrijven krijgen een eenmalige gift van €4000. Als iedereen daar gebruik van maakt gaat het al om €280.000. Het kabinet komt met een spoedwet waarin de Corona-noodmaatregelen worden vastgelegd waarin de noodverordeningen juridisch worden ondergebracht. De nieuwe wet moet de juridisch “onhoudbare”, “ondemocratische”, “ongrondwettelijke” noodverordeningen een wettelijke status geven. (bron: NOS)

De WHO onderzoekt of het coronavirus SARS-Cov-2 bij sommige kinderen een zeldzame en heftige ontstekingsreactie veroorzaakt. In een aantal landen zijn daarvan wat gevallen bekend geworden. Ook in Nederland zijn twee tieners op de ic beland met de onbekende ziekte. Ze hebben maagklachten en tekenen van hartfalen. Uit testen blijkt dat ze niet besmet zijn met een Covid-19-infectie. De verschijnselen lijken op symptomen van de ziekte van Kawasaki en die van toxische shock, maar zijn het niet. De Wereldgezondheidsorganisatie heeft bij kinderartsen wereldwijd aangedrongen op alertheid op de nieuwe ziekte.

De verkoop van nieuwe auto’s is in april fors gedaald. Er werden 15.575 nieuwe auto’s geregistreerd, 53% minder dan een jaar eerder, melden de RAI, BOVAG en RDC. Dat is een direct gevolg van de corona-crisis, zeggen de organisaties. Consumenten en bedrijven hebben weinig vertrouwen in de economie en bestelden nauwelijks nieuwe auto’s. (bron: NOS)

“Met 50% procent van de kennis moeten we 100% van de corona-besluiten nemen.” Die verzuchting van premier Mark Rutte half maart is bij uitstek van toepassing op de beslissing basisscholen op 11 mei weer te laten beginnen. Door nieuw onderzoek laait de discussie over kinderen als besmettingsbron weer op. Eén ding staat vast: kinderen onder de twaalf vertonen meestal geen symptomen van de ziekte, en worden zelden ernstig ziek. En daar stopt de consensus onder wetenschappers. Maar Chinees onderzoek, dat verscheen in wetenschappelijk tijdschrift The Lancet, komt tot een andere conclusie. Kinderen en volwassenen in de directe omgeving van corona-patiënten hadden precies dezelfde kans ook besmet te raken. Christian Drosten, een belangrijk adviseur van de Duitse regering, onderzocht de hoeveelheid virusdeeltjes in de keel van besmette volwassenen en kinderen. Die blijkt even groot, zo staat in de studie die hij online plaatste. In potentie zijn volwassenen en kinderen even besmettelijk, stelt hij. Natuurlijk moeten die deeltjes de keel van kinderen nog wel verlaten. Kinderen hoesten misschien minder vaak, maar ze zijn wel meer fysiek in het onderling contact, stelt Drosten. Mogelijk verspreiden ze zo toch het virus. (bron: Trouw)

De helft van de zorgmedewerkers zegt dat er nog steeds een groot tekort aan beschermingsmaterialen is, hoewel minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid stelt dat er inmiddels genoeg mondkapjes in Nederland zijn. In de wijkverpleging, verpleeghuizen en ggz geeft bijna 60% van de medewerkers aan dat er te weinig mondmaskers, schorten, brillen en handschoenen zijn. Beroepsvereniging V&VN heeft onder ruim 10.000 verpleegkundigen en verzorgenden een enquête gehouden over de werkomstandigheden. De helft van de respondenten zegt dat er op hun werkplek onvoldoende beschermende middelen zijn. De V&VN ziet echter weinig verbetering. “Het is schrijnend dat we na twee maanden nog steeds in deze situatie zitten,” zegt voorzitter Gerton Heyne. “De minister maakt zijn belofte niet overal waar.” Ruim een op de drie ervaart druk om zonder beschermingsmiddelen zorg te verlenen. Die druk komt ook van leidinggevenden, zegt een op de vijf. “Dat is verwerpelijk,” zegt Heyne. “Een werkgever die dwang toepast, hoort niet thuis in de zorg.” (bron: Parool)

President Trump heeft “bewijs gezien” dat het coronavirus is ontstaan in een laboratorium in de Chinese stad Wuhan. Op een vraag van een journalist zei Trump dat het mogelijk per ongeluk is gebeurd. Hij kwam niet met details om zijn bewering te ondersteunen. Over het algemeen wordt aangenomen dat het virus is ontstaan op een markt met wilde dieren in Wuhan, maar Amerikaanse inlichtingendiensten meldden eerder dat de lab-theorie wordt onderzocht. De Chinese ambassadeur in Nederland schrijft in het FD dat het een gerucht is dat door “onverantwoorde politici en media” wordt verspreid. (bron: NOS)

Met de verkiezingen in aantocht, voert president Trump de oorlogsretoriek tegen China verder op. Nu de schade van de uitbraak verder oploopt, groeit de roep onder zijn aanhang om verhaal te halen in Peking. Voor Donald Trump is het wel zo ongeveer duidelijk hoe het nieuwe coronavirus onder de mensen kwam. Hij heeft, zei hij donderdag, ‘heel betrouwbare’ inlichtingen gezien dat het ontsnapte uit een virologisch laboratorium in Wuhan. Maar wat dat voor inlichtingen zijn, ‘mag ik niet zeggen’. Die uitspraak zal bij zijn inlichtingendiensten niet goed zijn gevallen. Eerder die dag hadden die juist een verklaring uitgegeven waarin die conclusie nadrukkelijk niet getrokken werd. Ontsnapt uit een lab is een van de mogelijkheden, per ongeluk overgesprongen van dier op mens is een andere, ze kunnen nog niet te zeggen wat er werkelijk is gebeurd. (bron: Trouw)

Het aantal Fransen dat werk zoekt, is in maart met 7,1% toegenomen, meldt het Franse Ministerie van Werkgelegenheid. De toename van 246.100 werkzoekenden is de grootste stijging sinds de start van de metingen 24 jaar geleden. In maart zochten bijna drie keer zoveel Fransen naar werk dan in maart 2009, toen het vorige record werd gevestigd. Toen – midden in de kredietcrisis – steeg het aantal werkzoekenden binnen een maand met ruim 77.000. Volgens het ministerie hebben relatief veel flexwerkers zich in maart als werkloos geregistreerd. Ook lukt het veel werklozen momenteel minder goed om aan werk te komen, schrijft het ministerie. De economie van Frankrijk wordt hard geraakt door de maatregelen tegen de verdere verspreiding van het coronavirus. Volgens de laatste cijfers hebben inmiddels circa 863.000 Franse bedrijven bijna elf miljoen medewerkers met verlof gestuurd. (bron: nu.nl)
De Bank of Japan (BoJ), de Japanse centrale bank, heeft maandag beloofd zoveel staatspapier op te kopen als nodig is. Ook gaat de centrale bank meer bedrijfsobligaties opkopen. Op deze manier wil BoJ de Japanse economie stimuleren, die hard is geraakt door de coronacrisis. De centrale bank schrapt onder meer de limiet voor de opkoop van staatsobligaties, die stond op 80 biljoen yen (ongeveer €690 mrd) per jaar. Zo kan BoJ ongelimiteerd staatspapier opkopen. Ook verdubbelde de centrale bank de maximale hoeveelheid aan bedrijfsschulden die de bank mag dragen. “De verspreiding van het coronavirus, zowel hier als in het buitenland, raakt de Japanse economie hard”, verklaarde BoJ-voorzitter Haruhiko Kuroda na de bekendmaking. Eerder deze maand schreef de centrale bank dit jaar een krimp van 5% te voorzien voor de Japanse economie. “De economie zal de komende tijd nog stevig geraakt worden”, voegde hij daar maandag nog aan toe. Door de aanhoudende coronacrisis riep de Japanse premier Shinzo Abe vorige week toch nog de noodtoestand uit in het land. Hierdoor gingen veel winkels, cafés en restaurants alsnog dicht. Ook werden grote evenementen afgelast of uitgesteld en werd thuiswerken aangemoedigd.
(bron: nu.nl) Ik heb grote twijfels of met dit beleid het gewenste doel wordt bereikt. Bekend is dat Japanners bereid zijn ‘hun meester tot in de dood te volgen (junshi of oibara), door bereid te zijn Harakiri te plegen, een traditionele vorm van (collectieve) zelfmoord. In de Tweede Wereldoorlog pleegden Japanse piloten harakiri. Japanners kunnen heel slecht verlies accepteren. Dan spelen ze liever ‘alles of niets’. Het mag nooit het doel zijn dat een centrale bank zoveel macht naar zich toetrekt dat vrijwel alle financiële belangen daar worden ondergebracht. Ik stel dat omdat ik van mening ben dat dat beleid ook voor alle andere centrale banken geldt. De BoJ was al op weg om 50% van alle aandelen die verhandeld worden op de Nikkei op te kopen. Dat is heel ongezond op financieel/monetair terrein.

Vliegtuigbouwer Airbus heeft medewerkers in een brief gewaarschuwd zich voor te bereiden op bezuinigingen vanwege de coronacrisis. Het bedrijf zegt dat het voortbestaan van Airbus op het spel staat als er niet onmiddellijk actie wordt genomen. Daarom moet het bedrijf in de kosten snijden. In de brief aan zo’n 135.000 medewerkers schrijft algemeen directeur Guillaume Faury dat Airbus “met ongekende snelheid geld verliest”. Recentelijk verloor de vliegtuigbouwer meer dan een derde van de omzet. Volgens de algemeen directeur kan de situatie nog verder verslechteren. “Het voortbestaan van Airbus staat op het spel als we niet ingrijpen”, zegt hij. De maatregelen die tot nu toe zijn genomen zijn volgens Faury niet voldoende. Sinds halverwege maart staat de productie van het bedrijf echter zo goed als stil vanwege de coronacrisis. Veel luchtvaartmaatschappijen stellen de aanschaf van nieuwe toestellen uit vanwege de crisis. “Helaas zal de vliegtuigindustrie veel zwakker en kwetsbaarder dan voorheen uit deze situatie komen”, aldus Faury. (bron: nu.nl)

Vliegtuigbouwer Airbus zag in het eerste kwartaal €8 mrd wegvloeien ondanks kostenbesparende maatregelen. Het merendeel daarvan was als gevolg van de corona-crisis, al moest Airbus ook €3,6 mrd betalen aan een schikking in een zaak over omkoping. De volgens topman Guillaume Faury ‘ernstigste crisis in de luchtvaart ooit’ zorgde ervoor dat de omzet van Airbus uitkwam op €10,6 mrd tegen €12,5 mrd een jaar eerder. Het bedrijf leverde 122 vliegtuigen af wat een kwart minder was dan in de eerste drie maanden van vorig jaar. Wel kwamen er bestellingen voor 290 vliegtuigen binnen waardoor het orderboek voor lijnvliegtuigen nu 7650 toestellen bevat. Ook het aangepaste bedrijfsresultaat (ebit) halveerde, tot €281 mln. Netto was er een verlies van €481 mln, terwijl er vorig jaar nog €40 mln winst in de boeken stond. Onder meer een afschrijving op een samenwerkingsverband met communicatiebedrijf OneWeb, dat via een netwerk van satellieten internet wilde gaan aanbieden, maar in geldproblemen kwam, was daar debet aan. (bron: iex) Airbus is een paradepaardje van Europa. Ze kunnen met goed materiaal concurreren tegen Boeing. Trump zal alles in het werk stellen om Boeing te laten overleven, hoeveel dat ook kost. Het is nu zaak voor de EC om Airbus te ondersteunen en van de ondergang te redden.

Geen Pinkpop, geen Lowlands, geen Zwarte Cross en geen festivals op Koningsdag. Vanwege het coronavirus blijven zeker tot 1 september de pleinen leeg, de podia in de opslag en de artiesten thuis. 2020 is daarmee een rampjaar voor de hele evenementensector. Maar ook het festivalseizoen van 2021 is al in gevaar. Verzekeraars hebben sinds eind februari, nadat de eerste coronapatiënten in Nederland gemeld waren, de dekking bij een pandemie uit hun pakketten gehaald. Dat betekent dat organisatoren van evenementen zich daar voor volgend jaar niet meer tegen kunnen verzekeren. “Wij waren dit jaar gelukkig wel verzekerd tegen een pandemie”, zegt Jasper Coenen, mede-eigenaar van Elevation Events, een bureau dat onder meer de festivals Soenda, Smeerboel en het SOIA-festival organiseert, dat normaal gesproken op Koningsdag in Utrecht plaatsvindt. “Maar volgend jaar kan niemand zich daar meer tegen verzekeren.”

Organisatoren beginnen vaak al bijna een jaar van tevoren met het voorbereiden van evenementen, en dus ook met het maken van kosten. Coenen: “Zonder zo’n verzekering kunnen we niet werken.” (bron: NOS)

Europese banken hebben in het eerste kwartaal vanwege de coronacrisis miljarden opzij gezet voor leningen die mogelijk nooit terugbetaald worden. Bedrijven in sectoren die vanwege de lockdowns stil kwamen te liggen en oliebedrijven, die werden getroffen door de ingeklapte olieprijs, worstelen om aan hun verplichtingen te voldoen. De grote hoeveelheid voorzieningen trekt zijn wissel op de winstgevendheid, waarschuwen de banken. De grootste Europese bank, HSBC, zette vorig kwartaal $3 mrd opzij voor verwachte verliezen uit faillissementen. Dat is zo’n vijf keer meer dan een jaar geleden. Zo’n $600 mln betrof een lening aan een Singaporese oliehandelaar, die onlangs bescherming tegen zijn crediteuren heeft aangevraagd. HSBC, die veel zaken doet in Azië, waarschuwde dat verliezen vanwege Covid-19 en de zeer lage olieprijs dit jaar tot $11 mrd kunnen oplopen. Dat zal de winstgevendheid aanzienlijk raken, voorspelde de bank die zijn winst voor belastingen in de periode zag halveren tot $3,2 mrd. Santander, de grootste bank van Spanje, zette in de periode €1,6 mrd opzij voor verwachte verliezen uit niet-presterende leningen gerelateerd aan Covid-19. Dat is de grootste voorziening gerelateerd aan de crisis tot nu toe in continentaal Europa. Daardoor kelderde de nettowinst met ruim 80% tot €331 mln. De verliezen op slechte leningen bleven vorig kwartaal nog uit, meldde de bank. De Zwitserse UBS, waar ING-baas Ralph Hamers dit jaar de leiding overneemt, zag zijn voorzieningen voor verwachte verliezen meer dan vertienvoudigen. Toch bleef de omvang met $268 mln relatief klein vergeleken met zijn Europese branchegenoten. UBS, die vorig kwartaal met een hogere winst afsloot, stelt dat klanten die bij de bank lenen vaak relatief rijk zijn. Daardoor zullen ze minder snel omvallen. UBS maakt zich vanwege de coronacrisis meer zorgen over zijn kernactiviteiten, het beheren van geld voor vermogende klanten. Daar waarschuwt de bank voor dalende commissies. (bron: DFT)

Het vertrouwen dat producenten in de economie hebben, is door de coronacrisis gedaald tot het laagste niveau dat ooit is gemeten. Het CBS meldt dat het cijfer deze maand op -28,7 uitkomt. In maart was het nog +0,2. Nooit eerder sinds de metingen in 1985 begonnen is het vertrouwen in één klap zo sterk gedaald. Belangrijkste oorzaak is dat producenten verwachten dat de industriële bedrijvigheid de komende drie maanden nog verder zal dalen. Vorige week meldde het CBS al dat het consumentenvertrouwen de grootste val ooit heeft gemaakt, naar -22. (bron: NOS)

Ze zijn wanhopig en hebben honger. Inwoners van Libanon gaan de straat op, uit protest tegen de corruptie en het economische wanbeleid van de regering. Het land verkeert al langer in een crisis, maar door het corona-virus stapelen de problemen zich verder op. “Dit is een gigantisch drama.” Voedselprijzen zijn fors gestegen en mensen zien hun geld in rook opgaan. Met name de banken zijn tijdens de protesten het doelwit. Kantoorgebouwen worden in Tripoli met molotovcocktails bekogeld en ruiten zijn ingeslagen. Ordetroepen reageren met rubberkogels en traangas. De Libanese pond stort tegelijkertijd in, waardoor de gigantische onderklasse in Libanon haar laatste beetje geld ziet verdampen. “Dat is bijna niet voor te stellen. Als de munt bijna halveert, dan ben je dus de helft van je koopkracht kwijt. Dat betekent dat je de helft van je spaargeld kwijt bent. Dat is een gigantisch drama.” (bron: NOS) Het drama dat zich daar voltrekt komt niet geheel onverwacht. Het aantal vluchtelingen, voornamelijk Syriërs, maakt 1/3 uit van de bevolking van 4.4 inwoners en die belasting is veel te zwaar geweest voor dit landje. Dat heeft de economie niet kunnen trekken en dat breekt op op het moment dat corona uitbreekt. (bron: NOS)

De Nederlandse overheid staat niet garant voor de vouchers die luchtvaartmaatschappijen consumenten bieden voor een geannuleerde vlucht. Als een airline failliet gaat, zijn consumenten hun geld of voucher kwijt. Minister Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur) stelt dat een garantiefonds in Europees verband moet worden bezien. Maar dat is volgens de Consumentenbond een te lange weg.

Eerder liet de minister weten dat luchtvaartmaatschappijen, gezien de moeilijke omstandigheden waarin ze zich bevinden, vouchers mogen uitgeven voor geannuleerde vluchten. Normaal gesproken hebben reizigers recht op volledige vergoeding van hun ticket. Air France-KLM alleen al heeft naar schatting zo’n €3 mrd aan terug te betalen opbrengsten op de balans staan.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft vleesfabrieken en slachthuizen verplicht weer open te gaan of open te blijven om ervoor te zorgen dat er genoeg eten is in de Verenigde Staten. Dat heeft het Witte Huis bekendgemaakt. De vakbonden zijn tegen de heropening van de werkplaatsen, omdat ze bang zijn dat het nieuwe coronavirus zich snel kan verspreiden onder de werknemers. „Er staan hier levens op het spel”, aldus de vakbonden. „Je kunt van mensen niet verwachten dat ze hun leven riskeren om te gaan werken.” Trump ziet de voedselvoorziening als onmisbaar en de fabrieken zouden daar een belangrijk onderdeel van zijn. „De sluiting van vleesfabrieken bedreigt de productie van vlees en gevogelte. Zo wordt een onmisbaar stuk infrastructuur ondermijnd tijdens een nationale noodsituatie”, aldus de president. De aankondiging van Trump komt een aantal dagen nadat vleesverwerker Tyson Foods in een krantenadvertentie zei dat de voedselketen was „verbroken.” Veel vleesfabrieken zijn gesloten nadat medewerkers ziek werden en lokale overheden erop aandrongen dat de fabrieken zouden sluiten. (bron: DFT)

De Amerikaanse president Donald Trump verwacht op korte termijn weer door het land te gaan reizen. Trump zei dat hij komende week waarschijnlijk een bezoek aan Arizona brengt. De president heeft dergelijke reizen een maand lang moeten schrappen vanwege de uitbraak van het coronavirus. Trump stelde dat hij snel weer verkiezingsbijeenkomsten kriskras door de VS wil gaan houden. De Republikein zei dat hij behalve Arizona ook Ohio, een belangrijke staat in de verkiezingsstrijd om het presidentschap, „zeer snel” zal bezoeken. Tijdens het geplande bezoek aan Arizona zal er geen campagnebijeenkomst zijn, zei Trump, omdat het nog te vroeg is om mensen samen te laten komen in stadions. In Arizona bezoekt de president mogelijk een fabriek waar mondkapjes worden gemaakt, meldden ingewijden aan Reuters. In veel staten zijn lockdownmaatregelen van kracht. Trump presenteerde onlangs een plan om die stapsgewijs te gaan versoepelen om de economie weer op gang te brengen. De gouverneur van Florida Ron DeSanctis maakte bekend dat restaurants en bepaalde winkels in zijn staat vanaf volgende week weer open mogen gaan, met uitzondering van die in en rond miljoenenstad Miami. (bron: Telegraaf)

De economie in de Verenigde Staten is harder gekrompen dan verwacht. In het eerste kwartaal ging het om een daling van 4,8%, tegen een groei van 2,1% een kwartaal eerder, zo maakte de Commerce Department bekend. De Federal Reserve (Fed), de Amerikaanse centrale bank, kwam al met verschillende maatregelen. Zo werd half maart de rente verlaagd naar bijna nul en kwam de bank met verschillende steunpaketten, bijvoorbeeld om kleine en middelgrote bedrijven en lokale overheden aan leningen te helpen. Al deze maatregelen helpen amper. Sinds medio maart hebben ruim 30 miljoen Amerikanen een werkloosheidsuitkering aangevraagd. De klap mag in het eerste kwartaal dan groot zijn, in het tweede kwartaal is die naar verwachting nog harder. In drie weken tijd kwamen er in april al meer dan 16 miljoen werklozen bij. Het is de grootste stijging van werkloosheid sinds 2008. En ook in andere landen vallen klappen.

Wereldwijd gaan er in het tweede kwartaal 305 miljoen fulltime banen verloren, becijfert de International Labour Organization (ILO). Dat is ongeveer 10% van het totaal. Eerder ging de ILO nog uit van een stijging van 105 miljoen banen. In het eerste kwartaal ging het al om 130 miljoen banen ten opzichte van eind vorig jaar. Volgens de ILO lopen wereldwijd zo’n 436 miljoen bedrijven een ernstig risico door de verstoringen die de coronamaatregelen met zich meebrengen, becijfert de aan de VN gerelateerde arbeidsonderzoeksorganisatie. Meer dan de helft van die bedrijven, ongeveer 232 miljoen stuks, zijn winkels of groothandelsbedrijven.

De ILO wijst ook op de desastreuze gevolgen van coronamaatregelen voor werknemers in de informele economie. Dat zijn mensen die niet in de officiële economische cijfers worden meegeteld omdat ze bijvoorbeeld zwart werken of niet ingeschreven staan. In veel opkomende economieën geldt dit voor bijvoorbeeld straatverkopers en mensen die bruikbare spullen uit het afval verzamelen. Die mensen worden het hardst getroffen door de lockdown omdat ze geen vangnet hebben. (bron: RTL Nieuws)

Olie- en gasproducent Shell heeft in het eerste kwartaal van dit jaar de winst met 46% zien dalen. Het bedrijf verlaagt daarom voor het eerst sinds de jaren veertig het dividend, de winstuitkering aan aandeelhouders met 2/3. Voor Shell is dit een enorme stap. Het bedrijf ging er lang prat op nooit het dividend te hebben verlaagd sinds de Tweede Wereldoorlog. Topman Ben van Beurden noemt in een persbericht de reden daarvoor de verslechtering van de economische verwachtingen en enorme onzekerheid op middellange en lange termijn. Door de coronacrisis is de vraag naar olie ingestort. Consumenten nemen de auto niet meer en vliegtuigen staan aan de grond. Volgens schattingen van het Internationaal Energieagentschap (IEA) is hierdoor de vraag naar olie met 30% gedaald.

Lufthansa-piloten willen gedurende twee jaar tot 45% van hun salaris inleveren om de vliegmaatschappij te redden. Dat meldt vakbond Cockpit. De vliegmaatschappij heeft het moeilijk door de coronacrisis, net als veel concurrenten. De kosten lopen door, terwijl er geen geld binnenkomt. Als de piloten dit deel van hun loon inleveren, zou dat volgens de vakbond een bedrag van €350 mln opleveren om Lufthansa verder te helpen.

Sinds medio maart hebben ruim 30 miljoen Amerikanen een werkloosheidsuitkering aangevraagd, meldt het Amerikaanse ministerie van Arbeid. Omgerekend komt dat aantal neer op ruim 18% van de beroepsbevolking. Vorige week kwamen er ruim 3,8 miljoen aanvragen voor een werkloosheidsuitkering binnen. (bron: nu)

De Europese Centrale Bank (ECB) meldt dat ze het voor banken nog goedkoper gaat maken om geld te lenen vanwege de economische schade als gevolg van het corona-virus. Op de leningen komt namelijk een negatieve rente van 0,5%. Dat betekent dat de ECB banken gaat betalen om geld te lenen bij de centrale bank. Als ze dat geld op hun beurt weer uitlenen aan bedrijven, stijgt het naar 1%. De economie van de eurozone is in het eerste kwartaal met 3,8% gekrompen, maar het effect van het corona-virus zal in het tweede kwartaal vele malen groter zijn. Eerder kondigde de ECB al nieuwe maatregelen aan om de economische schade tegen te gaan. Zo gaat de centrale bank meer staatsobligaties opkopen en komen meer leningen in aanmerking voor het opkoopprogramma. (bron: nu) De Europese Centrale Bank heeft €3000 mrd klaarstaan aan goedkope leningen voor banken, tegen een negatieve rente tot -1 procent. Het is de bedoeling dat banken het geld doorsluizen naar bedrijven die vanwege de coronacrisis extra leningen nodig hebben. Volgens de ECB zal de crisis de economie hard raken, met een krimp van 15% in het tweede kwartaal. Het ‘pandemie-opkoopprogramma’ van de ECB van €750 mrd voor bedrijfs- en staatsobligaties wordt volgens de ECB-baas Christine Lagarde nu niet opgehoogd, maar als het nodig is kan dat wel gaan gebeuren. (bron: NOS) Het is echter maar zeer de vraag of met al deze maatregelen het beoogde doel wordt bereikt. De financiële markten reageerden teleurgesteld dat er geen nieuw opkoopprogramma werd aangekondigd. Ik wil maar zeggen ……….…………. welke belangen moeten hier beschermd worden? Er ligt een groot spanningsveld tot welke resultaten het monetaire beleid van de ECB gaat leiden. Er zijn geen modellen beschikbaar die een beleid aangeven waarmee uit de financieel/economische corona-crisis kan worden gekomen en er tegelijkertijd ook uit een zware recessie heerst? Dus bewandelt de ECB een weg van veel gratis geld in de markt pompen in de hoop alles weer op zijn pootjes terechtkomt. Dat is voor mij ijdele hoop. Al dat geld zal de waarde van de munt aantasten en in feite moeten devalueren. Maar dat laatste gebeurt niet want alle grote centrale banken doen hetzelfde. De escape is dat we naar een superinflatie gaan, waardoor al het overtollige geld wordt vernietigd en er een herstart komt met nieuw geld met een gezond rentepercentage. Dat betekent wel dat alle rijkdom van dit moment verdwenen is en we opnieuw gaan beginnen zoals Nederland op 26 september 1945, 4½ maand na afloop van de Tweede Wereldoorlog in Europa, een geldzuivering doorvoerde. Nederlanders ontvangen het Tientje van de minister van Financiën voor levensonderhoud, waartegenover stond dat ze al het oude geld moesten inleveren.

Na de WOII stond de Nederlandse samenleving er niet goed voor. Het eerste na-oorlogse kabinet (Schermerhorn-Drees) moest hier verandering in aanbrengen. De Nederlandse econoom en hoogleraar Pieter Lieftinck was minister van Financiën in dit kabinet. Door de Duitsers is gedurende de oorlog een enorme hoeveelheid geld in omloop gebracht. Dit doet de economie geen goed. In 1938 was in Nederland gemiddeld ongeveer 2,5 miljard gulden (giraal en chartaal) in omloop. Mei 1945 was dat in totaal ongeveer 11 miljard gulden. Waar de Duitsers tijdens de oorlog geconfronteerd waren met geldtekort, zorgden ze er voor dat het bankwezen gewoon nieuw geld beschikbaar stelde. De hoeveelheid geld die in omloop was, was enorm gestegen terwijl het nationaal inkomen was gedaald. Prijzen in de zwarte handel in de oorlog waren hierdoor enorm gestegen. Minister Lieftinck wilde daarom een geldsanering doorvoeren. Enkele maanden na de oorlog moesten alle Nederlanders hun geldbiljetten van honderd gulden verplicht inleveren bij de bank. Het bedrag werd vervolgens bijgeschreven op een geblokkeerde rekening. September 1945 moest de rest van al het papiergeld ingeleverd worden en werden alle tegoeden op bank- en girorekeningen geblokkeerd. Nederlanders wilden in de tussentijd echter toch graag boodschappen kunnen doen. Het ministerie gaf iedere Nederlander daarom een tientje, om de week, waarin al het geld werd geregistreerd en vernieuwd, te kunnen overbruggen. Zwart geld werd in deze week uit de omloop gehaald. Het ‘overbruggings-tientje’ dat Nederlanders ontvingen is de geschiedenis ingegaan als het beroemde ‘Tientje van Lieftinck’. Ik was tien jaar toen zich dat afspeelde. Het kan zo maar voorkomen dat de geschiedenis zich herhaalt.

Financieel/economische berichten (bron: iex)

De Nederlandse staat moet dit jaar vanwege de coronacrisis fors meer lenen dan eerder werd gedacht. Dat heeft het Agentschap van de Generale Thesaurie van het ministerie van Financiën (DSTA) bekendgemaakt. De totale financieringsbehoefte wordt nu ingeschat op €135,8 mrd. Begin januari werd nog voorspeld dat er in 2020 zo’n €42,7 mrd moest worden geleend. De forse bijstelling hangt samen met de voorjaarsnota die de overheid vorige week al naar buiten bracht. De overheid trekt momenteel flink de portemonnee, om de gevolgen van de coronacrisis te lijf te gaan. Blijft dat zo? Dat is niet zeker. Vorige week werd duidelijk dat het noodpakket van de overheid een flink gat in de begroting slaat. De maatregelen die ondersteuning bieden aan ondernemers en werkgevers kosten heel veel geld. Daardoor is het overheidstekort inmiddels opgelopen tot €92 mrd, of bijna 12% van het bbp. “Het is onmogelijk om dat uit te sluiten”, antwoordt Hoekstra op de vraag of hij volgend jaar bezuinigingen overweegt, in het Wekelijks gesprek met de minister van Financiën op RTLZ. “Maar het is nu niet aan de orde”, zegt hij. “We zijn juist het tegenovergestelde aan het doen.”

De Duitse luchtvaartreus Lufthansa kan rekenen op coronasteun uit Zwitserland. De overheid in Bern zal garant staan voor omgerekend €1,2 mrd aan leningen voor de Zwitserse tak van Lufthansa. Het concern heeft in meerdere landen aangeklopt voor steun. De Duitse regering en Lufthansa hebben nog altijd geen overeenstemming bereikt over een noodpakket om de maatschappij door de crisis te loodsen. De luchtvaartreus zei eerder ernaar te streven deze week een reddingspakket ter waarde van maximaal €10 mrd rond te hebben. De gesprekken met Berlijn verlopen lastig omdat Lufthansa weinig heil ziet in overmatige overheidsinvloeden. Concurrent Air France-KLM kreeg vrijdag toezeggingen van de Franse en Nederlandse overheid voor steun tot €11 mrd. Maar daaraan hebben politici strenge voorwaarden verbonden. Zo mag KLM voorlopig geen bonussen, winsten of dividend uitkeren. Daarnaast moet er behoorlijk gesneden worden in de kosten.

Het aantal in behandeling genomen woningverkopen in de Verenigde Staten is in maart onder druk van de coronacrisis met 20,8% afgenomen ten opzichte van de voorgaande maand. In februari gingen deze aanstaande of voorlopige woningverkopen nog met een bijgestelde 2,3% omhoog.

Deutsche Bank heeft vanwege mogelijke kredietverliezen, deels als gevolg van de coronacrisis, €506 mln opzij gezet. Dat meldde de grootste bank van Duitsland bij de publicatie van zijn kwartaalcijfers.

Volkswagen heeft in de eerste drie maanden van het jaar bijna een kwart minder auto’s afgeleverd dan een jaar eerder. Het nieuwe coronavirus en maatregelen om de virusuitbraak in te dammen raakten de verkopen van de autofabrikant op verschillende vlakken. Zo moest het concern veel van zijn fabrieken sluiten en waren veel dealers gesloten.

Mercedes-moeder Daimler verkocht in het eerste kwartaal minder voertuigen. De omzet kwam dan ook lager uit en de winst kelderde. Daimler verwacht dat de verkopen, omzet en het bedrijfsresultaat dit jaar alle drie lager uitvallen dan vorig jaar als gevolg van de coronacrisis. In de eerste drie maanden van het jaar verkocht Daimler 644.300 auto’s, bedrijfswagens, vrachtwagens en bussen, een daling van 17% ten opzichte van een jaar eerder. De omzet daalde tot €37,2 mrd, de nettowinst kwam uit op €168 mln. Een jaar eerder behaalde Daimler nog een winst van €2,1 mrd.

De inflatie in Duitsland is in april uitgekomen op 0,8% op jaarbasis, van 1,4% in maart. Dat meldde het Duitse federale statistiekbureau op basis van een voorlopig cijfer. Op maandbasis stegen de Duitse consumentenprijzen met 0,3%, tegen een plus van 0,1% een maand eerder. Op basis van de Europese geharmoniseerde meetmethode kwam de Duitse inflatie ook uit op 0,8% op jaarbasis, tegen 1,3% in maart.

De Duitse regering gaat uit van een krimp van de economie met 6,3% dit jaar als gevolg van de coronacrisis. Dat blijkt uit de voorjaarsraming die de Duitse minister van Economie Peter Altmaier presenteerde. Voor volgend jaar rekent de regering op een groei van 5,2%. Pas in 2022 verwacht Berlijn dat de economie weer op het niveau is van voor de virusuitbraak. De recessie veroorzaakt door de corona-maatregelen bereikt zijn dieptepunt in het lopende kwartaal, verwacht het Duitse ministerie van Economie. Daarna moet de economische activiteit weer toenemen als de lockdown geleidelijk versoepeld kan worden. Duitsland rekende voor de crisis nog op een economische groei van 1,1%. Door de maatregelen om verspreiding van het virus tot staan te brengen, krijgt de economie echter zware klappen. Duitsland trok meer dan €1000 mrd uit om de economie te ondersteunen. De aanname van een economische krimp van slechts 6,3% komt uit het meest optimistische scenario, ervan uitgaande dat de corona-beperkingen over 3 maanden zijn ingetrokken. Als die langer gehandhaafd moeten blijven stijgt de economische krimp excessief,

Het vertrouwen in de economie in de eurozone is in april in recordtempo gedaald ten opzichte van de voorgaande maand. Door de uitbraak van het nieuwe coronavirus zijn zowel consumenten als alle bedrijfssectoren veel pessimistischer geworden over de economische omstandigheden. Onder andere in Nederland verslechterde het sentiment sterk, meldt de Europese Commissie op basis van een maandelijkse enquête. De economische vertrouwensindex van de Europese Commissie voor de eurolanden daalde met 27,2 punten tot een stand van 65,8 punten. In de gehele Europese Unie ging de graadmeter met 28,8 punten omlaag tot 65,8 punten. Dat is de sterkste daling van maand op maand sinds de enquête in 1985 voor het eerst werd uitgevoerd. Vooral ondernemers in de de dienstensector en winkeliers werden ten opzichte van maart flink pessimistischer. Zij kampten in veel Europese landen met verplichte sluitingen om de uitbraak van het corona-virus te beteugelen. Ook het consumentenvertrouwen daalde sterk.

Kredietbeoordelaar Moody’s verwacht voor dit jaar een veel sterkere krimp van de economie van de eurozone dan bij de vorige prognose een maand geleden. Het ratingbureau stelde zijn prognoses voor de economieën van alle G20-landen naar beneden bij. Op China, India en Indonesië na verwacht Moody’s nu krimp voor dit jaar. Volgend jaar is er sprake van herstel in alle landen. De economie in de eurozone krimpt dit jaar met 6,5%, verwacht Moody’s. Ongeveer een maand geleden ging de kredietbeoordelaar nog uit van een negatieve groei van 2,2%. Volgend jaar zou de economie van de eurozone dan met 4,7% groeien. Ook dat is meer dan de 2% waar Moody’s in maart van uit ging. Ook over grote Europese economieën als Duitsland (dit jaar min 5,5%), het Verenigd Koninkrijk (min 7%), Frankrijk (min 6,3%) en Italië (min 8,2%) werd Moody’s negatiever. De economie van de Verenigde Staten krimpt dit jaar met 5,7%, verwacht Moody’s nu, met een groei van 4,5% in 2021. De Chinese economie groeit nog wel dit jaar, maar blijft met een percentage van 1% ver achter bij de groeipercentages van de afgelopen jaren. Ook India en Indonesië hebben geen last van krimp, maar de economie van die landen zal volgens Moody’s dit jaar slechts 0,2% groei doormaken.

De economie van de Verenigde Staten gaat duidelijk gebukt onder de coronacrisis. In het eerste kwartaal van dit jaar kromp de economie met 4,8%, tegen een groei van 2,1% een kwartaal eerder. Dat meldde de Amerikaanse overheid op basis van een eerste raming. Het vertrouwen van Amerikaanse consumenten in de economie is in april onderuit gegaan. Dat maakte marktonderzoeker Conference Board bekend. Amerikanen maken zich onder meer zorgen over de arbeidsmarkt en de inkomens van huishoudens als gevolg van maatregelen om de corona-uitbraak in de Verenigde Staten onder controle te krijgen. De graadmeter die het vertrouwen weerspiegelt, noteerde een stand van 86,9 wat het laagste niveau sinds 2014 betekent. De daling van maart naar april was bovendien de sterkste in 47 jaar. In maart daalde het consumentenvertrouwen nog minder hard dan verwacht naar een herzien cijfer van 118,8. Eerder was daar een stand van 120 gemeld.

De Europese Commissie stelt een pakket maatregelen voor om het banken gemakkelijker te maken aan huishoudens en het midden- en kleinbedrijf te lenen. De tijdelijke versoepeling van de regels in verband met de coronacrisis zijn volgens EU-commissaris Valdis Dombrovskis (Financiën) nodig “opdat banken de geldkraan openhouden”. Minder strenge kapitaaleisen kunnen zo potentieel €450 mrd extra leencapaciteit opleveren. Volgens de Let waren de banken bij de financiële crisis “deel van het probleem” maar zijn ze nu “deel van de oplossing”. “We moeten de maximale flexibiliteit van de bankregels gebruiken”. De sector wordt gevraagd af te zien van bonussen en dividenduitkeringen en vrij kapitaal te gebruiken om kredieten te verlengen of voor andere urgente financiering te zorgen voor bedrijven in nood. Ook wordt een aantal administratieve verplichtingen opgeschort en wordt flexibel omgegaan met de berekening van de voorzieningen op de balans. Dombrovskis riep het Europees Parlement en de lidstaten op zijn voorstellen snel goed te keuren zodat ze ten laatste in juni van kracht worden.

Autofabrikant Ford heeft in het eerste kwartaal een miljardenverlies geleden als gevolg van het coronavirus. De fabrieken van het bedrijf lagen deels stil en klanten stelden de aankoop van een nieuwe auto uit. Bovendien gaf het bedrijf geld uit aan het opzetten van een fabricagelijn voor beademingsapparatuur. Omdat de gevolgen van de virusuitbraak in de Verenigde Staten na maart nog groter werden, verwacht Ford in het huidige kwartaal een nog groter verlies. Ford zag de omzet in de eerste drie maanden van het jaar met 15% dalen tot $34,3 mrd. Onder de streep resteerde een verlies van $2mrd. Voor het tweede kwartaal denkt financieel directeur Tim Stone van de automaker dat het aangepaste bedrijfsresultaat (ebit) uitkomt op een verlies van €5 mrd. Dat verlies bedroeg in de eerste drie maanden nog $600 mln, waarbij het coronavirus goed was voor een negatief effect van $2 mrd.

Wil KLM nog wel verder met Air France of willen ze zich aansluiten bij Lufthansa?

Binnen KLM wordt er mee rekening gehouden dat de corona-crisis een einde kan maken aan de samenwerking met Air France, schrijft het Financieele Dagblad. De top van KLM is er niet van overtuigd dat het Air France zal lukken om drastisch in de kosten te snijden. Dat is zeker het geval nadat de Franse staat aan Air France een lening van €7 mrd heeft verstrekt. “Dat versterkt de positie van de overheid, ten nadele van de bedrijfstop”, haalt het FD een betrokkene aan. De verstandhouding tussen de Nederlanders en de Fransen binnen het concern verslechterde de laatste jaren. Vorig jaar was er nog onenigheid over de herbenoeming van Pieter Elbers als topman van KLM. Er is irritatie dat de Fransen de lakens uitdelen. De resultaten van KLM, dat qua omzet een maatje kleiner is dan Air France, zijn al jaren veel beter dan bij Air France. In het vierde kwartaal van 2019 leed Air France een operationeel verlies van €19 mln, terwijl KLM een operationele winst van €119 mln behaalde. De Nederlanders moeten de verliezen van de Fransen goed maken. Dat moge zo zijn maar toch maakte Minister Hoekstra bekend dat, om KLM te redden van de ondergang, het kabinet voor de komende 3 maanden €2 tot €4 mrd beschikbaar stelt en daarna, als dat nodig zal zijn bereid zal zijn meer geld te schokken. En dat doen andere Europese landen ook: Frankrijk €7 mrd; België denkt na over €500 mln; Oostenrijk €800 mln; de Scandinavische landen €1,2 mrd plus nog een bijdrage van Noorwegen en Duitsland gaat mogelijk participeren, als een stille geldschieter, in Lufthansa met een nog niet genoemd bedrag. Meer info op https://nos.nl/artikel/2331845-zo-ondersteunen-andere-europese-landen-hun-luchtvaartmaatschappijen.html Als AF/KLM zou uiteenvallen en KLM geen nieuwe partner zou vinden om mee samen te werken, dan zou de positie van Schiphol ook wel eens onder grote druk kunnen komen te staan. ‘Gaat KLM failliet, dan Schiphol praktisch ook’ Is KLM echt zoveel staatssteun waard? Of vult een andere vliegmaatschappij het gat wel als de blauwe trots onderuit gaat? Met Schiphol zijn 114.000 directe en indirecte banen gemoeid, bleek onlangs uit onderzoek in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. KLM is zelf goed voor zo’n 300.000 banen, blijkt uit dezelfde infographic waarop ceo’s hun waardering uitspreken. In euro’s zou Schiphol een slordige €10 mrd bijdragen aan de Nederlandse economie. Daarbij is nog wel de vraag of verdere groei van het vliegveld ook automatisch voor nóg meer economische groei in Nederland zal zorgen. Als KLM ter ziele zou gaan, zouden de 330 bestemmingen van de vliegtuigmaatschappij via Schiphol niet zo makkelijk te bereiken zijn. Dat heeft nogal zijn weerslag op een open economie als de Nederlandse, meent hij. Het belang van de blauwe zwaan voor het vestigingsklimaat staat zelfs aangestipt in het regeerakkoord, en dat blijkt ook wel uit enquêtes onder bedrijven die hier neerstreken. Ook voor de toeristen-industrie. (bron: Trouw)

(Hoofd)redactioneel commentaar in Trouw

Coronacoma dreigt voor EU op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/929/articles/1127072/18/2 Het was al niet eenvoudig, maar met de coronacrisis zijn de onderhandelingen over de EU-begroting helemaal complex geworden. Begin dit jaar ging de discussie nog over de vraag of de EU de komende zeven jaar kon beschikken over een budget ter waarde van pakweg 1% van de Europese economie, of misschien toch een tiende of tweetiende% meer. Inmiddels dreigt de coronacrisis die Europese economie in een diepe recessie te storten en vliegen er duizenden miljarden over tafel. En ligt de vraag pontificaal op tafel hoe solidair de EU-lidstaten met elkaar zijn in tijden van nood. Strikt genomen zijn het verschillende dingen. De begroting betreft de reguliere uitgaven van de EU voor de komende zeven jaar en die geldstromen dienen bijvoorbeeld om zwakke regio’s te versterken, de landbouw overeind te houden en de digitalisering en de verduurzaming van Europa te versnellen. De corona-hulppakketten zijn in principe tijdelijk, en vallen buiten de reguliere uitgaven. Maar de hulpdiscussie is ontbrand terwijl de lidstaten over de begroting al scherp tegenover elkaar stonden. Zo wilde Nederland de EU-uitgaven wat beperkter houden, zeker nu de Britten niet meer aan die begroting bijdragen. Dat zou betekenen dat groei in uitgaven voor het ene doel (verduurzaming bijvoorbeeld) ten koste moet gaan van uitgaven voor een ander doel (landbouw, of hulp aan zwakkere regio’s). Dat zijn geldstromen die andere landen juist intact wilden houden. Zij redeneren bovendien dat als er nieuwe taken bijkomen, het niet zo gek is als de begroting van de EU wat sterker groeit. Nu zijn er daarbovenop nog enorme hulppakketten nodig, voor noodkredieten en voor herstelmaatregelen als de grootste crisis voorbij is. Moet dat laatste met leningen of schenkingen, is kortweg de discussie. Nederland ziet meer in leningen, want ‘giften’ (ook wel subsidies genoemd) worden immers al uitgedeeld via de gewone begroting als landen precies aangeven waarvoor ze de gelden gaan gebruiken. Andere landen zeggen dat dit geen tijd is voor strakke voorwaarden en terugbetalingsregelingen, maar juist voor onderlinge solidariteit en gezamenlijke schuldophoging. De EU heeft al eerder voor hete vuren gestaan, maar de diepte van de coronacrisis en de fundamentele verschillen van mening over geld dreigen enorme splijtzwammen te worden. En dat in een tijd dat de grenzen op slot zijn gegaan, lidstaten concurreren om medische hulpmiddelen en ze de eigen bedrijven met staatssteun hopen te redden. Van de EU-landen, inclusief Nederland, wordt nu het maximale gevraagd om te voorkomen dat door het coronavirus ook de EU in een coma terechtkomt.

Overwegingen

DNB heeft nog een vordering op de zwakke Eurolanden in Zuid-Europa van €101 mrd. Daar ageer ik al jaren tegen, maar het is een onderdeel van het verdienmodel van Rutte. Wij exporteren naar landen in Zuid-Europa die de rekening niet kunnen betalen en kopen, met onze toestemming, op de pof. Het gaat om 15% van ons bruto nationaal product. Wij geven onze exportbedrijven de mogelijkheid te exporteren en de winst op te strijken en dat in de vorm van dividend uit te keren aan aandeelhouders, maar in feite zijn het oninbare vorderingen voor DNB waarvoor uiteindelijk de Nederlandse burgers de rekening gepresenteerd krijgen. In feite leveren wij goederen aan die landen en weten dat ze de rekeningen nooit zullen kunnen betalen, zeker nu niet met de gevolgen van de corona-crisis en een komst zijnde zware recessie.

Ik vraag mij af hoe historici over 50 jaar zullen kijken naar de huidige periode en zich zullen afvragen waarom wij ons niet realiseerden hoe ernstig de situatie was en hoe onze leiders daarop reageerden. De Engelse econoom John Maynard Keynes analyseerde 90 jaar geleden de Groote Depressie van de 30er jaren, die werd ingezet met de beurscrach van 24 oktober 1929. Zijn oplossing was dat op het moment dat de handelsactiviteiten, door welke oorzaak dan ook, dalen de overheden de buffers die ze hebben opgebouwd moeten inzetten in nieuwe projecten, die in de toekomst renderend zijn. De toenmalige leiders deden dat maar mondjesmaat. Ze startten wel werkprojecten, zoals het Amsterdamse Bos, maar lieten die uitvoeren door werkelozen, zonder daarvoor meer te betalen dan hun werkeloosheidsuitkering. Er werd vooral pragmatisch gehandeld en geen cent meer uitgegeven dan hoogst noodzakelijk was. Het verworven bezit moest behouden blijven. Wij zitten nu in een ‘dual situation’: er is een corona-besmetting met maatregelen die een groot deel van de activiteiten plat leggen: openbaar vervoer, horeca, toeristen-industrie, luchtvaart, uitgaansleven, recreatie, kunst- en cultuur, MKB en specifieke bedrijfstakken en bedrijven die allemaal financieel ondersteund worden door de overheid en de banken. Maar niemand realiseert zich dat hier sprake is van verliesfinanciering, weggegooid geld dus dat vooralsnog niet rendeert. Nieuwe kredieten verstrekken, bedrijven uitstel van betaling geven levert geen omzet op en geen winst, het schuift alleen de verliezen naar voren. Daardoor krimpt de economische activiteit. Meer gratis geld in de markt pompen is volstrekt zinloos, het verstoort alleen maar de prijsvorming op de financiële markten en jaagt de huizenprijzen op.

Beschouwing, die ik schrijf bij gelegenheid van mijn 85ste verjaardag

Voor corona waren er een achttal grote problemen, waar relatief weinig aandacht aan werd besteed door onze politieke en financieel/monetaire en economische ‘knappe koppen’. Al eerder heb ik over die KK’s al mijn twijfels geuit of die wel zo knap zijn dat zij de torenhoge problemen beheersbaar kunnen houden. U kent mijn mening daarover. Ik benoem de grote problemen van deze tijd nog een keer:

1. Het monetaire systeem van het scheppen van enorme hoeveelheden vrijwel gratis geld door de centrale banken;

2. De enorm toegenomen schuldenproblematiek in de ontwikkelingslanden;

3. De bestuurlijke onmacht van de Europese Unie, als gevolg van het vetorecht voor ieder van de 27 lidstaten, waardoor alleen maar compromisvoorstellen worden aangenomen;

4. De handelsoorlogen van Trump en de gevolgen daarvan voor een dalende wereldhandel;

5, Klimaat, milieu, natuur, de afbouw van het fossiele tijdperk, de verduurzaming van de maatschappij, de ontwerpen voor de bouw van een nieuwe samenleving die moet worden ingericht met robotisering, algoritmen, KI, internet of things, nieuwe machtsverhoudingen, een nieuwe vorm van democratie, sociale-, arbeids- en wooninrichtingen;

6. Einde eco 3.0 en de komst van eco 4.0, zie dit in het licht van de lange economische golftheorie van Kondratiev en

7. de herinrichting van de EU en die met de euro voor de samenleving voor komende generaties, op basis van solidariteit.

Dat alles wordt nu een actualiteit door corona, maar als de gevolgen onze maatschappij blijven belasten worden de mogelijkheden alleen maar complexer. De maatschappij van vóór corona, komt na corona niet terug. De pandemie houdt een grote schoonmaak, die mij doet denken aan de lange structurele golftheorie van de Russische econoom Nicolaj Kondratiev, die na een periode van 60 jaar hoogconjunctuur (1950-2008) overgaat in een overgangsperiode van decennia waarin alle ballast wordt vernietigd en slechts die waarden behouden blijven die voor een nieuwe lange structuurgolf bruikbaar zijn. Wij hebben in de vorige overgangsperiode(1929-1950) met de instorting van de financiële waarden, aandelenkoersen en banken die bij bosjes omvielen, de Groote Depressie, diepe armoede, zware werkeloosheid en uiteindelijk een Wereldoorlog en daarna het puinruimen, gezien hoe groot en zwaar de lasten daarvan waren voor de toenmalige maatschappij. Het kan nog wel vele jaren duren voordat er afscheid is genomen van de Nieuwe Vrijheid (neo-liberalisme, vroeger geheten het kapitalisme) met zijn enorme hoeveelheden (gratis) geld dat wordt geschapen, de ballonnen in de koersvorming op de aandelenbeurzen die instant worden gehouden door de centrale banken, een opgeblazen banksysteem en een samenleving die leeft met een industrieel productiesysteem met fossiele brandstoffen en gevoed wordt met hebzucht en egoïsme. Dat moet eerst afgebouwd dan wel vernietigd worden. Ik wil mij op dit moment daarover niet optimistisch uitspreken. Ik voel me zeker geen doemdenker maar een realist, alhoewel ik me wel realiseer dat lezers zich af zullen vragen wat dat voor hen gaat betekenen. Het enige wat ik daarover kan zeggen is dat we onzekere tijden tegemoet gaan en dat onze KK’s de weg kwijt gaan raken. Uiteindelijk zullen nieuwe leiders bouwmeesters aan het werk gaan zetten die de blauwdrukken gaan maken voor de samenleving van nieuwe generaties. Maar in die tussenperiode zullen de bestaande krachten met grote belangen in het bestaande systeem alles in het werk stellen deze te behouden, tegen elke prijs. Daardoor zal de overbrugging naar de volgende periode van hoogconjunctuur langer duren dan noodzakelijk is.

Ouderen dreigen de rekening gepresenteerd te krijgen van de economische ellende van onder meer het corona-virus

https://www.dagelijksestandaard.nl/2020/04/gepensioneerden-pas-op-jullie- dreigen-op-te-draaien-voor-de-kosten-van-de-coronacrisis/ “De meeste pensioendeelnemers zijn uiteraard over het algemeen wat ouder,” schrijft Frits Bosch: “Het is per definitie een rustig en bescheiden slag mensen. Ze mopperen hier en daar wat, maar ze staan niet op het Malieveld.” Daarom dreigen uitgerekend zij de rekening gepresenteerd te krijgen van de hele coronacrisis, waarbij de pensioenuitkeringen fors zullen moeten worden gekort. Corona heeft slecht één voordeel: het zet de zaken op scherp. We móeten positie kiezen. Het gaat om de belangen van onze burgers en om die van onze pensioensector. Dit memo bestaat uit twee delen. Het eerste betreft de ontwikkeling van de pensioensector. Het tweede gaat over de Europese Unie en de relevantie daarvan voor onze institutionele sector. De essentie van mijn verhaal is dat ons pensioenvermogen van verschillende kanten ernstig op de tocht staat. Er wordt naar mijn mening te weinig opgekomen voor de belangen van onze pensioendeelnemers. Ons land heeft omvangrijke pensioenreserves. Dat is een groot goed, maar het is ook een kwetsbaar bezit. Onze pensioenpotten worden hard getroffen door de corona-beurskrach en daarmee pensioendeelnemers.

Het is alle hens aan dek om de economie overeind te houden en getroffenen in het bedrijfsleven te steunen. Dat is terecht en er is in het overheidsbudget ruimte voor. Dat neemt niet weg dat ook de pensioensector de nodige aandacht verdient. Begrijpelijk is dat dit er wat bij ingeschoten lijkt de laatste tijd. Hoe hard de klap aankomt bij de pensioenfondsen hangt sterk af van de duur van de coronacrisis en van de diepte en duur van de recessie. We moeten er van uitgaan dat er een economische dreun wordt uitgedeeld van circa – 7%. Het kan meevallen, maar ook tegenvallen. Ga maar uit van het ‘worst case scenario’. Het Nederlands belegd pensioenvermogen bedroeg per eind 2019 €1544,4 mrd met een dekkingsgraad van 104%. Voor de meeste pensioenfondsen geldt een vereiste beleidsdekkingsgraad van 102%. Eind 2019 stond 63% van de pensioenaanspraken bij fondsen die niet voldeden aan de dekkingsgraad eis. Vóór 2007 fondsen had nog meer dan de helft van de pensioenfondsen een dekkingsgraad boven 130; eind 2019 zijn ze amper meer in die regionen te vinden. Men kan wel met gemiddelden rekenen, maar de verscheidenheid in pensioenland is groot, zoals in matching- en returnportefeuilles. In het algemeen geldt: het is geen vetpot, dat weten we allemaal. Al heel lang wordt niet meer geïndexeerd voor prijsstijgingen. Hamvraag is nu: hoe zwaar is ons pensioenvermogen getroffen? Mijn ruwe schatting is dat door de coronakrach het totaal belegd vermogen thans geslonken is naar circa €1320 mrd, bij een dekkingsgraad die nu niet verder komt dan 88%. Dat betekent dat door de krach zo’n 224 miljard ‘verdampt’ zou zijn, hopelijk tijdelijk. Ik ga er hierbij van uit dat pensioenfondsen niet of slechts beperkt afgedekt zijn voor beleggingsverlies door de coronakrach. De grote fondsen zijn relatief veel minder afgedekt en lopen dus forse schade op, “als je geschoren wordt moet je stilzitten’. De schatting van de huidige verliezen op de voornaamste beleggingscategorieën schommelen van min 30% voor aandelen tot min 10% voor vastrentende waarden. Vastgoed is geheel onzeker, maar min 15% lijkt realistisch voor winkelbeleggingen op basis van omzethuur, waardedaling en leegstand in kantoorruimte en hotels. Een schatting van een negatief beleggingsrendement over het eerste kwartaal 2020 van 15% lijkt plausibel. De situatie van de fondsen stelt hen dus voor een megagroot cash- en rendementsprobleem. Gelet op de aanzienlijke onderdekking kan het niet anders dan dat fors gekort moet worden. Maar wellicht wil minister Wouter Koolmees zijn kruit droog houden in afwachting van meer economische duidelijkheid. Een dekkingsgraad van 120% is vereist om weer te kunnen indexeren onder het huidige stelsel. Het zicht op prijsindexatie is nu dus helemaal verdwenen. Bovendien krijgen de fondsen door de lagere dekkingsgraden van de toezichthouder minder ruimte om meer risico te nemen via aandelen, dus ze kunnen minder gemakkelijk terugveren. Toch zullen ze de beleggingsportefeuille moeten herzien omdat obligaties met een BBB rating naar de ontoelaatbare status van junkbonds zijn afgedaald. Bedrijfstakpensioenfondsen moeten korten en dat is zuur. Gepensioneerden hebben al tien jaar geen indexatie gehad en raken nog meer pensioen kwijt. Hoeveel ze moeten korten, hangt mede af van hoe snel de economie weer gaat draaien. Zoals de situatie nu is kunnen werknemers niet rekenen op een pensioen van rond 70% van hun laatst verdiende inkomen, eerder de helft, zelfs 30% wordt genoemd.

Hyperinflatie is niet denkbeeldig. Het mega-grote monetaire noodpakket van de ECB bij een fors terugvallende economie roept dit risico op. De mondiale schuldenberg is opgelopen tot $255.000 mrd, al vóór de Coronacrisis. Volgens het IIF bedraagt de totale mondiale schuldenberg 322% van het BNP, terwijl 60% de gewenste norm is in Europa. Alles draait om “vertrouwen”. Zou hyperinflatie toeslaan, dan is het “game-over” …………. gaarkeuken.

De positie van Zuid-Europese landen is desastreus. De financieel-economische profielen van die landen lijken sterk op elkaar. Ik heb hun macrocijfers eens op een rijtje gezet en als u ze wilt hebben, laat me weten. Je wordt er niet vrolijk van. Ze hebben torenhoge werkloosheid, megahoge staatsschuld, negatieve handelsbalans, snel verouderende bevolking, ernstig pensioenprobleem, overmatig begrotingstekort, eenzijdige afhankelijkheid van toerisme. Daarnaast is er welig tierende corruptie, enorm zwartgeldcircuit, toenemende maffia en politiek wanbestuur. Dat was al hun profiel vóór de coronacrisis. Daarachter komen nu enorme uitroeptekens te staan. In dát licht staat de weigering om niet onze creditcard aan die landen af te geven. Rutte en Hoekstra weten dat. Ze beseffen ook dat onze financiële malheur bij lange na niet geklaard is. Zo liggen de kaarten. We hebben altijd de ogen gesloten voor die realiteit, maar dat kan niet langer.

Ons gebrek aan solidariteit”. Daar weten pensioenbestuurders alles van. Solidariteit vanuit ‘moraliteit’ dreigt pervers uit te pakken en kan tot misbruik leiden. Hoe staat het eigenlijk met de solidariteit van Zuid-Europese landen ten opzichte van ons? Die is er niet. Noord-Europese landen dringen al decennia aan dat zij de tering naar de nering zetten. Het is aan dovemansoren. Men steekt de hand nooit in eigen boezem. Premier Giuseppe Conte is als een klein kind: “ik wil eurobonds “Nee, die krijg je niet!” Nu de nood het hoogst is en wij iedere euro zelf hard nodig hebben om de ellende het hoofd te bieden, vindt men onze weigering “walgelijk”. Eén miljard gift vinden ze te mager! “Nederland heeft fier het huishoudboekje op orde”. Ik moet nog zien hoe fier als de rook rond coronacrisis opgetrokken is. Dat zou best kunnen tegenvallen!

Maar er is meer dan cijfers en rekenen. Mediterrane landen overleven fundamenteel anders dan wij. Wij zijn calvinistisch en luthers, zij katholiek. Wij zijn sober, zij bourgondisch. Wij hebben vertrouwen op onze instituties, zij niet. Zij hebben devaluaties nodig, maar die mogelijkheid hebben ze niet. Zij worden in ons keurslijf worden gedwongen, maar dat willen ze niet. Het Noorden en het Zuiden hebben twee verschillende snelheden. Dat wringt en past moeilijk binnen één munt. Vermogensoverdracht van Noord naar Zuid betekent dat Zuid naar Noord moet luisteren, naar onze regels, onze levenswijze. Maar je kunt een ander niet jouw overlevingsstrategie opleggen. Dat loopt uit op voortdurend heftige ruzie, zoals ook nu. Eurofielen willen een federaal Europa. Dan zou Europa sterk staan in de wereld. Het tegendeel is het geval. Hoe kan Europa sterk worden met landen die zo sterk sociaal-cultureel van elkaar verschillen. Zuid is failliet zonder de ECB, zonder Noord. Zuid vraagt Noord om structureel geld te gooien in hun bodemloze put. Wordt Europa daar sterk van in de wereld? Lijkt me niet. Juist deze sociaal-culturele discrepantie verhindert de mogelijkheid om financiële problemen te klaren. Het is decennia zo en wordt nooit anders. Dat wreekt zich nu in een Europese Unie die qua opzet niet deugt. En dan het bekende argument “als we ze niet steunen dan gaan wij ook onderuit”. Hier komt de aap opeens uit de mouw. Men beseft blijkbaar dondersgoed wat er aan de orde is. Men weet dat Zuid failliet is. Maar als zó de kaarten liggen, dan bliksemsnel eruit. We worden al zo lang door Zuid gegijzeld, wordt het dan geen tijd om te zeggen “adios”, “antío”, “addio” en “adeus”. We komen graag nog eens bij jullie op vakantie, als we nog welkom zijn bij jullie. Maar dat zal wel loslopen, want jullie hebben onze centen hard nodig. Ik heb het artikel hier en daar ingekort en getracht de hoofdlijnen te behouden. Op het terrein van de pensioenfondsen en pensioenuitkeringen volg ik Frits Bosch, maar ten aanzien van Europa mis ik een visie op de toekomst. Zoals ik elders in dit blog al heb geschreven bevinden wij ons in een overgangsfase naar de inrichting van een volgende financieel/economische en sociaal/maatschappelijke samenleving. Dat vraagt om een herijking van normen en waarden. Van het neo-liberalisme (kapitalisme) moeten we alleen het waardevolle deel meenemen en alle ballast wegwerpen, zoals de hebzucht, het individualisme, het egoïsme, het overtollige geld en de goklust. Europa staat voor grote uitdagingen waarbij een machteloze EU met zijn besluitvorming van 27 EU-lidstaten (met hun vetorecht) die compromissen opleveren waarbij vooral nationale belangen worden beschermd. Die tijd is voorbij, dat is voor velen nog moeilijk te accepteren, maar toch zijn het achterhoedegevechten.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 1 mei 2020; week 18: AEX 512,92; Bel20 3.099,12; CAC40 4.572,18; DAX30 10.861,64; FTSE 100 5.763,06; SMI 9.629,40; RTS (Rusland) 1125,03; DJIA 23.723,69; NY-Nasdaq 100 8.718,18; Nikkei 19.619,35; Hang Seng 24.643,59; All Ords 5.325,00; SSEC 2.860,08; €/$1,098; BTC/USD $8.848,01; 1 troy ounce goud $1702,90, dat is €49.805,62 per kilo; 3 maands Euribor -0,273%; 1 weeks -0,503%; 1 mnds -0,46%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,31% 10 jaar VS 0,6007%; 10 jaar Belgische Staat -0,031%; 10 jaar Duitse Staat -0,585%; Franse Staat -0,114%; VK 0,23%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,568%; 10 jaar Japan -0,0422%; Spanje 0,713%; 10 jaar Italië 1,78%. Een liter E10 aan de pomp €1,44

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vrij vlak, ondanks de aankondigingen van een vrij forse recessie, winstwaarschuwingen, geen dividenduitkeringen, oplopende begrotingstekorten en stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en een gebrek aan eenheid bij de 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten over een krachtig EU-beleid dalen de aandelenkoersen niet tot nauwelijks. De goudprijs is wat gedaald, rentetarieven daalden over een breed front. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,422%; Nederland –0.076%; Duitsland -0,182%; Japan 0,4234%; Frankrijk 0,574%; GB 0,57%; Spanje 1,447%; Canada 1,127%; VS 1,2386%; Italië 2,613%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,6%; Duitsland -0,758%; Denemarken -0,542%; Nederland -0,655%; Frankrijk -0,474%; België -0,433%; Japan -0,1574%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.