UPDATE 01 / 02 08 2020/542 Goud en de bitcoin stijgen explosief

In blog 541 had ik aandacht besteed aan de dalende dollarkoers versus de euro, de stijging van de bitcoin en de grote sprongen die de goudprijs in week 30 had gemaakt. Die trend zette zich bij het prille begin van de week door. Zondag steeg de bitcoin verder naar $9.850 en ‘s avond om 23 uur, bij het openen van de financiële markten in het Verre Oosten en Oceanië, schoot de goudprijs omhoog. Om 6 uur meldde de NOS al dat de goudkoers het alltime high van $1921,41 (van 6 september 2011) was gepasseerd (niet-gecorrigeerd voor inflatie) en toen al $1930 noteerde per troy ounce. Twee uur later was die verder aangetrokken naar $1940 maar toen noteerde de dollar al 1,17 voor een euro en werd de bitcoin al verhandeld >$10.000. De eerste berichten van die ochtend lieten weten dat deskundigen verwachten dat de verwachting is dat de economische groei in de VS in het 2e kwartaal met >30% (op jaarbasis) zal zijn gedaald en dat de reserveringen voor slechte leningen van de grootbanken in het 2e kwartaal fors zullen moeten worden verhoogd. Daarover verderop meer informatie.

Frontberichten

Het aantal passagiers van Ryanair daalde in de maanden april tot en met mei met 99% en de omzet met 95% naar €125 mln. Daardoor werd er een flink verlies geleden. De luchtvaartmaatschappij denkt langzamerhand meer vluchten te kunnen uitvoeren. Zoals bij alle luchtvaartmaatschappijen hakt het corona-virus er flink in bij Ryanair. De kosten konden weliswaar ook flink worden gedrukt, met 85%, maar desondanks was er een verlies van €185 mln, tegen een winst van €243 mln in dezelfde periode van 2019. Inmiddels is een deel van het vluchtschema hervat. Het bedrijf verwacht deze maand 40% van het normale aantal vluchten te vliegen, in augustus 60% en in september ‘hopelijk’ 70%. Het bestuur zegt dat een tweede corona-golf in het late najaar, als het jaarlijkse griepseizoen begint, nu de grootste angst is. Het hoopt dat een nieuwe lockdown kan worden voorkomen. Ryanair maakt zich kwaad over de steun van Europese overheden voor nationale luchtvaartmaatschappijen. Die ‘illegale’ staatssteun verstoort de concurrentie en zal ertoe leiden dat niet-levensvatbare nationale luchtvaartmaatschappijen nog jarenlang onder de kostprijs vluchten kunnen blijven vliegen, aldus Ryanair. Bovenop corona blijft brexit een gevaar, aldus Ryanair en dan vooral een no-deal brexit. Het verwacht sowieso nadelen van brexit, welke vorm het ook wordt. Maar Ryanair ziet ook kansen, doordat veel luchtvaartmaatschappijen in het aantal vluchten snijden. Daar zal Ryanair van kunnen profiteren, denkt het bedrijf. In de maanden juli tot en met september verwacht Ryanair wederom verlies te lijden, maar wel kleiner dan in de voorgaande drie maanden. Een preciezere uitspraak over het resultaat durft de onderneming nog niet aan. (bron: RTLZ) Ryanair is een financieel gezond bedrijf, maar of ze ook sociaal zijn voor hun personeel is voor mij een vraag. Hoe is het bedrijf erin geslaagd 85% van de kosten te drukken zonder enige vorm van overheidssteun. Hebben ze hun personeel met onbetaald verlof naar huis gestuurd? De prognoses voor de vluchtschema’s zegt iets over de vliegbewegingen maar niets over de bezettingsgraad van de toestellen. En daar gaat het om bij de opbrengsten. Het is ook de vraag hoe ze het doen in relatie tot de concurrentie. Want laten we niet vergeten ‘de luchtvaart verkeert in zwaar weer’.

De piloten van luchtvaartmaatschappij KLM willen dat er opnieuw onderhandeld wordt over de voorwaarden van het steunpakket van de overheid. Ze vallen over de voorwaarde dat medewerkers die ruim 3x modaal verdienen, zeker 20% salaris moeten inleveren. De piloten, die ook aandeelhouder zijn, vinden de salariskorting in strijd met het internationaal arbeidsrecht. Ze hebben zich verenigd in een stichting. In juni werd het kabinet het eens over de steun. Die bestaat uit een lening van € 1 mrd en €2,4 mrd als garantie voor commerciële leningen. In ruil daarvoor moet KLM reorganiseren. (bron: NOS) We praten over werknemers/aandeelhouders met een bruto inkomen >€9.000 per maand. Plus emolumenten. Van hen wordt gevraagd, als tegenprestatie voor het behoud van hun riante positie een loonoffer te brengen van minimaal €1800 per maand bij 3x modaal. Waar bij alle maatschappijen grote ontslagrondes plaatsvinden komen de piloten van KLM met eisen. Zij behoren tot de duurst betaalde piloten in de wereld met een inkomen van ca €250.000 en dan praten we over een korting van €50.000 per jaar en daar ageert de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers tegen omdat die ingreep in strijd is met het arbeidsrecht. Maar daar ging de kantonrechter niet in mee. De VNV heeft nu een spoedappel aanhangig gemaakt bij het Gerechtshof. Enige realiteitszin mag van deze mensen worden verwacht. Luchtvaartmaatschappij KLM is in het tweede kwartaal nog harder getroffen door de corona-crisis dan in het eerste kwartaal. Het verlies van het bedrijf is opgelopen tot €493 mln. De omzet duikelde met meer dan 75%. KLM deed het beter dan haar grote zus: Air France. Het zusterbedrijf zag de omzet met 87% dalen, onder meer door de strengere lockdown-regels in Frankrijk. Heel Air France-KLM haalde een omzet van €1,2 mrd, tegen €7 mrd vorig jaar. Het nettoverlies bedroeg €2,6 mrd, onder meer door extra afschrijvingen vanwege het eerder uit de vaart nemen van delen van de vloot. KLM schrapt in de komende jaren in totaal tussen de 4500 en 5000 banen. Het gaat om 1.800 flexwerkers van wie het contract wordt stopgezet vanwege de coronacrisis, om ongeveer 2200 mensen die vrijwillig vertrekken en zo’n 500 door natuurlijk verloop. Daarnaast worden nog eens 1500 banen geschrapt: 1100 bij KLM en 400 bij KLM-dochters en bij moedermaatschappij Air France-KLM. Er staan banen op de tocht in de cockpit, de cabine, op kantoor en op de grond. Maar er spelen ook andere problemen bij KLM. Er moet in het personeelsbestand worden gesneden. KLM moet terug van 35.000 naar 27.000. De Nederlandse bond van Luchtvaart Technici (NVLT), die vooral de belangen van de oudere personeelsleden vertegenwoordigt, stelt voor de ontslagen te doen op basis van ‘Last in, first out’. Het FNV, die meer jongere leden heeft, wil dat juist niet, omdat er, om dezelfde bezuiniging te realiseren, meer jongeren moeten worden ontslagen dan ouderen. Het bedrijf zou daardoor ook ‘verouderen’. Daarbij speelt voor het bedrijf nog mee dat flexwerkers goedkoper zijn dan vaste krachten. De vakbonden hebben overleg gevraagd met minister Hoekstra omdat hij op de stoel is gaan zitten van de vakbonden, die belast zijn met het loonoverleg met de werkgevers. Die is door de minister beperkt in de onderhandelingsruimte. De minister zelf is daar niet voor beschikbaar en heeft daarvoor thesaurier-generaal Rebergen aangewezen. Het laatste woord is hier nog niet over gesproken.

De resultaten van KPN in het 2Q 2020 vielen nieten tegen afgezet tegen die van een jaar geleden. De omzet daalde met 4,1% naar €1,3 mrd en de winst bedroeg €135 mln +5,4%.

Drie grote automerken krijgen harde klappen. Nissan verwacht in het boekjaar dat tot 31 maart loopt een operationeel verlies te maken van €3.800 mln. In het eerste kwartaal (april-juni) maakte de autofabrikant al een verlies van €1.200 mln. Ook de PSA Groep (Citroën, Peugeot en Opel) De omzet van de PSA Groep is over het afgelopen halfjaar met 34,5% gedaald naar €25,1 mrd. Het nettoresultaat van de groep komt uit op €595 mln, waar dit in 2019 nog €1800 mln. Het wijt de dalende omzet aan de negatieve impact van de coronacrisis. De PSA Groep verwacht in de tweede helft van 2020 een daling van 25% van de automobielmarkt in Europa. Voor de Russische en Zuid-Amerikaanse markt voorziet het bedrijf een afname van 30%. In China verwacht PSA een daling van maar 10%.

Citi: stroppenpotten banken moeten omhoog. De boodschap was duidelijk: gemeten aan de voorzieningen in het 2Q 2019 prognosticeert Citi voor 2Q 2020 voor Credit Suisse een verhoging van 1250%, voor Nordea, een Finse bank actief in Noord-Europa, en Swedbank, van oorsprong een Zweedse Spaarbank, die nu ook actief is in de Baltische Staten, beiden 1000%. Zowel voor ING en ABN Amro is de aanwijzing 250%. In cijfers betekent dat voor ABN Amro een stijging van €129 mln naar €451 mln in het 2e kwartaal en voor ING van €209 mln naar €731 mln. In totaal voor alle banken wordt een voorzieningen geïndiceerd van $23 mrd in het 2e kwartaal. Voor de komende kwartalen worden ook verhoogde buffers noodzakelijk omdat de bulk van bedrijven, die de crisis niet zullen overleven, nog moet komen. (bron: RTLZ)

De Volkswagen Group heeft over de eerste zes maanden van dit jaar een verlies van €800 mln geleden. De rode cijfers zijn volgens Volkswagen te wijten aan de lagere verkoop als gevolg van de coronacrisis. De groep verkocht tot en met juni 3,9 miljoen voertuigen, terwijl dat een jaar eerder nog 5,4 miljoen stuks waren. Vooral in april hadden de merken van de Volkswagen Group het zwaar, aangezien de verkoop die maand 45% lager lag ten opzichte van april vorig jaar. Uiteindelijk kwam de daling in het eerste halfjaar uit op 27,4%, wat volgens het Duitse concern vooral te danken was aan het herstel van de verkoop in juni, toen het aantal registraties nog 18% lager lag. Vanwege het aantal nieuwe modellen dat op de markt komt en het herstel dat ingezet is, is de Volkswagen Group bij monde van bestuursvoorzitter Frank Witter “voorzichtig optimistisch” over de tweede helft van dit jaar. Het merk Volkswagen zag de verkoop teruglopen van 1,9 miljoen stuks in de eerste helft van vorig jaar naar 1,1 miljoen exemplaren dit jaar. Bij Audi daalde de verkoop van 632.000 naar 258.000 personenwagens, terwijl het aantal registraties bij Skoda met 33,6% onderuit ging tot 372.000 exemplaren. Seat presteerde met een verkoopdaling van 46,9% het minst. Het Spaanse merk verkocht 197.000 auto’s. Bij Porsche kwam de verkoop uit op 116.000 voertuigen, een daling van slechts 14,8%, terwijl Bentley met 4.569 exemplaren de verkoopdaling beperkt hield tot 3%. Ook het aantal registraties van Volkswagen bedrijfswagens en vrachtwagens van Scania en MAN liep in de eerste helft van dit jaar achter op die van vorig jaar. Daarnaast was de Volkswagen Group opnieuw veel kwijt aan de afwikkeling van het dieselschandaal. Daar gaf het bedrijf in de eerste zes maanden van dit jaar €700 mln aan uit. (bron: nu,nl) De gepresenteerde resultaten roepen vragen op. Het verlies is €800 mln, maar €700 mln is toe te schrijven aan de (juridische) afwikkeling van de sjoemelsoftware. De terugval van de verkoop met een ruim een kwart leverde dus maar een verlies op van €100 mln. Dat valt reuze mee. Maar door een recente uitspraak van het Europese Hof van Justitie waardoor in alle landen van de Europese Unie claims, die betrekking hebben op het dieselschandaal bij Volkswagen, kunnen worden ingediend, zullen die vooralsnog het resultaat beïnvloeden.

De voltallige raad van bestuur van ABN AMRO is afgelopen maanden door de FIOD verhoord in het lopende witwasonderzoek. Tijdens de verhoren werden de bestuurders niet bepaald met fluwelen handschoentjes aangepakt. De bij de verhoren aanwezige aanklagers dreigden de topbankiers persoonlijk te dagvaarden en voor de rechter te slepen als zij in de ogen van het Openbaar Ministerie (OM) niet voldoende zouden meewerken aan het witwasonderzoek bij ABN AMRO, zo melden ingewijden aan De Telegraaf. Het verhoren van de individuele bestuurders door rechercheurs van de fiscale opsporingsdienst (FIOD) vond in de afgelopen maanden plaats. Wegens de coronacrisis werden zij ondervraagd per videoverbinding. De sfeer tijdens de verhoren was grimmig, zo melden directbetrokkenen. De bestuurders zou zwaar de duimschroeven zijn aangedraaid om verwijtbare feiten te erkennen. Daarnaast worden de bankiers onder druk gezet om hun wettelijk verankerde zwijgrecht, als vertegenwoordigers van de verdachte bank, tijdens de verhoren op te geven. Ook het verschoningsrecht, bedoeld om vertrouwelijke correspondentie tussen de bank en haar advocaten te beschermen, kwam tijdens de verhoren onder vuur te liggen. (bron: iex)

Banken, waarschijnlijk in hoofdzaak de RABO-bank, vragen zich af of het nog wel verstandig is om boeren te financieren. De kosten die boeren maken stijgen, onder meer door strengere regels op milieugebied. Maar hun inkomsten stijgen niet mee. Dat zegt de Nederlandse Vereniging van Banken in een notitie die zij op verzoek van de Tweede Kamer heeft opgesteld. De NVB wijst ook op nieuwe regels voor banken. Vanaf 2023 moeten zij bij het financieren van ondernemers meer letten op rendement, en minder op de waarde van grond en gebouwen. Dat is lastig voor boeren: die hebben vaak weinig rendement, maar wel een goede vermogenspositie, dankzij hun grond. De bankenvereniging roept de overheid daarom op te zorgen voor eerlijke prijzen. Alleen dan kunnen agrarische bedrijven renderen, en alleen dan kunnen banken hen blijven financieren. (bron: Trouw) Hierdoor wordt het verdienmodel van de RABO zwaar getroffen. Door deze maatregelen, de marktwerking door te magere prijzen van agrarische producten voor de boeren en de politieke wens, terwille van klimaat en milieu, om onze positie als tweede exportland in de wereld, na de VS, van agrarische producten op te offeren, komt de relatie boeren versus banken onder druk te staan. Willen we dit als land wel, willen we wel insecten gaan eten in plaats van een biefstuk of karbonade?

De Britse bank Lloyds heeft in het tweede kwartaal verlies geleden. Het financiële concern hield geld over voordat een voorziening van £2,4 mrd, omgerekend ruim €2,6 mrd, voor slechte leningen in de boeken ging. (bron: iex)

Het Vlaamse FNG, moederbedrijf van de modeketens Miss Etam, Claudia Sträter en Steps, heeft faillissement aangevraagd. Voor de Nederlandse tak is uitstel van betaling aangevraagd. Het bedrijf probeerde nog extra geld te krijgen van banken, maar dat is mislukt. Banken hebben daarna kredieten opgeëist en rekeningen geblokkeerd, meldt FNG. Daardoor is er nu niet genoeg geld om rekeningen te voldoen. Er werken 3000 mensen, vooral in Nederland en België. De problemen bij FNG waren er al voor de coronacrisis. In januari werd bekend dat de Promiss-winkels en veel van de Steps-vestigingen zouden sluiten. (bron: NOS)

De Duitse economie is in het tweede kwartaal van 2020 met 10,1% gekrompen ten opzichte van het kwartaal ervoor. Het cijfer valt slechter uit dan wat de economen hadden verwacht en het is de grootste krimp van de Duitse economie die ooit is gemeten, meldde het Duitse federale statistiekbureau op basis van een voorlopige raming. Door de coronacrisis gaven consumenten plotseling een stuk minder uit en werden de Duitse auto-industrie, investeringen en export hard geraakt. In het tweede kwartaal kwam de Duitse economie door de coronacrisis voor een groot deel stil te liggen. De verwachting is dat het tot minimaal 2022 duurt voor het niveau van voor de coronapandemie is bereikt. Om het leed te verzachten is door de Duitse overheid een steunpakket van miljarden euro’s ingesteld. Het vorige negatieve record was tijdens de financiële crisis. Van april tot juni 2009 werd toen 7,9% krimp genoteerd. Daardoor is bijna 10 jaar aan economische groei in drie maanden tijd weggevaagd. “Nu is het officieel, het is de recessie van de eeuw”, zegt Andreas Scheuerle van de Duitse DekaBank. “Wat crashes op de aandelenmarkten of oliemarkt tot nu toe niet voor elkaar kregen, is een klein wezentje van 160 nanometer groot,, COVID-19, wel gelukt.” In vergelijking met het tweede kwartaal van vorig jaar kromp de Duitse economie met 11,7%. (bron: nu.nl en NOS) Deze krimp komt niet onverwacht, maar is ook niet alleen toe te schrijven aan het corona-virus. Ook zonder zouden we in een mildere economische groei terecht zijn gekomen als gevolg van de handelsoorlogen die Trump voert, de teruglopende wereldhandel en een gebrek aan investeringen in de toekomst.

In het tweede kwartaal daalde de economische activiteit bij onze zuiderburen ook fors. De negatieve impact van de lockdown op de economische activiteit is wel minder groot dan verwacht. De maatregelen tegen de verspreiding van het corona-virus hebben de Belgische economie in het tweede kwartaal een enorme klap gegeven. De economische activiteit zakte met 12,2% na een achteruitgang van 3,5% in het eerste kwartaal, zegt de Nationale Bank. Alle belangrijke sectoren werden zwaar getroffen. De toegevoegde waarde zakte met 13,3% in de bouw, met 13% in de industrie en 11,8% in dienstensector. (bron: de Tijd)

De economieën van Spanje, Frankrijk en Italië zijn in het tweede kwartaal elk met meer dan 10% gekrompen ten opzichte van het eerste kwartaal, als gevolg van de coronacrisis. De Spaanse economie werd het hardst geraakt. Die kromp met 18,5%. Dat was meer dan de centrale bank verwachtte. Volgens het Spaanse statistiekbureau heeft de krimp de volledige groei van na de financiële crisis tenietgedaan. In Frankrijk ging de economie van april tot en met juni met 13,8% achteruit, in Portugal 14,1% en in Italië met 12,4%. In Italië viel de krimp iets mee. In de eurolanden bedraagt de krimp 12,1%. In de komende maanden verwachten de landen weer groei. (bron: NOS) Die verwachting is wel te plaatsen want als in het 3e kwartaal de economische krimp afneemt van 15% naar 12% dan is er sprake van groei.

De Europese economie is in het tweede kwartaal gekrompen met 11,9% in vergelijking met het eerste kwartaal van dit jaar, meldt statistiekbureau Eurostat. Het is grootste daling sinds Eurostat de metingen begon in 1995. In het eerste kwartaal was er ook al een krimp van 3,2%, waardoor nu sprake is van een recessie. Als de economie in het tweede kwartaal wordt vergeleken met dezelfde periode vorig jaar, is de schade zelfs 14,4%. De daling van de economische activiteiten in de 19 eurolanden is groter van die van de 27 EU-lidstaten n.l. 12,1% in vergelijking met het voorgaande kwartaal. Eurostat voegt eraan toe dat het gaat om voorlopige cijfers. Oorzaak is uiteraard ook de uitbraak van COVID-19 en de daaropvolgende lockdown-maatregelen die werden ingevoerd. Tegelijkertijd bracht Eurostat ook cijfers naar buiten over de inflatie. Die bedroeg in juli 0,4%. Onder meer de prijzen voor voeding, alcohol en tabak gingen omhoog, terwijl de prijzen voor energie juist fors daalden. (bron: nu.nl) De cijfers zijn redelijk conform de verwachtingen. De inflatiecijfers vallen mij mee. Wat ik deze week zie hoe de prijzen in de supermarkten en op de markt voor voeding stijgen en hoe de brandstofprijzen bij benzinepompen nauwelijks bewegen verwacht ik een verdere stijging van de inflatiecijfers tot ver boven het niveau van het 2e kwartaal in Nederland.

Het economisch vertrouwen in de eurozone is in juli verder aangetrokken ten opzichte van een maand eerder. De vertrouwensindex van de Europese Commissie kwam uit op 82,3 ten opzichte van een bijgestelde stand van 75,8 in juni. De index geeft beneden de 100 punten een negatief vertrouwen aan. Volgens de commissie ging in de industrie, detailhandel en dienstensector het vertrouwen omhoog (ten opzichte van de extreem lage stand van 75,8), maar was een daling te zien in de bouw. Bij consumenten bleef het vertrouwen vrijwel onveranderd. (bron: iex)

De Amerikaanse economie is in het tweede kwartaal op jaarbasis met een ongekende 32,9% gekrompen als gevolg van de coronacrisis. Dit cijfer lijkt dramatisch maar als we berekenen op kwartaalbasis wijkt dat nauwelijks af van de Europese krimpcijfers die op dit moment bekend zijn. Zo kun je dat benaderen, maar je kunt ook stellen dat de economische activiteiten in de VS in de periode 1 juli 2019 tot 30 juni 2020 met 32,9% zijn gedaald en de $ 5% in waarde is gedaald t/o €. En dat schetst een heel ander beeld, maar daar trekt de handel op Wall Street zich niets van aan. Het handelen daar tekent het beeld van ‘de muziek speelt door terwijl het schip zinkt’.

Olieconcern Shell heeft in het tweede kwartaal van dit jaar onder de streep een verlies van $18,1 mrd (zo’n €15,4 mrd) geboekt, waar vorig jaar in dezelfde periode nog een winst van €2,5 mrd werd gerealiseerd. Het forse verlies wordt vooral veroorzaakt door een afschrijving van $16,8 mrd; die waardevermindering is te wijten aan de coronacrisis. Het resultaat uit de normale bedrijfsvoering bedroeg $638 mln. Dat is een daling van 82% ten opzichte van de maanden april, mei en juni vorig jaar. De afschrijving van €16,8 mrd is volgens een woordvoerder ingegeven door “aanpassingen op de marges, de ontwikkelingen rond COVID-19 en de macro-economische omstandigheden”. Het grote verlies komt ook door eenmalige afschrijvingen op onder meer olie- en gasvelden en raffinaderijen. Als gevolg van de corona-crisis vielen grote delen van de wereld in het afgelopen kwartaal stil. Zo was er veel minder vraag naar brandstof voor vliegtuigen en voertuigen, wat impact had op de olieprijs. Volgens Shell-topman Ben van Beurden is de prijs van een vat olie in het hele tweede kwartaal niet boven de $30 geweest. Dat is historisch laag. Ben van Beurden liet in een toelichting op de cijfers weten dat Shell het hele bedrijf onder de loep neemt en dat het daarbij “waarschijnlijk” is dat het aantal werknemers zal worden verminderd. De kosten moeten in ieder geval fors omlaag, met €3 tot €4 mrd voor maart volgend jaar. Het Brits-Nederlandse concern heeft nu circa 83.000 mensen in dienst, maar maakt ook veel gebruik van externe inhuur zoals contractors en consultants. Van Beurden kon nog geen aantallen noemen voor het verkleinen van het werknemersbestand. “We hebben al een vrijwillige vertrekregeling opengesteld, verminderen het aantal expats en huren minder mensen in. Het is te vroeg om te zeggen wat de exacte consequenties zijn.” (bron: nu.nl en NOS) Het aandeel daalde 6,9% op dit nieuws. De AEX daalde donderdag 2,64%.

Ook Total heeft zijn winst in het tweede kwartaal zien kelderen. Net als branchegenoten lijdt het Franse olie- en gasbedrijf onder een afgenomen vraag door de coronacrisis en gedaalde olieprijzen door overaanbod. Toch handhaaft Total zijn dividend. Het bedrijf rapporteerde een daling van 96% in de nettowinst vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder, en hield $126 mln over. Een jaar geleden bedroeg de nettowinst nog ruim $2008 mln. Total had in het tweede kwartaal een omzet van $25,7 mrd tegen $51,2 mrd een jaar eerder. De aandeelhouders van Total kunnen ondanks het zeer zware kwartaal rekenen op een interimdividend van €0,66 per aandeel. Total zei dat de productieverlagingen en een verhoogde vraag bijdragen aan een herstel op de oliemarkt sinds juni. “Het olie-klimaat blijft echter wisselvallig, gezien de onzekere omvang en snelheid van het wereldwijde economische herstel na de coronapandemie”, aldus topman Patrick Pouyanne. Vanwege de moeilijke marktomstandigheden zet Total het mes in zijn investeringen. Die bedragen nu dit jaar maximaal $14 mrd, een kwart minder dan eerder gepland. Ook worden de kostenbesparingen voor dit jaar opgevoerd naar $1 mrd. Daarnaast noteert het oliebedrijf een waardevermindering van de activa van $8 mrd, die voornamelijk bestaan uit Canadese oliezand-projecten. (bron: iex)

Chevron heeft in het tweede kwartaal meer verlies geleden dan voorzien. Een lagere vraag naar olie vanwege de corona-uitbraak en een lagere olieprijs speelden Chevron parten. CEO Michael Wirths zei dat het bedrijf zich de afgelopen maanden geconfronteerd zag met “ongeziene uitdagingen”. “Gezien de onzekerheden die gepaard gaan met het economisch herstel hebben we onze prognoses voor de grondstofprijzen neerwaarts bijgesteld”, voegde hij toe. Dit betekende dat Chevron stevige afwaarderingen moest doen. De omzet van de oliereus daalde van $38,9 mrd in het tweede kwartaal van 2019 naar $13,5 mrd het afgelopen kwartaal. Chevron boekte een nettoverlies van $8,3 mrd, ofwel een verlies van $4,44 per aandeel, in vergelijking met een winst van $4,3 mrd in dezelfde periode een jaar eerder. Afgelopen kwartaal boekte Chevron voor $1,8 mrd aan afschrijvingen. Daarbovenop kwamen nog eens ontslagvergoedingen ter waarde van $780 mln. Ook schreef Chevron zijn investeringen ter waarde van $2,6 mrd in Venezuela volledig af. Wisselkoerseffecten tot slot drukten het resultaat met $437 mln. De verkoop van eigendommen in Azerbeidzjan leverde een boekwinst op van $310 mln op. Op aangepaste basis kwam het resultaat uit op een verlies van $1,59 per aandeel. De operationele kasstroom bedroeg het afgelopen halfjaar $4,8 mrd, in vergelijking met $13,8 mrd in dezelfde periode vorig jaar. (bron: de aandeelhouder)

De omzet van de detailhandel was in juni bijna 10% hoger dan in dezelfde periode vorig jaar. Volgens het CBS gaat het om de grootste groei sinds het in 2005 begon. Het zijn koopdag-gecorrigeerde cijfers, data die rekening houden met dagen waarop traditioneel veel of weinig wordt verkocht. In de non-foodsector deden voornamelijk meubelzaken, elektronicawinkels en de doe-het-zelfzaken het goed. Kleding- en schoenenwinkels verloren nog wel omzet, maar minder dan in maart, april en mei. Er werd massaal online gekocht: in juni 45,1% meer dan een jaar eerder. Alleen in april en mei was de groei nog hoger. (bron: NOS) Op zich is het een mooi cijfer, Maar de schoenen en kleding sector scoort slecht. Ik kocht deze week in de sale vier overhemden (katoen/linnen) bij een webshop van €104 voor €46, gratis afgeleverd. Verder moeten we er rekening mee houden dat de aangekondigde ontslaggolf in de komende 2 jaar de kooplust zal beperken.

Het producentenvertrouwen is in juli verbeterd ten opzichte van juni. Het CBS noteerde een stijging van –15,1 naar -8,7. De indicator laat zien hoe fabrikanten denken dat hun productie zich gaat ontwikkelen. In april was er met -28,7 nog een recorddieptepunt. Vooral fabrikanten van textiel, kleding en leer zien het zonniger in dan vorige maand. Producenten van materialen voor de bouw en hout zijn als enige vaker positief dan negatief. De productie in fabrieken nam iets toe, maar ligt nog altijd relatief laag. De bezettingsgraad van machines is bijna 77%, de op een na laagste in 7 jaar. (bron: NOS) Deze uitspraken gaan niet over de dienstensector. Dat de doe-het-zelver sector enthousiast is is toe te schrijven aan een riante stijging van de omzet en het bedrijfsresultaat. Waar de toename van het producentenvertrouwen op gebaseerd is, is niet duidelijk. Mogelijk zijn we het dieptepunt van de economische krimp gepasseerd en zetten we weer pasjes vooruit, dat is normaal, maar zolang we nog 1,5 meter afstand moeten houden en met mondkapjes op moeten winkelen, blijft er een rem op groei zitten.

Onthulling van ING: 2e kwartaal 2020 wordt rampenkwartaal voor banken op https://www.telegraaf.nl/financieel/552982165/waarschuwing-ing-onthult-rampkwartaal-banken

ING schrijft circa €300 mln af, omdat bepaalde bezittingen op de balans volgens de bank door de corona-crisis een stuk minder waard zijn geworden. Dat kondigde het financiële concern een week voor de presentatie van zijn halfjaarcijfers aan. Het gaat om een zogeheten afschrijving op goodwill. Daarbij wordt gekeken naar de te verwachten winst die met bepaalde eerder overgenomen onderdelen te behalen zou zijn. Door de virusuitbraak en de bijkomende slechte macro-economische vooruitzichten is deze onder druk komen te staan, vandaar dat ING zijn waarderingen in de boeken aanpast. De afschrijving drukt op de winst van ING in het tweede kwartaal. Maar de bank benadrukt dat het om een boekhoudkundige aanpassing gaat. Er verdwijnt dus geen geld uit de kas. Ook heeft de ingreep geen invloed op de kapitaalratio’s van ING. De corona-crisis heeft grote impact op de winstgevendheid in de bankensector. De winst van ING is in het eerste kwartaal al flink gekelderd. Net als andere grote banken zag het financiële concern zich genoodzaakt veel geld opzij te zetten voor leningen die mogelijk nooit worden terugbetaald. Vanwege de economische neergang en onzekerheid die gepaard gaan met alle corona-maatregelen komen veel klanten, bijvoorbeeld bedrijven in de olie- en gassector, in de problemen. Ook had de bank in de eerste fase van de crisis al meer dan 100.000 klanten betalingsuitstel gegeven. (bron: DFT) Dit behoeft enige toelichting met name over deze uitspraak “de bank benadrukt dat het om een boekhoudkundige aanpassing gaat. Er verdwijnt dus geen geld uit de kas. Ook heeft de ingreep geen invloed op de kapitaalratio’s van ING.” Stel: ING heeft een bedrijf overgenomen met een waarde van €700 mln, maar betaalt daarvoor €1.000 mln. Dan wordt dit bedrijf voor €700 mln op de balans gezet onder de bezittingen. Die €300 mln wordt verantwoord als goodwill op de balans ook onder bezittingen. Deze goodwill is een verwachting dat dit bedrijf, in de ING-organisatie goedkoper kan gaan werken en een betere marktpositie krijgt en daardoor hogere resultaten gaat boeken. Nu heeft ING moeten vaststellen dat die aanname niet kan worden waargemaakt en kondigt nu aan dat ze die goodwill van de balans afhaalt. Ze noemen dat een boekhoudkundige aanpassing, maar het eigen vermogen daalt wel met die €300 mln. Het heeft niets te maken met de reserveringen/afschrijvingen die ING in het 2e kwartaal ook nog gaat doorvoeren omdat ze op leningen/kredieten voorzieningen moeten treffen wegens oninbaarheid. Dat cijfer komt 6 augustus. In het eerste kwartaal bedroeg de winst €670 mln, dat was 45% lager dan een jaar eerder. De verwachtingen voor het 2e kwartaal zijn niet optimistisch.

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft banken formeel gevraagd om ten minste tot het einde van het jaar nog geen dividend uit te keren of eigen aandelen in te kopen. Daarmee moeten ze hun financiële slagkracht in de corona-crisis beter in stand houden. Volgens veel beleidsbepalers bij de centrale bank is de economische situatie door de corona-crisis nog te onzeker om te rechtvaardigen dat kredietverstrekkers weer kapitaal aan hun aandeelhouders teruggeven, zo bleek eerder al. De ECB riep banken in de eurozone in maart al op om in ieder geval tot 1 oktober geen dividend uit te keren zolang de corona-pandemie blijft duren. Ook inkoopacties van eigen aandelen, waar aandeelhouders ook indirect van profiteren, werden voorlopig uit den boze. De aanbevelingen van de ECB hadden betrekking op de dividenden over de jaren 2019 en 2020. Daarmee gaat het dus om de winsten van vorig jaar en de winsten dit jaar die voorlopig niet uitgekeerd zullen worden. Uit een analyse van de centrale bank blijkt dat banken in het eurogebied veerkrachtig zijn en momenteel bestand tegen de financiële stress die de corona-pandemie veroorzaakt. Maar een waarschuwing is er ook. Als de situatie blijft verslechteren, treedt er mogelijk “een materiële verslechtering van het bankenkapitaal op”, aldus de onderzoekers. Dat zou onder meer aangejaagd kunnen worden door blootstelling aan slechte kredieten en verliezen op de financiële markten. (bron: DFT) Er zijn ook andere geluiden te horen onder andere op https://esb.nu/esb/20059912/systeemrisico-grootbanken-onveranderd-hoog, die er niet om liegen. De hele financiële wereld is er niet bij gebaat dat er dringende waarschuwingen naar buiten komen over de gedegenheid van het monetair/financiële stelsel. Maar de suggestie wekken dat er niets aan de hand is en alles onder controle, is weer een heel andere kant.

De plannen van het kabinet voor de groei van Schiphol zijn niet concreet genoeg om te beoordelen op de gevolgen voor het milieu. Dat stelt de commissie MER, dat milieurapportages onderzoekt. Volgens de commissie is het onmogelijk iets te zeggen over de milieu-effecten van de plannen voor Schiphol, omdat het kabinet geen concrete doelen stelt. Er is wel een doel voor CO2-vermindering, maar in de kabinetsplannen staat niets over luchtkwaliteit, geluid of natuur. De commissie adviseert het kabinet nu concrete doelen te stellen en heldere milieugrenzen op te stellen voor nieuwe luchtvaartnormen die worden opgesteld. (bron: NOS) Typische liberaal beleid: zeggen dat je je inzet voor het klimaat, maar in de uitvoering het af laten weten.

Corona berichten

Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft het reisadvies voor Barcelona en omliggende gemeenten aangepast van geel naar oranje. Niet-noodzakelijke reizen worden afgeraden. Toeristische reizen vallen daar ook onder. “Het aantal COVID-besmettingen in de stad Barcelona en haar randgemeenten is gestegen”, laat het ministerie weten. “Het risico op besmetting in dit gebied is hierdoor toegenomen.” Wie terugkomt uit de regio, krijgt het advies om 14 dagen thuis in quarantaine te gaan.” Als u nu in het gebied bent, bedenk dan of u uw verblijf eerder wilt beëindigen”, meldt het ministerie. (bron: NOS)

Het RIVM meldde zaterdag 431 nieuwe corona-besmettingen, het hoogste aantal sinds 7 mei. Vrijdag ging het om 338, donderdag om 342 en woensdag om 247. Het aantal tests is wel fors hoger dan drie maanden geleden. De helft van de nieuwe besmettingen is in Zuid-Holland, vooral in Rotterdam, maar ook in Amsterdam (als gevolg van het toerisme of omdat toeristen zich niet houden aan de mondkapjes en de 1½ meter discipline. Verder wordt als reden opgegeven besmettingen in de familie en als gevolg van seks binnenshuis. Ik hoorde deze week dat België zelf opnieuw nieuwe lockdown beperkingen heeft ingevoerd. En Nederland de code oranje zou hebben gegeven.

In Rotterdam en Amsterdam wordt het op bepaalde drukke plekken verplicht om een mondkapje te dragen. Dat hebben de burgemeesters van de grootste steden van het land besloten. De maatregel gaat op 5 augustus in. In Amsterdam zal de maatregel gelden in het Wallengebied, in de Kalverstraat, de Nieuwendijk, de markten op Plein ’40-’45 en de Albert Cuyp. In Rotterdam onder andere in delen van het centrum, zoals de Coolsingel, Lijnbaan, Meent en het Binnenwegplein. De veiligheidsregio’s benadrukken dat de mondkapjesplicht geen vervanging is van de anderhalvemetermaatregel.

In China zijn gisteren 127 nieuwe corona-besmettingen geteld, het hoogste aantal in een dag sinds begin maart. Vier besmettingen werden ontdekt bij mensen die vanuit het buitenland naar China waren gereisd, bij de rest werd het virus lokaal overgedragen. Verreweg de meeste zieken verblijven in de noordwestelijke provincie Xinjiang. In de hoofdstad Urumqi zijn strenge maatregelen genomen. Zo ligt het overal vrijwel stil en worden veel inwoners die hun huis verlaten, gecontroleerd. (bron: NOS) Dit aantal corona-besmettingen valt in het niets in vergelijking tot de 9.556 in Mexico op één dag, de 5.474 in India, de 5.427 in Rusland, de 5.032 op de Filipijnen, de 2.004 in Bolivia, de 1.519 in Indonesië, de 1.226 in Kazakstan en de 1.112 in Oekraïne. In de VS lijkt de storm te gaan liggen met 270 nieuwe gevallen, 431 in Nederland en 651 in België. (bron: worldometers.info)

In het NRC wordt de tweede corona-golf toegeschreven aan familie- en sexcontacten binnenshuis in de leeftijdsgroep tussen de 20 en 40 jaar. Bij Op1 zag ik Ab Osterhaus die aangaf dat binnen een jaar de problemen niet zijn opgelost en quartaine een must wordt en niet langer slechts een aanbeveling. Er moet gehandhaafd gaan worden, was zijn standpunt. Maar daarmee heeft het kabinet het zichzelf moeilijk gemaakt door de bestrijding van de corona-besmettingen neer te leggen bij de veiligheidsregio’s. Ik begrijp wel dat corona in grote delen van Nederland momenteel geen probleem is, maar mondkapjes en de 1½ meter discipline heeft wel een negatieve invloed op economische activiteiten. En hoe reageren we op toeristen afkomstig uit risicogebieden?

Overwegingen

In het vorige blog heb ik al geschreven over de mogelijkheid van een uitstel van de Amerikaanse verkiezingen, gezien in het licht van de achterstand die Trump heeft in de peilingen op zijn rivaal Joe Biden.

Op 30 juli werpt Trump op Twitter de vraag op of het niet beter is om de Amerikaanse presidentsverkiezingen van november uit te stellen. Hij acht de kans groot dat de stembusgang niet eerlijk verloopt, doordat veel mensen door de coronacrisis per post gaan stemmen. Trump zegt al langer dat stembiljetten makkelijk kwijt kunnen raken als er per post wordt gestemd. Ook zegt hij dat ze illegaal geprint kunnen worden en dat stemmen per post makkelijker te beïnvloeden is door andere landen. In zijn tweets geeft Trump opnieuw geen onderbouwing voor zijn claims over de gevaren die hij ziet bij briefstemmen. Maar een dag later laat Trump op een persconferentie weten dat hij de verkiezingen niet wil uitstellen. De optie van uitstel maakte al weinig kans omdat niet de president erover beslist, maar het Congres. De Democraten zeiden meteen er niet voor te voelen. En ook de Republikeinen namen afstand van de suggestie van hun president. De krimp in Europa is nog niet zo erg als in de Verenigde Staten. Daar werd donderdag bekendgemaakt dat de economie maar liefst 32,9 procent was gekrompen in het tweede kwartaal in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar.

Nog niet alle hoop is verloren voor het bereiken van de Brexit-deal: ingewijden zeggen dat Barnier achter gesloten deuren iets optimistischer is over een mogelijk handelsakkoord. De eerstvolgende onderhandelingsronde, nummer zeven, staat gepland voor 17 augustus. Dan zal de Britse onderhandelingsdelegatie het Kanaal oversteken voor een weekje Brussel.

Als ik deze week naar ontwikkelingen kijk op de financiële markten dan vallen een aantal zaken in het oog. De economie in de VS draaide de afgelopen 12 maanden een stuk slechter dan de Europese namelijk 2,3 keer minder. Dat is verontrustend maar niet geheel onverwacht. Dat waren ook niet de reacties op de effectenbeurzen, behalve dan de voortzettende daling van de dollar en de stijgende goudprijs en de snel aantrekkende koers van de bitcoin. Maar beleggers bleven bij al het negatieve economische nieuws, de economische krimpcijfers, de recessie, de waarschuwingen en cijfers van het bankwezen en de bedrijfsresultaten van de gas- en oliereuzen opvallend rustig. Zij werden toch gesteund door het overvloed aan gratis geld, waarmee alle tegenslagen zouden kunnen worden opgevangen. Althans voor de kortere termijn. Wat opvalt is dat op grote schaal bezittingen op de balans worden afgewaardeerd, meestal gaat het dan om opgevoerde bezittingen op basis van ‘verwachtingen’. De resultaten van ING en ABN Amro moeten in de komende 2 weken komen. Mijn verwachtingen zijn niet hooggespannen, maar er zijn zeker Europese grootbanken die in zwaarder weer verkeren. Daarbij laten aandelenhandelaren zich niet verleiden de koersen naar een meer realistisch koersniveau te verlagen. Daarbij wil ik nog wel een aantekening plaatsen. Google, Apple, Amazon en Facebook moesten deze week voor het Congres verschijnen. Deze bedrijven lijken immuun te zijn voor de economische malaise in de VS. Maar hoe kan dat nu? De Congrescommissie doet onderzoek naar monopolievorming en machtsmisbruik van Google (zoekadvertenties), Facebook (sociale media), Amazon (online winkelen) en Apple (app-economie). Zij worden ervan verdacht concurrentie onmogelijk te maken en innovatie te blokkeren. Volgens de WSJ gebruikt Amazon data van ondernemers, waarmee ze samenwerken om daarmee zelf concurrerende producten te gaan verkopen. Daardoor worden kleinere bedrijven de kop omgedraaid. Ook aan de andere drie gedaagde Big Tech bedrijven werden kritische vragen gesteld. Het probleem speelt ook zeker in Europa, waar tech bedrijven een vrijwel onaantastbare hebben door gebrek aan een gezamenlijke visie van de 27 EU-landen over een beleid van de EC. Ierland blokkeert veel omdat zij commerciële belangen hebben bij de aldaar gevestigde Europese hoofdkantoren van de tech bedrijven. Daarnaast is er een ander aspect waardoor deze bedrijven hun macht onbeperkt kunnen uitbreiden. We weten dat in eco 4.0 data van enorm belang zijn bij ‘internet of things’. Ik heb al meerdere malen erop gewezen dat onze politieke leiders nauwelijks aandacht hebben voor de financieel/economische en sociaal/maatschappelijke gevolgen hiervan rechten van burgers niet worden beschermd. Maar zolang de politieke leiders geen opdracht geven aan architecten de blauwdrukken te maken voor de samenleving van morgen voor komende generaties gaan de Big Tech’s gewoon hun gang en trekken zich van niets en niemand iets aan. Onder andere betalen ze nauwelijks belasting voor de activiteiten die ze in Europa bedrijven. Wat de Amerikaanse reuzen doen past in het neoliberale systeem: bedrijven de ruimte geven te doen wat hen goeddunkt (en dikke winsten oplevert).

Trek onmiddelijk de stekker uit de wet die de ggz verlamt

Chefren ten Noever de Brauw, geneesheer-directeur van Fivoor, instelling voor forensische en intensieve psychiatrie schrijft op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1006/articles/1179679/18/1 een reactie op “Paniek in de geestelijke zorg: er moet ineens zorg worden geboden aan mensen die misdrijven hebben begaan”. Van dit kritische artikel over de Wet verplichte ggz, die dit jaar is ingegaan, is geen woord gelogen. Dit bureaucratische monster verlamt langzamerhand de geestelijke gezondheidszorg. Het meest zorgelijke is wel dat een geneeskundestudent, nota bene onze toekomstige zorgverlener, in het artikel haar kritiek alleen anoniem wil uiten, uit angst voor verlies van haar baan. Terwijl zij zich volstrekt terecht afvraagt of alleen al een klein onderdeel van de nieuwe wet wel leidt tot goed besteed zorggeld. Het gaat dan om de onzinnige ‘hoorservice’, de plicht om mensen voor een gedwongen opname eerst hun verhaal te laten doen aan de burgemeester van hun woonplaats, werk dat de gemeente weer uitbesteedt aan bijvoorbeeld uitzendbureaus. Deze toekomstige collega verdient juist een pluim omdat ze de vinger op de zere plek legt. Van dichtbij heb ik met collega’s gepoogd een bijdrage te leveren aan deze wet, juist om te voorkomen dat we in een bureaucratische chaos terecht zouden komen. Maar met ons commentaar is nauwelijks wat gedaan. Alle waarschuwingen ten spijt. Ook ons uiteindelijke advies om de wet in deze vorm niet in te voeren, was gericht aan dovemansoren. De wet moest en zou er komen, onder politieke druk, mede door de publieke opinie over de ggz. Zeker, er vinden ernstige incidenten plaats met ‘verwarde personen’, maar deze wet gaat dat niet oplossen. Wij geneesheer-directeuren, maar ook al onze psychiaters en andere personeelsleden die in de wet ‘zorgverantwoordelijken’ heten, worden wanhopig van de veelal onzinnige bureaucratie. En van de volstrekt onduidelijke regelgeving, waardoor de wet terecht als onwerkbaar wordt gezien. Als wij er al niet goed van worden, wat heeft dat dan voor gevolgen voor de patiënt om wiens belang het daadwerkelijk gaat? De geestelijke gezondheidszorg, ook het forensisch deel dat werkt vanwege het strafrecht, moet achter de computer achterlijke lijstjes en brieven fabriceren. Die verhogen de zorgkwaliteit niet, maar kosten juist tijd waarin wij het gesprek met patiënten zouden moeten voeren. Organisaties die net als wij met de wet te maken krijgen, zijn te stil in de media. Denk aan het Openbaar Ministerie, gemeenten en de rechterlijke macht. Gelukkig komt hun rol ook aan bod in het artikel. Ik begrijp dat de rechterlijke macht zich moeilijk kan uiten in de media over politieke keuzes, vanwege de scheiding der machten, maar ik weet dat ook rechters erg worstelen met deze onwerkbare wet. Ze moeten nu te goeder trouw oordelen uitspreken die ons weer opzadelen met nog meer bureaucratische ellende en inhoudelijke problemen. Ik zou zeggen: trek de stekker uit de nieuwe wet en ga terug naar de tekentafel. We blijven het dan voorlopig doen met de huidige wet, de zogeheten BOPZ. Doe dit voor het te laat is. Mijn collega Remco de Winter van GGZ Rivierduinen tracht in een artikel nog een positieve draai te geven aan de situatie, als hij stelt: “Theoretisch zit die wet echt prachtig in elkaar”. Ik geef hem daar geen ongelijk in. Het is echter een wet gemaakt door Utopianen in hun ivoren torens, die mijlen afstaan van de praktijk van de geestelijke gezondheidszorg. En die ook niet hebben bedacht hoe dit nieuwe werk van de ggz betaald moet worden. Onderzoeksjournalisten, kijk ook naar de nieuwe ggz-wetten voor zorg en dwang bij ouderen en mensen met een verstandelijke beperking, en naar de wet voor de forensische zorg. Ook die leveren inmiddels al een aanzienlijke bijdrage aan de verlamming van de zorg. Deze noodkreet van iemand, die aan het front werkt en vanuit zijn positie kan overzien welke gevolgen deze extra bureaucratische lasten teweeg gaat brengen, bedacht en in wetgeving gegoten door Utopianen (mooi woord!). We moeten in deze moeilijke tijden onszelf geen extra lasten opleggen en daarbij het nut en de uitvoerbaarheid uit het oog verliezen. Weg met al die overbelasting door bureaucraten alleen maar om werk voor ambtenaren te scheppen, waarvan niet duidelijk is in welke mate die efficiënt is en welk doel het dient.

Enquête EenVandaag

Het vertrouwen in premier Rutte en zijn corona-aanpak neemt af. Ook zijn partij, de VVD, verliest de afgelopen twee maanden gestaag zetels. Hoe komt dit vroeg de redactie van EenVandaag zich af? En hoe wordt gedacht over het gegeven dat zowel Rutte als De Jonge momenteel vakantie hebben terwijl het aantal corona-besmettingen toeneemt? Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag en de nieuwe zetelpeiling van Ipsos en EenVandaag. Sinds de corona-crisis steeg het vertrouwen in Rutte naar zeldzame hoogtes. Middenin de eerste golf van de corona-crisis stond 75% van het volk achter Rutte als premier, waar voorheen maximaal 40% hem steunde. In juni was dat al gedaald naar 71% en in juli naar 64%. Deels heeft dat ook te maken met de ontevredenheid over het vorige week gesloten EU-akkoord, waar hard getroffen landen financieel worden geholpen door de EU. Ondanks lof voor de kritische houding van Rutte tijdens de onderhandelingen, zijn de meesten niet te spreken over de uitkomst. Maar de meest genoemde reden voor het dalende vertrouwen is de onzichtbaarheid van de premier nu het corona-virus de afgelopen weken is opgeleefd. Veel mensen wachten op geruststelling of nieuwe maatregelen van de premier. Iemand die het vertrouwen is verloren zegt in het onderzoek: “Als manager van de corona-crisis deed hij het goed, maar in deze fase laat hij het er bij zitten.” Zowel premier Rutte als minister De Jonge, van Volksgezondheid, hebben een paar weken vakantie. Hoewel veel mensen (66%) vinden dat dat moet kunnen na de intensieve eerste helft van het jaar, is daar toch ongemak over bij een grote groep van 43%, die vindt dat, met het stijgende aantal corona-besmettingen, op zijn minst één van de twee terug moet keren. Met het tanende vertrouwen in Rutte valt ook de steun voor de overheidsaanpak van het corona-virus terug, van 69% eind juni naar 59% nu. Niet alleen premier Rutte verliest krediet bij de burger. Ook De Jonge, minister van Volksgezondheid, doet het volgens minder mensen goed. In juni stond nog 66% achter zijn optreden; in juli 55%. Ook hem wordt verweten weinig zichtbaar te zijn op dit moment. Daarnaast heeft een deel steeds meer de indruk dat hij kennis mist en een rol speelt om dat gebrek aan kennis op te vangen. Het tanende vertrouwen in de premier doet ook zijn partij, de VVD, geen goed. In twee maanden tijd verliest de partij vijf zetels en komt nu uit op 39 zetels, blijkt uit de nieuwe zetelpeiling van Ipsos en EenVandaag. Voor corona stonden ze op 27 zetels.

Zo slecht doet Italië het helemaal niet

In een column in Trouw schrijft Prof. Dr. Irene van Staveren, (1963) is hoogleraar pluralistische ontwikkelingseconomie aan het Institute of Social Studies (ISS) van de Erasmus Universiteit Rotterdam, over de financiële status van Italië en hoe Rutte zwaar heeft overdreven met zijn waarschuwingen. Welk land denk u dat al dertig jaar lang minder uitgeeft dan er aan belastinggeld binnenkomt? Nederland? Nee, bij lange na niet. Duitsland dan? Nee ook niet. Het is Italië. Het land waarvan Rutte eiste dat het eerst maar eens hervormingen moest doorvoeren voor het hulp mag krijgen van Europa. Waar Rutte hooguit geld aan wilde lenen in plaats van doneren om de economie te herstellen na de hevige impact van de coronacrisis. Veel Nederlanders steunden Rutte’s redenering (zie enquête EenVandaag). Maar ze trappen allemaal in dezelfde misplaatste metafoor van het huishoudboekje. Het is het idee dat een land net zoals een huishouden zijn inkomsten en uitgaven netjes in balans moet houden. Maar een land kan niet failliet gaan en een huishouden wel. Belangrijker verschil is dat een hoge overheidsschuld niet te vergelijken is met hoge schulden van een huishouden. Bij een huishouden staat tegenover schuld vaak niets (het geld is opgesoupeerd) of een woning die minder opbrengt dan de hypotheek. Maar de overheid kan zijn schulden op termijn altijd weer aflossen, mits die in de eigen valuta zijn. Dat lukt omdat met nieuwe tienjaarleningen oude afbetaald kunnen worden die dankzij inflatie na tien jaar niet zo veel meer zijn ten opzichte van de belastinginkomsten. Natuurlijk is het niet gunstig dat Italië zo’n hoge staatsschuld heeft opgebouwd – deels al voor de introductie van de euro. Want de jaarlijkse rentekosten daarvan zijn hoog: rond de 4% van het Italiaanse nationale inkomen. Voor de EU gemiddeld is dat zo’n 2%. En dat is ook precies de reden dat Italië na aftrek van deze rentelast geen begrotingsoverschot meer heeft. Om van die rentelast af te komen moet de staatsschuld naar beneden. Dus de eis vanuit de ‘vrekkige vier’ (Nederland, Oostenrijk, Denemarken en Zweden) dat het EU-fonds vooral leningen moet bevatten in plaats van subsidies is heel onverstandig: het zou de Italiaanse staatsschuld alleen maar hoger maken met een nog hogere jaarlijkse rentelast. De moderne monetaire theorie gaat een stap verder. Die laat zien dat een tekort juist goed is voor de veerkracht van een economie. Hoe minder de overheid bespaart, des te meer huishoudens en bedrijven een spaarpotje kunnen aanleggen. En aangezien die twee wel failliet kunnen gaan is sparen voor hen heel verstandig. Nu de rente in Europa vrijwel nul is kan het Europese Herstel-fonds bijna gratis geld lenen om de zuidelijke landen te helpen er weer bovenop te komen. Over tien jaar is die schuld plus renteaflossing kleiner in verhouding tot het Europese inkomen dan nu: een win-win- situatie. En door het opkopen van staatsschulden door de centrale bank kan tegen lage rente geleend blijven worden, zo laat de theorie zien, zonder dat de inflatie oploopt zolang de werkloosheid nog hoog is. Tot slot zijn de giften uit het corona-fonds ook in het belang van de grootste exporteurs binnen Europa: Nederland en Duitsland. Hoe sneller de koopkracht in het zuiden herstelt, des te minder onze exporten te lijden hebben. De vrekkige vier begingen een enorme economische blunder met hun metafoor van het huishoudboekje. Gelukkig komt het fonds er toch dankzij de visie van Merkel en Macron. Zij begrijpen heel goed dat de metafoor van het huishoudboekje schadelijk is en dat alleen flinke gezamenlijke financiële steun de hele Europese economie er weer bovenop kan helpen. Met 80% interne handel profiteren we daar allemaal van en vormen we een serieus blok tegenover China. Interessante stelling, met een voorbehoud dat Italië de lire niet meer heeft en nu te biecht moet bij de andere 18 andere eurolanden en de aanname dat de schuldenpositie moet blijven stijgen. Dat betekent nu wel dat het evenwichtig is verbroken door de enorme geldstromen die in de markten zijn gepompt, waardoor de waarde van het geld is ontnomen. Voor Rutte is dit abracadabra: het is het gevolg van het beperkte scala dat hij kan overzien. Hij was daar op 2 september 2013 in de Rode Hoed in zijn H.J. Schoo-lezing heel duidelijk over. “VISIE: ik geloof niet in alomvattende blauwdrukken waarmee maatschappelijke problemen in één klap op te lossen zouden zijn. Daar word ik als liberaal altijd een beetje wantrouwend van”. Rutte heeft de ballen verstand van monetair en financieel beleid. Hij komt niet veel verder dan optellen en aftrekken. Voor alles daarbuiten valt hij terug op deskundigen, specialisten of de ‘polder’. Hij is een briljant spreker, een debater van topklasse, maar zijn dossierkennis is uiterst beperkt. Als Europees leider schiet hij zwaar tekort en zijn zijn standpunten niet gedegen en weloverwogen. Sorry, Mark, meer kan ik er niet van maken. Je bent een lakei van het neoliberalisme met een gebrek aan solidariteit met landen die niet in jouw straatje meelopen.

In hoeverre is de huidige generatie voor de verdienmodellen en de gevolgen daarvan voor mensenrechten, gemeten met de huidige maatstaven, verantwoordelijk?

De laatste tijd vindt er een levendige discussie plaats over racisme. We kunnen terugkijken in de geschiedenis op welke wijze de elite zich in de Gouden Eeuw heeft verrijkt. De Gouden Eeuw was in de 17de eeuw. Het was een tijd waarin Nederland uitgroeide tot één van de belangrijkste landen op aarde. Daarnaast staat de Gouden Eeuw bekend om de wetenschap en de kunst, maar er was ook oorlog en slavernij. In de Gouden Eeuw ging het goed met Nederland, maar toch waren er ook veel arme mensen. Er waren dan ook grote verschillen tussen arm en rijk. Er woonden ongeveer 2 miljoen mensen in Nederland. Nederland was rijk en machtig geworden. De kunst en de wetenschap bloeiden op. Rijken behoorden tot de hoogste stand. Dit waren vaak burgemeesters, politici en handelaren. De rijken hadden veel geld. In de grote steden kochten ze dan een huis dat vaak aan een gracht stond. Deze grachtenpanden waren vaak rijk gesierd, hadden veel verdiepingen, waren diep en smal (er werd toen alleen belasting betaald op de breedte van zo’n pand). Rijken konden vaak specerijen en zout kopen. Deze kwamen helemaal uit (Oost) Indië. Ook hadden ze veel luxe spullen, zoals schilderijen, zilverwerk, porselein en boeken. Daarnaast waren er nog de hoge armen, deze stonden onder de rijken. De armen waren de mensen die weinig verdienden. De armen woonden vaak in eenvoudige huizen en hadden weinig spullen. Echter hadden de armen vaak wel een huis en hadden vaak genoeg te eten. Ze woonden vaak in simpele huizen. Voorbeelden van armen waren boeren, mensen die standaard producten maakten (zoals textiel en hout) en mensen die op schepen werkten. Vaak werkte de man en zorgde de vrouw voor de kinderen. De derde groep waren de lage armen, deze hadden het slechter dan de hoge armen en ze deden zwaar werk. Arbeiders en huisbedienden vielen hier onder. Arbeiders waren vaak mannen, zij werden ingeschakeld bij bouwproject, zoals het uitgraven van grachten. Huisbedienden waren vaak vrouwen en werkten bij de rijken thuis. Ze zorgden daar voor de huishouding (wassen, schoonmaken en dergelijke). Dan was er nog de laatste groep, de paupers. Paupers waren arme mensen die geen vast werk hadden, rond liepen in oude kleren en niet meer aten dan een oude homp brood. Op het platteland waren de huizen van hout en er was meestal maar 1 kamer in te vinden. Daarin leefden de mensen met de dieren. De rook die van het vuurtje, dat in de kamer brandde, afkwam was erg ongezond. Het water haalde ze uit putten, maar meestal was dat water vies. Dit is een tijdsbeeld van de Gouden Eeuw. De elite was slechts een kleine groep bevoorrechten, waarvan de kooplieden de handel dreven. Het centrum van de macht speelde zich af binnen een beperkte elite. Daarbij speelde de VOC en de WIC de hoofdrollen. Hier een terugblik.

De Verenigde Oost-Indische Compagnie was het enige Nederlandse bedrijf dat handel mocht voeren met Azië(Oost-Indië). Ze was onze eerste multinational, dit is een bedrijf dat in meerdere landen actief is. De tegenhanger van de VOC was de WIC, de West Indische Compagnie. Dat waren de mensen die in slaven handelden. De VOC werd opgericht op 20 maart in 1602. De VOC handelde in specerijen (zoals nootmuskaat, peper en kruidnagel) en andere producten die bijna niet of moeilijk in Europa te krijgen waren. Het ging er niet altijd (bijna nooit) zachtzinnig aan toe. Er is namelijk veel geweld gebruikt om toegang te krijgen tot de Aziatische markt. Wanneer de lokale bevolking niet akkoord ging met de Nederlanders, werden er soms hele volksstammen vermoord. Ook heeft de VOC een dubbel karakter. De VOC werd geschetst als handelsorganisatie, maar de werkelijkheid was dat Nederland steeds meer bezit nam in Azië. De handelsposten in Azië werden bezit van Nederland en de VOC regeerde daar. Zij namen als het ware de hele stad of een heel gebied over.

De West-Indische Compagnie (WIC) was een bedrijf uit de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, dat in 1621 werd opgericht als privaatrechtelijke onderneming met publiekrechtelijke taken; de WIC was verantwoording schuldig aan de Staten-Generaal van de Nederlanden. De Republiek bestond uit acht soevereine staten: Stad en Lande (Groningen), Friesland, Overijssel, Gelderland, Utrecht, Holland, Zeeland en Drenthe. Elke staat bestuurde zijn eigen gebied. Vertegenwoordigers van zeven staten (Drenthe viel hierbuiten) stuurden hun vertegenwoordigers naar de Staten-Generaal in Den Haag. Gebiedsdelen die zich buiten de acht provinciën bevonden maar wel tot het grondgebied van de confederatie behoorden, de zogenaamde generaliteitslanden, bevonden zich in de huidige Nederlandse provincies Noord- Brabant (Staats-Brabant en Limburg (Staats-Overmaas en Staats-Opper-Gelre), in het huidige Zeeuws-Vlaanderen (Staats-Vlaanderen) en in het zuidoosten van Groningen (Wedde en Westerwolde).

Het belangrijkst was de Trans-Atlantische driehoekshandel op West-Afrika, de Caraiben en Noord- en Zuid Amerika. In de zeventiende en achttiende eeuw bezat de WIC dit staatsmonopolie op de handel en scheepvaart op West-Afrika ten zuiden van de Kreeftskeerkring, op Amerika, alsmede op alle eilanden tussen Newfoundland en Straat Magellaan. In 1623 kreeg een commissie binnen de WIC opdracht de slavenhandel in Angola te onderzoeken. Naast de vier Amsterdamse afgevaardigden Albert Coenraetsz Burgh, Guilliemo Bartolotti, Joris Adriaensz. en Samuel Blommaert werden ook Jochem Althingh burgemeester van Groningen, Florisz. van Teylingen burgemeester van Alkmaar Samuel Godijn van Amsterdam, Adriaen van der Goes van Delft, Pieter Meunix van Middelburg , Gommer Spranger van Amsterdam, en Kiliaen van Rensselaer en een gedeputeerde van de Staten-Generaal werden in die commissie benoemd. Er is een Eerste en een Tweede WIC.

De Tweede heeft zich vooral beziggehouden met de Trans-Atlantische slavenhandel, er werd echter meer verdiend aan de goudhandel. De trans-Atlantische handelsvaart bracht – nadat Afrikaanse slaven naar Guiana, Suriname en het Caribisch gebied waren vervoerd – producten als ivoor, goud, kleurstof, tabak en beverbont weer naar de Republiek. Van hieruit werden de producten verder vervoerd naar binnen- en buitenland. De slavenvaart – waarin de bewindhebbers een zeer groot deel van het bedrijfskapitaal hadden geïnvesteerd – vormde de omvangrijkste scheepvaartactiviteit van de WIC. In de periode 1674-1740 heeft de compagnie 383 schepen uitgereed. Van alle slavenreizen die zijn gemaakt, werden er 235 met eigen vaartuigen, 134 met gehuurde schepen en 14 met in beslag genomen smokkelschepen uitgevoerd. Op21 mei 1683 werd de Geoctroyeerde Sociëteit van Suriname een particuliere onderneming van de WIC samen met de familie van Aerssen van Sommelsdijck en de stad Amsterdam. Deze drie participanten hadden elk een gelijke stem in de onderneming. De Sociëteit van Suriname kreeg in datzelfde jaar het beheer over de kolonie Suriname. In februari 1685 verkreeg Balthasar Coymans van Spanje het asiento de negros, een handelsdeal waarbij een van tevoren hoeveelheid slaven door het land werd ingekocht. Na het verkrijgen van dit recht stegen de koersen van de WIC. In 1688 nam Spanje dit recht terug, maar deze periode van 1685 tot 1688 bleek het hoogtepunt in de slavenhandel naar Curaçao. Op hun jaarlijkse bijeenkomst in de herfst stelden de Heren XIX het aantal uit te reden schepen vast. De verdeling van de schepen over diverse kamers gebeurde aan de hand van de zogenoemde ‘negensleutel. De kamer van Amsterdam nam 4/9 deel van het werk voor haar rekening. Dat hield in dat zij vier van de negen scheepsreizen organiseerde. Voorts werden de vertrekdata en de plaatsen waar de slaven in Afrika gehaald en in Amerika afgeleverd moesten worden, vastgesteld. In het bijzonder werd er op gelet dat de schepen niet te snel na elkaar werden uitgereed. Te veel schepen voor de kust van Afrika betekende lange wachttijden, waardoor het risico van sterfte van de reeds aan boord zijnde slaven aanzienlijk werd vergroot. Ten slotte stelde het college de waarde van de naar Afrika te vervoeren lading vast, waarbij ook werd aangegeven hoeveel slaven daarvoor in Afrika ingekocht moesten worden. De eigenlijke organisatie van de slavenreizen berustte bij de verschillende Kamers van de WIC die daarvoor speciale commissies in het leven hadden geroepen. Zo telde de ‘’commissie tot de saaken van de slavenhandel’’ in de Kamer Amsterdam vijf leden, waarmee zij de grootste commissie van deze kamer was. De reis begon in een van de vele Nederlandse havens. Vandaar voeren de Hollanders langs de Afrikaanse kust en hielden halt in een van de Nederlandse forten aan de Goudkust. De belangrijkste waren Elmina en Accra. Aan de slaven werden nauwkeurige eisen gesteld. Voor leverbare slaven werden gehouden: degene die niet blind, lam nog gebroken sijn, ende ook dewelke geen besmettelijke siekte hebben. Verder werd bepaald welke leeftijd de slaven mochten hebben en wat hun marktwaarde was. Volwaardige slaven waren vijftien tot en met zesendertig jaar oud, slaven ouder dan zesendertig kwamen niet in aanmerking voor transport, slaven van zes tot vijftien jaar telden als drie voor de prijs van twee en van twee tot zes jaar twee voor de prijs van een. Voor een slaaf moest volgens het contract tweehonderd gulden worden betaald. Planters van suikerplantages kregen korting. De rekening moest voor een derde voldaan worden in suiker. De betaling diende te gebeuren veertien dagen na de ontvangst van de gekochte slaven, waarbij het deel suiker belangrijker was dan het geld, dat eventueel later voldaan mocht worden. De grootste schepen die voor de slavenvaart werden uitgerust, waren fluiten, pinassen en fregatten. Dergelijke vaartuigen waren tussen de 100 en 120 voet lang en vervoerden gemiddeld zeshonderd slaven per reis. Bij het vaststellen van de ‘toerbeurten’ hanteerden de Heren Tien de standaard van vijfhonderd slaven voor grote schepen. In de praktijk viel het aantal vervoerde slaven altijd hoger uit dan de standaard aangaf. Deze grote slavenschepen werden bewapend met vijftien tot twintig stukken geschut en hadden een bemanning van vijfenveertig tot zestig man. De gemiddelde reisduur van een slavenschip was 516 dagen, inclusief de wachttijd in Afrika en Amerika en de terugreis naar de Republiek. De slaven werden voor 200 gulden (ongeveer een jaarloon voor een arbeider) verkocht aan tussenhandelaren en deze brachten ze onder andere naar Suriname, Berbice, Essequibo of Sint Maarten, waar ze aan plantage-eigenaren verkocht werden. De schepen van de WIC nam suiker mee terug naar Nederland, waarna ze weer naar West-Afrika gingen, het werd daarom ook wel de driehoeksvaart genoemd. (bron: wiki) Tot zover de historie, nu terug naar het heden. Hoeveel mensen dragen verantwoordelijkheid voor de uitbuiting van andere volken en de slavenhandel. Kunnen de nazaten daar nu nog aansprakelijk voor worden gesteld, ook zij die in die tijd tot de armen behoorden en daar ook slachtoffer van waren. Die slaven werden gebruikt als handelswaar en daar verdienden wij geld aan in de vorm van het gewilde suiker. Ook vandaag de dag worden volken nog uitgebuit door handelaren en bedrijven. En gaan die over 300 jaar hun verhaal dan ook halen bij die volgende generaties omdat hun over-, over-, over- en overgrootouders daarvan in de 20ste en 21ste eeuw steenrijk zijn geworden? Ben ik op enigerlei wijze (mede)verantwoordelijk voor hoe mijn voorouders, die leenmannen van de Bisschop van Utrecht waren, in de omgeving van Doorn, Amersfoort en Neerlangbroek de landerijen van de Bisschop hebben bewerkt en bestuurd? Of zij mensenrechten wel hebben geëerbiedigd en de boerenjongens en -meiden die op de landerijen werkten niet hebben onderbetaald?

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 31 juli 2020; week 31: AEX 545,29; Bel20 3.273,37; CAC40 4.783,69; DAX30 12.313,36; FTSE 100 5.897,76; SMI 10.005,90; RTS (Rusland) 1234,44; SXXP (Stoxx Europe 600) 365,33; DJIA 26.428,32; NY-Nasdaq 100 10.905,88; Nikkei 21.710,00; Hang Seng 24.595,35; All Ords 6.058,30; SSEC 3.310,01; €/$1,1778; BTC/USD $11.654,78; 1 troy ounce goud $1.976,10, dat is €53.907,82 per kilo; 3 maands Euribor -0,463%; 1 weeks -0,523%; 1 mnds -0,51%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,401%; 10 jaar VS 0,5413%; 10 jaar Belgische Staat -0,22%; 10 jaar Duitse Staat -0,531%; 10 jaar Franse Staat -0,196%; 10 jaar VK 0,1%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,559%; 10 jaar Japan 0,0098%; Spanje 0,33%; 10 jaar Italië 1,015%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,50.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden licht dalend, beleggers worden nog steeds niet onrustig over het feit dat wereldwijd het corona-virus nog steeds niet onder controle is en in de VS nog steeds verstorend en voor de slechte economische prognoses voor de komende tijd, de stijgende werkloosheid, een recessie en slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en een gebrek aan eenheid bij de 27 regeringsleiders voor een krachtig EU-beleid. Ook de dalende dollarkoers trekt de aandacht. De goudprijs steeg fors door en noteert richting de $2000 en naarmate de dollar verzwakt stijgt de koers van de bitcoin (deze week +28%). De rentetarieven noteerden dalend. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,395%; Duitsland -0,11%; Nederland -0,091%; Frankrijk 0,452%; Japan 0,5234%; GB 0,62%; Canada 0,9194%; Spanje 1,12%; VS 1,2121%; Italië 1,958%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,726%; Nederland -0,678%; Zwitserland -0,65%; Denemarken -0,591%; België -0,585%; Frankrijk -0,573%; Spanje -0,224%; Japan -0,1324%; VK -0,13%.

Dit bericht is geplaatst in Geen categorie. Bookmark de permalink.