PAAS-UPDATE31032013/164 Kunnen beleggers en spaarders de bank nog wel vertrouwen?

Ik breek in op de periodiciteit waarin mijn weekendblog wordt gepost. Alleen maar voor deze keer.

In de peiling van de Hond van 1e Paasdag daalt de VVD 1 zetel en komt daarmee op 22 zetels, de PvdA wint 2 zetels en komt op 20. Dat betekent dat de coalitie is gedaald van 79 zetels bij de 2e Kamer verkiezingen op 12 september 2012 naar 42, een zetel meer dan vorige week. De PVV krijgt er 1 zetels bij en wordt met 25 zetels de grootste partij, op de voet gevolgd door de SP met 23 zetels. Gevolgd door de VVD met 22 zetels. 50+ verliest ook deze week en komt op 14 (-2) zetels. Ook D66 blijft staan op 16, het CDA op 15, de CU op 6 en GL op 3. De opiniepeiler ziet de laatste tijd wel een gestage afname van het vertrouwen in politiek, regering en in de volksvertegenwoordiging. Ruim de helft (55%) van de geënquêteerden geeft aan dat Nederland nooit aan de euro had moeten beginnen.

Een kwartet van vooraanstaande VVD-partijgenoten, Frits Bolkestein, Hans Wiegel, Ed Nijpels en Jozias van Aartsen, spreken zich uit voor het doorvoeren van een tussenformatie in het kabinet Rutte-II. De door Brussel opgelegde norm voor het emu-saldo van 3% voor dit en volgend jaar moeten we even loslaten en het kabinet moet de hoogste prioriteit gaan geven aan het doorpakken in de economie zodat de werkeloosheid wordt teruggedrongen. Rutte voert geen beleid om de economie op korte termijn te ondersteunen. „De stand van de economie is meer dan de stand van het huishoudboekje van de overheid. Het gaat heel slecht in de private sector van Nederland en de overheid is daarbij het blok aan het been, dat met bezuinigingen de economie afknijpt. ”Oud-eurocommissaris en oud-fractievoorzitter van de VVD in de 2e Kamer, Frits Bolkestein, adviseert Rutte 'na deze regeerperiode af te treden als de politiek leider van de VVD en te gaan solliciteren naar een commissariaat bij de Europese Commissie'. En laat die functie nu net volgend jaar vacant komen als Neelie Kroes niet meer herkiesbaar is. Maar of zijn cv daarvoor toereikend genoeg is, ik betwijfel dat: misschien is hij een goede docent geschiedenis op een middelbare school en ligt daar zijn toekomst.

De banken in Cyprus zijn weer open, maar de eurocrisis lijkt verre van voorbij. De voorzitter van de eurogroep Jeroen Dijsselbloem deed afgelopen week een hoop stof opwaaien met zijn suggestie dat niet de belastingbetaler maar de vermogensverschaffers hun verlies moeten gaan nemen als het mis gaat. Heldere uitspraken, die op veel instemming konden rekenen maar wat zijn de gevolgen van deze nieuwe koers. In Buitenhof zegt hoogleraar Overheidsfinanciën Bas Jacobs, deze week door Vrij Nederland uitgeroepen tot beste econoom van Nederland, daarover dat er harde ingrepen gedaan moeten gaan worden in het saneringsproces van zwakke Europese banken. Banken die hun verliezen blijven wegstoppen omdat, als ze daarmee naar buiten komen, die handeling zal leiden tot tot een déconfiture. De Europese leiders moeten nu direct gaan beginnen met de grote schoonmaak van de Europese bankensector, zegt Willem Buiter, chef econoom bij de Citigroep in het FD. Daar hangt wel een prijskaartje aan van tussen de 1 en 3 biljoen euro. Als Nederland voor 5% participeert in de eurozone en de kosten 2 biljoen zouden bedragen kost dat ons land, schrik niet, €100 mrd. Om zo een operatie te kunnen realiseren is het van groot belang dat de bankenunie op de rails gezet gaat worden. Maar laten we ons geen illusies maken over een eventueel functioneren van de bankenunie op korte termijn. Merkel en Rutte zijn daarover duidelijk geweest. Onderdelen van de bankenunie kunnen pas in werking treden op het moment dat Noord- en Zuid-Europa, op basis van gelijkwaardiheid, in de bankenunie participeren. Ik kan me daar wel wat bij voorstellen: het toezicht op 6000 Europese banken moet eerst door de ECB worden opgestart en voor het allergrootste deel worden gedelegeerd naar de toezichthouders bij de nationale centrale banken. En ook moet de ECB de controle op de uitvoering ervan worden gecontroleerd. Dat is een klus waar wel tien jaar voor nodig is voordat de controles kwalitatief goed zijn ingericht. Dan het Europese deposito-garantie-stelsel. Nu is het zo dat het dgs nationaal op opgezet middels Europese Richtlijnen. We hebben op Cyprus gezien waartoe dat kan leiden. De overheid moet garant staan voor €30 mrd spaargeld. Ze hebben maar €30 mln, in reserve. En Cyprus is zeker niet het enige land, binnen de eurozone, die insolvabel is en aan de eisen van de garantiestelling niet kan voldoen. Deelnemen aan de bankenunie betekent dat de rijkere eurolanden, zoals Nederland, Duitsland, Finland en Luxemburg, mede aansprakelijk zijn voor de financiële problemen waarin landen verkeren en voor de zwakke banken in die landen. Dat is één brug te ver. Die problemen zijn niet te behappen, nog los van de vraag of die rijkere landen daaraan mee willen werken. De bankenproblematiek in Europa is groot, waarschijnlijk groter dan door de eurozone te dragen is. Politiek blijft dit een hot item. Ik blijf problemen houden met het aansprakelijk stellen van alle vermogensverschaffers aan financiële instellingen, dus inclusief houders van obligaties en spaarders met spaargeld >€100.000, omdat deze beleggers ervoor hebben gekozen geen risico's te willen nemen in de financiering van banken. Ik ben er niet van overtuigd dat het handelen van de Eurogroep in dezen, dat deze aanpak legitiem is en voldoet aan een democratische besluitvorming. Het gerommel van de Eurogroep en van de voorzitter van dit gezelschap is niet transparant. Gisteren werd bekend gemaakt dat de klanten van de Laikibank op Cyprus al hun depositogeld en spaargeld >€100.000 kwijt zullen zijn en dat de klanten van de Bank of Cyprus, ook hier is de eerste €100.000 vrijgesteld, er rekening mee moeten houden dat ze zeker 37,5% van hun tegoed kwijt zijn en misschien nog wel meer. Men denkt aan maximum 60%. Aanstaande donderdag spreekt Cyprus met de Eurogroep over een deal en de condities daarvan.

In het FD zegt Buiter dit weekend onder meer: Dat men weet dat de banken geen financiële steun meer van de overheid krijgen, afgezien van de verzekerde deposito’s onder € 100.000, is nu wel duidelijk geworden. De kleine deposito’s zijn overigens alleen veilig als er een solvabele overheid achter de garantie staat. Totdat we in de eurozone een gemeenschappelijke depositogarantie hebben, zijn in alle lidstaten met financieel zwakke banken en overheden ook kleine spaarders niet veilig.’ Gaat de aanpak van de problemen op Cyprus het nieuwe beleid worden in de eurozone? ‘Ja, dit is duidelijk het juiste model. Dat betekent niet dat de lijst van crediteuren die meegepakt worden bij elke bankenredding hetzelfde is. Ik verwacht dat er weinig landen en banken zijn waar depositohouders een serieus risico lopen, als men tenminste bereid is alle andere niet-gegarandeerde crediteuren mee te laten betalen.’ Wat vindt Buiter van het crisismanagement van de eurozone? ‘Dat is nog steeds een puinhoop. Men leert heel langzaam en is niet bereid snel genoeg door te pakken. Als er elders nog zwakke, wankele of zombiebanken zijn, lopen die direct het risico in financieringsproblemen te komen. Nu er een bail-inmodel is, moet er snel en gecoördineerd gehandeld worden.’ Is er nog tijd voor de politiek om het bankenprobleem op te lossen? ‘Dat hangt ervan af hoeveel schade ze willen riskeren. Als ze die willen minimaliseren, beginnen ze meteen na Pasen.’ In grote lijnen onderschrijf ik de lijn die Buiter aangeeft. Toch vraag ik mij af hoe de financiële markten en de credit-agency's zullen gaan reageren op de Dijssel-doctrine, die ervan uitgaat dat alle crediteuren van een bank aansprakelijk kunnen worden gesteld ter versterking van de buffers van banken dan wel ter voorkoming van een deconfiture.. Ik zeur niet over banken die zo zwak zijn dat ze omvallen. Dan zijn niet alleen de aandeelhouders de pineut maar ook de obligatiehouders en de spaarders met saldi >€100.000. Ik vraag me af hoe beleggers en spaarders gaan reageren zodra blijkt dat je geld bij banken niet meer safe is. Het kan zo maar zijn dat als Dijssel c.s. langskomt je binnen de kortste tijd je geld als sneeuw voor de zon ziet verdwijnen. En wat gaat dat betekenen voor de betrouwbaarheid van de financiële sector? Terug naar het FD: hoe groot is de schade? ‘Dat alle banken die gezien worden als potentieel zwak geen financiering meer kunnen krijgen. Dan krijg je bankruns en een plotselinge stilstand van alle marktfinanciering. Zeker nu de meeste eurolanden bijna geen begrotingsruimte meer hebben om hun banken te redden. Kijk naar Nederland, waar huishoudens een hypotheekschuld hebben van ongeveer € 600 mrd, net zo groot als in Spanje. Krankzinnig, zegt Buiter. Stel dat daar 10% op afgeschreven moet worden, dan gaat het om € 60 mrd. Tel daar de waarschijnlijke verliezen op vastgoed bij op. Bedragen die groot genoeg zijn om die gaten te dichten, kunnen banken niet op de markt krijgen. En als ze op Dijsselbloems deur kloppen, zal hij dat niet willen en kunnen geven. Het zou desastreus zijn voor de kredietwaardigheid van de Nederlandse overheid. Dat is in Duitsland en Frankrijk niet anders. Zowel de financiële ruimte als de politieke aanvaardbaarheid om banken te redden zonder bail-in is er niet meer.’ Zijn er in Europa al zombiebanken? Ja, die zijn er al. Het wordt alleen meer acuut. De zombies eten de levende banken leeg. De meeste banken zijn zombiebanken. Er is nauwelijks nieuwe kredietverlening aan het bedrijfsleven en de huishoudens. Een zombiebank leent zelfs geen geld meer uit voor goede projecten en dat is op grote schaal nu al het geval.’ ‘De balans van de bancaire sector in de eurozone is € 38.000 mrd. De hoog noodzakelijke sanering/herkapitalisatie kan wel 10% van dit bedrag bedragen. Daarom moeten 'banken nu hun verliezen openbaren en afschrijven en zich
herkapitaliseren”, zegt Bas Jacobs. „Anders krijg je zombiebanken die niets uitlenen en ontstaat er in Europa een verloren decennium zonder economische groei. Een groot deel van de Europese banken is nu al afhankelijk van de ECB. Die banken, met verborgen verliezen, verlenen geen kredieten en knijpen de economie af.” Als er op korte termijn geen actie wordt ondernomen durven beleggers geen geld te steken in zwakke banken.
Om de Nederlandse economie aan de gang te krijgen moet de overheid rustig aan doen met bezuinigingen, aldus Jacobs. „We moeten niet met het bezuinigingstempo van een Zuid-Europees land aan de gang gaan. De werkloosheid explodeert, het aantal faillissementen ligt op recordniveau, de overheid moet nu pas op de plaats maken.”

 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , , , . Bookmark de permalink.