UPDATE12092011

Ik eindigde het blog van gisteren met de vraag 'hoe reageren de markten morgenochtend op het nieuws van dit weekend? Ik vrees voor een scherpe val van de aandelenkoersen en een verdere verzwakking van de euro.' Is dat mee of tegengevallen? Het is nu maandag rond het middaguur en ik zie geen slagveld op mijn scherm. Heel Europa noteert in het rood tussen de 2 en 4%, bij een $ van 1,3625. Bij opening vanmorgen lagen de markten er nog wat slechter bij. Financials zijn zwak. In Amsterdam noteert, halverwege de dag, de AEX 267,83 – 3%. ING 4,882 – 8,77%, Aegon 2,754 – 4,04%. In Parijs zware verliezen voor de banken: BNP Paribas -12,58%, Soc Gen -10,46%, Credit Agricole -9,64%, AXA -9,30%, Dexia -7,07%. In Frankfurt Deutsche Bank -8,83%, Commerzbank -6,24%, Allianz -4,61%. In Brussel noteert KBC -6,22%. In Zürich zijn de financiële waarden wel wat zwakker Julius Baer -3,67%, Zürich Financial -3,36%, UBS -2,74%.

Elliniki Dhimokratia is de zondagse naam voor Griekenland. Het land is kleiner dan Nederland. Het aantal inwoners is ca 60% van dat van ons land. Het bbp is >50% van dat van Nederland. Het bbp per inwoner verhoudt zich als 5:7. De door de trojka afgedwongen bezuinigingen bedragen €26 mrd, een andere bron spreekt van 17 mrd dit jaar en 14 mrd volgend jaar. Voor de Grieken zijn dat loodzware lasten, omdat ze los staan van de baten uit de hervormingen als gevolg van fiscale ingrepen en verkopen van staatsbedrijven. Ja, ik weet wel dat de Griekse regeringen in de afgelopen 15 jaar dat over zichzelf hebben afgeroepen, maar toch is de rek van de samenleving uiteindelijk eindig. Er zijn grenzen en die moeten niet overschreden worden door al te hebzuchtige beleidsmakers. Dan loop je het risico dat je het lid op de neus krijgt. Vroeger werd in deze gevallen door de geldeisers een leger naar zo een land gestuurd dat het land leegroofde. We moeten onder alle omstandigheden voorkomen dat dat hier nu, op een aangepaste wijze, weer gaat gebeuren. Natuurlijk is wat er is gebeurd verwijtbaar maar ik heb al eerder uitgelegd dat ook wij mede aansprakelijk zijn voor de debacle. Het is niet toevallig dat alle vijf Zuid-Europese eurolanden diep in de schulden zitten en de Noord-Europese landen en banken opgescheept zitten met oninbare vorderingen. De ECB zit tot aan hun nek in junkbonds van de zwakke landen. Het laatste cijfer dat ik gezien heb was €144 mrd. Dat 'onze' banken al maanden zwaar onder druk staan van de financiële markten is geen toeval. De crisis in de financiële sector heeft tot nu toe honderden miljarden gekost. Dat is de harde realiteit van dit moment. Tot hoe ver willen de Grieken het spel 'op leven en dood' doorspelen. Papandreou is de man niet die het Griekse volk uit de put zal halen. Hij gedraagt zich als een zetbaas van de Europese politieke elite. Hij stelt zich niet op als de redder van het Griekse volk. Daar hebben de Grieken behoefte aan. Papandreou voert noodgrepen uit omdat het water hem tot aan de lippen staat. Zondag kwam de Griekse premier weer met een nieuwe belasting n.l. voor 2 jaar op het bezit van een (eigen) huis. Niet te innen door de fiscus maar door de energieleveranciers. En verder moeten topambtenaren en parlementariërs 1 maandsalaris inleveren. De ECB twijfelde vandaag of de Griekse voornemens wel hard genoeg zijn zodat de trojka kan besluiten weer €8 mrd vrij te geven.

De beursdag sloot in het rood, de verliezen vielen niet tegen, er was geen paniek. Wel daalde de AEX sedert 1 januari 2011 24%: 268,48 –2,76%, CAC-40 2854,81 -4,03%, DAX 30 5072,33 -2,27%, FTSE 100 5129,62 -1,63%, BEL-20 2053,01 -3,06%, Swiss Market 5303,14 -2,35%, DJIA 11061,12 +0,63, Nasdaq 100 2191,84 +1,3%, goud verloor terrein en sloot op $1815,30, $ 1,3679

De Amsterdamse beurs heeft sinds 1 augustus al ca €100 mrd verlies geleden, waarvan €28 mrd in de afgelopen 2 weken.

De aandelen van Franse banken leden forse verliezen na berichten, afgelopen weekeinde, dat Moody's een verlaging van de kredietbeoordelingen overweegt. Société Générale kwam al naar buiten met ingrepen om zich te wapenen tegen de economische malaise. Persbureau Bloomberg meldde dat Moody's zich buigt over de beoordelingen van Société Générale, Credit Agricole en BNP Paribas vanwege hun Griekse bezittingen. Moody's gaf in juni al aan de drie banken nader te bestuderen, hetgeen waarschijnlijk tot een verlaging zou leiden. Franse banken, waarvan er 2 eigenaar zijn van Griekse banken, hebben de hoogste blootstelling aan Griekse bezittingen. Dat blijkt uit cijfers van de Bank for International Settlements. De Franse banken zijn wel begonnen met afschrijven op de Griekse bezittingen als onderdeel van een nieuw steunpakket voor Griekenland, maar volgens de International Accounting Standards Board sneden de financiële instellingen niet diep genoeg. De banken zouden eigen berekeningen hebben gebruikt in plaats van marktprijzen om de waarde van de Griekse obligaties in kaart te brengen. Dat zou betekenen dat er nog een afschrijvingsronde moet komen. Société Générale, dat vrijdag al ruim 10 procent lager sloot, leverde vandaag 10,75% in. BNP Paribas en Credit Agricole kelderden respectievelijk 12,35 en 10,64 procent. De Franse minister van Economische Zaken, Eric Besson, liet weten het ,,volledig voorbarig'' te vinden om te praten over de gedeeltelijke nationalisering van Franse banken. De zorgen over de Griekse schulden zetten ook de koersen van banken en verzekeraars op andere Europese beurzen onder druk. ING daalde in Amsterdam 8,59 procent, Aegon moest 4,46 procent terug. In Frankfurt leverden Commerzbank (-8,21%) en Deutsche Bank (-7,04%) in. In Londen bleven de verliezen voor onder meer Barclays en Prudential beperkt tot 1,35 en 1,82 procent. In Brussel sloot Dexia -8,05% en KBC -4,82%

De beurs in Tokio is fors lager gesloten. De negatieve stemming werd veroorzaakt door de opnieuw opgelaaide bezorgdheid over de Europese schuldencrisis. De Nikkei eindigde 2,31 procent in de min op 8535,67 punten. In Japan stonden met name de bankaandelen onder druk in navolging van de eerdere flinke koersverliezen in Europa en de Verenigde Staten. Exportbedrijven gingen ook fors onderuit door de zorgen over de wereldwijde economische groei. De andere belangrijke beurzen in het Verre Oosten lieten ook stevige verliezen zien. De Hang Seng in Hongkong verloor 4,21% en de All Ordinaries in Sydney zakte 3,56 procent. De beurzen in China, Taiwan en Zuid-Korea bleven maandag gesloten.

De wereldeconomie gaat volgens Jean-Claude Trichet geen recessie tegemoet. Wel ziet de president van de Europese Centrale Bank (ECB) een vertraging van de economische groei. ,,We zien in het geheel geen recessie in het vat zitten, maar een vertraging in vergelijking met de afgelopen periode''. De centrale bankier voegde toe dat het neerwaartse risico voor de economie wel is toegenomen. geen recessie maar wel een economische krimp, wat bedoelt hij duidelijk te maken?

Een van de meest vooraanstaande economen van Duitsland vindt dat Griekenland niet langer te handhaven is in de eurozone. ,,De reddingspakketten lopen uit de pas met wat gezonde landen kunnen dragen op hun eigen begrotingen'', zei professor Hans Werner Sinn, directeur van de Duitse economische topinstituten IFO en CES. Minister van Economische Zaken Philipp Rösler (FDP) sprak zich eveneens uit over een mogelijk scenario om Griekenland failliet te laten gaan. ,,Geen enkele optie mag op dit moment worden uitgesloten.'' Sinn is sinds lange tijd lid van de raadgevende commissie van het ministerie van Economische Zaken.

Het faillissement van Saab is aangevraagd door 2 kleinere vakbonden. Of de aanvraag in behandeling wordt genomen daarover beslist de rechtbank pas volgende week.

De verwachte groei van de Nederlandse economie volgend jaar is neerwaarts bijgesteld naar 1 procent. Dat blijkt uit cijfers van de Macro-economische Verkenningen (MEV) die op Prinsjesdag bekend worden, maar zoals ieder jaar weer komt Frits Wester als eerste met de headlines. Het Centraal Plan Bureau (CBP) ging bij de meest recente raming in juni nog uit van een groei van de economie in 2012 met 1,75 procent. Het overheidstekort loopt ondanks de bezuinigingen van het kabinet toch nog meer op dan gepland. In 2015 is het tekort 1,8 procent. Het komend jaar komt het tekort uit op 2,9 procent. Ook dat is aanmerkelijk hoger dan de raming van het kabinet (juniraming -2,2%). Europese regels schrijven voor dat het tekort niet hoger mag zijn dan 3 procent. De rekenmeesters van het kabinet verwachten dat de koopkracht volgend jaar 1 procent daalt, terwijl eerder werd uitgegaan van een afname van 1,25 procent. De inflatie wordt geraamd op 2 procent, tegen 2,25 procent in juni. De werkeloosheid komt volgend jaar naar verwachting uit op 4,25 procent, tegen een eerdere prognose van 4 procent. De stukken voor Prinsjesdag worden komende vrijdag vrijgegeven, maar de officiële presentatie is vier dagen later, op Prinsjesdag, de derde dinsdag van september.

Er komen nog lastige economische tijden aan in Nederland. Dat blijkt uit uitgelekte cijfers, de zogenaamde macro-economische verkenningen. De CPB-verkenning wordt als uitgangspunt gebruikt voor de rijksbegrotingen. Alle cijfers voor 2012 bij elkaar resulteert een economische groei > 1% (juniraming 1,75%). Dat valt dus sterk tegen. Waar het CPB zich in juni juist optimistischer toonde en ramingen naar boven bijstelde, tonen de uitgelekte cijfers een overwegend pessimistischer beeld. Politiek verslaggever Frits Wester van RTL stelt dat dit om "maatregelen" en "hard ingrijpen van het kabinet" zal vragen. Het economisch bureau van ING verwacht dat de Nederlandse economie in de tweede helft van dit jaar op de rand van een recessie balanceert. Economen van de bank denken dat de economische groei dit jaar uitkomt op slechts 1,6 procent. Volgens het ING Economisch Bureau heeft Nederland vooral last van de afnemende wereldhandel. Verder blijven consumenten voorzichtig met bestedingen. ,,Dat heeft onder meer te maken met de koopkracht die al lange tijd onder druk staat, omdat de prijzen harder zijn gestegen dan de lonen''. Verder zijn consumenten bezorgd over de Europese schuldencrisis. ,,De beurzen zijn hard onderuitgegaan deze zomer. Een op de vijf gezinnen in Nederland belegt; dus zowel het vermogen als het vertrouwen wordt aangetast''.

Verwachte EMU-saldi in 2012. De norm voor begrotingstekorten is 3% van het bnp. De prognoses van het CPB luiden: het eurogebied -3,5%, EU -3,8%, België -4,2%, Portugal -4,5%, Cyprus -4,9%, Frankrijk en Spanje -5,3%, VK -7,0%, Ierland -8,8% en Griekenland -9,3%.

De schulden van de EU lidstaten zijn verder opgelopen. De staatsschulden, als een percentage van het bruto nationaal product (bnp), liepen op van 59 procent in 2007 tot 82,3 procent in 2011. Voor 2012 wordt een percentage van 83,3 verwacht, zo maakt de Europese Commissie bekend. De 17 eurzonelanden doen het nog slechter. Hun gezamenlijke schulden bedroegen in 2011 87,9 procent van het bnp ten opzichte van 66,3 procent in 2007. In 2012 zal dit verder oplopen tot 88,7 procent. De eurolanden met de grootste schulden zijn Griekenland, Ierland, Portugal en Italië. Hun schulden komen ver boven de 100 procent van het bnp uit. Nederland weet naar verwachting de schulden stabiel te houden. Dit jaar heeft Nederland 63,9 procent van het bnp aan schulden uitstaan. Dat zal in 2012 oplopen tot 64 procent. Dat betekent dat Nederland niet langer voldoet aan de tuchtregels, die uitgaan van een maximum van 60% van het bnp. Slechts vier andere eurolanden doen het beter.

Goed en slecht nieuws. Het begrotingstekort van de centrale Griekse overheid is in de maanden januari tot en met augustus met 22 procent gestegen in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. Het tekort steeg van 14,8 miljard euro naar 18,1 miljard euro. Daarmee is het tekort onder de herziene doelstelling van 18,974 miljard euro gebleven. Die doelstelling is onderdeel van het in juni opgestelde plan voor de Griekse economie in de jaren tot en met 2015.

De waarde van Duitse en Nederlandse staatsleningen steeg vandaag verder. De zorgen over de Europese schuldencrisis en vooral Griekenland dreef beleggers richting deze als veilig beschouwde beleggingen. Het rendement op 10-jarige Nederlandse leningen daalde naar ongeveer 2,17 procent. Vergelijkbare Duitse leningen noteerden op ongeveer 1,71 procent. Het rendement op en de waarde van staatsobligaties bewegen tegengesteld. Hoe hoger de waarde, hoe lager het rendement. Italië wist voor in totaal 11,5 miljard euro aan 3- en 12-maandspapier te veilen. De rente steeg daarbij echter fors, tot ruim 4,15 procent. Bij een vergelijkbare veiling begin augustus werd 12-maandspapier nog tegen een rente van 2,95 procent in de markt gezet. De Grieken namen daggeld uit de markt en betaalden daarvoor 81% rente.

Weinig Britse bankiers zullen uitgekeken hebben naar deze dag: het rapport van de bankencommissie wordt gepresenteerd. De onafhankelijke werkgroep, die boven tafel moest krijgen hoe de financiële sector de afgelopen jaren zo in de problemen kon komen, heeft zich in bankierskringen niet geliefd gemaakt. De commissie stuurde al eerder aan op een totale splitsing van consumenten- en zakenbankactiviteiten van de grootbanken. Zo ver zal de commissie naar verwachting niet gaan in haar voorstellen, wel moet er een waterscheiding tussen de gewone bank en de investeringstak komen. Ook moet het kapitaal dat banken aanhouden volgens ingewijden worden verhoogd naar 10% en moet de concurrentie tussen de consumentenbanken sterk worden bevorderd. De bestuursvoorzitters van grote financiële concerns als HSBC, Barclays en Santander, die al om vier uur vannacht het rapport in handen kregen, zullen in hun carrière waarschijnlijk prettiger berichten hebben gelezen. De verhoogde kapitaaleisen en de scheiding tussen consumenten- en zakenbankdivisies vallen slecht bij bankiers. „Waarom moet Groot-Brittannië het braafste jongetje van de klas zijn? Als de wereld ons voorbeeld niet volgt, zijn wij straks een stuk duurder uit. We kunnen beter onze handel oppakken en verkassen naar Azië”, sombert een bankier in Londen. Het is een idee waar HSBC-topman Stuart Gulliver reeds openlijk mee flirt. Analisten houden er rekening mee dat ook Bob Diamond (Barclays) en Peter Sands (Standard Chartered) zullen dreigen hun koffers te pakken nu de kosten van de maatregelen op kunnen lopen tot £10 miljard.

De Britse minister van Financiën George Osborne bekijkt maatregelen om de Britse economie een impuls te geven. Het hoogste belastingtarief van 50 procent zou verlaagd kunnen worden en volgens de krant The Independent on Sunday wordt gezocht naar infrastructuurprojecten die versneld kunnen worden uitgevoerd. De afgelopen 12 maanden is de Britse economie amper gegroeid. Dit heeft geleid tot druk op de regering om rustiger aan te doen met bezuinigingen.

De dekkingsgraden van de (grote) Nederlandse pensioenfondsen gaan momenteel keihard omlaag. Onder invloed van de slechte beurs en gedaalde rente zakken de fondsen richting afstempelen. Het grootste pensioenfonds van Nederland, het ABP, meldde op 31 augustus nog een dekkingsgraad van 99 procent. Een stuk lager dan de minimaal vereiste 105, maar nog niet acuut laag. Nu vandaag staat de dekkingsgraad echter wel op paniekniveau: rond de 92. En dat begint zorgelijk te worden. DNB: “De kans op korten wordt groter. De markt zit momenteel tegen, maar als het niet anders kan dan moeten pensioenfondsen korten op pensioenen en rechten van deelnemers." “De harde ondergrens voor de dekkingsgraad voor pensioenfondsen is 105 voor de korte termijn. De kern is dat een pensioenfonds niet onder de 105 mag komen. Dan moet je je melden met een herstelplan. Hoe denk je dat tekort in 3 jaar in te lopen? Eigenlijk geldt een harde ondergrens van 125, voor de lange termijn. Dan heb je een bepaalde basis in de buffer.” “Blijf je structureel onder de dekkingsgraad dan moet je de bekende instrumenten inzetten. Premie verhogen is momenteel erg lastig. Dat gaat via de CAO en dan kom je bij de kosten van arbeid." "De sturingscapaciteit van pensioenfondsen is lastig, vooral bij de vergrijsde fondsen. Het is heel lastig om de knoppen te draaien. " “De relevante datum is echter 31 december. Dan wordt de dekkingsgraad vastgesteld en dan wordt er gekeken wat er moet gebeuren om de 105 en daarna de 125 te halen. Als de pensioenfondsen achterliggen bij hun herstelplan dan moeten ze half februari aangeven hoe ze de achterstand gaan inlopen. Maar zoals gezegd, de sturingscapaciteit van de pensioenfondsen is lastig. Als de knoppen niet meer werken dan ga je ultiem naar de kortingen.” Hier staat dus dat als de dekkingsgraad onder de norm staat b.v. als gevolg van dalende aandelenprijzen en een lagere verrekenrente (de obligatiekoersen stijgen dan wel) dat kan leiden tot verlaging van de pensioenopbouw en pensioenuitkeringen (ook aan al gepensioneerden).

Tot slot: de oorlogen in Irak en Afghanistan hebben de Amerikanen tot dusverre 4 triljoen dollar gekost.

Bank of America gaat 30.000 werknemers ontslaan. Dat is 10% van het personeelsbestand. De operatie moet de bank $5 mrd opleveren. Het laatste jaar is de waarde van het aandeel met de helft gedaald. 

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch met de tags , , , . Bookmark de permalink.