UPDATE21092019/497

De Troonrede van de Koning moest vooral optimisme uitdragen en alle mogelijke tegenslagen moesten worden weggemoffeld

Trouw opende woensdagmorgen daarmee <citaat> De zon schijnt nog steeds over Nederland, maar de schaduwen tekenen zich af. Met een groot penseel tekent het kabinet nu al Hollandse wolkenpartijen aan de horizon, die in de verte opdoemen uit onvoorspelde windrichtingen. Met datzelfde penseel wijst het kabinet aan waar het zonnige plaatje nu ook al zijn schaduwpartijen heeft. Daarmee tekent Rutte-III alvast een bezorgde blik op de toekomst. In de Troonrede belooft het kabinet te bouwen aan een land met meer zekerheden, dat zich wel op tijd moet voorbereiden op de toekomst. Het kabinet Rutte-III is het nieuwe politieke jaar begonnen met de boodschap dat het opnieuw goed gaat met de economie, het zoveelste jaar op rij. Maar de toon is anders dan een jaar geleden, toen de premier nog uitbundige beloftes deed. Alles zou beter worden, was toen het onversneden positieve verhaal. Iedereen zou het merken. Dit jaar is de toon voorzichtiger. Mensen moeten zich weer ‘zeker voelen en vertrouwen in de toekomst kunnen hebben, houden of herwinnen’, sprak koning Willem-Alexander. De Troonrede somde de zorgen op van de middeninkomens: een fatsoenlijk inkomen, waardevol werk, een betaalbaar huis in een veilige buurt, toegankelijke en goede medische zorg. De hele Troonrede ademt bezorgdheid over wat gewone Nederlanders aan onzekerheden blijven voelen, ondanks al die economische voorspoed, met nu al voor het vijfde jaar een begrotingsoverschot. Er is geld genoeg, en de extra uitgaven zijn er ook aan verpleeghuizen, defensie, spoorwegen, politieagenten, leraren. Maar het kabinet tempert vast de verwachtingen over de effecten ervan. Publieke voorzieningen moeten ‘sterker’ worden. Tegelijkertijd is de boodschap dat ‘niet elk vraagstuk met een financiële injectie meteen is opgelost’. Het lerarentekort, zo is de vrees, zal ondanks extra geld nog nijpend blijven. Bij de andere toon hoort ook het relativeren van koopkrachtplaatjes, in de politiek nu vaak nog een belangrijke graadmeter. Nederlanders gaan er komend jaar 2,1% op vooruit. Dat zijn gemiddelden. “De levens van ruim 17 miljoen individuele Nederlanders passen niet in een mal”, erkent het kabinet. “Geen enkel leven voegt zich naar de mediaan van een statistisch model. In het Nederland van de komende jaren zal het vooral moeten gaan over een breder soort zekerheid. Al herhaalde premier Rutte ook de oude belofte dat ‘mensen meer moeten overhouden in de portemonnee’. Maar vooral wil het kabinet de discussie doortrekken. Maar liefst elf keer klonk het woord ‘toekomst’ op Prinsjesdag in de Ridderzaal. Nederland moet zich nu vast, in goede tijden, voorbereiden op ‘de grote veranderingen die nodig zijn’, niet alleen voor het klimaat en de pensioenen, maar ook voor de zorg, het onderwijs en voor de vraag hoe Nederland zijn geld kan blijven verdienen. Minister van Financiën Wopke Hoekstra waarschuwt al dat Nederland niet moet ‘indommelen’. Het kabinet studeert op een speciaal investeringsfonds, te vullen met miljarden euro’s. Met dat geld moet de welvaart vergroot worden zodat alle burgers in het land blijven merken dat er geld is voor publieke voorzieningen. Rutte-III verlegt daarmee ook voor zichzelf vast de horizon, tot ver na deze kabinetsperiode. Het risico voor het kabinet is dat de vette jaren van de economie alweer voorbij zijn voor de burgers in het land het hebben gemerkt, terwijl een onzekere toekomst zich aandient, met de Brexit en handelsoorlogen. Maar het kabinet is optimistisch over de veerkracht van het land, en gelooft niet dat de harde toon op sociale media weergeeft hoe het land er werkelijk voor staat. “Nederland blijft een land van vrijwilligers en van verstandige compromissen in het brede midden. (…) Mensen willen meedoen en hun bijdrage leveren. Dat is wat ons bindt.” Met vier zeer verschillende middenpartijen in één coalitie is die lofzang ook anders te lezen, als een onderstreping van het eigen bestaansrecht van Rutte-III. In het belangrijke pre-verkiezingsjaar dat vanaf vandaag aanbreekt, spreken VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zichzelf ook wat moed in.</citaat> (tekst: Wilma Kieskamp). [wat opvalt in de Troonrede en daarna de aanbieding van de Miljardennota is dat in alle toonaarden het R-woord (recessie) werd gemeden. Begrijpelijk, want Rutte weet dat zodra de consumenten de knip weer op de portemonnee houden de economische groei terugzakt. Daarom moet de koopkrachtstijging de consument activeren het geld te blijven uitgeven desnoods met hogere schulden] Jan Kleinnijenhuis schrijft over de Miljardennota dat “voor het vijfde jaar op rij is er in 2020 een overschot op de begroting, hoewel die wel een stuk lager uitvalt dan dit jaar: 0,2% van het bruto binnenlands product in 2020, om 1,3% in 2019. Dat ligt vooral aan de vertragende economie, waardoor minder belasting en premies in de schatkist vloeien. Gecorrigeerd voor de stand van de economie prijkt er al een structureel tekort op de begroting van -0,4% van het bbp in 2020. Daarmee voldoet de regering nog maar net aan de binnen Europa afgesproken norm van een maximaal tekort van -0,5%, merkt de Raad van State op. Bovendien, vervolgt het advies van de Raad van State, breekt de Minister van Financiën, Wobke Hoekstra, met de jarenlange traditie om inkomsten en uitgaven van tevoren vast te stellen, en die bovendien strikt van elkaar te scheiden. Het kabinet houdt zich niet aan de eigen spelregels. Uitgavenkaders worden verlaagd omdat de regering er op sommige terreinen niet in slaagt het begrote geld überhaupt uit te geven. Miljarden worden doorgeschoven naar latere jaren, en meevallers op het ene terrein worden gebruikt om uitgaven op andere terreinen te doen. Sinds de invoering van het trendmatig begrotingsbeleid in 1994 onder toenmalig minister Zalm, zou dat eigenlijk niet langer mogen. Maar volgens Hoekstra is het nodig om nu even niet op die regels te letten. Ja, de begrote inkomsten worden verlaagd, maar dat is ‘een welbewuste keuze om huishoudens mee te laten profiteren van de gunstige economische ontwikkeling’. Het kabinet trekt 3 mrd uit om de lasten te verlagen, overigens voor de helft op te brengen door bedrijven in de vorm van een mindere verlaging van de winstbelasting. Ook het geschuif met miljarden in de uitgaven is een ‘weloverwogen keuze van het kabinet’, schrijft Hoekstra. Dit om de gevolgen van onder andere het pensioen- en klimaatakkoord op te vangen, en extra geld uit te trekken voor bijvoorbeeld de woningmarkt en de jeugdhulp. De RvS ziet ook enkele “open einden” wat betreft het pensioenakkoord, het Klimaatakkoord en het investeringsfonds. Het is namelijk niet uit te sluiten dat er meer geld nodig is om de klimaatdoelen te halen. De doelen uit de Urgenda-zaak worden waarschijnlijk niet gehaald, bleek al eerder. Het kabinet heeft daar dit voorjaar ook al extra geld voor uitgetrokken. De effecten op de begroting van het pensioenakkoord worden aan het einde van dit jaar in beeld gebracht door het Centraal Planbureau (CPB). Kind van de rekening is de zorg, waar de komende jaren ongeveer €1 mrd per jaar minder voor wordt uitge-trokken. Opvallend is ook dat de regering haar ambities helemaal niet lijkt te kunnen bijbenen. De overheidsuitgaven groeien fors de komende jaren, maar een steeds groter gedeelte van die miljarden worden – bij gebrek aan plannen, personeel of vanwege andere blokkades – helemaal niet uitgegeven, maar doorgeschoven naar latere jaren. Daardoor lijkt op dit moment de staat van de overheidsfinanciën een stuk fraaier dan die in werkelijkheid is, terwijl de uitgaven in latere jaren het overheidssaldo juist negatief zullen beïnvloeden.” Een heel interessante beschouwing over de werkelijke staat van de overheidsfinanciën!!

Algemene beschouwingen begroting 2020

Geen enkel leven voegt zich naar de mediaan van statistisch model, sprak de Koning. Er moet op een andere wijze naar welvaart gekeken gaat worden anders dan het blindstaren op de koopkrachtcijfers, zei Don Ceder (CU). “Als de meest kwetsbare groepen er niet op voorruit zijn gegaan op de hoogtepunt van de economische groei, dan moet de regering zich afvragen of ze misschien geen scherpere keuzes hadden moet maken. Want het lijkt mij niet realistisch dat die – getroffen – groepen bij een volgende recessie er beter vanaf zullen komen. (bron: NRC; tekst Lotfi El Hamidi) Het gaat hier om daklozen, mensen die moeten rondkomen van een uitkering of alleen van een AOW’eetje moeten rondkomen, bijna een miljoen mensen die in armoede leven, 150.000 mensen die gebruik maken van de Voedselbanken en huishoudens (38% van de middenklasse) met financiële betalings-achterstanden, die niet hebben geprofiteerd van de economische groei in een periode dat het geld tegen de wanden klotst.

Het optimisme over de status van ons land: “robuust en stabiel” wordt onderbouwd met met begrotingsoverschotten, een economische groei die behoort tot de top in de eurolanden, een lage werkeloosheid, een vraag naar personeel, een sterke export, positieve handelsbalans, een mediane koopkrachtstijging voor werkenden (waarvoor geen enkele garantie worden gegeven) een staatsschuld van €400 mrd die geen schuld is op de keper beschouwd en eigenlijk een negatieve staatsschuld is van €100 mrd (=geen schuld maar een bezit), maar aan de achterkant staan de mensen aan de onderkant van de samenleving, waaronder , waar nauwelijks aandacht voor is, de gevolgen van het Stikstof-arrest, de mogelijkheid van een halvering van onze veestapel, het onderwijs met te weinig docenten waarvoor in eerste instantie geen extra geld voor salarisverhogingen beschikbaar komt, de acht miljoen gepensioneerden, waarvan hun pensioenuitkeringen worden verlaagd, terwijl de pensioenfondsen €1500 mrd in kas hebben, de spaarders die geen rente meer krijgen over hun spaargelden en ons geld dat steeds minder waard wordt. Daarnaast de donkere luchten aan het firmament vanuit allerlei kanten, die ons hemelse weer kunnen gaan verpesten, we weten niet of, welke en wanneer. Je moet je de vraag stellen welke overwegingen er achter de begroting 2020 zitten. Heeft Rutte III diep nagedacht over onze toekomst? Het lijkt er niet op. De eerdere aankondiging dat er een investeringsfonds van €50 mrd in de komende 5 jaar komt, bleek vooralsnog een papieren aankondiging zonder details. Daarover moet nog worden nagedacht en moeten worden overlegd met de nieuwe EC in Brussel. Er is dus geen enkele aanwijzing in welke richting productieve investeringen gaan plaatsvinden. Ik zou wel zinvolle zaken voor kunnen aangeven. In het NRC wordt ervoor gewaarschuwd dat het fonds voordat het is opgericht al lijdt aan dezelfde kwaal als het begrotingsbeleid: gebrek aan verbeeldingskracht. Ik heb woensdag een deel van de dag een aantal fractieleiders aan het woord gehoord tijdens de Algemene Beschouwingen. Voor mij staken drie hun kop boven het maaiveld uit: Wilders, Marijnissen en toch ook weer Baudet. De eerste twee vertolkten overtuigend dat belangen die het volk heeft, de FvD voorman keek ver vooruit. De vier coalitiepartijen maakten geen sterke indruk. Geen visie op morgen en overmorgen, meer angstvallig vasthouden aan wat we hebben. Wilders kreeg de Kamer aan het glimlachten met zijn advies aan de premier ‘stap op: maak een wereldreis, zoek een vrouw, neem een hond, ga golfen’. Marijnissen schetste het beeld van een rijk land, dat slecht zorgt voor de onderdanen aan de onderkant van de samenleving. Baudet legde de drie grote problemen op tafel: stop de immigratie, stap uit de EU en de ECB en het klimaat.

Ik heb mij de vraag gesteld wat er met Europa gaat gebeuren als er geen nieuwe deal komt met de Britten en er op 31 oktober een harde Brexit komt. Groot-Brittannië zakt, de eerste maanden,terug in een diep dal en chaos, maar de Britten zijn een sterk volk en zullen dat overleven. Maar wat gebeurt er dan in Europa, ervan uitgaande dat de Duitse economie verder terugzakt en Trump met invoerheffingen voor bepaalde Europese goederen zout in de wond gaat strooien. Blijft de EU met nog 27 lidstaten nog eensgezind? Die zogenaamde solidariteit moest dienen als een afschrikking voor landen die ook zouden overwegen om uit de EU of de Muntunie te stappen. Duidelijk moest worden wat hen te wachten stond vanuit Brussel. Maar als de Britten dat trotseren hoe reageren andere landen daarop. Baudet en Wilders hebben wel een punt als ze kritische kanttekeningen plaatsen bij het lidmaatschap van de EU, zeker nu wij ons realiseren dat er twijfels worden geplaatst bij het nastreven van de neoliberale doelstellingen van de EU en de ECB. De macht van het kapitalisme zal moeten worden ingebonden, maar hoe en door wie? Voor mij staat vast dat het huidige pad een doodlopende weg is. De posities van Duitsland en Nederland in de Muntunie wijken sterk af van de 17 andere landen. Wij zijn de rijke landen, dan is er een middengroep en de Zuidelijke landen. De rijke landen passen niet in het profiel voor een monetair beleid. Daarom heeft Mario Draghi acht jaar lang de financieel/economisch zwakke landen en banken overeind gehouden met grote hoeveelheden gratis geld, in plaats van een bankensanering door te voeren. Die last is er nog steeds en wordt weer zichtbaar als de rente weer gaat stijgen. En dat gaat op enig moment ook weer gebeuren. De aan-name dat we de komende decennia in een monetaire situatie blijven van negatieve rente-tarieven is een illusie. De kans dat er op enig moment een enorme kapitaalvernietiging gaat plaatsvinden en we teruggaan naar ‘af’ blijft een reële optie. Het streven van de ECB en de EU is dat de rijkdom van Nederland en Duitsland wordt herverdeeld over de andere 17 landen en dat heeft het kabinet tot dusverre, zoveel als in hun vermogen ligt, geblok-keerd. Maar dat houdt geen stand. Er gaan eurobonds komen (waarbij de rijke landen zich garant stellen voor de nakoming van de rente- en aflossingsverplichtingen van alle eurolanden, dus ook de zwakke broeders), de afwaardering van ons (spaar)geld gaat gewoon door en onze pensioenreserves, die >2 keer zo groot zijn als ons bruto binnenlands product (bbp), veel te riant zijn in relatie tot de pensioenen in de andere eurolanden, gaan gewoon door de regeltjes van technocraten, zoals Jeroen Dijsselbloem (een vijand voor het volk), gaan fors gereduceerd worden naar het lagere Europese niveau. Daar gaat het kabinet geen stokje voor steken. Vooralsnog is de interne markt voor ons land belangrijker dan het beschermen van ons vermogen. Dat is de prijs die het volk moet betalen voor onze relatieve welvaart. Er zijn gelukkig politieke partijen die hier vraagtekens bij zetten, maar die regeren ons land niet.

Terugkijkend op de Algemene Beschouwingen maakt een mens niet vrolijk. Veel beloven en weinig geven doet de gek in vreugde leven, was een uitspraak van mijn moeder zaliger. Dat gevoel kreeg ik regelmatig tijdens het volgen van de beantwoording van de vragen, gesteld door de fractievoorzitters in de Tweede Kamer, door de premier waarom het veel ging om kleine zaken, om aangekondigde toezeggingen die bleken te worden geconditioneerd. De echt grote lijnen naar de toekomst kwamen niet tot nauwelijks aan de orde. Ik noteerde: ‘Rutte wil de verhuurdersheffing niet afschaffen: deze staat de bouw van betaalbare huizen in de weg’; Thieme: kabinet wordt steeds teruggefloten door de rechter: de creativiteit van dit kabinet leidt vooral tot wetsovertredingen’; ‘Begin oktober oplossing voor het stikstofprobleem voor de korte termijn: ten koste van de natuur?’; ‘Zaken bij UWV en DUO moeten op orde zijn: overheidsdiensten te vaak onbereikbaar zijn, te anoniem opereren en weinig behulpzaam zijn’; ‘Investeringsfonds van €50 mrd: onder-wijssalarissen zijn onderwijs structureel wordt gefinancierd en dit fonds is bedoeld voor incidentele investeringen, de premier wil dat het investeringsfonds wordt gebruikt voor kennisontwikkeling en infrastructuur. Of onderwijs de basis niet legt voor kennisont-wikkeling. Eerst moeten werkgevers en werknemers in het onderwijs een nieuwe CAO afsluiten en pas dan gaat het kabinet kijken of er nog meer geld bij moet om voldoende docenten voor de klas te krijgen’.

Magere oogst voor oppositie in ‘hoffelijk’ debat over Rutte’s 2020-plannen

Het kabinet-Rutte III kan verder met de plannen voor 2020. De Tweede Kamer steunt in grote lijnen de voorstellen die op Prinsjesdag zijn gepresenteerd, zo bleek na twee lange dagen debatteren. Premier Rutte toonde zich alleen niet erg gretig om de oppositie tegemoet te komen, zo bleek uit zijn uren durende antwoord. Wel komt er extra geld voor expertisecentra voor jongeren die meervoudige problemen hebben. Extra geld voor onderwijs komt er alleen bij een cao-akkoord. Het debat ging vooral over samenwerken en elkaar wat gunnen. Maar daar bleef uiteindelijk weinig van over. Lodewijk Asscher verwoorde dat na afloop met “Het was steeds: ‘nee’ en ‘geld lost ook niet alles op’. ” Er was trouwens grote tevredenheid over de manier waarop het debat gevoerd was. De VVD noemde het “fatsoenlijk en hoffelijk”, D66 “respectvol”, de ChristenUnie “constructief” en GroenLinks was blij dat er een einde lijkt te komen aan de “scorebord-politiek”. “Ik hoop dat we het lang volhouden”, verzuchtte VVD-fractievoorzitter Dijkhoff. PvdA-leider Asscher trok aan het eind van het debat overigens wel hard van leer tegen het kabinet. “Geldgebrek is niet het probleem van dit kabinet, maar het gebrek aan oog voor wat er nu in de samenleving nodig is.” De PvdA vindt het onbegrijpelijk dat er geen extra geld komt voor gemeenten die hun zwembaden en bibliotheken moeten sluiten, de sociale advocatuur, de verpleegkundigen, leraren en de politie. Asscher wil dat het kabinet €560 mln vindt om het het verschil in lonen tussen leraren in het basis- en voortgezet onderwijs gelijk te trekken. “Bij mij gaat politiek over strijd”, zei hij. “Ik begrijp die tevredenheid niet.” Pieter Heerma van het CDA is verheugd dat “nog nooit in de Tweede Kamer zo veel partijen afscheid namen van doorgeschoten individualisme, te veel neoliberalisme en macht van de markt.” [op de eerste plaats neoliberalisme’’ heette vroeger kapitalisme’’. Op enig moment was dat woord besmet en hebben marketingboys daarvoor een positiever woord bedacht: neoliberalisme. Dat moest uitstralen de ‘nieuwe vrijheid’, maar het is gewoon een voortzetting van het ‘kapitalisme’. De nationale politiek kan wel zeggen dat we minder neoliberalisme, minder marktwerking en minder individualisme willen, maar hoe realiseerbaar je dat in de huidige wereld? Vooralsnog niet. Het kapitalisme, om het oude woord nog maar eens te gebruiken, is zo sterk vertakt in netwerken, dat wij daar in Den Haag geen inbreuk op kunnen uitvoeren. De macht van het ‘geld’ is zo krachtig en wijdverbreid, bij het IMF, in het beleid van de centrale banken, in de EU en in het beleid van veel Westerse economieën, dat wij ons daar niet uit kunnen bevrijden. In feite zijn onze Europese regeringsleiders daar ook niet toe in staat, wij moeten op hoofdlijnen voldoen aan de eisen die het neoliberalisme stelt, of we dat willen of niet. De enige aanpak, die theoretisch tot de mogelijkheden behoort, is in te breken op het neoliberale netwerk. Als, wat ik al meerdere keren aan de orde heb gesteld, de Europese Unie grondig gerenoveerd zou worden onder meer door de fundamenten te versterken en de EU een bredere en sterkere politieke, democratische en sociale basis te geven, dan zou de koppeling met de neoliberale doelstellingen kunnen worden geherformuleerd en minder afhankelijk kunnen worden, waarna de 28 EU-lidstaten hun financieel/economisch beleid daaraan zouden kunnen aanpassen. Ook zou het contract van de Muntunie/EU met de ECB kunnen worden opengebroken en zouden de sociaal/maatschappelijke gevolgen voor de 19 eurolanden van het monetaire beleid kunnen worden geherdefinieerd. Kijk naar het monetaire beleid van de ECB in relatie tot het spaargeld van het volk en de pensioenreserves van de werknemers en de gevolgen daarvan voor de samenleving] De hele Tweede Kamer vindt dat de lonen in het bedrijfsleven 5% zouden moeten stijgen omdat zij achterblijven bij de groei van de economie en de groei van dividenduitkeringen. Alle partijen steunden de motie van SP-leider Marijnissen hierover. De Kamer heeft echter geen macht of invloed op de salarissen in het bedrijfsleven, de motie is dus een principe-uitspraak. Marijnissen vindt dat de medewerkers die grote winsten mogelijk maken daarvan moeten meeprofiteren. Een motie van wantrouwen van Wilders werd verworpen. De oogst voor de oppositie is mager, constateert Ron Fresen, politiek journalist van de NOS/Nieuwsuur. Hij noemt het opvallend dat er structureel geld komt voor de moeilijke gevallen in de jeugdzorg. “Bij de leraren in het onderwijs wordt het afwachten.” “Het is de vraag of sommige oppositiepartijen achteraf tevreden zullen zijn met hun mildheid tegenover Rutte en zijn kabinet en de vier coalitiepartijen. Want politiek werkt wel zo.”

De kans is groot dat Prinsjesdag 2019 de geschiedenis ingaat als de laatste met leuke dingen voor de mensen, schrijft de Telegraaf. Uit de Miljoenennota blijkt dat onze econo-mie nog steeds goed draait, de overheidsfinanciën gezond zijn, de werkloosheid op een laag niveau ligt en dat het kabinet extra uitgaven gaat doen voor de publieke sector (zorg, onderwijs, sociale zekerheid). Maar de meeste aandacht trekt de ’belofte’ van de hoge gemiddelde koopkrachtstijging in 2020 van gemiddeld 2,1%. De ervaring leert echter dat deze prognose veelal niet uitkomt en tegenvalt. Daarom wordt in de Troonrede al opge-merkt dat individuele omstandigheden uiteindelijk bepalen in welke mate er sprake zal zijn van een plus. Het is dan ook verstandig dat het kabinet bij het optimistische beeld voor ons land een aantal bedreigingen de revue laat passeren. De mooie tijden van groei-percentages van 2 tot 3%, met hoge overheidsinkomsten, zijn voorbij. Voor 2020 wordt uitgegaan van 1,5% groei, maar er zijn risico’s dat dit cijfer zal tegenvallen. Daarbij gaat het vooral om de negatieve gevolgen van internationale ontwikkelingen, zoals Brexit, de handelsoorlog tussen China en de Verenigde Staten, protectionistische maatregelen in steeds meer landen en een minder goed draaiende Europese en wereldeconomie. Ook binnenlandse factoren kunnen onze groei negatief beïnvloeden. Voorbeelden zijn de krapte op de arbeidsmarkt, een tegenvallende loongroei, maar ook de aanhoudende lage arbeidsproductiviteit. Op de langere termijn slaat ook de vergrijzing toe. In de Prinsjesdag-stukken maakt Rutte III zich terecht bezorgd over de toekomst van Nederland. Om onze huidige welvaart zoveel mogelijk te behouden, is het nodig dat overheden en bedrijven fors gaan investeren in een structurele versterking van onze economie.

Nederland krijgt de komende decennia te maken met de ingrijpende effecten van een verdere digitalisering, de opmars van nieuwe technologieën (kunstmatige intelligentie, robots, algoritmen), klimaatverandering, een lagere productiviteitsgroei en vergrijzing. Door dit laatste zal de groei van het aantal werkenden teruglopen. Nu is ongeveer een op de drie Nederlanders ouder dan 65 jaar; in 2040 is dat ongeveer een op de twee. Daardoor moet de Nederlandse welvaart door een steeds kleinere groep werkenden worden verdiend en is productiviteitsgroei de belangrijkste drijfveer van onze economische groei. Deze is ook nodig om de welvaart in brede zin te garanderen, zoals het kunnen financieren van zorg, sociale zekerheid, het klimaatprobleem, de koopkracht van mensen en beter onderwijs. Bij een lage productiviteitsgroei wordt het lastiger om aan al deze wensen te voldoen. Om deze groei aan te jagen zijn slimme investeringen nodig, waarmee het verdienvermogen van de Nederlandse economie fundamenteel wordt versterkt. Volgens de Prinsjesdagstukken heeft politiek Den Haag de komende jaren een nieuwe totempaal: het Nederlandse verdienvermogen. Daarbij gaat het ruw gezegd om een maatregelenpakket aan publieke en private investeringen waarmee we in ons land een robuuste economische groei realiseren die het mogelijk maakt dat we ook op de lange termijn onze welvaart kunnen betalen. Traditioneel worden overheidsuitgaven in beginsel uit de Rijksbegroting gefinancierd. Dit geldt voor zowel de collectieve uitgaven voor zorg, sociale zekerheid, onderwijs, openbaar bestuur enz., maar ook voor allerlei overheidsinvesteringen in bijvoorbeeld infrastructuur en bijdragen van de overheid in projecten in de marktsector. Vooral omdat de Nederlandse overheid op dit moment gratis kan lenen en zelfs op deze leningen kan verdienen, wordt in de Miljoenennota de gedachte geopperd om het verdienvermogen te versterken met behulp van de oprichting van een investeringsfonds. Volgens dit idee van minister Wopke Hoekstra (Financiën) kunnen uit dit fonds private en publieke investeringen worden gefinancierd die ten goede komen aan het verdienvermogen van Nederland over twintig tot dertig jaar. Daarbij gaat het dus om de toekomstige welvaart. Volgens een summiere toelichting in de stukken denkt het kabinet aan investeringen op het terrein van kennisontwikkeling, research & development (R&D), innovatie en infrastructuur. Dit moet nog worden onderzocht, omdat er een strenge selectie van investeringsprojecten moet plaatsvinden op de toegevoegde waarde voor het verdienvermogen. Het mag geen geldpotje voor leuke dingen worden. De ministers van Economische Zaken en Klimaat en van Financiën gaan onderzoeken hoe een investerings-fonds kan worden opgericht en rapporteren hierover begin 2020 aan de Kamer. Een ver-sterking van het Nederlandse verdienvermogen is op zich een goede gedachte. Maar het staat of valt met de uitwerking. De afgelopen jaren is van verschillende kanten bij de Haagse politiek gepleit voor meer overheidsinvesteringen die de Nederlandse economie fundamenteel versterken. Daarbij werd onder meer genoemd een modernisering van onze fysieke en digitale infrastructuur en recent ook klimaat gerelateerde investeringen. De vraag is wel of een investeringsfonds de beste aanpak is. Met fondsen waarin de overheid geld heeft gestort, hebben we in Nederland slechte ervaringen. Een voorbeeld, uit onze eigen periode als bewindspersoon, was het Fonds Economische Structuur Versterking (FES, ingesteld 1994). Dit fonds, gevuld met gasbaten, was bestemd voor investeringen in de infrastructuur en de kenniseconomie. Maar al snel bleek dat dit fonds niet ‘hobby & lobby proof’ was. FES-geld werd in de praktijk ook ingezet voor andere projecten die uit de gewone begroting gefinancierd moesten worden. Daardoor hield het kabinet meer geld over voor andere overheidsuitgaven, bijvoorbeeld op sociaal terrein. Voor elk kabinet geldt dat de instelling van een investeringsfonds met een grote pot geld, ondanks allerlei waarborgen, in een nachtmerrie kan eindigen. Deze pot wordt belaagd door iedereen met ideeën voor leuke dingen. Onmiddellijk na de primeur van het fonds in deze krant stonden de media al vol met plannen die van alle kanten werden gelanceerd; voor woningbouw, een luchthaven in zee, nieuwe bruggen, snelle trams en railverbindingen, extra subsidies voor bedrijven enz. Daarom moet Rutte III het Nederlandse verdienvermogen niet versterken met een pot geld, maar met speciale staatsleningen, die met alle waarborgen en deskundigheid omgeven, daadwerkelijk worden aangewend voor toekomstgerichte omvangrijke investeringen waarmee we ook op de langere termijn onze welvaart kunnen waarborgen. In politiek Den Haag is Kamerbreed afgesproken dat Nederland in 2050 klimaatneutraal moet zijn. Daarom ligt het voor de hand daarbij gebruik te maken van speciale staatsleningen. (bron: DFT) [die gekte over de doelstellingen van Klimaatbeleid moeten, in deze vorm, snel van tafel. Ik ben voor een duurzamer samenleving, laat dat duidelijk zijn, maar ik ben tegen onderdelen ervan, onder meer de gas-transitie, waarvoor geen draagvlak in de samenleving is waarschijnlijk maar door een deel van de huishoudens kan worden gefinancierd en waarvan de lasten niet kunnen worden opgebracht. Ook is er nog helemaal niet duidelijk hoe de verwarming van huizen in de winter gaat plaatsvinden als we het comfort van de huidige CV-ketels willen behouden. De warmtepomp biedt die mogelijkheid niet en een gemeentelijk warmtenet is veel duurder dan de huidige energiekosten. Daarbij komt dat ouderen in de winter een huiskamertemperatuur van 22 graden nodig hebben, zegt mijn huisarts. Voer een Europese vliegtax in voor iedereen die, op een vlieghaven binnen de EU, overstapt dan wel instapt. Voer een Europese belasting in op kerosine en voor de scheepvaart op (stook)olie. Verlaag de maximum snelheid op de snelwegen naar 100 km per uur. Ga nu aan de slag met rekeningrijden voor alle vracht- en personenwagens, niet in 2027, maar al tussen 2021 en 2023. Activeer duurzamer eten en drinken. Beperk het watergebruik en verlaag het gebruik van de industrie van water. Hou het drinkwater schoon. Breng het volk meer in beweging. Wijs het volk op de gevaren van het gebruik van soft- en harddrugs. Maak daardoor de handel in drugs onaantrekkelijker en ontneem de criminelen het geld dat ze daarmee verdienen. Sluit alle financiële banden met financiële instellingen in Belastingparadijzen. Zet de industrie in om de CO2 uitstoot terug te brengen, dwing ze, zo nodig, daartoe. Verlaag de stikstofuitstoot tot acceptabele hoeveelheden. Zet de overheid in een turbo-instelling. Maar doe slechts datgene wat haalbaar is en betaalbaar. Windmolens, zonnepanelen, elektrisch rijden, groene energie allemaal prima, zolang daar draagvlak voor is en niet in strijd is met ons ecologisch beleid. Als die hele transitie €1000 mrd kost, wat Baudet inschat, of op €600 of €800 mrd wat anderen prognosticeren, denk dan wel dat Nederland slechts het 1:25000 deel van het mondiale probleem is en de impact van Nederland op het klimaat maximaal 0,00007 graden is. Ons kleine land stoot niet niet meer dan 160 Mton CO2 per jaar uit, een hoeveelheid die China uitstoot in vijf dagen en de VS in een week. En zolang Trump, een bevriend staatshoofd, in het Witte Huis zit is onze inzet verwaarloosbaar. Laten we dat wel in ons achterhoofd houden bij alles wat we daarover gaan besluiten. Spring niet verder dan onze polsstok lang is. Merkel is erin geslaagd een Klimaatakkoord te sluiten in Duitsland. Kosten: €54 mrd. CO2-belasting wordt vanaf 2021 ingevoerd; benzine en diesel worden dan ca 3 cent duurder, 5 jaar later 9 tot 15 cent. Vanaf 2025 worden nieuwe verwarmingsinstallaties die op stookolie werken afgeschaft; op nieuwe ketels wordt 40% korting gegeven. Eerder werd al bekend gemaakt dat de productie van bruinkool wordt afgeschaft en dat verwarming met bruinkool wordt overgezet naar gas!! De prijs van ecostroom moet omlaag; de prijzen van treinkaartjes voor lange trajecten gaan met 7% tot 19% omlaag; vliegtuigen worden al per 1 januari 2020 belast met hogere belasting voor binnenlandse vluchten; er komt een extra subsidie voor elektrische auto’s die <€40.000 kosten. Kennelijk worden bij de oosterburen niet de gas-gestookte verwarmingsketels aangepakt, zoals in ons land]

Market Garden: 75 jaar na de bevrijding

Bij de indrukwekkende ceremonie op de Schinkelse heide, met 100.000 bezoekers, waarbij het Engelse leger en Britse veteranen die de Slag om Arnhem hebben meegemaakt, waarvan er één 97-jarige nog met een parachute naar beneden kwam, werd ons Koninkrijk vertegenwoordigd door Prinses Beatrix en de regering door de minister van Defensie. Geen Koning, geen premier. De Engelsen werden vertegenwoordigt door Prins Charles, in een gewoon militair uniform met een rode baret. De Slag om Arnhem was een luchtlanding en veldslag tijdens de Tweede Wereldoorlog die van 17 tot 25 september 1944 in en rond de stad Arnhem plaatsvond. Er landden meer dan 10.000 troepen, er sneuvelen 1800 Britse en Poolse militairen, en 2000 gewonden en vermisten en maar 2300 overleefden en werden niet gevangen genomen. Aan de Duitse kant kwamen ongeveer 1800 militairen om. Tijdens de gevechten vielen ook burgerslachtoffers: ongeveer 1000 kwamen om het leven. Ik val in herhaling, maar ik schaam mij diep voor het gedrag van onze premier, die dit jaar heeft samengespannen met de 26 EU-regeringsleiders om de Britse premier Theresa May, in haar pogingen in de principedeal over de Brexit wijzigingen aan te brengen teneinde de deal door het Lagerhuis te loodsen, meerdere malen tot op het bot heeft vernederd. Een volk dat nog maar 75 jaar geleden duizenden jonge mannen hebben verloren en een vermogen aan geld heeft gestoken in de fabricage van militair materiaal om ons, het door Nazi-Duitsland bezette Europa, te bevrijden. Hebben wij ooit ‘dank je wel’ gezegd? Wij hebben een ondankbare regering. Maar goed dat Rutte op de Schinkelse heide zijn gezicht niet heeft laten zien.

In zijn column op DFT schrijft Jaap van Duijn, econoom, wetenschapper, bestuurder en buitengewoon hoogleraar, deze week over: Mario Draghi in het economisch tribunaal

Gelukkig is hij volgende maand eindelijk weg, maar op de valreep meende ECB-president Draghi toch nog weer een van zijn kwalijke streken te moeten uithalen door op een persconferentie te roepen dat er zó’n brede overeenstemming over zijn laatste ronde van beleidsmaatregelen was, dat er niet eens gestemd hoefde te worden. Dat was dus een leugen, want als de centrale banken van Duitsland, Nederland, Frankrijk, Oostenrijk en Estland tegen je beleid zijn, is er geen brede overeenstemming. Draghi heeft er steeds een handje van gehad zijn collega’s tijdens persbijeenkomsten voor voldongen feiten te plaatsen en Klaas Knot had daar nu dus schoon genoeg van. Na jarenlang steeds meer gefrustreerd geraakt te zijn door beleid waar geen econoom met normaal verstand achter kan staan, maar waar hij wel medeverantwoordelijkheid voor droeg, kon Knot zich niet langer inhouden. Voor Draghi’s reputatie was het beter geweest als hij al na vier jaar was vertrokken. Dan had hij zich kunnen presenteren als de grote redder van de euro. Nu resteert het beeld van een potentaat, die weinig begreep van hoe een economie werkt, slecht tegen tegenspraak kon en een bizar beleid uitvoerde dat de Europese economie grote schade berokkende. Draghi werd de belichaming van wat fout is aan Europa: niet gekozen machthebbers, onvoldoende democratische controle en besluiten die de belangen van gewone burgers totaal negeren. Als er zoiets zou bestaan als een economisch tribunaal, dan zou het niet moeilijk zijn een lange reeks van aanklachten tegen Draghi te formuleren:

  1. Het voor miljarden beroven van spaarders en gepensioneerden;

  2. Het aanzetten van bedrijven en gezinnen tot het aangaan van schulden;

  3. Het subsidiëren van overheden en grote bedrijven ten koste van burgers;

  4. Het ontwrichten van het financieel stelsel;

  5. Het vergroten van de inkomens- en vermogensongelijkheid;

  6. Het opblazen van zeepbellen op financiële markten met het risico van een crash;

  7. Het ondermijnen van het consumentenvertrouwen door in tijden van hoogconjunctuur een crisisbeleid te voeren;

  8. Het armer maken van burgers door permanente pogingen de inflatie aan te wakkeren.

Het lijkt me dat met zo’n lijst van wandaden een veroordeling onvermijdelijk zou worden. Opmerkelijk is echter wel dat heel veel economen en journalisten jarenlang kritiekloos Draghi’s onzinnige beleid en al zijn claims voor zoete koek hebben geslikt. Pas nu begint het te dagen hoeveel schade Draghi heeft aangericht en zwelt de kritiek aan. Wel een beetje laat, zou ik zeggen. De vraag is nu welk beleid Draghi’s opvolgster gaat voeren, nu de wereldconjunctuur duidelijk over de top is, een recessie in een van de komende jaren waarschijnlijk is en de centrale banken hun kruit hebben verschoten. Nog meer ontwrichtende maatregelen zijn niet uit te sluiten. De rekening zal verder naar de toekomst worden doorgeschoven. [geweldig Jaap, het moest maar eens op een rij gezet worden welke schade Draghi heeft aangericht. Het idee van een economisch tribunaal, ondersteun ik. Maar de vraag is ook waarom onze politieke leiders, kritiekloos, alle ellende, die deze man heeft veroorzaakt, voor zoete koek hebben geslikt. Maar we kijken er wel naar vanuit een Noord-Europees standpunt, de Zuid-Europeanen zullen over zijn beleid heel anders oordelen]

Hoe tevreden zijn wij over de status van onze woning?

Nederlandse huurders zijn vaker niet tevreden met hun woning. In 2009 was 81% tevreden, vorig jaar was dat volgens het CBS gedaald tot 71%. Ook de tevredenheid onder huiseigenaren daalde, maar minder hard. Daar nam het aantal tevredenen in die periode af van 97% naar 93%. De meeste klachten gaan over de tuin of het balkon. Ook zijn huurders vaker niet te spreken over het onderhoud van hun woning. Over de indeling van huizen zijn ze wel tevredener geworden. Van de inwoners van grotere steden zijn Rotterdammers het minst tevreden. In Den Bosch en Ede is de tevredenheid het hoogst.

Het Nibud ziet de koopkracht van de niet-werkenden amper stijgen in 2020

De koopkracht van gepensioneerden en mensen met een uitkering stijgt volgend jaar nauwelijks, schrijft het het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting op basis van de gepresenteerde Miljoenennota 2020. Mensen met middeninkomens gaan er volgend jaar qua koopkracht het meest op vooruit. Het budgetinstituut schrijft dat de meeste mensen hun koopkracht met gemiddeld 1% tot 2% zien stijgen. Vooral tweeverdieners met een middeninkomen en kinderen gaan er in 2020 op vooruit, aldus het Nibud. Mensen met een uitkering vallen volgens het budgetinstituut buiten de boot. Deze groep ziet weinig veranderingen in de portemonnee door genomen kabinetsmaatregelen. Een alleenstaande in de bijstand kan volgend jaar €14 per maand meer uitgeven dan dit jaar. Wel komt een grotere groep huishoudens vanaf volgend jaar in aanmerking voor huurtoeslag, aldus het Nibud. Onder gepensioneerden heerst er veel onzekerheid. Het Nibud ziet de koopkracht van deze groep met 0,5% tot 2,8% stijgen, een flink verschil dus. De onzekerheid heeft met name met mogelijke kortingen op de pensioenen te maken. Sommige pensioenfondsen hebben al laten weten dat zij volgend jaar misschien op de aanvullende pensioenen moeten korten. “In dat geval zal de koopkracht voor deze gepensioneerden veel minder stijgen of zelfs dalen”, schrijft het Nibud.

EenVandaag enquête over de Miljardennota

Drie jaar na het einde van de financiële crisis merkt driekwart van de mensen (76%) niet dat het economisch goed gaat met Nederland. En de volgende crisis is al in aantocht, is de verwachting. Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag onder ruim 19.000 leden van het Opiniepanel. De meesten (66%) zien dat het goed gaat met de economie: een flinke stijging ten opzichte van 2014 (18%). Toch plukken mensen daar niet de vruchten van, is het gevoel. De somberheid zit vooral bij lagere inkomensgroepen, maar opvallend is dat ook driekwart van de mensen met een middeninkomen de economische groei steeds niet in de portemonnee voelt. Kosten voor boodschappen, energie en zorg stijgen en de netto inkomsten blijven achter, zeggen ondervraagden. Het gevolg is dat een aanzienlijke groep moeite heeft met het betalen van de rekeningen, zoals voor zorg, de gemeentelijke lasten en de boodschappen (bij allemaal 42%). Daarnaast zegt 31% maar moeilijk de energie en de huur of hypotheek te kunnen betalen. Opvallend is dat naast de lagere inkomens ook de middeninkomens betalingsproblemen hebben. Een panellid met een middeninkomen in het onderzoek: “Als alles duurder wordt, kun je van een loonsverhoging van maximaal twintig euro per maand niet blij worden. Dat dekt de stijgende kosten simpelweg niet.” Een ander panellid vat de frustratie krachtig samen: “Mijn werkgever doet niet aan salarisverhoging, maar het kabinet doet wel aan lastenverzwaring.” Maar 1 op 10 denkt er in 2020 op vooruit te gaan. Het pessimisme op dit moment zet door naar volgend jaar. Een klein deel (12%) van de ondervraagden denkt er in 2020 financieel op vooruit te gaan. 43% verwacht er juist op achteruit te gaan. Nog eens 42% denkt hetzelfde over te houden als dit jaar. Mensen met een lager of met een middeninkomen zijn weer het somberst. “Eerst maar zien of ik een loonsverhoging krijg die hoger is dan de inflatie”, zegt een panellid. Ook maken mensen zich zorgen over buitenlandse dreigingen voor de economie, zoals de Brexit en de handelsoorlog tussen de VS en China. De dreiging van negatieve spaarrente zorgt ook voor onrust: “Ik vermoed dat de negatieve rentes gemeengoed gaan worden en deze kosten verder worden doorberekend aan de burger.”

Kritische kanttekeningen uit de samenleving op de Miljardennota

De Miljoenennota bevat goed nieuws voor werkende Nederlanders en overbelaste overheidsdiensten. Gepensioneerden en met name bedrijven komen er heel wat bekaaider af. De wind voor het bedrijfsleven lijkt aan het Binnenhof volledig gedraaid. Ook in het geval van de energierekening is de logica ver te zoeken: vorig jaar werd de heffingskorting die alle Nederlanders krijgen op de energiebelasting nog verlaagd met circa €50. Komend jaar gaat die korting met grofweg hetzelfde bedrag omhoog. Desondanks houden de Minister van Financiën en zijn staatssecretaris Menno vol dat de overheid betrouwbaar is. Wie minder profiteren, zijn de gepensioneerden. Hun koopkrachtstijging valt ten opzichte van werkenden de helft lager uit. Zij profiteren bijvoorbeeld niet van de hogere arbeidskorting. Desondanks vindt minister Hoekstra het ‘goed verdedigbaar’ dat er voor de portemonnee van werkende Nederlanders wat extra wordt gedaan en niet voor de 8 miljoen ouderen met een pensioenuitkering. Tegelijkertijd is het kabinet opvallend terughoudend over de dreigende pensioenkortingen die boven de markt hangen. Volgens het Centraal Planbureau dreigt bij het huidige rentetarief het pensioen van de helft van alle Nederlanders – werkenden en gepensioneerden – gekort te worden. Wel tekent het planbureau daarbij aan dat de kortingen bescheiden zullen zijn: gepensioneerden leveren in dat geval 0,1% koopkracht in. Dit komt doordat pensioenfondsen kortingen over tien jaar mogen uitsmeren en door het feit dat gemiddeld bijna de helft van het inkomen van gepensioneerden uit AOW bestaat, die wel stijgt. [daarbij een aantekening: de voorstelling van zaken is niet de hele waarheid: de AOW wordt wel verhoogd, maar wel in beperktere mate dan in voorgaande jaren en de kortingen van pensioenuitkeringen voor werknemers die in 2020 en latere jaren hun eerste pensioenuitkering krijgen worden gelijk gekort met het volle percentage en dus niet met 1% per jaar]

Om het woningtekort te lijf te gaan, komt er een bouwfonds van €1 mrd voor gemeenten. Zo moet de doelstelling van 75.000 nieuwe woningen per jaar haalbaar worden. Corporaties die sociale- en middenhuurwoningen bijbouwen, krijgen een korting op de verhuurdersheffing. Het gaat om een korting van in totaal €1 mrd. Tot nu toe bedroeg de heffing €1,7 mrd. [het is nog maar de vraag in hoeverre hier, volgens de EU, sprake is van niet toegestane staatssteun] Huishoudens met een jaarverbruik van 1.179 kubieke meter gas en 2.525 kWh elektriciteit zijn volgend jaar zo’n €100 minder kwijt aan energiebelasting dan in 2019. Consumenten gaan meer belasting voor aardgas betalen, maar minder voor elektriciteit. De belasting voor gas gaat omhoog met 0,0399 euro per kubieke meter (het tarief is nu 0,2931 euro). Voor elektriciteit hoeft volgend jaar per kWh 0,0009 euro minder betaald te worden (het tarief is nu 0,0986 euro). Ook wordt in 2020 per aansluiting 435,68 euro afgetrokken van de energiebelasting. Dit jaar ging het nog om 257,54 euro. [wij zijn een driepersoons huishouden en gebruiken wat meer gas en minder stroom vanwege zonnepanelen, maar de kosten zullen volgend jaar wel enkele honderden euro’s gaan stijgen omdat de verlaging van de heffing op 1000 kWh stroom per jaar met slechts €0,90 wordt verlaagd en 1000 m2 gas met €39 wordt verhoogd. Dat is pure misleiding van dit kabinet

De verlaging van de winstbelasting van 25% naar 22,55% gaat niet door. Er komt een eind aan regelingen waardoor Shell geen winstbelasting betaalt. Het inkomen van de koning, de koningin en prinses Beatrix volgt de groei van de ambtenarensalarissen. Ze krijgen er zo’n 2,5% bij. Samen krijgen ze een kleine €1,9 mln aan inkomen. De totale uitgaven van het koninklijk huis stijgen van €43,2 naar €44,4 mln. Het kabinet denkt dat de koopkracht volgend jaar gemiddeld met 2,1% stijgt. Werkenden gaan er 2,4% op vooruit, bij gepensio-neerden is dat 1,1%. In augustus zag het er nog naar uit dat de gemiddelde koopkracht met slechts 1,2% zou stijgen. Om de koopkracht op te krikken worden de lasten van de burgers met €3 mrd verlaagd. De arbeids- en algemene heffingskorting gaan omhoog, de inkom-stenbelasting daalt. Voor het vijfde jaar op rij is er een begrotingsoverschot. Dat wordt wel minder en slaat in 2021 weer om in een tekort. De staatsschuld daalt volgend jaar tot minder dan 50% van het bbp.

De oppositie mist in de plannen van het kabinet ambitie. “De crisis in de publieke sector wordt niet aangepakt en het klimaatdoel voor volgend jaar wordt niet gehaald”, stelt GL-leider Klaver. PvdA-leider Asscher zegt dat het roer nu om moet: “nu investeren in leraren, agenten en verpleegkundigen. “SP-leider Marijnissen wil dat kabinet meer doet om iedereen te laten delen in de groei. PVV-leider Wilders herhaalt dat premier Rutte liegt. “Hij zegt al jaren dat de mensen het beter krijgen, maar de gewone Nederlander komt nog steeds tekort.” FvD-leider Baudet zegt dat klimaat, EU en immigratie “ons de welvaart kosten”. Het wegwerken van het lerarentekort noemt het kabinet topprioriteit, maar er komt niet meer geld voor dan al bekend was. Er is volgend jaar 21 miljoen voor de werving van zij-instromers.
PvdA-leider Lodewijk Asscher heeft begrip voor de mensen die denken dat ze de economische groei opnieuw niet gaan voelen. Voor het derde jaar op rij ging het op Prinsjesdag over de groeiende economie en de positieve gevolgen die deze voor mensen in hun portemonnee zou moeten hebben, maar Asscher denkt dat de mensen die daar sceptisch over zijn “het gelijk aan hun kant hebben”. “De energierekening wordt hoger en de btw-verhoging heeft grote effecten”, zegt Asscher. “Voor veel mensen is dat toch concreter dan het verhaal dat de Koning in de troonrede hield. Ze zullen het gevoel blijven houden: die groei is niet voor ons.” Asscher pleit daarom voor investeringen in de publieke sector. “Je ziet dat het in die sector kraakt, dus dat is misschien wel belangrijker dan het zo snel mogelijk vullen van de schatkist. Het investeren in de publieke sector is belangrijk voor de kwaliteit van onze samenleving. Als je kinderen goed les krijgen, gaan ze goede dingen bedenken waardoor we straks banen krijgen.” Jesse Klaver (GroenLinks) ziet in de troonrede een “toekomstvol verhaal”, waarin werd verteld “waar we met Nederland naar toe moeten”. Maar hij vindt wel dat de plannen van het kabinet “in schril contrast staan” met de troonrede. “Ik ben bang dat 2020 een verloren jaar wordt.” Klaver denkt dat mensen de economische groei opnieuw niet gaan voelen. “De belofte dat mensen er allemaal op vooruitgaan, kunnen we niet waarmaken. Er wordt te weinig gekeken naar de dingen die het leven van mensen duurder maken. Denk aan de eigen betalingen aan zorg, of de boodschappen die duurder zijn geworden.” Klaver pleit voor een overheid die “grote diensten” levert. “Zorg dat het openbaar vervoer, de kinderopvang en boodschappen goedkoper worden. Dat is voor mensen ook een manier om meer over te houden.” PVV-leider Geert Wilders vond de troonrede een “mager verhaal”. Hij zag dat echter niet als de schuld van de Koning, “want die leest ook maar de tekst van premier Rutte voor”. “Ik had gehoopt dat er een forse belastingverlaging zou komen”, aldus Wilders. “We hebben €10 mrd aan overschot op de plank liggen. Dat is gewoon te veel betaald belastinggeld. Dat verdienen de mensen terug in hun portemonnee.”Wilders is bang dat de “afkalvende economische groei” op den duur uitmondt in een nieuwe crisis. “Het zal toch niet zo zijn dat er dan nieuwe belastingverhogingen en bezuinigingen komen? Mensen moeten nu ieder tientje omdraaien, dit is het moment om iets terug te geven.” Thierry Baudet (Forum voor Democratie) concludeerde dat het kabinet “meer klimaat, meer immigratie en meer EU wil”. “Wij staan juist voor minder van die dingen en meer investeren in Nederland.” “Ik zie dat we afstevenen op zware tijden omdat de euro onhoudbaar is vanwege Zuid-Europese schulden”, vervolgt hij. “Ik vind het ritueel van Prinsjesdag leuk, maar ben over de inhoud van het regeringsbeleid minder enthousiast.” Het viel Lilian Marijnissen (SP) op dat het woord ‘lonen’ niet in de troonrede voorkwam. “Terwijl het de afgelopen weken veel ging over een enorme economische groei en dat half Nederland daar niks van merkt. Dat komt doordat de lonen nauwelijks stijgen.”

“Ik had gedacht dat het kabinet nu ging zeggen dat bijvoorbeeld het minimumloon omhoog zou gaan, of de salarissen in de publieke sector zouden worden verhoogd, maar daar heb ik niks over gehoord”, vervolgt ze. “Sterker nog: de koning kwam met een soort winstwaarschuwing. Nu gaat het nog goed met de economie, maar let op: vanaf volgend jaar kan het weleens minder zijn.” Marijnissen ziet dat het kabinet de belofte van vorig jaar dat elke Nederlander wat van de economische groei zou gaan merken, niet heeft waargemaakt. “We moeten constateren dat dat nog steeds niet is gebeurd.” Komend jaar wacht Nederlanders geen btw-verhoging, zoals bij de start van dit jaar het geval was. VVD-leider Klaas Dijkhoff denkt dat dat bijdraagt aan het besef van mensen dat het economisch goed gaat met het land. “Vorig jaar hebben we wel wat lasten verlicht, maar gingen ook wat lasten omhoog. Ik hoop dat het voelbaarder is wat we doen.” Dijkhoff vindt dat de troonrede een “goede toon” had: “Het was positief en optimistisch, maar niet jubelend.” [dit is wel een zwaktebod van de VVD. Gezien het begrotingsoverschot was de BTW-verhoging van 6% naar 9% helemaal niet nodig. We hebben die opbrengsten alleen maar gebruikt om de staatsschuld te verlagen en dat had absoluut geen prioriteit] Ook ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers hoopt dat “de Nederlander wat van de economische groei gaat merken”, maar hij benadrukt dat het kabinet daar wel eerlijk over moet zijn. “Voorgaande jaren vatten mensen het verbeteren van de koopkracht op als een belofte, maar wij hebben niet de kruispunten van het leven in de hand. Een scheiding of een andere baan, daar hebben we geen invloed op, maar die kan je rekening wel beïnvloeden.” “Daarom richten we ons op dat wat we wél kunnen beïnvloeden, namelijk het verlagen van lasten”, aldus Segers. Hij vond de troonrede van koning Willem-Alexander een “eerlijk verhaal, waarin wel hoop werd geboden”. Rob Jetten sprak zelfs van “een van de mooiste troonredes” die hij ooit had gehoord. “Het was een optimistisch verhaal, met een vleugje realisme erin én waarin elf keer het woord toekomst voorkwam”, aldus de D66-voorman. “We doen er alles aan om ervoor te zorgen dat mensen volgend jaar iets merken van de economische groei door de lasten van werkenden te verlagen en te investeren in de woningmarkt, maar ik snap helemaal dat mensen denken: eerst zien, dan geloven.” Het kabinet zocht naar een manier om onder meer de lastenverlichting voor burgers, het Klimaatakkoord, het pensioenakkoord en de extra investeringen in de woningmarkt mee te kunnen betalen. Minister Wopke Hoekstra van Financiën erkent in een reactie dat de regels niet strikt worden nageleefd. “De aanpassingen zijn een weloverwogen keuze van het kabinet”, zegt hij in een reactie. [wat ik nog steeds mis is visie, hoe gewerkt gaat worden aan de toekomst van dit land. In welke projecten in de komende 5 jaar de €50 mrd van het Investeringsfonds wordt geïnvesteerd. Hoeveel inspraak hebben we als Nederland daar nog in en waarvoor moet Brussel zijn fiat geven? Gaat het dan om Nederlandse belangen of om Europese, daarover zal de nieuwe EC na 1 november zich moeten uitspreken. De Fransen en Spanjaarden opteren voor meer Europese investeringen van Duitsland en Nederland]

Monetair beleid van de ECB

De ECB blijft bij haar streven van een inflatie van net onder de 2%. De inflatie in de eurozone is in augustus stabiel gebleven op 1% op jaarbasis. Dat meldt het Europese statistiekbureau Eurostat op basis van een definitief cijfer. De kerninflatie, zonder de invloed van de sterk schommelende prijzen voor energie en levens- en genotsmiddelen, blijft ook onveranderd op 0,9%. Voor de gehele Europese Unie werd in augustus een inflatie gemeten van 1,4% op jaarbasis, net als in juli.

Europese banken hebben gezamenlijk slechts €3,4 mrd opgehaald aan langlopende leningen bij de Europese Centrale Bank (ECB). De animo voor de eerste nieuwe ronde waarbij banken bij het zogeheten TLTRO-loket van de centrale bank konden aankloppen voor gratis leningen was veel lager dan gedacht. De ECB kondigde onlangs aan opnieuw speciale leningen voor banken ter beschikking te stellen voor geld dat ze kunnen gebruiken voor kredietverlening aan huishoudens en bedrijven. In dat geval betalen banken geen geld over de lening maar krijgen ze zelfs tot 0,5% toe. Doel van de ECB is om op die manier uitgaven en investeringen aan te jagen. Het bedrag dat 28 banken nu ophaalden voor de leningen, die in de sector worden aangeduid als teltro’s, was aanmerkelijk lager dan de €20 mrd tot €100 mrd waarop was gerekend. In totaal zijn er zeven rondes waarbij dergelijke leningen door de ECB worden verstrekt. De volgende staat gepland in december.

Ik heb een paar maanden geleden al eens contact opgenomen met Christine Lagarde, toen zij nog bij het IMF werkte en uitspraken had gedaan dat de centrale banken beleid moesten voeren dat voldeed aan de doelstellingen van het neoliberale gedachtegoed. Ik opteer ervoor dat monetair beleid getoetst moet worden aan de sociaal/maatschappelijk normen die wij nastreven. Nu zegt de aanstaand president van de Europese Centrale Bank, Christine Lagarde, dat centralebankiers voorspelbaar moeten zijn. Ook moet het beleid van de centrale banken gebaseerd zijn op “feiten en economische gegevens”. “Er is al genoeg onzekerheid op de wereld om daar ook nog onzekerheid aan toe te voegen over wat centrale banken gaan doen.” Lagarde, die de opvolger wordt van Mario Draghi die eind oktober afzwaait als baas van de ECB, wil zorgen dat de beleidsbepalers in Frankfurt zich blijven richten op wat belangrijk is. Ze noemt in het bijzonder “het creëren van banen, productiviteit en stabiliteit”. De 63-jarige Lagarde wordt de eerste vrouw aan het roer van de ECB. Eerder was ze al de eerste vrouw aan de top van het Internationaal Monetair Fonds en de eerste vrouwelijke Franse minister van Economische Zaken. Haar kracht ligt naar eigen zeggen in het verzamelen van sterke teams en hun kennis te benutten.

Consumenten in de eurozone waren in september minder negatief dan een maand ervoor. Dat blijkt uit een voorlopig cijfer van de Europese Commissie. De graadmeter waarmee de commissie het vertrouwen meet ging naar een stand van min 6,5, tegenover een stand van min 7,1 in augustus. [het blijft min en het is voorlopig]

Pensioenfondsen steeds verder in de problemen

De dekkingsgraden van de twee grootste pensioenfondsen van Nederland zijn in augustus tot onder de 90% gedaald. Dat maakten ambtenarenpensioenfonds ABP en pensioenfonds Zorg en Welzijn bekend. Ook bij andere pensioenfondsen zijn de dekkingsgraden gezakt. Zo daalden de dekkingsgraden bij metaalfondsen PME en PMT – de nummer drie en vijf van Nederland – ook, naar respectievelijk 91,5% en 92,6%. Gevreesd wordt dat pensioen-fondsen door de dalingen volgend jaar veel grotere kortingen moeten gaan doorvoeren. De pensioenfondsen willen daarom het liefst zo snel mogelijk met minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken om tafel. Van de vijf grote fondsen staan de ambtenaren, zoals onder-wijzers, gemeentewerkers en beleidsmakers op ministeries, er het slechtst voor. De actuele dekkingsgraad van ABP stond eind augustus op 88,6%. PFZW sloot augustus af op 89,8%. De pensioenen worden volgend jaar vrijwel zeker gekort, nu in augustus de dekkingsgraad van de pensioenfondsen ver beneden de 95% is gedaald. Circa 8 miljoen pensioenge-rechtigden krijgen te maken met de ingreep. Door de verder dalende rente moeten de pensioenen steeds meer geld in kas hebben om tot in de verre toekomst aan hun verplich-tingen te kunnen voldoen. De kritische grens is 95%. Als de dekkingsgraad in december 90% bedraagt, worden de pensioenen met 5% gekort. Als de dekkingsgraad <90% ligt kan de korting in 2020 stijgen naar mogelijk wel 10%, tenzij de overheid de helpende hand uit-steekt. En dat schijnt te gaan gebeuren, want vanuit de politiek komen berichten dat de verlagingen van de pensioenuitkeringen per 1 januari aanstaande niet worden doorge-voerd. De regeltjes zullen wel worden aangepast, dat het kabinet met geld gaat interve-niëren verwacht ik zeker niet. 

Onze economische groei loopt leeg als de Britten toch met een no-deal de EU verlaten

Op Prinsjesdag kwam de minister van Financiën, Wobke Hoekstra, met een voorstelling van zaken alsof wij ons volgend jaar nog bevinden in een periode van economische hoogtij. Ook Klaas Knot onderschreef dat beeld vorige week. Eerder meldde het Economisch Bureau van ABN Amro al dat wij niet in staat zijn de economische groei van 0,5%, in het 2e kwartaal, vast te houden. Nu komt RABObank ook met een waarschuwing “De Nederlandse economie groeit in 2019 minder snel dan vorig jaar en deze vertraging zet ook in 2020 door”. Door mondiale groeivertraging zal onze exportgroei ook afnemen, wat de economie verder onder druk zet. De Nederlandse economie groeide afgelopen half jaar sneller dan in veel andere Europese landen, wat volgens de economen de komende tijd ook zo blijft. “Maar de mondiale neergang begint wel degelijk merkbaar te worden. Zo daalde afgelopen kwartalen de industriële productie en verwachten we dat de export dit en komend jaar minder hard groeit dan de import”, aldus Ester Barendregt, hoofdeconoom RaboResearch Nederland. In het kwartaalbericht stellen de economen de groeiramingen voor de wereldeconomie naar beneden bij, van 3,3 naar 3,1%. Naast binnenlandse factoren komt dit door verslechterde exportvooruitzichten van veel landen. Die hangen samen met een afnemende groei van het wereldhandelsvolume en de voortdurende en escalerende handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China. De economen denken dat stimuleringsbeleid vanuit centrale banken en overheden per saldo niet genoeg zal zijn om op te wegen tegen de negatieve invloeden op de wereldeconomie. Voor Nederland zijn de verwachtingen voor 2019 1,8% groei en voor 2020 1,4%. Consumenten blijven geld uitgeven, verwacht Rabobank, en ook bedrijven blijven meer investeren. In de huidige ramingen is wel uitgegaan van een ordelijk vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie, met een deal. “Een ontwrichtende Brexit zonder deal kan Nederland volgend jaar het grootste deel van zijn economische groei kosten. De kans daarop is nog altijd oncomfortabel hoog”, aldus Rabobank.

David slaat toe en raakt Goliath op een gevoelige plek

De aanval met drones op het Saoedische staatsoliebedrijf Saudi Aramco, zette afgelopen zondag de beurshandel in het Midden-Oosten flink onder druk. Beleggers reageerden nerveus en kenners wezen op de schijnbare kwetsbaarheid van de oliefaciliteiten, in het koninkrijk, voor terreuraanslagen. De Tadawul All Share-index zakte tussentijds meer dan 3%, waarbij de koersen van Al Rajhi Bank en petrochemische bedrijf Sabic de sterkste dalingen lieten zien. Ook graadmeters in de Verenigde Arabische Emiraten, Qatar, Koeweit en Bahrein gingen omlaag. Een aandelenstrateeg sprak van “een zeer gespannen situatie”, die de toch al verhoogde risico’s in de regio “tot ongekende niveaus” opvoert. Olie-installaties in Abqaiq en Khurais werden zaterdag door tien drones getroffen. Op het olieveld van Abqaiq, in het noordoosten van het land, staat de grootste olieraffinaderij ter wereld. Het veld in Khurais, tussen de hoofdstad Riyad en de Perzische Golf, is een van de belangrijkste olievelden van het land. De olieprijs steeg fors bij de opening van de beurzen maandagmorgen, in eerste instantie noteerde Brent-olie $71 per vat, de hoogste prijs in 29 jaar. Binnen enkele dagen zullen de prijzen aan de pomp gaan stijgen. Door de luchtaanval op olie-installaties van Saudi-Arabië, zaterdag, is het land de helft van z’n productie-capaciteit kwijtgeraakt. Het gaat om 5%, 8 miljoen vaten per dag, van de wereldwijde olieproductie. Uitgerekend Saudi-Arabië was het land dat de olieproductie snel kon opvoeren in tijden van krapte. Het koninkrijk heeft een aanzienlijke reservecapaciteit voor als er tekorten ontstaan door oorlog of een natuurramp. Door de aanvallen van zaterdag kan Saudi-Arabië die reservecapaciteit van 2 miljoen vaten per dag niet zomaar aanwenden. De andere leden van de Opec, de organisatie van olie-producerende landen, hebben samen onvoldoende capaciteit om het gat dat Saudi-Arabië laat vallen te compenseren. Niet bij Opec aangesloten landen zoals Rusland zitten volgens persbureau Reuters vrijwel aan hun plafond. Iran heeft na de aanval laten weten de olieproductie op te willen voeren. Daarvoor moet Amerika dan wel eerst de sancties tegen de olie-industrie van dat land verlichten. Dat zit er nu niet in. Ook Venezuela heeft te maken met Amerikaanse sancties. Daarbij heeft de olie-industrie van het Zuid-Amerikaanse land flinke schade opgelopen door de economische en politieke crisis onder president Nicolas Maduro. En de Verenigde Staten zelf dan? Die passeerden Saudi-Arabië vorig jaar als grootste olieproducent ter wereld. Van de 80 miljoen vaten per dag die wereldwijd worden gewonnen, komen er 15 miljoen uit Amerikaanse bodem en 12 miljoen uit Saudi-Arabië. Dat Amerika de grootste is, komt vooral door schalie-olie, die net als schaliegas wordt gewonnen door gesteente te breken met chemicaliën en kleine explosies. Maar die winning is schadelijk voor het milieu. (bron: citaten uit Trouw)

President Trump heeft via Twitter verklaard dat de VS klaar staat om de aanvallen op de oliefaciliteiten in Saudi-Arabië te wreken. Hij schrijft dat hij zal wachten tot Riyad de schuldige heeft aangewezen. Daarna wil Trump over mogelijke vervolgstappen overleggen. De aanslagen, die een halvering van de Saudische olieproductie tot gevolg hebben, zijn opgeëist door de Houthi-rebellen uit Jemen. Maar volgens de VS zou Iran achter de droneaanvallen zitten. Amerikaanse veiligheidsdiensten zeggen uit satellietbeelden te kunnen afleiden dat de aanvallen uit de richting van Iran komen en niet uit Jemen. (bron: NOS) [dat is geen hard bewijs dat Iran bij de aanval betrokken is geweest. Alhoewel je weet nooit of Iran de drones heeft gesponsord?]

Ministerie van Financiën schrapte onwelgevallige passages uit onderzoeksrapport ingetrokken Toeslagen

Nadat blijkt dat de Belastingdienst stukken achterhoudt in rechtszaken tegen gedupeerde ouders van wie de kinderopvangtoeslag is stopgezet, stelt staatssecretaris Menno Snel een onderzoek in. Maar zijn ambtenaren bemoeien zich daar actief mee, en schrappen onwelgevallige passages uit het rapport, schrijft Jan Kleinnijenhuis op https://www.trouw.nl/economie/ministerie-schrapte-onwelgevallige-passages-uit-onderzoeksrapport-belastingdienst~b17f0ee7/ Zij kregen toegang tot conceptverslagen van de onderzoekers, deden aanpassingen en schrapten bepaalde passages. Dat blijkt uit e-mails en documenten die het ministerie van Financiën heeft vrijgegeven na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur door Trouw en RTL Nieuws. De mails en documenten laten zien dat het ministerie in hoge mate kon bepalen wat er wel en niet onderzocht werd en wat er wel en niet gerapporteerd werd. Het gaat om een onderzoek naar het optreden van de Belastingdienst in het onrechtmatig stopzetten van kinderopvangtoeslag bij honderden ouders in 2014. Staatssecretaris Menno Snel (D66) van Financiën kwam daar het afgelopen jaar al meerdere keren door in politieke problemen. Voor het zomerreces gaf hij in de Tweede Kamer toe dat de Belastingdienst, en ook hijzelf, aan ‘tunnelvisie’ leden bij het stopzetten van toeslagen en jarenlang slepende procedures tegen ouders die in grote financiële problemen kwamen. Vorig jaar september stelde Snel een onderzoek in toen uit onderzoek van Trouw bleek dat de Belastingdienst herhaaldelijk stukken achterhield in rechtszaken tegen ouders van wie de kinderopvangtoeslag onrechtmatig was stopgezet. Gespecialiseerde IT’ers moesten de systemen van de Belastingdienst doorzoeken op stukken die eigenlijk aan de rechter voorgelegd moeten worden. De onderzoekers gaven in een tussenrapportage aan dat zij ‘geen volledig beeld’ konden krijgen, omdat medewerkers van de Belastingdienst mogelijk documenten hadden gewijzigd, verplaatst of vernietigd. Daarom wilden zij kijken naar autorisaties van medewerkers, om na te gaan tot welke documenten zij toegang en ‘schrijfrechten’ hadden. Uit e-mails van ambtenaren van het ministerie blijkt dat deze tussenrapportage doelbewust is aangepast. Zo werd de verwijzing naar het onderzoek naar ‘autorisaties’ uit het rapport verwijderd, uit angst dat dit later bekend zou worden. “Ik heb in rood wat aan-passingen gedaan, om e.e.a. verder aan te scherpen, maar ook met het oog op het eventueel moeten verstrekken van dit stuk. Wat ik heb weggehaald, is het onderzoek naar de autorisaties”, schrijft een ambtenaar. In een brief aan de Tweede Kamer, vorige week vrijdag, naar aanleiding van het openbaar maken van deze documenten, stelt staatssecre-taris Snel dat het onderzoek naar autorisaties ‘geen toegevoegde waarde’ zou hebben en ‘na afstemming met de onderzoekers buiten beschouwing is gelaten’. Op vragen van Trouw en RTL over de inmenging in het onderzoek wil Snel pas later ingaan, laat een woordvoer-der weten. Kamerleden Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP) reageren verbolgen op de nieuwe onthulling. Volgens Leijten laat dit zien dat de houding van het ministerie in de zaak nog niet veranderd is. “Nog altijd is het toedekken, bedekken en indekken. Toegeven is wat nodig is, maar duidelijk niet de inzet.” Omtzigt laat weten in juni specifiek naar eerdere versies van het rapport en e-mails van ambtenaren daarover te hebben gevraagd. “De staatssecretaris heeft de Kamer destijds bezworen dat hij alle informatie daaruit zou delen. Nu blijkt het, niet voor het eerst in deze zaak, toch weer anders te liggen als originele documenten boven tafel komen.” Omtzigt en Leijten willen dat Snel alsnog alle concept-rapporten van de onderzoekers openbaar maakt. Eerder bleek al uit onderzoek van Trouw en RTL Nieuws dat Financiën het onderzoek op een andere manier inperkte. Bestanden bij opsporingsdienst FIOD werden niet doorzocht terwijl de onder-zoekers daar op aandrongen. Later werd daar alsnog een document gevonden waaruit bleek dat medewerkers van de Belastingdienst in 2015 al waarschuwden dat de stopzetting van toeslagen niet vol te houden was, omdat ouders niets te verwijten viel.

MeToo Trump Kavanaugh

President Trump heeft het opnieuw opgenomen voor Brett Kavanaugh, de rechter bij het Amerikaanse Hooggerechtshof die eerder in verband is gebracht met seksueel wangedrag in zijn studententijd. Aanleiding is een nieuwe beschuldiging aan het adres van Kavanaugh. Hij was nog kandidaat-rechter toen hij vorig jaar onder vuur kwam te liggen nadat drie vrouwen hem hadden beschuldigd van seksueel overschrijdend gedrag. Nadat een Senaatscommissie hem erover had ondervraagd, stemde de Senaat met een krappe meerderheid van 2 stemmen (50/48) in met zijn aanstelling. De NYT publiceerde een artikel met daarin een nieuwe aantijging. Een oud-studiegenoot aan Yale stelt dat Kavanaugh op een studentenfeestje zijn geslachtsdeel in de hand van een studente drukte. Het voorval zou zijn gerapporteerd aan de FBI en Senatoren, maar nooit zijn onderzocht. Daarop riepen drie Democratische presidentskandidaten, Kamala Harris, Elizabeth Warren en Julian Cástro, op de rechter af te zetten. Trump wil daar niets van weten en adviseert Kavanaugh aangifte te doen van smaad. Ook zou hij graag zien dat het ministerie van Justitie hem verdedigt. Hij spreekt op Twitter van “verzonnen verhalen”, “valse beschuldigingen” en “leugens”. In 2018 zei toenmalig studiegenoot Deborah Ramirez dat Kavanaugh in de jaren 80 op een feestje zijn geslachtsdeel voor haar gezicht had gehouden. Daarvoor had Christine Ford, een oude bekende van de rechter, laten weten in de jaren 80 als tiener te zijn betast door een “stomdronken” Kavanaugh. Ze werd op bed geduwd en ontsnapte toen een vriend ingreep. Ook Julie Swetnick beschuldigde hem van seksueel wangedrag in zijn studiejaren. Kavanaugh heeft de beschuldigingen altijd ont-kend. Vorig jaar sprak hij tegen de Senaatscommissie van pogingen tot “karaktermoord”.

Wetenschap, het laatste reservaat van optimisten; ‘Kennis is de enige grondstof die groeit in het gebruik.’

Een vloedgolf van nepnieuws en alternatieve feiten verspreidt zich over de wereld. Maar de groei van kennis is onmiskenbaar, onafwendbaar en onomkeerbaar, stelt de wetenschap-per Robbert Dijkgraaf in de 30ste Abel Herzberglezing. In een artikel van Werry Crone in het dagblad Trouw op https://www.topics.nl/wetenschap-het-laatste-reservaat-van-optimisten-a13357229trouw/?context=mijn-nieuws/ Zo groot kan de wijsheid niet zijn of de domheid is altijd groter.” Deze woorden van Abel Herzberg vangen goed de gemengde gevoelens bij de stand van de wetenschap en van kennis in het algemeen. Enkele citaten ui het artikel. <citaat> Enerzijds is het de beste tijd voor de wetenschap. Nog nooit hebben we zoveel begrepen. Nog nooit zijn er zoveel onderzoekers en universiteiten geweest. En nog nooit hebben zovelen over de hele wereld toegang tot al deze kennis, mede dankzij de moderne technologie. Kennis is doorgedrongen tot in de haarvaten van de maatschappij en heeft ons leven onherkenbaar veranderd. Anderzijds is het de slechtste tijd voor de wetenschap. Kennis ligt overal onder vuur. Menigeen voelt zich plotseling vrij de waarheid te manipuleren en verdacht te maken. Een vloedgolf van nepnieuws, alternatieve feiten en complotdenken verspreidt zich steeds makkelijker over de wereld, geholpen door diezelfde technologie. Feiten zijn obstakels om handig te vermijden, een genuanceerde mening is een retorisch zwaktebod en de elementaire regels van de logica zijn optioneel. Complexiteit is een Gordiaanse knoop die het best met een botte redenering kan worden doorgehakt. Experts worden gewantrouwd, hun advies weggezet als “ook maar een mening”, of het nu gaat over klimaatverandering, immigratie of vaccinaties. In mijn nieuwe thuisland vestigt Donald Trump het wereldrecord liegen en bedriegen. Journalisten hebben gedurende zijn presidentschap al meer dan twaalfduizend onwaarheden en misleidende uitspraken geteld. Hij en zijn politieke medestanders hebben geen scrupules klimaatverandering af te doen als een complot van buitenlandse mogendheden. Wetenschappelijke adviesraden worden ontbonden en stringente milieumaatregelen teruggedraaid om vrij baan te geven aan vervuilende industrieën. Ieder jaar stelt de regering de meest draconische bezuinigingen op onderzoeksbudgetten voor. Gelukkig heeft het Congres deze voorstellen tot nu toe naast zich neergelegd. </citaat> <citaat> Het is uiterst wrang dat de handigste manipulatoren van de digitale wereld niet in academische kring worden gevonden maar onder autoritaire leiders van Trump, de zelfbenoemde Shakespeare van Twitter, tot de Filipijnse dictator Rodrigo Duterte, die als eerste van Facebook een politiek wapen maakte. Deze aanzwellende aanvallen op de redelijkheid leiden niet alleen tot de verspreiding van misinformatie, de verdachtmaking van expertise en de onderdrukking van inhoudelijk debat. Ze tasten de fundamenten van onze vrijheid en democratie aan, en de instituties die deze waarden beschermen. Dit noopt tot enkele grote vragen. Wat is exact de rol van de kennis in onze samenleving? Waarom staat deze plotseling onder druk? En wat kunnen wij als individu en als samenleving hiertegen doen? In mijn ogen is de gestage groei en verspreiding van kennis een van de weinige fundamenten voor een realistisch vooruitgangsgevoel. Kennis van de wereld, de natuur, de mens, de cultuur en het verleden. Kennis permanent verfijnd en geverifieerd door experts en beschikbaar gesteld voor iedereen. Met de wetenschap als zuiverste kennisproducent, misschien wel het laatste reservaat voor optimisten. </citaat> Dit is een sterk ingekorte versie van de door Trouw en debatcentrum de Rode Hoed georganiseerde Abel Herzberglezing. Robbert Dijkgraaf (1960, Ridderkerk) is sinds 2012 directeur en Leon Levy professor aan het Institute for Advanced Study in Princeton, New Jersey, en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Hij studeerde wis- en natuurkunde.

Werkeloosheid stijgt licht; 4,1 miljoen mensen zonder betaald werk

Het aantal werklozen is de afgelopen drie maanden met gemiddeld 7000 per maand gestegen naar 321.000. Hiermee was 3,5% van de beroepsbevolking van 15 tot 75 jaar werkloos, aldus het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In juli was dat 3,4%. De stijging van het aantal werklozen deed zich voor in de leeftijdsgroepen tot 45 jaar. In totaal hadden 4,1 miljoen mensen in augustus om uiteenlopende redenen geen betaald werk. Naast de eerder genoemde werklozen ging het om 3,7 miljoen mensen die niet recent hebben gezocht of bijvoorbeeld niet direct voor werk beschikbaar waren. Zij worden niet tot de beroepsbevolking gerekend. Hun aantal is in de laatste drie maanden met gemiddeld 5000 per maand afgenomen. Uitkeringsinstantie UWV verstrekte vorige maand 237.000 WW-uitkeringen. Dat zijn er bijna 42.000 minder dan een jaar eerder. Ten opzichte van juli steeg het aantal WW-uitkeringen wel, maar dat heeft onder meer te maken met de traditionele ’zomerpiek” bij met name pedagogische beroepen. Tijdelijke contracten worden beëindigd omdat het werk afloopt en niet voldoende vakantiedagen zijn opgebouwd om de hele zomer doorbetaald te krijgen. Het UWV meldde verder dat de stijging van het aantal WW-uitkeringen ook zichtbaar was in vrijwel alle andere sectoren. Omdat de economie iets minder snel groeit, duurt het gemiddeld weer iets langer voordat mensen vanuit de WW een baan vinden.

Consumentenvertrouwen daalt

Het consumentenvertrouwen is in september weer onder de nul gedoken. De index van het Centraal Bureau voor de Statistiek kwam uit op -2 punten. In augustus lag het vertrouwen onder consumenten nog op 0. Een cijfer boven 0 wijst op een positieve houding onder consumenten, onder 0 op negativiteit. De index ligt nog wel boven het gemiddelde van de afgelopen twintig jaar: -4. Consumenten oordelen in september negatiever over de economie dan in augustus. De deelindicator economisch klimaat daalt van -1 naar -3 punten. Consumenten zijn vooral negatiever over de verwachtingen van de economie in de komende twaalf maanden. De koopbereidheid van consumenten daalt ook iets. Ze zijn een flink stuk negatiever over hun eigen financiële situatie: die deelindicator daalde naar -7 punten. Tegelijkertijd maakte het CBS bekend dat huishoudens in juli meer hebben uitgeven dan een jaar eerder. De consumptie steeg met 1,7%. Er wordt vooral meer besteed aan woninginrichting en huishoudelijke apparaten. Volgens d CBS Consumptieradar zijn de omstandigheden voor de consumptie in september minder gunstig dan in juli.

Laagste economische groei sinds crisisjaar 2008

De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) verwacht de laagste economische groei sinds het begin van de economische crisis in 2008. De wereldeconomie zal dit jaar volgens de OESO met 2,9% groeien. Vorig jaar groeide de wereldeconomie nog met 3,6%. De verwachting is verlaagd ten opzichte van de OESO-voorspelling in mei. Toen voorspelde de economische organisatie nog een groei van 3,2%. Reden voor de groeivertraging is de handelsoorlog en het effect dat het conflict heeft op de economieën van de Verenigde Staten en China, schrijft de OESO. “Wat in eerste instantie leek op tijdelijke handelsspanningen, worden nu nieuwe langlopende handelsont-wrichtingen”, zegt hoofdeconoom Laurence Boone. Vooral de VS wordt geraakt door de handelsoorlog, waar de economische organisatie in mei nog uitging van een groei van 2,8% dit jaar, verwachten ze nu een groei die 0,4% lager ligt voor de grootste economie van de wereld. De tweede economie van de wereld, China, groeit nog met 6,1%, 0,1% minder dan de OESO in mei voorspelde. De handelsoorlog zal de economische groei ook volgend jaar raken, de OESO verwacht dat de wereldeconomie dan met 3% groeit. In mei werd er nog uitgegaan van een groei van 3,4%. De schade kan groter worden als het Verenigd Koninkrijk zonder deal de Europese Unie verlaat. De OESO verwacht dat de Britse economie dan 2% minder hard groeit dan in de huidige situatie. Ook de eurozone zou hierdoor geraakt worden, voorspelt de OESO. In die situatie valt de bbp-groei van de eurozone een ½ procentpunt lager uit. (bron: nu.nl) Als er een harde Brexit komt zou de economische groei in ons land volgend jaar met 1% dalen, naar ½%. [ik heb zo mijn twijfels of de geprognosticeerde groei voor 2020 wel realistisch is]

Trump weer in de aanval op de monetaire autoriteiten: geen lef, geen gevoel, geen visie, lafaards

Donald Trump vindt de renteverlaging van de Federal Reserve niet voldoende. De Amerikaanse president liet zijn ongenoegen blijken via Twitter, waar hij FED-baas Jerome Powell verweet een lafaard te zijn. “Jay Powell en de Federal Reserve falen opnieuw. Geen lef, geen gevoel en geen visie!”, schreef Trump op zijn favoriete sociale medium. De president noemde Powell, die hij zelf heeft aangesteld, bovendien “een verschrikkelijke communicator”. Trump heeft al langere tijd kritiek op het rentebeleid van de FED. Hij zou het liefst een veel lagere rente zien om de economie verder aan te wakkeren. (bron: DFT) Deze reactie kwam nadat een dag eerder de Amerikaanse centrale bank opnieuw de rente had verlaagd met 0,25% naar 1,75% tot 2%. De economie groeit wel, maar er zijn ook onzekerheden. Het is al de tweede renteverlaging dit jaar. De FED doorbrak daarmee een periode van ruim 3,5 jaar waarin de rente steeds een beetje werd verhoogd. De renteverlaging werd verwacht, maar is niet onomstreden. Powell erkende dat de Amerikaanse economie nog altijd groeit, dat de werkloosheid laag is, dat de lonen, vooral van laagbetaalde Amerikanen, stijgen en dat de werkloosheid bijzonder laag is. In zijn algemeenheid zijn de vooruitzichten voor de Amerikaanse economie goed. Toch zijn er volgens Powell ook ontwikkelingen die minder rooskleurig zijn. De productie van de Amerikaanse maakindustrie daalt, de bedrijfsinvesteringen en de export ‘verzwakken’. Daarnaast zijn er ‘onzekerheden’. Volgens Powell neemt de groei in Europa en China af. Er komt een Brexit aan en daarnaast zijn er ‘onzekerheden’ over de handelspolitiek. Daarmee doelde Powell op de handelsoorlog tussen China en de VS, waardoor veel uit China geïmporteerde producten duurder zijn geworden. “Mensen uit het bedrijfsleven hadden hem verteld”, zei Powell, “dat de onzekerheid over de handelspolitiek remmend werkt op de bereidheid tot investeren”. De FED-voorman leek daarmee een bedekte sneer uit te delen aan de Amerikaanse president Donald Trump. Powell zei ook dat hij niets tegen een handelsoorlog kan doen, maar wel maatregelen kan nemen die de negatieve effecten ervan beperken. Volgens Powells critici heeft de Amerikaanse economie momenteel helemaal geen stimulans nodig. Hoewel Trump zich niet met de rentestand mag bemoeien – dat is een verantwoordelijkheid van de monetaire autoriteiten – heeft hij meermaals laten weten dat de rente wat hem betreft omlaag moet, en snel ook. Om zijn boodschap kracht bij te zetten, kleineerde hij Powell en zijn medebestuurders diverse malen in tweets. Zo noemde hij de bestuurders boneheads (stommelingen, idioten) en suggereerde hij dat Powell een grotere vijand van Amerika was dan de Chinese president Xi Jinping. Nu Powell de rente voor de tweede keer heeft verlaagd, wekt hij de verdenking op zich dat hij zich door Trump heeft laten beïnvloeden. Powell ontkende dat overigens. Hij benadrukte dat de FED onafhankelijk opereert. De Amerikaanse centrale bank zetten het wapen van de renteverlaging in na de financiële crisis die in 2008 uitbrak. Jarenlang bleef de rente op het uitzonderlijk lage niveau van 0% tot 0,25%. Aan het eind van 2015 voerde Powells voorganger, Janet Yellen, de eerste renteverhoging sinds jaren door. In kleine stapjes werd de rente verhoogd tot 2,25% a 2,5% vorig jaar. Overigens stemden drie van de tien Fed-bestuurders tegen de renteverlaging. Zeven stemden voor. (bron: Trouw)

Donald Trump ten voeten uit

De Amerikaanse president Donald Trump zou de president van Oekraïne onder druk hebben gezet om claims over de zoon van zijn politieke rivaal, Joe Biden, te onderzoeken. Dat zou afgelopen zomer zijn gebeurd in een telefoongesprek, aldus een klokkenluider die zich bij de Amerikaanse overheidswaakhond heeft gemeld. Trump zou de Oekraïense president Volodymyr Zelensky tijdens een telefoongesprek op 25 juli meermaals gevraagd hebben om een onderzoek in te stellen naar de zoon van Biden. Vader Biden is een kanshebber in de presidentiële voorverkiezingen van de Democratische oppositie. Het ver-haal van de klokkenluider is door meerdere anonieme bronnen bevestigd aa WSJ en CNN. Trump stelt dat de klokkenluider bevooroordeeld is. Trump beweert dat Joe Biden in 2016 Oekraïne opriep het hoofd van justitie, dat ooit het gasbedrijf van Bidens zoon Hunter zou hebben onderzocht, te ontslaan. Trump stelt dat het “niet uitmaakt” wat hij heeft besproken, maar dat iemand Biden moet onderzoeken. De oppositie reageert dat als dit verhaal waar is, Trump niet alleen misbruik maakt van zijn positie als president voor zijn eigen, partijpolitieke, gewin, maar ook nog eens een buitenlandse mogendheid vraagt de Amerikaanse presidentsverkiezingen te beïnvloeden. Het telefoongesprek van Trump vond plaats één dag nadat speciaal aanklager Robert Mueller getuigde voor het Amerikaans congres over buitenlandse beïnvloeding van de vorige Amerikaanse verkiezingen. Trump zou volgens de klokkenluider aanstaande financiële hulp aan Oekraïne niet ter sprake gebracht hebben tijdens het gesprek met Zelensky.

Een fiets leasen van de zaak: aantrekkelijk?

Het klonk allemaal heel veelbelovend: vanaf januari 2020 kun je voor een paar euro in de maand een leasefiets krijgen via je werk. Toch is deze nieuwe regeling voor de fiets van de zaak niet voor iedereen voordelig. Een werknemer die dagelijks op die nieuwe fiets naar zijn werk komt krijgt namelijk geen reiskostenvergoeding meer en loopt daardoor al snel zo’n €100 tot €200 per maand mis. De regeling moet mensen stimuleren om met de (elektrische) fiets naar hun werk te gaan in plaats van de auto te pakken. Voordeel: je mag hem voortaan ook privé gebruiken. Nadeel: je loopt dus die reiskostenvergoeding mis. Daardoor is het al snel voordeliger om zelf een fiets te kopen en de reiskostenvergoeding te behouden. Als je bijvoorbeeld 20 kilometer van je werk woont en dagelijks heen en weer fietst, dan is een fiets van €2000 die je zelf aanschaft na 15 maanden voordeliger dan een fiets van de zaak. De Fietsersbond moedigt het aan dat meer mensen op de fiets naar het werk gaan. ”Maar ga wel even goed rekenen, voordat je zo’n leasecontract aangaat”, zegt Martijn van Es van de belangenclub. “Het lijkt een elegante regeling”, zegt Jan-Bertram Rietveld, loonbelastingspecialist bij accoutants- en adviseursbureau EY. “Maar als je doordenkt pakt die ongelukkig uit. Mensen die altijd op de fiets van de zaak naar kantoor gaan, kunnen geld verliezen.” De regeling wordt aantrekkelijker als je de fiets van de zaak slechts af en toe gebruikt voor woon-werkverkeer. Voor de dagen dat je niet fietst kun je nog wel een vergoeding krijgen voor je reis met de auto of ov. Nadeel is dat je moet bijhouden en bewijzen wanneer je niet op de fiets gaat. “Iemand zal moeten aantonen dat hij geen gebruik heeft gemaakt van de fiets van de werkgever als hij de zakelijke kilometers, ondanks die fiets, per trein of per auto aflegt”, zegt een woordvoerder van het ministerie van Financiën. Of werkgevers zin hebben om je én een fiets van de zaak te geven én een reiskostenvergoeding voor de dagen dat je die niet gebruikt is ook nog maar de vraag. “Ik kan me voorstellen dat de werkgever dan zegt: waarom zou ik twee keer betalen? Ik geef je al een fiets, dat is genoeg”, zegt Jan-Bertram Rietveld van EY. De regeling wordt nog ingewikkelder als je een gecombineerde reis maakt. “Voor de reis met de fiets van de zaak naar het station kan geen onbelaste vergoeding worden gegeven. Voor de (verdere) reis per trein kan de werkgever 19 cent per kilometer vergoeden”, aldus het ministerie van Financiën. De Fietsersbond verwacht dat de nieuwe regeling vooral aantrekkelijk is voor werknemers van grote bedrijven. “Die bieden hun medewerkers vaak een fullservicepakket – een mobiliteitspakket met een auto van de zaak of ov-abonnement in plaats van een reiskostenvergoeding. De fiets van de zaak kan dan in zo’n pakket worden opgenomen. Voor kleinere bedrijven zal dit al gauw te veel gedoe zijn”, zegt Martijn van Es. Bedrijven mogen werknemers dus zowel een fiets van de zaak, als een auto van de zaak, als een ov-abonnement geven. “Deze mogen naast elkaar worden gebruikt”, zegt een woordvoerder van het ministerie van Financiën. “Juist de combinatie van verschillende vervoermiddelen kan het voor mensen aantrekkelijker maken om soms op de fiets naar het werk te gaan.”

Christen zijn in een geschifte wereld

Er zijn van die dagen dat alles meezit: het zonnetje schijnt, nog wat betaalbaar fruit meegenomen op de markt, het is fietsweer en in de ochtend een artikel gelezen waar ik blij van werd. Om bij dat laatste te blijven het gaat over Brian D. McLaren, een Amerikaanse evangelist, van huis uit docent economie, waarvan komende maand het in het Nederlands vertaalde boek ‘The Galápagos Islands: A Spiritual Journey’ verschijnt. Het artikel staat op  https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/745/articles/973436/32/1 en is van de hand van Alain Verheij. <citaat> In het leven van Brian McLaren staat één vraag centraal: wat betekent het om christen te zijn in een geschifte wereld? “De mensheid kijkt aan tegen een ecologische crisis. Er is grote economische ongelijkheid. Overal komen populistische bewegingen op, en autoritaire leiders. Ik word dagelijks wakker met het besef dat wij bezig zijn gestalte te geven aan een nieuw hoofdstuk van de geschiedenis. We staan op een tweesprong, en ieder van ons vecht voor het behoud van een oude wereld, óf is een nieuwe aan het baren. Dan kies ik voor dat laatste.” </citaat> De schrijver en predi-kant omschrijft de oude wereld als “mijn land is opgebouwd door land te stelen van de oorspronkelijke bewoners, en daarna maakten we talloze medemensen tot slaaf. Allemaal in de naam van het christendom. De meeste religieuze leiders stellen zich op dat gebied bewust naïef op. Of zelfs arrogant: zolang wij ons maar onschuldig kunnen blijven voelen.” “Voor de oorlog blaakten Europese intellectuelen van het zelfvertrouwen, maar na de Tweede Wereldoorlog begonnen ze zich collectief achter de oren te krabben. Hoe heeft onze cultuur kunnen leiden tot deze vorm van nationalisme? Hoe heeft de holocaust kunnen plaatsvinden? Dat morele zelfonderzoek breidde zich uit. In 500 jaar wereldover-heersing is er veel lelijks gebeurd in het Westen. Ten opzichte van Joden, tot slaaf gemaakten, vrouwen, het klimaat, de koloniën… Alles werd anders na de Tweede Wereld-oorlog. En zoals de wetenschap besefte dat ze zowel de gloeilamp als de atoombom had voortgebracht, zo moest religie door een vergelijkbare vertwijfeling heengaan.” Over onze seculiere samenleving, die geld tot hun nieuwe God hebben gemaakt, zegt hij “Wanneer we onszelf ontdoen van religie, ontstaat er volgens mij een vacuüm: een leeg huis dat we ergens mee moeten vullen. In mijn land, de VS, vullen we het dan met nationalisme, of racisme. Wereldwijd is consumentisme een veelgebruikt surrogaat, of mensen hopen dat de politiek of technologie met een oplossing komt. Ik geloof niet dat religie alleen uitkomst brengt, maar wel dat alle facetten van de samenleving moeten samenwerken om onze toe-komst op te bouwen: politiek, economie, onderwijs, wetenschap, filosofie, kunst, media, en ook religie.” Hij opteert voor een nieuwe spirituele energie, die hij vond “in een oude bron. Ik ging terug naar Genesis, het bekende scheppingsverhaal. Daar zie je jagers/verzame-laars die in harmonie met de natuur leven. In het midden van de tuin staat de boom des levens. Die zegt: neem grenzen in acht, en je zult in balans blijven. Eet van de boom van de kennis van goed en kwaad, en je zult weten wat het kwaad is. (Genesis 2 ‘de tuin van Eden’) Een heel actuele boodschap die onze klimaatcrisis toespreekt met een urgente waarschuwing: Ga je grenzen te buiten, en je zult weten wat het kwaad is. Geweld zal het resultaat zijn. Die Bijbelteksten, die behandelen niet wat er zal gebeuren in een zweverige toekomst na onze dood. Die gaan over het hier en nu, over de crises van vandaag.” Mijn vraag is dan ‘bestaat dat paradijs nog wel’? Brian D. McLaren zegt daarover “Het is voor mij een vraag hoe dit eindigt. Ik heb geen uitgewerkte, vooropgezette visie op de ‘eindtijd’. Wij creëren samen met God de toekomst, en ons geloof maakt ons duidelijk, zoals de denker Paulo Freire zei, dat we de antagonist zijn in ons eigen verhaal. Als we zelfgenoegzaam blijven, loopt het niet goed af. Worden we ons bewust van onze rol, dan zetten we samen de schouders eronder. Dan brengt iedereen de schatten en de wijsheden uit de eigen traditie mee om met elkaar de grensoverschrijdende vraagstukken van de toekomst tegemoet te treden.” Naschrift: een artikel dat mij aan het denken heeft gezet. Het duivelse profiel in ons is te herleiden tot hebzucht, waarmee wij dagelijks worden overspoeld. Het is gemeengoed geworden, wij leiden jonge mensen daarmee op. Als je niet meedoet ben je een loser. Je moet het geld pakken daar waar het ligt, ook als dat betekent dat je graait in andermans portemonnee, waar hij veelal jarenlang voor gespaard heeft. Ik actualiseer dit met de verwijzing naar ons spaargeld en onze pensioenreserves, dat door het neoliberale beleid van onze monetaire autoriteiten uiteindelijk ‘waardeloos’ worden gemaakt. De evangelist wijst ons naar ‘terug’ naar de tijd waarin solidariteit een kernwaarde was en geld een ruilmiddel, om te kunnen bestaan. Wij moeten ons bevrijden van het juk van de duivel, waaronder wij lijden. De vraag is alleen nog maar ‘wanneer en hoe’?

Amerikaanse banken hebben kortstondig gebrek aan liquiditeiten

De Amerikaanse centrale bank heeft deze week voor het eerst sinds 2008 het noodloket voor banken geopend. Op dinsdag 17 september stelde de Federal Reserve $53 mrd aan liquiditeit beschikbaar aan de bankensector, in een poging de onrust op de repo markt te kalmeren. De rente was kort daarvoor opgelopen tot 10%, omdat de banken onvoldoende liquiditeit tot hun beschikking hadden. Bedrijven haalde geld van de rekening om belastingen te betalen, terwijl tegelijkertijd een nieuwe uitgifte van staatsleningen plaatsvond. Er ontstond krapte in de geldmarkt, waardoor de rente omhoog schoot. De problemen werden in eerste instantie uitgelegd als een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Maar het lijkt er steeds meer op dat de bankensector een fundamenteel liquiditeitsprobleem heeft. De Federal Reserve besloot het noodloket namelijk de rest van de week open te houden. Ook op woensdag, donderdag en vrijdag  verstrekte de centrale bank voor $75 miljard aan liquiditeit. Met deze maatregelen probeert de centrale bank de korte rente weer binnen de gewenste bandbreedte van 1,75% tot 2% te krijgen. Het liquiditeitsprobleem in de bankensector lijkt uit het niets te komen, maar de afgelopen maanden waren er in de markt al signalen zichtbaar. De effectieve rente is sinds april al hoger dan de rente die de Federal Reserve betaalt over reserves die banken bij de centrale bank parkeren, de zogeheten interest on Excess Reserves (IOER). Normaal gesproken zouden banken dat verschil weg arbitreren, door reserves bij de centrale bank weg te halen en tegen een hogere rente aan andere banken uit te lenen. Dat de banken dit niet volledig doen suggereert dat ze er niet toe in staat zijn of het risico te groot vinden. Eerder dit jaar schreven twee economen van de Federal Reserve al over de noodzaak om het opkoopprogramma te versoepelen. Banken zouden meer ruimte moeten krijgen om staatsobligaties bij de centrale bank om te wisselen voor reserves en omgekeerd. Dat is precies wat deze week gebeurde toen de Federal Reserve besloot het noodloket open te zetten en deze tot vrijdag ook open te houden. De gebeurtenissen van deze week laten zien dat de bankensector nog steeds niet kan functioneren zonder steun van de centrale bank. Als dit probleem aanhoudt zal de centrale bank waarschijnlijk overgaan tot een permanent loket voor liquiditeit (een zogeheten standing repo facility) of een nieuwe ronde van quantitative easing (QE = kwantitatieve verruiming). Er zijn al aanwijzingen dat de centrale bank dit onderwerp tijdens haar volgende bijeenkomst in oktober zal bespreken. (bron: Geotrendlines)

Syp Wynia over nefaste economische gevolgen van ‘Van het gas af!’

Nefast is in de Spelling van 1858: onregt, onbillijkheid, ondeugd, misdrijf; ook een onmogelijk ding. Per fas et nefas, niet geheel en al met regt, op eene geoorloofde en ongeöorloofde wijze. Eerder deze week lanceerde de altijd erudiete Syp Wynia het Burgermanifest tegen het Klimaatbeleid van het kabinet waarom we de idioterie van Rutte III moeten stoppen. Want simpel opgesomd betekent het huidig Klimaatbeleid dat wij steeds meer betalen, en dus armer worden en het klimaat eigenlijk niet ‘beter’ wordt. Stop deze waanzin! Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.