UPDATE 16112019/505 Noodverbanden en noodwetten

Minister Koolmees komt terug op zijn halsstarrige houding korten pensioenen om zijn Pensioenakkoord te redden. PvdA en GL liggen dwars in de 1e Kamer

Voordat U dit artikel gaat lezen moet U zich wel realiseren dat de financiële toezegging die Wouter Koolmees (D66) doet, om zijn Pensioenwet door het Parlement te krijgen, slechts één jaar geldt. Daarna wordt de kortingensystematiek gewoon weer in werking gezet. Ik waarschuw opnieuw: dit Pensioenakkoord is op de korte en middellange termijn slecht voor de deelnemers en de gepensioneerden. Er is geen enkele garantie dat in de toekomst de pensioenen niet worden gekort, als de (verreken) rente niet omhoog gaat. Of het Klimaatakkoord een succes wordt voor ouderen en jongeren is volledig afhankelijk van de rente, de inflatie, de valutakoersen en de aandelenmarkten. En die kunnen alle richtingen uitgaan.

Voor veel mensen lijkt verlaging van het pensioen volgend jaar van de baan. Haagse ingewijden melden dat minister Koolmees een verlaging van de eisen aan de pensioenfondsen voorbereidt, waardoor de meeste fondsen de pensioenen intact kunnen laten. Maar het ziet ernaar uit dat sommige fondsen toch enigszins moeten korten. Veel pensioenfondsen staan er slecht voor. Omdat ze fors onder de ‘dekkingsgraad’ waar beneden ze moeten korten dreigen te komen, zouden ze de pensioenen volgend jaar moeten verlagen. De dekkingsgraad is het cijfer waaruit afgelezen kan worden of een fonds kan voldoen aan de toekomstige verplichtingen, namelijk: genoeg pensioen uitkeren. De peildatum is 31 december. Koolmees heeft al verschillende keren gezegd dat hij onnodige kortingen wil voorkomen, en dat hij daarover gesprekken voert met allerlei partijen. Vol-gens ingewijden komt hij nu met het plan om de strenge eisen aan de fondsen één jaar in de ijskast te zetten. Voor volgend jaar wil hij de dekkingsgraad waaronder moet worden gekort verlagen naar 90%. In het pensioenakkoord van eerder dit jaar was uitgegaan van verplichte korting onder een dekkingsgraad van 100; dat was al een versoepeling ten opzichte van de huidige regels. Dat betekent dat grote fondsen zoals ABP, Zorg en Welzijn en de fondsen voor de metaalindustrie waarschijnlijk toch niet hoeven in te grijpen. Voorwaarde is dan wel dat er geen grote financiële tegenvallers zijn in de rest van het jaar. Voor een aantal kleinere fondsen dreigen nog wel kortingen, zoals het pensioenfonds voor de vleesindustrie en de voedselvoorzieningshandel. Haagse bronnen weerspreken berichten dat alle dreigende verlagingen volgend jaar sowieso van tafel zijn. Koolmees dringt erop aan dat de rest van het Pensioenakkoord dat hij in juni sloot met werkgevers en vakbonden nu snel wordt uitgevoerd. Kern van die afspraken is dat het stelsel wordt herzien en dat pensioenen flexibeler worden. De oppositiepartijen GL en de PvdA dreigden eerder hun steun voor het pensioenakkoord in te trekken als Koolmees niet voorkomt dat pensioenen volgend jaar worden verlaagd. De minister zet zijn gesprekken de komende tijd voort en onderzoekt ook nog de juridische haalbaarheid van zijn plannen.

De Belastingdienst negeerde jarenlang interne meldingen over misstanden bij de behandeling van burgers

Dit schrijven RTL Nieuws en het dagblad Trouw, deze week  onder meer op de website https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/4918881/toeslagenaffaire-belastingdienst-klokkenluider-menno-snel op basis van een brandbrief van een klokkenluider bij de Belastingen, de gepensioneerde ex-ambtenaar bij de Afdeling Invordering van Belastingdienst / Toeslagen, de 68-jarige Pierre Niessen aan de Tweede Kamer. De top van de Belastingdienst zou geen gehoor hebben gegeven aan klachten over handelingen die tegen de wet ingingen of de rechten van burgers schonden. De ambtenaar die de brandbrief stuurt, voegt ook een dossier van voornamelijk e-mails tussen hem, collega’s en de top van de Belastingdienst toe aan de brief. Uit de brief en het dossier zou blijken dat de Belastingdienst bij zeker 40.000 mensen onterecht geld terugvroeg, ondanks dat ze recht op uitstel van betaling hadden. Hun bezwaren tegen de aanmaningen zouden nooit zijn behandeld. De bezwaren zouden worden aangemerkt als ‘verzoek om informatie’, waarna de onterechte invordering van schulden werd doorgezet. Dit is in strijd met de wet. Dit is volgens de ambtenaar ook gebeurd bij de honderden onterechte stopzettingen van kinderopvangtoeslag. De directe aanleiding voor het naar buiten treden van de ambtenaar, is de zaak rondom de kinderopvangtoeslag. De Belastingdienst had deze toeslag van honderden ouders onterecht stopgezet en liet deze terugbetalen. Hij was van 2014 tot 2016 werkzaam bij de afdeling Invordering van de Belastingdienst/Toeslagen. Hier moest hij bezwaren van burgers in behandeling nemen. Hij kaartte de kwestie aan bij collega’s, bij leidinggevenden, bij juristen van de dienst, bij een vertrouwenspersoon, bij het hoger management, en uiteindelijk bij de hoogste ambtelijke baas, de directeur-generaal. Nergens vond hij gehoor: “Ik liep tegen muren aan.”Tot op de dag van vandaag heeft hij geen antwoord gekregen op de waarom-vraag. Het zit Niessen nog steeds dwars dat medewerkers van de Belastingdienst de opdracht kregen tegen de wet in te handelen: “Onacceptabel en zeer ongepast.” Niessen heeft geweigerd dit te doen. Een woordvoerder van de fiscus zegt dat de dienst er “voortdurend naar streeft om volgens de wet te werken”. Een commissie binnen de dienst zou mogelijk “iets zeggen” over het behandelen van bezwaarschriften, laat de woordvoerder weten. (bron: nu.nl en RTL Nieuws)

CAF 11 dossier

De Belastingdienst was te streng bij het beoordelen van een groep ouders die kinderopvangtoeslag had aangevraagd, en kwam te snel tot het oordeel ‘fraude’. Dat bracht de gezinnen ten onrechte in grote financiële problemen, waardoor zij nu recht hebben op terugbetaling en schadevergoeding. Dat is het oordeel van de adviescommissie onder leiding van oud-minister Donner over het zogenoemde ‘CAF 11 dossier’. Dit is het dossier van het fraudeteam van de Belastingdienst over 300 gezinnen die zijn beschuldigd van fraude met de kinderopvangtoeslag. Het team werd opgericht ten tijde van de zogenoemde ‘Bulgarenfraude’ en moest streng optreden om nieuwe schandalen te voorkomen. Dat veroorzaakte volgens de commissie “institutionele vooringenomenheid”, dat wil zeggen een vooroordeel tegen de ouders waardoor de ambtenaren “het onderscheid tussen ‘goeden’ en ‘kwaden'” niet meer zagen. Als de ouders ook maar iets niet goed hadden ingevuld, door slordigheid of onwetendheid, werden zij al verdacht van fraude. Ze kregen weinig tot geen onderbouwing van die beschuldiging te horen. Daardoor konden zij zich niet verdedigen of hun gegevens verbeteren. Maar de gezinnen raakten wel hun kinder-opvangtoeslag kwijt en moesten deze ook van de voorgaande jaren terugbetalen. Dat liep voor de meesten in de duizenden euro’s, waardoor de families in financiële problemen kwamen. De commissie zegt daarover dat dat ingrijpend is geweest voor het persoonlijke leven van de ouders. “Duidelijk is dat niet kan worden volstaan met een welgemeend excuus.” De ouders die geen “ernstige onregelmatigheden” verweten kan worden, krijgen alsnog hun toeslag en een schadevergoeding van 25%. De terugbetaling en schadever-goeding voor de 300 gezinnen gaat in totaal enkele miljoenen euro’s kosten. Staatssecretaris Snel (D66) heeft toegezegd dat het kabinet het advies in zijn geheel overneemt en nog dit jaar de bedragen uitkeert. De commissie oordeelt overigens dat de ambtenaren “grondig”, volgens de juridische regels en “met collectieve vastberadenheid” hebben gewerkt. Zij kregen ook steeds gelijk bij de rechter. Maar toch leidde dit tot een “onbehoorlijke handelwijze”. De commissie komt nog met een advies hoe dit probleem in de toekomst op te lossen. (Bron: NOS) Ik heb vrijdagavond op Nieuwsuur naar de staats-secretaris Snel geluisterd naar de antwoorden op de hem gestelde vragen. Een enge man zonder enige emotie. Zelfs bij de meest schrijnende gevallen waar duidelijk was dat de behandelende ambtenaren de Wet hadden overtreden geen greintje medelijden. Het feit dat ambtenaren bij de Belastingdienst jarenlang de Wet aan hun laars hebben gelapt worden daarvoor kennelijk niet vervolgd. Iedere burger die de Wet overtreedt kan daarvoor worden vervolgd, maar ambtenaren die burgers in grote financiële problemen brachten zonder dat die burgers daartegen in verweer konden gaan omdat de ambtenaren die die dossiers behandelden geen inzage gaven op welke gronden zij tot stopzetting en terugvordering van toeslagen overgingen. Big Brother is watching you. En het gaat moge-lijk om nog veel meer burgers die benadeeld zijn door het handelen van de fiscus, dan de nu benoemde 300 van het dossier Caf 11. Snel spreekt over nog 9000 ouders. In 2017 kaartte de Nationale Ombudsman deze zaak al aan, maar dat rapport verdween in de onderste lade. Verder hebbende staatssecretarissen de Kamer steeds weer het bos inge-stuurd. Snel gaf nu wel toe dat hij tot deze week van oordeel was geweest dat het om incidenten ging. Het kan niet anders dan dat de top van het Ministerie hem deze informatie verstrekte. Snel is een technocraat, die dat kennelijk voor waar aannam, ondanks dat de laatste maanden kritische journalisten van Trouw en RTL daarover kri-tisch publiceerden. Pas nu de commissie onder voorzitterschap van de staatsman Donner met hun bevingen kwamen, komt de staatssecretaris over de brug met ‘ruimhartige vergoedingen’, zoals hij dat zelf noemt.

ABN AMRO belooft geen negatieve spaarrente te rekenen voor klanten met minder dan 100.000 euro op hun spaarrekening

“We hebben besloten geen negatieve rente in rekening te brengen voor tegoeden tot 100.000 euro”, schrijft de bank. Met een negatieve spaarrente moeten mensen betalen voor het stallen van hun spaarcenten, in plaats van dat het geld oplevert. Hiermee vrijwaart ABN AMRO ongeveer 95% van hun klantenbestand, aldus de bank. Of klanten die meer dan 1 ton op hun spaarrekening hebben staan wel gaan betalen voor hun spaargeld, is niet bekend. ABN AMRO is met de harde belofte de eerste bank die een duidelijk signaal afgeeft aan haar klanten over een negatieve spaarrente. Andere banken hebben hier nog geen beloftes over gedaan. Wel hebben meerdere banken gezegd dat een negatieve spaarrente voor klanten onwenselijk en niet waarschijnlijk is. (bron: nu.nl)

Energieverbruik kan fors toenemen door dataverkeer

Door de wereldwijde groei van dataverkeer zal het energieverbruik ervan flink toenemen, stelt het economisch bureau van ING. Als er geen stappen worden ondernomen, dan zal in 2030 31% van het totale stroomverbruik ter wereld opgaan aan dataverkeer. Onderzoekers van ING schatten dat de wereldwijde datastromen in 2030 twintig keer groter zijn dan in 2018 het geval is. Dit komt onder meer omdat het aantal internetgebruikers in Azië en Afrika met een rap tempo toeneemt, bedrijven meer data verzamelen en het gebruik van clouddiensten toeneemt. Dit zal gevolgen hebben voor het energieverbruik. Als onder meer netwerken en datacenters niet efficiënter worden in hun stroomgebruik, kan het stroomgebruik van data in 2030 extreem doorgroeien. Maar ING stelt dat als deze efficiëntieslag wel wordt gemaakt, het stroomgebruik ‘slechts’ bijna zal verdubbelen; in 2030 zal dan ongeveer 6% van het mondiale stroomverbruik opgaan aan data, nu is dat nog 3%. De sector kan bijvoorbeeld efficiënter worden door apparatuur in te zetten die efficiënter met stroom omgaat. Ook noemt ING het uitfaseren van oudere generaties van mobiele netwerken als energiebesparingsmogelijkheid. (bron: nu.nl)

Jaarlijks wordt er zo’n €13 mrd aan crimineel geld witgewassen in Nederland

Dit concludeert hoogleraar economie Brigitte Unger van de Universiteit Utrecht in een nieuw onderzoek, waarover het FD publiceerde. Het grootste deel van het witgewassen geld komt uit Nederland zelf, stelt Unger. In Nederland wordt er zo’n €16 mrd aan crimineel geld verdiend, waarvan ongeveer de helft in Nederland wordt witgewassen. De overige €5 mrd komt uit het buitenland, concludeert de hoogleraar. Alles bij elkaar opgeteld is het witgewassen geld goed voor ongeveer 1,6% van de Nederlandse economie. Een groot deel van het in Nederland witgewassen geld stroomt vervolgens weer door naar het buitenland: ruim €4 mrd. Witwasexpert Unger verrichtte het onderzoek in samen-werking met iCOV, de infobox Crimineel en Onverklaarbaar Vermogen. ICOV is een samenwerking tussen onder andere politie, het Openbaar Ministerie, de Belastingdienst en FIU Nederland. Laatstgenoemde is het meldpunt voor ongebruikelijke transacties. De hoogleraar kreeg voor het onderzoek onder meer toegang tot transactiemeldingen van banken en casino’s, waardoor de criminele geldstromen nauwkeuriger berekend konden worden. (bron: nu.nl)

Nieuws uit Duitsland

Automaker Daimler, het moederbedrijf van onder meer Mercedes-Benz, gaat flink in het personeelsbestand snijden, meldt het bedrijf. Zo hoopt de automaker €1,65 mrd te besparen. De kostenbesparing is volgens Daimler nodig om investeringen in elektrisch en autonoom rijden te bekostigen. Voornamelijk Mercedes-Benz zal de klappen vangen. Een op de tien Mercedes-werknemers met managementposities moet daar het veld ruimen. Daarnaast wordt er flink gesneden in truck- en bestelwagendivisies, met een totale besparing van zo’n €650 mln. De bezuiniging is nodig omdat er in de Europese Unie steeds strengere regels gelden voor de uitstoot van voertuigen. In 2021 moet de CO2-uitstoot van voertuigen 40% lager liggen dan het niveau in 2007. In 2030 moet de CO2-uitstoot vervolgens weer 37,5% lager liggen dan het niveau van 2021. Hierdoor moet Daimler investeren in auto’s die minder uitstoten. “We moeten uitgebreide maatregelen nemen om zo de uitgaven te bekostigen die nodig zijn om de CO2-doelstellingen te halen”, zegt Ola Källenius, bestuursvoorzitter van Daimler. Het snijden in het personeelsbestand is een van die maatregelen, aldus Daimler. De ontslagen zullen de jaarcijfers voor 2020 en 2021 negatief beïnvloeden, maakt Daimler bekend. De aandelenkoers van Daimler daalde hierdoor. (Bron: nu.nl) Deutsche Bank heeft toegegeven dat de systemen die de bank gebruikt om betalingen af te handelen niet robuust genoeg zijn. Honderden miljoenen euro’s aan betalingen bleven dagenlang in het systeem van Deutsche hangen. De bank zou hierover enkele weken terug ontboden zijn bij de Britse centrale bank. De Bank of England wilde weten waarom het betaalsysteem van Deutsche Bank AG in oktober maar liefst 10% van de tijd onbereikbaar was, meldt FT. De bank is volgens de krant daarmee een van de slechts presterende banken in het zogenoemde Chaps-netwerk, het Britse afhandelingssysteem voor directe betalingen in £. Chaps verwerkt dagelijks £400 mrd aan betalingen voor zijn 34 aangesloten banken. Een van de bedrijven die last had van de problemen bij Deutsche was Amazon, meldt de FT. Het webwinkelbedrijf moest in de afgelopen maanden op meer dan 21.000 betalingen wachten, bij elkaar goed voor enkele honderden miljoenen Engelse ponden. Het is geen geheim dat Deutsche een van de Europese banken is die het meeste last heeft van technologische achterstand. De afgelopen jaren is er weinig geïnvesteerd in IT en dat zorgt steeds vaker voor problemen in de bedrijfsvoering. Het verouderde IT-systeem wordt verantwoordelijk gehouden voor talloze blunders in het toezicht en sterk stijgende kosten. In juli van dit jaar kondigde Deutsche aan een frisse start te maken en een geheel nieuwe bank te bouwen op een geheel nieuwe IT-infrastructuur. Deze nieuwe bank, Fyrst, lijkt qua opzet op het Nederlandse Knab en richt zicht alleen op start-ups en kleine zelfstandigen. Daarnaast zou Deutsche de komen-de drie jaar €13 mrd investeren in nieuwe techniek om de oude bank weer op niveau te krijgen. Volgens fintechexperts heeft veel geld in IT steken helemaal geen zin als er ook niet gewerkt wordt aan de mentaliteit van het personeel. Niemand gelooft dat Deutsche daartoe in staat is. ‘De bank is veel te hiërarchisch en bureaucratisch om te veranderen’, zei de Britse fintechgoeroe Chris Skinner afgelopen juli in gesprek met het FD. ‘Banen schrappen en gigantische bedragen in technologie steken zonder duidelijke visie of strategie is een project dat gedoemd is te mislukken.’ Zijn Amerikaanse collega Brett King voegde daaraan toe: ‘Deutsche is al jaren ten dode opgeschreven.’ En ook van binnenuit klinkt kritiek. De voormalige ceo John Cryan klaagde na zijn aftreden in 2018 over ‘waardeloze systemen’ en ‘extreem trage processen’. En de vorig jaar afgetreden operationeel directeur Kim Hammonds noemde de bank ‘vreselijk complex’ en de ‘meest disfunctionele plek’ waar ze ooit gewerkt had. Het is niet voor het eerst dat de bank een loopje neemt met de Deutsche Gründlichkeit. In maart van dit jaar beloofde Deutsche de Bank of England al beterschap. Later dit jaar moest het concern toegeven dat zijn technologie en waarborgsystemen lang niet zo goed waren als eerder bij de toezichthouder gemeld. Ook de Financial Conduct Authority houdt de bank scherp in de gaten. Bij de voorlaatste controle werd de bank bestraft voor falende IT-systemen, het niet uitvoeren van essentiële IT-vernieuwingen, het niet voldoen aan de toezichtregels en het implementeren van nieuwe technologie zonder deze uitvoerig te testen op veiligheid en stabiliteit. De huidige problemen komen bovenop eerder ontdekte missers bij de bank. In mei meldde Deutsche Bank een fout ontdekt te hebben in de software die gebruikt wordt om betaaltransacties te controleren op witwaspraktijken, een schandaal dat sterk lijkt op de kwestie die speelde bij ING en de Amsterdammers €775 mln kostte. Deutsche Bank boekte over het derde kwartaal van 2019 een verlies van €832 mln, tegen een winst van €130 mln in het derde kwartaal vorig jaar. Dit klinkt niet geruststellend. Enkele maanden geleden heb ik in dit blog al eens mijn twijfels uitgesproken over de status van Deutsche na de mislukte fusies. ‘Niemand’ wilde in zee gaan met Deutsche en dat riep vragen op over de status van deze grootste Duitse bank. Een van de grootste systeembanken die zijn zaken niet op orde heeft, verkeert in zwaar weer. De vraag is of ICT-systemen de werkelijke redenen zijn voor het niet tijdig uitvoeren van geldtransacties. Als ze zouden moeten melden dat er tijdelijke liquiditeitsproblemen zijn geweest, zou dat het vertrouwen in Deutsche hebben kunnen aantasten. We mogen hopen dat de rapen nog niet gaar zijn maar wel blijven opletten!!

Europese economische groei in het derde kwartaal

De Nederlandse economie is in het derde kwartaal met 0,4% gegroeid, gelijk aan de twee eerdere kwartalen van dit jaar. Dit meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in een eerste berekening. De groei was vooral te danken aan hogere consumentenuitgaven. Die stegen met 1,6% vergeleken met hetzelfde kwartaal een jaar eerder. Zo werd er meer uitgegeven in de horeca en kochten consumenten meer elektrische apparaten, drank en tabak. Ook werd er extra gespendeerd aan vervoer, mobiele telefoons en woninginrichting. Een “prima” groeicijfer, zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen. Soms wordt er al gespeculeerd over een mogelijk recessie in de komende jaren, maar vooralsnog is er niets wat daarop wijst, aldus Van Mulligen. Dat is wat snel, Wij moeten ook kijken naar de data van andere eurolanden. De inflatie is hoger dan in de eurozone. De handelsoorlogen van Trump zullen ook gevolgen hebben voor ons land. De rente stijgt stijgt al weer in de laatste 8 weken van -0,704% naar -0,521%, voor 5 jarig papier; van -0,438% naar -0,196% voor 10 jarig en van -0,109% naar 0,186% voor 30 jarig. Maar de laatste 5 beursdagen daalde de meeste rentes weer wat. Investeringen in vaste activa zoals gebouwen, machines en vervoersmiddelen stegen met maar liefst 7,4% vergeleken met een jaar eerder. Dit werd voor een deel gestuwd doordat in het derde kwartaal van vorig jaar intellectueel eigendom uit Nederland werd verplaatst door een bedrijf. Welk bedrijf dat was, kan het CBS niet zeggen. De export groeide met bijna 2% in september, een lager groeicijfer dan in de vorige maand. Doordat de import met 4,9% groeide, heeft het handelssaldo een negatieve bijdrage aan de economische groei. Vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder groeide het bbp met 1,9%. Het derde kwartaal van dit jaar had wel een werkdag meer. Rekening houdend met die extra werkdag groeide de economie met 1,7%. Het CBS meldt dat de spanning op de arbeidsmarkt in het derde kwartaal is afgenomen. De werkloosheid nam toe doordat het aantal vacatures minder hard steeg dan het aantal werklozen. Het is voor het eerst in 5,5 jaar dat de werkloosheid steeg op kwartaalbasis. De economische verwachtingen zijn wel iets minder gunstig geworden in november. (Bron: nu.nl)

De Duitse economie is in het derde kwartaal met 0,1% gegroeid, blijkt uit voorlopige cijfers van het Duitse statistiekbureau Destatis. Door de groei ontloopt de Duitse economie een recessie; in het tweede kwartaal kromp de economie van Duitsland. Het eurogebied deed het gemiddeld gezien iets beter: de economie groeide met 0,2%, aldus cijfers van Eurostat. De economie van onze oosterburen wordt met name gestuwd door hogere uitgaven van consumenten, schrijft het statistiekbureau. Naast hogere consumentenuitgaven zag Duitsland ook de export toenemen. Met de economische groei tussen juli en oktober doet Duitsland het ietsjes beter dan verwacht. De prestatie in het tweede kwartaal werd wel naar beneden bijgesteld: in plaats van een krimp van 0,1%, eindigde de bbp-groei op -0,2%. “Recessie of niet, de Duitse economie stagneert”, stelt econoom Carsten Brzeski in een reactie. Hij deelt de Duitse economie op in twee delen: een deprimerende en een zorgeloze kant. “Aan de ene kant heb je de deprimerende kant, waarin we zien dat de industriesector nog steeds niet herstelt”, schrijft Brzeski. Daarnaast blijft Duitsland last hebben van externe buitenlandse factoren, als de Brexit en de handelsoorlog tussen China en de VS. “Aan de andere kant heb je de zorgeloze kant, waarin we zien dat de consumen-ten meer uitgeven, een sterke arbeidsmarkt, en een bouwsector die booming is”, schrijft de econoom. De grootste van de economie doet het dus beter dan verwacht, maar het eurogebied presteerde volgens verwachtingen in het derde kwartaal. Volgens statistiek-bureau Eurostat groeide de economie van de eurozone met 0,2%. Jaar-op-jaar was dit 1,2%, beter dan de eerder geraamde 1,1%. Naast Duitsland, groeide ook de andere vier grote Europese economieën. De Franse economie groeide in het derde kwartaal met 0,3% en de Italiaanse met 0,1%. Zowel de Nederlandse als de Spaanse, de vierde en vijfde economie van Europa, groeide met 0,4%.

Het Europees Hof van Justitie legt opnieuw een bom onder de dividendbelasting

Een arrest van het Hof in een Duitse zaak vergroot de kans dat pensioenfondsen miljoenen aan belasting terugkrijgen in de Europese Unie. Ook Nederlandse pensioenfondsen. Daar staat een mogelijke tegenvaller voor de Nederlandse schatkist tegenover, meldt het Financieele Dagblad. In de discussie over de afschaffing van de dividendbelasting waarschuwde premier Mark Rutte vorig jaar voor de Europese houdbaarheid van de heffing op winstuitkeringen aan aandeelhouders. Het mocht niet baten; het kabinet zag af van afschaffing. Maar het Europees Hof van Justitie in Luxemburg heeft opnieuw een klap uitgedeeld aan de houdbaarheid van de heffing. Nederland bestudeert het arrest. (bron: DFT)

Aandelenmarkten krijgen komende kwartalen een zware knauw: wel lezen, niet schrikken, verstandig op reageren

Rendementen op beursgenoteerde bedrijven zullen structureel dalen, waarschuwt de Britse vermogensbeheerder Schroders, op https://www.telegraaf.nl/financieel/1196813946/winstalarm-beleggers-beurs-levert-fors-minder-op Particulieren rekenen zich rijk. Rendementen worden voor een langere tijd substantieel lager, terwijl andere beleggingscategorieën zoals kortetermijnschuld ook geen rendement gaan opleveren. Om toch rendement te maken, zullen beleggers aanzienlijk meer risico gaan nemen. Dat leidt altijd tot meer schokken in de markt”, waarschuwt Charles Prideaux, hoofd investeringen van de beursgenoteerde Britse vermogensreus met €519 miljard onder beheer. In de eurozone zakt het rendement op aandelen van 10,8% per jaar tussen 2009 en 2019 naar 4,1%, aldus Schroders. Amerikaanse aandelen behaalden in de laatste tien jaar 15% rendement per jaar. „Dat wordt 6%. Het wordt in aandelenrendement veel, veel minder”, zegt Prideaux. „Een onvermijdelijke waarheid. Ook het rendement op obligaties zal inzakken en indexbeleggingen stellen al steeds meer teleur.” De eurozone blijft komend jaar zwak presteren, maar Schroders verhoogt zijn verwachtingen voor Duitsland in het voorjaar iets, aldus hoofdeconoom Keith Wade. „De Duitse autobouwers trekken al iets aan, maar met het Verenigd Koninkrijk blijven ze achter. De Italiaanse economie is door een politieke crisis heen, economisch stelt de groei nog niet veel voor”, dempt Wade de verwachtingen. “Ondanks recente stijging beurzen, zijn we over een jaar tijd niets opgeschoten” „Er zal structureel meer tegen- en zijwind komen”, aldus Prideaux. Beleggers kijken echter te veel naar de recente koersen-opleving. Prideaux: „Dat vertekent, enorm. Sinds de dramatische kanteling in het beleid van de Federal Reserve, die van renteverhogingen naar een serie renteverlagingen ging, is de onvermijdelijke waarheid in cijfers dat je over een jaar gezien niets bent opgeschoten”, zegt hij. „We moeten ons niet laten afleiden door alle kortetermijnlawaai. Je krijgt de komende jaren geen robuuste groei.” Met de turbulentie die aandelenbeurzen te wachten staat, met flinke correcties neerwaarts, sijpelen cijfers van de volgende economische tegenvallers door. „Het handelsconflict met China raakt de Verenigde Staten steeds harder”, waarschuwt Prideaux. „Veel Chinese importerende bedrijven hebben instructies gekregen om geen Amerikaanse producten meer te kopen. Amerikaanse technologiebedrijven hebben die inkopen enorm zien inzakken, en dat merken ze in Washington.” De Amerikaanse markt zal het dankzij alle stimulering dit voorjaar wel even iets beter kunnen doen, nuanceert hoofdeconoom Wade. „Dat er nu toch een handelsakkoord lijkt te komen, is goed, dat hadden we niet meteen verwacht. Dat betekent direct een uitbreiding van investeringen.” Wade verhoogt daarom zijn groeiverwachting van 1,3% naar 1,8%. De Amerikaanse huizenmarkt begint al aan te trekken, merkt hij. „Ook omdat de Federal Reserve nieuwe ondersteunende ingrepen even lijkt af te houden, omdat er signalen zijn dat de vorige monetaire pakketten aanslaan. Een recessie verwachten we niet meer”, aldus Wade. „Wel een vertraging. Maar die constatering alleen al zal onder beleggers leiden tot een versterkte Amerikaanse groei.” Volgens de eigen modellen van Schroders uit oktober bestaat er een 40% kans op een recessie binnen de volgende twaalf maanden. Vermogensbeheerder Schroders waarschuwt dat de particuliere belegger „te veel verwacht”. Uit doorlopende peilingen van specifiek de particuliere beleggers blijkt dat zij in verwacht rendement consequent te positief zijn. Zijn Global Investor Study onder 25.000 toont dat beleggers over de komende vijf jaar 10,7% rendement denken te behalen. De Nederlandse belegger gaat in de jaren uit van 9% jaarlijks rendement. Schroders ging dit voorjaar uit van 4% komende vijf jaar en voor de hele markt wereldwijd 8,3%. Uit de studie blijkt ook, vooral onder Nederlanders, de ontevredenheid achteraf: 54% is teleurgesteld. (bron: DFT) Op basis van de laatste informatie vanaf de onderhandelingstafel neemt de kans op het tot stand komen van een eerste deal af, alhoewel dat de verwachtingen wat positiever zijn geworden na telefonisch overleg tussen de VS en China.

De BIS plaatst grote vraagtekens bij de rechtvaardiging voor het monetaire beleid

De discussie erover onder economen is bijzonder verhit. Voor een overgrote meerderheid zijn de centrale banken uitstekend bezig en hun aanvoerders, zoals Powell, Draghi of Lagarde, helden. Een minderheid, waaronder yours truly, vindt dat de centrale banken zeer onverantwoord bezig zijn en de economie op termijn met gebakken peren zal komen te zitten, schrijft Edin Mujagic is macro-econoom gespecialiseerd in monetaire economie en hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer op https://www.telegraaf.nl/financieel/1827454372/column-monetair-beleid-doet-er-niet-toe Al die tijd was een zeer gerespecteerd instituut als de BIS op de achtergrond bezig met deze zaak. Onlangs zette dat zijn bevindingen op papier. En die liegen er niet om. De conclusie komt erop neer dat het fundament waarop de FED en de andere centrale banken hun beleid op hebben gebouwd, verrot is. De Bank voor Internationale Betalingen, de in 1930 opgerichte bank der centrale banken, plaatst in een onderzoekspaper grote vraagtekens bij de rechtvaardiging voor het beleid dat de centrale banken al ruim tien jaar voeren.

Alle studenten economie leren dat monetair beleid neutraal is op lange termijn, wat betekent dat alles wat de FED en haar zusterinstellingen doen, op langere termijn alleen de inflatie beïnvloedt. Economische groei en rentes zijn er immuun voor. En dat geeft de centrale banken een soort vrijbrief. Aangezien ze toch geen schade kunnen uitrichten, kunnen ze heel ver te gaan met renteverlagingen, zeker als de inflatie maar laag blijft. Dat hun beleid geen schade kan aanrichten, is echter waarschijnlijk een sprookje, zegt de BIS. Monetair beleid is níet neutraal. Ofwel: wat de centrale banken vandaag doen, beïnvloedt morgen niet alleen de inflatie maar ook economische groei, rentestanden en – belangrijk – financiële stabiliteit. Te lang de rentes te laag houden, leidt tot hogere schulden waardoor zich onder de oppervlakte kwetsbaarheid opbouwt. Dat op zijn beurt houdt in dat het in toenemende mate moeilijker wordt voor de centrale banken om rentes te verhogen zonder de economie te beschadigen. In het ergste geval kunnen ze zonder munitie komen te zitten op het moment dat optreden, als de groei omlaag gaat, juist nodig is. Elke overeenkomst met het heden is uiteraard puur toeval. De conclusie is niet alleen dat de centrale banken vastzitten in drijfzand waar ze niet uit lijken te kunnen komen. De conclusie is ook dat zolang het huidige beleid aanhoudt, de centrale banken én verder in het drijfzand blijven zakken én de economische gevolgen op termijn behoorlijk ernstig kunnen zijn. Op hoofdlijnen volg ik deze stellingen, daarover geen discussie. Maar over dat de inflatie zo laag blijft, ver onder de doelstelling van de ECB van dichtbij de 2%, denk ik soms anders. Bij gebrek aan investeringen voor toekomstige ontwikkelingen (klimaat, milieu, KI, robotisering, algoritmische systemen, vernieuwde technologie) en goedkope productiekosten door onder meer mondialisering en efficiëntere massaproductie, kan de inflatie nog verder dalen. Maar door het moeten ingrijpen door overheden, zoals de noodgrepen van het kabinet Rutte III, in dringende veranderingen die in de maatschappij op korte termijn moeten worden doorgevoerd (waardoor de lasten gaan stijgen), die onbeheersbare processen kunnen genereren, kan de inflatie ook, in betrekkelijk korte tijd, fors stijgen tot boven de beoogde 2%. Die optie moeten we niet negeren!

Minister Hoekstra liet de Tweede Kamer weten dat hij het verwijt van Christiane Lagarde dat ‘Nederland te weinig uitgeeft’ niet te waarderen

Het botert niet echt de laatste tijd tussen Nederlandse topfunctionarissen en de Europese Centrale Bank (ECB). President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB) vindt dat de ECB ten onrechte rentes omlaag duwt. En minister Wopke Hoekstra heeft ook een appeltje te schillen met de nieuwe president van de ECB, Christine Lagarde, is te lezen op https://www.businessinsider.nl/hoekstra-gesprek-lagarde-kritiek-ecb/ Minister Hoekstra liet de Tweede Kamer weten dat hij het verwijt van Christiane Lagarde dat ‘Nederland te weinig uitgeeft’ niet te waarderen. Hij geeft aan hierover, in de marge van de eurogroep in Brussel, gesproken te hebben met de nieuwe voorzitter van de Europese Centrale Bank. Daarbij is ook afgesproken dat de twee verder zullen praten. Hoekstra wilde niet zeggen waar het gesprek over ging of waar en wanneer hij verder met de Française praat. In de Kamer suggereerde hij dat Lagarde onvoldoende op de hoogte is van de investeringsinspanningen die Nederland doet en in petto heeft. Ook wees hij erop dat Nederland zich keurig aan de begrotingsregels houdt. Lagarde leverde eind oktober, op de Franse radio, kritiek op het zuinige Nederlandse begrotingsbeleid, twee dagen voor ze als topvrouw aantrad bij de ECB in Frankfurt. Dat was volgens Hoekstra niet toevallig. Een ECB-voorzitter wordt niet geacht een euroland publiekelijk op de vingers tikken. In haar vorige functie als IMF-baas heeft ze meerdere keren Duitsland en Nederland bekritiseerd over hun begrotingsoverschotten maar “nu heeft zij een heel andere rol”, aldus de CDA-bewindsman. De kritiek van Lagarde kan ik wel plaatsen. Het verschil van mening ligt in de interpretatie van het Stabiliteits- en Groeipact (een reeks afspraken over begrotingstekorten en de hoogte van de staatsschuld tussen landen van de Economische en Monetaire Unie: de eurozone), dat 22 jaar geleden werd gesloten, zoals afgesproken in het Verdrag van Maastricht in 1992 en voor de invoering van de euro (1999/2002). In die 2 decennia is er nauwelijks onderhoud gepleegd op de spelregels. Nederlandse regeringen hebben zich ieder jaar weer op de borst staan kloppen dat ze er weer in waren geslaagd begrotingsoverschotten aan te wenden voor het terugbrengen van de staatsschuld. Het is verwijtbaar aan de Europese Commissie van Juncker dat de interpretaties die aan het Pact werden gegeven door de rijkere landen moesten worden aangepast toen in 2012 duidelijk werd dat de lange economische golf (1950-2008) een einde was gekomen en dat er geïnvesteerd moest gaan worden in een herinrichting van onze samenlevingen. Daar komt bij dat de regeringsleiders van de 19 eurolanden de dringende aanwijzingen van Mario Draghi terzijde hebben gelegd, erger nog hebben genegeerd. Ook de huidige minister van Financiën Wobke Hoekstra verkondigt nog steeds dat hij er trots op is dat er weer in geslaagd is de staatsschuld terug te brengen. In feite is dat een wanprestatie, alleen wie brengt hem dat bij?

In de eurozone bestaat er flinke spanning tussen het monetaire beleid en het begrotingsbeleid. De ECB heeft, onder aanvoering van zuidelijke eurolanden, besloten om de geldkraan weer verder open te zetten. De reden hiervoor is dat de gemiddelde inflatie in de eurozone erg laag is. Maar dat geldt niet voor Nederland. Het goedkoop geldbeleid van de ECB is bedoeld om de economie en de inflatie een zetje te geven, maar past eigenlijk niet bij de situatie van noordelijke eurolanden zoals Nederland en Duitsland. Die zien door de extreem lage rentes van de ECB dat spaarders bijna geen rente meer krijgen en dat pensioenfondsen in de problemen komen. DNB-president Knot heeft openlijk kritiek gele-verd op de beslissing van de meerderheid van zijn collega’s om de geldkraan van de ECB verder op te zetten en rentes kunstmatig omlaag te duwen. Een aantal eurolanden willen andere regels voor de stemverhoudingen in het Bestuur van de ECB, nu is dat ‘one country, one vote’. Dat betekent dat de stem van Malta een gelijke waarde heeft dan die van Duitsland. Aan de andere kant is er een stevige discussie over het begrotingsbeleid in landen met een begrotingsoverschot. Vooral Duitsland, waar bijvoorbeeld de infrastruc-tuur van wegen, treinen en internet een flinke impuls kan gebruiken, wordt verweten veel te weinig te investeren. Dit terwijl Duitsland een begrotingsoverschot heeft en ultragoed-koop kan lenen. Als de Duitse overheid de economie, die op de rand van een recessie verkeert, een impuls geeft met extra investeringen, kan dat voor heel Europa gunstig uitpakken.

Blok: “We gaan niet meer bijdragen aan de EU dan we nu doen”

Onze minister van Buitenlandse Zaken, Stef Blok, beloofde in het televisieprogramma WNL Op Zondag dat Nederland niet meer gaat betalen aan Europa dan we nu doen. Nederland wordt nu verweten dat we onredelijk zijn. Terwijl dit geld van normale Nederlanders komt. Het woord belastingbetaler valt nooit in Brussel. Terwijl we dat voor ogen moeten houden”, aldus de minister. De VVD’er is beslist: “We gaan niet meer bijdragen dan we nu doen. Natuurlijk groeit het bedrag mee met de inflatie, maar we zullen tot het laatst aan het huidige bedrag vasthouden. Er is geen akkoord zolang wij er niet mee instemmen.” Op de vraag of de minister daar zijn hand voor in het vuur kan steken, knikte hij bevestigend. Hoe durft dit kabinet een bewindsman over een onderwerp dat hem niet aanhangt zulke krachtige uitspraken te doen aan het Nederlandse volk. Daarbij in acht genomen dat helemaal nog niet duidelijk is welk beleid de nieuwe Europese Commissie van Ursula von der Leyen, op dit onderwerp, gaat voeren. Is het niet zo dat de rijkste landen de zwaarste lasten moeten dragen?

Staat VVD-minister Blok voor de mensenrechten die Nederland wereldwijd uitdraagt?

De minister van Buitenlandse Zaken, Stef Blok (VVD), is stellig: kinderen van IS-strijders worden niet teruggehaald naar Nederland. “De kinderen blijven daar. We trekken met veel andere landen één lijn, dus het zou heel raar zijn als Nederland het opeens anders gaat doen.” Dit zei de VVD-minister afgelopen weekend in het televisieprogramma WNL op Zondag. De Turkse minister van Binnen-landse Zaken, Süleyman Soylu, kondigde afgelopen vrijdag aan dat de IS-strijders die daar vastzitten, worden teruggestuurd naar het land waar ze vandaan komen. Blok: “We kunnen Turkije niet dwingen, het is niet het land waar de misdrijven gepleegd zijn. Het is aan hen of ze de mensen willen berechten of terugsturen.” Het kabinet wil dat de IS-strijders in Irak worden berecht, waar ze ook de misdrijven hebben gepleegd. “We zijn er met experts geweest, maar het is heel ingewikkeld. Irak heeft de doodstraf en de rechtsgang gaat daar niet zoals in Nederland. Maar de slachtoffers zijn daar, en die kunnen dan ook getuigen. We moeten berechten waar het misdrijf was. En daar zijn we met volle inzet mee bezig”, aldus Blok. Als Turkije de IS’ers met een Nederlands paspoort op een vliegtuig naar ons land zetten, worden ze meteen vastgezet en berecht, zegt Blok. “Ze kunnen niet zomaar de grens passeren. We hebben intensief contact om ervoor te zorgen dat het niet zomaar gebeurt. IS’ers met een Nederlands paspoort, worden hier in de kraag gevat en berecht.” (Bron: WNL) Minister Blok raaskalt wel meer. Hoe moeten die enorme hoeveelheid gevangen genomen IS-strijders worden berecht. Hoe stelt Blok zich die rechtsgang voor in Irak. Irak heeft maar een beperkt rechtssysteem en is daardoor niet in staat strafzaken te behandelen, tenzij ze besluiten dat iedereen die als een ‘Syrieganger wordt gekenmerkt zonder na te gaan of die persoon strafbare feiten heeft gepleegd en zonder dat de verdachte IS-strijders, door advocaten worden bijgestaan, daartegen verweer kunnen voeren, tot de doodstraf worden veroordeeld. Waarom zo drastisch? Simpel, Irak beschikt niet over de gevangenissen e/o kampen waar veroordeelden naartoe kunnen. En dan de vraag ‘wie moet dat allemaal gaan betalen’? Nog los van de vraag wat er moet worden gedaan met de gevangen genomen IS-strijders, vrouwen en kinderen, moeten de Europese landen, die de ‘mensenrechten’ hoog in het vaandel hebben staan, hun verantwoordelijkheid nemen en in ieder geval de daar verblijvende moeders en kinderen naar de thuislanden moeten laten terugkeren. Niet naar Blok, de VVD (die er zelfs geen moeite mee heeft als ze in Irak de doodstraf zouden krijgen) en het CDA luisteren.

Heeft Nederland wel een buitenlands beleid, vraagt het AD zich af

Die vraag stellen steeds meer mensen, inclusief diplomaten, al zijn ze doorgaans beleefd genoeg hem niet te betrekken op de persoon van minister Stef Blok zelf. Bernard Bot, die een lange carrière als diplomaat afsloot met het ministerschap, spreekt van ‘de versplintering’ van het buitenlands beleid. ‘Wat ontbreekt is de grote lijn.’ De oorzaken voor dat zwarte gat in het Nederlandse buitenlandbeleid zijn divers. Los van de ‘technocratische’ aanpak van Blok en de moeilijke coalitie waarin hij opereert, is er ook nog de buitenwereld zelf: die wordt steeds complexer en onbegrijpelijker. Oude, vaste handvatten van de Nederlandse diplomatie zijn aan erosie onderhevig: de internationale rechtsorde, het multilateralisme, de NAVO, de Europese Unie. Stef Blok is een stille politieke fixer, niet te beroerd voor lastige klusjes. Het is de degelijkheid, maar ook de saaiheid van de filiaalhouder van de ABN Amro in Nieuwkoop die hij ooit was. De verbazing was dan ook groot toen juist Blok kort na zijn aantreden als minister een grote rel veroorzaakte met wilde uitspraken over de onmogelijkheid van een ‘vreedzaam samenlevingsverband’ in een ‘multiculturele samenleving waar de oorspronkelijke bevolking nog woont’. Sindsdien treedt Blok op als de door Mark Twain opgevoerde kat, die na een sprong op een hete oven niet alleen niet meer op hete ovens springt, maar helemaal niet meer springt. Met buitenlands beleid heeft de VVD’er Blok niets – maar dat is eerder regel dan uitzondering bij politieke benoemingen. Toch blijkt enige verbeeldingskracht onmisbaar in dit vak: niet zelden vergroot Blok de irritatie onder zijn gehoor door, ongeacht het onderwerp of het moment, te blijven spreken met dezelfde monotone stem die met geregelde tussenpozen – alsof hij dan van zichzelf wakker schrikt, of dat er weer een nieuwe batterij in zit – plots even de hoogte in schiet.

Topdiplomaten pleiten voor meer dialoog met Rusland

Belangrijke buren moet je bij je houden’ Nederland moet meer dialoog hebben met Rusland, ook al zal de relatie nog langere tijd belast blijven door het neerhalen van MH17. Dat is het opmerkelijke advies van Renée Jones-Bos, tot voor kort onze ambassadeur in Moskou. Haar pleidooi krijgt steun van oud-minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot en zal naar verwachting ook een van de opties zijn van een Rusland-strategie die minister Stef Blok in december presenteert. Jones-Bos deed haar uitspraken tijdens een bijeenkomst in Brussel, die was georganiseerd door de Nederlandse ambassadeurs bij de EU, de NAVO en in België. Tot nu pleitten vooral Forum voor Democratie en de PVV ervoor om een serieuze dialoog met Rusland te hervatten. Baudet’s pleidooi werd echter niet serieus opgevat, omdat hij lang vraagtekens plaatste bij het internationale onderzoek naar de toedracht van het neerhalen van het passagiersvliegtuig onder leiding van Nederland. Vorig jaar stelde Nederland Rusland medeaansprakelijk voor het neerhalen van vlucht MH17. Op 9 maart begint op Schiphol een strafproces tegen de eerste vier verdachten. MH17-getuige de Oekraïner Vladimir Tsemach, die momenteel in Rusland verblijft, stelt dat het Nederlandse OM hem onder meer een paspoort, levenslange beveiliging en een huis heeft aangeboden als hij tijdens het 4 jaar durende proces verklaringen wil komen afleggen bij de Rechtbank op Schiphol over de ramp met MH17, over wat hij weet over het neerhalen van vlucht MH17. Volgens Jones-Bos zijn er nu belangrijke kwesties met de grootmacht aan de Europese oostgrens te bespreken – voor de EU zijn dat onder meer energie, klimaat en geopolitieke onderwerpen als Syrië. ‘Je moet ergens beginnen’, zegt ze. ‘Er is op dit moment geen EU-Ruslanddialoog. Europa moet harder nadenken over de relatie met Rusland. Nederland speelt een rol. Om instrumentele redenen vind ik dat we meer dialoog met Rusland moeten hebben.’ EU-landen zijn verdeeld over Rusland, aldus Jones-Bos. De sancties zijn er weliswaar nog, maar veel Europese landen, inclusief Frankrijk en Duitsland, lopen de deur plat in Moskou. In Nederland is er vanuit het bedrijfsleven en vanuit de culturele sector ook een toenemende behoefte om de bilaterale contacten met Rusland, die na het neerhalen van MH17 tot een minimum zijn beperkt, weer uit te breiden.

Marike Stellinga aan het woord over Rutte III

Er zullen niet veel kabinetten zijn geweest die zo bulkten van het geld, en tegelijk zoveel onvrede oogstten als het kabinet Rutte III. Geld te over en toch betoogt het halve land indringend dat het geld tekort komt. De leraren staken, ziekenhuispersoneel gaat staken. De rechterlijke macht en de politie klagen over een gebrek aan geld, net zoals gemeenten die allerlei sociaal beleid (de jeugdzorg) moeten uitvoeren na de decentralisaties van het vorige kabinet. Er moet geld naar defensie, naar wegen en bruggen, ik vergeet vast sectoren die nú dringend behoefte hebben aan extra middelen, schrijft Marike Stellinga, econoom en politiek/financieel journalist bij het NRC op https://www.nrc.nl/nieuws/2019/11/09/arme-hoekstra-met-zijn-volle-schatkist-a3979725 Rutte III strooit en strooit met geld, maar het is niet genoeg. Komt daar nog eens het gemor over achterblijvende lonen bij. Het kabinet kwam op Prinsjesdag met een extra belastingverlaging van €3 mrd voor volgend jaar. In de hoop dat ‘de mensen’ nou toch eindelijk echt eens onomstotelijk in hun portemonnee voelen dat het beter gaat. Heb je zoveel zoet, blijft iedereen maar zuur proeven. En dan dreigen er ook nog pensioenkortingen, en is een deel van de economie bevangen door stikstof- en PFAS-problemen waarvoor ook geld van het kabinet nodig is. Nou pleit ik hier niet voor medelijden. Prominente leden van het kabinet hebben zelf staan verkondigen hoe absurd goedkoop geld nu is voor de Staat. Rond Prinsjesdag streden CDA-kopstuk Wopke Hoekstra en VVD-kopstuk Eric Wiebes nog om wie er de meeste miljarden euro’s in de economie kon smijten. Hoekstra benadrukte sinds de zomer voortdurend hoe rijk het kabinet is: de staat krijgt nu geld toe als het geld leent. Dus waarom maken we geen investeringsfonds met tientallen miljarden erin? Wiebes pleitte er sinds de zomer voor miljarden euro’s in het toekomstige verdienvermogen van Nederland te steken. Logisch dus dat ziekenhuispersoneel, gemeenten, leraren en al die anderen denken: ja hallo, als er zoveel geld is, kan er dan ook wat meer naar de (semi-)overheidstaken die in de crisisjaren moesten inleveren? De grootse plannen van Hoekstra en Wiebes deden ook vreemd aan omdat het kabinet en de voltallige Tweede Kamer op Prinsjesdag concludeerden dat de uitvoeringsorganisaties van de overheid te vaak niet goed functioneren. „Burgers hebben zó vaak op zó veel plekken het gevoel dat de overheid er niet voor hen is en dat ze tegen een muur oplopen”, zei Gert-Jan Segers van de ChristenUnie. Daarvoor is eerder structureel geld van het kabinet nodig, dan eenmalige Wopke-Wiebes-fondsen. CDA en VVD (beide regeerden in het kabinet-Rutte I) krijgen nu de rekening voor ingrepen waarvoor het Centraal Planbureau al in 2010 waarschuwde. Het zogenaamde €18 mrd pakket. CDA en VVD wilden veel bezuinigen op de overheid: minder ambtenaren én de salarissen van ambtenaren werden jaren op de nullijn gezet, ook van leraren. Het CPB vond die ingrepen niet geloofwaardig of niet houdbaar. Dit was wensdenken als er geen taken van de overheid werden geschrapt. Ook over de nullijn hield het CPB de poot stijf. Het leverde hoogstens een paar jaar geld op. Structureel vrijwel niets. Want uiteindelijk zou overheidspersoneel in betere tijden hogere lonen eisen en een inhaalslag maken. Het gelijk van het CPB staat deze weken op het Malieveld. Achteraf blijkt dat die enorme bezuinigingen de samenleving meer schade dan profijt heeft opgeleverd. Kijken we naar de politie, de sociaal-juridische bijstand, de jeugdzorg, de daklozen en verwarde loslopende personen, dan zien de de gevolgen van dit bezuinigingenbeleid.

Ter kennisname

Het wordt maar erger en erger en erger” stelt Robert Jensen, sprekende over het beleid van kabinet Rutte 3. “Crisis na crisis, na crisis, wordt er door dit kabinet gecreëerd” verzucht hij, die blijkbaar begrijpt dat veel Nederlanders de premier meer dan spuugzat zijn. De TV-presentator zegt dat “Rutte precies doet wat hij moet doen, Rutte is geen leider, maar een uitvoerder. Dat klinkt wellicht wat verwarrend, maar volgens Jensen zit er toch écht logica in zijn uitspraak. En wel hierom: Jensen suggereert dat Rutte op de achtergrond de uitvoerder is van een groter plan. Dat plan is echter niet afkomstig uit Nederland, maar van anderen. Jensen stelt dat Nederlanders steeds beter doorkrijgen dat het kabinet plannen uitvoert van hogerhand. En dat de Nederlanders hierdoor op termijn zullen rebelleren om ‘hun land terug te claimen’. Hiervoor ziet Jensen een rol weggelegd voor de alternatieve media, die het ‘volk langzaam wakker maken’ nu ‘duidelijk wordt hoe we zijn voorgelogen’ door de politieke status quo. En daar heeft Jensen natuurlijk een punt. Wanneer de communicatieve macht van de journalistiek is gecentraliseerd in een aantal kapitaalkrachtige mediabedrijven, die vervolgens doelbewust de principes van de journalistiek aan de wilgen hangen en propagandaverhalen verspreiden, dan gaan mensen vanzelf op zoek naar ‘alternatieve feiten’. En dan kom je al snel tot de conclusie dat het kabinet “wel erg vaak” vreemde wetten doorvoert. Jensen is echter blij. Over 357 dagen zou de Amerikaanse president Donald Trump mogelijk worden herkozen. Als dat gebeurt, zo stelt Jensen, dan kan Mark Rutte met zijn grote plan inpakken ‘en wegwezen’.

Geen Stijl: Mark Rutte is begonnen aan zijn tiende jaar als premier en een van de eigenschappen waar hij om geprezen wordt, is zijn ongenaakbaarheid in het debat. In dat hele decennium is hij nog nooit écht in de problemen gekomen, ongeacht hoeveel politieke vrienden, vazallen en kabinetsleden er onder zijn bewind ook het veld moesten ruimen vanwege aantoonbaar falen, het verkeerd voorlichten van de Kamer of het achterhouden van cruciale feiten in politieke, bestuurlijke of ethische kwesties. Rutte slalomde overal tussendoor, terwijl zijn VVD zorgvuldig omgebouwd werd tot een pop-up store voor politieke oneliners, kopjes koffie met Klaas en een oranje/blauw festivalgevoel – terwijl achter de schermen de loopwielen gevuld werden met houjebackbenchers waar de spijkerzweep van de fractiediscipline overheen gaat. “Kijk voor je, naar je Netflixscherm, en wacht op je stem-orders!” Achter de brede lach van de eeuwig opgewekte Kukident-premier gaat een wereld van verandering schuil. De mentaliteit van Justitie & Veiligheid / Veiligheid & Justitie is staand beleid geworden op alle ministeries, departementen en (hogere) ambtelijke rangen – met de ondergeschikte ambtenaren als respectievelijke houjebackbenchers in die pikorde, die met een vleugje angstcultuur onder de knoet worden gehouden. Gewetensvorming wordt niet op prijs gesteld, kijk maar hoe het klokkenluiders als Roelie Post of de waarheidszeggers bij het WODC vergaan is: opgejaagd of vervolgd voor hun eerlijkheid. Steeds minder mensen kregen steeds meer te zeggen, met een (te) belangrijke rol voor voorlichters: het partijkartel is precies dat: een kartel binnen de partijen – en zelfs voor bestuurlijke organisaties een ondoordringbaar bolwerk (daar-over later meer). Naar buiten toe is die metamorfose helder zichtbaar: de Nederlandse Wet openbaarheid van bestuur (WOB) is altijd een tragisch vehikel van frustratie en ostentatieve ontkenning middels overdadige zwartlakking geweest, maar zeker de afgelopen jaren zagen we steeds vaker en steeds duidelijker hoe de middelvingerkleurige stift vooral gehanteerd wordt om politici en machthebbers te beschermen tegen de waarheid, en niet om “staatsveiligheid” (vaak gebruikt argument), “persoonlijke beleidsopvattingen” van individuele ambtenaren (onzinargument) of diplomatieke be-langen te beschermen tegen overdadige datadeling. Het is allemaal onder VVD-bewind verergerd, en niet alleen bij klassieke VVD-ministeries als V&J, tot op een punt dat er alleen nog politieke gevolgen zijn voor falende, liegende en informatie verzwijgende bewindslieden als het politiek opportuun is voor de VVD (en haar coalitiegenoten), niet wanneer het politiek zuiver is. We zien het deze week aan de discussie rond de door Nederland veroorzaakte burgerdoden in Irak, en je ziet hoe de werkelijke discussie (over het onderwerp) en de politieke werkelijkheid (hoe Rutte wil dat het er uit ziet) ver uiteenlopen. MinDef Ank Bijleveld (CDA) draagt er nu de verantwoordelijkheid voor, maar het is een situatie die onder Jeanine Hennis’ VVD-bewind is ontstaan, én onder de pet is gehouden. Met medeweten van Mark Rutte – want hij weet altijd overal van – hoe goed hij in debatten zijn rol in om het even welk blunderdossier altijd weet te downplayen. Het is (in de werkelijke discussie, over het voorliggende onderwerp) prima en in redelijkheid uit te leggen dat in een oorlogssituatie burgerdoden vallen. Los van de vraag wat we in Irak te zoeken hadden/hebben, je kan ons leger niet kwalijk nemen dat er bij het uitschakelen van doelen ook burgerdoden (kunnen) vallen, en we mogen er redelijkerwijs van uit gaan dat het niemands opzettelijke intentie is om die doden op het (nationale) geweten bij te turven. Maar wat níet uit te leggen is, is de institutioneel geworden reflex om in de politieke werkelijkheid op elke Kamer- of journalistieke vraag met een leugen te antwoor-den. Dat blokkeert een inhoudelijke behandeling van het onderwerp, bijvoorbeeld over de vraag wat we daar doen of deden, waarom, hoe, en met welke potentiële gevolgen voor vriend, vijand en eigen (internationale) positie. Het wordt een schijngesprek, waar échte debatten in deze samenleving onder lijden (met een algehele dumbing down tot gevolg). Nog erger: door kiezers consequent te behandelen als domme burgers die niet met de waarheid overweg kunnen, of niet in redelijkheid het debat over die waarheid aan zouden kunnen gaan, kweek je niet alleen dommere (of dommer gehouden) burgers, liegenderwijs oogst je enerzijds een heleboel achterdocht, en anderzijds een heleboel chagrijn. (Zalig zijn de onverschilligen van geest, bij wie elk maatschappelijk debat of vraagstuk aan de anus zal oxideren als ze maar met 130 naar de stembus mogen om op de valse VVD-beloftes van lagere belastingen te kunnen stemmen.) Het chagrijn hierover blijft overigens niet beperkt tot burgers en kiezers. Ook in de hogere echelons van bestuurlijk Nederland is de frustratie aan het groeien. Adviesorganen, meetinstituten en statistische bureaus zijn ook steeds meer gepolitiseerd geraakt onder politiek (VVD-) wensbewind, met als gevolg dat hun adviezen, rapporten en statistieken selectief worden aangewend hoe het politiek het beste uitkomt, of achteloos onderin de la worden gelegd als ze níet uitkomen – en de makers van al die rapporten mogen uiteindelijk wel het publieke chagrijn incasseren als het op de inhoud gebaseerde politieke beleid het grote publiek onwelgevallig is (de stikstofpuinhoop, een loepzuiver politiek probleem waar RIVM c.s. de schuld van krijgen). Als de morrende geluiden uit het gesloten bestuurlijk binnenwerk van Den Haag, onder meer afkomstig uit WODC, CBS, RIVM en de Algemene Rekenkamer, zelfs het Nieuwspoort Non Grata-medium GeenStijl al weten te bereiken, dan is er echt wat aan de hand hoor. (Jammer dat Tom-Jan Meeus en die andere Nieuwspoort-pilsvogels dat allemaal nooit opschrijven, want die weten het heus wel, en beter dan wij, maar ja: voor je ‘t weet spelen ze De Populisten in De Kaart.) Tien jaar Rutte heeft voorlichting, inlichting en informatierecht gebundeld in een grote leugenmachine die ontkenning van de feiten, selectief geheugenverlies en het weglakken van de waarheid tot norm heeft gebombardeerd – met de burgerdood van de geloofwaardigheid als collateral damage – en de schade aan het open publieke debat niet te overzien. Op de korte termijn werkt het wellicht, kijk maar naar de vele opgehaalde schouders over enkele tientallen Iraakse bijvangstdoden, maar wat zijn de effecten van dat chronische, ziekelijke liegen op de langere termijn, en wat verwacht Den Haag eigenlijk in ruil voor die behandeling terug van de burger? Zolang de VVD blijft winnen, zullen ze het zich niet af gaan vragen. En het eeuwige excuus van Rutte: Er is toch economische groei ? Alsof “economische groei” het enige is dat telt… Ja, groei voor multinationals als Shell en Unilever, die gewoon de afschaffing van de dividendbelasting op een presenteerblaadje kregen aangereikt. Hoe anders is dat voor het Midden- en Kleinbedrijf, dat door een jungle van alsmaar veranderende verstikkende regels en voorschriften het functioneren onmogelijk wordt gemaakt, bovendien is de belastingdruk juist voor die groep nog nooit zo zwaar geweest. Die enorme geldstromen van Den Haag naar Brussel, de onophoudelijke immigratie, de stikstofpsychose, het zal allemaal ergens van moeten worden betaald. Het gaat in het leven niet alleen maar om welvaart, maar ook om welzijn. En daar hoor je Rutte niet over. Door de gigantische instroom van migranten wordt het land steeds drukker, en door de toenemende criminaliteit ook steeds onveiliger. Dat heeft zijn effect op de psyche van burgers. Mensen voelen zich niet meer senang in hun eigen land, de sociale cohesie verdwijnt langzaam maar zeker. Dat is heel ernstig. Dat aspect van de maatschappij wordt door Rutte volkomen genegeerd en geridiculiseerd. Typische reactie van Rutte: “Nou, hahaha dat valt wel mee hoor hahaha we moeten ook weer niet overdrijven hahaha”. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de schandalige bezuinigingen op het gebied van ouderenzorg. Ik was vorig jaar bij een tante van mij, ze is inmiddels overleden, in een verzorgingstehuis. Ik lieg het niet, maar de stank van urine in de gang en in haar kamer was echt niet om te harden. Ik overdrijf het niet. En dat mens zat daar de Godganse dag maar te vegeteren. Wat een hel. Gelukkig is ze uit haar lijden verlost. In plaats van volop goedbetaald vrolijk en ijverig personeel, dat de boel lekker poetst en boent, dat het fris ruikt in zo’n tehuis, dat die oude mensen gewoon netjes worden verzorgd. Maar dat kan allemaal niet, daar is “geen geld voor”. Het is een schande. Rutte zal het allemaal worst wezen. En waarom ? Hij heeft geen gezin, geen kinderen, geen verantwoordelijkheid, geen zorgen. Het zal hem allemaal aan zijn reet roesten, en dat straalt hij ook zeer duidelijk uit met zijn eeuwige joker grijns. Wat een verschrikkelijke man. En toch blijven de mensen maar op die VVD stemmen, alsof ze in een soort bubbel zitten. Onvoorstelbaar. Als er een cultuur van ‘regeren’ (al is dat tegenwoordig een groot woord) van ‘het zal mijn tijd wel duren’ overheerst, zie je in de samenleving eenzelfde mentaliteit ontstaan. Een kabinet dat overduidelijk enkel aan eigen persoonlijke carrière en gewin denkt, kweekt een bevolking dat dan ook enkel aan eigen persoonlijk gewin denkt. En aangezien dit kabinet een broertje dood heeft aan de wet, heeft een groot deel van de bevolking dit ook opgepakt en heeft eveneens een broertje dood aan de wet. ‘Bejaarden? Kosten alleen maar geld en leveren niks op. Wat heeft het voor zin zo iemand nog een operatie te geven, die gaan toch op termijn dood, weggegooid geld’. En dus verzint men ‘voltooid leven’ en verpakt dit in een barmhartig sausje: ‘je hoeft niet in de hel te leven die wij voor jou hebben gecreëerd’. (Tekst: Motleycrew) De wereld van vandaag wordt hier in een kader geplaatst en zal herkenbaar zijn voor een groot deel van het volk. Ik verwacht dat Rutte op enig moment toch door de mand gaat vallen, maar pas op het moment dat hij de steun verliest van enkele parlementariërs van de coalitiepartijen.

Syp Wynia, een kritische journalist, aan het woord

Hij schrijft op https://www.sypwynia.nl/wyniasweek/ een column. Deze keer over het zwakste element van de kabinetten-Rutte: de koopkrachtplaatjes. Als lijsttrekker van de VVD belooft Mark Rutte steevast lage lasten. Als premier belooft hij steevast meer koopkracht. In de praktijk is het omgekeerde eerder het geval. Zowel in de slechte tijden (2010-2014) als in de betere tijden lopen onder Rutte de collectieve lasten als percentage van de economie op, om nu, in 2019, een topniveau van 39,6% van het nationaal product te bereiken. In geen kwart eeuw waren de lasten zo hoog als nu. Van iedere euro die in Nederland wordt verdiend, gaat dus bijna 40 cent naar de staat, in de vorm van belastingen, premies en accijnzen. Om een idee te geven: in 1970 was dat 35 cent, in de crisisjaren ’80 liep het op tot boven de 40 cent, de paarse kabinetten-Kok brachten het in de jaren ’90 terug tot 35 cent. En uitgerekend onder de liberale premier Rutte, die altijd beweert voor een kleinere overheid te zijn, groeiden de collectieve lasten door naar 40%. Volgens plan zakken de collectieve lasten volgend jaar weer ietsje. Dat gebeurt vaker in een jaar voor de verkiezingen. Het gebeurde bijvoorbeeld ook in 2016, het jaar voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2017. Nadat de eerste kabinetten-Rutte de lasten met €20 mrd hadden verhoogd, volgde in 2016 een lastenverlichting van €5 mrd. Economen noemen dat de ‘political business cycle’. We kennen die ook als ‘van zuur naar zoet’. Het idee is, dat je vervelende maatregelen – zwaardere lasten – oplegt als de verkiezingen net achter de rug zijn en met het zoet komt als de kiezer weer gunstig moet worden gestemd. In 2017 hielp het zoet van 2016 trouwens niet: de regeringspartijen gingen keihard onderuit. De PvdA werd zelfs gemarginaliseerd. Overigens moet de aangekondigde bescheiden verlaging van de lastendruk in 2020 (naar 39.3%) met een hele grote korrel zout worden genomen. Het kabinet laat een groot deel van de torenhoge kosten van het klimaatbeleid – zoals alle kosten die particulieren moeten maken voor hun huis – buiten beschouwing. Terwijl die uitgaven toch ergens van betaald moeten worden. Nederlandse kabinetten hebben – die van Rutte bij uitstek – behalve die stijgende lasten nog een merkwaardige gewoonte. Volgens de economieboekjes zou je als overheid de economie moeten stimu-leren als het slecht gaat en kun je gas terugnemen als het goed gaat. De econoom John Maynard Keynes (1883-1946) heeft zijn naam verbonden aan die gedachte. Nu valt er wel iets aan te merken op Keynesiaans beleid, maar dat je als overheid de economie een douw naar beneden geeft als het slecht gaat en weer gas geeft als het goed gaat is sowieso schadelijk. Toch is dat precies wat er in Nederland vaak gebeurt. Premier Jan Peter Balkenende (CDA) en minister van Financiën Gerrit Zalm (VVD) deden het bijvoorbeeld in de jaren 2003-2006. Ze drukten de economie toen die al in de put zat en ze joegen de economie aan toen het weer beter ging. Onder Rutte gaat het niet anders. Zo valt Nederland vooral sinds 2010 ook internationaal op met een combinatie van schadelijk beleid. Aan de ene kant met dat hollen-en-stilstaan-beleid, aan de andere kant met de steeds verder stijgende lastendruk. De economie zwiept in Nederland zowel naar boven als naar beneden meer op en neer dan elders, wat per saldo tot minder economische groei leidt. Dat was nou precies waarom Keynes pleitte voor het dempen van de conjunctuur. Dat basisidee was zo slecht niet. Hoge collectieve lasten – Nederland groeit naar de top van Europa – vormen ook risico’s voor de economische ontwikkeling, met lagere koopkracht en minder bedrijfsinvesteringen tot gevolg. Als die ontwikkelingen bovendien haaks staan op de beloftes wordt ook nog eens het vertrouwen in de politiek ondermijnd, met politieke instabiliteit en economisch vertrouwensverlies tot gevolg. Opmerkelijk is, dat premier Rutte de hardnekkige neiging heeft anderen de schuld te geven, als door zijn eigen toedoen de economie minder goed loopt. In 2013 wekte hij de indruk dat het schuld van de Nederlanders was, omdat ze te weinig inkopen deden. Feit is, dat de Nederlanders weinig te besteden hadden, vooral ook door de scherp gestegen lasten, zoals een btw-verhoging. In juni van dit jaar gaf Rutte de (grote) bedrijven de schuld van de stagnerende koopkracht. Terwijl de lonen in werkelijkheid wel stegen, maar te weinig om de prijsstijgingen bij te houden. En dat was weer een gevolg van nieuwe belastingverhogingen van het kabinet-Rutte: een btw-verhoging van 6% naar 9% en een forse verhoging van de energiebelastingen. Het economisch rapport van de kabinetten-Rutte over de jaren 2010-2019 ziet er dus niet best uit. Precies nu, in de zomer van 2019, staan de seinen weer op rood voor de verdere economische ontwikkeling. Trump voert een handelsoorlog met China, met risico’s voor de wereldhandel waar Nederland onevenredig gevoelig voor is. In Duitsland lijkt de economie in te zakken, Groot-Brittannië koerst aan op een harde breuk met de EU en Italië wordt ook steeds politiek eigenzinniger, met onder meer risico’s voor de euro. Wat doet het kabinet-Rutte III? Waarschijnlijk niet bijster veel. De uitgaven voor 2020 zijn immers al zo’n beetje vastgesteld. Hooguit wordt er nog wat aan de koopkrachtschroefjes gedraaid. En, laten we wel zijn: aan de internationale ontwikkelingen die Nederland beïnvloeden kan Nederland zelf niet veel doen. Maar wat Nederland wèl kan, is de schade niet groter maken. En daar, zoals we hebben gezien, hebben de kabinetten-Rutte nu juist een handje van.

Les: Ga structureel investeren voor projecten op de langere termijn. Richt je beleid nou eindelijk eens op het inperken van de collectieve lasten. Zorg er voor dat burgers meer over kunnen houden van hun geld, waardoor het loont om te werken, loont om te ondernemen en er weer ruimte komt in de portemonnee. De hoge collectieve lasten wurgen de economische potentie van Nederland. Het grootste opwaartse risico voor die lasten zijn de klimaatkosten. Het kabinet RutteDrie wil dat Nederland klimaatkoploper is. Daar zal een hoge prijs voor worden betaald.

Waar komt het pessimisme in de samenleving vandaan?

Het optimisme in Europa na de val van de muur heeft dertig jaar later plaatsgemaakt voor wijdverspreid pessimisme. Vooral de toenemende onzekerheid zorgt ervoor dat mensen van over de hele wereld in opstand komen, zegt SP-Tweede Kamerlid Sadet Karabulut in WNL Opiniemakers. Mensen hebben de afgelopen decennia systematisch hun onzekerheid zien groeien”, zegt Karabulut. “Het is niet zozeer iets abstracts zoals ‘dat de machtsblokken zijn vervallen’. Nee, er was ons beloofd dat alles geweldig zou worden. De liberale democratie en het kapitalisme zou iedereen zekerheid brengen.” Die beloftes zijn niet uitgekomen en dat heeft grote gevolgen, zegt het Kamerlid. “We hebben klap na klap gekregen. De spanning tussen het Oosten en het Westen is weer gegroeid. Het Midden-Oosten is in permanente oorlog. Het globale financiële stelsel is compleet in elkaar gestort. Dat raakte ons ook in Europa.” Europa moest een politiek project worden, zegt Karabulut, en daarmee werden beslissingen genomen die ingingen tegen de wil van veel Europeanen. “Er kwam verregaande integratie zonder dat er draagvlak voor was. Ook financieel voelden wij de gevolgen. Ondertussen is de verzorgingsstaat afgebroken. Veel zaken moesten geprivatiseerd worden. Dit alles bij elkaar maakt dat miljoenen mensen in de wereld heel onzeker zijn geworden, ook in het rijke Europa.” Het is spannend”, zegt Karabulut. “Er zijn grote problemen in de wereld. Ik zie de gevaren zoals toenemende ongelijkheid, de kernbewapening, de oorlogsvoering. Maar tegelijkertijd denk ik dat het ook een kans biedt om goede keuzes te maken. Je ziet nu, dat vind ik hoopvol, van Nederland tot Libanon tot aan Latijns Amerika, dat mensen in opstand komen.” (Bron: WNL) Ik herken wel een aantal observaties, die hier aan de orde worden gesteld. Maar ik mis de kern van waaruit onze samenleving, en die van andere Europese landen, wordt aangestuurd. Ik wijs Rutte en zijn VVD-achterban aan als ‘lakeien’ van wat vroeger heette het kapitalisme en tegenwoordig ‘de nieuwe vrijheid’ net neo-liberalisme. Het is een systeem waarbij ‘geld’ centraal staat en dat wordt gevoed door vrije markten, economische groei, een toenemende ongelijkheid tussen arm en rijk en dat zich heeft vastgeketend in netwerken van overheden en samenlevingen van landen, het monetaire beleid van centrale banken, de financiële markten en de macht van multinationals. De SP heeft niet de omvang en kennis van zaken om dat systeem omver te gooien. Ze moeten zich beperken door het aan de orde te stellen.

Stuntelend kabinet veroorzaakt electorale pijnen bij coalitiepartijen, twee zetels winst voor PVV en FVD

Uit de rondvraag van De Hond blijkt dat 65% van de kiezers vermoedt dat premier Rutte wel is geïnformeerd over de situatie en dat hij niet eerlijk is of andere redenen heeft om te claimen dat hij van niets wist. Slechts 11% van de kiezers denkt dat Rutte daadwerkelijk niet is geïnformeerd over de situatie in Irak en dus – zoals hij zelf beweert – “van niets wist”. Kiezers straffen de VVD hiervoor af.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 15 nov 2019; week 46: AEX 598,96; Bel20 3894,25; CAC40 5.939,27; DAX30 13.241,75; FTSE 100 7.302,94; SMI 10.310,12; RTS (Rusland) 1449,42; DJIA 28.004,89; NY-Nasdaq 100 8.315,52; Nikkei 23.303,32; Hang Seng 26.326,66; All Ords 6.898,90; SSEC 2.891,34; €/$1,105; BTC/USD $8.447,26; 1 troy ounce goud $1467,90, dat is €42.710,64 per kilo; 3 maands Euribor -0,404%; 1 weeks -0,468%; 1 mnds -0,45%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,196%; 10 jaar VS 1,8299%; 10 jaar Belgische Staat -0,039%; 10 jaar Duitse Staat -0,338%; Franse Staat 0,02%; VK 0,63%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,52%; 10 jaar Japan -0,0751%; Spanje 0,46%; 10 jaar Italië 1,257%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,604.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden stabiel, de goudprijs daalde niet verder, de rente van 10-jarig daalde weer wat, 30-jarig papier noteerde wat lager, 5-jarig papier met een negatieve rente steeg wat (rente daalde weer) . De bitcoin bleef aangeboden. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,1%; Duitsland 0,145%; Nederland 0,186%; Japan 0,4539%; Frankrijk 0,765%; GB 1,253%; Spanje 1,335%; Canada 1,6234%; Italië 2,345%; VS 2,3083%; 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,6%; Duitsland -0,587%; Denemarken -0,542%; Nederland -0,521%; Frankrijk -0,383%; België -0,397%; Japan -0,1861%; Spanje -0,065%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.