UPDATE 15-05-2022/632 Bloedbad op de beurzen houdt aan: “Zelfs wanneer een recessie wordt vermeden, ziet de toekomst er niet rooskleurig uit” Beurskoersen herstelden de laatste 2 dagen

In blog 631 van vorig weekend heb ik aan de orde gesteld de relatie tussen de recente monetaire besluiten en de ontwikkelingen op de effectenmarkten. Hoe dramatisch is een daling van de AEX in 5 beursdagen? De media spreken dan al snel van dieprood, maar verontrustend zou ik dat niet willen noemen in een periode van dalende koopkracht, een mogelijke recessie en het bedrijfsleven dat kampt met een tekort aan technische onderdelen en stijgende productiekosten door hogere energieprijzen. Waar ik mij wel bezorgd over maak is het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) waarbij er stapjes worden gezet richting een trage verhoging van de beleidsrente in het 3e kwartaal, waarbij de economische belangen worden beschermd. Dit is het beleid van angsthazen, als gevolg van het sinds 2016 gevoerde beleid van het scheppen van veel goedkoop geld. De economie is veel te sterk gestimuleerd er hebben zich grote zeepbellen gevormd op financiële markten, waaronder aandelen, obligaties, grondstoffen en woningen. In feite moet nu al dat ongezonde overtollige geld worden vernietigd, maar dan storten de markten in, niet met een paar stapjes, maar met grote stappen. Maar dat gebeurt nog niet, want de centrale banken zetten maar kleine stapjes in een traag tempo met als gevolg het blijven herbeleggen van uit afgeloste staatsleningen vrijgekomen geld. Die beschikbare gelden zijn vele maken groter dan het opkoopprogramma’s. Per eind april 2022 was de portefeuille van in positie zijnde staatsobligaties t/o een maand eerder met 1,2% gestegen naar €3.218,528 miljard. Het gevolg is dat ons geld steeds minder waard wordt (door de inflatie, de (spaar)rente van 0% en de dalende pariteit van de euro, het laatste jaar met 14% vs de USD) Als ik terugkijk naar de sociaal/maatschappelijk gevolgen van het gevoerde monetair/financieel beleid zie ik een gigantische waardedaling van ons (spaar)geld uitgedrukt in euro’s. Ons geld bracht geen rendement meer op en de koopkracht is gedaald, terwijl de prijs van koophuizen steeg fors. Verder heeft er verschuiving plaatsgevonden die onder de regie van de centrale banken uitgevoerd van arm naar rijk. Christine Lagarde heeft over de 0% rente op spaargeld eerder gezegd ‘dit is de prijs die de spaarders in de rijke eurolanden moeten betalen om de zwakke Zuid-Europese landen overeind te houden. Anderzijds zie ik ook dat geld verschuift van het volk naar het grote geld (kapitalisme). In dier voege stel ik dat het monetaire beleid zich ten dienste heeft gesteld van het neoliberalisme en nog steeds stelt.

Algemeen

De inflatie in Nederland kwam in april uit op 9,6%, heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek becijferd. Dat is marginaal lager dan in maart, toen de prijzen 9,7% hoger lagen dan een jaar eerder. De prijzen van voedingsmiddelen als vlees en groente lopen snel op en dragen steeds meer bij aan de hoge inflatie. Voeding was in april 8,5% duurder dan een jaar eerder. In maart was die stijging nog 6,2%. Aanvankelijk liep de inflatie vooral op door de hoge energieprijzen, maar inmiddels zijn de prijzen van veel meer producten aan het stijgen. Groenten (+12,6%), vlees (+10,5%), koffie, thee en cacao (+13,9%) en bier (+13,2%) horen inmiddels bij de grote stijgers. Andere uitgaven die duurder worden zijn bijvoorbeeld het huren van bungalowhuisjes, klein gereedschap en meubelen. In april werden de brandstofaccijnzen verlaagd om de pijn van de inflatie te dempen, maar dat had beperkt effect. Om de inflatie te beperken, heeft het kabinet de accijnzen op brandstoffen vorige maand verlaagd. Daardoor was de prijsstijging op jaarbasis minder groot dan in maart, maar energie was nog altijd 136% duurder dan in 2021. Deze inflatiecijfers zijn gerelateerd aan die van een jaar geleden (1,9% apr 21). (bron: NOS) De berekening van de inflatiecijfers moet op de schop omdat de schijn bedriegt, zowel in positieve als in negatieve zin. Wij hanteren 2 rekenmethodes: de Europese (HICP) en de Nederlandse (CPI), die beiden worden gerelateerd aan de inflatiegetallen van één jaar eerder. Maar ik bereken niet de getallen (HICP) maar het prijspeil eerst per februari en dan per april in Nederland. Het prijspeil was in februari een jaar geleden 1,9 en dit jaar 7,3 = een prijsstijging van 9,2. In april waren die getallen gestegen 1,7 en 11,2 = 12,9. In 2 maanden tijd dus 5,6. Als straks in november de cijfers van een jaar geleden gaan stijgen zouden zuiver getalsmatig de inflatie kunnen gaan dalen, maar dat behoeft kan nog geen verbetering van de koopkracht op te leveren.

Het is volatiliteit troef op de beurzen. Sinds de jongste rentevergadering van de Federal Reserve kleurden maandag de koerstabellen bloedrood. Beleggers weten niet goed wat de toekomst zal brengen. David Kostin, strateeg bij Goldman Sachs, is alvast niet optimistisch: “Zelfs zonder recessie zien we een neerwaarts risico op de beurzen.” De Europese beurzen hebben de handelsweek in mineur gestart. De BEL 20 sloot de eerste beursdag van deze week op 3.883,77 ( 3,4%) in het rood, waardoor het onder de symbolische grens van 4.000 punten is gedoken. De Eurostoxx50 verloor 2,7% op 3,573,76. De AEX daalde 2,35%, de DAX 2,15%, de FTSE 2,32%, de FTSE Eurotop100 2,79% en de CAC40 1,73. Ook de Amerikaanse beurzen delen opnieuw in de klappen. De S&P500 en de Dow Jones sloten de handelsdag respectievelijk 3,2% en 1,99% in het rood af. De Nasdaq sloot met een verlies van 4,29% af, daarmee werd er een vervolg gegeven aan de neerwaardse tendens die eind vorige week werd ingezet, na de rentevergadering van de Federal Reserve.

We zien soortgelijke taferelen op de cryptomarkt. Voor 1 Bitcoin (BTC) betaal je op dit moment 31.602. De Amerikaanse centrale bank kondigde vorige week een renteverhoging van 50 basispunten aan. Jerome Powell, voorzitter van de FED, voegde eraan toe dat er onder de bestuurders een brede consensus bestaat om ook op de twee volgende vergaderingen de rente in dat tempo te verhogen. Verder start de toezichthouder met het afbouwen van de balans in juni. Dat alles baart de beleggers zorgen. Een forse renteverhoging is namelijk nadelig voor aandelen, en in het bijzonder voor groeiaandelen, waaronder tech. Op dit moment bedraagt de Amerikaanse tienjaarsrente 3,125%. Ter vergelijking: begin dit jaar was dat 1,6%.

Voorts maken beleggers zich zorgen dat een te snelle verkrapping van het beleid zal zorgen voor een recessie. “Ook als er geen recessie komt, ziet de toekomst er niet rooskleurig uit voor de aandelenmarkten”, merkt Kostin op in een memo aan de klanten van Goldman Sachs. “Zelfs het meest gunstige scenario voor de economie zal gepaard gaan met een bescheiden rendement op aandelen.”

De schommelingen zullen groot blijven totdat er duidelijkheid is over het inflatiepad”, klinkt het. “De verkrappende financiële voorwaarden en de slechte marktliquiditeit maken het moeilijk om te pleiten voor een kortetermijnrally van vergelijkbare omvang als die van eind maart.” Toen kwamen de beurzen de correctie na de start van de oorlog in Oekraïne vrij snel te boven. Kostin voegt er wel aan toe dat het meeste slechte nieuws nu waarschijnlijk in de koers zit, wat suggereert dat “er een extreem grote negatieve schok nodig is om de aandelenkoersen in de nabije toekomst substantieel lager te drijven.” Toch deelt niet iedereen die overtuiging. Zo liet Philippe Gijsels, hoofdstrateeg bij BNP Paribas Fortis, eind vorige week nog weten dat een nieuwe bodem nog niet is bereikt. (bron: Source: BusinessAM) De teneur op de financiële markten verschuift toch naar terughoudender en dalende rendementen. Die verwachtingen heb ik al geuit aan het begin van de Russische inval in Oekraïne op 24 februari j.l. Er zijn 3 bewegingen gaande: nog altijd de logistieke problemen vanuit het Verre Oosten als gevolg van de corona-pandemie; de hoge inflatie en de stijgende kapitaalmarktrentes alles in relatie tot voornemens het monetaire beleid aan te gaan passen. Met als stok achter de deur: een economische recessie en een traag reagerend bestuur van de Europese Centrale Bank. In de mogelijkheid van en de inflatie te bestrijden en de economie te blijven stimuleren geloof ik in deze fase niet. Ik verwacht uiteindelijk een forse reactie op de financiële markten. Wat ik zie gebeuren is dat de waarde van de euro verder wegzakt. Het is nog maar de vraag in hoeverre het Dagelijks Bestuur van de ECB in staat blijkt de regie te blijven voeren. Een vervroegd vertrek van Lagarde c.s. acht ik niet onmogelijk.

Oekraïne conflict

President Poetin heeft in Moskou bij de viering van de overwinning van het Sovjetleger op de nazi’s in WO II de Russische inval in Oekraïne verdedigd. Hij zei dat de NAVO landen rond Rusland heeft “geallieerd” en daardoor een bedreiging vormde. Een clash was volgens hem onvermijdelijk nadat het Westen niet was ingegaan op Russisch eisen. Poetin trok een directe vergelijking tussen de strijd tegen de nazi’s in WOII en de oorlog in Oekraïne. De inval was volgens hem preventief, om de veiligheid van Rusland te waarborgen. President Zelensky trekt juist een parallel tussen Hitler en Poetin. (bron: NOS) Geen oorlogsverklaring en geen woord van Poetin over het vervolg van de invasie in Oekraïne. Bij de herdenking van de overwinning op nazi-Duitsland heeft president Poetin militairen geroemd die een overwinning moeten binnenhalen in Oekraïne. ‘Jullie vechten voor de toekomst van het moederland, zodat niemand de lessen van de Tweede Wereldoorlog vergeet’, zei Poetin op het Rode Plein. (bron: VK)

Een steunpakket van $40 mrd van de Verenigde Staten aan Oekraïne is voorlopig geblokkeerd door een senator uit Kentucky. De Republikein Rand Paul eist dat er eerst een toezichthouder komt die controleert waar het geld precies naartoe gaat, meldt CNN. De Amerikaanse senaatsleider Schumer en de Republikeinse leider McConnell drongen er juist op aan dat het pakket snel goedgekeurd wordt, ook al zijn ze het in grote lijnen wel met Paul eens over het controleren van de geldstroom. Schumer moet er nu voor zorgen dat het steunpakket alsnog wordt aangenomen. Dat duurt waarschijnlijk een paar dagen. (bron: NOS) Als een toezichthouder zich moet buigen over de besteding van de gelden zal daar zeker meer dan een paar dagen nodig zijn. Wordt dit Amerikaanse geld besteed via corrupte bestedingen in Oekraïne. Alles is daar mogelijk!

Volgens het hoofd van de Oekraïense inlichtingendiensten, Kirilo Boedanov, eindigt de oorlog al voor het eind van het jaar met een Russische nederlaag. Op Sky News zei hij dat Oekraïne tegen het eind van het jaar alle verloren gebieden terug heeft, inclusief de Krim en de hele regio’s Donetsk en Loeghansk. “De Russische kracht is een mythe”, zei hij.” Hun leger is een horde mensen met wapens.” (bron: NOS)

Kabinet Rutte IV

Het kabinet begon deze week met het polsen van de oppositiepartijen over de Voorjaarsnota. Premier Rutte en minister Kaag hebben alle fractieleiders van de oppositie uitgenodigd voor overleg; zij mogen hun wensen kenbaar maken. De Voorjaarsnota is een aanpassing op de lopende begroting. Er zijn miljarden nodig om extra uitgaven te bekostigen, zoals de energietoeslag voor de lagere inkomens en uitgaven voor defensie. Het kabinet wil daartoe bedrijven en mensen met vermogen zwaarder belasten. Steun van een deel van de oppositie is nodig omdat de regeringspartijen geen meerderheid in de Eerste Kamer hebben. (bron: NOS) Dit is niet de manier waarop een land bestuurd wordt. Hier gaat het kabinet Rutte IV steun kopen bij de oppositiepartijen. Daarbij staat het beleid niet voorop, maar een duistere deal in achterkamertjes. Hier moet snel een einde aan gemaakt worden.

Ik vraag mij af wat Mark Rutte te zoeken heeft in het Oekraïense parlement? Als ik kijk naar de wijze waarop hij deze week, samen met Sigrid Kaag, een rondgang heeft gemaakt langs de oppositiepartijen in de Tweede Kamer over de voorjaarsnota dan biggelen de tranen mij over de wangen. Treurnis troef! Een volstrekt mislukte missie. Rutte niks nieuw beleid: 2 incapabele bewindspersonen met oogkleppen op. Op welk moment trekt Seghers de stekker uit dit mislukte kabinet Rutte IV: incapabel!

O ok na 3 weken ziet Maurice de Hond geen grote veranderingen in politieke voorkeur. Een daling zien we alleen bij VVD (-2) en D66 (-1). BBB, PVV en FVD stijgen 1 zetel. Door die 3 zetels verlies staat de regeringscoalitie nog maar op 52 zetels. Dat zijn er 26 minder dan ze in maart 2021 gehaald hebben. Slechts 38% van de kiezers denkt dat het kabinet de rit volmaakt. 40% denkt dat het kabinet voor 2024 gevallen is. Van de huidige VVD kiezers denkt twee derde dat het kabinet de rit uitzit. Bij ChristenUnie- en D66-kiezers is het 60% en bij CDA-kiezers 50%. De helft van de kiezers zouden nu nieuwe verkiezingen willen hebben. Van de huidige kiezers van de regeringspartijen wil 8% dat. Als we kijken naar de VVD- en D66-kiezers van maart 2021 dan wil een kwart nieuwe verkiezingen. Bij het CDA is dat zelfs 40%. Na nieuwe verkiezingen zou 36% een zakenkabinet willen hebben en 36% een meerderheidsregering. Onder VVD-kiezers is dat 29% en D66-kiezers 16%. 55% van de kiezers hoopt dat bij nieuwe verkiezingen Pieter Omtzigt met een eigen partij meedoet. 26% van de kiezers geeft aan dat de kans vrij groot of groter is dat men dan op die partij zal stemmen. Dat zou betekenen dat de Lijst Omtzigt dan 39 zetels in de Tweede Kamer zou krijgen en de grootste partij zou worden.

Als de Russische gaskraan voor Europa komende winter dicht gaat, heeft Nederland een groot probleem, de CEO van Shell: besparen op energie is dan onvermijdelijk, zegt hij op https://businessam.be/bloedbad-op-de-beurzen-houdt-aan-zelfs-wanneer-een-recessie-wordt-vermeden-ziet-de-toekomst-er-niet-rooskleurig-uit/ Europa is onvoldoende voorbereid op een een eventuele uitval van de levering van Russisch gas komende winter, zegt Shell-topman Ben van Beurden tegen De Telegraaf. Ook Nederland zou flink in de problemen komen, aangezien het volgens de Shell-baas niet realistisch is om te verwachten dat Russisch gas op korte termijn in voldoende mate vervangen kan worden door de import van vloeibaar aardgas .Flink bezuinigen op het energieverbruik zou de enige optie zijn, als het Russische gas plots volledig wegvalt. Als de Russische gaskraan naar Europa helemaal dicht gaat, komt Nederland zwaar in de problemen. Volgens de baas van de energiereus is het onwaarschijnlijk dat extra aanvoer van vloeibaar aardgas (lng) op korte termijn voldoende soelaas biedt. En aangezien Nederland heeft besloten om het grote gasveld in Groningen af te schalen, blijft er volgens Van Beurden bij een uitval van de Russische gasaanvoer maar één optie over: zwaar bezuinigen op het energieverbruik. Het kabinet wil dat Nederland eind dit jaar helemaal is afgestapt van Russisch gas, zo maakte minister Rob Jetten van Klimaat en Energie in april bekend. Door energie te besparen en meer gas uit andere landen te importeren “lukt het ons de hele Russische hoeveelheid gas te vervangen”, aldus de bewindsman. Van het totale Nederlandse gasverbruik komt circa 15% uit Rusland. Aan de import van kolen en olie uit Rusland komt ook een einde. Daarvan gaf Jetten eerder al aan dat het mogelijk zou moeten zijn er snel helemaal mee te stoppen. Maar bij gas was tot dusver niet zeker of dat wel kon. Wel werkte het kabinet al aan plannen om de afhankelijkheid van Russisch gas snel te verminderen. Onderdeel van die plannen is een flinke uitbreiding van de import- en opslagcapaciteit voor vloeibaar aardgas. Daarnaast worden maatregelen genomen zodat Nederland met veel beter gevulde gasopslagen de komende winter ingaat. Bedrijven krijgen subsidie om voorraden aan te leggen, staatsonderneming Energie Beheer Nederland (EBN) helpt daarbij als dat nodig is. Het Russische gasconcern Gazprom heeft besloten toch delen van de omstreden gaspijpleiding Nord Stream 2 te gebruiken. De leiding die via de Oostzee Rusland met Duitsland verbindt is nooit goedgekeurd voor ingebruikname door de Duitse regering. Nu wil eigenaar Gazprom de pijpleiding inzetten voor de levering van gas aan regio’s in het noordwesten van Rusland, meldt het bedrijf via berichtendienst Telegram. In hetzelfde bericht waarschuwde Gazprom Duitsland, dat vlak voor de Russische inval in Oekraïne de vergunningsprocedure voor Nord Stream 2 voor onbepaalde tijd opschortte. Als het land alsnog besluit de pijpleiding goed te keuren, kan het volgens Gazprom nog lang duren voordat er ook echt gas door gaat stromen. Duitsland wil net als veel andere landen in de Europese Unie snel minder afhankelijk worden van Russisch gas. De grootste economie van Europa is voor bijna een derde van zijn gas afhankelijk van Rusland, volgens dataverzamelaar ICIS. Een direct einde van de toevoer van Russisch gas zou het land volgens kenners daarom grote economische problemen opleveren. (bron: Business Insider Nederland) Deze waarschuwing van Shell komt niet onverwachts. De besluitvorming van de regeringsleiders inzake de sancties tegen Rusland is veel te snel en ondoordacht gegaan. Je kunt je ecosystemen niet binnen een jaar draaien, want je hebt meer nodig dan alleen geld. Denk dan aan de gevolgen van huishoudens. Ik zie ook niet dat de EU-lidstaten binnen een jaar van Russische energie kan overschakelen naar andere producten en leveranciers. Duitsland en Italië zijn niet bij machte hun bedrijfsleven op te offeren aan politieke hoogstandjes van onze politieke leiders. Wat ze met Engeland wel is gelukt gaat ze met Rusland niet lukken.

Huishoudens met stadsverwarming moeten mogelijk tot in 2023 een hoge energieprijs betalen. Voorlopig blijft de prijs van stadswarmte gekoppeld aan die van gas, melden Haagse bronnen. Ongeveer een half miljoen huizen zijn aangesloten op een warmtenet. Die warmte komt vrij bij elektriciteitsproductie of afvalverwerking. Bij de productie is de gasprijs nauwelijks van belang. Minister Jetten bepleitte in februari een “eerlijke prijs” voor stadswarmte, maar hij wil in de nieuwe Warmtewet ook afspraken maken over het eigenaarschap van de warmtenetten. Daar is nog veel overleg voor nodig, wat tijd kost. (bron: NOS) Vreemde onderbouwing voor de extreem hoge stookkosten van stadsverwarming. Een eerlijke prijs, losgekoppeld van de gasprijs is prima, maar waarom moet er wellicht meer dan een jaar overlegd worden over het eigendomsrecht van de warmtenetten? Jetten kom uit je hok en steek je nek uit, het volk rekent op je.

Het kabinet houdt de komende jaren rekening met een belastingtegenvaller van €6 mrd als gevolg van faillissementen. Een kwart tot een derde van de bedrijven die in coronatijd belastinguitstel heeft aangevraagd, kan de schuld mogelijk niet meer betalen. Dat heeft staatssecretaris Van Rij in de Tweede Kamer gezegd tijdens een debat over de coronasteun. De afgelopen jaren hebben 400.000 bedrijven van de uitstelregeling gebruikgemaakt. Een deel van de schuld is al betaald, maar er staat nog ruim €20 mrd open. Ondernemers moeten vanaf oktober hun schuld in vijf jaar gaan afbetalen. (bron: NOS) Dit is voor mij geen verrassing, ik schreef hier meer dan een jaar geleden al over. Ik heb al een getal genoemd van een stijging van de staatsschuld van ca €100 mrd wegens (corona) overheidssteun en uitstel van betalingen. Dit was daar al ingecalculeerd.

De Europese Unie moet tot 2027 €195 mrd uittrekken om het wegvallen van Russische energie op te vangen. Daarnaast moet de Europese energieconsumptie in 2030 met 13% zijn teruggebracht, tegenover 9% in eerdere plannen. Dat schrijft de Volkskrant. Op termijn zou de EU jaarlijks bijna €94 mrd minder aan energie kunnen uitgeven, door besparingen en investeringen die efficiënter energiegebruik bevorderen. Dat staat in een concept van het RePowerEU-plan dat de Europese Commissie woensdag zal presenteren. Het geld voor de plannen komt grotendeels uit de bestaande EU-begroting. In maart besloten de Europese Regeringsleiders dat Europa zo snel mogelijk zijn afhankelijkheid van Russische energie moet afbouwen. Zij vroegen de Commissie hiervoor een plan te maken. “De tijd om Europa’s strategische afhankelijkheid van energie te reduceren is nu”, schrijft de Commissie in haar concept-plan. (bron: europa-nu.nl Nog een paar nachtjes slapen voordat wij te horen krijgen waar Brussel dat geld vandaan tovert.

Financieel/economische berichten

PostNL verwacht dit jaar flink minder winst te maken dan eerder voorzien. Door de oorlog in Oekraïne gaat het bedrijf nu uit van €170 tot €210 mln, waar dat eerder €210 tot €240 mln was. Bij de bezorging van pakketten daalde de omzet en het aantal bezorgde pakketjes. In coronatijd bestelden mensen vanwege de gesloten winkels vaker pakketjes. Ook spelen gestegen kosten een rol bij de lagere winstverwachting. Topvrouw Verhagen zei over verdenkingen van uitbuiting en fraude tegen de Belgische tak van het bedrijf dat ze zich daar niet in herkent.(bron: NOS) De schade valt nogal mee: een ca 20% lagere winstverwachting waarna de koers 15% daalde. Maar het is wel een signaal van de huidige tijd.

De geruchten nemen toe dat de ECB in juli zou gaan besluiten de beleidsrente met ¼% te verhogen om daarmee de inflatie te gaan bestrijden, denken ze in Frankfurt. De achterban zou dat afdwingen. Maar de realiteit zal anders zijn, let op mijn woorden. De oplossing is mogelijk helemaal niet het zetten van kleine rente-stapjes, maar een veel rigoureuzere aanpak van de liquiditeitsoverschotten op de markten. De enorme luchtbellen die rondzweven boven de kapitaalmarkten moeten leeglopen. Dat kan grote gevolgen hebben voor de prijsstelling op de effectenmarkten b.v. door middel van paniekverkopen, maar zo een beweging zal ook een recessie teweegbrengen. Het zal ook veel schade toebrengen aan de financiering van overheidsfinancieringen. Kortom, de wereld zal in korte tijd volledig op zijn kop komen te staan. Het monetaire systeem zal worden opgeblazen, banken zullen omvallen als luciferhoutjes en het financiële betalingssysteem heeft zijn laatste tijd gehad. Digitaal geld wordt waardeloos, cash houdt zijn waarde en de ruilhandel komt weer in zwang. The struggle for life barst los. Maar heb vertrouwen, de toekomst zal zekerheid schenken, op welke wijze kan ik nog niet invullen. Mijn vraag is in welke tijdsbestek gaat dit proces zich voltrekken? De laatste ineenstorting dateert van 1929-1945. Nu zal dit zich sneller voltrekken en de pionnen zullen verschuiven, er staan ons grote verrassingen te wachten. Wat mijn aandacht trok dat 12 mei 2022 de daling van de € vs de $ tot 1,057, en een dag later naar 1,039, een forse daling. Daalt het vertrouwen in de ECB?

Europa kan in de tweede helft van dit jaar in een recessie belanden, zo verwachten economen van de internationale bankenclub IIF. Het Institute of International Finance, Inc. (IIF) is een wereldwijde organisatie van financiële organisaties. Het IIF werd in 1983 opgericht door 38 banken uit de toenmalige toonaangevende industrielanden als antwoord op de Latijns-Amerikaanse schuldencrisis begin jaren ’80. Het IIF is sindsdien uitgebreid tot meer dan 450 financiële bedrijven uit meer dan 70 landen: naast commerciële banken en beleggingsfondsen, ook vermogensbeheerders, verzekeringsmaatschappijen, staatsinvesteringsfondsen, hedgefondsen, centrale banken en ontwikkelingsbanken. De prognose van het IIF voor de groei van de wereldeconomie en diverse regio’s in 2022 is somberder dan die van het IMF. De bankenclub wijst onder meer op de rol van de oorlog in Oekraïne en het verkrappende monetaire beleid van centrale banken. De wereldeconomie zal dit jaar veel minder hard groeien. Dat komt vooral doordat Europa in een recessie terechtkomt en de groei in China sterk zal vertragen. Wat ook meespeelt in de sombere prognoses zijn de hogere leenkosten en andere aangescherpte voorwaarden in de Verenigde Staten. Die voorspelling deed bankengroep IIF, die de belangen van honderden banken en financiële fondsen vertegenwoordigt. Het in Washington gevestigde instituut, dat 450 financieel dienstverleners tot zijn achterban mag rekenen, voorspelt dat het mondiale bruto binnenlands product (bbp) dit jaar met 2,2% zal groeien na een toename van 6% in 2021. Die groei werd vooral gedreven door het herstel uit de coronacrisis. De prognose voor dit jaar staat volgens het IIF gelijk aan een nulgroei van de wereldeconomie. Als het mondiale bbp gedurende heel 2022 op het niveau van eind 2021 blijft, zou de jaarlijkse groei dit jaar uitkomen op 2,3% rekende de groep voor. “Dat laat weinig ruimte om krimp van de economie te voorkomen”, aldus Robin Brooks, hoofdeconoom van het IIF. “Het risico op een recessie is groot.” De prognose van het IIF is duidelijk lager dan die van het Internationaal Monetair Fonds, dat vorige maand voorspelde dat de mondiale economie dit jaar met 3,6% zou groeien. Volgens Brooks eist de oorlog in Oekraïne zijn tol van bedrijven en consumenten in de eurozone en zal de economie daar in de tweede helft van dit jaar in een recessie belanden. De pogingen van China om de verspreiding van de coronavirus in te dammen, zullen volgens hem dit kwartaal tot een krimp van de Chinese economie leiden. Daarbovenop scherpen steeds meer centrale banken de financiële voorwaarden aan, zo klinkt het. Centrale banken zitten met het dilemma dat ze de hoge inflatie moeten temmen en dat kan alleen met renteverhogingen die lenen duurder maken en de economische vraag remmen. Tegelijk brengt dit het risico van economische afkoeling met zich mee. (bron: Businessinsider) Het is voor het eerst dat ik van deze bron hoor, ondanks dat ze al bijna 40 jaar bestaan. De indicaties die ze geven herken ik. Inflatie lijkt het grootste probleem te zijn, maar is dat het m.i. niet alleen. De enorme zwermen ongebruikt geld die boven de kapitaalmarkten zweven, is een veel groter probleem. Geld dat in omloop gebracht is en waarvoor geen investeringen beschikbaar waren en zijn. Zo een gigantische berg geld frustreert het voeren van een gezond monetair beleid. Dit probleem wordt niet opgelost door de rente een kwart of half procent te verhogen. De ontregeling van de marktwerking is enorm. We zitten nu in een ontwikkeling waarin het verziekte systeem zichzelf in stand houdt. Het is beangstigend te zien hoe machteloos het systeem functioneert. Vier dagen dalen de aandelen op Wall Street en elders in de wereld fors, maar in 2 sagen zijn allee plooien weer glaggestreken, doordat er steeds weer nieuw geld toevloeit, misschien zelfs manipuleren centrale banken zelf het marktmechanisme. De enorme geldoverschotten verstoren het voeren van een gezond monetair beleid. Al dat overtollige geld moet uit de markt worden teruggehaald, door delen van de opgekochte staatsleningen van de centrale banken weer terug te verkopen aan de markt, waarbij het rendement weer zal stijgen. Een gigantische operatie, die veel stuurmanskunst vereist, maar het is wel de enige mogelijkheid om weer rust in de tent te krijgen. De systeembanken spelen hier slechts een ondergeschikte rol. Ook sluit ik niet uit dat banken op zeker moment zullen gaan omvallen als luciferhoutjes.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De Amerikaanse first lady Jill Biden heeft een onaangekondigd bezoek aan Oekraïne gebracht. De echtgenote van president Biden sprak op Moederdag in het westen van Oekraïne met de vrouw van president Zelensky, Olena. De twee ontmoetten elkaar in een school in de stad Oezjhorod, nabij de grens met Slowakije. Biden zei het van groot belang te vinden te laten zien dat de Amerikanen zij aan zij staan met de Oekraïners. “De oorlog moet stoppen.” Olena Zelenska bedankte Jill Biden voor haar bezoek en haar “moedige daad”. Er zijn geen plannen voor een bezoek van president Biden aan Oekraïne. (bron: NOS) ‘de oorlog moet stoppen’ daar staan we allemaal achter.

Milieuorganisaties die bezwaar hadden aangetekend tegen het stikstofbeleid van de provincie Overijssel hebben in 29 rechtszaken van de rechter gelijk gekregen. Dat is opnieuw een klap voor het stikstofbeleid in Nederland. De boerenbedrijven zitten vlak bij de Natura 2000-gebieden. In veel van deze kwetsbare natuurgebieden mag geen extra stikstof terechtkomen omdat de natuur daardoor wordt geschaad. De rechter vindt dat de provincie hier onvoldoende rekening mee heeft gehouden bij het uitgeven van vergunningen aan boeren. Overijssel zegt zich te beraden op de gevolgen die de uitspraken hebben. (bron: NOS) Het is de realiteit van deze tijd.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 8 mei 2022: 1.030; maandag 1.586; dinsdag 1.401; woensdag 1.434 en donderdag 1.273.

Eyeliners

De centrale bank van Spanje waarschuwt dat 12% van de volwassenen in cyptowaarden belegt

Christine Lagarde weigert het loon van het ECB-peraoneel te indexeren

ING: risico op daling van de huizenprijzen neemt toe

Schande: steeds meer fietsers tijden op een e-bike en dat is slecht voor het milieu

Het tekort aan zonnebloemolie maakt koolzaad tot ‘geel goud’

Nibud: mensen die eerst nog rondkwamen, krijgen nu last van de gestegen prijzen

Consumentenbond: de helft van de energieleveranciers betaalt te weinig voor teruggeleverde energie van zonnepanelen

De inflatie in de VS in april is uitgekomen op 8,3%, een lichte verbetering

Het uurloon van een installatiemonteur is gestegen naar €70

De wereldeconomie zal instorten omdat zij zichzelf niet in stand kan houden”

Schulden maken voor een crisis werkt niet meer, de economie zal eerst moeten uitzieken; de Draghi-doctrine is uitgewerkt

195 mrd om Europa te bevrijden van Russisch gas: wat is de EU van plan?

Het is niet de roep van het volk, dat wij horen. Een falend overheidsbeleid, een machteloos kabinet en een coalitie zonder enige daadkracht, daar moet dit land het op dit moment mee doen. Hoe laf het ook klinkt ‘wij zijn afhankelijk van hoe ‘derden’ over onze toekomst beslissen. Regeringsleiders en de financiële markten hier en op Wall Street maken de dienst uit over onze toekomst. In dit schimmige wereldje hebben wij geen stem. Daar wordt bepaald oorlog of vrede en welke belangen er gediend worden. Daar zouden keuzes gemaakt moeten worden over de afbouw van CO2 en de opbouw van duurzaam. Het is de prijs die wij betalen voor onze welvaart. Wie gaan er straks met de buit vandoor?

Inflatie blijft op hoog niveau; voedselprijzen stijgen explodief

Europa belandt dit jaar in recessie, verwacht IIF

Frontberichten

De hoge inflatie, gevolgd door een bloedbad op de obligatiemarkten, dreigt de eurozone in een nieuwe crisis te storten. De exploderende schulden van landen als Italië en Griekenland leiden tot het oplopen van de zogenoemde spreads, de renteverschillen tussen de landen in het noorden van Europa en die in het zuiden, schrijft Peter de Waard op https://www.volkskrant.nl/a-b4893473 Hoewel ook de rentes in Nederland en Duitsland stijgen, gaat dat in Griekenland en Italië veel sneller. Het rendement op een tienjarige Duitse staatsobligatie, de bund, is sinds begin dit jaar opgelopen van 0,27% negatief tot nu 1,006% positief. Maar die van Italië is van 1,19% naar 3,001% gegaan en die van Griekenland zelfs van 1,17% naar 3,63%. Dit betekent dat de spreads nu zijn opgelopen tot percentages die al lange tijd niet meer zijn gezien. En die kunnen ervoor zorgen dat Zuid-Europese eurolanden niet langer als kredietwaardig worden beschouwd door beleggers. Harald Benink, hoogleraar economie van de Europese Unie in Tilburg, zegt dat beleggers hogere risicopremies eisen van landen met hogere schulden. Een nieuwe schuldencrisis zou de Russische president Poetin in de kaart spelen, omdat daarmee de eensgezinde eurozone uiteen kan worden gedreven. Het oplopen van de spreads loopt samen met het voornemen van de ECB het opkoopprogramma van obligaties te verminderen en de rente te verhogen. Dat betekent dat het stootkussen wegvalt. Een herhaling van de crisis van 2012 is niet meer ondenkbaar. Toen liepen de spreads op tot 6 procentpunten. Speculanten probeerden de eurozone op te blazen om daar zelf beter van te worden. Economen gaven toen geen cent meer voor het voortbestaan van de muntunie. Voormalig ECB-president Mario Draghi redde de euro met zijn ‘whatever it takes-uitspraak’ op 26 juli 2012. Hij beloofde alle middelen in te zetten om de euro te redden en zette een steunprogramma op waarbij de Zuid-Europese landen miljardenleningen uit Brussel kregen. Draghi had het geluk dat de inflatie zo laag was dat ook alles uit de kast kon worden gehaald. Nu is de situatie gevaarlijker. Niet alleen vanwege de hoge inflatie, maar ook vanwege het feit dat de ECB al zoveel schuldpapier op zijn balans heeft staan. Als de spreads oplopen tot >3% kunnen speculanten zoals hedgefondsen nieuwe kansen ruiken. Tien jaar later zijn de schulden van de Zuid-Europese landen ten opzichte van hun bbp alleen maar verder opgelopen. De overheidsschuld van Griekenland is nu 193% van het bbp, Italië 150%, Portugal 127% en Spanje 118%. Officieel zouden die schulden volgens de EU-afspraken niet meer dan 60% van het bbp mogen zijn. Maar het Europese gemiddelde ligt rond de 90%. Mocht de eurocrisis verergeren door een recessie, dan zal de ECB toch weer noodsteun moeten geven aan zogenoemde ‘zeurolanden’. Dat kan alleen als Italië en Griekenland extreme bezuinigingen doorvoeren, maar dat zou daar tot grote sociale onrust kunnen leiden. Anders zal de EU als reddende engel moeten optreden door obligatieleningen uit te geven voor rekening van de eurozonelanden samen, hetgeen eigenlijk betekent dat landen hun financiële soevereiniteit opgeven en een federaal Europa vrijwel een feit is. De Duitse tienjaarsrente, de benchmark van de eurozone, staat nu op het hoogste niveau sinds augustus 2014. Wereldwijd is de waarde van obligaties in de beleggingsportefeuilles dit jaar al met $8.000 mrd gedaald door de rentestijgingen. ‘Het is lang geleden dat obligatiebeleggers zoveel pijn hebben geleden door koersdalingen als de afgelopen maanden. En wat eigenlijk het meeste steekt is dat ze links en rechts zijn ingehaald door aandelenbeleggers’, zegt Johannes Müller, macro-econoom bij vermogensbeheerder DWS. Vooral op langlopende obligaties, zoals dertigjarige leningen, zijn de verliezen enorm. Soms lopen die op tot een kwart van de waarde. Ook voor grote beleggers zoals pensioenfondsen zijn de verliezen op zowel de bestaande aandelen- als obligatieportefeuille groot. Maar zij hebben het geluk dat zij hun dekkingsgraden baseren op de rente. En die stijgt. (bron: VK)

Welk stootkussens er nu wegvalt is mij niet duidelijk, tenzij de auteur duidt op de enorme hoeveelheden overtollig geld die door de monetaire autoriteiten zijn geschapen en de markten volledig frustreren.

Overwegingen

Econoom die de financiële crisis in 2008 voorspelde, waarschuwt voor een nieuwe crisis: “Dit wordt het echte werk, de coronacrisis was de generale repetitie”. De 59-jarige Peter D. Schiff is een Amerikaanse beurshandelaar, investeringsanalist, auteur en econoom. Hij is bekend geworden door de financiële crisis in 2008 maanden vooraf te voorspellen, Schiff waarschuwt dat de Amerikaanse economie nu opnieuw op het punt staat in elkaar te storten. “Deze keer zal het geen generale repetitie zijn zoals bij de start van de coronacrisis”, klink het. Het gaat niet goed met de aandelenmarkten. Sinds de rentevergadering van de Federal Reserve vorige week kleuren de koerstabellen bloedrood. Tussendoor is er wel sprake van een teer herstel, maar experts waarschuwen dat er ons een volatiele periode te wachten staat. Beleggers vrezen onder meer dat een te snelle verstrakking van het Amerikaanse geldbeleid kan leiden tot een recessie. De NY-Nasdaq bevindt zich intussen in een berenmarkt. De techindex noteert dit jaar al 25% in het rood. Ook voor de overige Amerikaanse indexen ziet de toekomst er allesbehalve rooskleurig uit. Schiff voegt zich nu bij de groep pessimistische analisten. Via Twitter waarschuwt hij dat de Amerikaanse economie opnieuw in elkaar zal storten. “Deze keer zal het geen generale repetitie zijn zoals bij de start van de coronacrisis”, aldus de econoom. “Dit wordt het echte werk. We zullen bedrijven niet vragen te sluiten, ze zullen geen andere keuze hebben dan te sluiten. Tientallen miljoenen zullen ontslagen worden en hun jobs zullen voor altijd verdwijnen.” Het is zeker niet de eerste keer dat Schiff zo’n onheilspellende voorspelling doet. Hij trok ruim een decennium geleden alle aandacht naar zich toe toen hij als één van de weinige analisten de financiële crisis van 2008 maanden vooraf had voorspeld. Schiff haalt met de regelmaat van de klok ook uit naar de cryptomunten. Meer dan eens heeft hij het einde van Bitcoin en de andere digitale munten voorspeld. Toen nu toe is die voorspelling niet uitgekomen. Dat neemt niet weg dat ook de cryptomarkt gebukt gaat onder wat er zich afspeelt op de financiële markten. De waarde van Bitcoin is ruim gehalveerd sinds het hoogtepunt in november. Toen was de munt even 68.000 dollar waard. Vandaag betaal je 31.000 dollar voor de grootste cryptomunt op de markt. Verschillende experts hebben intussen al opgemerkt dat de koersbewegingen van Bitcoin almaar meer een weerspiegeling zijn van hoe Amerikaanse tech-aandelen schommelen. Volgens Schiff zal die correlatie binnenkort tot een einde komen. “Ik denk dat die correlatie kan verbreken als de Nasdaq een berenmarktrally (een korte heropleving van de aandelenkoersen in een berenmarkt red.) heeft terwijl Bitcoin blijft dalen”, schrijft hij op Twitter. Ook miljardair Mike Novogratz denkt dat deze correlatie zal verbreken en verwacht “meer pijn in de toekomst” in beide markten. (bron: Businessam.be) Een berenmarkt of baisse is een term die wordt gebruikt in de economie en op effectenbeurzen. Een berenmarkt is een periode waarin aandelenkoersen langdurig in een dalend patroon zitten en er wijdverbreid pessimisme heerst. Dit kan voorkomen als de economie in een recessie zit, of daar op af lijkt te stevenen. Is er wereldwijd sprake van een berenmarkt? Nee, nog niet, maar ik sluit het ook niet uit. Steeds weer zien we berenmarktrally’s opleven, die worden veroorzaakt door de grote hoeveelheden die boven de markten hangen, bij een beleidsrente in de VS en in het VK van 1%, dat op de kapitaalmarkten belegd kan worden voor hogere rendementen. Het ziet er nog niet naar uit, zeker bij het beleid van de ECB, dat die enorme liquiditeiten, afgeroomd gaan worden. De tendens is ook ‘we kunnen met veel en goedkoop geld blijven speculeren’. En dan treden steeds weer oplevingen op, na een dipje. Wat wel speelt is de waarde van de pariteiten tussen de dollar, de euro, het pond en de yen. Als de dollar zijn steun voor de euro of de yen terugtrekt, kunnen de panelen gaan schuiven. De vraag is wat de waarde nog is van de grote valuta’s. Wat hebben de centrale banken nog in positie, wat zij in de tombola kunnen aanbieden. De bitcoin heeft geen waarde, maar de vraag is of de euro en de dollar dat nog wel hebben. En kijk eens naar de Japanse staatsschuld, die is met ruim 238% van het bruto nationaal product al de grootste van alle ontwikkelde economieën. De staatsschuld is een duizelingwekkende 1,1 biljard yen, omgerekend zo’n €10 biljoen. Ondanks de ultralage rente (30 jaar vast 1,01%) zijn de rentebetalingen al goed voor bijna 9% van de begroting (10 dec 2019). Het land van de rijzende zon is gebouwd op schulden. De pensioenrechten van het Japanse volk zijn opgekocht door de centrale bank en de vraag is nu wat ze nog waard zijn. Ook koopt de BoJ naast vastrentende waarden ook aandelen op om daarmee de economie te stimuleren. Maar eens komt daar een einde aan.

De Draghi-doctrine “whatever it takes” is uitgewerkt. De enige optie voor de ECB, als de inflatie hoog is, moet de geldkraan dicht en de rente omhoog, maar Pieter Klok vraagt zich in de Volkskrant af of die monetaire wet nog wel geldt? Ik heb dit onderwerp al meerdere keren onder de aandacht gebracht maar het is voor mij de vraag of er nog altijd een relatie bestaat tussen rente en inflatie. De centrale banken gaan er nog wel van uit, maar of die ontwikkeling ook gaat plaatsvinden, is nog maar de vraag. Klok stelt voor dat door renteverhoging overheden, bedrijven en huishoudens spaarzamer zullen worden, en minder geld in de economie pompen, waardoor de inflatie kan dalen. Maar is dit een realistische optie? Helder is wel dat het monetaire beleid van veel en goedkoop geld is uitgewerkt. Het gevolg is inflatie. Voor de hand ligt het dan om het overtollig geschapen geld terug uit de markt te halen, door delen van de ingekochte staatsleningen terug te verkopen markt. Dan stijgt de rente vanzelf. Uiteindelijk zakken de luchtbellen, die nog altijd boven de kapitaalmarkten zweven, in als plumpuddingen. Dat is dan pure geldvernietiging, de gevolgen daarvan zullen groot zijn. Van de walhalla gekte zullen we dan afscheid moeten nemen. In feite wil geen enkele belegger dat, maar dat feit komt wel aan de orde. Uiteindelijk ligt er in de VS voor $9.000.000.000.000 opgekochte Amerikaanse staatsleningen ‘in de kluis’ en €3.000.000.000.000 in Europa. Als we kijken naar het verleden zien we ook een ineenstorting van de economie, gepaard gaand met een grote sociaal/maatschappelijke problematiek. Ook op cultureel gebied waren de veranderingen groot, die overspanden de uitbundige 20-er jaaren met die van de 2e Wereldoorlog. Ook toen stond er een nieuwe generatie op in een vernieuwde wereld onder leiding van de Amerikanen. Dat heeft grote welvaart en technische vooruitgang gebracht, maar het bracht ons tegelijk in een loze werkelijkheid: geld zonder enige waarde. En daar is zoveel van in omloop dat al die ballast moet worden opgeruimd en met gezwinde spoed. Dat beeld zie ik scherp voor mij, maar wat vaag is, hoe hardnekkig wordt de inflatie? Dit is namelijk een andere vorm van inflatie dan die we kennen uit de economische geschiedenis. Deze vorm is veel structureler van aard. Ik zie geo-nationale belangen in China, de VS/Europa en Rusland, de Corona-pandemie, een mislukt monetair beleid, inflatie, de oorlog in Oekraïne en stijgende defensie-uitgaven.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 13 mei 2022, week 19: AEX 694,13; Bel 20 39.44,56; CAC40 6.362,68; DAX 14.027,93; FTSE 100 7.418,15; SMI 11.650,42; RTS (Rusland) 1.132,23; SXXP (Stoxx Europe) 433,48; DJIA 32.196,66; NY-Nasdaq 100 12.387,40; Nikkei 26.427,65; Hang Seng 19.906,20 All Ords 7.307,70; SSEC 3.084,28; €/$1.0413; BTC/USD (Bitcoin) $29.296,40; troy ounce goud $1.812,20, dat is €55.962,17 per kilo; 3 maands Euribor -0,403%; 1 weeks -0,564%; 1 mnds -0,546%; 10 jaar Japan 0,24%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,735%; 10 jaar Duitse Staat 0,959%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,24%; 10 jaar Franse Staat 1,471%; 10 jaar Belgische Staat 1,532%; 10 jaar VK 1,749%; 10 jaar Spanje 2,013%; Italië 2,858% en 10 jaar VS 2,9331%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,11.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen daalden fors, maar herstelden daarna miraculeus. De AEX sloot de week hoger af. De kapitaalmarktrentes noteerden fors lager. De euro noteerde deze week zwak en noteerde op zijn laagste punt 1,0365. Goud daalde verder weg. De bitcoin daalde ook fors. Crypto’s liggen aangeboden. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,86%; Japan 0,9946%; Duitsland 1.121%; Nederland 1,281%; Frankrijk 1,92%; VK 2,009%; Spanje 2,508%; Canada 2,9566%; VS 3,0606% en Italië 3,386%. 

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 15-05-2022/632 Bloedbad op de beurzen houdt aan: “Zelfs wanneer een recessie wordt vermeden, ziet de toekomst er niet rooskleurig uit” Beurskoersen herstelden de laatste 2 dagen

UPDATE 07-05-2022/631 “Ik ben terug”: Trump jaagt aandeel van SPAC achter Truth Social de hoogte in met eerste bericht op sociale media in meer dan een jaar tijd

In UPDATE van vorig weekend heb ik al gemeld dat mogelijk, als gevolg van een ziekenhuisopname, blog 631 later zou kunnen verschijnen. Hij verschijnt op tijd, maar het is een gestripte uitgave, die zich in hoofdzaak zal beperken tot de belangrijkste onderwerpen die deze week aan de orde zijn gekomen.

Algemeen

Woensdag maakte de FED bekend dat zij de rente gingen verhogen met een ½%. In eerste instanties reageerde Wall Street gematigd, maar een dag later donden de Amerikaanse beurzen dieprood, de techbeurs 4,99% de S&P 500 3,56% en de DJIA 3,12%. Het waren de zwaarste verliezen sinds de beurscrash van maart 2020, toen corona wereldwijd de economie stillegde. De wat verlate reactie wordt toegeschreven aan de vrees voor een recessie als gevolg van de hoge inflatie in de VS, 8,5% over maart, mogelijk ook voor de forse renteverhogingen op de kapitaalmarkten. Ik sluit ook niet uit dat er twijfels zijn of renteverhogingen wel effectief zullen zijn om deze vorm van inflatie zullen reageren. In het verleden hebben de rekenmodellen wel positief gereageerd op een niet-structurele vorm van inflatie. Maar de vraag is of deze inflatie niet meer structureel is geworden door de enorme uitbreiding van beschikbare liquiditeiten, als gevolg van het monetaire beleid van de centrale banken. Dat zou dan betekenen dat de opgebouwde portefeuilles met vastrentende waarden, in de VS van $9.000 mrd en in Europa van €3.000 mrd, terug moeten naar de markt. Die operatie is van een geheel andere structuur met andere gevolgen. Waar de centrale banken nu lijken te hebben gekozen voor het bestrijden van de inflatie met verhogingen van de beleidsrente en tevens het voorkomen van een recessie door dat proces in een traag tempo en met kleine volumes uit te voeren, zeker door de ECB. De kool en de geit sparen, is wenselijk, maar kan ook het tegengestelde resultaat opleveren. En dan breekt de chaos los en dat weten de monetaire autoriteiten. Dus proberen ze stapje voor stapje te zetten en de machine draaiende te houden. Die optie levert niet het gewenste resultaat, het is slechts uitstel van executie. Er moeten grote hoeveelheden geld vernietigd worden en dan pas stijgt de rente extreem. De kapitaalmarktrente wel te verstaan, de beleidsrente is niet meer dan het speelgoed waarmee de centrale banken het bankwezen nog steeds aansturen.

Oekraïne conflict

De Europese Unie gaat “gefaseerd stoppen met de import van Russische olie. Het voorstel aan de lidstaten is om binnen zes maanden te stoppen met de
invoer van ruwe olie en voor het eind van het jaar van bewerkte producten. Lidstaten krijgen zo de tijd om andere leveranciers te vinden en de gevolgen voor de internationale markt beperkt te houden. Commissievoorzitter Von der Leyen zegt dat het niet makkelijk zal worden, maar dat de sanctie cruciaal is vanwege de grote impact op Rusland. (bron: NOS) Dit lijkt geen goed doordacht plan (paniekmanagement) van de regeringsleiders. Is het technisch wel mogelijk de invoer van olie in de lidstaten van de Europese Unie op een relatief korte termijn te beëindigen zonder contractbreuk te begaan? Verder moeten de 27 Europese landen op zoek naar nieuwe leveranciers die concurrerende aanbiedingen kunnen leveren in de gewenste hoeveelheden. Het is zinloos om Europa in de uitverkoop te gooien door voor iedere prijs landen te verplichten goederen te moeten kopen om vooral de sancties tegen Rusland maar uit te kunnen voeren. Van een gezond handelsverkeer op de vrije markten is dan geen sprake meer. De vraag is dan ‘kunnen we ons dat permitteren’? Wordt hiermee ons eigen belang niet ondermijnd?
Financieel/economische ontwikkelingen

Terwijl de inflatie in de eurozone verder gestegen is, komt de groei in sommige landen tot stilstand. Daarmee komt het beruchte stagflatie-scenario dichterbij. De Franse economie tekende in het eerste kwartaal geen groei op, de Italiaanse kromp zelfs. In de hele eurozone werd in het eerste kwartaal 0,2% meer geproduceerd dan in het voorgaande kwartaal, en 5% meer dan een jaar voordien. Slechts in een handvol landen, waaronder Portugal en Oostenrijk, bleef de kwartaalgroei op peil. In België ging het om 0,3%. Tegelijk kroop de inflatie verder omhoog. In de eurozone was het leven in april 7,5 procent duurder dan een jaar eerder, een nieuw record. In België ging het volgens het geharmoniseerde Europese cijfer om 9,3% en in Nederland 11,2%. Estland spande de kroon met 19,9%. De inflatie in de Baltische staten is nog een stuk hoger dan in de rest van de eurozone. De cijfers in de eurozone steken nog relatief gunstig af bij die van de Verenigde Staten, waar de inflatie 8,5% bedraagt en de groei in het eerste kwartaal negatief was.

De Federal Reserve heeft zijn belangrijkste rentetarief met 0,5% verhoogd naar een niveau van 0,75 tot 1%. Dat is de grootste renteverhoging sinds het jaar 2000. Met die stap hoopt de Amerikaanse koepel van centrale banken de sterk opgelopen inflatie, van 8,5% te beteugelen. In maart stegen de prijzen in de Verenigde Staten het hardst in bijna veertig jaar tijd. Het is de tweede renteverhoging in korte tijd van de FED, maar een veel forsere dan de stap van 0,25 procentpunt in maart. Er komen naar verwachting nog meer renteverhogingen aan, die in de woorden van de Amerikaanse centralebankiers ‘passend’ zullen zijn. FED-voorzitter Jerome Powell zei in een toelichting aan de pers dat bij de komende rentevergadering opnieuw rentestappen van een half procentpunt op tafel liggen. Nog forsere verhogingen, zijn niet waarschijnlijk. Powell opende zijn persconferentie met de mededeling dat de inflatie ‘veel te hoog is’. Om die in te tomen, bouwt de centralebankenkoepel ook zijn balans vol opgekochte obligaties af. Dit betekent in feite dat er minder geld de economie instroomt, doordat de opbrengsten van die leningen niet opnieuw worden geïnvesteerd. Net als andere centrale banken kwam de FED aan het begin van de coronacrisis met grootscheepse stimuleringsmaatregelen om de economie en financiële markten van de VS draaiende te houden. De rente ging omlaag tot een historisch dieptepunt en maandelijks kocht het centralebankenstelsel voor tientallen miljarden dollars obligaties op om geld in de economie te pompen.

Na het onverwacht snelle herstel van de economie vorig jaar begon de inflatie al op te lopen, waarna de FED besloot geleidelijk aan te stoppen met het opkopen van schuldpapieren. De oorlog tussen Oekraïne en Rusland, twee belangrijke landen voor grondstoffen als gas, olie en granen, zorgde voor nog sterkere prijsstijgingen. Volgens de FED dreigen lockdowns in China ook de logistieke knelpunten te verergeren, wat verdere prijsstijgingen kan aanjagen. Een uitdaging is om geen recessie te veroorzaken door te hard op de rem te trappen met renteverhogingen, stellen kenners. Powell zei dat er een ‘plausibel pad’ is om economische krimp te voorkomen. Hij voegde daar later aan toe dat stabiele prijzen het voornaamste doel zijn van de centrale bank. “Zonder prijsstabiliteit werkt de economie voor niemand.” (bron: RTLNieuws) Ook de Britse centrale bank BoE voerde deze week een renteverhoging door met 0,25% naar 1%. Ook hier wordt een beleid gevoerd van het indammen van de inflatie en het blijven stimuleren van de economie. Dat lijkt ook het streven van de Europese Centrale Bank een renteverhoging verwacht. Gouverneur van Banque de France, François Villeroy de Galhau, zei 6 mei 2022 dat het “gepast” is dat de Europese Centrale Bank “tegen het einde van dit jaar” een einde maakt aan de negatieve rentetarieven, aangezien de instelling zich voorbereidt om haar beleid verder te normaliseren. “Behoudens onvoorziene schokken, denk ik dat het redelijk is om tegen het einde van dit jaar positief terrein te hebben bereikt”, herhaalde de voorzitter tijdens een toespraak in Parijs, verwijzend naar de rente die wordt opgelegd aan banken die een deel van hun Entrust-liquiditeit aan de ECB in plaats van het te verdelen in leningen. Van oudsher positief, is dit deposito-geld momenteel negatief op -0,5%. Het doel van de rente onder 0% was om banken aan te moedigen om leningen te verstrekken aan huishoudens en bedrijven: wanneer de rente negatief is, zijn ze gedwongen om de ECB te betalen om deze fondsen op te slaan, waar ze normaal worden vergoed door de Europese instelling. De ECB kan de beleidsrente van thans 0% ten vroegste in juli/in het derde kwartaal verhogen, maar veel zal afhangen van de ontwikkelingen in de komende maanden. (bron: standaard.be en figaro.fr) We wachten nu eerst op de reacties op de financiële markten en de besluitvorming van de ECB.

Een naaste bondgenoot van Poetin bevestigde eind april dat Rusland de waarde van de roebel wil ondersteunen met goud en andere grondstoffen. Op dinsdag 26 april publiceerde de Russische krant Rossiyskaya Gazeta een interview met Nikolai Patrushev, secretaris van de Veiligheidsraad van Rusland en trouwe bondgenoot van Poetin. Patrushev bevestigde in dat stuk iets wat vele experts al een tijdje vermoeden: Rusland werkt officieel aan een project om de roebel te ondersteunen met goud en andere grondstoffen. De Veiligheidsraad van Rusland wordt voorgezeten door Poetin zelf, met Patrushev als zijn secretaris. De ondervoorzitter van de raad is voormalig Russisch president en huidig premier Dmitry Medvedev. Ook minister van Buitenlandse Zaken Sergei Lavrov zetelt in het orgaan. Als voormalig FSB-directeur Nikolai Patrushev dus deze uitspraak doet, is dat een boodschap die wordt gesteund door de toplagen van de Russische overheid. Patrushev: “Soevereiniteit enkel mogelijk zonder aan de dollar te zijn gekoppeldGrondstoffen-analist Ronan Manly vertaalde een stuk van het Russische interview om aan te tonen wat de plannen van Patrushev zijn. Toen de krant Patrushev vroeg wat er gedaan moet worden om te verzekeren dat de roebel onafhankelijk kan zijn, antwoordde hij namelijk het volgende: “Wil een nationaal financieel stelsel soeverein zijn, dan moeten zijn betaalmiddelen intrinsieke waarde en prijsstabiliteit bezitten, zonder aan de dollar te zijn gekoppeld. […] Er wordt voorgesteld om de waarde van de roebel vast te stellen, door die zowel door goud als door een groep grondstoffen te dekken, om zo de wisselkoers van de roebel in overeenstemming te brengen met zijn reële koopkrachtpariteit”. Patrushev meent verder in het interview ook dat Rusland niet gekant zou zijn tegen deelname aan de wereldwijde markteconomie maar stelt dat het land “zich ervan bewust is dat het Westen enkel landen toelaat als partner wanneer dat voor hen winstgevend is”. Daarom zou Rusland volgens Patrushev zijn economische aandacht verschuiven van de Europese markten naar meer samenwerking met Afrikaanse, Aziatische en Latijns-Amerikaanse markten. “We intensiveren onze samenwerking met de BRICS- en SCO-landen, die samen zo’n drieënhalf miljard mensen op deze planeet vertegenwoordigen”. Is dit het begin van Bretton Woods III? Rusland is in feite van plan om een nieuw multilateraal, op goud en grondstoffen gebaseerd, monetair stelsel te lanceren, schrijft Manly. Volgens hem zou dit feitelijk het begin van een Bretton Woods III-era betekenen. Tijdens het eerste Bretton Woods-tijdperk (1944 tot 1971) werd geld door goud gedekt. Sinds het tweede Bretton Woods-tijdperk (1971 tot heden) steunt de dollar op “inside money”, lees Amerikaanse staatsobligaties. Credit Suisse-topstrateeg en voormalig Federal Reserve-bankier Zoltan Pozsar orakelde in maart al dat een toekomstig derde Bretton Woods-tijdperk gekenmerkt zal worden door “outside money”, ofwel geld dat gedekt wordt door goud en andere grondstoffen. De centrale bank van Rusland bood eind maart al aan om goud te kopen van Russische banken tegen de vaste prijs van 5.000 roebel per gram. Dit was de eerste stap in de koppeling van de roebel aan goud, denkt Manly. Deze maatregel geeft de roebel een bodemprijs en zal fungeren als een katalysator om de roebel te verstevigen tegenover de Amerikaanse dollar. (bron: BusinessAM) Een prijs van 5000 roebel per gram staat voor $1.960 per troy ounce. Dus vrijwel gelijk aan de notering in dollars. De voorzet van Rusland is revolutionair te noemen en de aanzet voor een nieuw monetair systeem. Ik zeg reeds langer dat valuta waarden moet hebben zoals verwoord in “Wil een nationaal financieel stelsel soeverein zijn, dan moeten zijn betaalmiddelen intrinsieke waarde en prijsstabiliteit bezitten”. Dat is ook het grote probleem waarmee de centrale banken van de Westerse landen worstelen. Zij zijn niet langer in staat de prijsstabiliteit te handhaven en wel om de reden dat er veel te veel geld in omloop is gebracht (door de inkoop van staatsobligaties), waardoor geld veel van zijn waarde heeft verloren en waarvoor nauwelijks nog rente wordt betaald. Ik ben al jaren voorstander van een monetair systeem zoals dat nu door de Russen op de agenda wordt gezet en een bedreiging vormt voor de conventionele valuta als de dollar, euro, pons en yen. En wellicht ook voor de bitcoin, waar voor één bitcoin $38.000 wordt betaald. Wordt vervolgd.

Het zit de Duitsers even tegen, schrijft Hans Nauta in Trouw. “De 3 pilaren van het succesvolle Duitse verdienmodel, export, industrie en energie, vormen nu de Duitse achilleshiel”, zegt Carsten Brzeski, hoofd macro bij ING. De oorlog in Oost-Europa, de lockdowns in China, een gebrek aan onderdelen en hoge energieprijzen brengen de Duitse industrie flink in de problemen. In maart is de productie 3,9% lager uitgevallen dan in februari. De bestellingen zakten nog iets harder terug, met 4,7%. “De daling van het aantal bestellingen en de productie in maart toont dat de Duitse industriële sector in het eerste kwartaal momentum heeft verloren door de oorlog in Oekraïne en de aanhoudende wereldwijde verstoringen van de toeleveringsketens”, zegt Aline Schuiling, senior econoom eurozone van ABN Amro. Voor het eerst sinds de coronacrisis begon is in de Duitse industrie de vraag twee maanden op rij gezakt. De cijfers vallen zo tegen dat ING verwacht dat in het tweede kwartaal de Duitse economie zal krimpen. De Duitse industrie is zeer afhankelijk van onderdelen uit het buitenland en heeft daarom veel last van de verstoorde productieketens. “Reken er maar op dat er meer halfproducten staan te wachten op chips of andere materialen vanuit Azië”, aldus Brzeski. Maar liefst 85% van de Duitse bedrijven kampt met beperkingen zoals een gebrek aan onderdelen, machines of werknemers, blijkt uit onderzoek van de Europese Unie. Als zulke problemen in de loop van het jaar afnemen, kan de productie tijdelijk worden versneld, zegt ABN Amro. Een lichtpuntje is dat er dan door het achterstallige werk genoeg te doen is. Grondstoffen en energie zijn duur geworden en die kosten kunnen fabrieken doorberekenen aan hun klanten. Uiteindelijk voelt ook de consument de gevolgen. In april stegen de prijzen voor consumenten al met 7,4% en ING verwacht dat de Duitse inflatie dit jaar gemiddeld boven de 8% uitkomt. In de zomer kan de maandelijkse inflatie zelfs in de dubbele cijfers belanden. In het eerste kwartaal van dit jaar is de Duitse economie 0,2% gegroeid. Daarmee ontkwam Duitsland al nipt aan een recessie, oftewel twee kwartalen krimp op rij. Want het laatste kwartaal van 2021 was in de min geëindigd. De Duitse economie is nog altijd kleiner dan voor de coronapandemie, en het is volgens ING maar de vraag of de coronaschade eind dit jaar zal zijn hersteld. (bron: Trouw) Als de centrale banken goedkoop geld in de markt blijven pompen middels de banken zal een recessie niet kunnen worden voorkomen maar wel worden beperkt. Maar de stagnerende productie van goederen zal de omzet wel beperken en de financiële resultaten doen dalen, hetgeen rendementen zullen beïnvloeden. Maar er komt, ondanks de uitspreken van de centrale banken, geen einde met het herinvesteringen van de afgeloste staatsleningen, waardoor vooralsnog geen einde zal komen aan de stroom geld op de de geldmarkten. Daarmee worden de markten en media misleid, waardoor de economie blijft worden gesteund.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De oplossing van het ontbossingsprobleem is simpel. Als wereldwijd 20% van het rundvlees wordt vervangen door een vleesvervanger waarvan de klimaatimpact bekend is – mycoprotein, een voedingsbron met veel eiwitten en vezels, beter bekend onder de merknaam Quorn – halveert in de komende 30 jaar de ontbossing. Dat schrijven wetenschappers van onder andere het prestigieuze Potsdam Instituut voor Climate Impact Research en de Humboldt Universiteit uit Berlijn in het tijdschrift Nature. In het door hen ontworpen model wordt rekening gehouden met allerlei ontwikkelingen, zoals bijvoorbeeld de groeiende wereldbevolking. Linda Steg, hoogleraar omgevingspsychologie en co-auteur van het onlangs verschenen rapport van VN-klimaatpanel IPCC, wijst erop dat de vleesconsumptie omwille van het klimaat eigenlijk direct flink moet worden teruggeschroefd. Maar dierlijke eiwitten vervangen door alternatieven – plantaardig of industrieel – heeft ongetwijfeld de nodige voeten in de aarde, zegt Steg, verwijzend naar de Nederlandse situatie. “Ook hier wordt vlees door veel mensen gezien als lekker, iets wat erbij hoort; het is cultuur en dus lastig te veranderen. Of ze weten niet wat ze anders moeten met hun aardappelen en groenten.” Tegelijk liggen er steeds vaker vegetarische of veganistische kookboeken in de winkel, zegt Steg. “En we weten dat het mensen motiveert om hun gedrag aan te passen als dat om hen heen ook gebeurt.” Maar in andere landen zijn de lappen vlees vaak veel groter, beaamt ze. Rijke landen meestal, waar geld is voor vlees. “Want arme landen zijn daar meestal nog niet aan toegekomen.” Want zodra die arme landen rijker worden, groeit de vleesconsumptie, leert de ervaring. De vleesconsumptie in China is bijvoorbeeld verdertienvoudigd de laatste decennia. “Als je succesvol bent, eet je vlees”, vat Hans Dagevos samen. Hij is socioloog aan de Wageningen Universiteit en onderzoekt al bijna twintig jaar de consumptie van vlees en vervangende eiwitproducten. De bakens wereldwijd verzetten, is lastig, verwacht hij. “Maar in rijke landen is er wel degelijk sprake van een tegentrend. Ook bij ons zie je steeds meer vleesvervangers, restaurants en koks zoeken ook vaker naar een vleesalternatief.” Tegelijk is ontbossing of het klimaatprobleem voor veel mensen een ‘ver-van-hun-bedshow’, zegt Dagevos. “Dan denken ze: wat doet het ertoe als ik vlees laat staan? Los ik het daarmee op? En de marketing van de vleesindustrie is sterk; de consumptie van vlees is enorm gecultiveerd als luxe, gezellig, stoer, feestelijk. We hangen onze hele identiteit eraan op.” Een mix van regels, wetten en prijsmaatregelen is volgens Dagevos onmisbaar om greep te krijgen op de vleesconsumptie, net zoals de tabaksindustrie uiteindelijk is aangepakt. “Maar als een minister een onderzoek naar een vleestaks voorstelt, staat de Tweede Kamer deels meteen al op haar achterste benen. Dat helpt de ontbossing en het klimaat natuurlijk niet.” (bron: NOS) 20% minder vlees eten halveert op termijn de ontbossing.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op donderdag 5 mei 2022: 1.303.

Eyeliners

Nasdaq kende eind april de slechtste maand sinds de financiële crisis van 2008

Stagflatie komt dichterbij

Bretton Woods III: Kremlin gaat roebel ondersteunen met goud en grondstoffen

Gevolgen ban op Russische olie en gas zijn enorm

EU sancties jagen mogelijk inflatie verder op

BoE +0,25 naar 1% met als doel het indammen van de inflatie en het stimuleren van de economie

Gasleiding Nord Stream 2 wordt toch in gebruik genomen door de Duitsers

Shell slaat alarm: vervanging gas niet geloofwaardig

Minder vlees eten, halveert de ontbossing

Prijzen wc-papier verder omhoog, wegens gebrekk aan houtpulp

Beursbeginnelingen van een kouwe kermis thuis door dalende aandelenkoersen

Renteverhoging FED: bot gereedschap

AcelorMittal, het grootste Europese staalconcern, verwacht krimp door oorlog

De marketing van de vleesindustrie is sterk: vlees is gecultiveerd tot luxe voeding, gezellig, stoer en feestelijk

De geneeskunde worstelt nog steeds met long covid

Nederland kift nog niet wakker van Indonesisch verbod op palmolie

Wereldwijde voedselprijzen in in april 2022 licht gedaald maar liggen nog maar net onder de recordprijzen van een maand eerder, stelt de Voedsel- en Landbouw van de VN (FAO). De prijs van graan is sterk gestegen

Chaos tijdens Mei-vakantie op Schiphol

Overwegingen

Aan de Buitenhof-tafel werd 1 mei 2022 gediscussieerd over Rusland en de relatie tot Europa in het kader van de gas- en olie leveranties aan Europese land. Op https://www.vpro.nl/buitenhof/service/podcast.html?tid=TIDP9900947X4F4E6C33B1D646DDA0FFED9F8C4E0EFFYI6&utm_content=20220501_NB_BUITENHOFZO&utm_campaign=Buitenhof_NB_22-5-01&utm_medium=email&utm_source=VPRO 

is de podcast versie te beluisteren. De vraag is in welke mate de 27 EU-lidstaten nog solidair zijn (en blijven) over de afspraak dat zij de levering van Russisch gas niet gaan betalen in roebels. Zeker is dat Hongarije al in roebels betaalt. Wat Duitsland en Italië, die beiden sterk afhankelijk zijn van Russisch gas voor hun industrie, doen is onzeker, maar Bloomberg meldde eerder al dat tien landen al roebel-rekeningen zouden hebben geopend. Nu staan die rekeningen op naam van bedrijven die het gas importeren en dan moeten de overheden die bedrijven verbieden het gas te betalen in roebels. Het gevolg kan zijn dat er claims worden neergelegd. Daarbij komt dat Biden had toegezegd schepen met LNG-schaliegas naar Europa te zullen sturen, maar de VS heeft geen capaciteit beschikbaar, daar moeten investeringen voor moeten gedaan en het eerste LNG-gas zou dan in 2026 kunnen worden geleverd. Maar dan zal Europa wel afnamegaranties moeten afgeven voor tig jaar. En dat is volledig in strijd met de green deal van de EC/Timmermans. Dan rijst de vraag waar haalt Europa betaalbaar gas vandaan? Verder is er een afspraak gemaakt dat als de gastoevoer wegvalt in Europa en er een gastekort ontstaat eerst de industrie zal worden stilgelegd en als laatste de huishoudens. Dat klinkt heel sociaal, want het tegendeel zou zijn dat regeringsleiders de boodschap zouden moeten brengen ‘koud douchen in de zomer en de winter’ en een aanzienlijk lagere huiskamertemperatuur in de koudere jaargetijden. Maar het stilvallen van delen van het bedrijfsleven en de agrarische sector gaat een enorme economische krimp veroorzaken, dalen de bedrijfsresultaten, stijgt de inflatie nog verder, devalueert de euro, vallen de ambitieuze klimaatplannen in het water en ontstaat chaos in de samenleving. Kortom, gas gaat de komende tijd, de agenda’s van politici, media en onze portemonnee bepalen.

De slag om Oekraïne wordt steeds meer een oorlog tussen Rusland en de NAVO landen. ‘We hebben toegestaan dat een land met een sterk afnemende bevolking, met een corrupte regering en een incompetent leger dat wel duizenden kernwapens heeft, om ons af te schrikken en ons te weerhouden van ingrijpen’, zei oud-opperbevelhebber van het Amerikaanse leger in Europa Ben Hodges, in Buitenhof. Maar: ‘Wilskracht is aan de zijde van Oekraïne en het Westen. En de logistieke situatie wordt beter nu iedereen, zelfs Duitsland zich hier achter geschaard heeft.’ We weten dat Duitsland een nieuwe rol heeft, maar ze zijn voorzichtig. Poetin zal de Europese eenheid onder druk door de gaskraan dicht te draaien en te eisen dat de gasrekening in roebels betaald wordt. De kans dat we in Nederland worden afgesloten is groter dan we denken, stelt Europarlementariër Bas Eickhout. Duitsland is druk bezig om de gasimport af te kunnen bouwen. Of de rekening in roebels betaald gaat worden? Nee, want daar is Duitsland een deel van Europa, zegt Bondsdaglid voor de FDP Otto Fricke. De positie van Duitsland in de oorlog is veelbesproken. ‘Heel Europa zit naar Duitsland te kijken. Duitsland moet militariseren, net als wij allemaal’, aldus journalist Caroline de Gruyter. ‘Dat is moeilijk, maar voor Duitsland extra moeilijk.’ ‘We weten dat we een nieuwe rol hebben, maar we zijn voorzichtig’, aldus Fricke.

De druk van stijgende hitte en verlies van zuurstof in de oceanen is gelijkaardig aan wat vooraf aan de massale uitsterving die ongeveer 250 miljoen jaar geleden plaatsvond aan het einde van de Perm-periode. Dat leidde toen tot de ondergang van tot 96% van de zeedieren op aarde en ongeveer 70% van de gewervelde landdieren stierf uit. Het is daarnaast de enige keer dat ook de insecten op grote schaal uitstierven. (bron: https://www.science.org/doi/10.1126/science.abe9039) Met behulp van klimaatmodellen die het gedrag van soorten voorspellen op basis van gesimuleerde soorten organismen, ontdekten de auteurs van de studie dat het lokaal verdwijnen van bepaalde soorten met ongeveer 10% toeneemt bij elke 1 graad Celsius opwarming. De onderzoekers testten hun modellen door ze te gebruiken om een massale uitsterving te simuleren aan het einde van de Perm-periode, toen catastrofale opwarming veroorzaakt door vulkaanuitbarstingen ongeveer 90% van al het leven op aarde wegvaagde. Omdat de modellen met succes de gebeurtenissen van 250 miljoen jaar geleden repliceerden, hadden de wetenschappers vertrouwen in hun voorspellingen voor wat er 300 jaar in de toekomst zou kunnen gebeuren. Uit het onderzoek bleek dat de meeste dieren het zich niet kunnen veroorloven om veel meer dan 50% van hun leefgebied te verliezen – boven dat aantal raakt een soort in onomkeerbaar verval. In het slechtste geval zouden de verliezen vergelijkbaar zijn met de vijf ergste massa-extincties in de geschiedenis van de aarde. Deze veranderingen beginnen zich nu al te ontvouwen. Het gevaar van opwarming wordt nog verergerd door het feit dat warmere wateren opgeloste zuurstof beginnen te verliezen – waar hogere temperaturen versnellen het metabolisme van veel mariene organismen, zodat ze net meer zuurstof nodig hebben om te leven. De oceaan bevat slechts een zestigste zoveel zuurstof als de atmosfeer, en dat is nog minder in warmere gebieden waar watermoleculen minder goed in staat zijn om te voorkomen dat de kostbare zuurstof terug de lucht in borrelt. Naarmate de mondiale temperatuur stijgt, neemt dat reservoir nog verder af. Het volume aan zuurstofarm oceaanwater is sinds de jaren zestig verviervoudigd. Waterdieren zoals kokkels, mosselen en garnalen kunnen door de verzuring van het zeewater niet goed schelpen vormen. De verwarming van het zeeoppervlak zorgt er ook voor dat de oceaan stratificeert in verschillende lagen, waardoor het moeilijker wordt voor warmer, zuurstofrijk water bovenaan om zich te vermengen met dat op de koelere dieptes. Wetenschappers hebben uitdijende “schaduwzones” ontdekt waar het zuurstofgehalte zo laag is dat het meeste leven niet kan overleven. De meeste soorten kunnen wat extra energie verbruiken om hogere temperaturen het hoofd te bieden of zich aan te passen aan stijgende zuurgraad. Sommige koralen hebben zelfs manieren gevonden om te voorkomen dat hun calciumcarbonaatskelet in meer zure wateren erodeert. Maar er is voor zover we weten geen manier waarop organismen meer zuurstof kunnen verkrijgen uit water. Ze zitten gewoon vast dus. Echt catastrofale uitstervingsniveaus kunnen worden bereikt als de wereld op een ongeremde manier planeetopwarmende gassen uitstoten, wat leidt tot meer dan 4°C van de gemiddelde opwarming boven pre-industriële tijden tegen het einde van deze eeuw, zo bleek uit het onderzoek. Maar zelfs in de betere scenario’s zal de wereld nog steeds een aanzienlijk deel van zijn zeeleven verliezen. Bij een temperatuur van 2°C boven de pre-industriële norm, die naar verwachting zelfs onder de huidige klimaattoezeggingen van de wereldregeringen waarschijnlijk is, zal ongeveer 4% van de ongeveer twee miljoen soorten in de oceanen worden weggevaagd. Deze klimaatgedreven mariene afsterving is slechts een onderdeel van een bredere biodiversiteitscrisis die de hele wereld in zijn greep houdt. Uit een recent rapport van het Intergouvernementeel Panel inzake klimaatverandering blijkt dat de opwarming al heeft bijgedragen tot het verdwijnen van ten minste 400 soorten. Een afzonderlijk VN-panel heeft vastgesteld dat ongeveer 1 miljoen extra soorten met uitsterven worden bedreigd als gevolg van overexploitatie, vernietiging van leefgebieden, vervuiling en andere menselijke verstoring van de natuurlijke wereld. Een uitgebreide nieuwe beoordeling die in het tijdschrift Nature werd gepubliceerd, toonde aan dat meer dan 20% van de reptielensoorten zou kunnen verdwijnen. Schildpadden en krokodillen lopen het grootste risico, en meer dan de helft van elke groep is op zijn minst kwetsbaar voor uitsterven in de nabije toekomst. (bron: Newsweek) Ik heb niet kunnen achterhalen wie de auteurs van de studie zijn. Wat mij aanspreekt is het beeld dat zij schetsen van de faunawereld in 2300, dat is meer dan 10 generaties verder. Een reactie kan zijn wie dan leeft die dan zorgt, maar anderzijds bepalen wij en komende generaties wel welke invloed het klimaat zal hebben op de ontwikkeling van de aarde in de toekomst en de wijze waarop flora en fauna dienstbaar kunnen zijn voor de mens van dan. Het stemt mij tot nadenken.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 6 mei 2022, week 18: AEX 682,19; Bel 20 4.021,28; CAC40 6.258,36; DAX 13.674,29; FTSE 100 7.378,94; SMI 11.730,42; RTS (Rusland) 1.088,02; SXXP (Stoxx Europe) 429,91; DJIA 32.899,37; NY-Nasdaq 100 12.693,54; Nikkei 27.003,56; Hang Seng 20.029,49; All Ords 7.467,60; SSEC 3.001,56; €/$1.0553; BTC/USD (Bitcoin) $34.665,90; troy ounce goud $1.883,10, dat is €57.328,23 per kilo; 3 maands Euribor -0,426%; 1 weeks -0,563%; 1 mnds -0,553%; 10 jaar Japan 0,2403%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,933%; 10 jaar Duitse Staat 1,11%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,389%; 10 jaar Franse Staat 1,633%; 10 jaar Belgische Staat 1,693%; 10 jaar VK 1,964%; 10 jaar Spanje 2,213%; 10 jaar VS 3,0781% en Italië 3,118%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,014. 

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen sloten fors lager op de laatste 2 beursdagen. De DJIA noteerde 3,5% lager, de Nasdaq – 6,39% en de S&P -4,13%. De AEX sloot de week 4% lager af,. De kapitaalmarktrentes noteerden fors hoger, na stijging van de beleidsrentes naar 1% in de VS en het VK. Ander opmerkelijk nieuws is de stijging van de inflatie in Turkije in april naar 69,97% . De euro noteerde deze week stabiel op 1,055,, ondanks de stijgende kapitaalmarktrente. Goud daalde verder weg. De bitcoin daalde ook. Het aantal dagelijkse corona-besmettingen is gedaald ruim onder de 1.500 per dag . Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,988%; Japan 1,01%; Duitsland 1.216%; Nederland 1,372%; Frankrijk 2,011%; VK 2,145%; Spanje 2,667%; Canada 2,9847%; VS 3,1817% en Italië 3,386%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 07-05-2022/631 “Ik ben terug”: Trump jaagt aandeel van SPAC achter Truth Social de hoogte in met eerste bericht op sociale media in meer dan een jaar tijd

UPDATE 30-04-2022/630 China zit in het donkerste economische moment van de laatste tientallen jaren; Rusland verwacht 3e wereldoorlog. Eindelijk geeft de ECB toe dat ze fout zat

Ik schrijf dit blog op de laatste dag van april 2022. Of volgend weekend blog 631 verschijnt kan ik niet zeggen, want ik word 2 mei in het ziekenhuis opgenomen voor een behandeling en als er geen complicaties optreden kom ik het einde van de week weer thuis. Of ik tijdens het ziekenhuisverblijf in staat ben de financieel/economische ontwikkelingen te volgen, kan ik nog niet inschatten. De laatste dagen zijn de aandelenmarkten in mineur gestemd en de euro is verder verzwakt. Verder heeft Rusland de eerste gaskranen naar Europese landen dichtgedraaid, omdat Europa besloten heeft de gasleveranties aan Gazprom niet in roebels te zullen betalen. Verder leest U in dit blog meerdere waarschuwingen van ‘deskundigen uit de markt’ zoals die van topbelegger van ‘the big short’ die een verband ziet tussen de crash van 1929 en het huidige marktsentiment. Ik zie langzaamaan dat de panelen gaan verschuiven doordat het beleid van onze politieke leiders niet matchen met die van de monetaire autoriteiten, maar dat proces wordt verstoord door speculanten die over enorme hoeveelheden geld kunnen beschikken. Dat kan tot onverwachte ontwikkelingen leiden. Toch is het personeelstekort in Nederland nog nooit zo groot geweest: 400.000.

Algemeen

De Nederlandse inflatie, of de mate waarin het leven duurder wordt, bedroeg in maart 9,7%. Dat is het hoogste niveau in 46 jaar. Economen zijn het erover eens dat het geld dat de Europese Centrale Bank (ECB) in de economie blijft pompen daar invloed op heeft. Maar ook de coronapandemie en de oorlog in Oekraïne dragen daaraan bij. Met andere woorden niet alleen de wereldwijde corona-pandemie en de oorlog in Oekraïne jagen de inflatie op ook het monetaire beleid van de ECB heeft de inflatie gestimuleerd. De ECB koopt sinds begin 2015 maandelijks schulden op van overheden en banken. Daardoor hebben overheden meer geld om te besteden en kunnen banken makkelijker leningen verstrekken. Critici zeggen echter dat door dat beleid de inflatie juist extra wordt aangewakkerd, doordat er zo meer geld in omloop komt. Daardoor kunnen mensen meer uitgeven, wat de prijzen omhoog duwt. En dat is ook gedeeltelijk waar. “Door de lage rente als gevolg van dat beleid kunnen mensen goedkoper lenen en dat jaagt de huizenprijzen de hoogte in”, zegt Sylvester Eijffinger, emeritus hoogleraar financiële economie aan Tilburg University en gastprofessor aan de Amerikaanse universiteit Harvard. Eijffinger is voorstander van een renteverhoging door de ECB, maar die kan pas uitgevoerd worden als het opkoopprogramma is afgebouwd. Daar wil de centrale bank op z’n vroegst in juni aan beginnen. “Het duurt zo’n drie maanden om dat volledig af te bouwen, dus dat betekent dat de rente ten vroegste pas in september voor de eerste keer omhoog kan”, legt Eijffinger uit. “Dat moet in stappen gebeuren om geen grote schokken te veroorzaken, dus het zal nog wel even duren voor de rente weer op een normaal niveau is.” Hoe hoger de rente, hoe meer mensen verdienen op hun spaargeld en hoe minder snel ze het dus zullen uitgeven. De hoogleraar verwijst naar de zogenoemde schaduwrente. Dat is een berekening van de rente als de centrale bankiers die niet kunstmatig op een bepaald niveau zouden houden, zodat mensen hun geld niet onder hun matras gaan bewaren. Met de huidige maatregelen zou die rente volgens de berekeningen in de eurozone op -6% staan. In de VS en het VK, waar de stimulus minder groot is, staan die schaduwrentes rond de 0%. Dat toont volgens Eijffinger aan dat het monetair beleid in de EU veel te ruim is en dat het de inflatie te veel opdrijft. Maar niet iedereen is overtuigd van het nut van die schaduwrente. “Zulke studies zijn eerder nattevingerwerk”, zegt ING-econoom Carsten Brzeski. “Geen enkel model kan een situatie beschrijven die niet bestaat. Het geeft wel een indicatie, maar er zijn nog zoveel extra factoren als de pandemie en de oorlog, waardoor je niet kan bewijzen dat die schuldaankopen het probleem zijn.” Als reden voor de stijgende inflatiecijfers wordt vaak verwezen naar leveringsproblemen, waardoor er tekorten ontstaan die de prijs in de supermarkt opdrijven. Daarnaast zijn er de hoge energieprijzen, onder meer als gevolg van de oorlog in Oekraïne. ‘De ECB heeft vooral vermogensinflatie veroorzaakt’. Dat het opkoopprogramma van de ECB de rente omlaag heeft geduwd en zo de huizenprijzen heeft doen stijgen, daar is Brzeski het wel mee eens. Maar hij maakt een onderscheid tussen twee soorten inflatie. “De huizenprijzen tellen niet mee in de cijfers over de inflatie van consumentenprijzen en dus hebben ze hier ook geen invloed op. Ze duwen de vermogensinflatie dus wel omhoog, maar niet de prijzen die consumenten in de winkel of aan energie betalen”, legt hij uit. “Als de ECB de economie nooit op deze manier had ondersteund, was de inflatie waarschijnlijk wel lager geweest, maar dan zaten we nu met veel meer werkloosheid en faillissementen.” Dat zegt ook Eijffinger. “In 2015 was dit opkoopprogramma zeker nodig om de naweeën van de financiële crisis te verzachten. Maar de ECB is te lang doorgegaan met het opkopen van schulden, waardoor we nu in deze situatie zitten.” Dat laatste heb ik jaren geleden ook al gesteld, waardoor de ECB zich nu in een heel ongemakkelijke situatie bevindt. Er zitten nauwelijks nog ‘monetaire gereedschappen’ in hun onderhoudskist. Sinds 2016 heeft de ECB staatsobligaties ingekocht, momenteel ter waarde van ruim €3.000 mrd. Met dat beleid is de markt ontwricht en zijn er geen beleidsmaatregelen mogelijk die de financiële markten niet gaan ontregelen. Daar zijn hele knappe koppen voor nodig om de regie over te nemen en de ontsporingen (rente, inflatie, overliquiditeiten) weer binnen de perken te brengen. Een economische terugval en dalende effectenkoersen zullen daarbij niet te voorkomen zijn.

De rijken moeten de compensatie betalen van de door de Belastingdienst onterecht aan spaarders opgelegde vermogensrendementsheffing sinds 2017. Dat is uiteindelijk een keuze van het Parlement. De overheid overlegt met de Hoge Raad of de uitspraak van 24 december 2021 over de spaartax over box3 ook moet worden toegepast op alle belastingplichtigen die geen bezwaar/beroep hebben aangetekend.

Oekraïne conflict

De Oekraïense president Volodimir Zelenski wil nog meer en nog zwaardere wapens van het Westen krijgen. Zijn verzoek kwam vlak voor het eerste bezoek van een Amerikaanse regeringsdelegatie aan Oekraïne sinds de Russische invasie begon. Zelenski heeft zwaardere wapens nodig om de Russische invasie in het oosten van het land af te slaan. Hij ontving deze week de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken en defensieminister Lloyd Austin in hoofdstad Kiev. Met het bezoek proberen de Amerikanen het voorbeeld van de Britse premier Boris Johnson te volgen, die eerder Zelenski in Kiev bezocht en zich daarmee niets aantrok van de Russische dreigementen of van het gevaar van Russische raketten. Zelenski liet wel duidelijk weten dat hij geen zin had om gebruikt te worden voor een Amerikaanse publiciteitsstunt, maar dat hij concrete toezeggingen eiste van zijn Amerikaanse gasten. “Jullie kunnen niet met lege handen bij ons aankomen en we verwachten niet alleen cadeautjes of taartjes; we verwachten specifieke dingen en specifieke wapens”, aldus Zelenski. De Oekraïners willen vooral luchtafweer met langeafstandsraketten en gevechtsvliegtuigen. De Amerikanen zeggen vaak bereid te zijn ook zware spullen te leveren, maar komen vervolgens niet altijd hun afspraken na of wijzen naar andere landen. Zo wacht Oekraïne nog altijd op straaljagers, terwijl de Amerikanen deze eerder hadden toegezegd. De Oekraïners hebben zware wapens nodig nu de Russen zich aan het hergroeperen en ingraven zijn in het oosten van het land. Oekraïne wil met Rusland onderhandelen over een wapenstilstand in Marioepol en de nijpende situatie rondom de staalfabriek van Azovstal. De fabriek is het laatste Oekraïense verzetsbolwerk in de stad. In de fabriek zitten honderden Oekraïense en buitenlandse strijders verscholen, samen met mogelijk honderden burgers. De adviseur van president Zelenski, Michailo Podoljak, schreef gisteren op Twitter dat een ‘speciale onderhandelingsronde’ over de uitwisseling van militairen mogelijk is, maar Rusland lijkt daar niet toe bereid.
De Russen voerden afgelopen weekeinde aanvallen uit op Odessa, een andere havenstad aan de Zwarte Zee.

D
e Amerikaanse minister Blinken en zijn ambtsgenoot op Defensie Lloyd Austin maakten allebei geen geheim van de missie achter alle westerse wapenleveranties: Rusland verslaan. Austin wil “Rusland dermate verzwakken dat het niet opnieuw zal kunnen doen wat het heeft gedaan”. Blinken zei: “Onze hulp zal doorgaan en doorgaan tot we uiteindelijk resultaat zien.” Eerder had president Biden voor $1,3 mrd (€1,2 mrd) aan wapens en economische hulp toegezegd, inclusief zending van tientallen van de zwaarste kanonnen die Amerika te bieden had. Zondag deden Blinken en Austin daar nog eens $713 mln (€660 mln) bij. Ook lieten zij Zelensky weten dat Amerikaanse diplomaten geleidelijk zullen terugkeren naar de ambassade in Kiev, een stap die vooral symbolisch van groot belang is. Blinken toonde zich opgetogen over het succes dat de afgelopen twee maanden is geboekt met de westerse strategie van “enorme steun voor Oekraïne, enorme druk op Rusland, in solidariteit met meer dan dertig landen”. “Dat heeft echt resultaat gehad.” Dank zij al die hulp heeft “Rusland gefaald” en is “Oekraïne geslaagd” in het keren van de invasie. Blinken: “Oekraïne kan winnen als het de juiste wapens heeft en de juiste steun.” De Oekraïense president Volodymyr Zelensky prees de Amerikanen voor hun “niet eerder vertoonde” hulp en hun gulheid. Die hielp niet alleen Oekraïne: “Als de democratie wint in een land, wint ze over de hele wereld.” (bron: de Morgen en Trouw) Het lijkt erop dat de strijd nu meer gaat tussen de VS en Rusland dat in Oekraïne wordt uitgevochten en waarvan de financieel/economische teruggang de prijs is die het volk van de Westerse volken daarvoor moet betalen.

President Zelenski deelde vandaag mee dat het Russische leger al 23.000 militairen heeft verloren door de strijd. Ik vraag mij af hoe hij aan deze informatie komt. Natuurlijk zijn er in deze strijd aan beide zijden slachtoffers gevallen. Dat zijn er 324 per oorlogsdag en dat lijkt mij wel erg veel. Ik doe het af als oorlogsretoriek die door beide partijen wordt gevoerd en Zelenski weet dat alles wat hij stelt, waar, niet waar en zelfs onzin, door de Westerse politici en media voor waar wordt aangenomen. Daarmee heeft hij een voorsprong op zijn tegenstander, totdat ……………….

De financieel/economische gevolgen van de oorlog in Oekraïne

De Russische gasproducent Gazprom zegt te zijn gestopt met het leveren van gas aan Polen en Bulgarije. Rusland wil dat de landen in roebels voor het gas gaan betalen, maar dat weigeren ze. Hongarije betaalt zijn import van olie en gas uit Rusland wel in roebels, ook Duitsland en Oostenrijk en mogelijk gaat Italië dat ook doen. Bloomberg bracht deze week al het bericht dat 10 Europese landen al een roebelrekening hadden geopend. De EC liet weten dat dat in strijd is met de afspraken. Is de solidariteit aan het breken? Sinds de Russische inval in Oekraïne heeft Nederland voor €5,6 mrd aan olie en gas ingevoerd uit Rusland. Daarmee is Nederland de vierde grote importeur van Russische brandstoffen. Dat staat in een rapport van de Finse onderzoeksgroep CREA. Sinds eind februari verkocht Rusland voor €63 mrd aan brandstoffen, waarvan 71% aan de EU. Duitsland en Italië zijn de grootste afnemers. De levering van aardgas en vloeibaar gas (LNG) aan de EU nam zelfs toe. Nederland is de grootste afnemer van LNG uit Rusland. Op de Maasvlakte staat een grote terminal voor LNG-overslag. (bron: NOS)
“De Europese Commissie wil een jaar lang alle importheffingen schrappen op
producten uit Oekraïne, als stimulans voor de Oekraïense economie. De Britten
kondigden deze week eenzelfde stap aan. De meeste importheffingen tussen de EU en Oekraïne zijn al geschrapt met het associatieakkoord tussen de partijen. De impact van het besluit lijkt gering. Desondanks spreekt de Commissie van een
“ongeëvenaard gebaar van steun”. Eurocommissaris Dombrovskis (Handel) zegt dat handelaars en exporteurs direct profiteren van de maatregel zodra deze ingaat. Het is nog niet bekend wanneer dat zal gebeuren.”
(bron: NOS) Hoe dom moet je zijn?

Kabinet Rutte IV

Zondagmiddag 12 uur NPO1 Buitenhof: Fikse financiële tegenvallers naast torenhoge inflatie en oplopende energieprijzen: het kabinet is op zoek naar miljarden in aanloop naar de presentatie van de Voorjaarsnota. Volgens GroenLinks-leider Jesse Klaver is het voeren van een debat hierover belangrijk. ‘Je moet in debat gaan over de grote problemen van deze tijd en hoe je die wil oplossen.’ Hoofdeconoom van ABN AMRO Sandra Phlippen voegt eraan toe dat politici moeten aangeven dat het moeilijke tijden worden. ‘Het wordt onzekerder. Zeker met de energie- en klimaattransitie. Er is twijfel en onzekerheid over hoe het verder gaat, maar we moeten wel risico’s nemen.’ Ook politiek leiderschap en transparantie liggen onder de loep. ‘Je ontleent gezag aan drie dingen. Je moet iets kunnen, je moet iemand zijn en je moet een beetje succes hebben’, zegt politiek filosoof Daan Roovers daarover. Van volledige transparantie is politiek commentator Tom-Jan Meeus geen voorstander. ‘Iedere politicus weet dat onderhandelingen achter gesloten deuren soepeler gaan dan via debatten in de Tweede Kamer.’ Wat mij aansprak in het gesprek met de gasten was dat Jesse Klaver stelde dat het kabinet op een transparante wijze moet aangeven op welke wijze zij terug willen keren naar het welvaartsniveau van voor corona en daarnaast de klimaatdoelstellingen willen realiseren, het stikstofprobleem willen oplossen en alle actuele financiële problemen (box3, inflatiecorrectie, toeslagenaffaire en AOW-koppeling) willen aanpakken. Sandra Phlippen reageerde daarop: vertel je achterban dat we in moeilijke tijden leven en dat de politiek keuzes moet maken. Daaraan voeg ik toe ‘vergeet de terugkeer naar het oude welvaartsniveau, 3x per jaar met vakantie is verleden tijd, fossiel gaat naar duurzaam maar gefaseerd, in 3 kwartalen van het Russische aardgas af is technisch niet haalbaar en gaat handen met geld kosten, geld dat de burger even niet meer heeft, en reken je niet rijk door de calculeren op een te lage rente. Hou voor mogelijk dat de economie in een recessie terechtkomt, omdat de onvoorwaardelijke steun van de centrale banken voor de economie, op enig moment, de hoogste prioriteit zal verliezen ten gunste van beleidsmaatregelen voor een daling van de inflatie. Er zijn economen die de maximale kapitaalmarktrente stellen op 1,5% tot 2%. Ik hou hogere tarieven voor mogelijk en denk dan aan 4% tot 6% op de kortere termijn. Mijn mantra is: bereid het volk voor op zwaar weer. Alhoewel een vergelijking met een eerdere ontwikkeling uit het verleden altijd rekening moet worden gehouden met een ander tijdsbeeld en andere omstandigheden zijn er ook overeenkomsten. Gouden eeuw terugval in de 19e eeuw. 20er jaren 30er jaren vorige eeuw.

Vermogende Nederlanders moeten opdraaien voor de miljardenstrop met de vermogensbelasting in box 3, stelt staatssecretaris Van Rij nu de overheid spaarders gaat compenseren die de afgelopen jaren te veel belasting betaalden. De Tweede Kamer wil die compensatie beperken tot een zo klein mogelijke groep, al is dat misschien niet haalbaar. Vermogende Nederlanders zullen moeten opdraaien voor de miljardenstrop met de spaartaks, die door de Hoge Raad onrechtmatig is verklaard. Het kabinet moet in ieder geval compensatie betalen aan spaarders die de afgelopen jaren belasting betaalden over een fictief rendement dat zij door de lage rente in de praktijk nooit konden maken. Er moeten nog keuzes gemaakt worden die bepalen hoe groot die groep wordt. Afhankelijk daarvan kunnen de kosten uiteenlopen van een kleine €3 mrd tot bijna €12 mrd. Kabinet en coalitie onderhandelen nog over waar dat geld vandaan moet komen, maar wat Van Rij betreft worden de staande begrotingsregels gevolgd. “De tegenvaller valt aan de inkomstenkant, je lost het aan de inkomstenkant op en je zoekt het in het domein waar het is ontstaan”, aldus de bewindsman. Zolang de kosten niet verder oplopen dan zo’n 4 miljard moet dat volgens Van Rij kunnen lukken. Je kan immers niet “eindeloos blijven winkelen”. (bron: Business Insider Amsterdam) Dit project gaat niet opgelost worden met €4 mrd, want dan gaan er een enorme berg bezwaarschriften bij de Belastingdienst binnenkomen, waar de fiscus jaren mee bezig is. Ik hou er rekening mee dat de overheid uiteindelijk misschien wel tot €17 mrd moet gaan restitueren aan onrechtmatig geheven spaartax (rendementsheffing box3) in de jaren 2017-2024). De coalitiepartijen CDA en VVD zeiden desgevraagd ook geld bij te willen lenen als dat nodig is om een deel van de kosten te dekken. “Wij zijn er niet voor om het weg te halen bij de werkenden”, benadrukte CDA’er Inge van Dijk. Zij verklaarde zich ook bereid “eventueel een stukje in het saldo te laten lopen”. Dat is Haags jargon voor het laten oplopen van de staatsschuld om financiële tegenvallers op te vangen. Ook VVD’er Folkert Idsinga waarschuwt dat het wellicht niet mogelijk is het gehele bedrag dat nodig is voor compensatie op te halen “binnen het domein” van de spaartaks zelf. Volgens de liberaal “zullen we veel breder moeten kijken, naar uitgaven, naar lasten, en naar de staatsschuld”. Dat is eigenlijk in strijd met de begrotingsregels die de coalitiepartijen met elkaar hebben afgesproken. Minister van Financiën Sigrid Kaag heeft ook al aangegeven er weinig voor te voelen. Volgens Van Rij “kun je ook niet anders verwachten” van bewindspersonen op Financiën dat ze “streng in de leer” zijn qua begrotingsregels. In de Tweede Kamer lijkt een meerderheid de voorkeur te geven aan compensatie voor een zo beperkt mogelijke groep. Zo’n relatief goedkope variant kan wel leiden tot een stortvloed aan bezwaren, waarvan de vraag is of de Belastingdienst die aankan. Ook is het risico groter dat klagers bij de rechter gelijk krijgen en de kosten alsnog hoog oplopen.

Het kabinet trekt €2,8 mrd uit om spaarders te compenseren die bezwaar hebben gemaakt tegen te hoge belastingheffingen op hun vermogen. Dat schrijft staatssecretaris Van Rij in een brief aan de Tweede Kamer. Het gaat alleen om de ongeveer 60.000 mensen, die bezwaar hebben gemaakt over hun aanslag IB 2017 en 2018, die al door de Hoge Raad in het gelijk zijn gesteld. Zij krijgen voor 4 augustus de compensatie uitbetaald. Over andere spaarders wordt later besloten. De Hoge Raad buigt zich daar nog over. (bron: NOS)

Minder dan de helft van de bevolking heeft vertrouwen in het functioneren van Willem-Alexander als koning, blijkt uit de NOS Koningsdag-enquête 2022, uitgevoerd door onderzoeksbureau Ipsos. Dat geldt ook voor zijn manier van regeren. Als rapportcijfer kreeg hij in 2020 nog een 7,7 en dat is nu een 6,7. De daling komt vooral door ‘verkeerde keuzes’, zoals jagen op zijn landgoed, feestjes geven en de Griekenlandreis in coronatijd, blijkt uit de toelichting van ondervraagden bij de enquête. Koningin Máxima krijgt een 7,6 en dat is ook iets minder dan de 8 die ze kreeg in 2020 en eerder. (bron: NOS)

Het merendeel van de leden uit het huidige kabinet maakt soms gebruik van privémail voor werkgerelateerde zaken. Ook communiceren ze vaak over werk via diensten als WhatsApp en Telegram. Minister Bruins Slot van Binnenlandse Zaken liet uitzoeken welke ministers en staatssecretarissen privéaccounts gebruiken en waarom. Dat deed ze naar aanleiding van Kamervragen. 16 van de 29 bewindslieden maken soms gebruik van een privéaccount. Onder hen zijn ministers Ollongren van Defensie, Kaag van Financiën en Yesilgöz van Justitie en Veiligheid. Het gebruik van privéaccounts wordt sterk afgeraden. (bron: NOS) Defensie, Financiën en Justitie en Veiligheid, onbegrijpelijk! Hoe vertrouwelijk was de informatie die op deze wijze werd gewisseld?

Financieel/economische berichten

De prijsstijgingen in april waren iets minder groot dan in maart, blijkt uit een voorlopige berekening van het Centraal Bureau voor de Statistiek. De inflatie komt volgens de Europese rekenmethode uit op 11,2%.Dat de inflatie lager uitkomt dan de 11,9% van maart is geen verrassing. De prijzen van olie en gas waren in april lager dan in maart, toen de prijzen op de wereldmarkten enorme sprongen maakten vanwege de oorlog in Oekraïne. De energieprijzen lagen in april weliswaar lager dan in maart, maar zijn nog altijd veel hoger dan een jaar geleden. Ruwe olie is ongeveer 75% duurder dan een jaar geleden en gas is zes keer zo duur. Ook werden de gevolgen van de hogere olieprijzen in april enigszins gedempt door de accijnsverlaging op brandstof. Op 1 april werd de accijns op benzine verlaagd met €0,17 per liter en voor diesel met €0,11. De hogere energieprijzen zijn nog altijd de voornaamste reden van de relatief sterke inflatie. Voeding wordt ook steeds duurder. In maart stegen de prijzen van voeding met 5,5%, in april liep dat op tot 7,2%. Aan de prijsstijgingen in de supermarkten komt voorlopig dan ook geen einde. Voedingsmiddelenconcern Unilever maakte gisteren bekend dat de grondstofkosten blijven oplopen en dat daarom de prijzen dit jaar en de komende jaren verder worden verhoogd. (bron: NOS) De voorstelling van zaken is niet correct. De daling van het inflatiecijfer staat in geen relatie tot het inflatiecijfer over maart, maar over dat van april 2021. De prijzen in de hele eurozone zijn opgelopen. De inflatie volgens de rekenmethode HICP in eurozone steeg in april van 7,4% (definitief) naar 7,5 (voorlopig). De inflatie in Duitsland 7,6% – 7,8%, Estland 14,8% – 19,9%, Slowakije 9,6% – 18,9%, Litouwen 15,6% – 16,6%, Letland 11,5% – 13,2%, Luxemburg 7,9% – 9,8%, Griekenland 8,0% – 9,4%, in Nederland daalde de inflatie van 11,7% naar 11,2% en in Spanje van 9,8% naar 8,3%. Hierbij ook de aantekening: de stijgingen en dalingen het resultaat zijn van de toetsing van de inflatie 12 maanden geleden. Deze voorlopige data zeggen dus niet alles in welke mate de prijzen zijn gestegen. Een jaar geleden bedroeg de inflatie 1,5%. Dit inflatiepercentage is berekend volgens de Europese prijsindex (HICP). De HICP is ontwikkeld om de inflatiecijfers van de lidstaten van de Europese Unie met elkaar te vergelijken. Het belangrijkste verschil tussen de nationale Consumentenprijsindex (CPI) en de HICP (Geharmoniseerde Index Consumentenprijzen) is de samenstelling van het pakket goederen en diensten waarop beide indexen gebaseerd zijn. In de CPI wordt bijvoorbeeld ook de prijs voor het wonen in een eigen woning meegenomen door een toegerekende huursom. (bron: NOS)

Unilever rekent de hogere kosten voor grondstoffen, energie en transport door in hun producten als Hellman’s , Magnum en Ben en Jerry’s. In het eerste kwartaal steeg de omzet met 7,3% naar bijna €13,8 mrd. Vergeleken met een jaar eerder 11,8%. Daarvan is 8,3% toe te schrijven aan hogere prijzen en 3,5% aan valutaschommelingen. Exclusief deze winsten daalde de omzet 1%. Wasmiddelen stegen 12,5% en voedingsmiddelen 7,1%. In Europa en de VS stegen de prijzen 5,7% en in Latijns-America 16,4%. De winst in de eerste maanden van 2022 kwam uit op zo’n €14 mrd, een stijging van 12%. De koers steeg met 4%.

Dirk Waterval schrijft op https://www.trouw.nl/economie/banken-vallen-om-door-sancties-tegen-rusland-en-europese-banken-merken-dat~be61afaa/?utm_campaign=shared_earned&utm_medium=social&utm_source=email een artikel over drie Europese banken, één in Nederland, één in Oostenrijk en een Duitse, die zijn omgevallen, bankroet zijn is wellicht beter uitgedrukt, waardoor, op basis van het Europese Deposito Garantiestelsel (DGS) alle klanten hun tegoed op de bank tot €100.000 vergoed krijgen. Risicodragers in dit garantiestelsel zijn niet de ECB, de EU, de nationale regeringen en de nationale centrale banken, maar alle banken die in het DGS participeren. In Nederland zijn dat vrijwel alle gevestigde banken, in dier voege dat banken met meerdere dochterondernemingen maar 1x €100.000 betalen. Zijn er systeembanken omgevallen, nee. Wordt de bankwezen zwaar getroffen, ook nee. Mogelijk moeten banken nu wel extra afdrachten gaan doen aan het garantiefonds, waaruit gedupeerden worden vergoed. Bij de huidige omvang van de verliezen van de 3 banken zal het vertrouwen in het bankwezen niet worden aangetast, maar wat ons nog te wachten staat, is niet in te schatten. Enkele citaten uit het artikel in Trouw <Sancties werken alleen als je zelf ook bereid bent om pijn te lijden, zo ondervinden banken in Europa inmiddels. Het Westen heeft veel sancties opgelegd aan Russische banken en hun Europese dochters. Als die dochterbedrijven hier vervolgens omvallen, moeten andere Europese banken de compensatie van het verloren spaargeld betalen. Zo ook bij de Amsterdam Trade Bank (ATB), die afgelopen vorige week failliet werd verklaard. De Nederlandse instelling was voor iets minder dan de helft in handen van de Russische Alfa Bank. Alle 23.000 particuliere klanten, van wie de meesten in Nederland wonen, kunnen tot een ton spaargeld terugkrijgen via het depositogarantiestelsel. Het faillissement van ATB volgde op sancties die het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten op 24 maart en 6 april hadden ingesteld tegen ofwel ATB zelf, ofwel diens moederbedrijf Alfa Bank. Bedrijven en financiële instellingen hadden een maand om de sancties door te voeren, en die deadline komt nu in zicht. Ook kon de Europese tak van Sberbank in Oostenrijk met 800.000 klanten begin maart zijn financiële verplichtingen niet meer nakomen, nadat veel klanten hun geld van de rekening haalden uit onvrede over de oorlog. Ook de RCB Bank op Cyprus kwam om die reden in de problemen. Het is iets waar de Duitse toezichthouder BaFin zich ook zorgen om lijkt te maken. Vorige maand meldde persbureau Bloomberg dat de waakhond er bij de Europese tak van VTB Bank op aan zat te dringen om zoveel mogelijk bezittingen te verkopen. Het ging totaal niet goed met de bank, zoveel was duidelijk, en door de verkoop van allerlei activa zou VTB tenminste nog wat cash op de balans overhouden. Mocht het dan tot een bankroet komen, dan hoeft er een minder groot beroep gedaan te worden op het Duitse depositogarantiestelsel. Waarschijnlijk komt er later dit jaar een herziening van de Europese richtlijn voor de nationale depositogarantiestelsels. Het doel van die herziening is om die stelsels meer gelijk te schakelen. Nu bestaan tientallen verschillende fondsen in alle lidstaten, soms dus meerdere varianten in één land, die onderling behoorlijk kunnen verschillen. In welke mate banken het potje periodiek moet aanvullen bijvoorbeeld, of pas in actie hoeven te komen als een concurrent al failliet is verklaard.> (bron: Trouw)

Medisch technologiebedrijf Philips heeft opnieuw geld opzijgelegd voor de terugroepactie rond apneuapparaten. Het gaat om nog eens €165 mln, omdat meer apparaten voor herstel in aanmerking blijken te komen. Ook zijn de kosten voor reparaties gestegen. Alles bij elkaar heeft Philips nu bijna €900 mln gereserveerd voor de hersteloperatie. De beademingsapparaten voor patiënten met slaapapneu bevatten isolatieschuim dat kan verbrokkelen en daardoor gevaarlijk kan zijn voor gebruikers. Ook kan het isolatiemateriaal een giftige stof afgeven als het met bepaalde schoonmaakmiddelen in aanraking komt. Philips heeft daarom de apparaten teruggeroepen. Het bedrijf stuurt vervangende apparaten naar de klanten. De kwestie speelt sinds vorig jaar. Philips, dat tegenwoordig is gespecialiseerd in het maken van producten voor de medische sector, is onder meer in Nederland in rechtszaken verwikkeld. Het bedrijf laat weten dat dit jaar waarschijnlijk 90% van de gebrekkige apneuapparaten vervangen zal zijn. Ook maakt Philips bekend door het Amerikaanse Openbaar Ministerie te zijn gedagvaard om informatie over de terugroepactie aan te leveren. Het Nederlandse bedrijf kwam deze week met de cijfers over het eerste kwartaal. In de eerste drie maanden van 2022 kwam de omzet uit op ruim €3,9 mrd. Dat is 4% meer dan in dezelfde periode vorig jaar. Het verlies kwam uit op €151 mln. (bron: NU) De koers daalde na bekendmaking met 10%.

Topbelegger Michael Burry heeft in een tweet een digitale kopie van de voorpagina van The New York Times van 30 oktober 1929, gevoegd bij de tekst : ‘Hij wees op de zeer positieve kop over de beurscrash van de vorige dag – een catastrofale gebeurtenis die bekend werd als “Zwarte Dinsdag” en die de Grote Depressie inluidde.’ T opbelegger Michael Burry ziet waarschijnlijk overeenkomsten tussen het naïeve optimisme van toen en de hardnekkige overtuiging van sommige beleggers vandaag de dag, dat renteverhogingen, de hoge inflatie, de oorlog tussen Rusland en Oekraïne en de heropleving van de pandemie in China de aandelenmarkt niet zullen doen kelderen of een recessie zullen ontketenen. De hedgefondsmanager heeft de verwoede aankoop van aandelen en opties door kleine beleggers eerder vergeleken met de ongebreidelde speculatie die voorafging aan de Great Crash van 1929. Hij vergeleek het ook met de euforie die de Duitse hyperinflatie in de jaren 1920 aanwakkerde. Burry is bekend geworden doordat hij de huizenbubbel en bijbehorende problemen net brakke hypotheken in het midden van de jaren 2000 tijdig signaleerde. Dit eindigde in de financiële crisis van 2008 en 2009. (bron: Business Insider Amsterdam)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Shell voert willens en wetens het vonnis van de rechter om de CO2-uitstoot te verminderen niet uit, zegt Milieudefensie. Daarom stuurde de milieuorganisatie de oliemaatschappij deze week een waarschuwingsbrief. In mei vorig jaar oordeelde de rechter dat Shell de uitstoot in 2030 met 45% verminderd moet hebben ten opzichte van 2019. Daar moest het bedrijf direct mee beginnen. “Het oordeel van de rechter is duidelijk en noodzakelijk: Shell moet stoppen met het veroorzaken van gevaarlijke klimaatverandering”, aldus campagneleider Nine de Pater van Milieudefensie. “Het bestuur moet zich ervan bewust zijn dat het Shell moedwillig blootstelt aan potentiële schadeclaims die het bedrijf nooit zou kunnen betalen.” Shell besloot in hoger beroep te gaan. De oliemaatschappij zegt dat het niet effectief is om klimaatverandering aan te pakken door één bedrijf en zijn klanten de uitstoot te laten verminderen. De Pater zegt het hoger beroep tegen Shell met vertrouwen tegemoet te zien. “De bewijzen dat Shell gevaarlijke klimaatverandering bevordert en daarmee mensenlevens bedreigt, stapelen zich sinds het vonnis vorig jaar alleen maar op”, aldus de campagneleider. Nu is er nog een kans om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graden Celsius, benadrukt de milieuorganisatie in haar brief aan Shell. Ook de grootste aandeelhouders hebben de brief ontvangen. Milieudefensie stelt in de brief dat Shell veel meer investeert in fossiele energie dan in duurzame en hernieuwbare energiebronnen. Plannen om de uitstoot in alle delen van het bedrijf omlaag te brengen ontbreken. De milieuorganisatie roept het bestuur op om zich te houden aan de uitspraak van de rechter. Shell is het niet eens met Milieudefensie. Het energieconcern stelt in een reactie dat het huidige beleid er wel degelijk voor zorgt dat het bedrijf tijdig voldoet aan de eisen van de rechter. “We nemen wereldwijd belangrijke maatregelen om de uitstoot terug te dringen en leidend te zijn in de energietransitie”, aldus het bedrijf. (bron: NU)

Een rechtbank heeft weer een cruciaal onderdeel van het landelijk stikstofbeleid afgeschoten. De snelheidsverlaging naar 100 kilometer per uur, die stikstofruimte moest creëren voor woningbouwprojecten, mocht daarvoor niet worden gebruikt. De bouw van tienduizenden woningen staat nu op losse schroeven. Een van de belangrijkste pijlers van het landelijk stikstofbeleid is hiermee gesneuveld. De rechtbank deed 22 april 2022 uitspraak in een procedure die inwoners van Egmond aan den Hoef aanspanden tegen de provincie Noord-Holland. De provincie heeft op basis van de landelijke snelheidsverlaging een natuurvergunning afgegeven voor de bouw van 163 woningen aan de duinrand, vlakbij het Natura 2000-gebied Noord-Hollands Duinreservaat. De omwonenden, die geen nieuwe woonwijk voor de deur willen, grijpen de Europese natuurbeschermingsregels aan om het bouwproject tegen te houden. Het vonnis is de zoveelste juridische kaakslag die de overheid moet incasseren bij de pogingen de stikstofcrisis op te lossen. In feite stelt de rechtbank met terugwerkende kracht alsnog een landelijke bouwstop in. Het vorige kabinet besloot onder grote druk de maximumsnelheid op snelwegen overdag te verlagen van 120/130 naar 100 kilometer per uur. Deze maatregel moest voorkomen dat de woning- en wegenbouw volledig stil zou komen te liggen na het stikstofarrest van de Raad van State in mei 2019. In dat arrest bepaalt de hoogste bestuursrechter dat bouwprojecten die extra stikstofneerslag op beschermde natuurgebieden veroorzaken, alléén kunnen doorgaan als de overheid voorkomt dat de natuur erdoor beschadigd wordt. Dit betekent dat de overheid ervoor moet zorgen dat de extra stikstofdepositie gecompenseerd wordt door andere maatregelen die de stikstofuitstoot op datzelfde natuurgebied juist verlagen. De landelijke snelheidsverlaging moest voldoende stikstofruimte scheppen voor de bouw van tienduizenden woningen en een aantal snelwegverbredingen. De stikstofbesparing die de maatregel oplevert, is in maart 2020 in een landelijke ‘stikstofbank’ opgenomen. Provincies die bouwvergunningen willen afgeven kunnen de benodigde ruimte in dat stikstofregistratiesysteem reserveren. In de afgelopen twee jaar hebben de twaalf provincies voor 134 bouwprojecten een beroep gedaan op de stikstofruimte in de stikstofbank. Op basis van de snelheidsverlaging zijn sindsdien natuurvergunningen afgegeven voor de bouw van 33.321 woningen, zegt een woordvoerder van het provinciaal samenwerkingsverband IPO. Maar de snelheidsverlaging voldoet zélf niet aan de Europese natuurbeschermingsrichtlijn, concludeert de Haarlemse rechtbank in zijn vonnis. Uit twee onderzoeksrapporten die het ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij liet opstellen blijkt dat de stikstofneerslag op 5 natuurgebieden juist toeneemt door de snelheidsverlaging. De maatregel leidt lokaal namelijk tot een verandering van de verkeersstromen. Als automobilisten op de snelweg niet harder mogen dan 100 km per uur, kiezen ze vaker voor een provinciale weg. Die N-wegen lopen dichter langs natuurgebieden, waardoor onder andere op de Veluwe en een aantal natuurgebieden in Oost-Limburg de stikstofdepositie toeneemt. De overheid had voor deze vijf natuurgebieden aanvullende maatregelen moeten nemen om deze extra stikstofuitstoot te compenseren, stelt de Haarlemse rechtbank. Dat heeft de overheid nagelaten. Daarom is de snelheidsverlaging als landelijke maatregel in strijd met de Europese regelgeving en mag de daarmee vrijgespeelde stikstofruimte niet ingezet worden voor vergunningverlening. De provincie Noord-Holland overweegt in beroep te gaan tegen het vonnis. Een woordvoerder van het ministerie van LNV stelt dat ambtenaren de gevolgen van deze uitspraak nog niet kunnen overzien. Volgens hem kunnen bouwvergunningen die inmiddels onherroepelijk zijn omdat de wettelijke bezwaartermijnen zijn verstreken, op basis van dit vonnis niet meer aangevochten worden. Milieurecht-expert Valentijn Wösten spreekt dit tegen. Als een bouwproject natuurschade veroorzaakt, en die schade op geen andere manier voorkomen kan worden dan door het bouwproject af te blazen, kan de provincie volgens hem wel degelijk gedwongen worden een onherroepelijke vergunning alsnog in te trekken. Minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) heeft haar conclusies al getrokken. Ze heeft – zo schrijft ze op 1 april in een Kamerbrief – de opbrengst van de snelheidsverlaging recentelijk uit de stikstofbank verwijderd, omdat die niet aan de ‘juridische voorwaarden’ voldoet. De stikstofbank is nu leeg. Provincies die willen bouwen kunnen er geen gebruik meer van maken en zullen zelf veehouders moeten uitkopen of andere stikstofmitigerende maatregelen moeten treffen. (bron: VK) Vreemde reacties: Ambtenaren van het ministerie van Landbouw, Natuur en Visserij bestuderen het vonnis nog, maar de minister van Natuur en Stikstof heeft 3 weken eerder al aan de Kamer laten weten dat zij het systeem van de ‘stikstofbank’ al heeft beëindigd en dat de bank nu leeg is.

Hebben we over een jaar of 5 nog wel voldoende drinkwater? Daarover zijn grote zorgen. Terecht volgens hoogleraar Luuk Rietveld. Hij ziet mogelijkheden in het aanboren van nieuwe bronnen: “Van iedere bron kan drinkwater gemaakt worden.” Drinkwaterbedrijf Vitens, dat water levert voor een kleine 6 miljoen mensen in Overijssel, Gelderland, Utrecht, Friesland en Flevoland, noemt het tekort een acuut en urgent probleem. Vitens wil dat betrokken overheden zogeheten vergunningstrajecten voor drinkwaterwinning gaan versnellen. Bedrijven hebben namelijk meer water nodig, maar Vitens moet nu soms nee verkopen omdat het drinkwater steeds schaarser wordt. Daardoor kunnen de bedrijven zich nu niet uitbreiden of vestigen. Dat speelt vooral in Twente. Volgens Hoogleraar drinkwater aan de TU Delft, Luuk Rietveld komt de stijgende vraag naar drinkwater doordat er meer mensen en meer huizen zijn. Tegelijkertijd zijn die mensen meer water gaan verbruiken. “Niet alleen om te drinken, maar ook voor landbouw en industrie.” En comfort speelt ook nog een rol. “Mensen willen een zwembadje in de tuin.” Vitens haalt nu drinkwater uit ons grondwater. Dat water zou ook gewonnen kunnen worden uit oppervlaktewater, zoals rivieren of kanalen, maar dat water zou volgens het drinkwaterbedrijf te vervuild zijn. Daarom zoeken zij de oplossing voor het tekort bij vergunningen. Toch vindt Rietveld dat winnen uit oppervlaktewater serieus overwogen moet worden. “We moeten nieuwe leidingen en zuiveringen bouwen, bronnen aanboren. Daar zijn we 5 tot 10 jaar mee bezig. Als we nu geen actie ondernemen, dan hebben we zometeen een probleem.” Het huishoudelijke water is 20% van de totale waterbehoefte. “Grondwaterbronnen zijn de beste bronnen”, geeft ook Rietveld toe. “Maar andere gebruikers, zoals de landbouw, hebben die kwaliteit niet per se nodig.” “Dat landbouw en drinkwater elkaars concurrent zijn, moeten en kunnen we voorkomen”, vertelt Rietveld. “Van iedere bron kan drinkwater gemaakt worden. Dat gaat alleen wel flink duurder worden. Per dag geven we per persoon per dag 18 cent aan water uit, waar alles in zit: drinken, de wc doortrekken, douchen, wassen. Dat wordt dan 20 of 25 cent.” (bron: EenVandaag) De vraag is dan wie de kosten gaan betalen van schoon water, als de huishoudens maar 20% daarvan gebruiken.

De hoogste woontoren van Amstelveen die vorig jaar werd vorig opgeleverd, Bankrasstaete met 88 luxe huurwoningen met een huurprijs van tussen de €1.925 en €3.250 per maand, excl servicekosten, waaronder energiegebruik, blijkt tot ongenoegen van het College van B en W nog voor circa de helft leeg te staan. In een brief aan Rijsterborgh Vastgoed melden burgemeester en wethouders dat het gezien de grote krapte op de woningmarkt ‘onwenselijk’ is dat er appartementen langdurig leegstaan. Op 8 maart was, zo blijkt uit navraag door de gemeente, ongeveer de helft van de appartementen in de woontoren nog niet verhuurd, zo blijkt uit de brief. Het College van B en W wilde in gesprek over die leegstand, maar de eigenaar gaf daarop aan daar pas over vier weken tijd voor te hebben. Daarop lijkt de gemeente de druk te hebben opgevoerd. De SP zwengelde de vermeende leegstand in onder andere de Bankrastoren recent nog aan. Volgens de gemeente worden de appartementen namelijk sinds 1 november vorig jaar aangeboden en nadert het moment dat de woningen een half jaar leeg staan. ‘Op basis van de Leegstandverordening artikel 3 ‘meldingsplicht’ bent u verplicht leegstand vanaf 6 maanden te melden aan het college. Na uw melding nodigen wij u uit voor een leegstandoverleg,’ zo meldt de gemeente in een gepubliceerde brief. Het overleg met Rijsterborgh heeft volgens de gemeente tot doel om te onderzoeken wat er nodig is om de appartementen bewoond te krijgen. Het is geen geheim dat de huurprijzen voor de meeste appartementen in de 70 meter hoge woontoren zich in het dure huursegment bevinden. De gemeente wijst er in de brief ook op dat indien wordt verzuimd melding te maken van leegstand, dat dat kan leiden tot een boete van € 5.000,-. De gemeente zegt te hopen dat het niet zover komt en geeft aan dat de wethouders Ruimtelijke Ordening en Wonen alsnog openstaan om alsnog eerder in gesprek te gaan. Uit de brief blijkt ook dat de vastgoedorganisatie één Oekraïens gezin opvangt, hetgeen de gemeente op prijs stelt. De woningnood is groot. Daarom zouden wij graag zien dat op korte termijn meer van de leegstaande appartementen bewoond raken. Bijvoorbeeld door deze beschikbaar te stellen voor Oekraïense vluchtelingen of qua huurprijs bereikbaar te maken voor andere groepen urgente woningzoekenden,’ aldus het College van B en W. Rijsterborgh Vastgoed geeft, gevraagd naar een reactie, momenteel geen commentaar op de kwestie; de persoon die er over gaat is over anderhalve week (4 mei) weer bereikbaar. (bron: Amstelveen Z)

De Europese Unie gaat het makkelijker maken voor mensen van buiten de EU om hier te komen werken, staat in een nieuws werkgelegenheidsplan dat de Europese Commissie vandaag heeft gepresenteerd. Daarin wordt voorgesteld om mensen uit landen als Marokko, Egypte en Tunesië voortaan makkelijker een werkvergunning in de EU te geven. Het initiatief moet eind dit jaar van start gaan.

De Commissie hoopt hiermee drie vliegen in één klap te slaan: de overspannen Europese arbeidsmarkt ontlasten, arbeidsmigranten beter beschermen en het vastgelopen migratiedebat in de EU vlottrekken. Zo is er momenteel een hoge drempel voor bedrijven om vacatures te vervullen met mensen van buiten de EU. Eerst moet een bedrijf aantonen dat niet alleen in eigen land, maar zelfs in de hele EU geen geschikte kandidaat te vinden is. Daarna volgt een complexe procedure. (bron: NOS)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 24-04-22 1,390; maandag 1.896; woensdag 1.248 en donderdag 1.679.

Eyeliners

Als het tegenzit, volgt in het najaar weer een nieuwe lockdown

Opwarming van de aarde zal volgende drie eeuwen leiden tot meest catastrofale uitsterving van zeeleven in 250 miljoen jaar

Nederland is volgens experts niet goed voorbereid op coronagolf in het najaar

3 Europese banken vallen om door sancties tegen Rusland

Chinese processor is 1 miljoen keer sneller dan het beste spul van Google: hoe we de race voor kwantumcomputers hopeloos verliezen

Zelenski wil geen praatjes, alleen zwaar wapentuig
3026 mensen hebben op de dag voor Koningsdag een koninklijke onderscheiding gekregen voor hun inzet voor de samenleving.

Verstrekkend stikstofvonnis zet bouwvergunningen voor meer dan 30.000 woningen op losse schroeven

Chinese aandelen, grondstoffen en de yuan in vrije val

Crypto: Hebzucht leidt tot het Wilde Westen

Sancties werken maar voor 30%

China’s aandelenmarkten en grondstoffenmarkten kleurden maandag bloedrood.

Hou op met somberen: vertrouw op het walhalla!

Kabinet Rutte IV houdt rekening met een verdere koopkrachtdaling in

Tekort aan drinkwater dreigt: ‘Als we nu geen actie ondernemen, hebben we zometeen een probleem’

Leegstand van 50% in nieuwe hoogste woontoren van Amstelveen: ‘Onwenselijk’

Meer loon anders volgen er acties

Unilever verwacht dat dit jaar wasmiddelen, shampoo, ijs en zeep duurder worden

De beurskoers van Amazon stond 29 april met 15% verlies op de tabellen. Beleggers stuurden het aandeel fors lager na de teleurstellende resultaten. De techreus moest aankondigen dat het voor het eerst sinds 2015 verlies heeft gedraaid

Heeft Brussel een kanon binnengehaald in de persoon van Ursela von der Leyen?

Frontberichten

China heeft het voortouw genomen in de ontwikkeling van kwantumcomputers door een absoluut record binnen de rekencapaciteit te vestigen. In 2019 maakte Google bekend dat het met zijn 53-qubit Sycamore-processor (een kwantumprocessor) er in geslaagd was om binnen 3,3 minuten een taak uit te voeren waarvoor een doorsnee supercomputer zeker tweeënhalve dag nodig zou hebben. Het was een opmerkelijk hoogtepunt voor de ontluikende technologie van kwantumcomputers. Nog geen drie jaar later, in oktober 2021, kondigden Chinese wetenschappers aan dat ze een kwantumcomputer klaar hadden die zeker 1 miljoen keer sneller kon zijn dan de Sycamore van Google. Er zou zelfs nog voldoende ruimte zijn voor verdere opschaling van de macht van deze processor. Dat hoogtechnologische beestje noemt de Zuchongzhi 2, een 66-qubit-kwantumprocessor die 10 miljoen keer sneller zou zijn dan de beste supercomputer ter wereld. De processor wordt ontwikkeld door Chinese onderzoekers van de Academy of Sciences Center for Excellence in Quantum Information and Quantum Physics in samenwerking met enkele Shanghainese onderzoekscentra. Zuchongzhi 2 slaagde er in oktober inderdaad in om de eerder beschreven opgave een miljoen keer sneller op te lossen dan Sycamore (Google), rapporteert Nextgov. Supercomputers worden gewoonlijk ingezet door het Amerikaanse en Chinese leger om bepaalde scenario’s te analyseren zodat het gereedschap van militairen geperfectioneerd kan worden voor elke mogelijke situatie. Ook voor het bestuderen van geografische omgevingen en gegevens over de oceanen om geheime trends te ontdekken, worden supercomputers geregeld ingezet. Sommige van die taken zouden zelfs met de meest moderne supercomputers steeds bijzonder veel tijd in beslag nemen. “Zelfs de kleinste computerdeeltjes hebben tijd nodig om tussen 1 en 0 te wisselen”, noteert Nextgov. Kwantumcomputers zouden echter de fysieke limieten van binaire computersystemen kunnen overstijgen door een superpositie van de 1- en 0-waarden te creëren. Supergeleidende kwantumcomputers maken namelijk gebruik van qubits die via een kwantummechanisch fenomeen een lineaire combinatie van de twee statussen (1 en 0) bekomen. Qubits kunnen met andere woorden zowel 1 als 0 zijn. Tegelijkertijd. Het potentieel van kwantumcomputers is enorm. Onkraakbare cryptografische problemen zouden vliegensvlug kunnen opgelost worden. Sommige experten beweren dat kwantumcomputers wel eens de zwaarbeveiligde gedecentraliseerde blockchain van bijvoorbeeld de crypto Bitcoin zouden kunnen kraken. Kunstmatige Intelligentie (KI) en machine learning (AI) zullen immense innovaties zien door deze tech, alsook de geneeskunde en scheikunde. De grootste wetenschappelijke en militaire supermachten van de wereld zetten daarom miljarden dollars in om zo snel mogelijk de beste kwantumcomputers te ontwikkelen. China is al zeker sinds 2020 de onbetwiste leider in de vooruitgang van deze technologie. De vooruitgang van de Chinezen is indrukwekkend. In 2020 werd de eerste in de ruimte gestationeerde kwantumcommunicatie tot stand gebracht door China. De Micius-satelliet bracht een ultrabeveiligde datalink tot stand tussen twee stations die meer dan 1.500 kilometer van elkaar verwijderd liggen. Vorig jaar slaagde een Chinees team van onderzoekers er met de Jiuzhang 2-processor in om op één milliseconde een taak te kunnen voltooien waar een gewone computer zo’n 30 triljoen (30.000.000.000.000.000.000) jaar voor zou nodig hebben. Die processor maakte overigens geen gebruik van supergeleidende methoden, maar van een fotonische kwantumprocessor; ofwel van een wisselwerking tussen licht en elektronen. Supercomputers die dergelijke lichttechnologie toepassen, kennen wel enkele nadelen, weet Nextgov. “Het is moeilijk om het aantal fotonen in dit soort kwantumcomputers te verhogen, vanwege hun kwetsbare toestand. Het valt nog te bezien welke methode de overhand zal krijgen”, schrijft de technologiesite. Het feit dat het westen zo hard achterloopt op China heeft alles te maken met hoe serieus Peking zijn investeringen in deze technologie neemt. China zou naar verluidt 10 miljard dollar in de sector investeren en zijn jaarlijks budget voor onderzoek naar kwantumcomputers vorig jaar met 7% hebben opgetrokken. De Amerikaanse overheid besteedde in 2018 “maar” 1,2 miljard dollar aan deze tech. Washington kwam in 2021 wel op de proppen met een plan om tussen 2022 en 2026 een slordige $29 mrd in kwantumcomputers en kunstmatige intelligentie te pompen. Dat voorstel moet wel nog door het Lagerhuis raken, waar in maart wel een soortgelijk voorstel werd goedgekeurd. De vraag is dan of het al niet te laat is om de Chinese suprematie over kwantumcomputers in te halen. Chinese onderzoekers en bedrijven zouden een pak meer kwantumtechnologie-octrooien in handen hebben dan de Amerikanen en de Europeanen. De Chinese overheid zou ook massaal versleutelde gegevens van Washington en Amerikaanse bedrijven oppotten voor wanneer ze die met kwantumcomputers kunnen ontgrendelen. Dat zou de technologiekloof op een dag onoverbrugbaar kunnen maken. 1.000 qubits tegen 2023? Voorlopig zijn we wel nog enkele jaren verwijderd van de finale doorbraak van kwantumcomputers, meent Nextgov. De huidige generatie kwantumcomputers gebruikt momenteel zo’n 50 qubits. Om geavanceerde code te ontcijferen zouden er zeker duizenden qubits nodig zijn. Maar de dag dat dit mogelijk wordt, komt wel steeds dichterbij. Het Amerikaanse techbedrijf IBM zou in november een supergeleidende kwantumcomputer met 127 qubits gemaakt hebben en dit jaar nog een van 400 qubi onthullen. Tegen 2023 verwacht IBM dat het er een van 1.000 qubits zal hebben. (bron: BusinessAM) De technische vooruitgang dendert door en welke gevolgen dat zal hebben op sociaal/maatschappelijk terrein is nog onoverzienbaar. Wat betekent dit voor de werkgelegenheid en de geo economische en militaire toekomst. Maar interessant is het wel, alleen Europa staat nog aan de zijlijn.

Een golf van paniek ging maandag 25 april 2022 door de aandelenmarkten van de wereld. De markten openden met een nieuwe reeks selloffs en menige beurs kleurde bloedrood. Maar nergens zijn de paniekverkopen zo erg als in China. Daar kregen zowel de aandelenmarkt, de nationale munteenheid (de Chinese yuan) als de markten voor grondstoffen stevige klappen te verwerken. De CSI 300 Index, de Chinese aandelenindex van de 300 grootste A-aandelen die worden verhandeld op de Shanghai Stock Exchange en de Shenzhen Stock Exchange, sloot maandag 5% lager af. Volgens Bloomberg staat de index nu op zijn laagste niveau sinds april 2020. De Hang Seng, de beurs van Hongkong, moest een verlies van 4% incasseren aan het einde van de handelsdag. In maart had de Chinese overheid nog geprobeerd om de markt omhoog te praten met de belofte van stimulusmaatregelen. Van de rally die volgde op die aankondiging blijft vandaag niets meer over. De CSI 300 Index is goed op weg om dit jaar een verlies van 20% te noteren in de laatste 12 maanden. Ondertussen zakte de koers van de Chinese yuan naar zijn laagste punt in de afgelopen 17 maanden. De People’s Bank of China moest hardhandig ingrijpen om de munt in vrije val te stabiliseren. Daarvoor verlaagde de centrale bank de reserveverplichting van banken, ofwel de hoeveelheid valuta die banken in reserve moeten hebben om hun bezit aan deviezen te ondersteunen. Tenslotte zakte de prijs van Chinese olie tijdelijk onder de 100 dollar per vat, dankzij de vrees dat de vraag naar de grondstof in het land weldra catastrofaal zou afnemen. De reden voor de panische angst op de beurs is duidelijk: de aanhoudende COVID-uitbraak in China en de rampzalige aanpak van Peking. In Shanghai hebben duizenden inwoners door een draconische lockdown amper toegang tot voedsel en medische hulp. Daardoor zullen er volgens talloze lokale bewoners meer slachtoffers door de harde lockdown vallen dan door het virus. De Chinezen beginnen steeds meer verzet te tonen tegen de vaak onmenselijke manier waarop zij in hun woonsten worden gedwongen door de overheid of routinematig testen moeten ondergaan. Vooral de plannen van de Chinese overheid om besmette kinderen van niet-besmette ouders te scheiden was voor velen de druppel. Op WeChat, de populairste social media-app van China, werd een video gedeeld waarin verontwaardigde burgers hun ervaringen over de lockdown in Shanghai deelden. Het was een ongekend publiek vertoon van weerstand tegen de Chinese overheid. WeChat poogde de video te verwijderen, maar verschillende Chinezen offerden hun aanwezigheid op het platform op om de video toch te verspreiden. Die video staat vandaag nog steeds op YouTube en werd zelfs vereeuwigd op blockchain als NFT. Maandag werden daarbovenop verschillende delen van Peking in een soort lockdown gezet, berichtte AP. Er zullen ook, net als in Shanghai, massaal testen worden uitgevoerd in Peking, kondigden de autoriteiten aan. Duizenden bewoners van de stad met meer dan 21 miljoen inwoners begonnen daarop koortsachtig voedsel en andere benodigdheden te hamsteren. “Men vreest dat de situatie in Peking zal uitgroeien tot wat er in Shanghai is gebeurd, met een aantal langdurige lockdowns die de economie zwaar zullen treffen”, zei de Hongkongse fondsmanager Kevin Li tijdens een interview met Bloomberg. Junheng Li, CEO van JL Warren Capital, waarschuwde er in een interview met Bloomberg voor dat beleggers de situatie in China niet moeten onderschatten. “Dit is het donkerste economische moment van China van de laatste decennia”, zei Li. Vervolgens wees hij er ook op dat het Zero-COVID-beleid van Peking zorgt voor een vertrouwenscrisis in het land, die gevoed wordt door gevoelens van wrok vanuit het mishandelde Shanghai. Peking blijft ondertussen volhouden dat hun beleid ontelbare levens zal redden en de economie zal blijven draaien. Maar het lijkt er steeds meer op dat enkel het omgekeerde zal bereikt worden. De groeidoelstellingen van Peking (waaronder een onrealistische aangroei van 5,5% van het bbp) lijken serieus in gevaar te komen en de globale toeleverketens zullen wellicht opnieuw onder hevige druk komen te staan. Met alle gevolgen van dien, te midden van torenhoge inflatiecijfers in het westen. (bron: BusinessAM)

In de Chinese hoofdstad Peking worden de coronaregels aangescherpt. Inwoners hebben vanaf eind volgende week een negatieve coronatest nodig voor toegang tot openbare gebouwen en het ov. China staat voor een korte vakantie vanwege de Dag van de Arbeid op 1 mei. Verwacht wordt dat veel mensen niet op reis gaan vanwege de besmettelijke omikronvariant die om zich heen grijpt. China doet alles om het virus de kop in te drukken. Ook een relatief laag aantal besmettingen wordt niet getolereerd. In 46 Chinese steden is min of meer een lockdown van kracht. In Shanghai zitten al weken miljoenen inwoners opgesloten. (bron: NOS) Dit gaat grote gevolgen hebben voor de economie in Europa.

Overwegingen

Volgens Fabio Panetta, een directielid bij de Europese Centrale Bank, vormen cryptomunten een speculatieve bubbel die een enorme financiële krater zouden achterlaten mocht de zeepbel barsten. Hij trekt de parallel met de subprime woonkredieten, die geleid hebben tot de financiële crisis van 2008-2009. “Een Ponzi-schema”, “een val”, “een illusie”. In een toespraak aan Columbia University in New York haalde ECB-directielid Fabio Panetta meermaals uit naar de wereld van bitcoin, ether en andere cryptomunten. De speech van de Italiaanse econoom geeft inzicht in hoe Frankfurt naar de cryptomarkt kijkt. “Crypto-evangelisten beloven de hemel op aarde en gebruiken een illusoir verhaal van almaar stijgende prijzen van crypto-activa om de instroom en dus het momentum dat de crypto-zeepbel voedt, op gang te houden. Maar schijn bedriegt. Satoshi Nakamoto’s droom om betrouwbaar geld te creëren blijft slechts een droom”, zo verwijst Panetta naar het manifest van de stichter of stichters achter Bitcoin. “Crypto-activa zorgen voor instabiliteit en onzekerheid – precies het tegenovergestelde van wat ze beloofden. Ze creëren een nieuw Wilde Westen”, zegt Panetta. Cryptomunten doen hem denken aan wildcat money, het geld dat zogeheten Amerikaanse wildcat-banken in de tweede helft van de 19de eeuw uitgaven. Terwijl crypto-believers nieuwe recordkoersen verwachten, waarschuwt Panetta, overduidelijk een non-believer, voor een crash. Net als onder meer Nobelprijswinnaar Economie Paul Krugman trekt de Italiaan de parallel met de financiële crisis van 2008-2009. Aan de basis van die crisis lagen Amerikaanse woonkredieten met hoge wanbetalingsrisico’s, de zogeheten subprime kredieten, die in allerhande financiële producten gebundeld en herverpakt werden, waardoor de risico’s van die rommelkredieten overal ter wereld belandden. De cryptomarkt is nu zelfs groter dan de toenmalige markt voor subprime-hypotheken toen die – met een waarde van $1.300 mrd – de wereldwijde financiële crisis veroorzaakte”, vergelijkt Panetta. “En het vertoont een opvallend vergelijkbare dynamiek. Bij gebrek aan adequate controles drijven crypto-activa speculatie aan, door snelle en hoge rendementen te beloven en mazen in de regelgeving uit te buiten, waardoor beleggers geen bescherming genieten. En nog: “Net als in een Ponzi-schema kan een dergelijke dynamiek alleen blijven bestaan zolang een groeiend aantal beleggers gelooft dat de prijzen zullen blijven stijgen. Totdat het enthousiasme verdwijnt en de zeepbel barst.” “We mogen niet dezelfde fouten maken door te wachten tot de zeepbel barst, en dan pas beseffen hoe doordringend cryptorisico’s in het financiële systeem zijn geworden. En hoewel sommigen misschien hopen slimmer te zijn en op tijd uit te stappen, zullen velen in de val zitten.” Voor Panetta zijn dat allemaal redenen om vaart te zetten achter bijkomende wereldwijde regelgeving voor crypto en de uitbouw van een digitale euro die uitgegeven zou worden door ECB, als alternatief. (bron: BusinessAM) Alhoewel centrale bankiers stellen dat de digitale valuta, zoals de ECB de digitale euro, zullen die in de praktijk geen concurrent worden van de bitcoin en andere cryptomunten. De eisen waaraan de conventionele munten moeten doen zijn op cryptomunten niet van toepassing. Behalve in El Salvator dan, maar naast de Amerikaanse dollar. Centrale bankiers denken dat ze hun eigen munten, door ze een digitale vorm te geven, ook de aantrekkelijk te geven voor believers. Er zijn nog zoveel onduidelijkheden hoe de digitale euro in het financiële systeem gaat functioneren en voor welke doelgroepen die beschikbaar komt dat het de vraag is of het ooit een succes gaat worden. Geld moet in mijn optiek waarde vertegenwoordigen, in welke vorm dan ook, b.v. een stabiele koopkracht, maar slaagt zelfs de ECB niet in. Laat staan dat ze erin gaan slagen een veel complexer product als een digitale munt in de markt te zetten en daarmee het vertrouwen krijgen van beleggers, spaarders, banken en andere marktpartijen. Ponzi heeft gelijk als hij stelt dat veel cryptomunten geen waarde vertegenwoordigen, maar hij zegt niet dat effecten ook geen reële waarde vertegenwoordigen gebaseerd op een koers/winst verhouding gerelateerd aan het renteniveau. De kans dat de luchtbellen in de aandelen en obligaties gaan leeglopen is net zo groot als de cryptoproducten in een crash terechtkomen. Elders in dit blog geven ‘deskundigen’ hierover hun mening.

De columnist Jos Heymans schrijft wekelijks op RTL Nieuws. Dit keer over: inleven in de gevoelens van een ander kan Kaag niet. De excuses van Sigrid Kaag zullen best gemeend zijn, dat zei ze in ieder geval zelf, maar dat kon je niet van haar gezicht lezen. Met een koele blik vanachter haar brillenglazen en een stem die daar ook niet bij helpt, betuigde de leider van D66 spijt voor haar rol in de #MeToo-affaire: ze was te afstandelijk geweest, had het slachtoffer van Frans van Drimmelen in de steek gelaten en dat speet haar ten diepste. Ze zei het op een toon waarmee ze ook de bakker aanspreekt als ze croissants bestelt. Zonder gevoel. Ten diepste spijt betuigen gaat volgens Kaag verder dan excuses aanbieden. Wat weer niet aardig was voor partijvoorzitter Victor Everhardt, die even daarvoor namens het bestuur die excuses had aangeboden. Kaag was tijdens de bizarre persconferentie van 21 dezer wel vaker niet erg aardig. Ze raakte geïrriteerd toen haar werd gezegd dat ze een fout had gemaakt (“Dan wil ik graag iedereen spreken die nooit fouten maakt in zijn leven”). En ze verweet de journalisten meer aandacht te besteden aan de ophef dan aan de kwestie zelf.

‘Om actief op te treden, moet je je kunnen inleven in de gevoelens van die ander. Dat heet empathie en daar is Kaag niet echt mee gezegend.’ Misschien had Kaag zelf wat meer oog voor de kwestie moeten hebben. Dan had ze het slachtoffer niet met een kluitje in het riet gestuurd toen die om haar hulp vroeg, dan was ze zelf naar het bestuur gestapt om inzage te eisen in het vertrouwelijk deel van het rapport. Je bent partijleider of niet. Je bent de baas van de politieke vereniging waar een veilige omgeving met de mond wordt beleden, maar tot dusver niet hoog in het vaandel staat. Om actief op te treden, om je eigen woorden waar te maken dat vrouwen voor elkaar moeten opkomen, moet je je kunnen inleven in de gevoelens van die ander. De D66-leider die zegt te hechten aan moreel leiderschap, stelt hoge eisen. Ze hekelt politici, Mark Rutte voorop, die tekortschieten in medemenselijkheid, betrouwbaarheid, openheid en effectief bestuur. Ze legt de lat hoog. Voor iedereen. Maar ze vergeet zichzelf. Als de Volkskrant het vertrouwelijke deel van het onderzoek niet boven tafel had gekregen, dan hadden we er nu nog altijd niet van geweten. Dan was het rapport in een stoffige la blijven liggen en was Van Drimmelen nog altijd een partijprominent. Dan had Kaag tot op de dag van vandaag haar bewering volgehouden dat in D66 geen sprake is van een structureel onveilige omgeving. “Zo ken ik onze partij ook niet”, zei ze in februari vorig jaar. Niet toevallig drie weken voor de verkiezingen.

‘Aan aftreden wordt al helemaal niet gedacht, niet door het bestuur en niet door Kaag.’ Kaag en D66 zijn door de mand gevallen, betrapt door attente journalisten. Geef dat dan ruiterlijk toe en herstel je fouten. Dat is nu niet gebeurd. Bestuur en leider kwamen niet verder dan excuses en spijt en een oproep aan slachtoffers zich te melden. Maar die zullen zich wel 2 keer bedenken. De kans dat ze het bos in worden gestuurd is niet denkbeeldig. Toen Floor Bremer van RTL Nieuws vroeg of Kaag een vertrek als politiek leider had overwogen, was het antwoord ‘nee’ al gegeven voordat Bremer het vraagteken had kunnen uitspreken. De initiatiefnemers van de extra partijbijeenkomst, half mei, zijn niet tevreden. Veel vragen zijn tijdens de persconferentie onbeantwoord gebleven. De meer dan 800 ondertekenaars van de open brief zullen daar geen genoegen mee nemen. Maar het scenario ligt al klaar. Het bestuur kan volgende maand onder druk van de leden alsnog aftreden, er moet immers iemand geofferd worden. Dat moet dan voldoende genoegdoening zijn en dan kan Kaag buiten schot blijven. Want een politiek leider stuur je niet zo snel weg, zeker niet als er nog geen gedroomde opvolger is. (bron: RTL) Helder, transparant verhaal waar ik niet aan toe te voegen heb.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 29 apr 2022, week 17: AEX 710,98; Bel 20 4.106,37; CAC40 6.533,77; DAX 14.097,88; FTSE 100 7.44,55; SMI 12.128,76; RTS (Rusland) 1.081,52; SXXP (Stoxx Europe) 450,39; DJIA 32.977,21; NY-Nasdaq 100 12.854,80; Nikkei 2847,90; Hang Seng 21.095,18; All Ords 7.724,80; SSEC 3.047,06; €/$1.0542; BTC/USD (Bitcoin) $38.522,50; troy ounce goud $1.896,70, dat is €57.803,24 per kilo; 3 maands Euribor -0,429%; 1 weeks -0,566%; 1 mnds -0,538%; 10 jaar Japan 0,214%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,823%; 10 jaar Duitse Staat 0,895%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,177%; 10 jaar Franse Staat 1,412%; 10 jaar Belgische Staat 1,459%; 10 jaar VK 1,87%; 10 jaar Spanje 1,915%; Italië 2.732%; 10 jaar VS 2,8774%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,00

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen sloten licht lager, maar noteerden deze week 688,02 laag en 718,00 hoog. De kapitaalmarktrentes onveranderd tot licht hoger. De euro daalde naar 1,0542 t/o de dollar, na een dieptepunt deze week van 1,0471 en een hoogtepunt van 1,2267 in de laatste 12 maanden. Goud daalde fors onder de $1900. De bitcoin daalde verder. Het aantal dagelijkse corona-besmettingen is gedaald ruim onder de 2000. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,906%; Japan 0,9663%; Duitsland 1.016%; Nederland 1,186%; Frankrijk 1,84%; VK 1,991%; Spanje 2,423%; Canada 2,79%; VS 2,9343% en Italië 3,186%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 30-04-2022/630 China zit in het donkerste economische moment van de laatste tientallen jaren; Rusland verwacht 3e wereldoorlog. Eindelijk geeft de ECB toe dat ze fout zat

UPDATE 23-04-2022/629 Vredesengel van het politieke toneel, oorlog terug

Angela Merkel (CDU) is 15 jaar Bondskanselier geweest (2005/2021) en de meest prominente Europese leider, aan wie iedereen gehoorzaamde, ook Poetin. Een oorlogsdreiging is er al die tijd niet geweest. Zelfs sloten zij en Poetin een deal voor de afname van Russisch aardgas via een pijplijn door de Oostzee, de Nord Stream 2. Het eerste waarmee haar opvolger, Olaf Scholz (SPD), zich profileerde was een streep door die deal te halen. 2 maanden later viel Rusland Oekraïne binnen en was de oorlog een feit. Niemand was daar op voorbereid. De vraag is of Europa erin slaagt het militaire geweld niet te laten overslaan naar lidstaten van de Europese Unie.

Algemeen

Er doet zich een nieuw fenomeen voor: krimp in inflatie. In supermarkten stijgen, op het eerste oog, de prijzen niet zo snel als aan de inflatiecijfers zouden kunnen verwachten. Dat is mijn schijn, want die prijsstijgingen zijn er wel degelijk n.l. aan de hand van minder inhoud voor dezelfde prijs. Voorbeeld: neem een pot, doos of fles met een bepaalde inhoud tegen een bepaalde prijs. Let nu op in de supermarkten als de prijs nog steeds hetzelfde is, zit er dan nog wel dezelfde inhoud in als voorheen. Bij meerdere producten is dat niet het geval: soms 5% minder soms ook 10%.

Het lot van het Antwerpse vermogensbeheerder Merit Capital met een belegd vermogen van €1,25 mrd van 3500 klanten vecht een doodsstrijd uit bij de Belgische Raad van State. De Nationale Bank van België heeft de vergunning van het beurshuis ingetrokken. De vermogensbeheerder vecht door om een verkoop mogelijk te maken.

Oekraïne conflict

De Oekraïense president Zelensky zegt dat Rusland een vals referendum over onafhankelijkheid wil organiseren in de deels bezette gebieden in en rond de steden Cherson en Zaporizja. Russische militairen zouden inwoners om hun paspoort vragen, maar Zelensky roept ze op geen persoonsgegevens aan Russen te geven. “Ze doen dat niet om jullie te helpen. Ze willen een referendum over jullie grondgebied vervalsen”,zegt hij. In 2014 hield Rusland een referendum over de Krim. Een meerderheid zou toen hebben gezegd dat ze bij Rusland willen horen. Dat referendum werd veroordeeld door Oekraïne en het Westen. (bron: NOS) Natuurlijk is Zelenski daar sterk op tegen, maar de realiteit is dat er delen aan de noord en (zuid)oostzijde van het land zijn Russisch georiënteerd. Er spreken nog 4.3 miljoen inwoners Russisch als hoofdtaal, dat hoeven op voorhand geen volgens zijn van Zelenski. .

Kabinet Rutte IV

Nederland stopt einde dit jaar al volledig met de inkoop van Russisch gas en kolen, heeft minister Jetten voor Klimaat en Energie bekendgemaakt. De gasopslagen worden voor de komende winter zo veel mogelijk gevuld. Dat moet voor een groot deel gebeuren door energiebedrijven en andere firma’s. Als ze het financiële risico niet aandurven omdat gas nu heel duur is, komt het kabinet met een compensatieregeling. Ook kan Nederland meer vloeibaar gas, lng, importeren. Energiebesparingen en verduurzaming moeten ook bijdragen om de import uit Rusland te kunnen vervangen. (bron: NOS) Het aangekondigde kabinetsbeleid is nogal vaag en geeft geen inzicht in de financiële gevolgen voor de overheid en de huishoudend. Als er geforceerd gas en kolen ingekocht gaan worden stijgen de prijzen. Daarbij komt dat als de bedrijven die dit beleid moeten gaan uitvoeren de financiële risico’s niet willen nemen, de overheid dan overneemt, wil geen enkele ondernemer dat risico nemen en betaalt de belastingbetaler de prijs uiteindelijk. Je kunt als overheid naar dit soort beleid streven, naar zo stellig beweren gaat mij veel te ver. Ook onverstandig, kijk eerst eens hoeveel geld dit gaat kosten. In de media verkondigen deskundigen dat zo een beleid moet worden gevoerd in Europees verband en niet op nationaal niveau. Verder is de medewerking nodig van de markt en het is maar zeer de vraag of dat op zo korte termijn realiseerbaar is. Verder moeten opslagbedrijven in de zomer gas gaan inkopen tegen een ‘hoge’ prijs en als de prijzen komende winter gaan dalen dan gaat de overheid de verliezen gaan vergoeden. Nederland is een kleinere afnemer van Russisch gas (15%) maar Europa van 45% met als grootste afnemers Duitsland en Italië.

Na uren vergaderen heeft de coalitie donderdagnacht een basis gelegd voor het dichten van de miljardengaten in de begroting. Premier Rutte wilde na afloop nadrukkelijk niet van een akkoord spreken. De regeringspartijen willen nu eerst met de oppositie gaan praten. Het proces om tot een Voorjaarsnota te komen is daarmee volgens Rutte ‘echt anders dan andere jaren’. De leiders van de VVD, D66, ChristenUnie en het CDA willen eerst ‘het brede draagvlak in de Kamer’ zoeken voordat ze de gewijzigde begrotingsplannen presenteren. De gesprekken werden rond 02.30 uur afgerond. Als het aan de coalitiepartijen ligt wordt de koppeling van de AOW met het minimumloon hersteld. De uitgaven voor Defensie worden flink opgeschroefd. En er gaan miljarden naar compensatie van mensen die te veel spaartaks hebben betaald. Bedrijven en mensen met veel vermogen betalen de rekening: zij gaan meer belasting betalen. Zo gaan bedrijven sneller het hoge tarief voor de winstbelasting betalen, vanaf een bedrag van €200.000. En er zijn plannen om directeuren-grootaandeelhouders zwaarder aan te slaan. Eerder werd geopperd om geld vrij te maken door het mes te zetten in het Wopke Wiebesfonds, het klimaatfonds of door het begrotingstekort op te laten lopen. Maar dat is waarschijnlijk niet nodig. Verder heeft de coalitie ervoor gekozen voorlopig alleen de 60.000 spaarders te compenseren die bezwaar hadden gemaakt tegen hun aanslag. Dat scheelt miljarden euro’s. Wel bestaat het risico dat op een later moment alsnog meer mensen moeten worden gecompenseerd en opnieuw miljarden moeten worden gevonden. Verschillende keren staken de coalitiepartijen de afgelopen weken de koppen bij elkaar om te kijken hoe de ontstane gaten kunnen worden gedicht. Minister Kaag van Financiën maakte aan het begin van de voorjaarsonderhandelingen duidelijk dat ze streng wil toezien op naleving van de begrotingsregels. “Met het vinden van een oplossing voor de miljardengaten in de begroting is de coalitie geslaagd voor de eerste grote test”, zegt politiek verslaggever Roel Schreinemachers. “Maar daarmee zijn ze er nog niet. Want het kabinet heeft geen meerderheid in de Eerste Kamer en moet dus nog op zoek naar steun bij de oppositie.” Hoewel de basis voor een akkoord is gelegd, wil premier Rutte daar nadrukkelijk nog niet van spreken. “Hij houdt niet op te benadrukken dat het kabinet echt iets anders wil doen dan voorheen, en dat er dus nog ruimte is voor de oppositie om met ideeën te komen”, zegt Schreinemachers. Kaag zei vorige week al dat ze samen met premier Rutte in gesprek wil met de oppositie. Wanneer en hoe is nog niet duidelijk. Sommige oppositiepartijen vallen sowieso af. En de eisen van GroenLinks en PvdA gaan zo ver dat een deal met deze partijen niet erg waarschijnlijk wordt geacht. De hoop is vooral gevestigd op JA21, ook al zal dat ook niet makkelijk zijn. Partijleider Eerdmans zou ongetwijfeld heel tevreden zijn als er een flinke hap wordt genomen uit het klimaatfonds, maar dat zien sommige coalitiepartijen niet zitten. Of JA21 ook met andere toezeggingen tevreden kan worden gesteld is nog niet duidelijk. “We zijn in ieder geval zo ver dat we deze gesprekken voorlopig even willen stilleggen”, sprak Rutte vannacht na afloop van het overleg. “Daarmee is het proces ook anders dan andere jaren. Dan probeerden we het helemaal af te ronden. Dat doen we niet. We willen eerst op de verschillende onderwerpen met de oppositiefracties praten.” Rutte zei wel al een ‘richting’ te zien. “De sfeer is goed, maar heel bewust gezegd: hier stoppen we. Eerst overleg met anderen. We willen echt oppositiefracties ook de kans geven hier iets van te vinden.” De premier geeft aan in de tweede helft van mei meer te kunnen zeggen, nadat ‘er ook allemaal gedachtegoed is opgehaald bij andere fracties’. (bron: RTL) De informatie waarmee het kabinet (Rutte/Kaag) naar buiten is nog vaag: geen heldere uitspraken. Ambtenaren van de Belastingdienst hebben de Kamerleden gewaarschuwd dat als niet alle belastingplichtigen sedert 2017 tot en met 2024 worden gecompenseerd conform de uitspraak van de Hoge Raad dd 24 december 2021, de Belastingdienst zal worden overstroomd met bezwaarschriften en in latere fasen met beroepsschriften bij Rechtbanken. Daarmee zal het ‘normale’ werk van de fiscus jarenlang ontregeld worden. In die zin heeft het kabinet en de Kamer weinig speelruimte. Verder kan de Eerste Kamer nog veel voorstellen blokkeren. De vraag is wat oppositiefracties gaan doen als de voorstellen voor de Voorjaarsnota en de Begroting 2023 onvoldoende kwaliteit en geloofwaardigheid hebben. In die zin dat de aannames over het economische proces rekening houdt met tegenvallers. De uitspraken van de internationale georiënteerde denktanks spreken niet dezelfde taal. Veel hangt af van het verloop van de oorlog in Oekraïne en de prijsstijgingen van energie, grondstoffen en de voedingsprijzen in de supermarkten. Mindere zekerheden, grotere onzekerheden, ook als de rente gaat stijgen. Lezers van dit blog kennen mijn standpunt over de gevolgen voor de inflatie als de beleidsrente verhoogd gaat worden in piepkleine stapjes. Dat gaat niet werken. Maar de ook deze week weer verder aantrekkende kapitaalmarktrente verbetert de waarde van ons geld weer wat. Als deze ontwikkeling zich doorzet worden de pensioenen wellicht weer wat verhoogd. De vraag is dan op welk moment de banken weer wat rente gaan betalen op spaarrekeningen. Voor 10-jarige hypotheken is de rente al gestegen naar 2,38% bij de RABO, BLG 2,42%, ABNAmro 2,44%, SNS 2,5% en ING 2,74%.

Er klinkt nog steeds kritiek vanuit de achterban van D66 over het handelen van de politiek leider Sigrid Kaag. Het vertrouwen in haar is sterk aangetast. De kritiek is dat ze te lang heeft gewacht met te reageren en te veel heeft beloofd. Voor mij werd ook zij toegevoegd aan het rijtje politici die denken dat zij een een keer ‘sorry’ zeggen verder kunnen regeren. Zo langzamerh and moet het toch doordringen tot Rutte c.s. dat die tijd voorbij is. Ook politici moeten consequenties trekken van hun handelen. In de Me Too-affaire binnen D66 is het belang van het slachtoffer onder de tafel geveegd. Het partij-belang en dat van de politiek leider hadden een hogere prioriteit. Dit kan nog een heel vervelend staartje krijgen (de val van het kabinet als Kaag aftreedt).

Uit de peiling van de Hond van dit weekend blijkt dat de gebeurtenissen van de afgelopen week rond de Me Too affaire leidt tot een daling van 4 zetels van D66. De partij staat nu op 14. Dat zijn er 10 minder dan bij de Tweede Kamerverkiezingen van 2021. Een score die D66 had, voordat Kaag politiek leider werd. Als we kijken waar de 10 zetels verlies van D66 sinds TK2021 nu naar toe gaan dan zijn het 2 naar GroenLinks en 2 naar de PvdA en 1 naar PvdD, Volt en VVD. De andere 3 zijn niet exact duidbaar. De verschuivingen in de laatste 2 weken zijn: D66 -4 (14), CDA -1 (7), VVD (27), PVV (15), PvdA (12), BIJ1 (2) en BVNL (2) ieder +1. Het aantal zetels van de coalitie is gedaald naar 55.

Financieel/economische berichten

De producentenprijzen in Duitsland zijn in maart zeer hard gestegen. Dit bleek uit cijfers van Destatis, het Duitse bureau voor de statistiek. Vergeleken met een jaar eerder liepen de producentenprijzen afgelopen maand met 30,9% op. Dit was meer dan de 25,9% die over februari op jaarbasis werd gerapporteerd. Op maandbasis was er in maart sprake van een prijsstijging van 4,9%. (bron: IEX)

Het aandeel Netflix is op Wall Street is woensdag bij de opening 30% gekelderd. Het waardeverlies is omgerekend €42 mrd. Dat zet het bedrijf onder druk om veranderingen door te voeren die het de afgelopen jaren voor zich uit heeft geschoven. De koersdaling is het gevolg van de daling van het aantal abonnees, voor het eerst sinds 2011. Er wordt rekening gehouden met een verdere afname. Gedacht wordt aan het aanpakken van het delen van wachtwoorden, zodat mensen hun abonnement niet meer kunnen delen. Ook wordt gekeken naar het invoeren van een goedkoper abonnement met reclame. (bron: NOS)

Consumenten zijn pessimistischer dan ooit over de economie. Ze zijn somber over de economische situatie het komende jaar en vinden het een slechte tijd om grote aankopen te doen. Dat zegt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dat sinds 1986 maandelijks het consumentenvertrouwen meet. Het vertrouwen daalt sinds september, toen de inflatie verder begon op te lopen. Sinds de oorlog in Oekraïne stijgt de inflatie nog harder en tegelijkertijd daalt het vertrouwen van consumenten. Het cijfer dat het vertrouwen aangeeft, staat nu op -48 tegenover -39 een maand eerder. Dat geeft aan dat er veel meer mensen somber zijn over de economie dan dat er mensen zijn die optimistisch zijn. Het vertrouwen is aanzienlijk lager dan tijdens de lockdowns in de coronacrisis. Vooralsnog geven consumenten juist meer uit dan een jaar geleden. In februari werd 14% meer uitgegeven dan in 2021. In die groei zit ook nog een corona-effect. In diezelfde maand een jaar geleden golden er coronamaatregelen waardoor bijvoorbeeld restaurants en cafés gesloten moesten blijven. In vergelijking met 2 jaar eerder gaven consumenten 0,4% meer uit. Met de werkgelegenheid gaat het nog altijd bijzonder goed. De afgelopen maanden waren steeds minder mensen werkloos. Het werkloosheidspercentage kwam in maart uit op 3,3% en dat is ver onder het gemiddelde van de afgelopen decennia. (bron: NOS) De ontwikkeling van fors minder consumentenvertrouwen, blijvende hoge inflatie en een krappe arbeidsmarkt, wijst naar een stagflatie.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Duitsland wil toch met Nederland gas uit de zee boven de Wadden halen. Dat hebben de autoriteiten van de deelstaat Nedersaksen bekendgemaakt. Het eerste gas zou eind 2024 gewonnen moeten zijn. Tot nu toe was Duitsland tegen boren bij de Wadden, maar vanwege de dreigende gastekorten zijn ze overstag gegaan. Het gaat om een gasveld van zo’n 60 miljard kubieke meter. Het is laagcalorisch gas dat geschikt is voor huishoudens. De burgemeesters van de Nederlandse en Duitse Waddeneilanden vrezen schade voor de natuur. Ze vinden het nergens voor nodig om nieuwe gasvelden aan te boren nu we van het gas af moeten. (bron: NOS)

De overheid moet snel een groot fonds optuigen waarmee ze burgers van problematische schulden kan verlossen. Daarbij moet de staat het risico lopen dat niet al het geld terugkomt. De Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) pleit voor een ‘nationale saneringsopgave’. Nu al zijn er ruim 600.000 huishoudens met problematische schulden. Kern van het plan is dat gemeenten de schuldeisers afkopen, het restant van de schulden overnemen en met inwoners een betalingsregeling afspreken. Binnen drie jaar moeten zij schuldenvrij zijn. Als zij dat geld toch niet terug kunnen betalen, dan moet de staat daarvoor garant staan via een fonds. (bron: AD)

In een jaar tijd zijn de huurprijzen in de vrije sector met gemiddeld 6,7% gestegen, meldt woningplatform Pararius. Het gaat daarbij om de prijs per vierkante meter voor nieuwe huurders van een woning. Gemiddeld betaalden zij in het eerste kwartaal van dit jaar €17,18 per vierkante meter. Pararius verdeelt de markt onder in drie oplevervormen: gemeubileerd, gestoffeerd (vloerbedekking en gordijnen) en kaal. Gestoffeerde woningen stegen het meest in prijs: 9,1% (€16,69 per m2). Gemeubileerde woningen werden 6,1% duurder (€19,82) en kale woningen 5,4% (€14,3). (bron: NOS)

De Nederlandse inflatie, of de mate waarin het leven duurder wordt, is de op drie na hoogste in de hele Europese Unie, blijkt uit cijfers van het Europese statistiekbureau Eurostat. Alleen in Tsjechië, Estland en Litouwen gingen de prijzen in maart nog forser omhoog dan bij ons. In de hele EU gingen de prijzen in maart 7,8% omhoog. Volgens de cijfers van Eurostat bedroeg de inflatie in Nederland vorige maand 11,9% (HICP). Dat is fors hoger dan de inflatiecijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) twee weken geleden: 9,7% (CPI) bekendmaakte omdat de Europese cijfers op een andere manier berekend worden. Volgens de Europese rekenmethode komt Nederland uit op de vierde plaats van de 27 landen in de EU. Dat is fors hoger dan in februari, toen Nederland nog op de elfde plaats stond. Litouwen had met 15,6% de hoogste inflatie in maart. In Malta gingen de prijzen met 4,5% het minst hard omhoog. Volgens Eurostat zijn de gestegen energieprijzen de belangrijkste boosdoener van de hoge inflatie, wat het CBS eerder ook al zei. Het CBS rekent elektriciteit, gas en stadsverwarming onder energie en ziet dat die drie samen in maart 157% duurder waren dan een jaar geleden. In februari was dat nog 77%. Ook de brandstofprijzen gingen met 36,5% fors de hoogte in. Benzine kostte in maart gemiddeld 2,29 en voor diesel moest 2,12 betaald worden. Het kabinet heeft ter compensatie van de hoge inflatie de accijnzen op brandstof begin deze maand verlaagd met 17 cent per liter benzine en 11 cent per liter diesel. Die maatregel geldt zeker tot het einde van dit jaar. Ook krijgen mensen met een laag inkomen in april 600 meer compensatie voor hun energierekening. (bron: NU)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op maandag 18-04-22: 2.505; maandag dinsdag 3.518; woensdag 3.008; donderdag 2.628.

Eyeliners

Frankrijk heeft al zijn monetaire goud van het buitenland naar Parijs gebracht

Kaag laadt de verdenking op zich dat het belang van D66 zwaarder weegt dan dat van de slachtoffers

IMF: oorlog Oekraïne vertraagt economische groei, inflatie langer hoog

Bedrijven in de greep van geopolitieke spanningen: stagflatie dreigt

Hyperinflatie-depressie: koop goud, zilver en bitcoin

Komende jaren geen 130 km meer op de snelwegen

Hypotheekrente blijft stijgen

Zelenski blijft vragen om wapens: het is een morele plicht voor ieder land, vindt hij

Zelenski is klaar om binnenkort kandidaat EU-lid te worden

Import eurozone harder gestegen dan export

Veel beleggers gaan spaartaks niet terugvragen, vooral jongeren niet

Een Wile E. Coyote-moment komt eraan: de grootste zeepbel ooit spat uiteen

Extreem laag vertrouwen in economie

IMF: centrale banken moeten harder op de rem trappen: de rente moet versneld omhoog

Volle azc’s en de komst van vele Oekraïners zorgen voor problemen in de asielopvang, die nog worden vergroot door de woningmarkt

De premie van de zorgverzekering stijgt in 2023 met € 180 per verzekerde

Frontberichten

Volgens de 75-jarige Amerikaanse belegger en auteur Robert Kiyosaki staat de wereldeconomie op het punt een “Wile E. Coyote”-moment te beleven. De oorlog in Oekraïne, de verzwakte toeleverketen van de globale economie en de uit de hand gelopen inflatiecijfers leveren de markten kopzorgen op. Beleggers zoeken koortsachtig naar een manier om te schuilen voor de impact van stijgende energie-, voedsel- en productiekosten. Robert Kiyosaki, bekend van het personal finance-boek ‘Rich Dad, Poor Dad’ trok op 16 april via een tweet serieus aan de alarmbel om medebeleggers wakker te schudden. Kiyosaki waarschuwde dat zogenoemde “hyperinflatie” een enorme economische depressie kan teweegbrengen. Als schuldige wijst hij de geld drukkende FED, de Amerikaanse regering en Wall Street aan. “Er komt een Wile E. Coyote-moment aan. Het barsten van de grootste zeepbel ooit breekt aan. Pensioenen van de babyboomers zullen gestolen worden. $10.000 mrd aan uitgegeven nepgeld komt ten einde. De overheid, Wall Street en de Federal Reserve zijn dieven. De hyperinflatie-depressie is hier. Koop goud, zilver en bitcoin voordat de coyote wakker wordt. Hou je goed”, tweet de auteur cynisch. Kiyosaki maakt hier een vergelijking tussen participanten van de huidige economische zeepbel en de tekenfilmfiguur Wile. E. Coyoto, die vaak voorbij de rand van een klif spurt, naar beneden kijkt, opeens beseft dat hij op ijle lucht staat en vervolgens naar de afgrond stort. De Amerikaanse belegger waarschuwt al een tijdje voor een “crash en depressie” die zou uitgelokt worden door torenhoge inflatiecijfers. Kiyosaki voorspelde specifiek dat een ongecontroleerde inflatie zou leiden tot een zeepbel op de aandelenmarkt, ten gevolge van het feit dat de FED geld zou blijven drukken en in de economie pompen. Het lijkt erop dat, zeker sinds de aanvang van de pandemie, Kiyosaki’s voorspelling steeds realistischer wordt. “Wanneer mensen zich realiseren hoe slecht het gaat, kunnen deze activa stijgen in waarde” Het is niet de eerste keer dat grote investeerders aanraden om te investeren in grondstoffen zoals goud en zilver en cryptomunten zoals Bitcoin om te schuilen voor de inflatie. Gerald Celente, directeur van Trends Research Institute, liet door Finbold optekenen wat de beste activa zouden zijn om de stijgende inflatie te counteren. “Goud, zilver en Bitcoin gaan omlaag als de rente omhoog getrokken wordt. De economie gaat ook omlaag, dus kunnen die activa tijdelijk aan waarde verliezen, maar opeens een prijsexplosie zien wanneer mensen zich realiseren hoe slecht het gaat”, licht Celente toe. Tenslotte is het nog interessant om op te merken dat Kiyosaki voorspelt dat de inflatiecijfers ervoor kunnen zorgen dat zeker 50% van de Amerikaanse bevolking financieel van de kaart geveegd kunnen worden door een dergelijke crisis. “Zo’n 40% van de Amerikanen hebben niet eens $1.000. Wanneer de inflatie stijgt, zal 40% tot 50% van de Amerikaanse bevolking niets meer hebben. De babyboomers zullen op de knieën gebracht worden door een beurscrash, dus we zitten in diepe problemen”, meent Kiyosaki. (bron: BusinessAM) Deze Amerikaanse belegger doet uitspraken maar onderbouwt dat uitsluitend met de gestegen inflatie. Enige logica in zijn stelling herken ik wel, maar waar ik steeds meer mee stoei is de gedachte hoe groot de macht is van de enorme hoeveelheden geld, die rondzwerven in de wereld. Dat het aandeel Netflix met een beurswaarde van $140 mrd op één dag 30% van zijn waarde verliest, betekent dat in de prijs van dit aandeel (en van andere aandelen) veel ‘lucht’ zit die is ontstaan door het vele (zo goed als) gratis geld dat beschikbaar is voor stijgende effectenprijzen en grondstoffen. Kijk naar wat er op de cryptoplatforms gebeurd. Als de centrale banken zouden gaan besluiten daadkrachtig het monetaire beleid te gaan ombouwen naar een beleid dat de prijsstabiliteit weer centraal zou gaan stellen, is daar wel tussen de 5 en 10 jaar voor nodig. En daar zit wel een groot risico, n.l. als gevolg van de stijgende rentetarieven en een economische recessie c.q. stagflatie. In 1929 was al langer bekend dat de economie over haar hoogtepunt heen was, maar toch hield de beurs redelijk stand tot 24 oktober 1929, Black Thursday, toen een daling van de DJIA werd ingezet tot op 8 juli 1932 het dieptepunt werd bereikt met een daling van 89% in 3 jaar tijds. Ik verwacht wel dat er op enig moment wel een grote schoonmaak komt, die enorme verliezen zal veroorzaken en zal bepalen of er nog plaats is voor centrale banken in een nieuw bestel. Maar of in dat proces nog een rol is weggelegd voor de bitcoin (geld gebaseerd op illusies) hangt volledig af of het nieuwe geld kermisgeld wordt dan wel geld waaraan waarde wordt toegekend.

Overwegingen

We mogen weer, maar kantoortuinen, collegezalen en theaters blijven sinds corona opmerkelijk leeg. Gemakzucht, gewenning of was de lockdowntijd met weinig prikkels eigenlijk best prettig? De jongeren gaan er weer volop voor, maar andere generaties zijn terughoudener.

Er is een beleggingsrevolutie gaande onder jongeren, schrijft Coen Grutters op IEX. Er is een revolutie gaande onder de nieuwe generatie beleggers”, stelt Hugo Suidgeest, hoofd van Trade Republic in Nederland, naar aanleiding van een onderzoek dat de broker heeft laten uitvoeren door marktonderzoeksbureau Ipsos. Veel mensen zouden kunnen profiteren van beleggen, maar aannames vormen grote barrières voor de deuren van de beurs. Zij menen bijvoorbeeld dat het alleen voor rijken is, of dat het erg veel kennis vergt. “Ik merk dat jongeren minder van die aannames uitgaan”, vertelt Suidgeest in een interview met IEX. “Steeds meer jongeren zien in dat beleggen een belangrijk financieel middel kan zijn.” Dat blijkt, want de helft van de jongeren tussen de 18 en 35 jaar belegt al, of heeft de intentie om eens de beurs op te gaan. Een stuk meer dan de 30% van de 35-plussers. “Niet alleen is de perceptie van beleggen veranderd, ook is de noodzaak groter.” De country manager van de jonge broker meent dat de oudere generaties meer zekerheid hadden. “Als je maar een baan had en je hypotheek afbetaalde, kwam het altijd wel goed. De nieuwe generatie heeft toch echt wel een probleem. Zo is de pensioenvoorziening onzeker en zijn huizen onbetaalbaar.” Dit besef is volgens Hugo Suidgeest de reden dat jongeren zich in grotere mate met beleggen bezighouden dan de oudere generaties. Naast het feit dat relatief meer jongeren hun weg vinden naar de beurs, beleggen zij ook anders. Zo blijkt uit het onderzoek dat cryptovaluta na beleggingsfondsen de meest voorkomende beleggingsvorm zijn bij beleggers onder de 35 jaar. Van de jonge beleggers heeft 44% digitaal geld in zijn portefeuille. Die groep is daarmee meer dan twee keer zo groot als de groep cryptobezitters bij de 35-plussers. Cryptomunten zijn over het algemeen een risicovolle belegging met vaak hoge transactiekosten. Het vermoeden bestaat bij Suidgeest dat veel jongeren horen over mensen die met crypto’s veel geld verdienen, waardoor zij zelf ook geneigd zijn een poging te wagen met de digitale munten. “Het is fantastisch dat mensen bewuster met hun geld omgaan dan het enkel op een spaarrekening laten staan. “Ik hoop echter wel dat we hen kunnen laten zien dat aandelen en ETF’s minstens zo interessant zijn als cryptomunten”, vertelt Hugo Suidgeest. “Ik verwacht dat portfolio’s met een groot deel individuele aandelen en indextrackers stabieler zijn en op de lange termijn een beter rendement zullen laten zien.” Het is overigens niet zo dat jongeren nog niet bekend zijn met de risicoarmere ETF’s. Verre van zelfs. Bijna een derde van de beleggers tussen de 18 en 35 jaar heeft namelijk al indextrackers in zijn portefeuille. Een aanzienlijk hoger percentage dan bij de 35-plussers. Van hen heeft slechts 10% ETF’s. De verschillen tussen 35-minners en 35-plussers houden daar nog niet op. Zo staat bij de jongere groep beleggers duurzaamheid veel hoger in het vaandel. Waar slechts 22% van de beleggers boven de 35 jaar zegt duurzaam te beleggen, ligt dat percentage onder jonge beleggers met 56% een stuk hoger. “De afgelopen twee jaar is het aantal aankopen van duurzame fondsen bij Trade Republic vervijfvoudigd. Dat is gigantisch.” Volgens Suidgeest is dit onderdeel van de beleggingsrevolutie. “Als je meer duurzaamheid wil, is stemmen een optie, maar beleggen heeft ook onwijs veel invloed. Jongeren lijken zich dat beter te realiseren en doen daar ook echt wat mee.” (bron: IEX) Ja, ik denk dat het juist is dat jongeren niet beleggen in waarden maar veel meer gericht zijn op de snelle winst op wat dan ook, desnoods illusies of lucht. Als het maar geld opbrengt. Daarom zijn ze veel meer gericht op de cryptomarkten dan op de conventionele. Het gaat hen er niet om dat die handel op die markten niet onder toezicht staat waardoor de stijgingen veel explosiever zijn dan op de gereguleerde financiële markten. Dat is zorgwekkend want ze investeren veelal in producten zonder waarde anders dan de prijs die andere gokkers ervoor betalen.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 15 apr 2022, week 15: AEX 717,26; Bel 20 4.187,41; CAC40 6.581,42; DAX 14.142,09; FTSE 100 7.521,68; SMI 12.258,33; RTS (Rusland) 928,30; SXXP (Stoxx Europe) 453,31; DJIA 33.811,40; NY-Nasdaq 100 13.356,87; Nikkei 27.105,26; Hang Seng 20.616,81; All Ords 7.768,20; SSEC 3.086,92; €/$1.0795; BTC/USD (Bitcoin) $39.759,10; troy ounce goud $1.932,30, dat is €57.515,22 per kilo; 3 maands Euribor -0,427%; 1 weeks -0,57%; 1 mnds -0,520%; 10 jaar Japan 0,2451%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,882%; 10 jaar Duitse Staat 0,949%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,199%; 10 jaar Franse Staat 1,404%; 10 jaar Belgische Staat 1,459%; 10 jaar Spanje 1,913%; 10 jaar VK 1,955%; Italië 2.654%; 10 jaar VS 2,8882%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,006.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden licht lager. De kapitaalmarktrentes stegen wederom. De euro daalde naar 1,0795 t/o de dollar. Goud daalde fors. De bitcoin daalde verder. Het aantal corona-besmettingen blijft dalen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,96%; Japan 1,0155%; Duitsland 1.041%; Nederland 1,18%; Frankrijk 1,798%; VK 2.053%; Spanje 2,367%; Canada 2,814%; VS 2,9068% en Italië 3,114%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 23-04-2022/629 Vredesengel van het politieke toneel, oorlog terug

UPDATE 16-04-2022/628 Dit jaar zal Pasen in meerdere opzichten een tijd van wederopstanding zijn. Het inflatiecijfer is namelijk in 46 jaar niet zo hoog geweest. Het eten met de Pasen zal ditmaal duurder zijn dan voorgaande jaren

In Rusland wordt al gesproken over oorlog met de NAVO en steeds meer NAVO-landen zijn bereid om Oekraïne te voorzien van zware wapens.

Algemeen

De economie van Oekraïne kan dit jaar krimpen met 45%, omdat de export is ingestort en veel bedrijven dicht zijn. Dat staat in een verwachting van de Wereldbank in Washington. Aan de verwachting kleven nog wel grote onzekerheden. Vooral hoe lang de oorlog nog duurt maakt voor de daadwerkelijke krimp veel uit. De gevolgen van schade aan bijvoorbeeld infrastructuur is niet meegenomen in het cijfer. De uittocht van miljoenen Oekraïners heeft volgens de Wereldbank ook negatieve effecten op het economische herstel. Voor Rusland verwacht de Wereldbank een krimp van 11% vanwege sancties. (bron: NOS)

Lilianne Ploumen stopt per direct als politiek leider van de PvdA en als lid van de Tweede Kamer. In een verklaring op de website van de partij zegt ze dat ze zichzelf niet de ideale leider voor de PvdA vindt. Ze vindt nu dat ze het leiderschap niet goed kan waarmaken. In de Kamer stopt ze omdat ze haar opvolger niet in de weg wil lopen. Ze blijft wel partijlid. (bron: NOS) Niet verrassend, ik had al langer de indruk dat ze zich niet kon profileren als de leider van links. De vraag is nu wie de politiek leider wordt van de PvdA of is dit het moment voor een fusie met GroenLinks? Het dilemma is hoe nu verder bij de PvdA en onder wiens leider en welke koers wordt ingezet op links?

Oekraïne conflict

Bij Buitenhof was 10 april j.l. te gast: advocaat en hoogleraar oorlogsherstel Prof Mr Liesbeth Zegveld. Zij merkt op dat ‘genocide een politiek begrip lijkt te worden.’ Dat bevordert volgens haar niet het einde van de oorlog. ‘Genocide is de crime der crimes. Als je wil dat Rusland zich aan de regels houdt, moet je ze niet beschuldigen van iets waar je geen bewijs voor hebt.’ Ook vindt ze het niet verstandig om Poetin bij het Internationaal Strafhof in Den Haag te veroordelen. Recht is voor en door de mensen. De Oekraïeners vechten voor hun land. Zij moeten naar de rechtszaak toe kunnen, als getuige gehoord kunnen worden.’

Volodimir Zelenski, 44 jaar, jurist, acteur en auteur met een vermogen buiten Oekraïne van $1,2 mrd, waarvan $596 mln in de VS, is geboren en getogen in de Oekraïense regio Dnipropetrovsk, waar veel mensen Russisch als hun eerste taal spreken. Als resultaat van zijn opleiding leerde hij ook Oekraïens en Engels, wat hij goed spreekt. In 1995 ging hij naar het Kryvyy Rih Economic Institute, een tak van de Kiev National Economic University. Hij studeerde af met een diploma rechten in 2000. Zijn beide ouders zijn van Joodse afkomst en meerdere familieleden kwamen om tijdens de Holocaust. “Zelenski is een voorbeeld van een jonge Joodse generatie uit de post-Sovjet-periode. Hij schaamt zich niet voor zijn geloof. Hij heeft het aanvaard en omarmd, maar loopt er zeker niet mee te koop. De winnaar van de presidentsverkiezingen in het voorjaar van 2019 had geen politieke ervaring. Hij had alleen een president gespeeld in de populaire satirische tv-serie ‘Dienaar van het volk’, waarin Zelensky als geschiedenisleraar tekeergaat tegen corruptie en min of meer per ongeluk de leider van het land wordt. Toen hem in 2019 gevraagd werd hoe hij, als komiek, aan zijn vermogen was gekomen, antwoordde hij ‘uit crowd funding’, wat hij daarmee bedoelde blijft een raadsel. ‘Zelensky: President in Oorlogstijd’, een documentaire van BNNVARA probeert antwoord te geven op de vraag: wie is hij en waar staat hij voor? De film vertelt zijn levensverhaal, hoe hij zonder enige politieke ervaring werd verkozen tot president en hoe hij uitgroeide tot een internationale symbool van standvastigheid. In de Pandora Papers, een lek van miljoenen geheime financiële documenten, staat Oekraïne in een rij van 90 genoemde landen op een dubieuze eerste plaats met 38 politici die hun vermogen hebben verborgen in belastingparadijzen. De pijnlijkste onthullingen betreffen president Vladimir Zelenski, de komiek die president werd met een campagne tegen zelfverrijking en corruptie, De ironie kan niemand ontgaan. Ironie in het kwadraat: eerst wordt fictie realiteit als Zelenski gekozen wordt en nu blijkt Zelenski niet veel beter te zijn dan zijn tegenstander en voorganger Petro Porosjenko, iets wat de leraar in de serie al voorspelde. Uit de documenten van de Pandora Papers komt tevoorschijn dat Zelenski en zijn drie compagnons (de gebroeders Sjefir en Andrej Jakovlev) met hun productiemaatschappij Kvartal 95 een netwerk van brievenbusfirma’s in belastingparadijzen hadden opgezet. Dit netwerk functioneerde zeker vanaf 2012, het jaar dat Kvartal 95 programma’s ging leveren voor het televisiekanaal 1+1 van oligarch Igor Kolomojski. Na deze inleiding over de persoon van Volodimir Zelenski rijst de vraag wat wij van hem te verwachten hebben en wat zijn ambities zijn. Heeft deze 44-jarige president een schoon blazoen? Hoe is deze acteur (komiek) en auteur aan zoveel geld gekomen, dat hij in het buitenland heeft gestald? Hoe zijn zijn relaties met de Oekraïense oligarchen en spelen die nog altijd een rol in dit corrupte land. Is er in de oorlog sprake van een strijd tussen het kapitalisme en het regiem in Rusland. Spelen Joodse belangen hier een rol? Kan er sprake van van een overname van de macht in Europa en wordt Zelenski de kompaan van Trump? Het is wat verder doorgedacht maar binnen tien jaar zal Europa moeten kiezen bij welk blok ze zich willen/moeten aansluiten. Europa denkt nu nog als een onafhankelijke partij te kunnen voortgaan. Daar geloof ik niet in, we zullen moeten kiezen bij welke partij ons willen aansluiten. Vreemd is dat een deel van de Fransen kiest voor Poetin en niet voor Biden, laat staan Trump. Toch staan in de VS veel ‘harde’ Republikeinen aan de kant van Poetin, maar het zijn momentopnamen. Hoe het militaire conflict in Oost-Europa zich ontwikkelt, leert de tijd, maar misschien vragen historici zich over 30 jaar af hoe wij ons massaal achter Zelenski schaarden, ondanks dat Poetin ons waarschuwde voor de ‘nazi-elite’ daar. Met de sancties richting Rusland hebben wij onszelf meer schade toegebracht en daardoor een welvarend werelddeel in veel ellende gestort. Wat nu meespeelt is dat de huidige regeringsleiders geen krachtige visie hebben en met veel teveel geld hebben gestrooid in een periode van lage rentetarieven onder het motto ‘we hebben nu gratis geld en dus kunnen we ons veel permitteren’ Nu weten we al dat komende generaties al die schulden nog wel terug moeten betalen. Ik lunchte deze week met vrienden en daar kwam aan de orde in hoeverre de daden en uitspraken van Zelenski een ‘eerlijke’ voorstelling van zaken geven. Journalisten krijgen niet de kans hun opdracht zelf vorm te geven. Ze mogen opschrijven wat Zelenski hen dicteert. Nee, ik heb er geen goed gevoel bij, maar waar de Russen mee bezig zijn veroordeel ik ook. Ik ben voor in vrede samenleven. Maar geo-nationale en financieel/economische belangen spelen voor Oost en West een preferente rol.

Nadat ik bovenstaand artikel had geschreven verscheen dit bericht: In Duitsland is ontstemd gereageerd op een vermeende weigering van Kiev om president Steinmeier te ontvangen. Hij zou naar Kiev gaan, maar kreeg volgens de Duitse krant Bild te horen dat hij daar niet welkom was. Volgens de krant zou president Zelensky dat hebben besloten vanwege de nauwe banden van Steinmeier met Rusland de afgelopen jaren. Maar een woordvoerder van Zelensky ontkent dat. Veel Duitse politici uiten hun onbegrip over de zaak. Bondskanselier Scholz zei dat hij het “wat irritant” vindt dat het staatshoofd niet welkom is. Premier Scholz was wel uitgenodigd door Kiev. (bron: NOS) Mijn twijfels over de Oekraïense president, zoals ik die hierboven heb verwoord, worden nu bevestigd. Hij meet zich de status aan van een autocraat, een gevaar voor Rusland, Europa en het Westen. Een president die meent te kunnen beslissen wie welkom zijn in zijn land als het enige is wat hij kan doen is zijn hand ophouden. Dus ook de president van het belangrijkste land van de EU en de eurolanden. Een land dat hem sponsort met geld en militair materiaal. Een man die zo reageert kan ook zomaar eigen burgers, die geen medestanders zijn van zijn beleid, laten verdwijnen. Streeft hij naar de absolute macht over Europa en gebruikt hij de oorlog tegen Rusland daarvoor? Ziet hij in Poetin een krachtiger tegenstander dan de 27 regeringsleiders van de Europese Unie? Hoe lang kan ik deze kritische uitspraken nog doen? Vallen wij dan in de handen van de Amerikanen? Veel vragen weinig antwoorden.

Kabinet Rutte IV

Voor even, zei premier Mark Rutte (VVD) onlangs, zal het kabinet een net afgezworen gewoonte in ere herstellen. Het vaste coalitieoverleg tussen de regering en coalitiefracties in de Tweede Kamer had het kabinet-Rutte IV juist afgeschaft om het politieke debat minder schimmig te maken. Maar deze week zijn de vier fractievoorzitters van VVD, D66, CDA en de ChristenUnie op het ministerie van Financiën bijeenkomen om met de top van het kabinet te spreken over de contouren van de begroting van volgend jaar. Aanwezig: de premier, de drie vicepremiers (onder wie minister Kaag van Financiën) en de staatssecretaris van Fiscale Zaken, Marnix van Rij (CDA). Normaal gezien worden in het voorjaar wat aanpassingen in de lopende begroting gedaan. Bijvoorbeeld om tegenvallers op te vangen of om beleid bij te sturen. Het kabinetsberaad over de ‘Voorjaarsnota’ haalt niet vaak de voorpagina’s. Maar nu is alles anders: de oorlog in Oekraïne, hoge inflatie en een juridische streep door de wijze waarop de Belastingdienst vermogens belast. Er moeten zulke fundamentele keuzes worden gemaakt en het gaat om zoveel miljarden, dat het meer lijkt op een verlenging van de formatie. (bron: NRC) De vraag is in hoeverre de coalitie nog bevoegd is buiten het parlement om de doelstellingen van het kabinet aan te passen aan de gewijzigde omstandigheden zonder daarbij de oppositie te betrekken. Rutte heeft de toezegging gedaan dat het coalitieoverleg in Rutte IV is afgeschaft, maar nu wordt het gewoon weer van stal gehaald zonder enig overleg en zonder daarover verantwoording af te leggen. Nu moet de Tweede Kamer tonen waar zij voor staan.

VVD, D66, CDA en ChristenUnie staan voor de eerste moeilijke politieke keuzes. Het coalitieakkoord van Rutte IV blonk nog uit in een optelsom van alle politieke wensen. Pijnlijke keuzes konden worden vermeden omdat er geld genoeg was. Zo kwamen er miljardenfondsen om te investeren in het klimaat en de aanpak van de stikstofcrisis. De koopkracht zou ook nog voor vrijwel iedereen stijgen, en het minimumloon ging omhoog, terwijl de VVD wist te voorkomen dat de rekening hiervoor ook deels bij de vermogenden werd neergelegd. Iedereen in de coalitie was tevreden over dit regeerakkoord, zelfs toen het Centraal Planbureau (CPB) uitrekende dat de partijen zichzelf iets te rijk hadden gerekend. Daardoor zou het moeilijker worden om nieuwe tegenslagen op te vangen. En die tegenslagen kwamen al snel. De koopkrachtdaling door de almaar stijgende energieprijzen, de oorlog in Oekraïne, en de Hoge Raad die in december de vermogensbelasting in box 3 als ‘onrechtmatig’ naar de prullenbak verwees. Zo stapelden de tegenvallers zich op. Er is slechts één meevaller te melden: een iets lagere staatsschuld van 52,1% van het nationaal inkomen, omdat de economie afgelopen jaar veel sneller herstelde van de coronacrisis. Maar het kabinet moet op zoek naar een bedrag van 10 tot 15 miljard euro. Minister Sigrid Kaag van financiën noemde het in februari een ‘paradoxale’ situatie. Dit kabinet wilde juist fors investeren en structurele problemen aanpakken, maar moet nu eerst aan de slag met nieuwe, urgente problemen. Voor de koopkracht is dit jaar al €2,8 mrd extra uitgetrokken. Welke keuzes het kabinet gaat maken, moet de komende weken duidelijk worden. Doet het kabinet nog meer aan de koopkracht voor lage en middeninkomens? Moeten de vermogenden nu wel gaan meebetalen? Het zijn keuzes, die ergens politiek pijn gaan doen. Daarom is ook besloten die toch weer samen met de fractievoorzitters van de coalitie te maken. Dat was een vaste gewoonte in de vorige kabinetten van Rutte, die werd afgezworen in het kader van de nieuwe bestuurscultuur. Maar ‘voor even’ wordt deze traditie nu alweer in ere hersteld, meldde premier Rutte.

1. Koopkracht: het kabinet kondigde in december al aan voor de lage en middeninkomens volgend jaar €3 mrd lastenverlichting te realiseren. Maar in april kregen de absolute minima toch €800 en werd de belasting op brandstof en energie voor iedereen wat verlaagd om de koopkrachtdaling ‘te dempen’. Als de inflatie nog lang zo hoog blijft, is het zelfs de vraag of €3 mrd extra voor de koopkracht wel voldoende is. Kabinet blijft erbij: vooralsnog geen extra koopkrachtmaatregelen.

2. Vermogensbelasting: De Hoge Raad kwam in december met de langverwachte uitspraak dat belasting heffen op een fictief rendement in box 3 niet rechtmatig is. Daarmee werd in één klap €4,5 mrd aan inkomsten voor de staat weggeveegd. Bovendien moeten de spaarders ook nog worden gecompenseerd voor de belastingheffing die ze kregen over eerdere jaren. Deze uitspraak kan de staat tot €7 mrd compensatie kosten. De vraag is hoe de overheid nu tot een rechtmatige heffing op vermogen komt. Allerlei varianten passeerden al de revue, maar er is vooral haast geboden, omdat de staatskas deze inkomsten niet kan missen. Staatssecretaris Van Rij van Financiën moet nu snel met een uitgewerkt voorstel komen.

3. Defensie: de oorlog in Oekraïne heeft duidelijk gemaakt hoe nadelig de jarenlange verwaarlozing van het defensieapparaat is geweest. In het coalitieakkoord was al €3 mrd per jaar extra uitgetrokken om meer personeel aan te trekken en achterstallig onderhoud aan het materieel te kunnen doen. Maar minister Wopke Hoekstra van Buitenlandse Zaken riep al snel na het uitbreken van de oorlog dat het regeerakkoord moet worden herschreven. Hij bepleitte nog eens €3,4 mrd extra voor Defensie, zodat Nederland op de Navo-norm van 2% van het bruto nationaal product (bbp) komt. Minister Kaag trapte fors op de rem, maar de discussie hierover is wel gestart. De Tweede Kamer wil echter vooralsnog hiervoor niet bezuinigen op andere uitgaven.

4. AOW en jeugdzorg: een meerderheid in de Eerste Kamer heeft zich in twee moties gekeerd tegen de kabinetsplannen voor AOW en jeugdzorg. In de Senaat heeft deze coalitie geen meerderheid. De oppositie keerde zich tegen het coalitieplan om de AOW niet gelijktijdig mee te verhogen met het minimumloon, en de jeugdzorg te korten met €500 mln. Het kabinet zal in de voorjaarsnota iets moeten bedenken om alsnog steun van enkele oppositiepartijen in de Senaat te krijgen. (bron: Trouw) Rutte deelde voor de Pasen nog mede dat de coalitiepartijen er deze week niet in zijn geslaagd de contouren van de begroting 2023 vorm te geven en dat bij de al bekende geldproblemen ook nog moet worden gevoegd de tegenvallende kosten voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. Rente bevestigde dat de belastingen omhoog moeten, maar in welke mate is nog niet te zeggen. De problemen zijn groter dan alleen door de coalitiepartijen beleid kan worden besloten. Er moet een kabinet van Nationale Eenheid komen, dat niet door Rutte wordt geleid maar een premier die een breder draagvlak in de samenleving heeft en dat kan ook niet Frans Timmermans zijn, eerder Kim Putters.

In de volgende begroting zullen er onvermijdelijk lastenverzwaringen zijn, heeft minister-president Mark Rutte op Witte Donderdag gezegd op de persconferentie na de ministerraad. “De grote problemen die we nu zien, zijn onmogelijk alleen op te lossen in de uitgaven”, zei de premier. De coalitiepartijen VVD, D66, CDA en CU onderhandelen de komende weken over de begroting. De zogenoemde Voorjaarsnota moet voor 1 juli naar de Tweede Kamer gestuurd worden. Rutte gaf donderdag al een inkijkje in die onderhandelingen en liet weten dat er sowieso belastingen omhooggaan. Hij benadrukte wel dat er nog een pakket van €3 mrd aan lastenverlichtingen op tafel ligt. “Dat geld moet nog verdeeld worden. Maar ik ga niet doen alsof er geen enkele belasting zal stijgen”, zei hij. De hoge inflatie en de oorlog in Oekraïne zorgen voor veel extra uitgaven voor het kabinet om ervoor te zorgen dat de koopkracht van Nederlanders niet te fors achteruitgaat. Daarnaast is er nog een uitspraak van de Hoge Raad rond spaarders die in 2017 en 2018 te veel belastingen hebben betaald. Zij moeten daarvoor gecompenseerd worden, wat tot €7 mrd kan kosten. Verder wordt er nog gedebatteerd over een hogere ouderenuitkering en meer geld voor defensie. Door al die zaken moet het kabinet miljarden meer zoeken dan het had verwacht bij de aankondiging van de begroting op Prinsjesdag. “Dit valt niet allemaal alleen op te lossen door minder uit te geven”, zei Rutte donderdag. (bron: NU) Het jubel-regeerakkoord was op voorhand een niet uitvoerbaar document, Het wijd openzetten van de schatkist aan het eind het het bewind van Rutte III, was al een teken van onbezonnenheid. Ook als de rente 0% zou bedragen of soms ook nog lager dan betekent dat niet dat geld gratis zou zijn. De aangegane schulden, middels staatsleningen, moeten door volgende generaties ooit weer moeten worden terugbetaald. De realiteit is tot dusverre dat de huidige generatie bestuurders daarover beslist. Maar dat de welvaart van voor corona nog ooit terugkomt, moeten we vergeten.

Financieel/economische berichten

Eurolanden moeten langer de tijd krijgen om hun staatsschuld af te bouwen. Dat staat in een plan dat minister Kaag en haar Spaanse collega Calvino aan hun Europese collega’s voorleggen. Eerder, toen Wopke Hoekstra minister van Financiën was in Rutte III, stonden Nederland en Spanje in de discussie over de begrotingsregels lijnrecht tegenover elkaar. Met hun plan doorbreken Kaag en Calvino de impasse. Ze willen dat de strenge regels uit het Stabiliteits- en Groeipact plaatsmaken voor maatwerk per land. Die afspraken moeten dan wel beter worden nageleefd. Ze houden vast aan een staatsschuld van maximaal 60% van het bbp en een begrotingstekort van hooguit 3%. (bron: NOS) Wat is de oplossing voor de landen met een staatsschuld van >60%, zoals die van de 19 eurolanden van 100% en die van de de EU van de 27 lidtaten van 90%?

Economen en beleggers hebben donderdag aandachtig geluisterd naar wat Christine Lagarde, de voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB) hen te vertellen had. De bestuursleden van de ECB hebben namelijk deze week het verdere verloop van het monetaire beleid besproken. Het inflatiecijfer in de eurozone kwam in maart uit op 7,5%, het hoogste niveau sinds de invoering van de euro. Bij ons is de geldontwaarding vorige maand zelfs opgelopen tot 9,7% (CPI) en 11,9% (HICP). Volgens sommige critici is de ECB veel te laat in beweging gekomen en doet het nog veel te weinig om de torenhoge inflatie aan te pakken. Ook binnen de centrale bank gaan er stemmen op om sneller in te grijpen. Joachim Nagel, voorzitter van de Duitse centrale bank, is daar (traditiegetrouw) één van. “De inflatiegegevens spreken voor zichzelf”, klonk het vorige week. “De ECB mag geen kansen laten liggen om tijdige tegenmaatregelen te nemen.” We mogen daarbij niet vergeten dat de toezichthouder lang heeft volgehouden dat de inflatie van tijdelijke aard zou zijn, wat ertoe heeft geleid dat er tot nu toe geen ingrijpende maatregelen zijn genomen. Daar komt nog eens bij dat een te snelle verstrakking van het beleid vergaande gevolgen kan hebben voor de op dit moment zeer fragiele economische groei binnen de eurozone. Indien de rente te snel stijgt, kan dat de eurozone in een recessie duwen, zeker nu er een oorlog aan de gang is in Oekraïne. De Amerikaanse bank Goldman Sachs ging er van uit dat de toezichthouder dit jaar de rente één keer zal verhogen. Daarmee lijkt de ECB traag maar zeker opnieuw tot het besef te komen wat haar belangrijkste taak is: het handhaven van prijsstabiliteit. (bron: BusinessAM)

De Europese Centrale Bank houdt vast aan het beleid om de rente niet te verhogen, ondanks de stijgende inflatie in de eurozone. De ECB wil eerst stoppen met het opkopen van staatsobligaties. Dat gebeurt in het derde kwartaal. Verwacht wordt dat de komende maanden de inflatie hoog blijft, voornamelijk vanwege de energieprijzen, die sterk gestegen zijn. Het verhogen van de rente is een belangrijk wapen om oplopende inflatie te bestrijden. Volgens critici reageert de ECB te traag op de inflatie en had de rente allang moeten stijgen. De laatste keer dat dat gebeurde was in 2011. (bron: NOS) Kees de Korte zegt op BNR hierover: De ECB gaat binnen afzienbare tijd de rente in de Eurozone verhogen, maar wanneer dat gaat gebeuren kon de centrale bank deze week nog niet zeggen. ‘Lagarde heeft eigenlijk niks nieuws gezegd’, zegt Koen Benders van Mercurius Vermogensbeheer. ‘Je zag dan ook de teleurstelling in de markt, die had meer helderheid verwacht over wanneer er welke stappen genomen gaan worden. Maar Lagarde heeft meer onzekerheid dan bijvoorbeeld de Amerikaanse Federal Reserve, een daar verschuilt ze zich nu achter.’

De Europese Centrale Bank houdt vast aan het beleid om de rente niet te verhogen, ondanks de stijgende inflatie in de eurozone. De ECB wil eerst stoppen met het opkopen van staatsobligaties. Dat gebeurt in het derde kwartaal. Verwacht wordt dat de komende maanden de inflatie hoog blijft, voornamelijk vanwege de energieprijzen, die sterk gestegen zijn. Het verhogen van de rente is een belangrijk wapen om oplopende inflatie te bestrijden. Volgens critici reageert de ECB te traag op de inflatie en had de rente allang moeten stijgen. De laatste keer dat dat gebeurde was in 2011. (bron: BNR)

Het orakel van de ECB heeft donderdagmiddag gesproken: de depositorente blijft staan op 0,50% negatief, de beleidsrente op 0,00% en de strafrente op 0,25%. De maandelijkse nettoaankopen uit hoofde van het APP zullen €40 mrd bedragen in april, €30 mrd in mei en €20 mrd in juni. De aankopen zullen in het derde kwartaal worden beëindigd. “De nettoaankopen voor het derde kwartaal zullen worden gekalibreerd (nagaan of deze afbouw van de inkoop van staatsobligaties de resultaten heeft opgeleverd die verwacht werden) aan de hand van data, rekening houdend met de ontwikkeling van de beoordeling van de vooruitzichten door de raad van bestuur.” De ECB is tevens van plan om de aflossingen op effecten die zijn aangekocht in het kader van het APP en die de vervaldatum hebben bereikt, volledig te blijven herinvesteren, “en wel voor geruime tijd voorbij het moment waarop de raad de basisrentetarieven van de ECB begint te verhogen en, in ieder geval, zo lang als noodzakelijk is om gunstige liquiditeitscondities en een ruime mate van monetaire accommodatie te handhaven”. Verder meldde de ECB dat de inflatie aanzienlijk is gestegen en deze blijft ook de komende maanden hoog, aldus de centrale bank, “vooral als gevolg van de scherpe stijging van de energiekosten”. Door sterk stijgende prijzen van energie en grondstoffen loopt de vraag terug en wordt de productie geremd. “Hoe de economie zich ontwikkelt, hangt met name af van het verloop van het conflict, de impact van de al getroffen sancties en van eventuele nieuwe maatregelen.” Tegelijkertijd ondervindt de economische bedrijvigheid nog steeds steun van de heropening van de economie na de crisisfase van de pandemie, aldus de ECB. Uit de toelichting van voorzitter Christine Lagarde zou beleggers vooral duidelijkheid moeten worden verschaft of de kloof tussen de haviken en de duiven is vergroot, zoals bijvoorbeeld ING verwachtte. “Terwijl de duiven waarschijnlijk focussen op de verslechterde economische outlook en de grote mate van onzekerheid en daarmee voorstander zijn van een zeer geleidelijke normalisering van het monetaire beleid, zijn de haviken erg luidruchtig in hun wens om de rente dit jaar tenminste twee keer te verhogen”, aldus ING. De kloof tussen de twee partijen wordt vermoedelijk overbrugd door de beëindiging van het obligatie-opkoopprogramma en een verhoging van de depositorente tot 0%, denken de economen. De euro/dollar noteert donderdagmiddag kort voor het rentebesluit op 1,0912. Na het besluit handelde de munt op 1,0772 en sloot op 1,0811. (bron: IEX) De inflatiedoelstelling van de ECB is totaal ongeloofwaardig. De stijging van de grondstoffenprijzen, waaronder energie, was er al voor de oorlog in Ukraine. De ECB heeft beleggingsinstellingen €8.000 mrd gegeven, wat zij gedwongen waren te beleggen in o.a. grondstoffen. Twee kanttekeningen: de afbouw van de nettoaankopen van staatsobligaties in de komende maanden wordt niet het succes wat de Raad van Bestuur nu voor ogen heeft, dat staat voor mij nu al vast. Verder moet de ECB stoppen met de herinvestering van afgeloste leningen van de in portefeuille zijnde vastrentende waarden (APP), per eind maart 2022 van €3.179 miljard (een getal van 13 cijfers). Dat bedrag is 3x zo groot (schatting) als het bedrag dat nu wordt aangekondigd af te biuwen (€100 mrd). De ECB voert met dit beleid niet haar opdracht uit n.l. het beschermen van de prijsstabiliteit, maar zet alles in om vooral maar te voorkomen dat de economie in een recessie afglijdt en de 400 miljoen burgers daarvoor moeten opdraaien. Verder is er een aspect waaraan Lagarde geen aandacht besteedt en dat is de rariteit van de euro en de dollar. Als de waarde van de euro in het internationale geldverkeer daalt tekent dat dat alles wat wij importeren in andere valuta dan de euro voor ons duurder wordt en de inflatie verder zal doen stijgen, vanuit dat aspect. Ik heb geen enkel vertrouwen meer in het monetaire beleid van de ECB, alhoewel voor mij op voorhand ook niet vaststaat dat hogere rentetarieven een doorslaand succes zou worden. Elders in dit blog staat: “In een normale recessie dalen de productie en de vraag, de inflatie daalt. In een ‘oorlogs-cessie’, als uitvloeisel van de Oekraïne-war, daalt de productie bij ons terwijl de kosten en de inflatie stijgen”, waarschuwde David Roche op het Amerikaanse zakenmedium CNCB. Lagarde praatte de euro omlaag. De rentes gaan helemaal door het dak. Dit geldt niet alleen voor de Europese rentes (Nederland +0,11%, Duitsland +),83%, Italië + 2,47%, VK + 1,88%). Ook de vergoeding op Amerikaans tienjaars staatspapier dikt liefst 9 basispunten aan tot 2,78%.

Door de hoge inflatie daalt de koopkracht van consumenten, maar dat is voor centrale bankiers lastig op te lossen, schijft Dirk Waterval op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1535/articles/1570683/16/1 Op de rem van de economie trappen terwijl consumenten ook zonder die rem al een enorme koopkrachtdaling te verstouwen hebben? Ga er maar aan staan. Het bestuur van de Europese Centrale Bank (ECB), schuift hard ingrijpen om de inflatie te beteugelen nog even voor zich uit. Ingrijpen betekent hier: een verhoging van de beleidsrente. In het algemeen kan een renteverhoging helpen om de stijgende consumentenprijzen een halt toe te roepen. Met een hogere rente wordt het duurder om aan geld te komen. Dat kan de economische vraag en dus de inflatie remmen. Maar een renteverhoging zit er de komende tijd waarschijnlijk niet in, zei ECB-president Christine Lagarde donderdah op de zesweekse persconferentie. Dat klinkt opmerkelijk: iedereen is het erover eens dat de prijzen nu heel hard stijgen in de eurozone. In maart bedroeg de inflatie gemiddeld 7,5% op jaarbasis, en daardoor worden consumenten hard geraakt in hun portemonnee. Lagarde zei bovendien dat de inflatie de komende tijd hoog zal blijven. De energieprijzen zijn niet meer zo hoog als direct na de Russische inval in Oekraïne, maar nog altijd wel 45% hoger dan een jaar geleden. Ook voedsel zal nog even in prijs blijven stijgen. Productie daarvan is duurder door de hogere energieprijzen, oogsten mislukken en ook kunstmest is door de oorlog schaarser geworden. Zulke hoge inflatie pleit gewoonlijk voor forse renteverhogingen, en liever gisteren dan vandaag. Maar ingrijpen is ingewikkeld, omdat de economische vooruitzichten niet heel positief zijn sinds het uitbreken van de oorlog. Nog meer dan tijdens de corona-pandemie verliezen consumenten en bedrijven hun vertrouwen in de economie, zei Lagarde. Het leven is immers een stuk duurder geworden terwijl de lonen niet meestijgen. Nu de rente verhogen zou de economische groei verder doen afnemen, en mogelijk zelfs voor een recessie zorgen. Daarin speelt mee dat een hogere beleidsrente van de ECB niet ineens voor meer graan zorgt, of voor goedkopere olie en gas. In de eurozone is de inflatie dit keer minder een probleem van te veel vraag, het schuurt juist aan de aanbodkant. De komende tijd zal de ECB nauwkeurig bijhouden hoe de economie zich staande houdt, om mogelijk toch sneller bij te sturen. Want hoewel een renteverhoging de huidige tekorten niet zal verhelpen, wil de centrale bank wel voorkomen dat de inflatie zich gaat nestelen in de eurozone. Dat kan gebeuren als de prijsstijgingen breder om zich heen slaan, iets wat Lagarde nu al een beetje ziet gebeuren. Is de geest eenmaal uit de fles, waarschuwen economen, dan is die moeilijk weer terug te drukken. En is de ECB misschien te laat geweest met ingrijpen. (bron: Trouw) Ik behoor tot diegenen die een krachtdadiger monetair beleid van de ECB eisen die de stijgende inflatie onder controle brengt. Anderzijds behoor ik niet tot de groep die het verhogen van de rente als de oplossing zien voor de stagflatie die wordt verwacht. De modellen die een hogere rente zien als de oplossing van de inflatie zijn op de actuele situatie niet van toepassing. Ik verwacht daar nul reactie op. Toch is het de opdracht voor de ECB om met oplossingen te komen en die herken ik in de besluitvorming van de ECB van deze week niet. Monetair zijn er veel te grote liquiditeiten beschikbaar die een gezond beleid ernstig verstoren. De centrale banken zijn veel te lang doorgegaan geld in de markten te pompen waardoor grote onevenwichtigheden zijn opgetreden op financiële markten onder meer door luchtbellen in effectenkoersen, in koopwoningen en op de cryptomasrkten. Wat er moet gebeuren is dat de hoofddoelstelling van de ECB niet langer moet zijn het stimuleren van de economie maar het weer gezond maken van het financieel/monetaire statuut. Er moeten grote hoeveelheden geld vernietigd worden opdat er weer evenwicht ontstaat tussen vraag en aanbod. Dat is een gigantische klus, die in het tempo waarin de ECB komt tot voornemens van besluitvorming wel 20 jaar kan gaan duren. Een andere aanpak is dat luchtbellen in de effectennoteringen leeglopen en de ontstane overwaarden in vastgoed verdwijnen. Er schulden kwijtgescholden gaan worden, kortom een beweging ontstaat zoals die 2500 jaar geleden werd beschreven in de bijbelboeken Leviticus 25 en Deuteronomium 15, waar staat beschreven dat na het zevende sabbatsjaar (49 jaar) een zogenaamd ‘jubeljaar’ moest worden gevierd. In dat jaar werden alle schulden aan volksgenoten kwijtgescholden en kregen de Israëlische slaven hun vrijheid terug. Daarmee kon in die tijden iedere 50 jaar een nieuwe generatie een herstart maken met een schone lei. Hierin liggen in feite dezelfde ontwikkelingen ten grondslag als waarmee wij nu worden geconfronteerd. Had de Russische econoom Nikolaj Kondratieff (1892-1938) deze ontwikkelingen al in beeld toen hij zijn economisch-geografisch theorie ontwikkelde, toen hij in 1938 door Stalin werd gefusilleerd (zijn economische theorie paste niet in de communistische leer). De ontwikkelingen die de Russische econoom vaststelde, gedurende een periode vanaf 1750, de tijd dat de Schotse hoogleraar en filosoof Adam Smith, zijn gedachten over de verlichting en een vrije markt economie en het kapitalisme presenteerde, die bestonden uit een opgaande lijn van techniek en later ook van groei in de economie en sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen, die een periode van twee generaties (50/60 jaar) besloegen, daarna gevolgd door een periode waarin alle ballast moet worden opgeruimd, die was ontstaan. Ballast in de zin van de goederen, opgebouwde rechten en geld, die overtollig zijn geworden en die voor volgende generaties een belasting vormen voor een schone herstart. In zo’n opruimperiode, transitie genaamd, bevinden wij ons momenteel. Na het einde van de lange golf van 1870-1929, die met Black Thursday, 24 oktober 1929 eindigde, bereikte de DJIA op 7 juli 1932 haar dieptepunt op 41.22. Op 3 september 1929 was de top van de hausse bereikt op 318.17. De daling bedroeg 87%. Toen waren de ‘roaring twenties’, de vrijheid, de feesten en de culturele vernieuwingen voorbij. Daarna volgde de sociaal/economische instorting van de Dertiger Jaaren, op 1 september 1939 gevolgd door de inval van het Duitse leger in Polen, en de oorlogsverklaring van Frankrijk en Groot-Brittannië aan Nazi-Duitsland 2 dagen later, waarmee de Tweede Wereldoorlog een feit was. Het duurde toen nog tien jaar (5½ jaar oorlog, 4½ jaar de puinhopen ruimen) voordat de volgende lange economische golf, met steun van de Amerikanen (Marshall-hulp), van start kon gaan. Dit stukje geschiedenis is nodig om te kunnen begrijpen welke ontwikkelingen nu nodig zijn om een nieuwe generatie keuzes te laten maken hoe zij hun ‘thuis’ in willen richten voor zichzelf en hun nakomelingen. De vraag is of de ECB aan zo een ontwikkeling invulling gaat geven. Tot dusverre herken ik deze signalen niet. Het enige wat ik herkende was dat mevrouw Lagarde, na haar persconferentie donderdagmiddag, waarbij ze aankondigde dat de ECB mogelijk in het 3e kwartaal een renteverhoging in het vooruitzicht stelde, dat vrij snel daarna corrigeerde dat dat ook al in juli zou kunnen gaan gebeuren, nadat de euro fors daalde t/o de dollar en de kapitaalmarktrentes stegen. Kennelijk had ze dat niet verwacht. Maar het monetaire beleid in Frankfurt blijft erop gericht de economie te ondersteunen en de negatieve gevolgen de het beleid op de koop toe te nemen c.q. op de bordjes van de 400 inwoners van de eurozone te deponeren. Het Nederlandse kabinet is niet in staat de stijgende prijzen aan de pomp, voor energie en in de supermarkt te compenseren ook niet voor de mensen met lage inkomens zoals ouderen met AOW en een klein pensioentje. De ECB zou hierin het voortouw moeten nemen en de sociaal/maatschappelijke gevolgen van het gevoerde monetaire beleid als onderdeel van haar beleid moeten opnemen.

De Reserve Bank of New Zealand heeft de rente met 50 basispunten verhoogd naar 1,50% en blijft in hoog tempo het monetaire beleid verkrappen met het oog op de inflatie. Dit maakte de Reserve Bank of New Zealand deze week bekend.

De centrale bank merkte op dat de, overigens vertragende, economische activiteit mondiaal in combinatie met aanhoudende verstoringen in de aanvoerketen zorgt voor duurdere grondstoffen en hogere prijzen voor de energie die het land importeert. De kerninflatie ligt in Nieuwe Zeeland volgende bank nu op of boven de 3%. De dollar van Nieuw Zeeland daalde woensdag 0,4% naar 0,6819 Amerikaanse dollar. (bron: IEX)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Het heetste hangijzer blijft nog onaangeroerd, maar eigenaren van huurwoningen zijn alvast boos over een tijdelijke maatregel van minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting). Die geldt voor twee jaar en is bedoeld om te voorkomen dat de huren gaan meestijgen met de explosieve inflatie. Die maatregel kost verhuurders geld. De Jonge’s wetsvoorstel ligt nu ter inzage. Het bouwt voort op regels die sinds vorig jaar van kracht zijn en bepalen dat de huren in de vrije sector (alle woningen met meer dan €760 huur) per jaar hoogstens met het percentage van de inflatie plus 1% mogen stijgen. Die regels, ingevoerd op initiatief van PvdA-Kamerlid Henk Nijboer, moesten een rem zetten op de huurverhogingen in de vrije sector. Maar nu de inflatie steeds hoger piekt, werkt die rem nauwelijks. In 2021 (2,3%) en ook dit jaar (3,3%) is de huurverhoging dankzij de wet-Nijboer beperkt, maar alleen al op grond van de inflatie in de eerste maanden van 2022 zal die verhoging minstens verdubbelen. “Als er niet wordt ingegrepen, dreigt een ramp”, waarschuwde de Woonbond vorige maand. De Jonge is het daarmee eens. Hij wil de huur voortaan ‘bij ministeriële regeling’ vaststellen. Hoe precies, dat laat hij in het midden. Duidelijk is wel dat zijn nieuwe regels alleen in 2023 en 2024 gaan gelden – ook de Nijboer-wet loopt dan af. Op zich begrijpelijk, zegt voorzitter Jack de Vries van Vastgoed Belang, de vereniging van particuliere verhuurders, over De Jonge’s streven om mensen boven op hun afnemende koopkracht niet ook nog op te zadelen met hogere huren. “Maar zorg dan dat je de inkomensgroepen die dat nodig hebben tegemoetkomt. Je legt supermarkten toch ook geen maximumprijzen. Vastgoed Belang waarschuwt voor de gevolgen: als het rendement van huurwoningen afneemt, haken verhuurders af. “Ook voor hen nemen de kosten toe”, zegt De Vries. “Dan wordt het lucratiever om hun huizen te verkopen. En dan verdwijnen er dus huurwoningen naar de koopmarkt, terwijl die huursector onmisbaar is. Flauwekul, vindt de Woonbond. “Een derde van de huurmarkt is nu in handen van commerciële verhuurders, vooral omdat het erg lucratief is om woningen op te kopen voor de verhuur”, zegt woordvoerder Marcel Trip. “Extra woningen heeft dat niet opgeleverd. En niemand is goedkoper gaan wonen.” En dan moet het grootste twistpunt nog ter tafel komen: nieuwe regels voor de aanvangshuren, de huren die aan nieuwe bewoners gevraagd mogen worden. “De jaarlijkse huurverhogingen reguleren is een eerste stap”, zegt Trip. “Maar als eigenaren bij elke nieuwe huurder exorbitante huren blijven vragen, schiet het niet echt op.” Dat kan nu wel, althans in de vrije sector. In de gereguleerde huursector wordt de maximale huurprijs bepaald aan de hand van het zogeheten woningwaarderingsstelsel. Daarin krijgt een woning punten voor onder meer de oppervlakte en de WOZ-waarde: hoe meer punten, hoe hoger de huur. Maar boven de €760 (of: 142 punten) geldt dat systeem niet en mogen verhuurders vragen wat ze willen en dat leidt tot soms torenhoge huren. Het kabinet wil daar paal en perk aan stellen, althans voor woningen met middeldure huren (tot €1000). Dat moet zorgen “dat wonen voor middeninkomens betaalbaar wordt”, belooft het coalitieakkoord, “én dat het rendabel blijft voor beleggers om in deze woningen te investeren.” Nog dit voorjaar komt De Jonge met een plan. Beleggers zien de bui al hangen. Als investeren in wonen minder oplevert, waarschuwden zij al, dan wijken grote beleggers uit naar het buitenland. Dat zou ten koste gaan van de nieuwbouw in Nederland. (bron: Trouw) In een vrije markt economie trekken beleggers naar de plekken die hen het hoogste rendement bieden. Zo werkt de markt nu eenmaal. De oplossing is als de overheid de regie overneemt en de markt daaraan ondergeschikt maakt.

De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) legt het ministerie van Financiën een recordboete op van €3,7 mln vanwege de FSV, de Fraude Signalering Voorziening van de Belastingdienst. Op deze zwarte lijst hield de fiscus jarenlang de persoonsgegevens van mogelijke fraudeurs bij. De AP vindt dat de Belastingdienst daarmee op veel punten de privacywet heeft overtreden. Eerder kreeg de Belastingdienst al een boete van €2,75 mln vanwege de kinderopvangtoeslagaffaire. Gedupeerden van dat schandaal kwamen soms ook op die zwarte lijst terecht. De boetes komen terecht in de schatkist. (bron: NOS)

Het kabinet roept werkgevers op, als het mogelijk is, de lonen te verhogen. Op zijn persconferentie na de ministerraad benadrukte premier Rutte dat bedrijven vaak hoge winsten maken en dat de economie goed draait. “Dan vind ik het de taak van een fatsoenlijk werkgever om dat door te geven in loonstijgingen.” De ministers Schouten en Van Gennip gebruikten eerder soortgelijke woorden. Rutte wees erop dat stijgende lonen, naast de “dempende maatregelen” van het kabinet, kunnen helpen de inflatie het hoofd te bieden. Hij erkende dat het een zaak is van werkgevers en werknemers. (bron: NOS) Deze laatste uitspraak deel ik niet. Werkgevers veroorzaken de inflatie niet. Het zijn externe oorzaken, de wereldwijde corona-pandemie, het financiële corona-beleid van Rutte III en de oorlog in Oekraïne. Nu Rutte IV de huishoudens die zwaar worden getroffen door de prijsstijgingen, niet dan wel onvoldoende kunnen compenseren mogen winstgevende bedrijven, geheel vrijwillig, de helpende hand toesteken. Maar de vraag is door wie de werknemers, die niet worden gecompenseerd door hun werkgever, de stijgende prijzen dan van betalen?

De 4 kolencentrales in Nederland hebben vorig jaar 69% meer CO2 uitgestoten dan het jaar daarvoor. Mede daardoor is er een einde gekomen aan de daling van de uitstoot in Nederland die in 2015 was ingezet, blijkt uit cijfers van de Nederlandse Emissieautoriteit. De uitstootdaling is omgezet in een minieme stijging van 0,03%. De grootste kolencentrale van Nederland, die van RWE in de Eemshaven, stootte zelfs twee keer zoveel uit. De belangrijkste oorzaak van de toename is de hoge aardgasprijs, waardoor het stoken van steenkool weer aantrekkelijk is. Steenkool stoot meer uit dan gas. (bron: NOS)

Er komt weinig terecht van fraude in de zorg. Toezichthouders en organisaties die de opsporing doen, overleggen veel met verzekeraars en gemeenten, maar de pakkans blijft laag. Dat concludeert de Algemene Rekenkamer. De inspecties en de gemeenten wijzen volgens de Rekenkamer vaak naar elkaar, waardoor ze veel signalen van fraude laten lopen. (bron: NOS)

Waterstof, door sommigen beschouwd als een van de pijlers van de energietransitie, zou de planeet veel meer opwarmen dan eerder werd gedacht. Dit is de conclusie van een nieuwe studie die door de Britse regering is gepubliceerd. Waterstof is een indirect broeikasgas. Het reageert met andere broeikasgassen in de atmosfeer om hun aardopwarmingsvermogen (GWP, of global warming potential) te verhogen. Wetenschappers beschikten over deze kennis. Wat zij kennelijk niet wisten, was dat het GWP van waterstof veel hoger was dan eerder was berekend. “Terwijl door waterstof veroorzaakte veranderingen in methaan en ozon in de troposfeer [de laagste laag van de atmosfeer] eerder in aanmerking zijn genomen, hebben wij voor het eerst ook rekening gehouden met eerder genegeerde veranderingen in stratosferische [de op één na onderste laag van de atmosfeer] waterdamp en stratosferisch ozon in onze berekeningen van het GWP van waterstof”, leggen de auteurs van de studie uit. De bevindingen werden gepubliceerd door de Britse regering, wetenschappers van het National Centre for Atmospheric Sciences en de universiteiten van Cambridge en Reading, en worden geciteerd door de website Recharge. Met deze nieuwe gegevens schatten de onderzoekers dat het GWP(100) van waterstof – het opwarmend vermogen over 100 jaar – 11 ± 5 bedraagt. Dit betekent dat 11 een gemiddelde is, waarbij de score ergens tussen 6 en 16 ligt. Ter vergelijking: het GWP(100) van kooldioxide (CO2) is 1, dat van methaan (CH4) 28. 11 is ongeveer 100% hoger dan eerder gepubliceerde berekeningen, merken de auteurs van de studie op. In hun 75 bladzijden tellende rapport waarschuwen de Britse onderzoekers voor het belang van het voorkomen van lekkage van waterstof uit de installaties die overal ter wereld in omvang toenemen. “Elke lekkage van H2 zal leiden tot indirecte opwarming van de aarde, waardoor de vermindering van broeikasgasemissies die wordt bereikt door over te schakelen van fossiele brandstoffen op waterstof, teniet wordt gedaan”, klinkt het. “Lekkage van waterstof in de atmosfeer tijdens productie, opslag, distributie en gebruik zal een deel van de voordelen van een waterstofeconomie tenietdoen.” De wetenschappers roepen daarom op om van het minimaliseren van lekkage een “prioriteit” te maken. Uit een andere studie, eveneens in opdracht van de Britse regering, bleek dat het vervoer van vloeibare waterstof per tanker de grootste bijdrage levert tot waterstoflekkage, waarbij 13,2% van de lading in de atmosfeer lekt. Daarna komen de bovengrondse opslag van samengeperst gas (6,52%), brandstofcellen (2,64%) en tankstations (0,89%). Op productieniveau zou door elektrolyse geproduceerde waterstof leiden tot het vrijkomen van 9,2% van de geproduceerde waterstof in de atmosfeer door “ontluchting en doorspoeling”. Dit cijfer zou kunnen dalen tot 0,52% via bijkomende maatregelen. (bron: BusinessAM)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 10-04-22: 6.6246; maandag 6.291; dinsdag 4.947; woensdag 4.699en donderdag 4.133.

In Zuid-Afrika zijn twee nieuwe omikronvarianten opgedoken: BA.4 en BA.5. Deze zijn mogelijk beter bestand tegen de bestaande vaccins dan de eerdere varianten van het coronavirus. Dat zegt viroloog Koopmans. BA.4 en BA.5 zijn in delen van Zuid-Afrika dominant geworden. Dat betekent dat ze ‘fitter’ zijn en een soort wedstrijd spelen met elkaar. Dan wint er eentje in een bepaald gebied, legde Koopmans uit. Je kunt er “donder op zeggen” dat ze zich ook al elders in de wereld bevinden. Volgens het RIVM zijn de varianten momenteel nog niet in Nederland. Als de situatie in Zuid-Afrika weer een voorbode is van wat Nederland te wachten staat, dan gaan de nieuwe varianten hier ook rond en uiteindelijk domineren. Dan wordt de vraag “prangend” in hoeverre de bevolking ertegen bestand is door prikken en eerdere besmettingen. Het is ook niet uitgesloten dat de nieuwe varianten besmettelijker zijn doordat ze per infectie meer virusdeeltjes uitscheiden. Dat is nog niet wetenschappelijk vastgesteld. De bestaande antistoffen kunnen ook minder goed werken bij een besmetting met een van de nieuwe varianten. “Daar zit nu onze zorg”, aldus Koopmans. (bron: Op1 Radio)

Eyeliners

De inflatie in de VS in maart is gestegen naar 8,4%. Direct na het bekendworden schrok Wall Street even, daarna herstelde de markt zich

Beetje bij beetje lijkt de ECB zich te herinneren wat haar belangrijkste taak is: de koopkracht

Ons betalingssysteem raakt wel erg afhankelijk van Apple Pay

Door de hoge inflatie en tegenvallende inkomsten is het overleg over de begroting van volgend jaar nu wél spannend

De inflatie dreigt enorm hoge huren op te leveren. Het kabinet wil er iets aan doen, maar vastgoedeigenaren verzetten zich daartegen

Inflatie, minder inkomsten en dreigende rentestijging: zet het regeerakkoord op de schop

Bedrijven hebben tussen maart 2020 en nu 22,8 miljard euro aan NOW (loonkosten-uitkering) ontvangen, in totaal werden 468.000 aanvragen voor loonsteun goedgekeurd.

De Europese Centrale Bank heeft de belangrijkste rentestanden gehandhaafd,

Frontberichten

De Nederlandsche Bank waarschuwt voor het verdwijnen van cash. De bank maakt zich zorgen. Eerst heeft ze het moederlijk over mensen die niet meekomen met de moderne tijd en die het lastig vinden om digitaal te betalen. „Denk aan sommige ouderen of laaggeletterden.”, schrijft Maxim Februari, jurist en schrijver. Jajaja, ouderen en laaggeletterden, mompel je dan, heel belangrijk, die moeten worden beschermd, gaan we doen. Maar gelukkig zijn we zelf niet oud en niet laaggeletterd, dus laat ons maar gewoon via een computerprogramma op de smartphone betalen. Het is met laaggeletterdheid net als met de rest van de narigheid waarover we in de krant lezen: Gott sei Dank nicht bei uns! Maar dan begint de bank over het internet of things en voorspelt dat we daar „op iets langere termijn” mee te maken gaan krijgen. Je weet het eigenlijk ook wel. We lopen rond in een hyper-verbonden wereld waarin informatiebronnen met elkaar praten en dan zelfstandig beslissingen nemen. Sinds kort kunnen die bronnen op eigen houtje betalingen in gang zetten op basis van realtime gegevensanalyse. De Nederlandsche Bank zegt het iets simpeler. „Je koelkast kan bijvoorbeeld zelf producten bestellen en betalen die bijna op zijn.” Handig. Het internet der dingen betaalt niet alleen, het bestelt ook. Het beslist. Je koffiezetapparaat plaatst een nieuwe bestelling voor Nespressocups en weet blijkbaar of je huishouden zich dat financieel en moreel kan permitteren. De thermostaat houdt de krant bij en volgt de ontwikkeling in Oekraïne om zelfstandig de verwarming omlaag te kunnen draaien. De koelkast laat zich bijpraten over het klimaat. De wereld verandert ingrijpend. Ik lees ergens de dichtregels van Rodaan Al Galidi. „De wereld is/ kwetsbaar/ als een verjaardagstaart voor een kind van drie.” Er zit onvoorspelbaarheid in de lucht, instabiliteit en raadselachtigheid. Daarom is het begrijpelijk dat de mensheid een hang heeft naar software die helpt informatie te verwerken en handelingen te vereenvoudigen. Wie wil in deze snelle wereld nog rondlopen met munten van 10 en 20 cent? Als je ook contactloos kunt betalen? De Nederlandsche Bank waarschuwt schoorvoetend. Het is niet dat ze de nieuwe mogelijkheden afkeurt, integendeel, ze is er voorzichtig verrukt over. Maar als hoeder van het publieke geld wijst ze ook op de nadelen van al dat private geld dat nu door de wereld stroomt. De digitale euro’s in je bank-app worden uitgegeven door je eigen bank en die bank is een commerciële partij, schrijft ze. Hoewel je de private euro’s weer voor publieke euro’s kunt inruilen, is de digitale infrastructuur van de economie in private handen. Of dat altijd verstandig is? Misschien niet, nu de wereld verandert. Het Europese betalingsverkeer raakt zo immers wel erg afhankelijk van grote bedrijven buiten Europa. Kaartmaatschappijen. Techreuzen. Apple Pay. Google Pay. Grote cloud providers die ict-diensten leveren aan de financiële sectot. Als je elkaar een tientje overmaakt, zit daar een gigantische commerciële niet-Europese elektronische infrastructuur achter, accounts, opslag, energieslurpende datacentra in de arme polder. Nu tegenwoordig zelfs bedelaars rondlopen met kaartlezers en nergens meer geldautomaten te vinden zijn, is het voor De Nederlandsche Bank blijkbaar hoog tijd om te pleiten voor cash. De digibeten moeten worden beschermd, begint ze zorgzaam. Jajaja, denk je verveeld, de digibeten zijn kwetsbaar, ik doe wel een mondkapje voor als ik er een tegenkom. Maar dan heb je toch echt je eigen geletterdheid schromelijk overschat, want met het verdwijnen van cash verandert er meer dan je je realiseert. Niet alleen het publieke geld verdwijnt, het geld verdwijnt überhaupt. In plaats van geld is er nu financiële informatie. Die kan verbindingen aangaan met andere informatie, wat waarde oplevert voor anderen, en zo ben je al snel duurder uit. Betaal je via een card, dan geef je persoonsgegevens en transactiegegevens weg. Betaal je via gezichtsherkenning op je telefoon, dan geef je er nog eens biometrische gegevens bij cadeau. Je betaalt met een claim van tien publieke euro’s op De Nederlandsche Bank N.V. en veel waardevolle informatie extra. De Nederlandsche Bank is een beleefd instituut. Ze wijt het verdwijnen van cash aan de commerciële partijen en aan overheidsbeleid. Wat ze niet durft te zeggen, is dat het ligt aan het maatschappelijke vogelzwermgedrag van consumenten die een cashloze samenleving handig vinden en zich zo dienstbaar maken aan de grote bedrijven als nuttige idioten. Ouderen kwetsbaar? Wij zijn allen kwetsbaar. De wereld is kwetsbaar. Het kan geen kwaad een beetje op jezelf te passen, want je bent laaggeletterder en digibeter dan je denkt. (bron: NRC) Interessant informatie over het digitale betalingssysteem, zoals dat vandaag de dag functioneert. Waar Februari niet voor waarschuwt is de risico’s voor betalingssystemen vanuit cyber-crime. Wat gebeurt er als systemen plat gaan, als de pinautomaten en digitale betalingssystemen niet meer online zijn. Wat gebeurt er als de stroom langere tijd uitvalt, sluiten dan alle publieke functies? En wat als Swift voor langere tijd out is. We leven in een tijd van oorlog en de Westerse wereld is daarin een partij, die tegoeden blokkeert. Waarmee slaat de tegenstander terug?

Sinds enkele weken wordt er steeds vaker gewaarschuwd voor het risico van een recessie. Maar David Roche, ervaren beleggingsstrateeg en voorzitter van Independent Strategy, ziet nog een ander risico: dat wat hij een “oorlogs-cessie” noemt. Wat is het verschil met een recessie? “In een normale recessie dalen de productie en de vraag, de inflatie daalt. In dit soort recessie, een ‘oorlogs-cessie’, daalt de productie terwijl de kosten en de inflatie stijgen”. “Je ziet het aan de mismatch op de arbeidsmarkt, je ziet het aan de grondstoffenprijzen, en ik denk dat die zich in een opwaartse trend zullen voortzetten, dus je zit met een heel vreemde situatie waarin centrale banken moeten kiezen tussen hun inflatiedoelstelling en groei”, legde de deskundige uit. Volgens Roche bestaat het gevaar erin dat de beurzen het risico van een “oorlogs-cessie” onderschatten. Voorlopig zijn de aandelenmarkten nog te gefocust op de centrale banken en hun (mogelijke) renteverhogingen. Hij is ook bezorgd over de risico’s voor de groei, maar hij verwacht niet dat de rente te snel zal stijgen. “De historisch hoge inflatie zal op het huidige pad blijven”, aldus Roche, “en de groei zal dalen: we bevinden ons dan in de ‘oorlogs-cessie’-situatie die hij beschrijft. En de inflatie zal waarschijnlijk inderdaad blijven stijgen, en wel om één specifieke reden: de oorlog in Oekraïne loopt nog niet op zijn einde. (bron: BusinessAM)

Overwegingen

Er komt een soort crisis, net als in 1973’ schrijft Prof Dr Jan Luiten van Zanten,  hoogleraar economische geschiedenis aan de UU, in NRC. Na de oliecrisis in de jaren zeventig liep de inflatie net zo hoog op als nu. Ook toen ging het over compensatie en lage inkomens. Het is bijna een halve eeuw geleden dat het inflatieniveau in Nederland zo hoog was. De consumentenprijsindex lag in maart 11,9% hoger dan een jaar eerder. De laatste keer dat het leven zo snel duur werd, was toen Arabische olieproducerende landen in 1973, tijdens de Jom Kipoeroorlog, de olieproductie verlaagden en zo de prijzen lieten oplopen – een straf voor de steun van het Westen aan Israël na de aanval van Egypte en Syrië. De boycot zorgde voor een schok in het Westen, dat maandenlang een olietekort vreesde. Die oliecrisis doet denken aan de huidige energieproblemen. De hoge energieprijzen stuwen de andere prijzen op, en net als toen vraagt de samenleving terecht om compensatie voor het verlies in koopkracht. Ook wordt Nederland opnieuw geconfronteerd met de afhankelijkheid van anderen voor de energievoorziening. Wat zijn de grootste overeenkomsten en verschillen tussen toen en nu? Beide crises komen op een moment dat het best goed gaat met de economie. Er is nu herstel na de coronacrisis, en ook vijftig jaar geleden zat Nederland aan het einde van een hoge conjunctuurgolf die leidde tot lage werkloosheid. De krapte op de arbeidsmarkt was enorm, dus er was veel druk om de lonen te verhogen. Die krapte is er nu ook, maar de machtspositie van vakbonden is nu minder sterk. Werknemers vroegen toen om verhogingen van 10%% of meer, ‘centen in plaats van procenten’. Inkomensherverdeling stond heel hoog op de agenda. Een ander verschil is dat we toen dáchten dat er een nijpend energietekort was. Aan het einde van de Jom Kipoeroorlog sloeg de paniek toe, iedereen moest een trui dragen en de verwarming lager zetten, er kwam een autoloze zondag. In later onderzoek zagen we dat Shell toen al wist dat er geen grote tekorten waren – maar dat werd niet van de daken geroepen. Er waren wel prijsstijgingen, maar er was geen structurele breuk in de olievoorziening. Nu lijken we wél een structureel probleem te hebben als Rusland geen gas meer levert.” Hoe reageerden de samenleving en de overheid destijds? In veel gevallen ging men ervan uit dat via de automatische prijscompensatie in de cao de inflatie gecompenseerd werd. Beurskoersen daalden sterk omdat beleggers het vertrouwen in de toekomst verloren. Nu zien we dat in die mate eigenlijk niet. Qua beleid lagen er geen plannen klaar om energiebezuinigingen door te voeren. Wel begon men toen met het isoleren van huizen. Maar in de eerste instantie reageerde het kabinet Den Uyl (PvdA) met het geven van impulsen aan de economie. Maar nadat de overheidstekorten de eerste jaren opliepen, kwam daar in 1975 een soort keerpunt in met de éénprocentoperatie: het streven om de overheidsuitgaven jaarlijks met hooguit 1% te laten toenemen. Ik denk dat dit lijkt op wat er onder het kabinet Rutte gaat gebeuren. Ook dat had grote plannen voor hervormingen en uitgaven, maar het zal op grenzen gaan stuiten, waarna er moet worden heronderhandeld over wat er op korte termijn wel en niet doorgevoerd kan worden.” Stond het compenseren van lage inkomens in de jaren zeventig hoog op de agenda? Er waren felle discussies over het verhogen van het minimumloon en het terugbrengen van loonverschillen. Ook ging het over de koppeling tussen lonen en uitkeringen. Het bewustzijn dat lage inkomens sterk beïnvloed werden door de prijsontwikkelingen was er zeker: er werd ook gewerkt aan speciale compensaties.” Moeten we de maatregelen van toen ook nu weer toepassen?

In sommige gevallen wel, maar ik zie ons geen autoloze zondag invoeren. De energietekorten liggen nu vooral in het aardgas, dat compenseer je niet door minder auto te rijden.” Maakt het voor het tegengaan van hoge inflatie verschil dat we nu minder grip hebben op ons rentebeleid dan destijds? Op papier hadden we die autonomie, maar in de praktijk al niet meer. De Nederlandse gulden volgde de Duitse mark en het beleid van de Duitse centrale bank. Alleen, nu schippert de ECB tussen de belangen van landen in Zuid- en Noord-Europa. Dat beperkt de mogelijkheden om bij te sturen enorm. Er is de afgelopen jaren beleid gevoerd dat gunstig was voor het oplossen van problemen van zuidelijke landen, namelijk door de rentestand laag te houden (lage rente houdt de hoge schulden van Zuid-Europese landen beheersbaar, terwijl hoge inflatie juist wordt tegengegaan door de rente te verhogen, red.). De ECB zal waarschijnlijk met een compromis komen, maar dat betekent dat het niet zal toekomen aan het laag houden van de inflatie, dus rond de 2% – de bestaansreden van de ECB.” Wat zijn de lessen van 1973 voor onze tijd? Het heeft destijds lang geduurd voor we uit de problemen waren. De hele jaren zeventig bleef de stagflatie (een periode van hoge inflatie en nauwelijks economische groei, red.) doorzieken. Lonen en prijzen bleven stijgen, de werkloosheid nam geleidelijk toe en de winstgevendheid van bedrijven stond onder druk. Begin jaren tachtig liep het uit de hand met een hele grote economische neergang. Dergelijke stagflatie zie ik nu en de komende tijd niet om zich heen grijpen. De winsten zijn hoog en de concurrentiepositie is nu niet zó verslechterd. Maar de inflatie is hoog, dus we zullen hoe dan ook door een soort van crisis gaan. Wat toentertijd niet hielp was de automatische prijscompensatie. Maar de vraag is hoe je mensen dan wel moet compenseren, zonder automatische inflatie in de economie in te bouwen. Het huidige kabinet maakt niet de indruk ‘on top of things’ te zijn, ze hollen achter de feiten aan met ad hoc-maatregelen, zoals het compenseren van energieprijzen waar miljarden aan worden uitgegeven.” Zouden de afgelopen jaren van extreem lage inflatie een uitzondering kunnen zijn geweest, zodat dit misschien een overgang wordt naar een periode van weer ‘normale’ inflatie en rente? Ik denk eigenlijk van niet. Er zijn aanwijzingen dat de rentestand op de langere termijn ook dalend is. Dat heeft met beleid te maken, maar ook met de tendens in het kapitalisme. Er wordt veel gespaard, de arbeidsproductiviteit neemt bijna niet meer toe. Als dat waar is, wordt de rentestand niet meer 4%, maar hooguit 2 of 1,5%.” (bron: NRC) Interessant essay. Maar gaat er wel stagflatie optreden of niet. Hoe gaat Rutte de stijgende voedsel, olie en energieprijzen compenseren voor het gewone volk. Dat proces kan een economische recessie veroorzaken. De lage rentestanden zijn het gevolg van de schepping van veel meer geld dan noodzakelijk is. Daardoor hebben zich in de aandelen en obligatiekoersen grote luchtbellen gevormd, is er een grote cryptomarkt ontstaan, zijn de huizenprijzen sterk gestegen en krijgen spaarders geen rente meer op hun spaargeld. Het monetaire beleid van de ECB is er een van traag afbouwen en de kat uit de boom kijken. Als de FED de overliquiditeit en de inflatie kordaat gaat aanpakken door de rente te gaan verhogen en de ingekochte staatsobligaties ad $9.000 mrd terug te gaan verkopen aan de markt, stijgt de rente snel en veel hoger dan de 1,5% tot 2%, die Jan Luiten van Zanden noemt. Verder houdt hij geen rekening met hard aankomende tegenzetten van Poetin op de hem opgelegde sancties. Ik ben voor de kortere termijn niet zo optimistisc als de aannames die hij pleegt.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 15 apr 2022, week 15: AEX 719,70; Bel 20 4.216,29; CAC40 6.589,35; DAX 14.163,85; FTSE 100 7.616,38; SMI 12.475,08; RTS (Rusland) 955,46; SXXP (Stoxx Europe) 459,82; DJIA 34.451,23; NY-Nasdaq 100 13.893,22; Nikkei 27.893,19; Hang Seng 21.845,56; All Ords 7.822,20; SSEC 3.211,24; €/$1.0808; BTC/USD (Bitcoin) $40.220,00; troy ounce goud $1.974,20, dat is €58.686,21 per kilo; 3 maands Euribor -0,452%; 1 weeks -0,560%; 1 mnds -0,547%; 10 jaar Japan 0,2388%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,821%; 10 jaar Duitse Staat 0,836%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,1141%; 10 jaar Franse Staat 1,337%; 10 jaar Belgische Staat 1,349249%; 10 jaar Spanje 1,762%; 10 jaar VK 1,887%; Italië 2.492%; 10 jaar VS 2,8279%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,029.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden licht lager. De kapitaalmarktrentes stegen wederom fors, De tarieven van 10-jarig papier Nederland noteerde 0,11% hoger, De euro daalde weer tot 1,0808 t/o de dollar op Goede Vrijdag als de markten hier gesloten zijn. Goud steeg weer. De bitcoin daalde verder. Het aantal corona-besmettingen blijft dalen tot onder de 5.000 geregistreerde besmettingen per dag. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,901%; Japan 0,93%; Duitsland 1.009%; Nederland 1,153%; Frankrijk 1,778%; VK 2.047%; Spanje 2,241%; Canada 2,70,72%; VS 2,9181% en Italië 2,994%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 16-04-2022/628 Dit jaar zal Pasen in meerdere opzichten een tijd van wederopstanding zijn. Het inflatiecijfer is namelijk in 46 jaar niet zo hoog geweest. Het eten met de Pasen zal ditmaal duurder zijn dan voorgaande jaren

UPDATE 09-04-2022/627 ‘Chaos rond energiegeld: gemeenten zwalken met uitkeren toeslag’

De signalen staan op rood! Wij moeten ons gaan voorbereiden op financieel/economisch en sociaal zwaar weer. In dit blog leest U in meerdere artikelen en commentaren waarop wij ons moeten voorbereiden als gevolg van de gevolgen van de corona-pandemie, de stijgende inflatie met stijgende prijzen voor energie en voedsel en aantrekkende rentetarieven. Daarnaast de trage aanpak van het monetaire beleid van de ECB en alle gevolgen die daardoor kunnen optreden van die beperkingen van de welvaart met zich mee zullen brengen. Daarnaast hou ik mijn hart vast voor de sancties die de Europese regeringsleiders Rusland willen gaan opleggen om gevolg te geven aan de oproepen van de Oekraïense president. Europa kan zich niet permitteren om de import van Russisch gas op korte termijn te gaan beperken. Dat gaat chaos veroorzaken, ook als we weer onbeperkt gas in Groningen gaan oppompen. Als er een tekort aan gas en stroom gaat ontstaan treft dat de gehele samenleving. Niet dat ik mij zorgen maak dat datacentra stil gaan vallen, maar wel dat supermarkten misschien niet meer open kunnen, dat pinautomaten niet meer werken, dat kassa’s niet meer werken. Dat we niet meer kunnen koken en koud moeten gaan douchen. Verder sluit ik niet uit dat op zeker moment internet uitvalt en publieke functies niet langer meer functioneren. Kortom, alles wat er in decennia is opgebouwd aan welvaart en gemak, valt voor enige tijd stil. Maar ja, de wijsheid moet van politici komen en het vertrouwen daarin is fors gedaald.

Honderdduizenden ondernemingen hebben geldproblemen, concludeert de Kamer van Koophandel na eigen onderzoek. 10% van de ondervraagden is bezig met overleven, zegt de KvK. Die verwacht daardoor flink meer faillissementen. De problemen zijn volgens de KvK het gevolg van de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne. Energie is duurder geworden en er zijn tekorten aan grondstoffen. Begin april stopte ook de coronasteun voor ondernemers, volgens de KvK nog een oorzaak voor de verwachte toename aan faillissementen. In de coronatijd gingen maar weinig bedrijven op de fles. De KvK verwacht nu “een soort correctie”. (bron: NOS) Deze correctie had al veel eerder plaats kunnen vinden als het kabinet uitsluitend steun had gegeven aan bedrijven die hun plek in de nieuwe tijd kunnen terugverdienen. In plaats daarvan is ook aan bedrijven die al op instorten stonden steun verleend. Dat geld is in een bodemloze put gestort en zijn in feite verliezen die nooit meer rendement opleveren.

Sinds april 1976 is de inflatie in Nederland niet zo hoog geweest, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. De inflatie kwam in maart uit op 9,7% (op CPI basis). Opnieuw stegen vooral de energieprijzen enorm, maar ook andere producten zoals voedsel werden steeds duurder. Voeding steeg 6,2% in prijs vergeleken met een jaar eerder. De prijzen in Nederland en ook de rest van Europa lopen hard op als gevolg van de oorlog in Oekraïne. De levering van olie en gas uit Rusland is onzeker en daardoor gaan de energieprijzen door het dak. bron: NOS) Dit inflatiecijfer wijkt fors af van het Europese cijfer ook over maart, n.l. 2,2%.

Algemeen

Bij de parlementsverkiezingen in Hongarije is de superoverwinning gegaan naar door premier Viktor Orbán. De winst van zijn rechts-populistische partij Fidesz is volgens hem zo groot dat je die vanaf de maan kunt zien. Oppositieleider Peter Márki-Zay erkent de nederlaag. Nu de stemmen zijn geteld, staat Fidesz op 53% van de stemmen. De pro-Europese samenwerkende oppositie komt niet verder dan 35%. Oppositiepartijen van links tot uiterst rechts trokken samen op tegen Orbán. In de peilingen gingen zij lange tijd nek-aan-nek met Fidesz. Márki-Zay zegt dat de verkiezingen niet eerlijk verliepen. (bron: NOS) Met die 53% en de zetels uit de districten beschikt Fidesz over 2/3 van de zetels. De Europese Commissie (EC) start nu een procedure op om EU-subsidies voor Hongarije te kunnen bevriezen als de lidstaat de principes van de rechtsstaat niet eerbiedigt. Voorzitter Ursula von der Leyen van de Commissie heeft dat in het Europees Parlement in Straatsburg aangekondigd. Het dagelijkse EU-bestuur gebruikt daarvoor een nieuw mechanisme dat EU-geld koppelt aan de rechtsstaat. De regering van de pas herkozen premier Viktor Orbán is daarmee de eerste die onder de nieuwe regel valt. Het mechanisme is al ruim een jaar van kracht, maar de Commissie wilde een rechtszaak van Hongarije en Polen tegen de rechtsstaattoets bij het Europees Hof van Justitie afwachten. Dat verklaarde de bezwaren van de 2 lidstaten twee maanden geleden ongegrond. (bron: NU) De vraag is nu wel wat de EC ermee denkt te bereiken. Als er wel een vorm van solidariteit bestond binnen de Europese Unie over de plaatsbepaling van gezamenlijke standpunten in de confrontatie tussen Rusland vs Oekraïne, wat blijft daar dan nog van over?

Oekraïne conflict

EU-voorzitter Von der Leyen heeft in Kiev een bezoek gebracht aan president Zelensky. Ze overhandigde hem daarbij de eerste documenten waarmee zijn land kandidaat-lid kan worden van de EU. Eerder op de dag bezocht ze als eerste westerse leider Boetsja. Na het vertrek van de Russen werden in deze voorstad van Kiev op straat ruim 300 lichamen van Oekraïense burgers gevonden. Ze bezocht er een plek waar de lichamen van slachtoffers waren geborgen.”We hebben hier het wrede gezicht gezien van het leger van Poetin”, zei ze. Ook brandde de EU-voorzitter een kaars voor de slachtoffers. (bron: NOS) Onverstandig van de voorzitter van de Europese Commissie. Op de eerste plaats de suggestie dat Oekraïne, misschien wel middels een spoedprocedure, tot de Europese Unie kan toetreden. Oekraïne voldoet in de verste verten niet aan de minimale eisen die aan kandidaat lidstaten worden gesteld. Het land is het corruptste land in Europa en voldoet niet aan de eisen van democratisch bestuur en financiële stabiliteit. En een land in oorlog binnenhalen in de EU, niet doen. Een handelsverdrag prima als de goederen voldoen aan de door de EU gestelde eisen en het land de tijd geven eerst, op velerlei terreinen, orde op zaken gaan stellen. Nu is het al zo dat Zelenski al duidelijk maakt hoe de EU-lidstaten moeten handelen in het conflict dat zijn land, geen EU-lidstaat, geen NAVO-bondgenoot, heeft. Hoe lang duurt het nog voordat hij de regie in Brussel overneemt. Deze man kan een groot gevaar worden voor de EU en de lidstaten en VDL is niet kritisch genoeg. Neem die lichamen in Boetsja. Er is nog geen enkel onderzoek die heeft vastgesteld wie die 300 gedode Oekraïners zijn, door wie en onder welke omstandigheden. En wat als straks wordt vastgesteld dat zij zelf hun landgenoten hebben geëxecuteerd omdat ……………………..

Voor het eerst sinds Rusland Oekraïne binnenviel heeft president Zelensky de VN-Veiligheidraad toegsproken. Hij stond onder meer stil bij het geweld in de stad Boetsja, waar Russische militairen honderden burgers hebben vermoord. Volgens hem deden de Russen dat voor hun plezier. Hij zegt dat de wereld er nog niet van is doordrongen wat er allemaal in zijn land gebeurt. Omdat Rusland als permanent lid een veto heeft in de raad riep hij op tot hervormingen. Ook riep hij op om Rusland internationaal te berechten zoals dat na WOII met Duitse oorlogsmisdadigers in Neurenberg is gebeurd. (bron: NOS) De Russen ontkennen in alle toonaarden dat zij iets te maken met het doden van burgers in Boetsja. In de underground-media wordt gerapporteerd dat er een ‘slachting onder burgers is aangericht door Oekraïense “veiligheidstroepen” in samenwerking met amateur-crisisacteurs’, waar vanaf dag één voor gewaarschuwd is: Oekraïne zal valse vlag operaties laten uitvoeren door specialisten/huurlingen en daar de Russen de schuld van geven. Met name de kans op een chemische aanval op eigen mensen is levensgroot aanwezig. Russische militairen hebben in het Oekraïense dorp Stary Bykiv 6 burgers geëxecuteerd, zeggen inwoners tegen Nieuwsuur-verslaggever Gert-Jan Dennekamp. Hij bezocht het dorp op het moment dat de inwoners hun doden voor onderzoek moesten opgraven. De lichamen hadden eerder dagenlang op straat gelegen. Nabestaanden durfden de doden niet te begraven, uit angst om door de Russen te worden neergeschoten. Na 8 dagen kregen ze toestemming om de lichamen weg te halen, zeggen ze. (bron: NOS) Laat ik vooral duidelijk zijn: ik ben tegen het militaire geweld van het Russische leger in Oekraïne en de humane gevolgen die dat heeft. Dat in zo een situatie de beide partijen elkaar de schuld geven, ook als die schuld niet is aangetoond, is bekend. Ik beperk mij tot Boetsja. Daar zijn honderden doden op straat aangetroffen toen de Russen zich terugtrokken. Vreselijk! Maar de vraag is dan door wie die zijn gedood en onder welke omstandigheden. Zelenski zegt in zijn toespraak tegen de VN dat de Russen dat voor hun plezier hebben gedaan en de Russen ontkennen alles. Dat kan oorlogsretoriek zijn, we beschikken over geen enkele informatie anders dan die van de New York Times dat uit satellietbeelden zou blijken dat de lijken al enige dagen daar in de straten zouden liggen met de conclusie dat de Russen die executies moeten hebben uitgevoerd. Die conclusie is te snel. Eerst zal een onafhankelijke internationale commissie aan het werk moeten worden gezet wie die doden zijn en of ze in enige relatie tot elkaar staan en daarna moet worden vastgesteld of aan de hand van DNA kan worden vastgesteld met welk wapen en welke kogels die doden om het leven zijn gebracht en hoe ze daar ver van elkaar in de straten liggen/lagen. De vragen die eerst moeten worden beantwoord is of het hier gaat om Oekraïners of Russen of andere buitenlanders, om landverraders, om spionnen, om tegenstanders van Zelenski dan wel staatsgevaarlijke personen dan wel groepen. Dan de vraag waarom die doden daar op straat zijn blijven liggen en ondertussen door niemand zijn geborgen. Voor de hand ligt het dat als de Russen deze burgers dan wel militairen zou hebben gedood ze ze niet op straat zou hebben laten liggen, maar ze in een gezamenlijk graf zouden hebben gedumpt. Het lijkt erop dat een van de partijen bewust deze situatie heeft willen uitbuiten om er in de media garen bij te spinnen. Enig licht zou kunnen brengen als de kogels van Russische makelij zijn dan wel uit Westerse wapens komen. Het is niet vernederend bedoeld maar de Oekraïense president id van huis uit een komiek. Komieken zijn kunstenaars met een kleine k die door feiten in een ander daglicht te plaats het publiek, groot en klein, vermaken. Op de wijze waarop hij al meer dan een maand vrijwel dagelijks de wereld en Westerse politici toespreekt doet hij met een ingestudeerde act, met vast onderdelen zowel het legerkleurige tenue waarin hij optreedt. Het script wordt aangepast aan het gezelschap dat hij toespreekt en dat veelal erna hem een staande ovatie geeft (net zoals in een theater). Dat is zijn wereld. De onderdelen van zijn act zijn vrijwel altijd, een vrijheidsstrijd uit het verleden, oorlogen die uiteindelijk werden gewonnen (de 80-jarige oorlog tegen de Spanjaarden), hij roep op tot solidariteit met zijn volk en tot slot roept hij op zijn militaire tegenstander zware economische en financiële verliezen toe te brengen en Oekraïne te helpen met een no-fly zone, wapens en geld. Het is een nooit eerder vertoonde act op dit niveau en op deze wijze. Maar de vraag is of hij daarmee zijn eigen ego oppoetst dan wel de belangen van zijn volk behartigt. Wat Zelenski ermee bereikt is dat in de parlementaire vergaderzalen in onder meer Berlijn, Parijs, Londen, Washington, New York, Den Haag en Brussel enthousiast is gereageerd en de Westerse regeringen hun builders hebben geopend voor geld, vluchtelingen en militair materiaal. Maar wat denk Zelenski ermee te bereiken: vrede dan het wel een voortzetting van de oorlog. 8 jaar geleden werd ook vanaf Oekraïens grondgebied met een raketaanval een burgervliegtuig uit de lucht geschoten. Dat feit is nog altijd niet opgelost, maar Oekraïne zat zelf wel in de onderzoekscommissie en kon alle ongewenste data en feiten blokkeren. Ook dat speelde zich af in het Oosten van Oekraïne, waar corruptie de gewoonste zaak van de wereld is en feiten geen feiten hoeven te zijn.

Oekraïense militairen hebben mogelijk Russische krijgsgevangenen gedood. In een video die online is gezet en door The New York Times is onderzocht, is te zien dat een man met Oekraïense insignes een veronderstelde Russische militair doodschiet. Bij het slachtoffer liggen nog zeker 3 lichamen in Russische uniformen en er staat een Russisch militair voertuig op de weg. Van een van de doden zijn de handen op de rug gebonden. De krant heeft vastgesteld dat de video is gemaakt in het dorp Dmytrivka, vlak bij Kiev. Het doden van krijgsgevangenen is een oorlogsmisdaad. (bron: NOS)

In Brussel heeft de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Koeleba de NAVO, G7 en EU opnieuw om steun gevraagd in de oorlog tegen Rusland. Koeleba meldde dat hij in Brussel is voor “wapens, wapens en wapens”. Hij stelt voor dat Oekraïne alle benodigde steun krijgt. Ook pleitte hij weer voor een boycot van Russische olie en gas. De Russische buitenlandminister Lavrov zegt dat het Westen de onderhandelingen vertraagt door wapens aan Oekraïne te leveren. Oekraïne heeft volgens hem een een vredesvoorstel gedaan dat afwijkt van de punten waarop eerder een akkoord was bereikt. Hij noemt dat onacceptabel. (bron: NOS)

Kabinet Rutte IV

7 april 2022: Tweede Kamer De Jonge zegt sorry, maar Sywertdeal is nog niet vergeten. Het begon als een discussie over een omstreden mondkapjesdeal. Maar het liep uit op iets heel anders, toen minister Hugo de Jonge zich in de Tweede Kamer kwam verdedigen over zijn bemoeienis met die deal. Het werd een zware confrontatie over de politieke cultuur in Den Haag. De sfeer van het 1 april-debat van ruim een jaar geleden leek bijna terug in de plenaire zaal van de Tweede Kamer. Met ditmaal niet premier Rutte in de hoofdrol, maar voormalig coronaminister Hugo de Jonge, tegenwoordig minister van volkshuisvesting. De Jonge is het symbool geworden voor de vraag of het nieuwe kabinet-Rutte IV op een andere manier omgaat met de Tweede Kamer. Vrijwel de volledige oppositie heeft er snoeiharde kritiek op dat er pas deze week opheldering kwam over zijn betrokkenheid bij de mondkapjesdeal, een onderwerp waar de Kamer al bijna een jaar informatie over vraagt. Excuses van de CDA-minister konden een motie van wantrouwen niet voorkomen. De Jonge erkent dat hij ‘het wantrouwen onbedoeld heeft gevoed’ door zo lang te wachten met opheldering over zijn contacten met Sywert van Lienden, die bij de minister lobbyde voor een miljoenencontract. “Juist uit respect voor de Kamer ben ik alsnog zo open mogelijk geweest”, probeerde hij nog. De Jonge overleefde de motie van wantrouwen, ingediend door de PvdA en ondersteund door een groot deel van de oppositie. Alleen SGP en een deel van JA21 stemde niet mee. Maar de schade is groot. Niet alleen voor de minister, maar vooral voor de reputatie van het kabinet. Alle oppositiepartijen kwamen in een 10 uur durend debat met een spervuur aan verwijten dat de beloofde nieuwe bestuurscultuur er maar niet wil komen. “Dit gaat over het vertrouwen dat de samenleving en de Tweede Kamer mogen hebben in het kabinet”, aldus PvdA-Kamerlid Attje Kuiken. “Elke keer hopen we dat het vertrouwen hersteld kan worden en elke keer komt er weer iets nieuws voorbij dat voor teleurstelling zorgt”. De SP spreekt over ‘rot in de bestuurscultuur’. SGP-fractievoorzitter Kees van der Staaij stelde de vraag: “Hoe kan de Tweede Kamer de volgende keer vertrouwen dat we wél antwoord krijgen?” De PvdA zegt lang getwijfeld te hebben over het harde signaal van een motie van wantrouwen. De doorslag gaf de uitspraak van de minister over hoe de Kamer zijn rol moest zien. Hij was “niet betrokken, maar had wel betrokkenheid”, aldus De Jonge. “Het is weer vluchten in semantische discussies”, vond PvdA-Kamerlid Kuiken. Het nieuwe kabinet-Rutte IV ging drie maanden geleden van start met plechtige voornemens om het anders te doen. Premier Rutte heeft keer op keer herhaald dat het kabinet zich realiseert dat het vertrouwen nog teruggewonnen moet worden na de toeslagenaffaire, het debat over de ‘functie elders’ en de lange kabinetsformatie. “Wij moeten het in de praktijk laten zien”, zei Rutte. In het regeerakkoord is expliciet beloofd ‘de informatievoorziening aan de Kamer te verbeteren’. Toch ontspoorde het debat over de mondkapjes weer snel volgens het vertrouwde patroon. Het kabinet vroeg de Tweede Kamer om geduld en verwees naar het externe onderzoek dat er loopt bij Deloitte naar de mondkapjesdeal. De coalitiefracties stonden als een beschermende muur om de minister heen. Eigen partij CDA opende met de ferme verklaring dat de integriteit van De Jonge ‘niet ter discussie staat’. Coalitiepartij D66 wierp de bal al terug naar de oppositie. D66-Kamerlid Wieke Paulusma: “De oppositie heeft net zoveel verantwoordelijkheid voor de nieuwe bestuurscultuur als de coalitie”. (bron: Trouw) Na tien uur debat was het voor mij glashelder in welke positie de Jonge zich bevindt. Hij gelooft zelf dat hij niet betrokken is geweest bij de eerste mondkapjesdeal van van Lienden c.s. met het Centraal Inkoop Bureau (CIB) in Zoetermeer. Ik kan hem daarin volgen in de directe zin van het woord. Hij is bij de totstandkoming zelf niet aanwezig geweest. Daar ga ik van uit naar aanleiding van het door hem gegeven feitenrelaas. Maar is de vraag die aan de orde had moeten komen niet of en in welke mate hij indirect bij die deal betrokken is geweest. Ik beperk mij tot de kern van de materie, vanaf een helicopterview. Sywert, de toen 29-jarige ondernemer, lobbist en politiek activist, onder meer binnen het CDA, zag begin 2020 mogelijkheden in de handel in mondkapjes. Hij stelde een plan op samen met 2 kompanen, om vanuit China mondkapjes te gaan importeren. Hij nam contact op met het Centraal Inkoop Bureau voor het maken van een offerte. Dat contact liep helemaal fout, want bekend is uit de overlegde correspondentie, dat hij door beveiligers van de parkeerplaats van het CIB werd verwijderd. Maar Sywert zou Sywert niet zijn als hij zich gewonnen zou geven. Het was voor hem duidelijk dat hij vanuit de politiek binnen zou moeten komen. Hugo de Jonge was hem bekend vanuit het CDA: hij schreef mee aan het partijprogramma, had geregeld contact met CDA’ers – hij appte met de adviseur van minister Hugo de Jonge en ook met De Jonge zelf. Hij had zichzelf kandidaat gesteld voor een CDA-Kamerzetel (waarvoor hij werd afgewezen). Hij besloot de Jonge te benaderen met de vraag hij hij voor hem een goed woordje kon doen om in aanmerking te kunnen komen voor een mondjeskaporder. Dat lag moeilijk voor de minister, want daar ging de staatssecretaris over. Toen verzette Sywert de bakens: een leugentje om bestwil. Hij maakte de Jonge wijs dat hij zelf een concurrerend inkoopbureau zou gaan opzetten als hij geen orders zou krijgen. Feitelijk is hier sprake van chantage, maar dat herkende de Jonge niet. Waarschijnlijk omdat hij dat van een goede CDA-bekende niet verwachtte. Dan gaat het heel snel. De Jonge komt in actie, geeft zijn PA en een hoge ambtenaar, Bas van den Dungen, opdracht contact op te nemen met Sywert met de opdracht dat zij moeten zorgen dat er voor het CIB geen concurrerend bedrijf in de markt komt. De deal was er snel: Sywert neemt zijn voornemen een inkoopbureau op te gaan richten terug en hij krijgt van het CIB de eerste mondjeskaporder van €100 miljoen, die al was gegeven aan een ander bedrijf, dat al op 2e Pinksterdag bericht had gekregen dat het voorschot al onderweg was. 2 dagen later werd de order gecanceld en kreeg Sywert de opdracht, interruptie WR van Haga (Groep van Haga, 2e Kamer 7 april 2022. Later wordt een deel van die geleverde order door inspecteurs van het RIVM afgekeurd. Over het hele gedoe van de non-profitorganisatie Stichting Hulptroepen Alliantie en de commerciële BV Relief Goods Alliance en de wijze waarop Sywert de Rabo bank en Randstad onder een valse voorstelling daarbij betrok, is mede tekenend voor de wijze waarop hij zijn zaken vorm heeft gegeven en heeft kunnen geven. In ieder geval hebben Sywert c.s. hun zakken goed gevuld ten kostte van de Nederlandse Staat c.q. de burgers.

De peiling van Maurice de Hond na het Kamerdebat over Hugo de Jonge laat slechts kleine verschuivingen zien: VVD +1 (26), BBB +1 (10) en JA21 -2 (11), CDA -1 (8). Het is interessant om te zien wat er hoe de grote verschuivingen na 10 april 2022 zich in zetelaantal voltrekken: Het verlies van de VVD gaat vooral naar JA21 (4) en BBB (2). Plus dat er relatief veel VVD-kiezers zijn die aangeven nu niet te weten waarop te stemmen. Het verlies van D66 gaat vooral naar PvdA, GroenLinks en Volt. Ook bij D66 geven relatief veel kiezers aan nu niet te weten waarop te stemmen. Het verlies van het CDA gaat vooral naar BBB (2) en JA21 (2). Bij deze partij zien we de meeste kiezers die zeggen nu niet te weten waarop te stemmen.

Financieel/economische berichten

De inflatie in Turkije is in maart gestegen tot meer dan 61,14%, in vergelijking met een jaar eerder. Dat is de sterkste stijging in twintig jaar. In vergelijking met februari steeg de inflatie met 5,46%. De inflatie is vooral bijzonder hoog binnen het transport (ongeveer 100% in vergelijking met vorig jaar), maar ook levensmiddelen werden duurder. De producentenprijzen stegen zelfs met 115% op jaarbasis. Dat is vooral het gevolg van het monetaire beleid: ondanks de hoge inflatie verlaagde de centrale bank vorig jaar verschillende keren de rente, meest recent tot 14%. President Recep Tayyip Erdogan is een grote tegenstander van het verhogen van de rente, volgens economen een remedie tegen een hoge inflatie. De laatste keer dat de inflatie zo hoog was in Turkije was Erdogan nog niet aan de macht. De zwakke lira, die in 2021 44% van zijn waarde verloor, veroorzaakt al langer prijsstijgingen, omdat geïmporteerde goederen duurder worden. Daarbij komen nog de hoge gas- en elektriciteitsprijzen, mede vanwege de oorlog in Oekraïne. Rusland en Oekraïne zijn bovendien belangrijke leveranciers van graan en zonnebloemolie. Vooral bakolie werd de laatste tijd veel duurder. Rusland en Oekraïne zijn tevens belangrijke landen voor het Turkse toerisme. Vorige maand werd de btw verlaagd op onder meer hygiënische producten. Turkije behoudt nauwe banden met zowel Rusland als Oekraïne. Ankara veroordeelt de inval wel, maar heeft geen sancties ingesteld. (bron: HLN)

De president van De Nederlandsche Bank sprak de Tweede Kamer toe over de financieel/economische en monetaire situatie. Er is verdeeldheid binnen de ECB: Lagarde wil geen haast maken met een renteverhoging, waar Knot voor pleit. De Europese Centrale Bank voert naar verwachting twee renteverhogingen door voor het einde van dit jaar. President Klaas Knot van de Nederlandsche Bank zegt daar positief over te zijn. Hij sprak in de Tweede Kamer over de hoge inflatie, stijgende energieprijzen en de gevolgen van de oorlog in Oekraïne. President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank stelt “met genoegen” vast dat op de financiële markten gerekend wordt op twee renteverhogingen door de Europese Centrale Bank voor het einde van dit jaar. Hij voelt zich daar “zeer comfortabel” bij, zegt hij tijdens een rondetafelgesprek over inflatie in de Tweede Kamer. Knot weerspreekt kritiek dat de ECB niets doet om de sterke stijging van de consumentenprijzen van de laatste maanden te beteugelen. “Monetair beleid anno 2022 telt meer dimensies dan alleen de beleidsrente”, zegt hij. Ook door obligatieaankopen af te bouwen en te communiceren over renteverwachtingen zet de centrale bank markten in beweging. Knot stelt ook dat de hoge inflatie van dit moment vooral veroorzaakt wordt door factoren die “buiten onze controle” liggen. Vooral de stijgende energieprijzen bepalen de ontwikkeling van het algemene prijspeil. Dat is al begonnen voor de oorlog in Oekraïne, maar dat conflict heeft de stijging wel fors versterkt. Ook ziet Knot inmiddels dat andere producten en diensten eveneens flink duurder worden. Verdere escalatie van de oorlog zal volgens Knot leiden tot sterker oplopende prijzen en verdere druk op de economische groei. Dat zijn “heel lastige schokken voor centrale bankiers”, waarschuwt hij. De ECB kan namelijk niet tegelijkertijd de groei stimuleren én de inflatie bestrijden. Voor centrale banken is een combinatie van lage economische groei en hoge inflatie, ofwel stagflatie, zeer lastig. Hoge inflatie kan bestreden worden met verhogingen van de rente, omdat daarmee de vraag naar goederen en diensten wordt afgeremd. Maar aan de andere kant kunnen forse verhogingen van de rente de economische groei afremmen. Knot maant wel tot voorzichtigheid wat betreft het maken van vergelijkingen met eind jaren ’70, toen een torenhoge inflatie gepaard ging met economische stagnatie. Zo’n scenario is nu nog lang niet in beeld, aldus de DNB-topman. De economie staat er ook wat betreft concurrentiepositie stukken beter voor dan toen. “Het beeld is nogal gedomineerd door de vier sectoren die veel last hadden van de lockdowns en die elke avond in de talkshows zaten”, zegt Knot. “Heel veel andere sectoren hebben wel uitstekende jaren achter de rug. Dat is een belangrijk verschil met de jaren ’70.” (bron: Business Insider Nederland) Ik maak kanttekeningen in de marge bij enkele uitspraken van Klaas Knot. Hij is positief over mogelijke 2 verhogingen van de beleidsrente van de ECB en zei eerder ook over het monetaire beleid van de ECB dat hij tegenstander is van het beleid van: Lagarde die geen haast wil maken met een renteverhoging. Waar staat hij nu precies. Hij voelt zich heel comfortabel met het feit dat beleggers hebben geaccepteerd dat de ECB slechts een traag en laat rente- en liquiditetsbeleid inzet. In het onderstaande artikel staat beschreven hoe Amerikaanse centrale bankiers naar dezelfde problemen kijken als waar wij mee worden geconfronteerd en hoe die veel sneller en ingrijpender daarop gaan reageren. Ik sluit een verdere daling van de waarde van de euro vs de dollar niet uit. Ook zijn uitspraak dat centrale banken obligatatieaankopen mondjesmaat zou gaan afbouwen zou een positief signaal zijn. Terwijl ik van oordeel ben dat centrale veel verder zouden moeten gaan, door nu met alle inkoop ervan te beëindigen en ook met het herinvesteren van afgeloste leningen te stoppen. Knot blaast het slappe en trage monetaire beleid op, alsof de ECB een adequaat beleid voert. Dat neem ik hem kwalijk. Als er stagflatie heerst moet de ECB keuzes maken: of overheden (landen en de 19 eurolanden) gaan opnieuw gigantische staatsschulden maken, zoals is gedaan met de coronacrisis (mijn aanname is dat de steunmaatregelen de staatsschuld in Nederland met 25% gaat stijgen) om zoveel mogelijk economie overeind te houden ondersteund met lage rentetarieven van de ECB, maar dan blijft de inflatie stijgen danwel de inflatie wordt teruggebracht door renteverlagingen en de economie krimpt. Maar met het aangekondigde beleid van de ECB lopen we het risico dat de inflatie blijft stijgen op weg naar de 20% en wie gaat de prijsstijgingen aan de pomp, de energieleveranciers en in de supermarkten compenseren? Op die vraag heb ik nog geen antwoord. Wat ik wel vaststel is dat de kapitaalmarktrente wereldwijd, met uitzondering in Japan, deze week een hoge impuls heeft gekregen. Het Nederlandse 10-jarige papier sloot de week af net boven de 1%, terwijl dit tarief 2021 afsloot op -0,03%. Dat heeft Klaas Knot de 2e Kamer niet verteld dat de euro de laatste dagen is gedaald versus de dollar. Dat is recentelijk al eerder gebeurd, maar nu mogelijk als gevolg van een snellere en krachtiger aanpak van de inflatie door renteverhogingen en verkrapping van de liquiditeiten in de VS. Een zwakkere euro betekent dat de import uit andere dan eurolanden voor ons duurder wordt en inflatieverhogend kan werken.

De wereldwijde voedselprijzen zijn onder invloed van de oorlog in Oekraïne de afgelopen maand naar recordhoogte gestegen. De prijsindex voor de meest verhandelde voedselgrondstoffen van de VN liep op van 141,4 punten in februari naar 159,3 in maart. Het cijfer van februari was ook al een record. Vooral tarwe en maïs werden duurder. Bij de duurdere tarwe speelt ook een rol dat de oogst in de VS door droogte dreigt tegen te vallen. Plantaardige olie werd een kwart duurder, vooral doordat de uitvoer van zonnebloemolie uit Oekraïne bijna volledig stil is komen liggen.(bron: NOS) Verontrustend als in één maand de voedselprijzen met 12,6% stijgen en het is maar de vraag in welk tempo die prijzen weer gaan terugvallen naar een ‘normaal’ niveau. Dat kan nog wel jaren duren, want ook als komende week de oorlog in Oekraïne voorbij is, duurt het nog heel lang voordat de situatie kan terugkeren naar voor corona en het militaire conflict. Daarbij komt dat een versnelde procedure om van het (Russische) gas af te komen en over te stappen naar duurzaam nog decennia kan duren en veel geld gaat kosten, hetgeen de inflatie blijft opstuwen. Wij moeten er rekening mee houden dat aan de periode van jarenlange welvaart, op basis van ruim beschikbaar goedkoop geld, nu echt een einde gaat komen. De rijken zullen nog wel enige tijd kunnen profiteren hun overvloedige rijkdom, maar de steeds groter wordende onderkant van de samenleving gaat moeilijke tijden tegemoet. Het Parool meldde dit weekend dat de stijgende voedselprijzen tot kopzorgen in de buurtsupers. Ik verwacht dat deze ontwikkeling niet van tijdelijke aard zal zijn.

De minutes, de notulen van de jongste rentevergadering van de Federal Reserve, beloven niet veel goeds voor de belegger. Daarin staat te lezen dat het merendeel van de 12 Fed-bestuurders/centrale bankiers ‘over het algemeen akkoord’ is met een afbouw van de balans. Er is sprake van een vermindering met $95 mrd per maand. Beleggers hebben de afgelopen dagen weinig goed nieuws te verwerken gekregen. Zo liet Lael Brainard, een bestuurslid van de Federal Reserve, dinsdag tijdens een toespraak voor de centrale bank in Minneapolis weten dat renteverhogingen onvoldoende zijn om de hoge Amerikaanse inflatie te temperen. In februari kwam het inflatiecijfer aan de overkant van de Atlantische Oceaan uit op 7,8%, het hoogste niveau sinds februari 1982. Brainard hield daarom een pleidooi voor een agressieve verstrakking van het geldbeleid, waarbij ook de balans van de centrale bank wordt afgebouwd. Dat betekent dat de FED staatsobligaties gaan terugverkopen aan de markt, waardoor de ruime liquiditeiten worden afgebouwd. In navolging van haar toespraak kwamen andere sleutelfiguren bij de Fed, waaronder Patrick Harker, voorzitter van de centrale bank in Philadelphia, naar buiten met soortgelijke oproepen. “De inflatie is gedurende de afgelopen 40 jaar nog nooit zo hoog geweest en dat baart mij zorgen”, aldus Harker. Uit de minutes blijkt nu dat die agressieve verstrakking van het beleid er wel eens sneller zou kunnen zijn dan verwacht. Daarin staat dat de functionarissen over het algemeen zijn overeengekomen de balans met $95 mrd per maand te reduceren, na een geleidelijke invoering van drie maanden. De Federal Reserve heeft via het opkoopprogramma net iets minder dan $9.000 mrd aan schuldpapier opgekocht. Dit zijn grote ambities want dat zou ruim 12% per jaar zijn als aflossingen niet worden geherbelegd. De betrokkenen benadrukten wel nog geen definitief besluit genomen te hebben over het afbouwen van de portefeuille, maar ze zeiden dat het plan in mei van start zou kunnen gaan. Die procedure is slecht nieuws voor beleggers omdat de langetermijnrente op die manier verder de hoogte in wordt gejaagd. Dat resulteert op zijn beurt in hogere schulden voor de bedrijven, waardoor ze minder dividend kunnen uitbetalen. Daarenboven zal er door de hoge rente meer kapitaal stromen naar vastrentende activa, waardoor er minder interesse is in aandelen, met mogelijk lagere koersen tot gevolg. De Amerikaanse tienjaarsrente bedraagt momenteel 2,6973%. Begin dit jaar was dat 1,6%. Als de FED zijn plannen gaat realiseren verwacht ik dat de kapitaalmarktrente het komende jaar wel kan gaan stijgen richting de 6%. Een verhoging van de rente met 50 basispunten is overigens niet het enige slecht nieuws voor beleggers. Tijdens de jongste vergadering zijn er ook stemmen opgegaan om de rente sneller te verhogen. In maart werd beslist om voor het eerst sinds 2018 de rente op te krikken. Jerome Powell, voorzitter van de Federal Reserve, kondigde toen een verhoging van 25 basispunten aan. Nu de bestuursleden vragende partij zijn om het tempo te verhogen, is het zeker niet uitgesloten dat er tijdens de komende vergaderingen beslist wordt om de rente met 50 basispunten te verhogen. Powell had vorige maand tijdens een toespraak voor de bedrijfseconomenvereniging NABE al de deur op een kier gezet voor een versnelde renteverhoging. De Amerikaanse beursindexen kleurden regelmatig deze week in het rood, maar de terugval van de DJIA is gering, maar die van de Nasdaq is forser: 8,27% in de afgelopen periode. Toch worden de koersen op Wall Street gesteund door de enorme liquiditeiten die beschikbaar zijn voor beleggingen. Zodra de verkrappingen die de FED voornemens is door te voeren, zal dat het beurssentiment daardoor worden beïnvloed. (bron: BusinessAM) Het monetaire beleid van de centrale banken heeft economische ontwikkelingen gestimuleerd, dan wel, tijdens corona, ondersteund, maar anderzijds giftig geweest voor financiële markten. Neem het 0% rente op spaargelden en de explosieve stijgen van koopwoningen, die doorwerkt in hogere lasten door de WOZ-waarde.

Centrale banken in emerging markets (opkomende markten)zijn de laatste tijd bezig met het verhogen van de rente en in grote landen staat er ook wat te gebeuren. Behalve in Japan, want de Bank of Japan blijft de economie steunen, ongeacht wat er gebeurt. En dat is geen strakke zet volgens macro-econoom en BNR-economiecommentator Kees de Kort. ‘Als je denkt dat iets vijf keer niet gaat werken, moet je niet denken dat het de zesde keer wél gaat werken’, stelt De Kort. ‘De Japanners zijn met alles begonnen, het succes daarvan is nul, de consequenties zijn groot en ze blijven gewoon doorgaan. Op basis daarvan vraag ik me af wanneer zij eens gaan kijken naar hun tot nu toe gevoerde beleid in combinatie met die resultaten. Misschien denken ze dan dat ze eens iets anders moeten proberen.’ (bron: BNR) Van de rente op de kapitaalmarkten in de Westerse wereld is die in Japan de laagste. Het 10-jarig papier doet daar 0,2% en hier 1,001%. Japan was een van de eerste centrale banken die begon met de inkoop van Japanse staatsleningen (vooral van Japanse pensioenfondsen) dat werd gestoken in de stimulering van de economie. Later werd ook gestart met de inkoop van aandelen. De Bank van Japan(BoJ) koopt elke maand nog voor honderden miljarden euro’s aan staatsschuld op bedrijfsobligaties en aandelen. Op enig moment is de BoJ niet langer in staat het monetaire beleid te blijven sturen.

De inflatie in de eurozone heeft vorige week opnieuw een record gebroken. Het inflatiecijfer kwam in maart uit op 7,5%, zo blijkt uit een eerste ‘flash’-raming van statistiekbureau Eurostat. Het einde van de torenhoge inflatie lijkt nog niet in zicht. Ook in maart zat de inflatie op een recordkoers. Dat is meer dan wat de economen hadden voorspeld. Zoals de afgelopen maanden is de stevige portie geldontwaarding het gevolg van de opgelopen energieprijzen. De prijs van een vat ruwe olie noteert bijvoorbeeld nog boven de symbolische grens van $100. Daardoor is er heel wat paniek op de markten, met dus de stijgende prijzen als gevolg. Voorts zitten ook heel wat andere grondstofprijzen in de lift. 30% van de wereldwijd verhandelde tarwe is bijvoorbeeld afkomstig uit Rusland en Oekraïne.

Bert Colijn, econoom bij ING, merkt op dat ook de kerninflatie in de lift zit. Die bedroeg in maart 3%. In februari was dat 2,7%. “De inflatie is dus nog grotendeels het gevolg van de stijgende energie- en voedselprijzen, maar we zien dat nu ook het prijskaartje van andere diensten en producten stijgt”, klinkt het. Vraag is of de inflatie bijna gaat afkoelen. Volgens Colijn is dat voornamelijk afhankelijk van het verdere verloop de oorlog in Oekraïne. “Door die oorlog is het heel moeilijk om voorspellingen op korte termijn te doen. In ons basisscenario gaan we er hoe dan ook van uit dat de inflatie in april verder zal stijgen. We sluiten zelfs een dubbelcijferige geldontwaarding niet uit”, aldus de econoom. Colijn waarschuwt onder meer voor “tweede-ronde-effecten” van de oorlog. “Die effecten zullen er waarschijnlijk sneller komen dan verwacht door de stijgende energieprijzen”, merkt hij op. Hij voegt eraan toe dat we ook de toenemende coronabesmettingen in China niet uit het oog mogen verliezen. Door de strenge lockdowns aldaar dreigen de verstoringen in de bevoorradingsketen weer op te laaien. “Dat houdt de druk op de producentenprijzen en vervolgens op de inflatie langer aan. Wij verwachten dan ook dat de inflatie in 2022 tot 6% of hoger zal zijn”, verklaart hij. De hoge inflatie verhoogt ook de druk op de Europese Centrale Bank om nog sneller haar stimulus af te bouwen. De toezichthouder streeft immers naar een inflatie van 2% op de middellange termijn. Het huidige inflatiecijfer ligt dus bijna vier keer hoger. Op middellange termijn zit de ECB in een lastig parket. De toezichthouder kan de rente verhogen om de inflatie te temperen, maar daarmee loopt de toezichthouder het risico dat het de (op dit moment fragiele) economische groei fnuikt. Sommige economen sluiten stagflatie (een situatie waarin de inflatie hoog is, de economische groei vertraagt, en de werkloosheid hoog blijft. Het werpt een dilemma op voor het economisch beleid aangezien maatregelen met als doel voor een lagere inflatie te zorgen de werkloosheid kunnen doen verergeren en vice versa) in de nabije toekomst niet uit. “We zitten nu al echt in een stagflatiescenario”, zegt Dirk Bezemer, professor Economie aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG). Momenteel plant de ECB om het opkoopprogramma in het derde kwartaal van dit jaar te staken. Dat zet de deur open voor een eerste renteverhoging tegen het einde van 2022. (bron: businessAM) De vraag is hoe de ECB gaat reageren op het stagflatiescenario. Blijft de centrale bank de economie stimuleren dan loopt de inflatie nog hoger op.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

In het eerste kwartaal van dit jaar zijn de verkoopprijzen van woningen met 2,1% gedaald ten opzichte van het kwartaal ervoor, meldt de NVM. Ten opzichte van een jaar eerder was er wel sprake van een forse stijging van de huizenprijzen: 13,7%. Maar dat is minder dan de 20% groei op jaarbasis van de voorgaande kwartalen. De makelaarsvereniging concludeert niet dat de prijzen een dalende trend hebben ingezet, omdat de prijsstijgingen in het eerste kwartaal vaak lager zijn dan in de rest van het jaar. Ook begin 2019 daalden de prijzen, om later dat jaar weer hard door te stijgen. (bron: NOS)

De opwarming van de aarde is nog te beperken tot 1,5 graad, maar dan moet er wel snel op grote schaal actie worden ondernomen. Dat staat in een nieuw rapport van het VN-klimaatpanel IPCC. Het panel zegt dat er genoeg oplossingen zijn om de opwarming onder de 1,5 graad te houden, zoals stoppen met ontbossing. Gebeurt er niets extra’s, dan is het in 2100 zo’n 3,2 graden warmer, zegt het IPCC. De CO2-uitstoot steeg niet eerder zo hard als in het afgelopen decennium, hoewel de toename nu wat afvlakt. (bron: NOS)

De mens moet z’n uitstoot van broeikasgassen onmiddellijk en vergaand beperken, wil hij de opwarming van de aarde nog kunnen beperken tot 1,5 graad Celsius. Maar tot nog toe neemt die uitstoot alleen maar verder toe. Het huidige beleid om de uitstoot terug te dringen is volstrekt onvoldoende. Op basis daarvan zal de opwarming aan het eind van de eeuw ruim 3°C bedragen. Dat berekent het klimaatpanel IPCC in een deze week verschenen rapport over het aanpakken van klimaatverandering. Het is het derde rapport dat het IPCC in een nieuwe reeks heeft uitgebracht. Afgelopen augustus verscheen het eerste rapport, over de stand van zaken van de klimaatwetenschap. Het tweede rapport, uit februari, ging over aanpassingen aan het veranderende klimaat. Het nu gepubliceerde rapport is het meest gevoelige, want het maakt duidelijk wat beleidsmakers moeten doen. In 2015 is in het Parijse Klimaatakkoord vastgelegd om de opwarming te beperken tot ver onder de 2°C, en liefst tot 1,5°C. Inmiddels is de aarde met gemiddeld 1,1°C opgewarmd, en nu al nemen op veel plekken op de wereld de extreme gebeurtenissen (hittegolven, droogtes, hoosbuien, overstromingen) toe. Komt de opwarming boven de 2°C uit, dan zal de zeespiegel wereldwijd de komende eeuwen waarschijnlijk met vele meters stijgen. Om onder de 1,5°C opwarming te blijven zal de mens, veel sneller dan nu gebeurt, moeten stoppen met het verbranden van kolen, olie en gas. Het energiesysteem zal vergaand moeten elektrificeren, waarbij de elektriciteit van duurzame bronnen (wind, zon, water) afkomstig is. De inrichting van steden zal ingrijpend moeten veranderen, met meer ruimte voor wandelen en fietsen, meer groen en waterpartijen, met klimaatneutrale woningen, en herbruikbare materialen. Het nu gepubliceerde rapport bevat veel cijfers, rekensommen en scenario’s. De uitstoot van broeikasgassen was in 2019 toegenomen tot 59 Gigaton (Gt) CO2-equivalenten per jaar. Dat is ruim de helft meer dan in 1990. Wetenschappers hebben berekend hoeveel extra CO2 de mens nog mag uitstoten, het zogeheten koolstofbudget, voordat de opwarming 1,5°C heeft bereikt. Dat is 500 Gt. Op basis van de huidige uitstoot is dat binnen 8,5 jaar bereikt. Volgens het rapport zal alleen al de bestaande infrastructuur voor fossiele brandstoffen van 2018 tot het geraamde einde van zijn levensduur 660 Gt CO2 uitstoten. Met alle plannen die er bestaan voor nieuwe elektriciteitscentrales die draaien op fossiele brandstoffen, komt daar nog eens 850 Gt CO2 bij. Van de 1.202 toekomstscenario’s die in de wetenschappelijke literatuur zijn beschreven, en die voor dit rapport zijn bestudeerd, zijn er 100 waarbij de opwarming onder de 1,5°C blijft. Om dat te bereiken zal de uitstoot van CO2 halverwege deze eeuw moeten zijn teruggebracht naar 0, en de rest van de broeikasgassen zal in de tweede helft van deze eeuw op 0 uit moeten komen. Omgerekend betekent het dat de uitstoot tot 2030 met minstens een derde moet zijn teruggebracht, om de enorme opgave in de daarop volgende twintig jaar realiseerbaar te houden. Het kan ook dat de opwarming tijdelijk over de 1,5°C gaat, maar gaandeweg deze eeuw toch weer wordt teruggedrongen tot onder die grens. Dat kan door bijvoorbeeld grootschalige herbebossing (bomen halen CO2 uit de lucht), of door technologieën die selectief CO2 uit de lucht slurpen. Het rapport bevat ook lichtpuntjes. De prijzen van wind- en zonne-energie, en van batterijen voor elektrische auto’s, zijn sterk gedaald. Een toenemend aantal landen maakt wetten en beleidsregels om de uitstoot van broeikasgassen te beperken – anders zou die uitstoot nog eens 6 Gt meer bedragen. Er zijn tenminste 18 landen die al meer dan tien jaar een daling van hun uitstoot laten zien. Dat zijn voornamelijk Europese landen, en de Verenigde Staten. Kanttekening is wel dat ze een deel van hun productie hebben uitbesteed aan andere landen, zoals China. Tegelijkertijd gaat er nog meer publiek en privaat geld naar fossiele brandstoffen dan naar het tegengaan van klimaatverandering, en naar aanpassing aan de al opgewarmde aarde. En de beloofde $100 mrd die ontwikkelde landen jaarlijks zouden overmaken naar ontwikkelende landen, zoals afgesproken in het Parijs-akkoord, is nog niet bereikt. (bron: NRC) Artikel geeft een goed inzicht over de ontwikkelingen van de klimaatproblematiek. Vooralsnog gaat het de verkeerde kant op. Europa en de VS doen wel stappen voorwaarts maar Rusland, China en India blijven sterk achter. Er zijn 2 ontwikkelingen die enige voortgang remmen. Op de eerste plaats zijn dat kosten die drukken op de uitgaven als gevolg van de corona-pandemie, daarnaast ook de oorlog in Oekraïne en de oproep van Zelenski aan het Westen om snel een einde te maken aan de import van Russisch gas en olie waardoor Europa zal moeten terugvallen op het gebruik van fossiele brandstof als kolen. Daarbij gaat het scenario van versneld verduurzamen extra investeringen kosten in een periode van stijgende inflatie en rentetarieven. De overheid is niet in staat voor arme burgers de stijgende prijzen van energie en voedsel te compenseren door onvoldoende middelen in de rijksbegroting. Daarbij komt dat de minister van Financiën weinig mededeelzaam is hoe er wordt omgegaan met de doelstellingen uit het regeerakkoord Rutte IV. Ook de gevolgen van het Oekraïne-beleid kan grote negatieve gevolgen opleveren voor de uitvoering van het klimaatbeleid, zeker als we besluiten op heel korte termijn te stoppen met Russisch aardgas te importeren. Daardoor zouden delen van het Europese bedrijfsleven plat vallen, omdat alternatieve energie niet beschikbaar is die ‘betaalbaar’ is zonder dat de kostprijzen nog verder stijgen. De oproep van het IPCC is terecht, maar een snelle beëindiging van de militaire confrontatie in Oekraïne en de sancties tegen Rusland terug te nemen om de wereld weer full-speed in beweging te zetten voor het klimaat. Daarvoor zijn wijze mannen nodig.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 03-04-22: 10.976; maandag 14.081; ; dinsdag 13,054; woensdag 12.840: donderdag 10.903 en vrijdag 10.903.

Eyeliners

Inflatie eurozone blijft de hoogterecords aan elkaar rijgen

Kabinet trekt niet meer geld uit voor ‘pechgeneratie’

Studenten die onder het leenstelsel moeten studeren willen een hogere compensatie. Volgens minister Dijkgraaf „kun je niet alles met terugwerkende kracht compenseren”.

Russisch gas: de ultieme sanctie wordt duur betaald door Europa

De inflatie stijgt en we moeten er maar aan wennen; kosten energieprijzen hoger voor lagere inkomend

Rapport prikt belofte van Frans Timmermans door: complete bomen worden gebruikt voor biomassa

Zeleski uit felle kritiek op Merkel over haar omvang met Poetin

Een miljardenoperatie met onze pensioenen, waar is dat nog nog?

Als we niet heel snel iets doen aan ons klimaat , dan is er niets meer te redden

Kabinet studeert op invoering vleestax

Waarom is Kaag geen sanctiechef en Blok wel?

Europese Commissie wil verbod op Russische kolen en schepen in EU-havens

Poetin geeft zijn plan vrij: de bandietenelite moet worden geliquideerd

Boetsja: lichamen liggen al weken op straat

Ondanks dat Air France-KLM op apegapen ligt, strijkt topman Ben Smith een miljoenenbonus op. Minister Kaag van Financiën moet dit bedrag terugeisen

De Jonge beschadigd, kabinet onder vuur om bestuurscultuur

’Liquideer de Oekraïense elite’, dat is de toon van de Russische media

Hoge inflatie ligt grotendeels buiten controle van ECB, zegt Klaas Knot

Navo-topman: ‘Oorlog in Oekraïne kan nog jaren duren’

De thermosstaat lager en kort douchen helpt maar een beetje

De boodschap aan de burger om minder energie te gebruiken voelt niet helemaal eerlijk

Een keer in bad is a-sociaal, ook als dat €5 kost

De propagandaoorlog in Oekraïne nam deze week in hevigheid toe; Zelenski maakt het werken van journalisten bijna onmogelijk. Van één van de 300 gedode ‘burgers’ in Boetsja is bekend dat zij een Russische journaliste was; Zelenski bepaalt welke informatie media brengen, hij duldt geen tegenspraak

Het is de vraag of Zelenski de propagandaoorlog aan het winnen is

Criminelen van nu zijn meedogenlozer dan vroeger

Frontberichten

In het NRC stond vorig weekend een essay van Arnon Grunberg over ‘In de democratie is het centrum van de macht onbezet’. De opkomst bij de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen was laag, maar iets boven de 50%, en de minister van Binnenlands Zaken, Hanke Bruins Slot, liet meteen weten een onderzoek naar de oorzaken in te zullen stellen. Dé reflex van de liberale democratie: welke ramp ons ook treft, er komen commissies en onderzoeken met aanbevelingen; allicht zal er nog een schuldige worden aangewezen. Her en der werd geopperd dat de kiezer geen vertrouwen meer in de politiek zou hebben. De satirische website De Speld schreef dat de politici het vertrouwen in de kiezer waren kwijtgeraakt, wat bijna net zo geloofwaardig klonk. In het NRC adviseerden Kristof Calvo, Kamerlid voor de Vlaamse Groenen, en Simon Otjes, universitair docent Nederlandse politiek, om de lage opkomst in de toekomst met een opkomstplicht te bestrijden. Waar de burger niet uit vrije wil wenselijk gedrag vertoont, moet dat met behulp van het staatsmonopolie op geweld worden afgedwongen – alles in naam van de democratie uiteraard. De 51-jarige Arnon Yasha Yves Grünberg, is schrijver. Bovenstaande tekst schreef hij in opdracht van het Vlaams-Nederlands huis deBuren en festival en productiehuis Explore the North. Er werd ook geopperd dat de lage opkomst iets te maken zou kunnen hebben met de oorlog in Oekraïne, die de gemeenteraadsverkiezingen overschaduwd had. Een oorlog die ook alles met democratie te maken had en die het nationalisme en de liberale democratie onverwacht in een en hetzelfde kamp plaatste. De Italiaanse politicoloog Nathalie Tocci, directeur van het Istituto Affari Internazionali, vatte het tegenover The New York Times-journalist Steven Erlanger perfect samen: Poetin zou een oorlog voeren tegen de liberale democratie. Die democratie wordt van twee kanten bedreigd: van buiten door imperiums of would be-imperiums als China en Rusland; van binnenuit door ontevreden kiezers die zich wenden tot politici en partijen die de grondbeginselen van die liberale democratie hinderlijk of ronduit verwerpelijk vinden en die door middel van nationalisme, isolationisme en diverse varianten van Blut und Boden de burger een alternatief bieden voor het gemodder van de democratie. Dat veel van de politici die beginselen van de liberale democratie hinderlijk vinden tot voor kort sympathie koesterden voor de externe vijand van het jaar, Poetin, zou niemand moeten verbazen. Hoe verschillend hun uiteindelijke doelstellingen ook mogen zijn, zij koesteren een weerzin tegen het gebrek aan homogeniteit en het weinig heroïsche karakter van de liberale democratie. De vijanden en tegenstanders van die democratie gebruiken in dit verband gaarne het woord ‘decadent,’ om de verweekte westerling mee aan te duiden die na decennia van vrede in de eigen achtertuin en welvaart gereed is voor de sloop. Nieuw is de kritiek van decadentie niet, maar zij blijft aantrekkelijk omdat ze een kern van waarheid bevat. De burger brengt meer hartstocht op voor de aanbiedingen in de supermarkt dan voor het politieke proces, de burger is, zoals dat dan al snel heet, verworden tot consument – iets waar hij zelf kennelijk niets aan kan doen, het kapitalisme heeft hem in die mal gedwongen. Nu is liberale democratie zonder vrije markt onbestaanbaar, en hoewel vrije markt en kapitalisme niet identiek zijn is het ook historisch gezien niet zo makkelijk aan te geven waar de een ophoudt en het ander begint. Wie geïnteresseerd is in het vervolg leest het artikel op https://www.nrc.nl/nieuws/2022/04/01/in-de-democratie-is-het-centrum-van-de-macht-onbezet-a4106067 (bron: NRC) Om Grundberg van dienst te zijn: de koppeling van de vrije markten en het kapitalisme vindt plaats middels het neoliberalisme en de koppeling aan het beleid van de Westerse centrale banken. Wat mij aanspreekt is de uitspraak van de 45-jarige Italiaanse politicologe Nathalie Tocci dat Poetin een oorlog zou voeren tegen de liberale democratie. Zij is deskundige op het gebied van internationale betrekkingen en gespecialiseerd in de rol van de Europese Unie in internationale aangelegenheden en vredeshandhaving en de relatie tussen Europese staten. Zij zet de militaire confrontatie in Oekraïne in een geheel ander daglicht. Het gaat dus om de inlijving van Oekraïne bij het liberale Westen. Landjepik dus, maar nu van het Westen. Ik twijfel of dat de hoofdreden is geweest voor Poetin voor de inval in Oekraïne. Ik denk dat het hem veel meer gaat om een veel groter gebeuren: het platleggen van het Westerse betaalsysteem o.a. Swift. Dat kan een gigantische kapitaalvernietiging veroorzaken en het financiële statuut aan het wankelen brengen. Daarmee hoopt hij de neoliberale samenlevingen een gevoelige slag toe te brengen.

Overwegingen

Na de ontdekking van in koelen bloede vermoorde burgers in Oekraïense steden waaruit het Russische leger zich heeft teruggetrokken, zwol in Europa onmiddellijk de roep aan om extra maatregelen. Met de levering van zwaardere wapens aan Kiev en extra sancties voor Moskou zou de Russische oorlogsmachine sneller gestopt moeten worden, heette het. De Oekraïense president Zelenski hekelde het gebrek aan Europese daadkracht, nu en in het verleden. In Brussel wordt niet verwacht dat de NAVO haar aanpak – steun op afstand – na de moordpartij in Boetsja fundamenteel zal wijzigen als de ministers van Buitenlandse Zaken van het bondgenootschap op de zoveelste top bijeenkomen. Wel kondigde de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, aan dat er meer EU-sancties komen, al was niet meteen duidelijk welke maatregelen hij op het oog had. De VS kondigden aan Rusland uit de Mensenrechtenraad van de VN te willen zetten. Zelenski hekelde de Europese Unie omdat ze volgens hem nog steeds niet genoeg heeft gedaan om hem en zijn land te steunen tegen de Russische agressie. In een videoboodschap haalde hij ook uit naar de voormalige Franse president Nicolas Sarkozy en oud-kanselier Angela Merkel, die in 2008 verhinderden dat Oekraïne lid kon worden van de NAVO, zoals de VS hadden voorgesteld. „Ik nodig mevrouw Merkel en de heer Sarkozy uit voor een bezoek aan Boetsja om te zien waartoe veertien jaar concessies doen aan Rusland heeft geleid. […] Zie met uw eigen ogen gemartelde en vermoorde Oekraïners.” De Europese Unie heeft sinds de oorlog in Oekraïne uitbrak in hoog tempo 4 sanctiepakketten afgekondigd en werkt aan een ‘vijfde pakket’. Dat zou grotendeels het dichten van ‘sluipwegen’ behelzen die na eerdere pakketten openbleven. Zo is het sanctioneren van familieleden van mensen op de sanctielijst juridisch geen eenvoudige kwestie, terwijl het wel eenvoudig is om bezittingen via familieleden juridisch in veiligheid te brengen. Splijtzwam in het Europese sanctiedebat is al weken een importverbod op fossiele brandstof. De EU maakt volgens de laatste gegevens dagelijks €0,689 mrd over aan Rusland om haar energiebehoefte te dekken. Poetin financiert de oorlog deels uit die opbrengst: een opbrengst die alleen maar steeg doordat hij een oorlog begon. Oost-Europese lidstaten hameren daarom al weken op een energie-embargo. Een aantal landen, waaronder Nederland en België, zou zich niet tegen maatregelen op energiegebied verzetten. Maar een onmiddellijke importstop ligt in de EU moeilijk, omdat een aantal landen in hoge mate afhankelijk is van Russisch gas. In Duitsland houden kanselier Olaf Scholz (SPD) en minister van Economie en Milieu Robert Habeck (Groenen) een energie-embargo daarom af, maar ze komen wel steeds meer onder druk te staan. In het Duitse debat staat nu de vraag centraal of een embargo inderdaad leidt tot economische rampspoed, zoals de regering beweert. Er zijn al scenario’s geschreven voor de mogelijkheid dat Rusland zijn export van olie en gas naar de EU volledig stopzet. Diezelfde doorrekeningen kunnen uit de kast worden gehaald als Europa hier nu zelf toe overgaat. De resultaten zijn samen te vatten onder de noemer: wees voorzichtig met waarvoor je kiest. Bij een volledige energieboycot voor Rusland kan de prijs van een vat ruwe olie volgens zakenbank Goldman Sachs oplopen tot $175. Toch is olie het grootste probleem niet. Een onderzoek van de Duitse denktank ECONtribute van vorige maand naar de gevolgen van volledige stopzetting van de Duitse energie-import uit Rusland stelt dat er voor olie, net als voor steenkool, voldoende alternatieven zijn. Ze worden wel een stuk duurder, maar kunnen geleverd worden. Een boycot van olie en steenkool is dus te doen, hoewel ook dan de financiële schade groot wordt. Gas is complexer, omdat het grootste deel via pijpleidingen komt. Europa is op dit moment hard bezig de infrastructuur te bouwen om meer vloeibaar gas te importeren. Litouwen is daar al mee klaar. Dat was in 2015 nog volledig afhankelijk van Russisch gas, maar bracht de invoer uit Rusland al terug tot een kwart en verklaarde maandag geen gas meer te importeren. Voor veel andere landen is die weg nog veel langer. Een boycot van Russisch gas kan dan ook forse gevolgen hebben. Allereerst voor de prijs. Gas piekte op de termijnmarkt kort na het begin van de inval van Rusland al heel even op bijna €350 per megawattuur – het twintigvoudige van nog maar een jaar geleden: de prijs was op 5 april 2021 nog geen €17. Bank ING houdt er rekening mee dat we het record van een maand geleden bij een boycot wederom gaan meemaken – zeker bij aanvang van de komende winter. En dat terwijl de huidige gasprijs, die inmiddels wat is gedaald naar rond de €110, al bijdraagt aan een inflatiepiek van in Nederland bijna 10%. Het Duitse scenario lijkt veel op het Nederlandse, al is Duitsland nóg afhankelijker van Rusland. Op de korte termijn zal het wegvallen van gas moeten worden gecompenseerd met andere energieopwekking. Maar zelfs dan komt het land 30% gas tekort – goed voor 8% van de totale energiebehoefte. De vergelijking met Japan ligt voor de hand: na de ramp bij Fukushima werd daar in korte tijd alle kernenergie afgeschakeld, goed voor 30% van de elektriciteitsvoorziening. De stroomprijs steeg met tegen de 40%.

ECONtribute gaat voor Duitsland uit van een verlies van 2,2% van het bruto binnenlands product indien 30% van het gas wegvalt. En dan gaat de Duitse denktank er nog van uit dat overheid en Europese Centrale Bank met economisch en rentebeleid de schok absorberen. Maar een complicatie wordt daarbij dan hoe de ECB het benodigde stimulerende geldbeleid moet gaan voeren, nu de inflatie die zij behoort te bevechten al zo hoog is, en nog hoger wordt. Een recessie valt dan geenszins uit te sluiten, en voor Nederland zal het niet veel anders zijn. Zo goed als dat geldt voor Italië en tal van andere Europese landen die zich afhankelijk hebben gemaakt van Russisch gas. Vooral dat verklaart de politieke terughoudendheid om, ondanks grote morele druk, in de landen waar de afhankelijkheid van Russisch gas het grootst is, over te gaan tot de ultieme sanctie. (bron: NRC) Interessant artikel., maar dat indien de invoer van Russisch gas uitvalt. het bbp bij onze oosterburen maar terugvalt naar 2,2% betwijfel ik. Voor Oekraïne, Europa en de wereld is het het beste als er snel een wapenstilstand tot stand komt. Ik blijf twijfelen of op de langere duur de afgekondigde sancties ons niet meer dan wel even veel schade gaan toebrengen dan aan de Russen. Het Westen is bezig het evenwicht in de wereldhandel ernstig te verstoren met als gevolg een stijgende inflatie. Dat verstoort niet alleen het evenwicht in het Westen, maar ook dat in de opkomende markten en in de arme landen in de wereld, waaronder de vluchtelingen. Behalve de stijging van de prijzen van energie, grondstoffen en voedsel gaat nu ook snel de kapitaalmarktrente omhoog. In een jaar tijd steeg de rente hier met 1¼%, ik verwacht voor de komende 12 maanden een stijging van misschien wel 3%. Dat gooit het regeerakkoord van Rutte IV totaal overboord en dat vraagt om een nieuwe regering.

De oorlog in Oekraïne kan nog maanden, zelfs jaren gaan duren. Dat zei Nato-topman Jens Stoltenberg deze week aan het begin van een tweedaags overleg met de ministers van Buitenlandse Zaken van de Nato-lidstaten in Brussel. Daar staat de bloedige Russische invasie in het Nato-partnerland Oekraïne hoog op de agenda. Voor de Russen was het door de Oekraïense regering gewenste lidmaatschap van de westerse defensie-organisatie een van de redenen om het land binnen te vallen. Het regime in Moskou wil geen uitbreiding van de Nato richting Rusland. De Russische president Vladimir Poetin heeft zijn wil om heel Oekraïne in te nemen niet opgegeven en de oorlog zal waarschijnlijk nog lang gaan duren, aldus Stoltenberg. “We moeten realistisch zijn. En daarom moeten we ook voorbereid zijn op een lange rit, wat betreft het steunen van Oekraïne, het handhaven van sancties en het versterken van onze verdediging.” Oekraïne is een van de 20 landen die een Partnerschap voor de Vrede met de NATO heen gesloten.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 8 apr 2022, week 14: AEX 724,75; Bel 20 4.221,39; CAC40 6.548,22; DAX 14.283,67; FTSE 100 7.669,56; SMI 12.507,69; RTS (Rusland) 1.079,99; SXXP (Stoxx Europe) 460,97; DJIA 34.721,12; NY-Nasdaq 100 14.327,26; Nikkei 26.985,88; Hang Seng 21.845,56; All Ords 7.772,00; SSEC 3.251,85; €/$1.0876; BTC/USD (Bitcoin) $42.581,10; troy ounce goud $1.946,70, dat is €57.493,20 per kilo; 3 maands Euribor -0,449%; 1 weeks -0,565%; 1 mnds -0,541%; 10 jaar Japan 0,2257%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,669%; 10 jaar Duitse Staat 0,679%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,001%; 10 jaar Belgische Staat 1,249%; 10 jaar Franse Staat 1,257%; 10 jaar Spanje 1,691%; 10 jaar VK 1,768%; Italië 2.39%; 10 jaar VS 2,6973%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,059. 

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden flat in Europa. De kapitaalmarktrentes stegen fors, De tarieven van 10-jarig papier Nederland noteerde 1,001% (een jaar geleden -0,28%, De euro daalde weer <1,09 t/o de dollar. Goud veranderde nauwelijks. De bitcoin daalde. Het Nederlandse CPI-inflatiecijfer over maart 9,7%, tegenover 11,9% op basis van HICP. Het aantal corona-besmettingen blijft dalen tot net >10.000 geregistreerde besmettingen per dag. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,69%; Duitsland 0,801%; Japan 0,9648%; Nederland 0,987%; Frankrijk 1,634%; VK 1,912%; Spanje 2,115%; Canada 2,5461%; VS 2,72% en Italië 2,83%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 09-04-2022/627 ‘Chaos rond energiegeld: gemeenten zwalken met uitkeren toeslag’

UPDATE 02-04-2022/626 Prijzen stijgen extreem hard: inflatie loopt op met 11,9% (HICP)in maart

Ambities van Amsterdam zijn veel te duur: hogere rente, lagere belastinginkomsten en economische malaise komen op ons af. De welvaart in de hoofdstad wordt bedreigd. Er wachten sobere jaren, pijnlijke bezuinigingen, meer verzwakte kades en hogere belastingen. Amsterdam groeide en bloeide financieel, en toen kwam corona. De toeristen bleven weg, de stad moest miljoenen vrijmaken voor ondernemers en kunstinstellingen in zwaar weer. Geld ging naar voedselbanken, de daklozenopvang en naar laptops voor kinderen uit arme gezinnen die hun lessen online moesten volgen. Amsterdam wordt voor veel van de gemiste inkomsten gecompenseerd door Den Haag, maar ondanks alle compensatie zijn de reserves uitgeput en zijn de toeristen nog lang niet terug op de niveaus van voor corona. Dat komt ook doordat Amsterdam al langer veel grotere ambities heeft dan er budget is. De overheveling van de jeugdzorg in 2015 naar de gemeente drukt zwaar op de begroting, net als ander sociaal beleid waarin Amsterdam ruimhartig wil zijn. Projecten zoals Zuidasdok vallen duurder uit. En veel projecten die de gemeente wil uitvoeren, neem ‘Masterplan Zuidoost’ of ‘Aanpak Binnenstad’, zijn niet structureel begroot. Elke jaar moet hier weer geld voor worden gevonden. (bron: Parool)

Alphen aan den Rijn offert jongeren op door ze plaats te laten maken voor Oekraïners. 86 jongeren worden uit hun woningen gezet om plaats te maken voor Oekraïense vluchtelingen? Onvoorstelbaar! Toch is het waar. Waarom: dat is gissen, ik vermoed omdat de gemeente Alphen anders niet aan haar opvangquotum komt. (bron: AD)

Stijgende rentetarieven weerspiegelen de toenemende inflatieangst. In februari bedroeg de inflatie in Nederland 7,3%, in de eurozone 5,9%. Nu is die gestegen naar 11,9% en 7,5%. De oorlog in Oekraïne drijft de prijzen van energie, grondstoffen en voedsel verder op. Beleggers verwachten dat centrale banken hun rentetarieven gaan verhogen om de inflatie te dempen. Hoe hoger de rente, hoe duurder het wordt voor consumenten en bedrijven om te lenen. En hoe aantrekkelijker het wordt om te sparen. Dit alles remt de economische activiteit, en daarmee de prijsstijgingen. De rente op de kapitaalmarkt loopt vooruit op de door beleggers verwachte hogere rente van centrale banken. (bron: NRC)

Algemeen

Nederland was afgelopen dinsdag nummer vijftien in een reeks van video-toespraken van de Oekraïense president Volodimir Zelenski die hij de afgelopen maand toesprak. Voorafgaand aan zijn toespraak voor Nederland was het Australische parlement aan de beurt en erna nog België. De toespraken van Zelenski, symbool van het Oekraïense verzet tegen de Russische agressie, zijn in korte tijd uitgegroeid tot fenomenen. Vanuit Kiev vraagt de belaagde president via een videoverbinding de rest van de wereld om steun. De speeches zijn kort en krachtig. Zelenski spreekt direct, in korte zinnen en met veel uitroeptekens. De kern van ieder verhaal is het leed dat Rusland veroorzaakt in Oekraïne. Het aantal omgekomen kinderen tot die dag is een vast element. De president-komiek met $1,2 mrd op buitenlandse rekeningen vroeg het Nederlandse parlement om meer wapens (Stinger-luchtdoelraketten en andere luchtafweer) en om Russisch gas en olie te boycotten en alle handel met de Russen te stoppen. Ook vroeg hij om financiële steun. Zoals hij ook in alle voorgaande toespraken tot nationale parlementen deed, had Zelenski ook nu historische referenties die op dit specifieke publiek waren toegesneden. Hij riep het bombardement op Rotterdam in herinnering, in mei 1940 (“De schaduw van Rotterdam hangt boven vele Europese steden”). Hij noemde het neerhalen van de MH17 in juli 2014. Hij noemde de status van Den Haag als hoofdstad van het internationale recht. Tot slot verraste hij velen met zijn referentie aan de “450ste verjaardag van de overwinning tegen tirannie”, op 1 april. Daarmee verwees hij naar de verdrijving van de Spanjaarden uit Den Briel in 1572, een belangrijk moment in de Tachtigjarige Oorlog. Verder bedankte de president Nederland voor de steun en keek hij hoopvol naar de toekomst. “Ik droom van de dag dat de vluchtelingen jullie bedanken en terugkeren om Oekraïne weer op te bouwen.” Helemaal aan het einde richtte hij zich rechtstreeks tot premier Mark Rutte, die bij wijze van uitzondering helemaal achterin de plenaire zaal zat als gast van Kamervoorzitter Bergkamp. (bron: Trouw) Na de speech kreeg Zeleski een staande ovatie evenals in Amerikaanse Congres, het Britse Lagerhuis, de parlementen van Italië, Frankrijk, Denemarken, België en Duitsland en het Europees Parlement. Hij sprak Mark Rutte aan als ‘mijn vriend’ “Ons EU-lidmaatschap is van jullie afhankelijk.” De regering in Kiev hoopt dat de EU Oekraïne snel de status geeft van kandidaat-lid. De NATO is op dit moment niet van zins een no-flyzone boven Oekraïne in te stellen om een Derde wereldoorlog te voorkomen. Oekraïne is geen lid van de NATO en geen lid van de Europese Unie. Zij hebben wel een handelscontract met de EU. Nederland is daar tot nu toe terughoudend in geweest. Dat is heel onverstandig want het land voldoet niet aan de basisvoorwaarden voor toetreding. Het land is het meest corrupte land in Europa. Rutte reageerde na afloop op het wensenlijstje van Zelenski: de import van Russisch aardgas kunnen we op korte termijn niet stoppen, dat zou economische zelfmoord betekenen. Bij de wapens die wij aan Oekraïne leveren speelt geld geen rol, zei de premier. Betekent dat dat het schenkingen zijn of dat we later wel over de prijs gaan onderhandelen?

De moed van de Oekraïense burgers heeft de bewondering van veel mensen afgedwongen.’ 90% van Marioepol in het zuiden van ons land, een van de meest beloftevolle economische steden, is vernietigd. Duizenden mensen zijn er gestorven’, vertelde Zelenski. ‘Er is geen water, geen eten en geen geneesmiddelen, er is geen leven meer. En toch houdt Marioepol stand. De verdedigers hadden de stad kunnen overlaten aan de Russen, maar ze hebben dat niet gedaan. Elke dag proberen we een humanitaire corridor in te stellen, soms lukt dat, maar meestal laten de Russen het niet toe. Het is nu de hel op aarde in Marioepol, maar niemand heeft voldoende vastberadenheid om een einde te maken aan deze situatie.’ Daarom richt ik mij tot alle Europeanen: de gevechten in Marioepol zijn nog erger dan die in de slag om Ieper’, stelde de Oekraïense president. ‘Waarop wordt gewacht om een no-flyzone in te stellen? De Oekraïners hebben al zoveel bloed vergoten voor de vrijheid van alle Europeanen. We moeten vechten tegen de tirannie die Europa wil opsplitsen, die een einde wil maken aan de vrede. Maar voor sommigen zijn de Russische diamanten in Antwerpen belangrijker, of de Russische schepen die in hun havens worden toegelaten.’ Ik denk dat vrede veel belangrijker is dan diamanten, dan akkoorden met de Russen en dan Russische schepen in jullie havens’, besloot Zelenski zijn toespraak voor het Belgische parlement. ‘Help ons met sancties, met wapens en met toetreding tot de Europese Unie. Ik dank jullie.’ (bron: Standaard) Na afloop van Zelenski’s speech richtte de Belgische premier De Croo zich tot de Oekraïense president. ‘Wij zouden u moeten bedanken. Wij moeten het Oekraïense volk bedanken voor de strijd die het voert. Wij horen uw boodschap. En ik begrijp uw frustratie. U pleit al sinds het begin van deze oorlog voor een no-flyzone opgelegd door de Navo. Maar laten we eerlijk zijn: dit zou betekenen dat Russische vliegtuigen moeten worden neergeschoten en dat er een escalatie komt die heel Europa zou kunnen overspoelen. De NATO is geen partij in dit conflict. En het mag er ook geen worden.’ De Croo beloofde Zelenski wel de verdere steun van ons land op andere gebieden. ‘Politiek, door Rusland hoge economische kosten op te leggen. Diplomatiek, door Rusland te isoleren. Door humanitaire en militaire hulp te verlenen en door degenen die op de vlucht zijn voor Russische raketten en bommen onderdak te bieden.’ Zelenski wordt overal waar hij is opgetreden met zijn verzoek om steun, zowel geldelijk, militair als economisch geprezen om zijn verzet. De wijze waarop hij aandacht vraagt voor steun is zeker eigentijds en nooit eerder op die wijze gedaan. Maar hij blijft toch voor mij de komiek die optreedt in het theater, alleen nu niet in Oekraïne maar over de gehele Westerse wereld. Heeft dit land niet veel meer behoefte aan een strateeg, die de belangen van het Oekraïense volk behartigt. Moet je de confrontatie aangaan met grote broer, die over kernwapens beschikt, met de wetenschap dat de Westerse landen zich geen Derde Wereldoorlog in laten slepen. Waar offer je al die gewonde en gestorven burgers en militairen aan op? Stukjes land waar je toch al geen gezag meer over hebt. Ja, ik weet het de tegenstander schendt onze mensenrechten en dat is erg, maar hoe groot is de prijs die wij ervoor moeten gaan betalen? Een fors stijgende inflatie, een economische recessie en een deel van ons welzijn?

In zijn column deze week gaat Rob de Wijk in over zogenaamde generaals die als deskundigen in de media uitspraken doen waar vraagtekens bij gezet kunnen worden. Hij haalde aan de Amerikaanse generaal Ben Hodges, de Nederlandse generaal Reitsma en Colin Powell die over oorlogssituaties deden en het bij de verkeerde eind hadden. Denk dan aan Srebenica, Irak, Afghanistan, Lybië en Syrië.

Oekraïne conflict

Sinds de start van de Russische inval in Oekraïne zijn meer dan 4 miljoen mensen dat land ontvlucht. Half maart waren het er nog 3 miljoen. Dat meldt de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR. De meeste vluchtelingen, 2.300.000, zijn naar Polen gegaan. Binnen Oekraïne zijn zo’n 6,5 miljoen mensen op de vlucht. (bron: NOS) Nederland heeft er tot eind maart 6.700 opgenomen.

Litouwen stopt als eerste Europese land met het afnemen van Russisch gas. Dat heeft president Nausèda op Twitter bekendgemaakt. “Vanaf deze maand geen Russisch gas meer in Litouwen”, twittert hij. Litouwen bereidde zich al jaren op deze stap voor waardoor de banden met Rusland nu “zonder pijn” kunnen worden verbroken. Nausèda moedigt andere landen aan om dezelfde stap te nemen. (bron: NOS) Op zich een belangwekkend bericht, maar de president van Litouwen geeft geen informatie op welke wijze hij de weggevallen energie gaat opvullen. Met steenkolen of duurzaam? Verder is het vreemd dat hij gebruik maakt van Twitter in plaats van de daarvoor geëigende media. Hij roept andere landen op zijn initiatief te volgen. Maar de vraag is dan wel hoe groot de schade is die die landen zich economisch toebrengen. Litouwen heeft een ander probleem en dat is een inflatie over maart van 15,6%, waar hij zich druk over moet maken. Europa kan op dit moment niet zonder Russisch aardgas.

De miljoenen vluchtelingen uit Oekraïne plaatsen Europa voor grote, vooral praktische problemen. ‘We kijken een paar dagen, hooguit weken vooruit’, aldus commissaris Ylva Johansson. De teller van de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR staat nu op 4 miljoen Oekraïense vluchtelingen naar de buurlanden, waarvan de helft kinderen. Inmiddels wordt op de bureaus in Brussel gerekend op miljoenen meer, en moeten er met gezwinde spoed praktische oplossingen worden gevonden voor tal van problemen. Maandagavond kwamen de Europese ministers van vluchtelingenzaken bij elkaar om volgende stappen te bespreken. Dat het Polen, het land waar in vijf weken tijd al meer dan twee miljoen bedden zijn klaargezet en opgemaakt, vandaag of morgen over de schoenen loopt, is overduidelijk. Ook de opvangmogelijkheden van Roemenië, Slowakije, Hongarije en zeker Moldavië zijn uitgeput. Het is belangrijk dat de vrouwen en kinderen uit Oekraïne ook elders een heenkomen zoeken, maar vaak blijken ze dat niet te willen. Het liefst blijven ze in de buurt van hun vaderland, ergens waar de taal en cultuur lijkt op waar ze vandaan komen. Zeker tien landen hebben aangeboden mensen over te nemen uit het straatarme Moldavië, waar 300.000 vluchtelingen zijn neergestreken. Slechts 15.000 zijn er gegaan. Als de mensen al verder Europa in trekken, is dat naar landen waar al een grote Oekraïense gemeenschap is: bijvoorbeeld Italië, Spanje en Portugal. Sommige Europese landen, zoals Frankrijk, hebben daardoor nu nog volop opvangmogelijkheid waar geen vraag naar is. Het blijft daardoor ook de vraag hoeveel verlichting het aanbod van de Verenigde Staten en Canada om ook vluchtelingen op te nemen, zal bieden. De ministers bespraken daarom met eurocommissaris Ylva Johansson hoe ze via een computersysteem kunnen bekijken waar nog plek is, om zo mogelijkheden voor te kunnen leggen aan vluchtelingen. Ook gaan ze het transport van mensen regelen als die aangeven verder te willen reizen. Ze bespraken ook de bouw van een nieuw centraal registratiesysteem, zodat mensen die verder Europa in trekken, zich niet overal opnieuw hoeven te melden om recht te krijgen op scholing, werk, zorg en huisvesting. Het zijn plannen voor de korte termijn, zei Johansson. “We werken aan de komende dagen en weken.” De commissaris zei dat het aantal mensen dat dagelijks de grens passeert, is gedaald van 200.000 per dag tot 40.000. “Maar we moeten overal rekening mee houden, zeker met nog miljoenen vluchtelingen meer.” In Brussel maakt men zich ook veel zorgen over de kwetsbaarheid van de vluchtelingen. Er zijn veel minderjarigen zonder ouders, en vrouwen met kinderen. Mensenhandelaren die het op één of beide groepen hebben voorzien, zijn al aan de grens gesignaleerd. Oekraïne was al voor de oorlog een land waar vanuit veel mensenhandel plaatsvond. Grenswachten en politieagenten hebben richtlijnen ontvangen waarin staat hoe ze mensen met kwade bedoelingen kunnen herkennen; in opvanghuizen wordt gecontroleerd. Voor de langere termijn vreest Europa ook dat de Oekraïne-route door mensensmokkelaars zal worden uitgebuit om mensen vanuit elders naar Europa te verplaatsen, of als smokkelroute. De eerste wapens zijn al aan de grens ontdekt. Inmiddels wordt de financiering van alle opvang een punt van grote zorg. Er is inmiddels door de Europese Commissie al €17 mrd uitgegeven, maar dat zal niet genoeg zijn. Tot nog toe werden bedragen aangesproken uit potjes uit de vorige begroting die nog niet leeg waren, zoals geld uit het coronafonds. Nu werkt de Commissie aan een voorstel waarmee lidstaten versneld geld kunnen aanvragen dat klaarstaat voor de komende vijf jaar. (bron: Trouw) Behalve de huisvesting en het leefgeld zijn er ook andere zaken, die aandacht vragen. Op het gebied van het onderwijs speelt mee dat Oekraïne het cyrillische schrift kent en wij het latijnse. De Oekraïense kinderen krijgen les in het Nederlands. Wat hebben die kinderen aan het Nederlands als ze straks terugkeren naar hun vaderland. Dan de zorg: daar zijn tolken voor nodig en wat is de status van vluchtelingen die hier baren. Het kind is Nederlands en wat betekent dat in de praktijk voor de familie?

Kabinet Rutte IV

Het kabinet gaat de Tweede Kamer geen feitenrelaas sturen over de omstreden mondkapjesdeal met Sywert van Lienden. Minister Helder voor Langdurige Zorg wil een uitgebreid onderzoek afwachten. Het onderzoek van accountant Deloitte duurt langer dan verwacht door de grote hoeveelheid informatie. Ook is Deloitte afhankelijk van de medewerking van de betrokkenen, maar eerder bleek al dat dat niet altijd gemakkelijk gaat. De Volkskrant onthulde dat oud-minister De Jonge bij VWS erop had aangedrongen contact te leggen met Van Lienden, maar de centrale inkooporganisatie had een samenwerking met hem toen al afgewezen. (bron: NOS) De vraag is in hoeverre Deloitte erin slaagt bij alle partijen en belanghebbenden het onderste uit de pan te halen.

Minister Kaag van Financiën heeft de plannen onthuld waarmee het kabinet €4,7 mrd uit het coronaherstelfonds van de EU wil krijgen. De plannen staan ook al in het regeerakkoord. Het gaat onder meer om de wijziging van auto- en energiebelastingen, CO2-heffing voor de industrie en vliegbelasting. Ook wil het kabinet de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie stimuleren. In ruil voor het geld moet er hervormd worden. Dat is mede op aandringen van Nederland een van de eisen. Een van de zaken waar de EU op aandringt, is dat Nederland de hypotheekrenteaftrek meer beperkt. Dat wil het kabinet niet doen. (bron: NOS) Nu is de vraag hoe sterk Brussel in zijn schoenen staat in het afdwingen van extra hervormingen.

De kostendelersnorm was misschien wel de meest hardvochtige maatregel van Rutte II, bedoeld om mensen te motiveren aan het werk te gaan. Het werkte niet: armoede en dakloosheid namen juist toe, gemeenten gingen uitzonderingen maken op de wet. Rotterdam negeerde de kostendelersnorm in zijn geheel. De Volkskrant schrijft in een commentaar: „En weer ziet minister-president Rutte zich gedwongen een maatregel in te trekken die enkele jaren geleden door een kabinet met zijn naam nog te vuur en te zwaard werd verdedigd.” (bron: NRC) De kostendelersnorm betekende dat als u samenwoont met meer volwassenen, de gemeente uw bijstandsuitkering daarop aanpast. Hoe meer volwassen personen in uw huis wonen, hoe lager uw uitkering. Niet alle huisgenoten tellen mee voor de kostendelersnorm.

Reactie van de premier, nadat bekend was gemaakt dat de inflatie in maart met 11,9% op jaarbasis was verhoogd. Lees verder in dit blog de details. Alle Nederlanders zullen dit jaar “iets” armer worden. Het kabinet kan de gevolgen van de snelle prijsstijgingen niet voor iedereen verzachten, zegt premier Rutte in reactie op de inflatie van 11,9% (HICP). De inflatie is sinds 1975, de tijd van de oliecrisis, niet meer zo hoog geweest. De premier spreekt dan ook over “zeer zorgwekkende cijfers”. Rutte zegt dat het kabinet van alles doet om de koopkracht voor de laagste en middeninkomens te vergroten, maar dat het niet alles kan compenseren. Over 2 weken kijkt het kabinet naar de aanpassing van de huidige begroting. (bron: NOS) Het is een weinig realistische voorstelling van zaken van premier Rutte. ‘Alle Nederlanders zullen iets armer worden dit jaar.’ En wat is voor hem ‘iets’? Voor de rijke Nederlanders is dat geen probleem, voor mensen met lage en midden inkomens des te meer. Bij de supermarkt kun je met ‘iets’ geen inkopen doen. Hij zegt dat het kabinet van alles doet om de koopkracht op peil te houden voor de mensen die in problemen geraken, maar met de zuinige toezeggingen die tot dusverre zijn bekend gemaakt, blijkt daar niets van. Vreemd is dat aan ondernemers die werden getroffen door de corona lockdowns ca €100.000.000 aan giften beschikbaar werd beschikbaar gesteld. Maar nu het volk wordt getroffen, is het geld op. Typisch Rutte-beleid.

Maurice de Hond heeft het vertrouwen gemeten in de huidige ministers, die ook al in het vorige kabinet zaten en de fractievoorzitters van partijen die in onze peiling meer dan 8 zetels hadden. Daaraan voegden we ook Pieter Omtzigt toe, gezien de hoge score die hij haalde met zijn -hypothetische- lijst. Hieronder treft u de scores aan, uitgesplitst naar de huidige politieke voorkeur. De namen zijn gesorteerd naar de score die men haalt bij het hele electoraat. Daarbij springen Pieter Omtzigt (6,7) en Carline van der Plas (5,4) er boven uit. Dan volgen Ploumen, Paternotte, Ouwehand, Eerdmans en Rutte met 4,6 of 4,7. Klaver en Hermans met 4,4. Ten slotte Hoekstra, De Jonge, Ollongren en Wilders met een vertrouwenscijfer tussen 4,2 en 4,0. Wat opvalt is dat Pieter Omtzigt maar door de achterban van 2 partijen minder wordt gesteund: FvD (5.4) en de VVD (5.5). De hoogste score krijgt hij van de BBB (8.0), daarna de SP met 7.6, de PvdD en JA21 met 7.5, de PvdA met 7.4, de CU 7.3 en de PVV met 7.0. Het CDA, ooit zijn eigen partij, geeft hem een 6.4, maar Hoekstra krijgt ook maar een 6.6 en Hugo de Jonge ook maar een 6.4. Wat opvalt is dat Rutte zijn grootste steun krijgt van zijn eigen partij (8.2) en Hoekstra en de Jonge van het CDA en de VVD. De peiling heeft ook onderzocht het sterk gedaalde consumentenvertrouwen (-39). Die informatie staat op https://maurice.nl/peilingen/2022/04/stemming-3-4-2022-let-op-het-consumentenvertrouwen/

Het kabinet wil de belasting op vliegen volgend jaar verdrievoudigen per ticket. Vliegen vanaf een Nederlandse luchthaven wordt hierdoor duurder. Nederland kent pas sinds een jaar een vliegbelasting voor reizigers die vanaf een Nederlandse luchthaven vertrekken. De heffing is dit jaar bijna €8 voor een ticket en het kabinet is de plannen nog aan het uitwerken, maar denkt aan een taks van €24. Het effect voor Schiphol zal op korte termijn ‘relatief beperkt’ zijn, zo schrijft minister Sigrid Kaag van financiën aan de Tweede Kamer. Uitgezonderd worden kinderen jonger dan twee jaar, én de reizigers die slechts overstappen via een Nederlandse luchthaven. Zij hoeven geen vliegbelasting te betalen. Met de verhoging wil de regering €600 mln op jaarbasis binnenhalen. Dat staat in het conceptplan voor herstel en veerkracht, dat de Tweede Kamer deze week heeft gekregen. (bron: Trouw) Een stap vooruit, maar het is de vraag of de verhoging van de vliegtax voldoende is om vakantiegangers naar de Italië, Zuid-Frankrijk en Spanje en Portugal te ontmoedigen met de auto op vakantie te gaan (gezien de sterk gestegen benzineprijzen.

Financieel/economische berichten

De prijzen van goederen en diensten waren, in ons land, vorige maand gemiddeld 11,9% hoger dan in dezelfde maand een jaar eerder volgens de Europese rekenmethode HICP, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), basis van de Europese geharmoniseerde methode. Dat is de grootste stijging in meer dan 40 jaar en komt bijna volledig door de hoge energieprijzen. In januari bedroeg de inflatie nog 7.6% (HICP) en in februari 7,3%. Het inflatiecijfer is een gemiddelde van hoeveel duurder het leven geworden is in een jaar tijd. Het CBS deelt ook al een eerste raming van welke zaken het meest hebben bijgedragen aan de sterke prijsstijgingen. Daaruit blijkt dat energie, inclusief brandstof, twee keer zo duur is als een jaar geleden. In februari was dat nog maar 51%. Die forse stijging heeft vooral te maken met de oorlog in Oekraïne, die de prijzen van olie en gas blijft opdrijven. Voeding, drank en tabak werden 5,5% duurder en industriële goederen stegen 4,4% in prijs. Diensten werden 2% duurder. (bron: NU) Op 7 april a.s. komt het CBS met het nationale inflatiecijfer op basis van de CPI-berekening. Dit cijfer komt meestal lager uit dan het Europese. Maar vreemd blijft het dat wij in de EU met 2 inflatiecijfers werken die soms wel 10% van elkaar verschillen. Het was al bekend dat de inflatie in maart, op jaarbasis, in Duitsland 7.3% bedraagt (in januari 4,9% en in februari 5,1%) en in België 8,35% (7,19% en 8,04%). Wat hier opvalt is het grote verschil met Nederland. De eerste inflatiecijfers op basis van HICP over maart luiden: eurozone 7,5%, Griekenland 8,8%, België 9,3%, Slowakije 9,5% en Spanje 9,8%. Verrassend laag scoort Frankrijk met 5,1%, de hoogste cijfers scoren nog altijd de 3 Baltische staten (dubbele cijfers).

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Gedetineerden kunnen berichtenservice eMates niet meer gebruiken, omdat het berichtenverkeer niet goed kan worden gemonitord. Minister Weerwind heeft dat besloten na waarschuwingen van het OM. Volgens het OM worden er dagelijks per gedetineerde tientallen berichten verstuurd die niet goed in de gaten kunnen worden gehouden. Daardoor bestaat het risico dat ze via eMates criminele activiteiten kunnen voortzetten. De mails via eMates moeten altijd door een medewerker van de Dienst Justitiële Inrichtingen worden nagekeken. Omdat het er 200.000 per jaar zijn, vergt controle “een grote inspanning”, stelt Weerwind. (bron: NOS)

Het kabinet zet de thermostaat in 200 overheidsgebouwen 2 graden kouder en in de zomer wordt er minder gekoeld. Dat is beter voor het milieu en maakt het land minder afhankelijk van Russisch gas. Burgers worden opgeroepen zelf minder energie te gebruiken. Het advies is om overdag de cv op maximaal 19 graden te zetten en ‘s nachts op 15 graden. Bedrijven wordt gevraagd te kijken hoe er energie kan worden bespaard op verlichting,verwarming en ventilatie. Het kabinet gaat verder geld uittrekken om 2,5 van de 8 miljoen huizen beter te isoleren. Tot 2030 wordt daarvoor €4 mrd beschikbaar gesteld. (bron: NOS)

Om ervoor te zorgen dat Nederlandse militairen beter te eten krijgen wil het kabinet zo’n €100 mln investeren in een nieuw cateringsysteem. Dat schrijft de staatssecretaris van Defensie, Christophe van der Maat in een brief aan de Tweede Kamer. Hij wijst erop dat sommige van de huidige cateringsystemen al in de jaren negentig van de vorige eeuw in gebruik zijn genomen. En dus zijn nieuwe systemen nodig om ‘te kunnen voldoen aan de operationele- en voedselveiligheidseisen.’ De catering is nodig bij alle taken die het leger uitvoert en bij oefeningen en trainingen. Militairen hebben dan een warme maaltijd nodig, maar ook ontbijt, lunch en nachtvoeding, schrijft Van der Maat. “Militairen worden ingezet onder risicovolle en extreme omstandigheden, waarvoor gezonde en gevarieerde voeding essentieel is. Dit is belangrijk voor de fysieke gesteldheid en verhoogt het moreel van de militair”, zegt de staatssecretaris. (bron: RTL Nieuws)

Door een technische storing bij de NS zullen zondag tot ten minste 20.00 uur geen treinen rijden. Het gaat om een storing in het systeem dat gedurende de dag de actuele planning maakt. Daardoor kan de veiligheid niet worden gegarandeerd. Vanwege de storing toont de reisplanner veel onjuiste reisadviezen. De NS adviseert om niet op reis te gaan. Wie al onderweg is, moet ander vervoer zoeken. Er worden geen bussen ingezet omdat er niet voldoende zijn voor heel Nederland, zegt een woordvoerder. Op stations in het hele land zijn door de storing reizigers vast komen te zitten. (bron: NOS)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 27-03-22 21.504; maandag 30.729; dinsdag 27.818; woensdag 25.467: donderdag 21.788; vrijdag 16.936; zaterdag 12.387.

Eyeliners

Compensatie spaartax kost maar €3 mrd en kan snel worden afgewerkt

31 maart 2022 werd Rutte door Volodymyr Zelenski voor het blok gezet

Poetin’s vriend Victor Orban lijkt in Hongarije de verkiezingen te gaan winnen

Als cash verdwijnt betekent dat voor een deel van de bevolking financiële uitsluiting

Kuipers sluit opnieuw ingrijpen tegen corona niet uit

Kabinet roept huishoudens en bedrijven op minder gas te gebruiken

De Belastingdienst hanteerde een interne fraudelijst met grote gevolgen voor mensen met een bepaalde nationaliteit of mensen ‘onder verdachte omstandigheden’

‘Energiebedrijven vrezen voor schuldengolf: ’Voor middeninkomens zal de grootste klap nog komen’’

Inflatie steeg in maart tot bijna 12%

Uithuisplaatsingen: de overheid heeft gefaald

Corona treft de lage inkomend het meest

Mensen in de laagste inkomensgroep hebben een 2½ keer zo grote kans te overlijden aan covid als mensen in de hoogste groep

2/3 van de gemeenten voldoet niet aan de eis van het kabinet om 30% van de woningen beschikbaar te hebben voor sociale huur

Wanneer zijn de theaterzalen weer eens uitverkocht?

Frontberichten

De financiële revolutie die alles dreigt te veranderen maar volledig onder de radar blijft, schrijft het Belgische BusinessAM deze week. Zeker 90 centrale banken experimenteren volop met digitale centrale bankmunten, ofwel CBDC’s. Deze elektronische vorm van fiduciair geld zal een enorme impact op onze levens hebben. CBDC’s zijn al lang geen fantasie of vreemd crypto-experiment meer. In een wereld met 195 naties zijn er zeker 100 landen die op dit moment een digitale versie van centrale bankmunten ontwikkelen. Daarbij wordt de volledige Europese Unie geteld, die op zijn eigen 19 economische zones van naties vertegenwoordigt. De ontwikkeling van de digitale euro kwam onlangs in een stroomversnelling nadat het project in oktober versterking van een team van 30 experts kreeg. Daarbovenop zijn alle landen die deel uitmaken van de G20 inmiddels betrokken bij een eigen CBDC-project. Die landen vertegenwoordigen zeker 90% van het globale bbp. De opkomst van CBDC’s is bovendien een die duizelingwekkend snel verloopt. In de afgelopen twee jaar zijn er al drie van hen in gebruik genomen: Dcash in de oostelijke Caraïben, de Sand Dollar van de Bahama’s en de eNaira van Nigeria. Een mogelijke vierde CBDC die zo goed als klaar is voor gebruik is de e-CNY, ofwel de digitale yuan. Dat is de CBDC waar de People’s Bank of China koortsachtig aan sleutelt en al verschillende testprojecten op grote schaal mee uitvoerde, alsook het beproeven van internationale betalingen met de munt. Achter de uitrol van CBDC’s zitten enkele machtige voorstanders. Zo verleent het Internationaal Monetair Fonds (IMF) graag zijn expertise aan landen die een CBDC willen lanceren. Ondertussen wil diezelfde internationale organisatie dat landen zoals El Salvador, die cryptomunt Bitcoin in gebruik nemen in plaats van een CBDC, hun eigen crypto-experiment laten vallen en opnieuw terugkeren naar het gebruik van fiatgeld. Fiatgeld is geld dat zijn waarde niet uit de materie haalt waarvan het gemaakt is (zoals goud en zilver), maar waarvan de waarde puur is gebaseerd op vertrouwen dat mensen erin hebben. Het grootste probleem met fiatgeld is dat banken en de overheid zoveel ervan kunnen bijdrukken als ze zelf willen. Nationale valuta zoals de dollar zijn namelijk sinds 1971 niet meer gebaseerd op de goudstandaard, zoals veel mensen nog wel denken. Het grootste voordeel hiervan is dat de overheid grip heeft op de economie en eventuele koersschommelingen. Het grootste nadeel is dat burgers hier een wel heel grote prijs voor betalen. En die prijs betalen we in de vorm van inflatie en verlaagde koopkracht. Was in 1913 de dollar nog $1 waard, nu is dat nog slechts €0,01. (allesovercryptp.nl) Ook BlackRock, de grootste vermogensbeheerder ter wereld die zeker $10.000 miljard aan activa beheert, helpt centrale banken zoals de ECB en de Amerikaanse Fed met de uitrol van CBDC’s. In hun laatste brief aan de aandeelhouders, verklaart BlackRock-CEO Larry Fink dat het conflict in Oekraïne een globale katalysator zal zijn voor het gebruik van digitale munteenheden. Maar hoe zitten die CBDC’s feitelijk in elkaar en hoe zullen ze ons leven veranderen? CBDC’s zullen wellicht met een blockchain werken. In een traditionele blockchain, zoals die van Bitcoin, zijn er echter verschillende nodes (knooppunten) die samen het netwerk beheren en beschermen door transacties samen te valideren en vervolgens te controleren. Geen enkele transactie kan vervalst worden omdat verschillende onafhankelijke actoren deelnemen aan dit proces. Hierdoor zijn de blockchains van crypto gedecentraliseerd. In een blockchain voor CBDC’s is er echter maar één node: de centrale bank zelf. De gevolgen hiervan voor de economie en dagelijkse gebruikers van CDBC’s zijn enorm. Blogger en analist NS Lyons legt in zijn artikel Just Say No to CBDC’s’ perfect uit wat de implicaties van deze centralisering van financiën betekent: “Je zou kunnen denken dat je al regelmatig ‘digitale valuta’ gebruikt als je zelden nog fysiek geld gebruikt en in plaats daarvan bijna alles koopt met een creditcard of een digitale betaalapp. In werkelijkheid is het proces om geld van A naar B te verplaatsen veel gecompliceerder dan dat. Het gaat om een wirwar van betalingsverwerkers, banken, financiële clearinghouses en, als je geld de grens overgaat, internationale communicatie- en uitwisselingssystemen, zoals de Society for Worldwide Interbank Financial Telecommunication (SWIFT). […] Een CBDC-systeem zou dit radicaal vereenvoudigen. Een klant opent rechtstreeks een rekening bij de centrale bank van een land, en de centrale bank geeft digitaal geld uit (lees: creëert dat) op een rekening. Cruciaal is dat geld daarmee een directe verplichting wordt van de centrale bank, in plaats van een particuliere bank”, voert Lyons aan. Met dit systeem zullen ingewikkelde systemen zoals SWIFT achterhaald worden, een evolutie waar Rusland en China toch al koortsachtig aan werken sinds de gruwelijke invasie van Oekraïne. Valuta zullen onmiddellijk kunnen worden uitgewisseld tussen bevriende centrale banken. Beloftes en vertrouwen zullen niet meer nodig zijn, denkt Lyons. Transacties worden permanent en zullen in real time worden vastgelegd in een digitaal cryptografisch grootboek. “Een beetje zoals Bitcoin, maar dan volledig gecentraliseerd”, besluit Lyons. Er zijn verschillende manieren waarop deze nieuwe vorm van geld de maatschappij totaal zullen veranderen. Ten eerste zullen centrale banken de totale controle over ons betaalgedrag verwerven. Met een CBDC worden derde partijen volledig uitgefaseerd. Banken en kredietbedrijven zullen niet meer nodig zijn. De grote investeringsbanken die hielpen om de fundamenten van het CBDC-systeem te leggen, zullen mogelijk een nieuwe functie kunnen vervullen in dit ecosysteem, denkt Lyons. Centrale banken zullen in feite ook onze uitgaven kunnen “programmeren”. Dankzij de totale controle over geld kunnen centrale banken in real time kosten en belastingen aftrekken van rekeningen van individuen. Dit kan enkele maatschappelijke voordelen inhouden. Belastingontduiking zal bijvoorbeeld gewoonweg niet meer mogelijk zijn en geld witwassen of terroristen financieren zal bijzonder moeilijk en ingewikkeld worden. Maar volgens Lyons kunnen de gevolgen ook een pak meer dystopisch (samenleving met louter negatieve eigenschappen waarin men beslist niet zou willen leven) zijn. Indien het CBDC-systeem gekoppeld wordt aan het politiesysteem van toekomstige “slimme steden”, kunnen overheden ervoor kiezen om in real time boetes voor kleine misdrijven van rekeningen te halen. In ieder geval zal de financiële werking van overheden nog nooit zo gestroomlijnd zijn.

Volgens de Financial Times zal het gebruik van CBDC’s daarom ook gepaard gaan met het uitvaardigen van digitale paspoorten. “Experimenten met CBDC’s lijken uit te wijzen dat het vrijwel onmogelijk zal zijn om dergelijke munten uit te geven buiten een uitgebreid nationaal digitaal paspoortsysteem. CBDC’s zullen waarschijnlijk gekoppeld worden aan persoonlijke rekeningen met persoonlijke gegevens, krediethistorie en andere vormen van relevante informatie”, voert de zakenkrant aan. Cash zal volledig verdwijnen of misschien zelfs illegaal gemaakt worden. Naast de volledige controle over het betaalgedrag van mensen, zullen centrale banken ook de mogelijkheid krijgen om nog meer te knoeien met rentetarieven. Als er geen contant geld is, kunnen mensen niet ontsnappen aan negatieve rentetarieven, hoe negatief ze ook worden, voert Harvard-econoom Kenneth Rogoff aan als een voordeel van een cashloze samenleving. Momenteel houden centrale banken wel vol dat cash niet zal verdwijnen wanneer CBDC’s volledig in werking treden. Wat is dat waard nu ABN Amro van de rechter geld mag vragen voor het verstrekken van cash geld. De kloof tussen arm en rijk zal wellicht ook groeien. Een van de belangrijkste voordelen van cash is namelijk zijn universele karakter. Het is een essentieel openbaar goed voor de armsten en meest kwetsbaren in de samenleving. De meest gegoede personen van onze samenleving zullen echter beter in staat zijn dan anderen om te profiteren van de nieuwe investeringsmogelijkheden van het CBDC-systeem. Armere mensen met minder kennis zullen uit de boot vallen, denkt de Indiaas-Amerikaanse econoom Eswar Prasadm. Ten slotte zullen CBDC’s overheden de macht geven om individuen met ongewenste ideeën of ideologieën volledig uit te sluiten uit het financiële systeem. “Als CBDC’s niet opzettelijk en zorgvuldig door de wet worden ingeperkt, hebben ze het potentieel om meer te worden dan de droom van elke technocratische centrale planner. Ze zouden de grootste uitbreiding van totalitaire macht in de geschiedenis kunnen betekenen”, besluit Lyons. (bron: BusinessAM) Dit is toch wel even schrikken. Big Brother (Grote Broer) is het almachtige, onfeilbare staatshoofd van Oceanië uit de dystopische roman 1984 van de Britse schrijver George Orwell. Big Brother heeft altijd gelijk en neemt nooit verkeerde beslissingen. In de beschreven dystopie wordt in het dagelijkse leven over dit alles nooit nagedacht of gesproken. In zijn in 1948 geschreven roman 1984 schetst Orwell een onmenselijke totalitaire staat die in alle opzichten volledig beheerst wordt door de Partij. De alom aanwezige leider van de Partij wordt Big Brother genoemd. Iedere bewoner van het land wordt voortdurend in de gaten gehouden met camera’s, die zelfs in huizen zijn geïnstalleerd. Dit gebeurt onder de leuze Big Brother is watching you (Grote Broer houdt je in de gaten). Het boek is een waarschuwing voor wat er in een totalitair systeem (zoala nazi-Duitsland of de Sovjet-Unie onder Jozef Stalin) in het verschiet kan liggen wanneer mensen hun individualisme kwijtraken. Het boek werd 74 jaar geleden geschreven, maar schetst een situatie die heel herkenbaar is voor de mensen van nu. Het beleid van de centrale banken, ook de Europese Centrale bank, voorgezeten door Christine Lagarde, lijkt ons naar een toekomst te leiden waarin mensen hun individualiteit stapje bij stapje wordt ontnomen. Cash verdwijnt steeds meer, banken dragen de uitgiftepunten over aan Geldmaat. Nog één stap en we moeten voor cash gaan betalen. Nota bene ons eigen geld. Wat de centrale banken enkele jaren geleden hebben gedaan, de rente verlagen naar een negatieve beleidsrente, was ook onderdeel van dat streven de macht over het volk over te nemen. Spaarders en pensioenfondsen werd rendement ontnomen over hun spaar- en opgebouwde pensioenreserves omdat, volgens Christine Lagarde dat de prijs was die wij moeten betalen om de arme eurolanden (Italië, Griekenland, Spanje en Portugal) te behoeden voor een bankroet en de economie te stimuleren. De oorspronkelijke opdracht, het beschermen van de waarde van ons geld, is verleden tijd. Het doembeeld van een autocratisch wereldbeeld komt steeds dominanter in beeld. Wie beschermt ons daarvoor?

Overwegingen

De oorlog in Oekraïne heeft nauwelijks invloed op de beurzen, schrijft Koos Schwartz op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1519/articles/1559845/11/1 Iets meer dan een maand na het begin van de Russische inval in Oekraïne staan de koersen op de Europese beurzen gemiddeld genomen ongeveer net zo hoog ongeveer als op 23 februari, de dag voor de oorlog begon. AEX 726,23 tegen 727,91 op de laatste dag van maart. Het lijkt wel of de inval de beurzen totaal niet beroert. De prijzen van aandelen waren altijd de spiegel van de toestand van de economie, die werden uitgedrukt in de koers/winst (k/w) verhouding gerelateerd aan het renteniveau. Er waren tijden dat er 4 keer de winst werd betaald voor aandelen van een bedrijf, soms ook 8 keer, maar tegenwoordig ook wel 20 of 40 keer. Dat komt omdat de k/w de norm niet meer is, maar hooggespannen verwachtingen over ontwikkelingen in de toekomst, aannames die niet worden onderbouwd. Die overwaarden worden luchtbellen genoemd en zijn ontstaan toen centrale banken een liberaal monetair beleid gingen voeren. Ook de Europese Centrale Bank, onder Mario Draghi. Dat betekende dat niet langer centrale banken de waardevastheid van het geld moesten nastreven, maar de economie moesten stimuleren als hoogste prioriteit. Huishoudens moesten worden geactiveerd meer goederen te kopen en diensten af te nemen. Dat is gebeurd door steeds maar weer meer gratis geld in de geld- en kapitaalmarkten te pompen. Er zijn nu enorme liquiditeitsoverschotten. Beleggers zijn altijd op zoek naar het hoogste rendement voor hun vermogen. Er zijn grote veranderingen opgetreden door het monetaire beleid van de centrale banken: het rendement op vastrentende waarden, ook wel obligaties of bonds, zoals staatsleningen, leveren een rendement op Nederlandse leningen op van rond de 0%. Daar worden beleggers niet enthousiast van want de inflatie verlaagt ook de waarde van hun geld nog eens. Dus zien we dat de vraag naar grondstoffen, zoals edele metalen, olie, ijzer, koper, bariet, kobalt, bauxiet (bron: http://info.worldbank.org/governance/wgi/) toeneemt. Cryptobeleggingen zijn de laatste jaren sky-high gestegen. Ook zien we de prijzen van koophuizen fors stijgen (WOZ-waarden). En neem dan de aandelen, b.v. de AEX die de laatste 5 jaar met 42% is gestegen, de DJIA met 70% en de NY-Nasdaq 100 met 177%. In de explosieve koersstijgingen zien wij de de luchtbellen terug, die het gevolg zijn van de creatie van enorme hoeveelheden geld. Het grote probleem is dat die stijgingen niet gebaseerd zijn op feiten maar op aannames. Neem het financiële beleid van het kabinet Rutte III in hun laatste jaar. Het kon niet op, er was geld voor iedere ondernemer die in de corona-periode geld nodig had om in leven te blijven. De mantra was ‘geld is nu gratis, als we geld lenen betalen beleggers ons zelfs een negatieve rente (max 0,5%)’. Die voorstelling van zaken was vals, want wat de toenmalige minister van Financiën er niet bij vertelde was dat al die geldleningen door volgende generaties nog wel moeten worden terugbetaald. Daar kwam de minister van Financiën van Rutte IV snel achter. Ook omdat de optimistische prognoses van dit kabinet op korte termijn niet kunnen worden gerealiseerd. Onder meer als gevolg van de stijgende inflatie door de corona-pandemie en het inverdieneffect van ondernemers die zwaar getroffen zijn door de lockdowns om verliezen terug te verdienen en opgelopen schulden aan de bank en de fiscus terug te kunnen betalen. Daarna gevolgd door financieel/economische tegenvallers als gevolg van de militaire confrontatie in Oekraïne en een dreigende economische recessie. Daardoor loopt de inflatie op naar 10% op jaarbasis. De vraag is of de overheid de financiële ruimte vindt al de huishoudens te compenseren voor de hogere prijzen aan de pomp, aan de stijgende maandpremie voor energie en in de supermarkt, die daar onvoldoende inkomen voor hebben.. Het kabinet toont geen beleid dat vertrouwen geeft aan het volk dat zij de eerste levensbehoeften beschikbaar blijven. Nu is het van belang welk proces zich afspeelt en wie daarin de hoofdpersonen zijn. Ik kijk dan naar het neoliberalisme, vroeger geheten het kapitalisme, dat is ontstaan in het midden van de achttiende eeuw en onderdeel was van de verlichting, de maakbare samenleving en de vrije markt economie. Het neoliberale gedachtengoed heeft zich breed in de Westerse wereld gesetteld: in de centrale banken, in de financiële wereld, binnen de Europese Unie, bij de adviserende denktanks en onder regeringsleiders, met in ons land als lakei premier Mark Rutte (VVD) en oud-minister Cora van den Nieuwenhuisen (VVD), thans lobbyist, Wat wij nu voor onze ogen zien voltrekken is een proces waarin de rijken in sneltrein tempo veel rijker zijn geworden ten koste van het spaargeld en de opgebouwde pensioenreserves van het volk. Dat vereist een toelichting: op 15 augustus 1971 kondigde de Amerikaanse president Richard Nixon aan dat de koppeling tussen de dollar en de goudprijs werd opgeschort. Daarmee kwam er een einde aan de goudstandaard, de koppeling tussen de waarde van een munt en de goudprijs van $35 per troy ounch. Die periode van opschorting bestaat nog steeds. Daardoor kunnen (centrale) banken onbeperkt geld scheppen, zonder dat daaraan enige waarde wordt toegevoegd. Figuurlijk uitgedrukt: sinds die tijd is een druk op een entertoets van een computer voldoende om geld in de markt te pompen. De Amerikanen hebben dat gedaan om hun functie van wereldleider-financier te kunnen uitoefenen. In 2012 kondigde Mario Draghi aan dat de Europese Centrale Bank alles te zullen gaan doen om de euro te steunen. In 2016 startte hij met een programma staatsleningen van de eurolanden op te gaan kopen. Inmiddels had de ECB eind februari 2022 €3.162 miljard aan ingekochte vastrentende waarden in portefeuille. Daartegenover staat dat die obligaties zijn ingekocht door geld in de geldmarkten te brengen. Naar dat geld was geen vraag, waardoor de rente ging dalen tot gratis dan wel bijna gratis geld op de geld- en kapitaalmarkten. Dat geld stroomde naar de cryptoplatforms waar producten te koop waren/zijn, die geen waarde vertegenwoordigen (b.v. de bitcoin) maar slechts een illusie zijn. Toch is dat wel enigszins verklaarbaar. De conventionele valuta’s vertegenwoordigen ook geen tot weinig waarde meer. Dus daarom betalen beleggers vandaag $46.281 voor één bitcoin? $1 is €0,90. Hoe kan dat, is daar een verklaring voor? Over de waarde van geld wordt heel divers gedacht. Wat is geld nog waard als centrale banken het gratis ter beschikking stellen aan banken? Wat is geld nog waard als een tussenwoning uit de zestiger jaren in de Randstad een WOZ-waarde heeft van meer dan een half miljoen. Het gezegde ‘je wordt tegenwoordig slapende rijk’ is aan de orde van de dag. Eerder heb ik al genoemd de koersstijgingen van aandelen in de afgelopen 5 jaar. De gevolgen van het liberale beleid van de centrale bankiers heeft dus tot gevolg dat de rijken steeds rijker worden en het gewone volk steeds armer, omdat de koopkracht van het geld steeds verder daalt. Het monetaire beleid van de grote centrale banken heeft tot gevolg gehad dat het monetaire gereedschap dat zij altijd achter de hand hebben gehad, om het beleid te corrigeren, is verdwenen. Dat is ook de reden dat de ECB wel zegt dat zij de ontwikkelingen van de stijgende inflatie, de gevolgen van de corona-pandemie en de oorlog in Oekraïne op de voet volgen, maar dat het monetaire beleid slechts geleidelijk zal aanpassen Ze treuzelen en een krachtig ingrijpen vindt niet plaats. Kan wellicht ook niet omdat de gevolgen van het monetaire beleid in het laatste decennium zo dramatisch zijn, dat door ingrijpen (liquiditeiten verkrappen, rente verhogen en een deel van de ingekochte staatsobligaties weer verkopen aan de markt) de markten zullen instorten en de ontwikkelingen onbeheersbaar worden en in een chaos eindigen. Digitale valuta, (euro-crypto) moeten redding brengen, maar in welke vorm, weten we nog niet. Geld dat geen waarde meer heeft zal de inflatie verder opjagen. Een jaar of 5 geleden sprak ik met NW over het monetaire beleid van MD. Hij was van oordeel dat het hem erom ging dat de ECB een bankroet van Italië (en misschien ook wel andere zuidelijke eurolanden met een hoge staatsschuld), zou moeten voorkomen. Als dit de prijs is die wij ervoor moeten betalen, is die te hoog. Geld zonder waarde heeft, volgens mij, geen toekomst.

De Binnenlandsche Bataafsche Courant sinds 13 maart 1798 schrijft dat het nu aan de gang is: de ondergang van het financiële westerse machtskartel, drijvend op de papieren dollar. Uit alle macht worden de beurzen op niveau gehouden, terwijl de Europese Centrale Bank FAILLIET is. Er is geen geld meer en er zijn geen waardevolle dekkingsmogelijkheden meer. De opgekochte obligaties van de staten zijn niets meer waard op het moment dat valuta door echte waarden worden gedekt. Het drukken van papieren kwitanties (petrodollar) voor echte waarden (olie en gas) onder een geweldsmonopolie (Amerikaanse strijdkrachten) is verleden tijd. Nederland bungelt nog half op het strafbankje naast Duitsland. Dit laatste gebied – aangestuurd door Deutschland GmbH – wordt stukje bij beetje stilgelegd volgens het plan van de Great Reset agenda. De brandstofprijzen worden verviervoudigd, kerncentrales worden stilgelegd, stroomvoorziening wordt naar de helft teruggebracht. Treinen rijden niet meer, industrieën worden afgekoppeld, mensen moeten thuis blijven, de voedselvoorziening hapert, graanimporten drogen op. De zorg wordt kapot gemaakt, terwijl de volksimmuniteit langzaam maar zeker verdwijnt door de massaal en onder volstrekt valse voorwendselen min of meer verplicht toegediende giftige genmodificaties. Noem ons paranoïde, maar niet voordat bovenstaande conclusies volledig zijn ontzenuwd….. Dit is een stem die komt bovendrijven, is het de waarheid of wordt alles zwaar aangezet. De ECB is niet failliet gegaan, in feite gaan centrale banken nooit bankroet, dit in tegenstelling tot commerciële banken. Maar daar is voor gezorgd door de 29 grootste banken in de wereld, waaronder de ING Groep, de status van systeembank te geven, waardoor deze banken nooit bankroet mogen gaan want dan stort het financieel/monetaire systeem in. Maar ja, wat is dat waard? Centrale banken kunnen altijd te hulp schieten door geld in de markt te brengen. Wat deze courant aan de orde stelt is, heeft ons geld nog wel enige waarde, door de enorme liquiditeitsverruimingen van de laatste jaren en de nu optredende inflatie, waardoor een grote geldontwaarding heeft plaatsgevonden. Wat mij verontrust is dat de ECB geen daadkrachtig beleid voert en de vraag waartoe dat leidt!

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 1 apr 2022, week 13: AEX 728,00; Bel 20 4.200,01; CAC40 6.684,31; DAX 14.446,48; FTSE 100 7.537,90; SMI 12.179,08; RTS (Rusland) 1.033,58; SXXP (Stoxx Europe) 458,34; DJIA 34.818,27; NY-Nasdaq 100 14.861,21; Nikkei 27.665,98; Hang Seng 21.995,44; All Ords 7.785,90; SSEC 3.282,72; €/$1.1055; BTC/USD (Bitcoin) $46.190,40; troy ounce goud $1.925,50, dat is €55.959,97 per kilo; 3 maands Euribor -0,461%; 1 weeks -0,564%; 1 mnds -0,541%; 10 jaar Japan 0,2111%; 10 jaar Duitse Staat 0,594%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,603%; 10 jaar Franse Staat 0,613%; 10 jarig Nederlandse Staat 0,856%; 10 jaar Belgische Staat 1,102%; 10 jaar VK 1,471%; 10 jaar Spanje 1,508%; Italië 2.134%; 10 jaar VS 2,442%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,073.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden stijgend in Europa. De kapitaalmarktrentes stegen opnieuw licht, De tarieven van 10-jarig papier in België steeg fors. De euro veranderde nauwelijks t/o de dollar. Goud daalde weer. De bitcoin steeg weer. De eerste inflatiecijfers van de eurolanden over maart tonen opnieuw een stijgende trend. Nederland toont evenals de 3 Baltische staten een cijfer met dubbele getallen (11,9%) Het aantal corona-besmettingen daalt, maar blijven nog relatief hoog. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen stegen de tarieven: Duitsland 0,372%; Zwitserland 0,664%; Nederland 0,878%; Japan 0,9388%; Frankrijk 1,185%; VK 1,63%; Spanje 2,028%; Italië 2,35%; Canada 2,43951% en de VS 2,5268%. 5-jarig Nederland -0,076%; 5-jarig België -0,076%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 02-04-2022/626 Prijzen stijgen extreem hard: inflatie loopt op met 11,9% (HICP)in maart

UPDATE 26-03-2022/625 Omtzigt noemt de werkwijze van het kabinet over koopkrachtcompensatie ‘foeilelijk’

Het kabinet trekt maar liefst ruim €6 mrd uit om huishoudens deels te compenseren voor de stijgende prijzen, mede als gevolg van de oorlog in Oekraïne. Vooral de energierekening wordt flink duurder. Toch is er in de Tweede Kamer veel onvrede over de manier waarop het geld wordt uitgegeven. Dat gebeurt ongericht en is onrechtmatig, zo luidt de kritiek. “Voor de laagste inkomens gebeurt er nog niet voldoende. Voor de hogere inkomens is het niet nodig, maar is het echt leuk wat ze krijgen. Juist voor die middengroepen die ongelofelijk kwetsbaar zijn, wordt met dit pakket niets gedaan”, zei GroenLinks-leider Jesse Klaver. Verschillende partijen opperden om de miljarden toe te kennen aan mensen die dat het hardst nodig hebben. Dat zou bijvoorbeeld kunnen via een hogere huurtoeslag, of een hogere reiskostenvergoeding zei PvdA’er Henk Nijboer. “Ik snap niet dat het kabinet niet ook voor de huurders meer maatregelen heeft genomen, want dan richt je je op de groep die het meest kwetsbaar is”, aldus Nijboer. Mahir Alkaya (SP) pleitte voor een “solidariteitstoeslag”. Vanuit de coalitie werd door D66, CU en CDA geopperd om de energietoeslag van €800 aan een grotere groep toe te kennen. Het kabinet heeft met stoom en kokend water dit koopkrachtpakket uit de grond gestampt om mensen zo snel mogelijk te compenseren. Naast die energietoeslag wordt de btw op de energierekening verlaagd, gaan de accijnzen op brandstof naar beneden en wordt er een al eerder toegezegde investering voor energiebesparende maatregelen zoals isolatie naar voren gehaald. Dat gaat niet altijd via de koninklijke weg, bleek uit de opmerkingen van de kabinetsleden. “Bij hoge uitzondering passen we het koopkrachtpakket aan tijdens het lopende begrotingsjaar”, zei minister Sigrid Kaag (Financiën). Strikt genomen kan de begroting pas in de voorjaarsnota worden aangepast, maar die staat pas gepland voor mei. Voordat de maatregelen dan ook door het parlement zijn goedgekeurd, zit je al middenin de zomer. Eventuele nieuwe koopkrachtplaatjes worden zelfs pas op Prinsjesdag in september gepresenteerd, in het nieuwe jaar merk je daar pas wat van. Zo lang wil niemand wachten. “We willen echt zorgen dat de mensen het geld snel op hun rekening hebben”, zei minister Karien van Gennip (Sociale Zaken). Over de extra wensen vanuit de Kamer was de bewindsvrouw duidelijk. “We moeten het niet complexer maken.”

Bovendien is niet overal geld voor volgens het kabinet. Van Gennip: “De zakken zijn behoorlijk leeg op dit moment.” Ondanks de goede bedoelingen van het kabinet, zei minister Kaag nog: “We dachten het goede te doen”, was een deel van de Kamer behoorlijk chagrijnig door de houding van het kabinet om het pakket ongemoeid te laten. Zo opperde PvdA, GroenLinks en DENK om huishoudens via een hogere huurtoeslag te compenseren. Tevergeefs, zo bleek uit het antwoord van Van Gennip. Volgens de minister is de manier waarop de miljarden nu worden uitgegeven “gerichter”. Daar geloofde Klaver “geen klap” van. Hij vroeg daarom om de onderliggende memo’s en nota’s om met eigen ogen te kunnen zien of alternatieven zoals met de zorgtoeslag, huurtoeslag of het minimumloon niet beter zijn. De handelswijze wekte ook veel wrevel bij het onafhankelijk Kamerlid Pieter Omtzigt. Hij noemde de gang van zaken “foeilelijk”. Want in december werden de eerste maatregelen al aangekondigd, deze maand worden de eerste bedragen al uitgekeerd en in mei stemt de Kamer er pas over. “Dat is niet rechtmatig”, meende Omtzigt. Hij maakte zich ook grote zorgen over de uitvoerbaarheid van de energietoeslag. Want hoe kunnen gemeenten, die hiervoor verantwoordelijk zijn, nou weten wie hier recht op hebben? Het kabinet heeft het over huishoudens met een inkomen “op of net boven het sociaal minimum”. Daarvoor moet je weten wat die mensen in 2021 of in 2020 verdienden, want van dit jaar is dat nog niet van iedereen bekend. “Ik zie hier een uitvoeringschaos verschijnen”, aldus Omtzigt. De wens vanuit de Kamer om extra informatie zorgde ervoor dat het laatste deel van het debat later wordt voortgezet. Zo wordt er uiteindelijk 3 dagen over de koopkracht en hoge energieprijzen gedebatteerd. (bron: NU) De burgers worden hier geconfronteerd met de chaos van bestuur en niet capabele bewindspersonen, die zich vastklampen aan regeltjes. Humane aspect hierbij ontbreekt: de huishoudens voor wie het een extraatje is krijgen meer en zij die die het nodig hebben om te overleven worden minimaal bediend.

De pot geld die gemeenten krijgen van het Rijk om armere gezinnen €800 energietoeslag te geven, is “bij lange na niet voldoende” om iedereen die er recht op heeft dat bedrag te geven. Dat zegt de Vereniging van Nederlandse Gemeenten tegen Nieuwsuur. Sommige gemeenten geven daarom minder geld aan de armste huishoudens. Andere geven wel die €800, maar doen dat aan een kleinere groep dan bedoeld. Het kabinet heeft €679 mln voor de regeling uitgetrokken. Gemeenten zijn bang dat de gemeentekas erbij zal inschieten doordat het Rijk te weinig geld overmaakt voor de regeling. (bron: NOS) Dit is onbehoorlijk bestuur van dit kabinet: list en bedrog! Benieuwd hoe partijen in de 2e Kamer hierop gaan reageren.

Algemeen

De Duitse bondskanselier Scholz heeft in een debat in de Bondsdag beloofd dat Duitsland solidair blijft met Oekraïne, maar hij benadrukte dat de NAVO zich niet in de strijd zal mengen. In de Bondsdag riepen verschillende parlementariërs op tot een no-flyzone boven Oekraïne die door NAVO-troepen zou moeten worden bewaakt, maar daarvan kan volgens Scholz geen sprake zijn. Wel blijft Duitsland materieel leveren. Scholz heeft de afgelopen dagen lang en intensief gesproken met de Russische president Poetin. De oorlog vernietigt niet alleen Oekraïne, zei Scholz, maar ook de toekomst van Rusland. (bron: NOS) Het overleg binnen Oekraïne draaide donderdag op volle toeren, binnen de NATO, de G7 en de EU in Brussel.

De Britse minister van Financiën Rishi Sunak heeft zijn voorjaarsbegroting gepresenteerd. Terwijl de inflatie in Engeland deze week naar recordhoogte steeg, kunnen Britten met lage inkomens maar nauwelijks op overheidssteun rekenen. ‘Het meest in het oog springend is dat de levensstandaard hier praktisch in vrije val is’, zegt correspondent van BNR in het Verenigd Koninkrijk Lia van Bekhoven. ‘De levensstandaard keldert naar beneden, en dat met een vaart die sinds ze dit soort dingen meten niet gezien is. Dat betekent een gigantische daling in besteedbaar inkomen en de inflatie is de hoogste in decennia, met alle gevolgen van dien voor de koopkracht. Daar moet je toch even van schrikken.’ In de voorjaarsbegroting is wel enige financiële verlichting voor de Britten opgenomen. ‘De lage- en middeninkomens hebben te horen gekregen dat ze minder inkomstenbelasting en minder premie voor de zorgverzekering gaan betalen’, aldus Van Bekhoven. ‘Bovendien is er goed nieuws voor energieneutrale projecten. Britten die zonnepanelen en waterpompen willen gaan installeren, hoeven op die projecten de komende vijf jaar geen btw te betalen.’ Vooral de allerlaagste inkomens worden volgens Van Bekhoven hard geraakt door de minimale overheidssteun. ‘Zij zijn opnieuw de grote verliezers, bijvoorbeeld mensen die van een uitkering rond moeten komen. De uitkeringen stijgen met drie%, maar dat betekent in werkelijkheid een verlaging als je het afzet tegen de inflatie, die volgens de regering zelf dit jaar zal stijgen naar 7%.’ De plannen in de voorjaarsbegroting doen volgens Van Bekhoven dan ook nauwelijks iets om de vrije val van de levensstandaard te voorkomen. ‘Het is vrij marginaal. Vooral de middeninkomens, en iets daarboven en iets daaronder, gaan erop vooruit. En de laagste inkomens en uitkeringsgerechtigden dus juist helemaal niet.’ De nieuwe maatregelen gaan direct in. ‘In het najaar hebben we weer een najaarsbegroting, en het kan heel goed dat afhankelijk van hoe de situatie zich economisch gesproken ontwikkelt, een aantal van die maatregelen weer worden teruggedraaid’, zegt Van Bekhoven. ‘Dit gaat nu in, en geldt voor zolang het duurt.’ (bron: BNR) Zo dramatisch als in Nederland en een aantal andere eurolanden, is de inflatie niet in februari in Engeland: CPI 5,48 en HICP 6,14%.

Oekraïne conflict

President Zelensky van Oekraïne heeft in een videotoespraak tot het parlement van Israël kritiek uitgeoefend op de Israëlische weigering om Rusland sancties op te leggen. Israël speelt in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne een bemiddelende en neutrale rol. Hij hield de Knesset voor dat Israël het beste luchtverdedigingssysteem ter wereld heeft en dat dat Oekraïne kan beschermen tegen Russische raketten. Zelensky stelde dat het Kremlin op dezelfde manier naar Oekraïne kijkt als de nazi’s in de Tweede Wereldoorlog deden met hun ‘Endlösung’ voor de Joden. (bron: NOS) Iedere dag spreekt de Oekraïense president een land dan wel een organisatie toe en roept ze op zijn land te steunen in de strijd tegen de Russen. Maar, tot dusverre, wil nog niemand zich compromiteren, bang voor uitbreiding van het conflict. Komende week spreekt hij het Nederlandse parlement toe.

De Oekraïense regering laat weten dat Marioepol niet capituleert onder druk van een Russische oproep daartoe. Er was door Rusland een ultimatum gesteld: de Oekraïense militairen in Marioepol moesten voor 03.00 uur maandagnacht toezeggen de wapens neer te leggen. “Er zal geen capitulatie zijn, wapens zullen niet neergelegd worden”, zei de Oekraïense vicepremier Veresjtsjoek tegen nieuwssite Ukrainska Pravda, nadat ze dat ook aan Rusland had doorgegeven. Het Russische ministerie van Defensie waarschuwde voor “een tribunaal” voor de mensen die in Marioepol blijven en aan de kant staan van “bandieten”. (bron: NOS) Marienpol is inmiddels een puinhoop en een groot menselijk drama. Er is geen eten en drinken meer, geen medicijnen en geen hoop.

De EU-lidstaten gaan nauwer op het gebied van defensie samenwerken, hebben de ministers van Buitenlandse Zaken en Defensie afgesproken. Zo wordt onder meer een ‘flitsmacht’ samengesteld, een snelle interventiemacht van 5000 man. De EU wil militair minder afhankelijk van de VS worden. Twee jaar geleden werd al gesproken over het versterken van de weerbaarheid van de EU. Door de agressie van Rusland is het plan aangescherpt. Ook stopt de EU 500 miljoen euro extra in het fonds waarmee wapens en ander militair materiaal voor Oekraïne worden betaald. €450 mln gaat naar wapens, €50 mln naar helmen en ehbo-spullen. (bron: NOS) Waar komen al die miljoenen vandaar, van eurobonds? Dat kan de rentetarieven opjagen!

Kabinet Rutte IV

Het kabinet heeft gedaan wat het kon, onder moeilijke omstandigheden, om de koopkracht van Nederlanders niet te veel terug te laten vallen. Dat zei minister van Financiën Sigrid Kaag in haar wekelijkse gesprek met RTL Z. “Ook voor de lage en middeninkomens.” De laatste weken zwelt de kritiek aan op de maatregelen waarmee het kabinet huishoudens een steun in de rug wil geven voor de hoge energie- en brandstofprijzen. Het meeste geld zou gaan naar de mensen die het ‘t minste nodig hebben. “Iedereen heeft baat bij de verlaging van de btw en accijns op brandstof en energie”, zegt Kaag tegen politiek commentator Roel Schreinemachers. “Het is terecht als er wordt gezegd: die accijns- en btw-verlaging is niet gericht genoeg geweest. Dat klopt, omdat we die knoppen ook niet hebben in een lopend begrotingsjaar. We hebben gedaan wat we konden, onder moeilijke omstandigheden, om toch ook die lage en middeninkomens te helpen.” Vooral rijkste huishoudens profiteren van compensatie energie- en brandstofprijzen Ze ziet weinig ruimte om de koopkrachtreparatie anders aan te pakken. “Met Karien van Gennip, de minister van Sociale Zaken en Micky Adriaansens van Economische Zaken heb ik een weloverwogen besluit genomen, binnen de reikwijdte die er is en de middelen die we hebben.” De minister wijst op de omstandigheden. “We moeten niet vergeten dat we uit een heel moeilijke fase komen met corona. De macro-economische situatie met de hoge inflatie waar we ons nu in bevinden, de gevolgen van de oorlog in Oekraïne: we moeten heel zorgvuldig zijn in wat we nog kunnen en wanneer. Voorlopig is dit het.” Kaag verwacht verder dat het aantal meldingen zal toenemen van banken en financiële instellingen die tegoeden hebben bevroren van Russische personen en bedrijven op de sanctielijst. Hoeveel tegoeden er precies zijn die bevroren kúnnen worden, weet het ministerie van Financiën niet, zegt ze. Ook heeft ze de Europese Commissie en verschillende landen opgeroepen om ook trustkantoren, die bijvoorbeeld juridische structuren opzetten met dochterondernemingen, te sanctioneren. “Helaas hebben we daar nog steeds geen steun voor, dus gaan we tegelijkertijd aan de slag met spoedwetgeving in Nederland.” Hoekstra: voorlopig geen EU-sancties voor Russische energie Hoewel het ‘altijd goed is om te kijken’, wil ze nu nog niet zeggen of er meer sancties gaan volgen. “We moeten kijken wat er nog mogelijk is. Van het bevriezen van de buitenlandse tegoeden van de Russische centrale bank bij Europese financiële instellingen denk ik nog steeds dat het een heel verstandige, harde sanctie is. Maar we weten niet hoeveel financiële middelen Rusland heeft via bijvoorbeeld China. En het land verdient nog steeds aan de export van gas en olie.” Kaag waagt zich ook niet aan uitspraken over het in beslag nemen van de Russische bevroren tegoeden. “We hebben het niet over onteigening. Daar moet eerst goed over worden gesproken, in Europees verband, op welke juridische gronden je dat doet. Dat zijn lastige, complexe vraagstukken.” (bron: RTL) Wie spreekt hier: een politica of een deskundige minister van Financiën. Ik heb mijn twijfels of wij met de sancties onszelf niet meer treffen dan de Russen. Welke tegenacties roept je ermee op? Kaag dekt zich door te zeggen dat als we besluiten nemen binnen de EU ons niets kan gebeuren, want dan zijn wij krachtig. Maar ik verwacht dat de tegenstander ons op een andere wijze zal trachten te treffen. Ik sluit niet uit dat Rusland zal trachten ons betalingssysteem plat te leggen, om maar iets te zeggen. Als Swift maar op halve kracht kan draaien is de chaos niet te overzien en als ze erin slagen tarket2 buiten werking te stellen liggen de financiële markten stil. Misschien komen we achteraf tot de conclusie dat de sancties ons meer nadeel dan voordeel opgeleverd hebben. Een reactie op de uitspraak dat ‘het kabinet heeft gedaan wat het kon om de koopkracht van Nederlanders niet te veel terug te laten vallen’. Daar denkt het volk heel anders over. Zeker die huishoudens die te weinig geld in de portemonnee hebben om boodschappen te doen in de supermarkt of om hun maandelijkse betaling te doen aan de zorgverzekeraar en de energieleverancier. De realiteit is dat bij Financiën een groot aantal dossiers liggen, waarvoor veel geld nodig is. Heel veel geld en gaat dit kabinet de rekening daarvan neerleggen bij onze (klein)kinderen? Dit gaat nog grote problemen opleveren. De vraag is of het vorige en dit kabinet wel als een zorgzame huisvader financieel gehandeld heeft. En als er een recessie gaat optreden worden de problemen alleen maar groter. De monetaire autoriteiten zullen een krachtig monetair beleid moeten voeren.

De Belastingdienst heeft over 3 jaar de ICT zover op orde dat grote belastingwijzigingen mogelijk zijn. Die verwachting sprak staatssecretaris Van Rij van Fiscaliteit en Belastingdienst uit in de Tweede Kamer. De automatisering van de fiscus is, onder de kabinetten Rutte, verouderd en er is al jaren kritiek op de trage vernieuwing. Ambtenaren zeggen dat het technisch ingewikkeld is om de geplande verlaging van de btw op groente en fruit in te voeren. Van Rij erkent dat de automatisering nu niet flexibel genoeg is voor grote stelselwijzigingen. Wel benadrukt hij dat op ICT-gebied veel ook wel kan. (bron: NOS) Vreemd dat de BTW en accijns op energie wel kunnen worden verlaagd en dat de BTW op groenten en fruit niet op het 0% tarief kan gesteld. Dat van Rij nu zegt dat pas in 2025, dus niet al tijdens de looptijd van Rutte IV, de ICT kan worden gemoderniseerd, zegt veel over de bewindslieden die op Financiën/Belastingdienst daarvoor verantwoordelijk waren, van diverse politieke pluimage.

De prijzen van bouwmaterialen zijn in anderhalf jaar al flink gestegen en het einde is nog niet in zicht. Het gaat om staal, hout, glas en beton en baksteen, en om producten als kit, kranen, pvc-buizen, tegels en dakpannen. Hout is met 33% gestegen, metselsteen met 41% en staal met 55%. “Dit soort stijgingen hebben we alleen gezien rond de Watersnoodramp, de oliecrisis in de jaren 70 en de Eerste en Tweede Wereldoorlog”, zegt Ted Peek van bouwkostendatabureau BDB. “En het zijn niet een paar producten die uit de band springen, het gebeurt over de hele linie. Prijsstijgingen van 10% tot 15% per maand zijn nu normaal.” Veel grondstoffen voor bouwmaterialen, zoals staal, klei en aluminium. komen uit Rusland en Oekraïne, dus daarvan is de aanvoer nu verstoord. De oorlog leidt ook tot hogere energieprijzen. De gevolgen zijn groot, omdat voor de productie van bouwmaterialen vaak veel gas nodig is. Staal- en aluminiumproducenten verbruiken veel energie en voor het maken van bijvoorbeeld tegels voor badkamers en keukens moeten de gasovens tot temperaturen boven de 1000 graden worden verhit. Wat de tegelmarkt extra onzeker maakt, is dat Oekraïne een belangrijke leverancier van klei is. Daardoor loopt de productie in sommige tegelfabrieken spaak. Afnemers van tegels merken ook dat de prijzen maar blijven stijgen. “Er is geen enkele fabriek die geen prijsverhoging doorvoert en er zijn er zelfs bij die het hebben over prijsstijgingen van 30% tot 40%”, zegt Rex Broekman van ICA Groep. “Dat is voor de consumenten ongekend.” ICA Groep heeft daarom een tweede magazijn geopend, zodat er grote voorraden kunnen worden aangehouden. Zo kunnen ze hun langlopende projecten, waar veel tegels voor nodig zijn, goed blijven uitvoeren. “Toch zal in sommige gevallen moeten worden uitgeweken naar een andere fabriek, of opnieuw naar het contract moeten worden gekeken”, zegt Broekman. Bouwend Nederland adviseert zijn leden inmiddels om geen vaste prijsafspraken meer te maken, omdat de stijgende prijzen niet meer bij te benen zijn. De hoge kosten van bouwmaterialen kunnen ertoe leiden dat bouwprojecten vertraging oplopen of zelfs helemaal niet doorgaan, concludeert ABN Amro in een rapport. Daarbij was volgens Madeline Buijs, econoom van ABN Amro, de verwachting dat er veel minder vraag zou zijn naar bouwen, omdat de woningmarkt door de coronacrisis zou afkoelen: “Een verkeerde inschatting, want inmiddels blijkt dat het tegenovergestelde waar is. Hierdoor sluiten vraag en aanbod niet meer goed op elkaar aan en gaan de prijzen omhoog.” “Je ziet dat er geen prijzen meer worden afgegeven, omdat er zoveel onzekerheid over is. Dat zie je met name bij staal, dat essentieel is voor veel gebouwen”, zegt econoom Casper Wolf. “Offertes worden ingetrokken en er kan voor hogere prijzen worden ingetekend. Er zullen opdrachtgevers zijn die de kosten te hoog vinden en daarom projecten uitstellen. Dat zou betekenen dat er uiteindelijk minder huizen worden gebouwd.” Dit alles heeft ook gevolgen voor mensen die willen verbouwen: zij lopen grote kans dat de prijs van de offerte uiteindelijk een stuk hoger wordt. Zo moet tegelzetter Randell van Elst uit Vianen ook met flexibele contracten werken. “Ik durf nu geen prijzen af te spreken, maar geef een prijsindicatie. Anders moet ik elke keer bij klanten terugkomen als de prijzen weer zijn gestegen.” Toch worden veel klanten van Van Elst onaangenaam verrast als de rekening wordt opgemaakt. “Die mensen hebben een half jaar terug ‘ja’ gezegd tegen de offerte met prijsindicatie. Dan komt de uiteindelijke rekening en beginnen ze toch wel een beetje te mopperen.” De prijs van bouwmaterialen als staal, koper en hout is hard gestegen. De vraag naar deze producten is toegenomen, en de productie kan dit – mede door corona – niet bijbenen. Niet alleen de materiaalkosten zijn toegenomen. “Bouwen is in het algemeen duurder geworden “, zegt Piet Adema, voorzitter van WoningbouwersNL, een vereniging van woningbouwspecialisten. De bouwkosten voor een rijtjeshuis zijn volgens hem sinds 2016 met 37% gestegen en een appartement bouwen is 32% duurder geworden. (bron: NOS) Daar gaan de ambitieuze bouwplannen van dit kabinet ………………….., het was allemaal zo goed bedoeld, maar door de uitval van grondstoffen voor bouwmaterialen stijgen de prijzen zo extreem dat het hele bouwprogramma moet worden heroverwogen op haalbaarheid.

Financieel/economische berichten

De stemming onder consumenten in Nederland is sinds de Russische invasie van Oekraïne verder verslechterd. Volgens het CBS zakte de graadmeter waarmee het vertrouwen wordt gemeten bijna naar het laagste niveau ooit, maakte het statistiekbureau bekend. Alleen in februari en maart 2013 lag het vertrouwen lager. Het vertrouwen kwam uit op -39. Dat is ruim onder het gemiddelde van de afgelopen twintig jaar (-8). Hoe verder de indicator uitkomt onder 0, hoe pessimistischer consumenten zijn over de economie. De koopbereidheid kwam uit op -26, het laagste niveau in 8,5 jaar. Consumenten waren deze maand vooral somber over hun eigen financiële situatie in de komende twaalf maanden. De prijsstijgingen van boodschappen en energie spelen daarin een belangrijke rol. Na de coronacrisis waren de meeste zaken al fors duurder geworden. De oorlog in Oekraïne heeft vooral de energieprijzen nog verder opgedreven en sommige producten, zoals zonnebloemolie, zijn bijna niet meer te kopen in de supermarkt. (bron: NU) Deze mededeling komt niet onverwachts. Rutte IV wil voor grote groepen huishoudens de stijgende prijzen niet compenseren en de lonen stijgen niet mee, zodat de koopkracht daalt. Daardoor daalt het gevoel van zekerheid over de toekomst. Ik herken dat. In feite is minister Kaag nu aan zet, maar die is vooralsnog daartoe niet bereid.

Als Rusland de gaskraan zou dichtdraaien, kunnen de economische gevolgen voor Nederland groot zijn, waarschuwde het Centraal Planbureau (CPB) in een nieuwe analyse. Vooral de autobranche en kledingindustrie lijken kwetsbaar, omdat zij voor de leveringen van producten en onderdelen erg afhankelijk zijn van internationale ketens. Bedrijven worden dus niet zozeer rechtstreeks getroffen als de toevoer van Russisch gas en olie afneemt of stopt, schrijft het CPB in de analyse, ‘maar alle bedrijfstakken krimpen’. Slechts zo’n 15% van het gas in Nederland komt uit Rusland. Maar Nederland is via productieketens van bedrijven ook sterk verbonden met andere Europese landen. En de Europese economie is op haar beurt sterk verweven met de invoer van Russisch gas en Russische olie, onderstreept het CPB. Zo’n situatie zou niet alleen resulteren in hogere prijzen voor importen van energie: ook tal van andere goederen zouden nog duurder worden. Niet alleen bedrijven, maar ook consumenten zouden dit voelen in de portemonnee. En alle sectoren van het bedrijfsleven zouden dan met krimp te maken krijgen. Het CPB waarschuwt ook al dat de koopkracht van Nederlanders mede door de oorlog in Oekraïne flink kan terugvallen. In de basisraming werd uitgegaan van een verlies van bijna 3%, wat de sterkste koopkrachtdaling in decennia zou zijn. Daarna heeft het kabinet wel maatregelen aangekondigd om de pijn wat te verzachten, maar die voorkomen niet dat mensen de situatie voelen in hun portemonnee. (bron: Trouw) Vooralsnog is Europa voor 40%-45% afhankelijk van Russisch aardgas. De EC wil dat aan het einde van dit jaar die afhankelijkheid met 2/3 is teruggebracht, maar voorlopig is dat nog droomdenken.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Minister Hugo de Jonge bemoeide zich met de mondkapjesdeal die de regering sloot met Sywert van Lienden en die later veel ophef veroorzaakte. Van Lienden en zijn compagnons verdienden €20 mln aan de deal. De coronaminister ‘zorgde er persoonlijk voor’ dat een topambtenaar contact opnam met Van Lienden. Dat onthulde deze week de Volkskrant. De krant baseert zich op interne documenten en WhatsAppberichten die het in handen heeft gekregen met een beroep op de Wet Openbaarheid van Bestuur (WOB). Minister De Jonge, die tijdens de pandemie als minister van Volksgezondheid werkte, had zich niet met de inkoop mogen bemoeien. Die taak was weggelegd voor het ministerie van Financiën, schrijft de Volkskrant. De Jonge vroeg de secretaris-generaal van dat ministerie, Bas den Dungen, in april 2020 via WhatsApp om contact op te nemen met Sywert van Lienden. Dat was een CDA-partijgenoot van de minister. “Je kunt die Sywert beter ‘inside pissing out hebben dan outside pissing in’”, schreef De Jonge. “Met een klein beetje verdraagzaamheid moet dat lukken. Hoop echt dat het lukt.” De topambtenaar stuurde het volgende terug, schrijft de Volkskrant: “Gebeld en voicemail ingesproken dat ie mij vanavond kan bellen. En anders heel het weekend. Ik zal zelf ook nog wel paar keer bellen.” De Jonge vond dat ‘super’. Een week later sloot de regering een deal met Van Lienden. Volgens de Volkskrant was De Jonge ‘bang voor de mediamacht van Van Lienden’. (bron: NU) Hugo de Jonge heeft gereageerd op het nieuws dat hij betrokken was bij de mondkapjesdeal met Sywert van Lienden. “De suggesties kloppen niet. Ik zou graag reageren, maar dat kan niet omdat er op dit moment onderzoek wordt gedaan.”

Consumenten hebben begin dit jaar minder gas verbruikt dan in dezelfde periode vorig jaar. Het verbruik in de eerste maanden was 15% lager in vergelijking met vorig jaar. Dat zeggen meerdere energiemaatschappijen bij navraag door de NOS. De winter is minder koud verlopen dan vorig jaar, waardoor minder gas werd verstookt. Ook de hoge energieprijzen speelden een rol. Daardoor gingen mensen ook zuinig om met gas. En ook betere isolatie van huizen drukt het verbruik. De Europese gasprijzen verbraken de afgelopen maanden record na record, mede door de oorlog in Oekraïne. (bron: NOS) Ligt in de lijn der verwachtingen gezien de gestegen gasprijzen. Het verbruik zal verder dalen als gevolg van aflopende contracten en nieuwe contracten de op maandbasis honderden euro’s hoger zijn.

Minister Van Gennip van Sociale Zaken ziet geen mogelijkheden om de groep die € 800 energiecompensatie krijgt uit te breiden, zoals de Tweede Kamer wil. De compensatie is bedoeld voor iedereen die hooguit 120% van het sociaal minimum verdient. Een Kamermeerderheid wil de grens verhogen, maar Van Gennip zegt dat de regeling dan te duur wordt en te complex voor de gemeenten, die de compensatie moeten uitkeren. Er komen nu circa 850.000 huishoudens voor in aanmerking. Daarvan zijn er zo’n 350.000 bekend bij de gemeentes. De rest moet zelf een aanvraag doen, die door de gemeente moet worden beoordeeld. (bron: NOS) Een regeling om mensen met een klein inkomen, waaronder ook ouderen, die zwaar getroffen worden door de stijgende inflatie, is te duur voor de overheid en te complex. Nee, minister van Gennip, dat is een inhumaan standpunt, het CDA onwaardig. En dat het een ingewikkelde zaak is, kan best zo zijn, maar daarvan kunnen arme mensen de dupe worden. Het kabinet moet onder deze omstandigheden royaal en loyaal handelen, juist omdat het beleid van dit kabinet inzake Oekraïne ons handen met geld kost en misschien nog wel veel meer in de toekomst. Zie elders in dit blog een artikel hierover. En als dat geld er niet is stel dan een solidariteitsbijdrage in van iedereen die werkzaam is in het openbaar bestuur dan wel dienstbaar is aan de zorg (artsen en apothekers), defensie en het onderwijs en een inkomen geniet uit arbeid en vermogen boven de €70.000 per jaar. Dit geldt dan ook voor hen die daarvoor worden ingehuurd. Gedacht kan ook worden aan de Volkshuisvesting.

De staat van de Nederlandse natuur is “ronduit slecht”, zegt de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (Rli) in een rapport. Doelen waar Nederland zich aan gecommitteerd heeft worden daarom waarschijnlijk niet gehaald. Volgens de raad moet het natuurbeleid in Nederland worden verbreed, zowel voor beschermde natuurgebieden als andere natuur. De directe woonomgeving moet ook vergroenen,vindt de raad, omdat dat goed is voor de gezondheid van mensen. De Rli zegt verder dat natuur nu gezien wordt als kostenpost. Dat moet anders, onder meer door het belang van natuur vaker mee te wegen bij besluiten. (bron: NOS)

Kleinere gemeenten hikken aan tegen de eis dat 30% van hun woningen sociale huur moet zijn. Her en der verrijst nu ‘nep-sociale huur’ schrijft Hanne Obbink in Trouw. Ja, dit gaat zeker helpen, zegt de Haagse wethouder wonen Martijn Balster over het nieuwe streefcijfer van minister Hugo de Jonge. In Balsters stad valt 46% van de woningen in de categorie ‘sociale huur’. Dat is niet genoeg, want Den Haag telt veel meer inwoners die voor een sociale huurwoning in aanmerking komen. Die zouden ook in buurgemeenten terecht kunnen. Ware het niet dat daar heel weinig sociale huurwoningen staan: Pijnacker-Nootdorp 18%, Midden-Delfland 20%, Westland 23%. De Jonge wil meer evenwicht: elke gemeente minstens 30% sociale huur. Dus als Balster ook de komende jaren wethouder is, dan kan hij in gesprekken met zijn buren wijzen op die nieuwe norm. “We hebben onlangs een akkoord bereikt over nieuwbouwplannen”, vertelt hij. “Daar hebben we 3 jaar over gedaan en we zijn maar een paar millimeter opgeschoten.” Twee derde van de gemeenten voldoet niet aan de eis van het kabinet om 30% van de woningen beschikbaar te hebben voor sociale huur. Maar de verschillen tussen gemeenten zijn groot. Groningen heeft het grootste aandeel: 57%. Met 5% heeft het piepkleine Rozendaal, bij Arnhem, verreweg de minste sociale huurwoningen. Het is een nauwelijks opgemerkte passage tussen alle andere woningmarktplannen die minister Hugo de Jonge (volkshuisvesting) 2 weken geleden naar de Tweede Kamer stuurde. Dat wordt een bijzonder zware opdracht, blijkt uit berekeningen van Trouw. Want bijna twee derde van de gemeenten haalt die norm niet. Vaak zelfs bij lange na niet: 40% van de gemeenten heeft minder dan een kwart sociale huur, bijna een op de zeven blijft zelfs onder de 20% steken. De cijfers geven de stand van zaken van 31 december 2019 weer. Het streefcijfer van De Jonge is vooral ingegeven door zorgen om zogeheten aandachtsgroepen op de woningmarkt: statushouders, arbeidsmigranten, dak- en thuislozen, maar ook ouderen die ooit zorg nodig zullen hebben en studenten. Voor deze groepen is het vaak extra lastig om een huis te vinden. De minister wil dat “alle gemeenten een fair share van deze huishoudens huisvesten”. Die laatste opmerking komt niet uit de lucht vallen. Gemeenten hebben er baat bij om deze kwetsbare groepen juist níét onder dak te brengen, stelde een werkgroep van vijf ministeries, gemeenten en woningcorporaties vorig jaar vast. Deze mensen hebben namelijk niet zelden zorg nodig, en dat kost gemeenten geld. Deze kwestie leidt soms tot wrijving tussen gemeenten. De grotere zitten met hun sociale huurwoningen meestal boven de grens van 30%. Maar veel omliggende gemeenten houden de boot af voor deze groepen woningzoekenden. Tot ergernis van de steden. Sowieso is de markt voor betaalbare huurwoningen bijzonder krap, niet alleen voor deze specifieke groepen. Het aantal sociale huurwoningen neemt al jaren gestaag af en zittende bewoners stromen nauwelijks door. In 2015 konden corporaties nog 210.000 woningen toewijzen aan nieuwe huurders, in 2020 nog maar 180.000. De wachtlijsten worden langer. Daar komt bij dat vooral de goedkoopste sociale huurwoningen snel verdwijnen, terwijl de kwetsbaarste groepen juist op die categorie zijn aangewezen. In 3 jaar tijd nam het aantal corporatiewoningen met een huur tot €440 met 26.000 af, meldde de Autoriteit Woningcorporaties onlangs. Intussen kwamen er 28.000 duurdere woningen bij, met een huur van €670 tot €760, de bovengrens voor de sociale huursector. Minister De Jonge wil de 30%norm opnemen in prestatie- afspraken met gemeenten, provincies en corporaties. Als het een gemeente niet lukt om die norm te halen, of als ze het niet nodig vindt, “vereist dat een goede uitleg”, meldt zijn woordvoerder. (bron: Trouw)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 20-03-22: 31.883 registreerde besmettingen, 1.869 opgenomen mensen in het ziekenhuis plus 148 op de IC; maandag 40.543, 1.832, 158; dinsdag 42.835, 1.869, 158; woensdag 39.159, 1.908, 155. Vanaf donderdag meld ik alleen nog de geregistreerde besmettingen: 34.989; vrijdag 28.130; zaterdag 25.013.

Eyeliners

Minister Hugo de Jonge was bang voor mediamacht van Sywert van Lienden

Het kabinet heeft gedaan wat het kon, onder moeilijke omstandigheden, om de koopkracht van Nederlanders niet te veel terug te laten vallen

Kritiek op foeilelijk koopkrachtpakket, kabinet ziet geen andere uitweg

ICT-sector schreeuwt om gekwalificeerd personeel

‘Zakken zijn behoorlijk leeg op dit moment’

Progressief college in Amsterdam

Inflatie: droger uit, meer zelf koken, verwarming naar 18 graden en kort douchen in lauw water

‘Poetin zou wel eens de effectiefste klimaatactivist allertijden kunnen zijn’

‘De Britse levensstandaard is praktisch in een vrije val’

Economie groeit maar het welzijn neemt af

Jongeren stellen aanmelding nieuw schooljaar bij hogeschool nog even uit

Vluchtelingen: de blikken in hun ogen zijn het heftigst

ZZS (zeer zorgwekkende stoffen) provincies en gemeenten zijn daarvoor verantwoordelijk; Omgevingswet gaat 1 januari a.s. in, kennis ontbreekt

Energiecrisis kan nekslag zijn voor duizenden bedrijven; nieuw hoofdpijn dossier regering

Nep-sociale huur, daar hebben kwetsbare groepen niets aan

Europa moet zich niet naïef door de VS laten meeslepen

Systeemuitval: grondstoffenmarkten, banken, munteenheden en contracten beginnen in te storten… en de gevolgen zullen catastrofaal zijn

Prijzen van bouwmaterialen stijgen extreem

‘Begrip bij ondernemers over sancties Rusland: ’Liever paar ton verlies dan door moeten gaan’’

Frontberichten

De liberale wereldorde vertoont barsten na de Russische invasie in Oekraïne. Er komt vooralsnog niets nieuws voor in de plaats, maar iets ouds: de containmentpolitiek uit de Koude Oorlog, schrijft Seije Slager in Trouw. Het is natuurlijk verleidelijk om te dagdromen, over het leven dat weer doorgaat zoals we het gewend waren, ook in de internationale politiek. Bijvoorbeeld doordat Poetin wordt afgezet, door een coup, of zelfs een volksopstand, waarna een nieuwe president de betrekkingen met de buurlanden en met het Westen weer normaliseert. Het is al even verleidelijk om te doemdenken, over het leven dat helemaal tot stilstand komt. Bijvoorbeeld doordat Poetin zich zo in het nauw gedreven voelt, dat hij besluit dat als Rusland geen toekomst meer heeft, niemand meer een toekomst verdient, en hij met een druk op de rode knop een nucleaire oorlog begint. Maar dagdromen en doemdenken zijn verpozingen waar politici en beleidsmakers zich niet al te zeer in kunnen verliezen. Als ze plannen smeden voor de middellange termijn, zullen ze vooral rekening moeten houden met een derde scenario. Het scenario waarin Poetin, hoe de oorlog in Oekraïne ook afloopt, in Rusland gewoon aan de macht blijft. Of waarin een eventuele opvolger ook een Russische invloedssfeer wil blijven behouden. Het begrip dat steeds nadrukkelijker door de gesprekken en discussiestukken over dit onderwerp waart, is een geest uit de Koude Oorlog: containment. In het tijdschrift Foreign Affairs pleitte oud-diplomaat Ivo Daalder deze maand bijvoorbeeld voor een ‘eenentwintigste-eeuwse update van containment’. In andere, bij Amerikaanse beleidsmakers invloedrijke media, wordt gretig uit hetzelfde vaatje getapt. ‘Containment 2.0’, kopte The Hill. ‘The return of containment’, voorspelde Foreign Policy. Maar wat houdt containment in? ‘Indamming’, is een gangbare vertaling. Daarmee is het een behoorlijke breuk met hoe politici de afgelopen dertig jaar naar de internationale betrekkingen gekeken hebben. Sinds het einde van de Koude Oorlog was het instinct in westerse hoofdsteden om lastige landen niet in te dammen, maar juist te integreren in de liberale wereldorde – de rules based international order, zoals dat in het jargon van de denktanks in Washington was gaan heten. Ook, juist, als we het oneens zijn, blijven we handel drijven, was daarbij de basisgedachte. Deels vanuit de verwachting dat economische verwevenheid lastige landen kan temmen. Deels ook vanuit de overtuiging dat de wereldeconomie niet belast moet worden met politieke schermutselingen. Historicus Quinn Slobodian beschrijft dat mooi in Globalists, zijn geschiedenis van het neoliberale internationalisme. We associëren neoliberalisme met het afschaffen van regels, maar er kwamen de afgelopen decennia ook veel regels bij. De Wereldhandelsorganisatie, allerlei handels- en investeringsverdragen, het internationale betalingsverkeer: er werden nieuwe, wereldwijde economische structuren opgetuigd, en die werden als neutrale instrumenten beschouwd, welbewust afgeschermd van politieke controle. Als belangrijk succes in de opbouw van die wereldorde gold bijvoorbeeld de toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie, in 2001. Dat Duitsland, terwijl de politieke spanningen met Rusland opliepen, toch door bleef bouwen aan de oliepijpleiding Nord Stream 2 was een ietwat schizofrene beleidskeuze die ook bij uitstek in dat tijdperk van na 1989 past. Haast iedere Amerikaanse president begon deze eeuw zijn termijn met een poging om de betrekkingen met Rusland te ‘resetten’: we vergeten wat er in het verleden gebeurd is, zo was de hoop, en beginnen met een schone lei. Maar die schone lei lijkt er straks voor Rusland niet meer in te zitten, ook niet na een eventueel bestand in Oekraïne. De manier waarop Poetin een van de belangrijkste regels van de internationale orde overtrad – ‘Gij zult uw buurland niet binnenvallen’ – was zo grof dat de bekende uitzondering bij die regel – ‘Gij moogt in zo’n buurland wel stiekem separatisten en opstandelingen financieren’ – niet meer opgaat. Westerse politici vertrouwen Rusland niet meer. Rusland nu toch weer toelaten in de internationale orde zou bovendien een verkeerd signaal geven aan landhongerige autocraten elders. Met ongekende sancties deelden westerse politici een ongenadige economische klap aan Rusland uit. Indirect deelden ze daarmee ook een klap uit aan het idee van de wereldeconomie als een sfeer die geheel buiten de politiek hoort te liggen. Zelfs het betalingsverkeer tussen banken is nu tot politiek instrument gemaakt. De liberale wereldorde vertoont, kortom, flinke barsten. Misschien ging dat sowieso wel gebeuren, nu de VS langzaam hun positie als enige supermacht zien afbrokkelen, en er op het wereldtoneel nieuwe uitdagers opstaan. Op zo’n historische kruising verwacht je ook het ontstaan van een nieuwe ordening. Maar wat momenteel ontstaat is niet iets nieuws, maar iets ouds. De reflex in veel westerse landen is om terug te vluchten in de vórige wereldorde. Die van de overzichtelijke competitie tussen machtsblokken. Die van de containmentpolitiek. Containment werd in de grondverf gezet in het ‘lange telegram’ dat de Amerikaanse diplomaat George Kennan in 1946 vanuit Moskou stuurde. In Europa begon zich, na de Tweede Wereldoorlog, een nieuwe strijd af te tekenen tussen de VS en de Sovjet-Unie, die zich in de interne politiek van Oost-Europese landen begon te mengen. Het leidde tot stevige discussie over hoe Amerika zich daartoe moest verhouden. De argumenten klinken verdacht bekend, voor wie de afgelopen weken het debat over de huidige Russische expansiedrift een beetje volgde. Aan de ene kant had je minister van handel Henry Wallace, die erop wees dat oorlog in het nieuwe tijdperk het risico van nucleaire escalatie in zich droeg – de Sovjets waren ver met hun atoombom. Wallace wilde de Sovjet-Unie bovendien tegemoetkomen in wat hij zag als redelijke veiligheidseisen. Amerika had zelf immers ook een ‘achtertuin’. “We moeten hun eisen beoordelen tegen de achtergrond wat wij en de Britten zelf essentieel vinden voor onze eigen veiligheid”, schreef hij aan president Truman. Ongeveer wat een bekende analist als John Mearsheimer nu ook bepleit, dus. Aan de andere kant had je James Burnham, een rechtse intellectueel met een communistisch verleden, die betoogde dat als je Stalin niet zou stoppen, je hem alleen maar aanmoedigde om verder te gaan. Hoe langer Amerika wachtte met het terugrollen van de Sovjet-Unie, hoe moeilijker het zou worden om dat later alsnog te moeten doen. “Als de communisten erin slagen om te consolideren wat ze al veroverd hebben, dan is hun complete werelddominantie zeker”, schreef hij. Ongeveer wat een bekende analist als Bruno Maçães nu ook bepleit. Truman boetseerde zijn beleid uiteindelijk om de aanbevelingen van George Kennan, die in zijn telegram een strategie schetste voor de lange termijn. De Sovjet-Unie was te sterk om zomaar de confrontatie mee aan te gaan, zo analyseerde Kennan, maar herbergde ook twee interne zwaktes die het land op den duur op zouden breken: de economische ontwikkeling was zeer ongelijk, en er waren geen heldere procedures voor politieke opvolging. Containment moest ervoor zorgen dat het communisme tegendruk kreeg, zodat het zich niet verder kon verspreiden. En dan was het verder een kwestie van geduldig afwachten voor de Sovjet-Unie langzaam aan zichzelf ten onder ging. De containmentpolitiek kreeg op een aantal manieren concreet vorm. Europese landen werd Marshallhulp aangeboden, zodat armoede ze niet tot communistische experimenten zou verleiden. De Navo, opgericht in 1949, liet West-Europa onder een atoomparaplu schuilen. Dat zijn ook ongeveer de oplossingen die ook nu weer aangedragen worden in de opiniestukken over ‘containment 2.0’. De Navo, een paar jaar geleden nog hersendood verklaard door de Franse president Macron, is weer helemaal gereanimeerd. Met de Truman-doctrine kreeg Amerika bovendien een leidraad voor internationale crises, die nog decennia richting zou geven aan het buitenlands beleid. Truman beloofde in 1947 overal ter wereld politieke en militaire steun te zullen geven aan democratieën die bedreigd werden door ‘gewapende minderheden of druk van buitenaf’. In de praktijk pakte die doctrine overigens ietsje minder loffelijk uit; gewapende minderheden die beloofden om communisten uit het zadel te helpen konden ook gewoon op Amerikaanse steun rekenen. En in de praktijk respecteerde Amerika ook de ‘achtertuin’ van de Sovjet-Unie: toen Chroesjtsjov in 1956 en 1968 tanks naar Boedapest en Praag stuurde, was dat jammer, maar helaas. Iets vergelijkbaars lijkt de Amerikaanse president Joe Biden nu ook weer in gedachten te hebben. In Oekraïne grijpt hij niet direct militair in. Maar hij heeft een heel duidelijke rode lijn getrokken rondom iedere vierkante centimeter Navo-gebied, hij lijkt bereid om met economische investeringen Oekraïne en andere landen in de buurt van Rusland te ondersteunen, en hij heeft Poetin getoond dat het Westen bereid is om zelf economische pijn te lijden in zo’n conflict. Dat zal de risicocalculatie in Moskou bij een volgend conflict ongetwijfeld beïnvloeden. Dat Biden teruggrijpt op containment is op het eerste gezicht logisch. Want weliswaar leidde dat beleid tot verschrikkelijke excessen, bijvoorbeeld de Vietnamoorlog, maar puur strategisch bezien wérkte het uiteindelijk wel. Amerika won de Koude Oorlog, terwijl de atoombommen in de schuur bleven liggen. Eind jaren tachtig bezweek de Sovjet-Unie precies aan de twee kwalen die Kennan in 1946 al gediagnosticeerd had: vermolmd leiderschap en economische stagnatie. Dat lijken bovendien ook precies de twee kwetsbaarheden van het autocratische Rusland van Poetin, dat economisch vooral op olie-inkomsten drijft. Toch dient zich de vraag aan: is het wel echt zinvol om een crisis in 2022 met de methoden uit 1947 te bestrijden? Is dit conflict echt hetzelfde? Of is containment nu eenmaal de hamer die Amerikaanse politici standaard in handen hebben, en ziet elk conflict er dus uit als een spijker? De verschillen met toen springen namelijk ook in het oog. “Het is veel moeilijker om containment tegenwoordig te laten werken”, zei Richard N. Haass, president van de Council on Foreign Relations, in The New York Times. Rusland is namelijk veel meer verweven met de wereldeconomie dan de Sovjet-Unie destijds, onder meer via energieleveringen. De economische gevolgen zijn nu dus ook veel groter. Bovendien heet de grootste economische rivaal van Amerika nu geen Sovjet-Unie of Rusland, maar China. China heeft helemaal geen zin om partij te worden in een potje economisch containment, en kan dat beleid dus ook op allerlei manieren tegenwerken. Of er zelfs van profiteren, door Rusland in te lijven in zijn eigen economische invloedssfeer. De containment van weleer erkende bovendien het bestaan van een uitgebreide communistische wereld, waar de Sovjet-Unie het voor het zeggen had. De containment van nu meent dat de invloed van Moskou bij de landsgrenzen hoort te stoppen. En een tegenstander in het nauw is een gevaarlijke tegenstander. Zo bezien kun je afvragen of containment wel écht een succes was, of dat met de val van de Sovjet-Unie alleen maar een nog veel groter geopolitiek probleem naar de toekomst werd verschoven. Het ‘Rusland-probleem’, zoals de Italiaanse essayist Marco d’Eramo dat onlangs in de New Left Review noemde. Na de Tweede Wereldoorlog lukte het de geallieerden om uiteenlopende landen als Japan en Duitsland in te lijven bij ‘het Westen’. Na de Koude Oorlog is dat nooit echt gelukt met Rusland. “Rusland is simpelweg te groot om een Amerikaanse vazal te worden, maar te verzwakt om een wereldmacht te zijn”, schrijft d’Eramo. Rusland is een land met een economie kleiner dan Italië, dat moeilijk kan accepteren dat het mondiaal tot de tweede rang veroordeeld is, omdat het zichzelf als een beschaving ziet. Rusland is ook een land met een nucleair arsenaal groter dan dat van Amerika, dat weet dat het zich daardoor vrijheden kan permitteren die andere landen zich niet kunnen permitteren. De spanning tussen die twee gegevens produceert misschien wel steeds een nieuw Russisch imperialisme. Het logische antwoord op een tegenstander met geldingsdrang én atoomwapens mag dan containment zijn, een oplossing voor het ‘Rusland-probleem’ biedt die strategie niet. Zo lang niemand, hier of in Rusland zelf, die oplossing vindt, blijven we geopolitiek misschien wel voor altijd vastzitten in eindeloze herhalingen van die oude serie, de Koude Oorlog. (bron: Trouw) Interessant essay van Seije Slager in Trouw, op basis van ontwikkelingen uit het verleden, op de oorlog in Oekraïne en de mogelijke gevolgen daarvan voor Rusland, China, de VS en het Westen. Onder de vlag van containment 2.0 gaat het ook over de neoliberale wereldorde van het Westen. Ooit heette dat het kapitalisme. Waar de schrijver aan voorbij gaat is een derde macht die zich in het laatste decennium heeft ontwikkeld: cybercrime. Misschien wel net zo gevaarlijk als kernwapens en ander modern militair wapentuig. Met het platleggen van het betalingssysteem van de tegenstander, sta je met 1-0 voor en scoor je hoger dan met het platbombarderen van de havenstad Mariupol aan de Zwarte Zee of het maar blijven uitvaardigen van sancties. Wij oriënteren ons nu vooral op de sancties die wij de Russen opleggen, maar daarmee ontregelen wij ook onze eigen economie en financiële belangen. Welke schade kan ontstaan door de capaciteit te beperken van onze havens. Wat kunnen stijgende grondstofprijzen en bouwmaterialen teweegbrengen? Welke ellende kan ons nog treffen als de centrale banken er niet in slagen met hun monetair beleid de inflatie te beteugelen? Wat gaat er nog terechtkomen van de verduurzaming van onze samenleving? Worden de burgers niet de dupe van de gevolgen van corona en het militaire conflict in Oost-Europa en alle zetten en tegenzetten. Wat staat ons te wachten als Rusland de gaskranen dicht gaat draaien naar Europa? Wat staat er allemaal op het spel en hoe ziet de toekomst eruit als oude zekerheden verdwijnen als sneeuw voor de zon?

Overwegingen

De Biden-regering heeft haar eigen belangen bij de Oekraïne-oorlog, betoogt Prof Dr Jolle Demmers, politicologe, hoogleraar conflictstudies aan de Universiteit Utrecht in Trouw. Met het grimmige geweld in Oekraïne wordt Europa, voor het eerst sinds de Navo-bombardementen op Belgrado van 1999, geconfronteerd met de dreigende onzekerheid van oorlog. Een verdere escalatie, die kan uitmonden in de verwoesting van delen van Europa (ook Nederland), willen we ons niet voorstellen, maar is goed mogelijk. De verontwaardiging over de brute invasie van het Poetinregime is gerechtvaardigd. Maar juist in tijden van grote crisis moeten we blijven analyseren. Hoe en waarom is deze oorlog ontstaan, wat houdt hem gaande, en hoe kan het geweld worden gestopt? Daarbij valt op dat een strategisch begrip van wat deze oorlog betekent voor Europa, en van wat de rol is van Amerika, ontbreekt. Net als eerder in Afghanistan, Irak en Libië laten Europese leiders zich meezuigen in een geweldsdynamiek. De verschrikkelijke gevolgen worden nu vooral gevoeld door Oekraïne, maar uiteindelijk dragen ook Europese burgers de pijn van de economische recessie. Een analyse van de geopolitiek van de Biden-regering legt pijnlijk bloot hoe ook deze oorlog verder gaat dan (collectieve) zelfverdediging, en specifieke politieke en economische belangen dient. Het moedwillig instigeren van geweld in tijden van conflict is een klassieke stap. Geweld kan in korte tijd relaties ingrijpend ontwrichten. Het wordt ingezet (of uitgelokt) om grenzen tussen groepen te bestendigen, en daarmee een angstige, loyale achterban te creëren. Politieke nieuwkomers, maar ook gevestigde leiders die hun status zien afbrokkelen, gokken erop om met de orkestratie van geweld hun machtsbasis te versterken. Ook de oorlog in Oekraïne zette onmiddellijk een sterke westerse hergroepering in gang. De Oekraïense crisis biedt Biden, na de pijnlijke aftocht uit Afghanistan, de kans zich op te werpen als leider van de ‘Free World’. De wankele Navo, ‘hersendood’ aldus Macron, vertoont nu een ongekende eendracht. De Nord-Stream 2 pijplijn is van de kaart geveegd. Europa keert terug in een ongemakkelijke, innige omhelzing met de VS en Biden verstevigt de blokvorming richting Rusland-China. Geweld biedt ook economische kansen. Het industrieel-militair-techcomplex hongert altijd naar een nieuwe oorlog. Na Afghanistan en de afvlakking van de global war on terror is het tijd voor een nieuwe vijand. De Oekraïnecrisis zet een nieuwe Europese militarisering in gang. Duitsland kocht, als onderdeel van de nieuwe €100 mrd deal voor defensie, nieuwe F35 gevechtsvliegtuigen bij Lockhead Martin. De banden tussen Pentagon en de Amerikaanse wapenindustrie waren nog nooit zo innig: de Amerikaanse minister van defensie Llyod Austin komt direct van die andere Amerikaanse militaire techgigant Raytheon (dat sinds de Russische invasie een koerssprong maakte van bijna 15%). Daarnaast lijkt het erop dat de nieuwe militaire technologische ‘capabilities’ waar Europese landen als Duitsland en Nederland nu op inzetten vooral ontworpen zijn voor wereldwijde Navomissies. Dat er een beroep zal worden gedaan op de nieuw gemilitariseerde Navo om een rol te spelen in de Zuid-Chinese wateren is niet ondenkbaar. Niet alleen Poetin probeert bepaalde doelen te behalen. Ook voor de VS biedt deze oorlog kansen. Oorlogen ontstaan niet zomaar: ze worden gefabriceerd en zijn alleen mogelijk als verschillende partijen met geweld hun belangen kunnen behartigen. Terwijl Biden en Poetin hun doelen nastreven, laat Europa zich meeslepen in een geweldsescalatie. waar het uitsluitend de nadelen van ondervindt. Net als in de oorlogen in Afghanistan, Irak, Libië en Syrië bevindt Amerika zich ver weg en heeft Europa te kampen met vluchtelingenstromingen en de fysieke dreiging van escalatie. Het doorgronden van de logica van geweld biedt ons de kans een eigen analyse te maken, en voor een andere route te kiezen. Dat vergt moed en diplomatieke tact, maar is de enige kans op een Europese vrede. (bron: Trouw) Prachtige analyse. Ik herken hier ook uitspraken die Rob de Wijk de laatste weken over dit onderwerp deed. Eerder al heb ik uitspraken gedaan en vragen gesteld, die in dit essay aan de orde worden gesteld. Oorlog is, al eeuwen, een verdienmodel voor bedrijven die militair materieel produceren en waarvoor soldaten worden opgeofferd. Het is goed voor de economie, zeker als die in het slop is geraakt en door inflatie wordt geteisterd. Oorlog kan slechts ontstaan als regeringsleiders menen zich te moeten profileren om weg te komen van alle blunders waartoe het gevoerde beleid heeft geleid. Ze kloppen zich nu op de borst om te onderstrepen welk krachtige besluiten ze hebben genomen. Maar of die inderdaad leiden naar vrede of een nog veel ergere oorlog, wordt ons en komende generaties pas later gepresenteerd, door oplopende staatsschulden. Goliath is al eerder verslagen.

Verantwoording vooraf. Frontnieuws wordt in de media genoemd als een krant met nepnieuws. Lezers van onderstaand bericht https://www.frontnieuws.com/systeemuitval-grondstoffenmarkten-banken-munteenheden-en-contracten-beginnen-in-te-storten-en-de-gevolgen-zullen-catastrofaal-zijn/ moeten zich dat realiseren. Er worden feiten genoemd, die misschien best waar kunnen zijn, maar of die representatief zijn voor dat land, voor Europa en de wereld, wordt nergens geduid. Dan zijn het feiten en geen beleid, maar suggesties en aannames. Maar dat er ontwikkelingen hier en daar plaatsvinden, stemt ook mij tot grote zorgen. Toen de nikkelprijzen onlangs een piek bereikten van $100.000 / ton, besloot de London Metal Exchange (LME) alle handel stop te zetten en meer dan 4.000 transacties terug te draaien om de winsten te beschermen van een in China gevestigde megaspeler die was blootgesteld aan meer dan $5 mrd aan margestortingen. In feite verklaarde de LME dat zij nu willekeurig winnaars en verliezers zal kiezen, de markten zij vervloekt, schrijft Mike Adams. Daarmee pleegde de LME geloofwaardigheidszelfmoord. Er is nu geen enkele rationele reden meer voor een investeerder of handelaar om een transactie op de LME te vertrouwen, niet in koper, aluminium, zink, nikkel of andere metalen. Markten werken niet meer op de LME, en u mag een handel alleen “winnen” als de LME u de knik geeft. Winsten kunnen ook met terugwerkende kracht van u gestolen worden door de beurs die de handel terugdraait. Zij zullen werkelijk teruggaan in de tijd om u te naaien voor winsten uit het verleden. Onlangs nog heeft het tirannieke regime van Justin Castro Trudeau in Canada de banken opdracht gegeven beslag te leggen op de privé-rekeningen van burgers die aan het vrijheidstrucker-konvooi gedoneerd hadden. Van de ene dag op de andere werd het contract van het bankwezen aan flarden gescheurd. Banken zijn niet langer te vertrouwen om de activa die u bij hen hebt gedeponeerd te beschermen. In plaats daarvan zullen zij uw geld stelen telkens wanneer de regering hen dat beveelt, volkomen zonder enige vorm van proces of rechtsstaat, zelfs als u geen enkele wet overtreden hebt. Op grotere schaal hebben de centrale banken van de wereld zojuist $300 mrd aan centrale bank “reserves” gestolen die in het bezit van Rusland waren. Na de inval van Rusland in Oekraïne besloten de westerse banken dat dit hun toestemming gaf om $300 miljard aan Russische tegoeden te stelen/blokkeren, en zo het hele concept van “reserves” in één klap om zeep te helpen. Nu zal geen enkele rationele natie ter wereld de westerse centrale banken nog vertrouwen om hun reserves op een veilige manier te bewaren. Centrale banken zijn nu treinrovers. Zij zullen alle rekeningen plunderen van buitenlandse naties die zij niet meer mogen. In rechtszalen in heel Amerika en de westerse naties worden feiten, rede en wet steeds irrelevanter. Beslissingen van aanklagers worden nu volledig genomen op basis van deugdsignalering. Als een linkse een aanhanger van Trump op klaarlichte dag vermoordt, worden de aanklachten tegen hem ingetrokken – dat is precies wat onlangs in Colorado gebeurde. Maar als een conservatief niets anders doet dan vreedzaam protesteren bij het capitool van de natie, dan wordt hij zonder proces jarenlang in de gevangenis gegooid, zelfs als hij geen wetten overtreden heeft en niets verkeerd gedaan heeft. Als u in Amerika een huis bezit, en u verhuurt het aan iemand, dan heeft u een huurcontract met die huurder. Maar toen de covid-pandemie op gang kwam, verklaarde de CDC zich plotseling de controlerende wettelijke autoriteit over alle huurcontracten en verklaarde dat geen enkele huurder uit zijn huis gezet kon worden, zelfs niet als hij weigerde huur te betalen. Van de ene dag op de andere veroordeelde de CDC de eigenaars van onroerend goed in feite tot bankroet, terwijl zij gratis woningen uitdeelde aan huurders die al snel krakers werden. Dit is hetzelfde als wanneer de CDC pizzazaken zou opdragen gratis pizza uit te delen aan iedereen tot zij failliet gaan, of tankstations zou opdragen gratis benzine uit te delen. De economische gevolgen van dit besluit zijn werkelijk catastrofaal en verstrekkend. Welke investeerder zal bijvoorbeeld vanaf nu ooit nog willen investeren in het verstrekken van huisvesting? Darth Vader: “Ik verander de overeenkomst. Bid maar dat ik het niet verder verander.” Zoals uit deze voorbeelden blijkt – en dit is nog maar het topje van de ijsberg – breken de pijlers van de westerse beschaving vlak voor onze ogen af. Als “reserves” geen reserves betekenen, en als “geld” geen geld betekent, en als “eigendom van huizen” geen eigendom betekent, en als de “rechtsstaat” geen rechtsstaat betekent, dan zijn wij de beginselen kwijt waarop de westerse beschaving berust. In combinatie met het feit dat bijna alles nu NEP is geworden – nepnieuws, nepgeld, nepgeschiedenis, neponderwijs, nepwetenschap, nepgeneeskunde, nepverkiezingen, neppandemieën, nephaatmisdrijven, enz. – leven wij in een wereld zonder kompas voor de burger. Er is geen echt anker meer voor sociale contracten en eerlijke afspraken die de maatschappij lang draaiende hebben gehouden. Wanneer u er zelfs niet op kunt vertrouwen dat een metaalbeurs uw te goeder trouw uitgebrachte biedingen op de markt honoreert, bent u het fundament zelf van de vrije markt en de allocatie van kapitaal kwijt. Wanneer een eerlijk burger er niet op kan vertrouwen dat de rechtbanken de wetten gelijk en zonder politieke vooringenomenheid toepassen, dan heeft u elk restje “eerlijkheid ” in het rechtssysteem verloren en kunt u alleen maar concluderen dat het helemaal niet meer als “wettig” te beschouwen is. Elke rechtbank in Amerika is een kangoeroe-rechtbank geworden waar showprocessen worden gehouden. Wanneer het geld van uw land elke maand 2% van zijn koopkracht verliest, terwijl de centrale bank biljoenen nieuwe fiatvaluta drukt – terwijl zij de “reserve” tegoeden van buitenlandse naties plundert – dan weet u dat u leeft onder een autoritair regime van dieven en gangsters. De westerse beschaving heeft, eenvoudig gezegd, zelfmoord gepleegd. Er is geen lijm meer om haar bijeen te houden. De verkiezingen zijn vervalst, het geld is vals, het nieuws is opzettelijk verzonnen en de propaganda is absurd. Wij leven in een natie waar een kandidaat voor het Hooggerechtshof van de VS (Jackson) zojuist openlijk verklaard heeft dat zij geen idee heeft wat de definitie van een vrouw zou kunnen zijn. Toch wordt ons verteld dat zij de “eerste zwarte vrouw” in het Hooggerechtshof zal zijn, terwijl zij zelf blijkbaar niet in staat is te beseffen dat zij een vrouw is (misschien moet zij zelf maar eens in haar broek kijken om daar achter te komen…). Dit is de totale idiotie waarmee onze natie nu geconfronteerd wordt, en het is een afschuwelijk teken van de definitieve ineenstorting van een mislukt imperium dat nu draait op uitwasemingen, leugens en fantasie-waanideeën. Ik zal een gewaagde voorspelling doen, die sommige mensen zal schokken: het zal niet lang meer duren voordat de roebel sterker is dan de dollar. De dollar gaat naar nul. De roebel, die gesteund wordt door grondstoffen zoals aardgas, zal omhoogschieten tot het punt waarop hij zal wedijveren met de status van wereldreservemunt. (In plaats van de “petrodollar” wordt het de “koolwaterstofroebel”). Rusland loopt niet het gevaar in te storten. Het Westen wel.. Vanaf deze zomer zal Amerika ondergedompeld worden in een verergerende voedselschaarste, voedselinflatie, brandstofinflatie, uitval van het elektriciteitsnet en toenemende sociale onrust. Van 2022 – 2024 zal Amerika geteisterd worden door gewelddadige rellen in de grote steden, en de krankzinnige centrale bank zal biljoenen aan nieuw stimuleringsgeld drukken om te proberen de relschoppers af te kopen met “gratis” geld (afhankelijk van de goedkeuring van uw sociale kredietscore, natuurlijk). Dit zal de devaluatie van de dollar alleen maar versnellen, en als de dollar bij de verkiezingen in 2024 nog enige reële waarde heeft, beschouw dat dan maar als een wonder. Hoogstwaarschijnlijk is het ruim vóór november 2024 gedaan met de dollar. (bron: Frontnieuws) Ik neem afstand van de voorspellingen over de ineenstorting van het monetaire beleid van de centrale banken. Dat centrale banken een beleid voeren van geldontwaarding, door enorme hoeveelheden gratis geld in de markten te pompen, zal uiteindelijk zijn tol eisen. Over op welke wijze en wanneer spreek ik mij niet uit. Cyber-crime brengt risico’s met zich mee, ook voor de financiële wereld (valuta/rente. staatsschulden, banken en verzekeraars, crypto) en als een van de partijen erin slaagt het betalingssysteem van de vijand plat te leggen, scoort 1-0, maar daarbij is het spel nog niet ten einde.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 25 mrt 2022, week 12: AEX 723,90; Bel 20 4.119,42; CAC40 6.553,68; DAX 14.305,76; FTSE 100 7.483.35; SMI 12.121,67; RTS (Rusland) 829,62; SXXP (Stoxx Europe) 453,55; DJIA 34.861,24; NY-Nasdaq 100 14.754,31; Nikkei 28.149,84; Hang Seng 21.416,99; All Ords 7.689,90; SSEC 3.212,24; €/$1.0983; BTC/USD (Bitcoin) $44.746,10; troy ounce goud $1.958,40, dat is €57.284,66 per kilo; 3 maands Euribor -0,477%; 1 weeks -0,561%; 1 mnds -0,546%; 10 jaar Japan 0,2349%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,536%; 10 jaar Duitse Staat 0,574%; 10 jaar Belgische Staat 0,58%; 10 jaar Franse Staat 0,613%; 10 jarig Nederlandse Staat 0,807%; 10 jaar Spanje 1,452%; 10 jaar VK 1,471%; Italië 2.08%; 10 jaar VS 2,4936%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,289.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden variabel. De kapitaalmarktrentes stegen opnieuw, De tarieven van 10-jarig papier in België en Frankrijk waren goedkoper dan het Nederlandse. De euro veranderde nauwelijks t/o de dollar. Goud steeg weer. De bitcoin steeg fors. Het aantal corona-besmettingen daalt, maar blijven relatief hoog. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen stegen de tarieven: Duitsland 0,372%; Zwitserland 0,621%; Nederland 0,847%; Japan 0,9637%; Frankrijk 1,185%; VK 1,63%; Spanje 2,005%; Italië 2,35%; Canada 2,5411% en de VS 2,627%. 5-jarig Nederland -0,076%; 5-jarig België -0,076%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 26-03-2022/625 Omtzigt noemt de werkwijze van het kabinet over koopkrachtcompensatie ‘foeilelijk’

UPDATE 19-03-2022/624 Laagste opkomst gemeenteraadsverkiezingen

Dit weekend publiceerde Trouw een artikel over de verdeling van de €2.1 mrd, die het kabinet binnenkort uit gaat geven door de accijns en belasting op brandstoffen en energie te verlagen, als een bijdrage. De rijkste 20% van Nederland ontvangt daarvan €660 mln. Dat is een derde van de totale belastingverlaging, terwijl de armste 20% slechts €242 mln krijgt. De verantwoording is dat de rijken in auto’s rijden met een hoger benzineververbruik en grotere afstanden rijden en ze wonen in grotere huizen die meer energie verbruiken. Deze regeling was de enige die op korte termijn kon worden uitgevoerd. Volgens minister Sigrid Kaag van Financiën is de verlaging van de btw en benzineaccijns ook bedoeld om de middeninkomens tegemoet te komen, maar deze groep ontvangt 418 mln, ofwel een vijfde van het subsidiepakket. “Mensen met de hoogste inkomens worden zo relatief fors gecompenseerd”, concludeert Frans Rooijers, onderzoeker en directeur van adviesbureau CE Delft, die de berekening controleerde. Huishoudens met het laagste inkomen (tot 22.600 per jaar) ontvangen gezamenlijk slechts 11% van de belastingverlagingen. Wel ontvangen de allerarmsten – de minima rond het bijstandsniveau – ook een eenmalige energietoelage van 800. Dat geldt niet voor de overige 800.000 huishoudens in de laagste inkomensgroep. Vooral de groep ‘net-niet-minima’ valt tussen wal en schip, zegt Rooijers. Zij hebben wel te maken met forse lastenstijgingen, maar profiteren verhoudingsgewijs minder van de compensatie. Rooijers deed onderzoek naar de rechtvaardigheid van het klimaatbeleid. Hij noemt compenseren via de energiebelasting of accijnzen ‘eigenlijk nooit rechtvaardig’. “Het kabinet zou met datzelfde geld een veel grotere groep armen kunnen compenseren door een energietoeslag of een tegemoetkoming die gekoppeld is aan de zorgtoeslag. En ook dan houd je de uitvoeringskosten laag.” Volgens Marieke Blom, hoofdeconoom bij ING, laat de berekening ‘haarfijn’ zien dat het kabinet met de regelingen niet de doelen haalt die ze zelf stelt. “Dit soort maatregelen moet altijd specifiek gericht zijn op de laagste inkomens. Zo houd je ook het totaalbedrag voor de overheid laag. Nu gaat de overheid grote sommen geld lenen op kosten van toekomstige generaties. En dat geld besteedt de overheid vooral aan de rijkste mensen.” Het Centraal Planbureau voorspelde onlangs dat de laagste inkomensgroepen zo’n 550 euro per jaar aan kostenstijging in hun levensonderhoud kunnen verwachten. Uit deze doorrekening van de energiecompensatie blijkt dat de ‘net-niet- minima’ in deze groep met gemiddeld 150 gecompenseerd worden. Een deel van deze compensatie zal overigens terechtkomen bij bedrijven die gebruik maken van leaseauto’s en bedrijfswagens. Het kabinet ziet de nu toegepaste btw- en accijnsverlaging als een van de ‘weinige mogelijkheden’ om de almaar stijgende brandstof- en energierekening ‘te dempen’. Het rekende enkel de effecten door voor de btw-verlaging op energie, blijkt uit navraag door Investico bij de ministeries van financiën en van sociale zaken en werkgelegenheid. Juist de accijnsverlaging op brandstof levert het meeste op voor rijke huishoudens. Het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid erkent dat het verlagen van de btw en accijns ook gevolgen heeft voor mensen met hogere inkomens, maar zegt dat de maatregelen ‘relatief meer’ doen voor mensen met lagere inkomens. Dat zegt het ministerie van CDA-minister Karin van Gennep en D66-minister van Financiën, Sigrid Kaag heeft daar kennelijk het geld voor gevonden. (bron: Trouw) Typisch Rutte-beleid, dat hij al tien jaar voert: het bevoordelen van zijn politieke achterban. Toen de klimaattafels met hun voorstellen presenteerden bleken de grootste klimaatvervuilers, die voor 80% verantwoordelijk waren van de CO2-uitstoot, slechts 20% hoefden te betalen, die ze ook nog eens mochten doorberekenen in de prijzen die uiteindelijk de huishoudens moeten betalen. En de huishoudens, die maar 20% van de vervuiling veroorzaken moeten 80% van alle lasten opbrengen. Dat tekent het sociale beleid van zijn kabinetten. Het ergste daarbij is dat hij steeds weer partijen vind die bereid zijn dit a-sociale beleid uit te voeren. Hoe lang nog?

Algemeen

Nederland begint samen met Australië een procedure tegen Rusland bij de VN-luchtvaartorganisatie ICAO vanwege het neerhalen van vlucht MH17. Dat schrijft het kabinet in een brief aan de Kamer. Volgens het kabinet heeft Rusland het Verdrag van Chicago uit 1944 geschonden “door het onrechtmatig gebruik van een wapen tegen een burgerluchtvaartuig”. Rusland zou dat moeten erkennen. De procedure staat volgens het kabinet los van de Russische inval in Oekraïne; de voorbereidingen waren al lange tijd gaande. Er loopt ook al een strafzaak in Nederland en een zaak bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens. (bron: NOS) Rusland blijft ontkennen dat zij de buk-raket hebben gelanceerd. Het zou één van de raketten zijn die Rusland aan Oekraïne aan heeft geleverd. Het vreemde is dat Oekraïne zelf in de onderzoekscommissie heeft gezeten en daardoor alle ‘ongewillige’ informatie heeft kunnen blokkeren. Een woordvoeder van de Oekraïense regering heeft voordat bekend was dat er een toestel was neergehaald, al wereldkundig gemaakt dat het geen Russisch militair vrachtvliegtuig was. Toen media later die woordvoerder wilde spreken, bleek niemand van de regering ooit van die man gehoord te hebben. Er gingen berichten dat hij gevlucht was naar Canada, waar zijn dochter woonde.

De Italiaanse regering heeft een miljardensteunpakket, om de stijgende energieprijzen te beteugelen, goedgekeurd. De regering maakt €4,4 mrd vrij om bedrijven en consumenten te helpen, maakte premier Mario Draghi bekend. Met de maatregelen zouden ongeveer 5 miljoen gezinnen geholpen moeten zijn en blijft hun energierekening op het niveau van afgelopen zomer.

Voor het steunpakket hoeft het Italiaanse begrotingstekort niet groter te worden, zei Draghi. Het geld komt met name van het belasten van energiebedrijven die door de hogere stroomkosten meer geld hebben weten te verdienen. Het extra geld komt boven op de 16 mrd die Italië sinds vorige zomer al uitgaf om de toen nog gestage groei van de energieprijzen te compenseren. Door de aantrekkende economieën wereldwijd is er sinds vorig jaar veel meer vraag naar gas. Door de inval van Rusland in Oekraïne en de daaropvolgende westerse sancties tegen Rusland zijn de energieprijzen nog verder gestegen. Vrijdag werd bekend dat Italië, Spanje, Portugal en Griekenland willen dat de Europese Unie maatregelen neemt om consumenten te beschermen tegen de hoge energieprijzen. De landen pleitten voor een gezamenlijke opslag van aardgas en een limiet op de gasprijzen. Ook willen ze samen energie inkopen om betere prijzen te kunnen afdwingen. Draghi wil dat er tijdens de Europese top van komende week in Brussel “concrete maatregelen op tafel komen om alle lidstaten te beschermen”. Zijn ideeën voor de aanpak van de energiecrisis stuitten tijdens de top in Versailles eerder deze maand op weerstand van Nederland en Duitsland, aldus ingewijden tegen persbureau Bloomberg. De Europese Commissie denkt dat de EU al in 2027 geen aardgas en andere fossiele brandstoffen uit Rusland meer nodig heeft. Rusland is nu nog goed voor 40% van het gas dat de unie invoert en levert ook olie en kolen. Binnen een jaar kan de EU af van twee derde van het gas dat ze van Rusland betrekt, zei Eurocommissaris Frans Timmermans eerder. (bron: NU) De haalbaarheid van de uitspraak van Timmermans wordt door deskundigen betwijfeld. Zij zien wel een periode die nodig is om dat doel te bereiken. Nu de vraag hoe de volgende Europese top gaat oordelen over het plan-Draghi.

Oekraïne conflict

Het Rijk bereidt zich voor op de komst van „vele tienduizenden” Oekraïense vluchtelingen. Gemeenten mogen ver gaan bij het realiseren van opvang. Hoeveel een gemeente mag uitgeven is niet bekend. Vastgoedbazen dreigen fors te verdienen aan de opvang.

Het Kremlin heeft laten weten dat een neutrale status en demilitarisering van Oekraïne een mogelijk compromis is. Ook volgens buitenlandminister Lavrov wordt deze variant serieus overwogen. Neutrale landen kiezen geen kant in een oorlog. Voor Rusland zijn de veiligheid in Oost-Oekraïne en de demilitarisering van het land het belangrijkst. Volgens Lavrov heeft de VS een beslissende rol bij de positiebepaling van Oekraïne. Een Oekraïense onderhandelaar zegt in een reactie dat er een stevige deal nodig is met garanties tegen verdere Russische aanvallen. Het aanvaarden van Russische ultimatums is geen optie. (bron: NOS)

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft in een emotionele toespraak bittere kritiek op de NAVO geuit. Hij spreekt er schande van dat de verdragsorganisatie weigert een no fly zone in te stellen boven Oekraïens grondgebied. De NAVO weigert dat omdat het in de praktijk zou betekenen dat de organisatie de strijd aan zou moeten gaan met de Russische krijgsmacht. Jens Stoltenberg, secretaris-generaal van de NAVO, legde uit dat zo’n zone alleen afgedwongen kan worden door NATO-gevechtsvliegtuigen die zich dan in het Oekraïense luchtruim moeten begeven en daar Russische vliegtuigen neerhalen. “Als we dat doen dan ontaardt het mogelijk in een grootschalige oorlog in Europa waar veel meer landen bij betrokken raken en die nog veel meer menselijk leed zal veroorzaken.” De Amerikaanse president Joe Biden wil koste wat kost een oorlog met Rusland voorkomen.

De Oekraïense president reageerde met een aanval op de NAVO: “Alle mensen die vanaf nu sterven doen dat ook vanwege jullie, vanwege jullie zwakte, vanwege jullie gebrek aan eenheid,” verklaarde Zelenksy in een middernachtelijke videospeech, kort nadat een topontmoeting was beëindigd waar het verzoek van Oekraïne werd afgewezen. “Het enige dat de alliantie vandaag voor elkaar kon krijgen was het doorlaten van 50 ton diesel naar Oekraïne.” Hij noemt het argument van de NAVO dat het instellen van een zone tot een grotere oorlog zal leiden “een vorm van zelfhypnose van hen die zwak en onzeker zijn ondanks het feit dat ze over veel krachtiger wapens beschikken dan wij.” De invasie in Oekraïne begon tien dagen geleden en verliep voor de Russen minder voorspoedig dan verwacht. Het invasieleger is inmiddels overgegaan tot het verwoesten van burgerdoelen, zoals huizencomplexen. Er werd een staakt het vuren afgesproken rond enkele belegerde steden als bijvoorbeeld Marieopol om inwoners de kans te geven te vluchten maar dat bestand zou inmiddels alweer geschonden zijn door de Russen. Gevreesd wordt dat de Russen de komende dagen het geweld opvoeren om de Oekraïne tot overgave te dwingen. In de hoofdstad Kyiv (iook bekend als Kiev) maken inwoners en militairen zich op voor het beleg en de verdediging van de stad tegen het oprukkend Russisch bezettingsleger. Niet alleen mannen maar ook vrouwen nemen de wapens op, wordt duidelijk uit de reportage van Sky News. Onder hen een docente die vorige week nog les gaf in visagie. De Oekraïense president Volodimir Zelenski heeft ondertussen in een toespraak de Russische troepen gewaarschuwd. Volgens de president zijn de Oekraïners niet meer hetzelfde volk als in 2014, toen Rusland het schiereiland de Krim illegaal annexeerde. Daar kon Oekraïne destijds weinig tegen doen, maar volgens Zelenski is het land nu in staat zich te verdedigen tegen een grootschalige invasie. Ook richtte Zelenski tot huurlingen in het Russische leger. Tegen hen zei hij dat ze de ‘slechtste beslissing van hun leven’ hebben genomen. Maar het is nog niet te laat om te keren: ‘Een lang leven is beter dan het geld dat je nu krijgt voor een kort leven.’ (bron: Joop) Aan de lopende band doet Zelenski uitspraken in de media, met uitspraken waarmee hij ‘vrienden’ schoffeert of voorstellen doet die weinig realistisch zijn dan wel onuitvoerbaar, zoals een vredesmissie van bevriende landen die de Russen even het land uit moeten jagen. De vraag is waar Oekraïne het meeste behoefte aan heeft: een komiek of een strateeg om de oorlog op te lossen. De Krim is een schiereiland, dat sinds de Russische Revolutie tot Rusland behoorde. In 1954 heeft een straalbezopen Russische president Nikita Chroesjtsjov, geboren in de Russische oblast Koersk, cadeau gedaan aan Oekraïne. Er wonen 2 miljoen mensen, waarvan 60% Russen, 25% Oekraïners en 12% Tartaren. 8 jaar geleden claimden de Russen het schiereiland terug. De situatie is dat het nu Russisch is. 2 provincies in het oosten van Oekraïne hebben zich afgescheiden en zijn zelfstandige staten geworden gelieerd aan Rusland. Ook daar heeft Oekraïne geen macht meer. Formaliseer dat. In feite voert Zelenski een achterhoedegevecht en offert daar zijn 44 miljoen inwoners aan op. Ik veroordeel in alle toonaarden wat de Russen daar doen, maar het is wel de realiteit, waar een oplossing voor gevonden moet worden en als Zelenski deze week zegt dat hij helemaal geen lidmaatschap van de NATO ambieert, waar gaat deze oorlog dan nog over?

In Nederland staat ruim 80 mrd aan vermogen geparkeerd dat met Russische ondernemingen verband houdt. Dat meldt het FD op basis van eigen onderzoek. Meer dan de helft van het vermogen is te koppelen aan personen en organisaties die op de sanctielijst van de Europese Unie staan. Onder hen zijn de topman van het in Rusland populaire sociale netwerk VK en de baas van oliebedrijf Rosneft, die nauwe banden heeft met het Kremlin. Nederland heeft zo’n 200 mln aan tegoeden van banksaldo’s bevroren, maar het meeste geld van oligarchen zit volgens experts in aandelen. (bron: NOS) Is €80 mrd een wereldoorlog waard? Levensgevaarlijk dat geld blokkeren.

Gemeenteraadsverkiezingen

Bij de gemeenteraadsverkiezingen komt de opkomst uit op het laagste niveau ooit. Op basis van de voorlopige uitslag van alle 333 gemeentes komt de opkomst uit op 50,4%. In 2018 was dat 54,9%. Vooral in de grote steden werd minder gestemd. De opkomst was het laagst in Rotterdam: 38,9%. In 2018 was dat nog 46,7%. Ook Roosendaal en Almere kwamen niet boven de 40%. De opkomst was het hoogst op Schiermonnikoog (80,2%), gevolgd door Rozendaal en Staphorst. In Amsterdam stemde iets meer dan 46%, 4 jaar eerder was dat nog 52,2%. Bij de gemeenteraadsverkiezingen hebben lokale partijen flink gewonnen. Ze kregen 36,2% van de stemmen, tegen 28,6% in 2018. In veel kleine en middelgrote gemeenten zijn ze de grootste geworden of gebleven. In Gooise Meren bijvoorbeeld heeft een lokale partij de VVD verdrongen als grootste partij en in Oss treft de SP hetzelfde lot. In Zandvoort wordt de lokale partij Jong Zandvoort vanuit het niets de grootste. Ook in Enschede, Maastricht en Zaanstad werd een lokale partij de grootste. In Roermond gaat de Liberale Volkspartij van Jos van Rey van 9 naar 11 zetels. Leefbaar Rotterdam en de Groep De Mos in den Haag werden de grootste. Terwijl de lokale partijen ruim 600 raadszetels erbij krijgen, zijn VVD, CDA en SP de verliezers. Met 100% van de stemmen geteld gaat de VVD van 1132 naar 987, het CDA van 1345 naar 1105 en de SP van 280 naar 173. De CU daalt van 337 naar 304, de Pvv van 72 naar 61. D66 gaat van 601 naar 618, Denk van 22 naar 26, de PvdA van 555 naar 557 (waaronder Amsterdam waar ze de grootste worden, GL van 527 naar 537, BVNL van 0 naar 17, de SGP van 197 naar 229, BIJ1 van 1 naar 8 en JA21 van 0 naar 2. De Partij voor de Dieren doet het goed en verdubbelt bijna, van 35 naar 63 zetels. Volt gaat van 0 naar zeker 19 zetels. Ook FvD maakt in veel raden zijn debuut en krijgt 49 zetels. 50Plus moet wat zetels inleveren, maar houdt er nog 25 over. (bron: NOS) De vraag is waarom de lage opkomst? Daarvoor worden in de media meerdere oorzaken genoemd. Het wantrouwen in de landelijke politieke partijen, waardoor de lokale partijen het veel beter hebben gedaan. Toch geeft 55% van de niet-stemmers op in de politiek geen vertrouwen meer te hebben en 34% heeft geen vertrouwen in de lokale politici en 18% denkt met door te gaan stemmen geen invloed te kunnen uitoefenen op het beleid. Slechts 5% wees de oorlog in Oekraïne aan als reden om geen stem uit te brengen. Volgens politicoloog Chris Aalberts van de Erasmus Universiteit komt dit omdat de meeste mensen niet weten wat de verschillende partijen doen in de raad, laat staan dat ze weten wie erin zit. Mensen komen niet opdagen, omdat ze niemand kennen. Wat voor verschil je stem maakt, weet je dan ook niet.” Als belangrijkste reden om niet te stemmen geven de thuisblijvers aan dat ze niet zeker zijn op welke partij ze moeten stemmen (32%). Geen vertrouwen in gemeentelijke politiek (28 procent) en geen interesse (27 procent) volgen verder als belangrijkste redenen. 48% zou wel zijn komen opdagen bij landelijke verkiezingen. Niet-stemmers hebben minder vertrouwen in de gemeentelijke en landelijke politiek dan mensen die wel naar de stembus gingen. Een groot deel van de mensen die niet gingen stemmen heeft dit al langer geleden besloten (23%). Een flink aandeel van de niet-stemmers doet dit nooit (38%). Een derde van de niet-stemmers besloot in de afgelopen anderhalve week de verkiezingen aan zich voorbij te laten gaan.

Financieel/economische berichten

De economische sancties tegen Rusland zullen een diepe recessie in het land veroorzaken, verwacht het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Ook zou het kunnen gebeuren dat Rusland zijn schulden niet kan aflossen doordat de tegoeden van het land zijn bevroren. Het IMF verwacht niet dat dat tot een financiële crisis voor de rest van de wereld zal leiden. Banken hebben voor circa $120 mrd aan Russische belangen. Een flink bedrag, maar zeker niet ‘systeemrelevant’, aldus het IMF. Volgens het IMF zal de groei van de wereldeconomie lager uitkomen, maar een krimp wordt niet verwacht. (bron: NOS) Hoe betrouwbaar zijn berichten vanaf het front in oorlogstijd? Vorige week kwam ook de ECB met optimistische data voor dit jaar, maar met welke onderbouwing? Dat is ook hier aan de orde. Er hoeft maar één van de 29 wereldwijde systeembanken, in de problemen te komen en er kan een domino-effect ontstaan. Natuurlijk zetten beide partijen in een oorlogssituatie elkaar in een slecht daglicht als een vorm van beïnvloeding van de meningsvorming. Wij zijn groot en sterk, ons gebeurt niets, en de vijand is kwetsbaar en zwak en wordt dus de grote verliezer. Maar op de achtergrond spelen geo-nationale belangen en hoe die zich gaan ontwikkelen, ligt in de toekomst. Verder is er nog een grote onbekende en dat is de vraag wie er als eerste in slaagt het betalingssysteem van de ander plat te leggen. Dan verschuiven de pionnen weer.

De Nederlandsche Bank verwacht dat de inflatie over heel 2022 uitkomt op 6,7%, ruim het dubbele van afgelopen jaar. Zo’n hoge inflatie is in ruim 40 jaar niet voorgekomen. “We worden een stukje armer”, aldus DNB-president Knot. De inflatie wordt onder meer veroorzaakt door de oorlog in Oekraïne, die de prijzen van energie en grondstoffen opstuwt .In een somberder, maar onzekerder scenario van DNB stijgt de inflatie dit jaar zelfs naar 9,5% en in 2023 naar 3,4%. Het Centraal Planbureau kwam vorige week met een aanmerkelijk gunstigere raming van de inflatie,van 5,2%. (bron: NOS) Klaas Knot laat maar de helft van de medaille zien. Al lang voor het militaire conflict in Oekraïne waren er al twee oorzaken dat de inflatie, sedert november vorig jaar, was gaan stijgen: het ruim gratis geld monetair beleid en de verstoringen in de wereldhandel door de corona-pandemie. Oekraïne heeft dat beeld versterkt. Het is maar de vraag hoe snel of traag de militaire confrontatie wordt beeindigd en wat er gaat gebeuren met de ingestelde sancties door het Westen.

Nederlandse kottervissers krijgen een toeslag op vis die ze vangen zodat het weer loont om uit te varen. Dat zijn de partijen in de vissector, zoals de afslagen en de handel overeengekomen. De vissers krijgen een brandstoftoeslag van €0,75 per kilo voor de duurdere vissoorten zoals tong, tarbot en griet. Voor goedkopere soorten is de toeslag vastgesteld op €0,20 per kilo. Vanwege de oorlog in Oekraïne is de dieselolie voor de kotters fors in prijs gestegen. Als gevolg daarvan loont het voor veel vissers niet om uit te varen. Deze week lagen zo’n 40 schepen aan wal. (bron: NOS) Het is onduidelijk van wie de toeslag komt, is dat niet in strijd met de Brusselse concurrentieregels? In feite moeten de prijzen omhoog als de lasten stijgen. Goed voor de vissers, maar zijn deze toezeggingen houdbaar?

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

In 2021 steeg de broeikasgasuitstoot met 2,1% ten opzichte van het jaar ervoor. Door de stijging voldeed Nederland in 2021 niet meer aan het Urgenda-vonnis uit de klimaatzaak van 2015. Daarin bepaalde de rechter dat Nederland de uitstoot in 2020 met 25% moest hebben teruggebracht ten opzichte van 1990. In 2020 werd de Urgenda-doelstelling nog nipt gehaald. Dat blijkt uit een eerste raming van de emissiecijfers door het CBS en het RIVM, die deze week is gepubliceerd.

De 4 Nederlandse kolencentrales moeten zich aan een uitstootplafond gaan houden, maakt het kabinet bekend. Van sluiting van de 4 centrales, waar de regering onderzoek naar heeft gedaan, is geen sprake. Het kabinet voert nu een uitstootplafond in voor kolencentrales. Dat is nodig om te voldoen aan de bepalingen uit het Urgenda-vonnis, dat de regering verplicht om dit jaar de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen drastisch te beperken. De coronacrisis heeft mogelijk invloed op de hoeveelheid broeikasgassen die de 4 Nederlandse kolencentrales nog mogen uitstoten. De lockdown zorgt ervoor dat de uitstoot dit jaar flink gaat afnemen, schat het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Zodra aan het einde van het jaar meer duidelijk is over de omvang van deze daling, gaat het kabinet kijken of de hoogte van het plafond wellicht kan worden aangepast. Voor de financiële schade die de energiebedrijven achter de centrales lijden door de beperking, komt het kabinet met een compensatieregeling. Den Haag hoopt een extra uitstootbesparing van 8 miljoen ton te bewerkstelligen. Niet alleen het plafond voor kolencentrales moet daarvoor zorgen, maar ook extra maatregelen op het gebied van woningverduurzaming. Het kabinet stelt 150 mln beschikbaar voor huiseigenaren, huurders en bedrijven die bijvoorbeeld hun panden willen voorzien van led-lampen of milieuvriendelijke verwarmingsinstallaties. Inclusief maatregelen die al eerder waren aangekondigd, moeten de nieuwe stappen volgens de regering een totale uitstootreductie opleveren van 11 miljoen ton. Het PBL voorspelde – voorafgaand aan de coronacrisis – dat zo’n vermindering nodig zou zijn om te voldoen aan het Urgenta-vonnis. Dat oordeel afgelopen december na een jarenlange rechtsgang uitgesproken door de e Raad, dwingt de staat ertoe om uiterlijk eind 2020 de uitstoot van broeikasgassen met 25% terug te brengen ten opzichte van 1990. Het kabinet kondigde ook officieel een pakket extra stikstofmaatregelen aan, waarvan de inhoud eerder deze weel was uitgelekt. De komende tien jaar komt 5 mrd extra beschikbaar, bovenop de bijna ¼6 mrd die al was aangekondigd. Het geld gaat deels (circa 300 mln per jaar) naar het herstel van door stikstof beschadigde natuurgebieden. De rest is bedoeld om de uitstoot van stikstof te beperken, door middel van maatregelen voor onder meer de landbouw en de industrie. Het uitstootplafond voor kolencentrales helpt daarbij ook mee. Als stok achter de deur stelt de regering een streefwaarde in, die bepaalt hoeveel stikstof in 2030 nog maximaal mag neerslaan op iedere hectare kwetsbaar natuurgebied. De reductie die de komende tien jaar nodig is, 225 mol stikstof per hectare, wordt volgens het kabinet voor ruim de helft behaald met reeds aangekondigde maatregelen en het Klimaatakkoord. De nieuwe plannen voor vermindering van de stikstofuitstoot, waar de regering jaarlijks dus 200 mln voor uittrekt, moeten voor de rest zorgen. (bron: NRC) Mijn vraag is waarom er zo nodig een financiële schadevergoeding moet worden betaald aan de kolencentrales als die zijn ontstaan uit een niet voorzienbare ontwikkeling en waarom moeten burgers daaraan meebetalen? Dat is toch ondernemersrisico!

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 13-03-22: 45.908 registreerde besmettingen , 1.769 opgenomen mensen in het ziekenhuis plus 151 op de IC; maandag 52.498, 1.796, 156; dinsdag 60.291, 1.810, 161; woensdag 53.695, 1.801, 154; donderdag 49.373, 1.823, 152; vrijdag 41.606, 1.665, 139 en 34.846, 1.723 en 137 op zaterdag. Het aantal besmettingen daalt en daarmee de ziekenhuis belasting.

In week 10 zijn er 2% minder coronagevallen gemeld dan de week ervoor, toen er nog een stijging van 79% werd vastgesteld. Per dag werden gemiddeld 61.322 mensen positief getest, meldt het RIVM. Het aantal positieve tests onder

ouderen nam afgelopen week wel stevig toe. Bij zestigers was die stijging 66%, bij zeventigers en tachtigers zelfs iets meer dan 100%. Er werden 14% meer mensen met een coronabesmetting in het ziekenhuis opgenomen. Ook het aantal patiënten op de IC nam toe,met 6%. (bron: NOS)

Het aantal Nederlanders met griep is voor de tweede week op rij fors gestegen. Dat betekent dat een griepepidemie is begonnen, meldden het RIVM, onderzoeksinstituut Nivel en het Erasmus MC woensdag. Zij baseren zich op informatie van laboratoria, ziekenhuizen, huisartsen en GGD’s. In Nederland is er sprake van een griepepidemie als twee weken achter elkaar meer dan 58 op de 100.000 mensen met griepachtige verschijnselen hun huisarts bezoeken en minstens 10% het influenzavirus heeft. Die data worden bijgehouden door het Nivel en het RIVM. Vorige week meldde het RIVM aan NU.nl al een duidelijke stijging van het aantal keel- en neusmonsters met het influenzavirus te zien. “Afgelopen week steeg dit aantal snel verder en werd in ruim de helft van de monsters een influenzavirus gevonden”, zegt het instituut nu. De stijging van het aantal griepgevallen is volgens Nivel en het RIVM waarschijnlijk gerelateerd aan het opheffen van de coronamaatregelen in Nederland. “Daardoor hebben mensen weer meer contact met anderen en kan ook de kans op luchtweginfecties zoals griep toenemen.” Volgens het RIVM en Nivel was het aan de hand van cijfers afkomstig van huisartsen lastig te bepalen of er sprake was van een griepepidemie. “De klachten van griep lijken namelijk erg op die van het coronavirus en veel mensen met griepachtige klachten zullen naar een GGD-teststraat gaan of doen een zelftest. Er gaan daardoor minder mensen met luchtweginfecties naar de huisarts dan vorige jaren.” Daarom onderzoekt het RIVM sinds november monsters uit de coronateststraten van de GGD in Amsterdam en Utrecht op de aanwezigheid van griepvirussen. Aan de hand van die data was een stijging van het aantal griepgevallen te zien. Ook cijfers van laboratoria en ziekenhuizen gaven een toename aan. De laatste griepepidemie vond plaats in de winter van 2019/2020 en duurde slechts drie weken. Vlak daarna brak de coronapandemie uit. Vanwege de coronamaatregelen kwam er de afgelopen twee jaar nauwelijks griep voor in Nederland. Griep en COVID-19 zijn beide infecties van de luchtwegen, maar worden veroorzaakt door verschillende virussen. De virussen verspreiden zich via druppels die vrijkomen bij bijvoorbeeld hoesten en niezen. De basismaatregelen helpen niet alleen de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, maar ook die van het griepvirus. (bron: NU)

Eyeliners

Nederland voldeed in 2021 niet meer aan Urgenda-vonnis voor reductie uitstoot

Italië komt met miljardensteunpakket na stijgende energieprijzen

Compensatie accijns en energieheffing gaat vooral naar rijksten

Kabinet verwacht 20.000 vluchtelingen uit Oekraïne op te kunnen vangen

“We worden een stukje armer”

Kabinet komt met uitstootplafond voor kolencentrales

Triomf der lokalen!

Busje huren en rijden naar de Oekraïense grens: vluchtelingen inladen en uitladen in Amsterdam en dan weer de volgende vluchtelingen ophalen: afstand 2×2000 km

Frontberichten

De Nederlandsche Bank voorspelt in een somber scenario voor 2022 met prijsstijgingen van gemiddeld 9,5%. Inflatie met dubbele cijfers, wat in onze contreien voorkwamen in het midden jaren zeventig, begin jaren tachtig, zou zo akelig dichtbij komen. Voor alle duidelijkheid: het gaat niet om het basisscenario van De Nederlandsche Bank. DNB gaat in haar gepubliceerde raming uit van 6,7% inflatie in Nederland dit jaar, dus nog ruim onder psychologische kaap van 10%. Maar in een alternatief scenario, waarbij de prijzen voor gas, olie en andere grondstoffen hoog blijven en ook de voedselprijzen stijgen, komt dubbelcijferige inflatie wél in zicht. “In dit scenario met tegenvallers, gaan wij ervan uit dat de inflatie dit jaar uitkomt op 9,5% en volgend jaar op 3,4%”. “Dit is niet het scenario dat we nu verwachten. Maar gezien de grote onzekerheden die er zijn, en de kans dat de oorlog verder escaleert of lang aanhoudt, is het wel een scenario waar we rekening mee moeten houden.” De Belgische inflatie piekte in februari op 8% (HICP 9,5%). De grote vraag is in welke mate de prijsstijgingen de komende maanden gaan afvlakken. De meeste prognoses voor de Belgische inflatie over heel 2022 komen uit tussen 5% en 7%: KBC ziet 6,6% inflatie, ING ruim 5%. “Elke burger moet zich nu al voorbereiden op een inflatie in de orde van een grootte van 7% in 2022, maar deze energie-inflatie zal veel hoger zijn voor brandstof, gas en elektriciteit. Sommige mensen zullen een inflatie van ongeveer 15% voelen”, voorspelt econoom Bruno Colmant (Degroof Petercam). “Natuurlijk is er een indexering van lonen en uitkeringen, maar die geldt niet voor zelfstandigen, die een stijging van hun uitgaven en misschien een daling van hun inkomen zullen moeten opvangen”, zegt Colmant, die ook waarschuwt voor tekorten aan voedsel. De voorzitter van De Nederlandsche Bank, roept op om collectief na te denken over maatregelen die de gevolgen van de inflatie kunnen verzachten. “Er is nog steeds winst te behalen door energiebesparing. Veel bedrijven worden nog op 22 graden verwarmd. Ook thuis kan de verwarming wel een halve of hele graad lager”, zegt hij aan de NOS. Wat gaat de Europese Centrale Bank doen tegen de oplopende inflatie? Knot is een van de ‘haviken’ (voorstanders van streng inflatiebestrijdend monetair beleid) binnen de ECB. Hij noemde het “realistisch” dat de ECB de rente later dit jaar omhoog krikt. Daarmee gaat hij tegen het scenario waarbij Frankfurt een renteverhoging zou uitstellen tot begin volgend jaar, om de economische groei niet te veel af te koelen. Meer nog: Knot sloot niet uit dat de ECB zelfs twee keer in 2022 de rente gaat verhogen om de inflatie, die volgens hem “minder tijdelijk is dan we eerder dachten”, in te dammen. (bron: BusinessAM Klaas Knot noemt een prognose voor inflatie in 2023 van 3,4%, maar dat is misleidend, vanwege het rekenmodel dat daarvoor wordt gebruikt, n.l. de toetsing van de inflatie dan aan die van een jaar eerder. Dat kan ook betekenen dat de prijsstijgingen dan hoger zijn dan die van nu.

Overwegingen

Ik zal het eerlijk bekennen: een jaar geleden was ik enthousiast over de frisse aanpak waarop Sigrid Kaan zich profileerde tijdens de verkiezingscampagne. Het electoraat beloonde haar daarvoor met een grote verkiezingsoverwinning. De verwachtingen waren hooggespannen en werden bevestigd in haar H.J. Schoo-lezing op 6 september j.l. Toch was haar achterban ‘not amused’ over haar optreden tijdens de 9 maanden durende formatie van het kabinet Rutte IV. 1/5 deel van de zetels is D66 in de peilingen weer verloren. Op 13 maart 2022 was zij een van de gasten bij Jeroen Pauw in de talkshow ‘over de macht en het vertrouwen’. Daar zat niet de krachtige persoonlijkheid van een jaar geleden, maar een zielig ‘pietje’. Zij betreurde de wijze waarop zij, in de veel te lange formatie. had gehandeld. Achteraf bezien dan. Zij was zo door de bedreiging van de man met de fakkel getroffen dat haar kinderen hun moeder thuis steun geven. Een gezellig middagje shoppen zit er niet meer in: constant voor en achter en opzij kijken of je niet gevolgd wordt, ondanks de beveiliging die ze wel zal hebben. Het heeft een grote aanslag gedaan op haar veiligheidsgevoel. Politici moeten de macht van sociale media niet onderschatten. Het is een manier voor het volk om zich uit te spreken over de sociaal/maatschappelijke gevolgen van het door de regering gevoerde (neoliberale) beleid. En dat het daar zeker niet aan toe gaat op de beschaafde wijze die partijen in de Tweede Kamer hebben afgesproken. Een deal waaraan de PVV en FvD zich niet altijd aan houden. Belangrijk voor de democratie is dat de stem van het hele volk in het Parlement doorklinkt. Het grote probleem is dat dit en ook voorgaande kabinetten de klachten over het functioneren van de samenleving niet worden gehonoreerd en dat het verzet van burgers, boeren en studenten niet wordt gehonoreerd. Dan lopen er tegenwoordig mensen in de samenleving, die vroeger meer of minder intensief werden begeleid en die nu een gevaar kunnen opleveren, ook voor politici. Of het nu gaat om Pim Fortuin, Hugo de Jonge, Geert Wilders, Abutaleb, Kaag of burgemeesters, wethouders en gemeenteraadsleden. In de kabinetten Rutte I, II en III, zijn de belangen van burgers lang niet altijd rechtmatig behartigd. Dat ontgaat burgers niet en daar ontstaat verzet tegen. Nu kunnen we discussiëren of die burgerlijke ongehoorzaamheid tolerabel is of niet, maar de realiteit is dat het bestaat en gevoed wordt de besluitvorming van het kabinet Rutte IV. Minister van Financiën Kaag deed bij Pauw een merkwaardige uitspraak “als politica tracht ik de programmapunten van D66 te verwerkelijken’. Ja dat kan ik met haar delen als het gaat om de politiek leider en de fracties in het Parlement, maar niet voor bewindspersonen. Die hebben de opdracht het land te besturen en te waken over de belangen van het volk. Kaag heeft volgens mij een onoverdacht besluit genomen de post als minister van Financiën te accepteren. Toen ze Financiën overnam van Hoekstra zaten er lijken in de kast. Dat was geen geheim en zeker niet bij D66 die meerdere staatssecretarissen daar had zien sneuvelen. Op de Toeslagenaffaire, waar nog altijd geen oplossing voor in zicht is, de Zwarte Lijst en de box3-uirspraak van de Hoge Raad. Heel complex, maar ga eerst eens grote schoonmaak houden bij de Belastingdienst en zet een compleet nieuw softwarepakket op het verlanglijstje en weiger ingewikkelde constructies uit te voeren. Hoe eenvoudiger hoe beter. Het ergste wat Kaag onlangs presteerde was de uitspraak dat de gevolgen van de inflatie voor de consumenten nauwlettend worden gevolgd, maar dat pas na de Voorjaarsnota zal worden besloten welke maatregelen zullen worden genomen voor de allerarmsten, geen volledige compensatie, in de loop van het jaar. De ouderen komen pas volgend jaar aan de beurt. Dit is a-sociaal beleid en het volk snapt dat niet, met alle gevolgen van dien. Het interesseert hen niet maar zij hebben recht op de eerste levensbehoeften (eten, drinken, woning, gas, water, licht, zorg) en daar dient dit kabinet nu voor te zorgen. Dat is geen gunst, dat is een plicht voor dit kabinet en als Kaag het geld daar niet voor vind, stapt ze op.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 18 mrt 2022, week 11: AEX 716,36; Bel 20 4.147,45; CAC40 6.620,24; DAX 14.413,09; FTSE 100 7.404,73; SMI 12.184,99; RTS (Rusland) 936,94; SXXP (Stoxx Europe) 454,60; DJIA 34.754,93; NY-Nasdaq 100 14.420,08; Nikkei 26.827,43; Hang Seng 21.488,88; All Ords 7.571,20; SSEC 3.251,07; €/$1.1057; BTC/USD (Bitcoin) $41.446,00; troy ounce goud $1.921,90, dat is €55.840,09 per kilo; 3 maands Euribor -0,487%; 1 weeks -0,566%; 1 mnds -0,557%; 10 jaar Duitse Staat -0,16; 10 jaar Japan 0,2031%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,356%; 10 jaar Belgische Staat 0,58%; 10 jarig Nederlandse Staat 0,604%; 10 jaar Franse Staat 0,613%; 10 jaar Spanje 1,314%; 10 jaar VK 1,471%; Italië 1,881%; 10 jaar VS 2,1469%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,253.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden sterk stijgend. De kapitaalmarktrentes stegen. De euro veranderde nauwelijks t/o de dollar. Goud maakte een smak neerwaarts. De bitcoin steeg.. Het aantal corona-besmettingen daalt. Op sterke stijgingen op de aandelenmarkten is toe te schrijven aan positieve geluiden van de onderhandelaars. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen stegen de tarieven: Duitsland 0,372%; Zwitserland 0,467%; Nederland 0,72%; Japan 0,8893%; Frankrijk 1,185%; VK 1,63%; Spanje 1,906%; Italië 2,35%; Canada 2,391% en de VS 2,4244%. 5-jarig Nederland -0,076%; 5-jarig België -0,076%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 19-03-2022/624 Laagste opkomst gemeenteraadsverkiezingen

UPDATE 12-03-2022/623 Europa onderweg naar een recessie

Vlak voor het publiceren van dit blog, zondagmiddag 13 maart 2022, kwam een positief bericht over de Russisch/Oekraïense onderhandelingen. Uit de onderhandelingsdelegaties van Oekraïne en Rusland komen positieve geluiden. De Oekraïense onderhandelaar Podoljak houdt het voor mogelijk dat binnen enkele dagen positief resultaat wordt geboekt. “We doen geen concessies en Rusland begrijpt dit nu. Rusland begint constructief te onderhandelen.” De Rus Sloetsky ziet “aanzienlijke vooruitgang in de gesprekken”, zegt het Russische staatspersbureau RIA. Binnen enkele dagen zouden “documenten kunnen worden getekend”. De delegaties spraken elkaar maandag voor het laatst fysiek in Antalya, zonder enig resultaat. 12 maart was er video-overleg, zegt het Kremlin. (bron: NOS) Laten we nog niet juichen want een oplossing tussen de kemphanen hoeft niet te betekenen dat de Westerse landen ook bereid zijn de sancties in te trekken en dan gaat de ‘oorlog’ verder tussen het Westen en Rusland.

Alle halleluja-verhalen over onze geweldige economie ten spijt alle signalen staan over enkele maanden op rood. De economie gaat krimpen, onze euro devalueert en de inflatie trekt verder aan. En wie en wat is de boosdoener van die ontwikkelingen? Het handelen van Poetin wijs ik af, maar het handelen van de nieuwe Duitse regering om de afspraken die Merkel heeft gemaakt met Poetin over Nord Stream 2 ook. Merkel zocht de vrede, de menselijkheid, Stolz zoekt de confrontatie om zich daarmee te profileren. Het hoe en waarom kan ik niet duiden, maar het doet mij denken aan het bewind van de ariërs 90 jaar geleden. Wat mij ook stoort is dat de Duitsers een toezegging deden voor militair materiaal aan Oekraïne, maar moest daarop terugkomen omdat het ging om afgekeurd militair materieel die nog ergens lag opgeslagen. Vanaf het eerste moment heb ik een standpunt ingenomen dat er gestreefd moest worden naar een deal tussen Rusland en Oekraïne, in ieder geval geen oorlog. Oorlogen zijn financieel interessant voor bedrijven die oorlogsmateriaal maken, waarvoor jonge mensen worden ingezet en sneuvelen of gewond worden voor het leven. Ook de bedrijven die de puinhopen later opruimen en nieuwbouw plegen verdienen daar goed geld aan. Burgers zijn de slachtoffers, worden verjaagd van huis en haard en betalen uiteindelijk de rekening. In mijn vorige blog heb ik aandacht besteed hoe de Eerste Wereldoorlog begon en wat na 4 jaar de gevolgen waren en uiteindelijk eindigde met de Tweede Wereldoorlog.

Lezers van dit blog kennen de theorie van de Russische econoom Kondrieff over een lange economische golf van ca 60 jaar, die sinds 1760 de wereld een grote technologische ontwikkeling heeft opgeleverd met op enige afstand sociaal/maatschappelijke voortuitgang. Maar de stapsgewijze ontwikkelingen (van de eerste pomp naar raketten naar het heelal) is steeds gegaan met het opruimen van overtollige ballast ontstaan in een lange golf. Die transfer periode is steeds weer de moeilijkste periode omdat er steeds weer groot verzet is tegen het vrijwillig vernietigen van waarden, vermogens en bezittingen. Toch ligt de kracht van deze beweging in de bouw van een nieuwe samenleving voor volgende generaties. Maar die moet wel beginnen met een schone lei en daar ligt momenteel het probleem. In het fossiele energie-tijdperk zijn grote technologische stappen gezet en daarvoor is veel teveel geld in de geldmarkten gepompt. Doelstelling was de economie door te laten groeien. Het vele gratis geld werd daarvoor ingezet maar de keerzijde van de medaille was dat het ons geld waardeloos maakt. Die prijs betalen de spaarders en de pensioenfondsen, maar indirect ook de huiseigenaren wiens huizen extreem in waarde zijn gestegen en waardoor zij met hogere lasten worden geconfronteerd door de koppeling van de WOZ-waarde. Denk dan aan de IB, OZB, ecoheffingen, waterlasten.

Wij verkeren al enige maanden in een periode van stijgende prijzen, voornamelijk als gevolg van de wereldwijde corona-pandemie en voor een deel ook vanwege de klimaatproblematiek en als gevolg daarvan misoogsten. Maar daar komt nu een nieuwe vorm van inflatie bij, namelijk de gevolgen van de tegen Rusland ingestelde financieel/economische sancties. Alhoewel de regeringsleiders van de 27 EU-landen op 25 februari j.l. in unanimiteit besloten de door Biden voorgestelde sancties in te stellen/uit te werken was al bekend dat bepaalde sancties ook gevolgen zouden krijgen voor de EU-landen. Welke en in welke mate was niet bekend, maar uit solidariteit zouden wij die accepteren met als reden ‘de schending van de mensenrechten’. De eerste contouren vormen zich nu: De waarde van de euro vs de dollar is in de laatste 4 weken gedaald van 1,1351 naar 1,0994. Dat betekent dat alle goederen en diensten die wij importeren in dollar-prijzen, zoals energie, tech-producten, zoals computers en smartphones, en grondstoffen, duurder gaan worden. Als gevolg van de militaire confrontaties moet er rekening mee gehouden worden dat de schwung in de economie weg gaat ebben en de Europese economie richting een recessie gaat bewegen. En dan nog de rechtstreekse gevolgen van de im- en export van goederen van Europese landen. Waar moeten we dan aan denken? In onderstaand bericht wordt de positie van graan belicht. Rusland en Oekraïne voorzien in 29% van de wereldproductie. De prijs steeg deze week al van $300 naar $400 en verwacht wordt dat deze gaat stijgen naar $800. Wat er gaat gebeuren als deze week in Oekraïne niet kan worden gezaaid en er dus ook niet kan worden geoogst, zal de tijd leren, maar dat het brood wordt duurder. Maar ook productievlees, kip en ei gaan in prijs stijgen. En dan de zonnebloemolie, die gebruikt wordt voor frituurvet en margarine en in koek, gebak en chips. Als daarvoor alternatieven moeten worden gezocht, betekent dat dat de receptuur van honderden producten moet worden aangepast en de etiketten moeten veranderen. Daarbij komt dat palmolie, raapzaadolie en sojaolie duurder zijn dan de zonnebloemolie uit de Oekraïne. Lijnzaad uit Kazachstan wordt aangevoerd via Rusland en de vraag is of die binnen de sancties valt. Kortom behalve het wegvallen van gronfstoffen voor voeding is er ook nog een groot logistiek probleem. 10% van de containers in de Rotterdamse haven staan daar vast en kunnen nog niet doorgeleverd worden. En wat er verder nog op ons afkomt. Daarnaast de enorme stijgingen van de gas en stroomprijzen, de oliprijs steeg dit jaar al van $78,9 per var naar $120,8 en het aardgas van $72,6 per mWh naar $345. Dat heeft grote gevolgen voor het bedrijfsleven, want de prijzen van het energieverbruik in de productie rijzen de pan uit. Dat betekent of forse prijsstijgingen dan wel het stilleggen van de productie. Daarbij komt dat Poetin dreigt de aardgaslevering aan Europa te gaan beperken. Kortom, er staan ons grote onzekerheden te wachten, niet vanwege corona maar vanwege politieke besluitvorming. En hoe de overheid hierop gaat reageren richting het bedrijfsleven en de huishoudens is onbekend.

Algemeen

Kaag vreest lange economische klap: “Er dreigt een grote instabiliteit”.  Dat verwondert mij ook niet omdat zij niet begrijpt wat de gewone mens nu doormaakt. Met haar salaris zou niemand wakker liggen van de benzine en/of gasprijs, maar zij wil koste wat kost geld binnenhalen voor haar D66-plannen. In 2008 stond een vat olie op €111 met een benzineprijs van €1,45 per liter, nu staat een vat olie op €106 met een benzineprijs van €2,40 per liter. Kan ze dit aan alle mensen die van hun auto afhankelijk zijn voor hun werk uitleggen? Ik denk het niet. Daarom zal er op 16 maart met de verkiezingen wel met haar en D66 afgerekend worden, schrijft Frank Reijnders in de Telegraaf.

Brood zal tot ver in 2023 fors meer gaan kosten door de oorlog in Oekraïne en de sancties tegen Rusland. Volgens de bakkersbranche wordt brood wel twee keer zo duur. Ook koek, crackers en pizza ontspringen de dans niet. Met Rusland is Oekraïne goed voor 29% van de wereldproductie van tarwe. Maar graan komt vanwege de strijd Oekraïne niet meer uit en blijft vanwege de westerse sanctiesliggen in Rusland. Graan uit Oekraïne gaat vooral naar Zuid-Europa, Afrika en het Midden-Oosten,” zegt Sebastiaan Schreijen, analist consument en voedsel bij Rabobank. “Wíj halen het vooral uit Frankrijk, Duitsland en een beetje uit Nederland. Maar alle landen die nu misgrijpen, zullen het ook daarvandaan gaan halen. Dus komen er tekorten en stijgt de prijs.” Als de oorlog in Oekraïne en de sancties tegen Rusland en Belarus langer dan zes maanden duren en de Zwarte Zeehavens dichtblijven, kan de graanprijs volgens Schreijen weleens naar $550 per ton stijgen. Een jaar geleden werden we al onrustig toen de tarweprijs boven de 180 per ton uitkwam,” zegt directeur Wim Kannegieter van de Nederlandse Vereniging voor de Bakkerij (NVB). “Nu voorspellen analisten ten minste een verdubbeling.” En dat is alleen nog tarwe. Ook andere voedselgrondstofprijzen rijzen de pan uit, nog afgezien van de prijs van gas, waarmee bakkersovens worden gestookt. “Gemiddeld kost een kilo brood 2,71. Dat kan weleens een bedrag ruim boven de €5 worden. En brood is een eerste levensbehoefte.” De NVB vertegenwoordigt grote industriële bakkerijen, die 85% van de Nederlandse broodmarkt bepalen en veelal leveren aan supermarkten, bakkersketens en de horeca. “Daar liggen de inkoopprijzen grotendeels vast, op enkele dubbeltjes per kilo brood. Dit soort kostenstijgingen kunnen we echt niet dragen.” Of supers bereid zijn meer te betalen, hangt af van hun relatie met de bakker. Maar als ze de duimschroeven aandraaien, kan dat als een boemerang terugkomen, waarschuwt Kannegieter. “Onze leden produceren vaak exclusief voor één keten. Als onder bakkerijen slachtoffers vallen, heeft dat direct gevolgen; die supermarkten hebben dan geen brood meer.” Bakkerijen houden hun hart vast. “Sinds het uitbreken van de oorlog is onze tarweprijs 30% gestegen,” zegt een grote horecabakker in Amsterdam. Die betrekt ‘een heel groot deel’ van het graan van leveranciers die dat weer uit Oekraïne halen. Zij berekenen prijsstijgingen direct aan ons door. Daar word je van de ene dag op de andere mee geconfronteerd. Het aanbod is er nog wel, gelukkig. Zolang je er maar voor betaalt.” En bleef het maar bij graan. “Maar alles is in één klap duurder geworden.” Hij ziet geen ander alternatief dan een forse prijsverhoging. “Er valt niks aan te passen aan de ingrediënten of aan de productie. En we kunnen niet even zeggen dat we ermee stoppen. De horeca is van ons afhankelijk.” Het blijft niet bij brood alleen. Topman Philippe Vorst van New York Pizza kijkt elke dag verbijsterd naar de tarweprijs op de toonaangevende Parijse beurs voor landbouwproducten. Een tarwecontract voor maart, dat de 22ste afloopt, kostte 396,25 per ton, maar stond al eventjes op 426. De pizzagigant koopt zijn ingrediënten bij leveranciers die direct naar zulke beursprijzen kijken. “Vorig najaar steeg de tarweprijs al boven de 300, vanwege de grondstoffencrisis,” zegt Vorst. “Dat was al uitzonderlijk. Wat er nu gebeurt, kan ik niet geloven. Bloem staat al boven de 400.” Ook New York Pizza ziet geen andere uitweg dan de prijzen te verhogen. “Prijsstijgingen van 30% tot 40% kunnen we echt niet zelf absorberen. Pizza wordt duurder.” Niet alleen bij zijn ruim 200 franchisezaken, de bakkerij in Amstelveen produceert ook deegbollen voor pizzabakkers in 20 Europese landen. Voorlopig redden we ons nog, maar onze leveranciers kunnen al niet meer leveren tegen de afgesproken prijzen. Een van onze pastapartners heeft nog maar 4 maanden voorraad.” Als het aan de speculanten op de Parijse agrobeurs ligt, zijn de gevolgen van de Oekraïnecrisis voor de prijs van ons eten op zijn vroegst rond september 2023 weggeëbd. “De komende 6 weken moet in Oekraïne gezaaid worden voor de nieuwe oogst,” zegt bakkerijvoorman Kannegieter. “Maar daar hebben ze nu wel wat anders aan hun hoofd.” Zelfs als die oorlog over 6 weken klaar is, zit er geen graan meer in de bodem. Dat betekent dat straks 28% van de wereldproductie van tarwe er simpelweg niet komt.” De termijncontracten voor september en maart 2023 liggen inmiddels ook al boven de 300, een prijs die verder zal stijgen. We blijven ons brood wel eten,” verwacht hij. “Brood is basisvoeding. Maar consumenten zullen zeker vaker rechttoe-rechtaanbrood kopen in plaats van luxebrood.” Door de Oekraïneoorlog lopen ook de prijzen van andere grondstoffen voor onze voeding hard op. Zo zijn Rusland en Oekraïne verantwoordelijk voor 75% van de export van zonnebloemolie, cruciaal voor iedereen die bakt. Ook vlees en kip worden duurder. “60% van de voermaïs voor Nederlandse varkens en kippen komt uit Oekraïne,” zegt voedselanalist Schreijen. “Voederprijzen maken bij boeren tot 80% van de kosten uit. Reken maar uit wat dat voor eindprijs kan betekenen.” Hier de oogst opvoeren, zal niet snel lukken. Dit weekend legde Rusland – met Belarus een van de grootste producenten – de export van kunstmest stil, als die al niet door sancties werd getroffen. “De vraag is nu of boeren meer dierlijke mest gaan gebruiken, met alle gevolgen voor het milieu.” Toch hebben sancties ook een wrang voordeel. “Door het wegvallen van de export naar Rusland houden wij meer varkensvlees over.” Ook dreigt een overschot aan eieren, peren, bananen en zelfs chrysanten, waardoor die prijzen flink kunnen dalen. “Maar dat zijn tijdelijke gevolgen. Dat zal prijsstijgingen elders niet compenseren.” (bron: Parool)

Oekraïne conflict

Door de oorlog in Oekraïne wil Brussel voor het eind van het jaar vrijwel volledig onafhankelijk van Russisch gas worden. Haalbaar én geopolitiek noodzakelijk, volgens EU-commissaris Timmermans, maar energie-experts waarschuwen. ‘Het gaat ons meer pijn doen dan Rusland.’ Bruinkolenmijn Hambach van energiebedrijf RWE ten westen van Keulen moest in 2018 uitbreidingsplannen staken als gevolg van acties en juridische procedures door klimaatactivisten. Voor het einde van het jaar kan Europa de gasimport vanuit Rusland met twee derde terug hebben geschroefd – en ruim voor het einde van het decennium kunnen we volledig onafhankelijk zijn van Russisch gas, wil de Europese Commissie. Dat staat in het gepresenteerde RePowerEU, het Brusselse masterplan om onder de afhankelijkheid van Rusland uit te komen – en te vergroenen tegelijk. Want centraal in het Brusselse masterplan staan twee pijlers: het diversificeren van de gasimport en extra investeren in duurzame energie. Momenteel is Europa voor 40% van het gas afhankelijk van Rusland. Voor het einde van dat jaar moet dat door de plannen van Timmermans met twee derde zijn gereduceerd. Wat erop neerkomt dat Europa volgend jaar 100 miljard kubieke meter minder gas uit Rusland zal importeren. Bij de huidige (ongeëvenaarde) gasprijs is dat 260 miljard. Om dat voor elkaar te krijgen wil Brussel op korte termijn meer vloeibaar gas (lng) importeren. Gesprekken daarover met Egypte, Qatar en de VS zijn gaande. De rest van de gasvraag moet worden aangevuld met biomethaan en het importeren van hernieuwbare waterstof. ‘Omdat niet alle veranderingen over een nacht ijs zullen gaan’ komt volgens Timmermans een plan om de gasreserves komende winter voor 90% te vullen. Dat moet herhaling van tekorten zoals deze winter voorkomen. Vicevoorzitter van de Europese Commissie Frans Timmermans: ‘Het wordt moeilijk, verdomd moeilijk, maar het is mogelijk. Het wordt moeilijk, verdomd moeilijk, maar het is mogelijk, als we bereid zijn verder en sneller te gaan dan ooit te voren,” aldus de EU-commissaris. Om burgers zo veel mogelijk te sparen komt er een financieel noodplan. Voor de acute korte termijn houdt Timmermans de deur open om steenkoolcentrales te laten draaien, als noodoplossing. De Oekraïnecrisis mag dus niet ten koste van de groene ambities van Brussel gaan, maar moet de Green Deal als het aan Timmermans ligt juist versnellen. “Het antwoord voor onze zorgen voor onze energie ligt in duurzame energie en diversificatie van het aanbod. Schoon, goedkoop, betrouwbaar en van ons.” Geopolitiek onafhankelijk dus en vergroenen tegelijk: het klinkt bijna als te mooi om waar te zijn en volgens energie-experts is dat het ook. In elk geval op de korte termijn. Analisten waarschuwen dat Europa noodmaatregelen zal moeten nemen, zoals het sluiten van gasintensieve industrieën, om de volledige stopzetting van de Russische gasimport het hoofd te bieden. “Het gaat onszelf op de korte termijn meer pijn doen dan de Russen,” aldus energiespecialist Jilles van den Beukel van het Haags Centrum voor Strategische Studies (HCSS). “De EU heeft hele grote woorden, maar het probleem is: ze heeft geen sterke positie op dit moment in energie. Dan denk ik zelf: werk eerst aan het verbeteren van je uitgangspositie, voordat je met zulke grote woorden komt.” Want de plannen om Russisch gas – dat via pijpleidingen naar Europa vloeit – voor een groot deel te vervangen door lng, gaan gepaard met een hoge prijs, volgens Van den Beukel. “Er is een beperkte wereldwijde lng-capaciteit en veel ervan is vastgelegd door landen die dat ook nodig hebben, met name in Azië. De EU moet dan niet praten met Qatar maar met afnemers, zoals China. Die kunnen de absolute hoofdprijs voor het gas vragen.” De Verenigde Staten besloten deze week volledig met de import van Russische fossiele brandstoffen te stoppen. Vooralsnog willen de EU en het Verenigd Koninkrijk niet zover gaan, hoe hard zo’n ingreep de Russische economie ook zou kunnen raken. De gas- en olieprijzen staan nu al op ongekende hoogte. Onze nummer één gasexporteur blokkeren zou de Europese consument te hard raken. Het kan zijn dat Europa zelf die keus niet meer kan maken. De Russische vicepremier Alexander Novak zei dat Rusland inmiddels na alle sancties volledig in zijn recht zou staan om de hoofdpijpleiding naar Europa, Nord Stream 1, af te sluiten. (bron: Parool) Het is een ambitieus plan van Timmermans, dat zeker, maar zijn het geen illusies waar misschien wel 10 jaar voor nodig. En de steencentrales en bruinkoolmijnen openhouden staat dwars op de klimaatdoelstellingen. De doelstelling van EU: dat de Oekraïnecrisis mag niet ten koste van de groene ambities van Brussel gaan, maar dat wordt met voeten geschonden. En of al die honderden miljarden die voor het plan nodig zijn, rendabel kunnen worden worden geïnvesteerd, is ook maar de vraag. Ik zeg tegen de politieke leiders die hierover moeten beslissen ‘bezint voor ge begint’.

Kabinet Rutte IV

Minister van Financiën vreest een lange economische klap: ‘er dreigt grote instabiliteit’. Het kabinet wil de laagste inkomens nog dit jaar te hulp schieten om hun koopkracht te verbeteren, zegt minister Van Gennip van Sociale Zaken in reactie op de nieuwste cijfers van het CPB. Daaruit blijkt dat de lage inkomens er fors op achteruitgaan, onder meer door de stijgende energieprijzen als gevolg van de oorlog in Oekraïne. In de Tweede Kamer vroegen veel partijen het kabinet om in te grijpen. Hoe de steun voor de laagste inkomens er precies uit komt te zien, wordt later bekend. Andere groepen zoals ouderen komen pas volgend jaar aan de beurt voor een tegemoetkoming. (bron: NOS) 2 kanttekeningen: hoe kan een minister van Sociale Zaken dat het kabinet dit jaar de allerarmsten nog te hulp zal schieten en de ouderen pas volgend jaar. Je regeert met oogkleppen op of met een plaat voor het gezicht. Weg met die minister: onbekwaam!

Financieel/economische berichten

De oorlog in Oekraïne laat zich ook voelen in onze economie en de portemonnee van de burger, stelt minister Kaag (Financiën), zij vreest dat die klap over een langere periode kan nadreunen. „We maken ons met ons allen enorme zorgen over de hoge inflatie”, zegt Kaag. „De energieprijzen zijn gigantisch, dat raakt heel veel mensen. Er dreigt grote instabiliteit, macro-economisch.” En dat laat zich ook voelen in de portemonnee van burgers, doordat de prijzen van energie, brandstof en voedsel de pan uit zullen rijzen. Een probleem dat zich nog langere tijd zal laten voelen, verwacht Kaag: „We kunnen tegen niemand zeggen dat wij hier prijsvrij mee wegkomen. We betalen hier een prijs voor en ik denk dat dit aanhoudend zal zijn.” De druk op het kabinet om snel met koopkrachtreparatie te komen is groot, maar Kaag benadrukt dat er nog wel even tijd nodig is om tot oplossingen te komen. „Het makkelijke antwoord is er niet”, zegt Kaag die ook het mantra van het kabinet herhaalt dat niet iedereen voor alles gecompenseerd kan worden. De focus ligt vooral op de lagere inkomens: „We zijn er hartstikke hard mee bezig om te kijken óf en op welke manier we het zo draaglijk mogelijk kunnen maken.” Dat gaat nog wel een paar weken duren, zegt Kaag: „In crisistijd en oorlogstijd moeten we ook rustig blijven, koers behouden, kijken wat we kunnen doen. Dat doen we deze weken.” De gasafhankelijheid van Rusland terugschroeven door weer meer te halen uit de Groningse gasvelden ’zou de allerlaatste optie zijn’, zegt Kaag. Ook al geeft een meerderheid van de Groningers zelf aan dat er meer gas gewonnen zou mogen worden als Nederland stopt met de import van Russisch gas. Kaag waardeert dat: „Ik vind het heel nobel van de mensen in Groningen.” Kaag reageerde ook op de uitspraken van de Russische president Poetin die de economische sancties die aan Rusland opgelegd worden ’oorlogsmisdaden’ noemt. Dat is volgens Kaag ’de omgekeerde wereld’: „De schending van de soevereiniteit van Oekraïne, de invasie en nu de oorlogshandelingen door Rusland staan buiten kijf. Dáár is de oorlogsdaad begonnen.” De uitspraken van de Russische president bestempelt ze als ’oorlogspropaganda’. De minister van Financiën maakt zich er ’grote zorgen’ over dat Poetin ’steeds meer vanuit isolement handelt’: „Dat zie je vaker bij autocraten in hun laatste jaren, dat ze steeds excentrieker worden. Daar ligt een groot gevaar.” (bron: Telegraaf) Wat mij enorm stoort in de uitspraken van Kaag is de afstandelijkheid tot de sociale problemen, die zich al enige maanden voordoen. Wij volgen de ontwikkelingen maarwij hebben tijd nodig om na te denken over compensaties voor de burgers. Over de sancties voor de Russen was binnen enkele etmalen overeenstemming, zonder de gevolgen daarvan serieus werden onderzocht. Ik vraag mij trouwens af of er wel een meerderheid van de Groningers is die blanco instemt met de gaskranen weer opendraaien. Draalt de gasprijs voor de burgers daarmee of rinkelt de kassa bij de de NAM? Het is niet relevant hoe groot de schade is die de sancties aan Rusland toebrengen. Veel belangrijker is de schade die wij onszelf toebrengen. Hoe groot is die voor ons land, als de inflatie verder gaat stijgen, de waarde van de euro daalt en de economische groei omslaat in een krimp?

Christine Lagarde, de voorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB), is ervan overtuigd dat er binnenkort een digitale versie van de euro zal bestaan. Ze antwoordde deze week op een vraag van journalisten dat ze er zeker van is dat de ECB doorgaat met het proces zodra het onderzoek is afgerond in 2023. De ECB praat al langer over de mogelijkheden voor een digitale munt. Die moet een stabiel alternatief vormen voor andere cryptomunten, zoals de bitcoin. Bovendien zou een digitale euro op termijn als alternatief voor contant geld kunnen dienen. De ECB heeft echter altijd benadrukt dat de munt geen vervanger van cashgeld wordt. In juli vorig jaar is de bank gestart met een onderzoek naar de haalbaarheid van een eigen digitale munt, nu cryptomunten steeds populairder worden. Dat onderzoek duurt twee jaar, waarna beslist zal worden of het ook zin heeft om zo’n munt uit te brengen. Lagarde blikte daar dus al op vooruit en liet weten dat de munt er sowieso zal komen. Dat wil niet zeggen dat we volgend jaar al met een digitale euro betalen. De ECB zei eerder dat het een jaar of vijf duurt om zo’n munt te ontwikkelen. De digitale euro zou door burgers in een digitale portemonnee worden bewaard. Hierdoor zouden burgers mogelijk een eigen rekening bij de ECB krijgen. Om concurrentie met de banksector te voorkomen, zouden Europeanen tot een bepaald bedrag in de digitale portemonnee mogen bewaren. Veel centrale banken en landen denken na over eigen cryptomunten. De Amerikaanse president Joe Biden gaf zijn ministeries deze week de opdracht een onderzoek te beginnen naar de voor- en nadelen van een digitale dollar. Negen landen voerden al een eigen cryptomunt in en inwoners van El Salvador mogen sinds september overal betalen met bitcoins. (bron: NU) Of ik de uitspraak van Lagarde serieus moet nemen betwijfel ik. Welke functie zou de digitale euro krijgen. Eerder heeft de ECB gezegd ‘voor het geval dat de betaalsystemen van de banken uitvallen’. Dus als er geen geld meer uit de pinautomaten komt e/o internet bankieren niet meer werkt. Dan rijst de vraag ‘op het moment dat het bankwezen bankroet is? In eerste instantie zou iedere inwoner van de 19 eurolanden, stel 400 miljoen, een eigen digitale euro-rekening kunnen openen bij de ECB met een max bedrag van €1000., die gebruikt kan worden voor het digitale betaalsysteem. Alleen maar het systeem om al die rekeningen te vrijwaren van witwassen alleen al, is een gigantische klus. Daarbij hoe reguleer je dat constant de prijs van de digitale euro dezelfde is dan die van de euro van de banken? De stelling dat de bitcoin in El Salvator wettig betaalmiddel is, is nietszeggend: tot dusverre wordt daar nauwelijks gebruik van gemaakt. En wat is de waarde van een digitale munt in feite?

De Europese Centrale Bank (ECB) wijzigt de belangrijkste rentetarieven niet, maar gaat het opkopen van obligaties sneller afbouwen. De centrale bank heeft haar groeiprognoses voor de Europese economie dit jaar naar 3,7% verlaagd en denkt dat de inflatie naar 5,2% stijgt in 2022, zo maakte ze donderdag bekend. De rentes van de ECB zijn op dit moment extreem laag om het economisch herstel na de coronacrisis te stimuleren. Banken in de eurozone kunnen gratis geld lenen bij de centrale bank en moeten juist betalen om bedragen bij de ECB te stallen. Die rentes blijven nog een hele tijd zo laag. De rentetarieven zullen later in stappen aangepast worden en pas als alle opkoopprogramma’s zijn afgerond. Met het opkopen van leningen laat de centrale bank geld in de economie stromen. Het was al bekend dat het vanwege de coronacrisis opgezette massale opkoopprogramma van in totaal 1.850 miljard euro eind maart zou eindigen. Nu meldt de ECB ook het opkopen van schulden in het kader van een ander stimuleringsprogramma sneller af te bouwen. Waar in de maanden april, mei en juni aanvankelijk maandelijks voor 40 miljard euro aan obligaties zou worden opgekocht, verlaagt de ECB dat in mei en juni tot 30 miljard en 20 miljard euro. Waarschijnlijk stopt de centrale bank in het derde kwartaal volledig met dit opkoopprogramma. De oorlog in Oekraïne, die eind vorige maand begonnen is, veroorzaakt volgens ECB-voorzitter Christine Lagarde meer onzekerheid. “Die zal ertoe leiden dat de inflatie, die in februari 5,8% bedroeg, nog verder zal stijgen in de komende maanden”, zegt Lagarde. “De inflatie zal nog een lange tijd erg hoog blijven, maar we denken wel dat ze uiteindelijk rond onze ambitie van 2% zal blijven.” Pas wanneer dat het geval is, wil de ECB nadenken over een renteverhoging. De centrale bank verwacht dat de inflatie in de EU 5,2% zal bedragen in 2022 en daarna zal uitkomen op 2,1% in 2023 en 1,9% in 2024. De verwachte economische groei is bijgesteld naar 3,7% dit jaar, 2,8% volgend jaar en 1,6% in 2024. Lagarde benadrukt daarbij opnieuw dat door onder meer de stijgende energieprijzen en de oorlog in Oekraïne niets zeker is. De prijzen van gas en elektriciteit stegen in februari met 37% in de Europese Unie. Die zullen de komende maand waarschijnlijk verder oplopen en “langer dan verwacht” hoog blijven. Ook de voedingsprijzen, die al fors stijgen, zullen verder omhooggaan door de oorlog in Oekraïne. (bron: NU) Elders in dit blog heb ik al uitgebreid gereageerd op deze beleidsmaatregelen. Conclusie: zijn de prognoses en aannames van de ECB wel betrouwbaar?

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Alle Nederlanders zullen de hogere energierekening in hun portemonnee gaan voelen, maar vooral mensen met lage inkomens krijgen “een dreun”, zegt het Centraal Planbureau (CPB). De koopkracht daalt in 2022 volgens het CPB in het slechtste scenario met 3,4%. In de basisraming gaat het om een daling van 2,7%. De inflatie wordt geschat op 5,2%. Het CPB maakt zich vooral zorgen over mensen met lage inkomens die in slecht geïsoleerde huizen wonen. De oorlog in Oekraïne brengt volgens het CPB extra onzekerheid met zich mee. Een belangrijk gevolg is nu de hogere energieprijs. (bron: NOS) Eerdere koopkrachtcijfers van het CBS in de laatste 6 maanden hebben ze nu moeten corrigeren. En over de nu gepubliceerde ramingen zet ik ook vraagtekens. Welke aannames zijn er gepleegd en uit welke bronnen. Blijft in het slechtste scenario de oorlog het hele jaar voortduren, of wordt er een wapenstilstand afgekondigd? Hoe groot wordt de schade die de sancties die wij Rusland hebben opgelegd voor onszelf en waarmee gaan de Russen komen? Stel, de Russen gaan de gaskranen naar Europa dichtdraaien en een deel van het Europese bedrijfsleven komt daardoor plat te liggen, wat dan?

De hoge energieprijzen stuwen de toch al flinke inflatie dit jaar verder op, verwacht het Centraal Planbureau (CPB). Het leven wordt 5,2% duurder dit jaar. Vooral de lagere inkomens zijn de dupe. Het kabinet laat in een reactie weten lage en middeninkomens nog dit jaar te hulp te willen schieten. Ter vergelijking: vorig jaar kwam de inflatie al uit op een historisch hoge 2,7% op jaarbasis . Dat was de grootste stijging sinds 2002, volgens het CBP. Stel dat de energieprijzen hoog blijven, dan komt de inflatie zelfs uit op 6%. Als de prijzen – geheel onverwachts – dalen, dan zien we dat ook terug in de inflatie. Die komt dan volgens het CPB uit op 3%. De onafhankelijke instelling die het kabinet op financieel economisch gebied adviseert benadrukt dat de situatie ‘heel onzeker is’. De gevolgen van de oorlog in Oekraïne op handel, financiële markten en investeringen en consumptie zijn nu nog beperkt, maar dat kan natuurlijk veranderen. De hoge energieprijzen zijn al wel een feit. En dat voelen mensen in hun portemonnee. De koopkracht daalt dit jaar in doorsnee met 2,7%. Dat betekent dat er net zoveel mensen zijn die minder dan 2,7% koopkrachtverlies lijden als dat er mensen zijn die door meer dan 2,7% geraakt worden. In het slechtste geval daalt de koopkracht dit jaar met 3,4%. Niet ieder huishouden wordt even hard geraakt. “Ik maak me wel echt zorgen over mensen met lagere inkomens, zeker als die in een slecht geïsoleerd huis wonen”, aldus directeur Pieter Hasekamp. Voor huishoudens met een laag inkomen is de hogere energierekening moeilijker te verteren dan voor gezinnen met meer financiële middelen. “Of het een tik of een dreun is, hangt af van het aandeel van de energiekosten in het besteedbaar inkomen”, legt Hasekamp uit. Een op de 20 huishoudens gaat er dit jaar ook in het meest neutrale scenario al 3,5% op achteruit. Vooral alleenverdieners krijgen het zwaar te verduren. Een kwart van hen gaat er 3,2% of meer op achteruit, verwacht het CPB. (bron: RTLZ) Het kabinet laat in een reactie weten lage en middeninkomens nog dit jaar te hulp te willen schieten en de ouderen, waarvan de pensioenen al 8 jaar niet voor inflatie zijn gecompenseerd, komen volgend jaar aan de beurt. Onbehoorlijk bestuur noem ik dat van Rutte en de betrokken bewindspersonen. Wel gaat de BTW op benzine en diesel per 1 april aanstaande omlaag van het hoge naar het lage BTW-tarief. In ieder geval een positief besluit voor al diegenen voor wie een auto noodzakelijk is om de kost te verdienen en die daarvoor door de opdrachtgever onvoldoende worden gecompenseerd. Naar de prijsstijgingen in de supermarkten wordt pas na de Voorjaarsnota gekeken. In ieder geval niet op korte termijn.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 06-03-22 64.107 en 1.325 opgenomen mensen in het ziekenhuis plus 161 op de IC; maandag 66.257, 1.429, 157; dinsdag 74.325, 1.460, 170; woensdag 74.558, 1.498, 160; donderdag 69.215, 1.503, 160; vrijdag 60.083, 1.528, 154 en 52.353, 1.622 en 152 op zaterdag. Dat zijn deze week 460.000 geregistreerde besmettingen, een kleine 66.000 per dag. Maar lang niet iedereen met een besmetting zal zich hebben laten testen en komt dus in de rapportage van het RIVM niet voor.

Het aantal positieve coronatests is in week 9 na een wekenlange daling weer fors hoger. Afgelopen week werden bij het RIVM 439.775 positieve tests gemeld, dat is 79% meer dan de week ervoor. In de carnavalsregio’s werd de hoogste stijging gemeten. In de leeftijdsgroep 18-24 jaar was de stijging 11%, bij de groep van 25-29 jaar was dat 99% Ook onder 60-plussers testten veel meer mensen positief. Het aantal nieuwe ziekenhuisopnames stabiliseerde in de afgelopen week. Op de IC’s werden 16% minder nieuwe coronapatiënten opgenomen. (bron: NOS)

Eyeliners

Kaag wil strengere handhaving van Europese begrotingsregels door onafhankelijk toezicht

Europa wil, kan en moet snel afkicken van Russisch gas, maar dat gaat pijn doen

Bakkerijen houden hart vast: brood wordt twee keer zo duur door oorlog

ECB staat met lege handen als de recessie eraan komt

Op de Amsterdamse Zuidas is Moskou dichtbij

Dit jaar daalt de koopkracht met gemiddeld 2,5% (of meer)

De Partij van de Dieren wil de coalitie in

Een landelijk registratiesysteem voor Oekraïense vluchtelingen ontbreekt nog

Een wapenstilstand is nog heel ver weg

Economen verwachten een recessie in Europa door de oorlog in Oekra:ine

Volgens Poetin wordt de oorlog in Oekraïne in stand gehouden door nazi-nationale regime in Kiev

Kamer vertrouwt pro-Russische Forum voor Democratie (FvD) niet

Groei China en India zorgt voor record CO2-uitstoot in 2021 met 6%

Frontberichten

Een nieuw tijdperk van arbeidstekorten en hoge prijzen heeft de plaats ingenomen van decennia waarin een overvloed aan goedkope arbeidskrachten de prijzen en lonen laag hield. Dat betoogt de voormalige Britse centrale bankier Charles Goodhart (85 jaar), op businessam.be. De wereldmarkten werden verstoord tijdens de coronapandemie. En terwijl de inflatie aan het begin van de crisis richting nul ging, is de situatie zo snel veranderd dat ze nu in de VS gevaarlijk dicht bij 10% ligt. Een situatie die volgens een vooraanstaand econoom niet snel zal verbeteren. Hij gelooft dat er een seismische verschuiving in de wereldeconomie aan de gang is. De coronapandemie heeft een echte omwenteling op de wereldmarkten teweeggebracht. Aan het begin van de crisis, toen de markten instortten, voorspelde hij tegen de verwachtingen in dat de inflatie vorig jaar 5% à 10% zou bereiken, maar belangrijker nog dat die inflatie lang hoog zou blijven, in tegenstelling tot alle prognoses van de FED, de Amerikaanse centrale bank, in die tijd. “De pandemie zal de scheidingslijn zijn tussen de deflatoire krachten van de laatste 30 tot 40 jaar en de opflakkering van de inflatie van de komende twee decennia”, zei Goodhart in een interview. De inflatie zal tegen eind 2022 in de geavanceerde economieën 3-4% bedragen en zal decennialang op dat niveau blijven, tegen gemiddeld 1,5% in het decennium vóór de pandemie, zei hij. Momenteel bedraagt de inflatie in de VS in februari 2022 7,9%. In Europa staat ze gemiddeld op 5,8%, hoewel er grote verschillen zijn, met in België een inflatie op 9,6% (HIPC) en in Nederland op 7,2% (HIPC). De voorspelling van Goodhart baart centrale bankiers in de VS, Europa en China zorgen. Ze proberen allemaal uit te zoeken of hij gelijk heeft, nu de grote centrale banken proberen te bepalen wat de beste houding is ten aanzien van de stijgende inflatie, een verschijnsel dat de laatste tijd wellicht wordt geholpen door het Russisch-Oekraïense conflict. Als de theorie van de eminente econoom waar is, lopen de centrale banken al achter de feiten aan. Ze “moeten niet alleen denken aan het sneller verkleinen van hun balansen, maar het nu doen en meteen de rente verhogen”, waarschuwde Willem Buiter (72 jaar), Amerikaans/Engelse econoom van Nederlandse huize, onafhankelijk economisch adviseur, momenteel Adjunct Professor of International and Public Affairs aan de Columbia University), voormalig centrale bankier bij de Bank of England, in The Wall Street Journal. Niet iedereen is het met Charles Goodhart eens. Gita Gopinath, Senior Deputy Managing Director van het IMF, bijvoorbeeld, is een andere mening toegedaan. Met Japan als voorbeeld meent zij dat de daling van het aantal werkenden en de stijging van het aantal gepensioneerden in feite een gunstig effect op de inflatie zouden kunnen hebben en deze omlaag zouden kunnen brengen. Volgens Charles Goodhart zijn het net deze demografische veranderingen die de inflatie hoog zullen houden. Want als de inflatie in de jaren negentig laag was, dan was dat grotendeels te danken aan de komst van honderden miljoenen goedkope Chinese en Oost-Europese arbeidskrachten naar de wereldeconomie. Dat dreef de lonen omlaag, evenals de producten die zij exporteerden. Maar nu zijn de dingen veranderd. De bevolking in de werkende leeftijd is sterk gedaald, evenals het geboortecijfer. En dit zal de komende jaren waarschijnlijk zo blijven, zodat de beroepsbevolking schaarser zal worden. Werknemers zullen hun bazen onder druk zetten om hun lonen te verhogen, wat de prijzen zal opdrijven. De evolutie van de lonen in de Chinese industriële sector toont dit reeds aan. Vandaag ligt het gemiddelde Chinese loon slechts vier keer lager dan in de productiesector in de VS. In 2001, toen China toetrad tot de Wereldhandelsorganisatie, was de verhouding 26. Een ander voorbeeld is het effect van de pandemie op de manier waarop mensen in de beroepsactieve leeftijd tegen hun baan aankijken. De VS heeft een ware uittocht van werknemers gekend. Veel mensen verlieten hun baan om iets te vinden dat zinvoller was of beter betaalde. Dit heeft ertoe geleid dat werkgevers zeer hoge salarissen en bonussen bieden om sollicitanten aan te trekken. Tot voor kort geloofden veel centrale bankiers dat de inflatie zeer zeker van voorbijgaande aard zou zijn. Dit was het geval voor de voorzitter van de Fed, Jerome Powell en hoofdeconoom van de ECB Philip Lane, maar beide mannen zijn van gedachten veranderd. Vandaag spreken ze niet meer dezelfde taal. De eerste bereidt zich voor op een hele reeks renteverhogingen terwijl de tweede nu denkt dat de inflatie hoog zal blijven, zelfs nadat de pandemie voorbij is, vanwege de veranderende rol van China in de wereldeconomie en de vergrijzing van de bevolking. De ECB en voorzitter Christine Lagarde hebben zich bijzonder terughoudend opgesteld door te verklaren dat de Europese inflatie vooral te wijten is aan de energieprijzen. Na een lange periode van zeer lage inflatie hadden velen niet verwacht dat de inflatie snel en sterk zou terugkomen”, aldus Isabel Schnabel van de ECB, die de theorie van Goodhart aanvankelijk met scepsis begroette. “Toen kwam de ongekende economische ontwrichting, veroorzaakt door de pandemie, en de inflatie kwam plotseling terug.” Maar sommigen houden vol, met als voorbeeld landen met veel gepensioneerden en minder werknemers en een zeer laag inflatiecijfer, zoals Japan. Maar volgens Goodhart zijn er signalen dat zelfs in Japan dingen aan het veranderen zijn. De inflatie kan er toenemen. Anderen stellen dat de vergrijzing van de bevolking ertoe zal leiden dat mensen minder zullen investeren, consumeren en innoveren, waardoor een overschot aan spaargeld ontstaat. Maar voor Goodhart zullen werknemers niet genoeg kunnen sparen, wat uiteindelijk zal bijdragen tot een hogere inflatie. De wereldwijde schuldenlast zal recordhoogten bereiken en de activaprijzen zullen blijven stijgen, zodat centrale bankiers een diepe recessie zullen moeten uitlokken als reactie op de oncontroleerbaar hoge inflatie. “Het leven zal veel moeilijker worden”, zei hij. (bron: Wall Street Journal) Voor mij is het de vraag of en welke mate de (systeem)banken de ontwikkelingen kunnen blijven volgen en de juiste keuzes kunnen maken, zonder dat ze in grote moeilijkheden geraken. Want dan ligt de vraag op tafel wie gaan dan de banken redden en wie houdt dan het betalingssysteem overeind.

Overwegingen

Wij staan op een kruising van wegen, wij bevinden ons nog in de laatste fase van een ontwikkeling die ons, door het gebruik van fossiele energie welvaart heeft gebracht. Dat is de verleden tijd, de transitie ligt voor ons en daarachter gloort de toekomst. De komende periode zullen wij afscheid moeten nemen van veel wat vertrouwd aanvoelde, waar we aan gewend zijn geraakt, aan zekerheden in ons leven. Hoe lang de overgangsperiode gaat duren is nog onzeker en wordt mede bepaald door het beleid, dat politici gaan voeren. Er moet veel ballast worden opgeruimd voordat een nieuwe generatie met een schone lei kan beginnen te bouwen aan een nieuwe samenleving: die van morgen en overmorgen. Dit proces wordt verstoord door de oorlogshandelingen in Oekraïne. Daar wordt militair gevochten, wij vechten terug met sancties. Op zich is het niet zo interessant hoe zwaar de vijand daarmee wordt getroffen, maar veel meer hoe groot de schade is die wij aan onszelf en de wereldhandel toebrengen. Dat de export van graan uit Rusland en Oekraïne, 29% van de wereldbehoefte, niet meer naar Europa komt wisten we, dat de graanprijs zou gaan stijgen ook en daardoor de prijs van ons brood en pizza’s, maar daardoor stijgt ook de prijs van het graan dat naar Noord-Afrika en tot hongersnood gaat leiden. De regeringsleiders zullen ingecalculeerd hebben dat onze sancties ook hier nadelige gevolgen zal opleveren. De premier bevestigde dat in de Tweede Kamer, zonder in details te treden. We wisten op voorhand dat de sancties inflatoir verhogend zouden werken. We hadden kunnen weten dat de wereldhandel erdoor verstoord zou worden door logistieke problemen. Wij hadden er rekening mee moeten houden dat het conflict in Oekraïne onrust op de financiële markten zou veroorzaken en dat dat tot financieel/monetaire beleidsaanpassingen zou gaan leiden. Op 16 februari 2022 sloot de AEX op 758,92, 3 weken later noteerde de Amsterdamse index 13,46% lager. Het aandeel van onze enige Nederlandse systeembank van de 29 op wereldniveau, ING Groep, noteerde 16 februari 2022 €12,94 en 3 weken later een verlies van 38,9%. Een ruwe schatting geeft aan dat in Amsterdam €100 miljard marktwaarde van de 25 genoteerde aandelen verloren is gegaan. Dat is ongeveer een kwart van onze nationale staatsschuld. Daarbij is nog buiten beschouwing gelaten een daling van 12,2% in de AMX (middelgrote bedrijven). De vraag is hoe groot de klappen zijn die het bankwezen in dit proces heeft opgelopen en nog oplopen. Ik verwacht voordat de eerste kwartaalcijfers komen daarover meer informatie. Ik hou mijn hart vast voor de centrale banken en het commerciële bankwezen. Over de hoofden van de 44 miljoen Oekraïners wordt een geo-nationaal conflict uitgevochten tussen Rusland het de VS, de EU en de NAVO-landen. Blijft Oekraïne neutraal of rukt het Westen op tot aan de Russische grens? In feite gaat de strijd nu of de inzet van financieel/economische sancties door de VS, het VK en de EU tot het platleggen van het Russische betalingssysteem of slagen de Russen erin Swift in het Westen plat te leggen. Daar waar er geen geld meer komt uit de pinautomaten wordt de eerste winnaar. Over wat er daarna kan gaan gebeuren spreek ik mij nog niet uit, maar ik hou alles voor mogelijk. We worstelen al een half jaar met stijgende prijzen van goederen en diensten als gevolg van de wereldwijde corona-pandemie in de afgelopen 2 jaar: stilgevallen productielijnen en verstoorde logistieke aanvoerlijnen. Daarnaast zijn er ook mislukte oogsten als gevolg van de klimaatproblematiek en ook stijgende prijzen van bedrijven die zwaar hebben geleden door de lockdowns. Maar sinds vorige maand stijgen de prijzen ook als gevolg van de ingestelde sancties tegen Rusland. Daardoor worden marktverhoudingen verstoord en ontstaat er een kunstmatig veroorzaakte schaarste, waardoor de prijsstijgingen nog wel even zullen voortduren, ook als de oorlog morgen voorbij zou zijn. De positie van de Europese Centrale Bank (ECB) staat in dit proces centraal. Alle gedane prognoses over de inflatie hebben ze recent moeten corrigeren. Van einde dit jaar is de inflatie weer binnen de gewenste 2%, is de prognose op jaarbasis nu 5,1%. Dat zou betekenen dat dit jaar de inflatie vanaf nu zou stabiliseren. Als de oorlog niet snel voorbij is, is die aanname een illusie. Ook de verwachting voor een economische groei van 3,7% lijkt weinig realistisch. De markt verwacht dat Europa onderweg is naar een recessie (een periode van laagconjunctuur of groeivertraging) en daar past geen relatief forse groei bij. De ECB suggereert vanaf nu een daadkrachtig monetair beleid te gaan voeren: de geldkraan gaat sneller dicht dan eerder werd aangegeven. Het gaat dan om de maandelijkse verruiming van de geldmarkt met €80 miljard, die wordt verlaagd naar een niveau van €50 miljard in de komende 3 maanden, maar de verruiming blijft bestaan. En dan liggen er nog in portefeuille vastrentende waarden, hoofdzakelijk staatsleningen van de 19 eurolanden van in totaal €3.162.919.000.000, waarvan mogelijk ook nog een deel moet worden verkocht. Een verhoging van de beleidsrente heeft de ECB nog niet in beeld gebracht. Het is ook maar de vraag of in de huidige situatie renteverhogingen, een inflatie veroorzaakt door kunstmatige factoren, kunnen oplossen. Renteverhoging remt investeringen en het uitgavenpatroon van huishoudens. Maar die worden nu al afgeremd door de gestegen prijsstijgingen in de supermarkten en de boom in de energielasten. Het bestuur van de ECB en de 19 directeuren van de Centrale Banken van de eurolanden voeren het monetaire beleid met oogkleppen op. In 2012/2016 wisselde de ECB haar doelstellingen. Niet langer is haar opdracht ‘de bescherming van de waarde van ons geld en het bewaren van de koopkracht’ maar ‘het stimuleren van de economie’. De negatieve gevolgen ervan raken de burgers: de rente op het spaargeld daalt naar 0% en de rendementen op beleggingen van ons opgebouwde pensioengeld dalen zover dat gepensioneerden al 8 jaar geen inflatiecorrectie meer krijgen. Christine Lagarde komt naar Nederland om de klachten te aanhoren. Haar reactie: dat is de prijs die betaald moet worden voor het monetaire beleid. De geld- en kapitaalmarkten worden overstroomd met grote hoeveelheden gratis geld. Gevolg: stijgende prijzen van koopwoningen en de daaraan gekoppelde WOZ-waarden van alle koopwoningen in Nederland, lage hypotheek-rentetarieven en ‘gratis’ geld voor de overheden en het grote bedrijfsleven. Dat gratis is maar beperkt want ook al was de rente negatief, de hoofdsom van de staatsleningen moet wel terugbetaald worden (door volgende generaties). Maar wat iedereen op zijn vingers kan natellen is dat als er veel meer geld in de markten gepompt wordt als er nodig is, er luchtbellen op de financiële markten gaan ontstaan (effecten stijgen sterk in waarde en cryptomunten ontstaan): er treedt geldontwaarding op. Het geheel van deze ontwikkelingen vraagt om een kanteling van het financieel/monetaire beleid en een compensatie voor huishoudens met een lege portemonnee, omdat de energieprijzen, gas, stroom, benzine en verwarming, prijzen in de supermarkten en uitgaven als vliegtickets, vakanties, recreatie en de horeca zijn gestegen. Maar dan hebben Klaas Knot en de minister van Financiën Sigrid Kaag, ineens oogkleppen op en zien de sociaal/maatschappelijke gevolgen van de monetaire ontwikkelingen niet. Een stijging van de lonen voor de gestegen prijzen betekent een ramp voor het monetaire beleid (Knot) en een compensatie voor de stijgende prijzen van de kant van de overheid is op dit moment onbespreekbaar (Kaag): na de Voorjaarsnota (over 3 maanden) zien we wel, maar reken niet op volledige tegemoetkoming voor de allerarmsten, zei ze in de Tweede Kamer. Alsof mensen in de supermarkt nog op de lat kunt kopen. De Europese Unie zet in op een versnelde afbouw van Russisch aardgas en de verduurzaming van onze energievoorziening, vanuit de gedachte van we stellen honderden miljarden euro’s beschikbaar en daarmee wordt de klus even geklaard. Ook al boboos met oogkleppen op, die denken met geld, een, twee, drie, een uiterst complex probleem op te kunnen lossen.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 11 mrt 2022, week 10: AEX 674,,80; Bel 20 3.899,24; CAC40 6.260.25; DAX 13.628,11; FTSE 100 7.155,64; SMI 11.495,69; RTS (Rusland) 936,94; SXXP (Stoxx Europe) 431,17; DJIA 32.944,19; NY-Nasdaq 100 13.301,83; Nikkei 25.162,78; Hang Seng 20.583,71; All Ords 7.339,30; SSEC 3.309,75; €/$1.0911; BTC/USD (Bitcoin) $38.729,90; troy ounce goud $1.991,10, dat is €58.682,87 per kilo; 3 maands Euribor -0,502%; 1 weeks -0,565%; 1 mnds -0,548%; 10 jaar Duitse Staat -0,16%; 10 jaar Japan 0,1788%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,327%; 10 jarig Nederlandse Staat 0,53%; 10 jaar Belgische Staat 0,58%; 10 jaar Franse Staat 0,613%; 10 jaar Spanje 1,268%; 10 jaar VK 1,471%; Italië 1,905%; 10 jaar VS 1,9856%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,253.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden in Europa flat tot stijgend en in de VS dalend op de voortgaande militaire interventie van Rusland in Oekraïne. De kapitaalmarktrentes stegen fors. De euro veranderde nauwelijks t/o de dollar. Goud steeg naar $2.067, maar sloot de week af onder de $2.000. De bitcoin hield redelijk stand. Het aantal corona-besmettingen blijft hoog. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen stegen de tarieven: Duitsland 0,372%; Zwitserland 0,4%; Nederland 0,637%; Japan 0,8735%; Frankrijk 1,185%; VK 1,63%; Spanje 1,919%; Canada 2,241; Italië 2,35% en de VS 2,367%. 5-jarig Duitsland -0,027%; 5-jarig Nederland -0,076%; 5-jarig België -0,076%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 12-03-2022/623 Europa onderweg naar een recessie