UPDATE 09-07-2022/640 Boeren roepen. in online groepen. op tot een burgeroorlog

Dat is heftig, het is misschien nog wel verklaarbaar, maar heel onwenselijk. Ik neem aan dat ze dan denken aan acties zoals van de Gele hesjes in Frankrijk.

Algemeen

De NPO heeft Ongehoord Nederland (ON) een boete gegeven voor het schenden van de journalistieke code van de publieke omroep. De boete is zo’n €93.000. De NPO geeft de boete naar aanleiding van een rapport van de ombudsman van de NPO. Die concludeerde dat ON feiten en meningen niet genoeg weet te scheiden. Zo werd in uitzendingen desinformatie over stikstof niet weerlegd. Ook kreeg een Vlaamse politicus alle ruimte om een rechtsextremistische theorie te bespreken, zonder om bewijs te vragen. ON is het “principieel oneens” met het besluit van de NPO. De omroep zegt zich te beraden op juridische stappen. (bron: NOS) Kennen wij in ons land niet de vrijheid van meningsuiting? Is dat niet een van de peilers waarop onze democratie rust? Mag iedereen niet de meest onnozele uitspraken doen, die nergens op slaan en niet onderbouwd zijn? Mag in commerciële reclame-uitingen het volk bestookt worden met onwaarheden, alleen maar met het doel daarmee geld te verdienen? Maar mogen mensen die een andere waarheid, dan wel een andere kijk op de realiteit brengen daarvoor bestraft worden, omdat dat niet past in het straatje dat de elite daarvoor heeft afgepaald?

Kort Nieuws

De 16-jarige Jouke van wie de trekker werd beschoten door de politie bij een protest in Heerenveen wordt niet vervolgd. Hij is geen verdachte meer, meldt het Openbaar Ministerie. Hij werd aangehouden op verdenking van poging tot doodslag. Woensdag liet het OM die verdenking al varen en kwam hij vrij. Hij bleef nog wel een verdachte. Het OM concludeert nu dat hij niets strafbaars heeft gedaan. Tegen twee andere verdachten (waarvan niet duidelijk is of dat boeren zijn) loopt nog wel een onderzoek. Ook zij kwamen vrij. Waar ze nu nog van verdacht worden is niet duidelijk. Het onderzoek naar het schieten door de politie loopt ook nog. De agent die tijdens boerenprotest in Heerenveen op een trekker schoot, maakte een verkeerde inschatting. De hoogste politiechef van Noord-Nederland zegt dat in een interview met NRC. Volgens hoofdcommissaris Gery Veldhuis vreesde de agent voor de veiligheid van zijn collega’s. Hij was bang dat de trekker zou inrijden op agenten en opende daarom het vuur. De 16-jarige bestuurder zegt dat hij juist wegreed van het protest. De Rijksrecherche doet nog onderzoek naar het incident. De agent is vanwege bedreigingen ondergedoken en zit er volgens Veldhuis doorheen. (bron: NOS) Aan de hand van de beelden van het incident, die in de media te zien waren, zag ik een agent die met een wapen liep te zwaaien, die schoot en uit niets bleek dat er sprake was van enig levensgevaar voor hem dan wel anderen en er was geen sprake van een escalerende situatie die ernstig gevaar zou kunnen opleveren. Indien dat wel het geval zou zijn geweest zou op benen moeten zijn geschoten en niet op de bestuurderscabine.

De boerenopstand tegen de stikstofplannen gaat gepaard met intimidaties en bedreigingen. Het is een poging van de boeren voor een bredere behandeling, maar den Haag luistert niet. Er zijn meer dringende dossiers naast stikstof: klimaat, woningbouw/markt, onderwijs, defensie, toeslagen. Asielhuisvesting, jeugdzorg en de gevolgen voor burgers van de hoge inflatie, liggen ook op de plank.

De euro staat op het laagste niveau in 20 jaar, lage- en middeninkomens komen in de knel en de inflatie is al maanden torenhoog. In hoeverre een recessie aanstaande is, vragen we aan de econoom Martin Visser. “De kans dat er een recessie komt is steeds groter. Er zijn prijsstijgingen en consumenten houden hand op de knip. Je ziet dat ook in meubelwinkels die minder verkopen. Consumenten zijn somber over de economische toekomst, dat kan voorbode zijn voor een recessie.” “Als de koopkrachtverliezen groter worden, is de kans op een recessie groter. Steeds meer seinen staan op rood.” De oorzaken hebben alles te maken met grote onzekerheid in Oekraïne. We zitten in een energiecrisis en er is torenhoge inflatie. Dat zijn heel veel factoren van buitenaf.” “Wat je kan doen, is het verzachten van die factoren om het in goede banen te lijnen. De overheid kan de hogere energieprijzen compenseren en de lonen kunnen omhoog.” Het kabinet heeft deze week aangekondigd nog €500 te betalen aan de aller- allerlaagste inkomens, voor de energierekening. Is dat genoeg om een crisis af te wenden? “Nou nee, dat denk ik niet. Dat is ook heel lastig. Wat is nou genoeg om een recessie te voorkomen? Je wil de gevolgen vooral zo beperkt mogelijk laten zijn.” “Het kabinet heeft ook al wat gedaan. Accijns benzine is omlaag en er is €800 betaald aan de laagste inkomens. Daar komt nu dus nog weer €500 bij.” Nu roept vakbond FNV op de lonen te verhogen, is dat reëel? “Ja, dat denk ik wel. Die ruimte is er wel degelijk. Mensen waarschuwen soms voor een loon-prijsspiraal, dat hogere lonen ook weer zorgen voor hogere prijzen, maar daar zitten we ver vandaan. Zelfs de meest conservatieve berekeningen laten ruimte zien voor loonsverhoging. De Nederlandsche Bank en het Centraal Plan Bureau zien daar ook nog heel veel ruimte.” “Van de overheid en de werkgevers kan je echt nog wel veel verwachten. De overheid moet aangeven wat er voor dit jaar nog te verwachten is. Werkgevers moeten alle ruimte die ze hebben gebruiken om lonen te verhogen. Die ruimte is er, en die ruimte is torenhoog.” Ruim een maand geleden gaven werkgevers en vakbonden aan dat ze gezamenlijk nieuwe afspraken willen maken. Daar is nu dus ruimte voor.” “Ze moeten elkaar eigenlijk niet via kranten aanspreken, maar met elkaar om de tafel gaan. Je ziet nu dat ze elkaar bestoken, maar ze moeten met elkaar praten. wat doen we, nu dit voor de deur staat. Daar is het nu echt tijd voor.” “De coalitiefracties hebben ook een motie ingediend dat ze nieuwe afspraken willen tussen de politiek en de polder (werkgevers en vakbonden). Dit is het moment om te laten zien dat je met elkaar aan de slag kan gaan. Het is echt alle hens aan dek. Er moeten afspraken komen rondom belastingverlaging en loonsverhoging. Dit is het moment.” Als we kijken naar de internationale financiële markten, is een recessie dan eigenlijk nog wel te keren? “Ik denk niet dat het te keren is. Als het kabinet ineens tot de middeninkomens compenseert voor de hogere prijzen, is het ook te laat. We zijn te afhankelijk van internationale ontwikkelingen. Die hebben we niet in de hand.” “Je moet gewoon een plan gaan maken, (bron: EenVandaag)

Het Belgische Knack vroeg deze week aandacht voor het monetaire beleid van de ECB met name voor de onteigening van ons spaargeld op https://www.knack.be/nieuws/wereld/europa/het-beleid-van-de-europese-centrale-bank-komt-neer-op-een-sluipende-onteigening-van-spaarders/

Globalisten willen ineenstorting: Rusland sancties om heel Europa failliet te laten gaan – Uitgehongerd, bevroren en werkloos voor de “Great Reset”

Rob de Wijk

Zonder gas, olie en kolen belanden we in een diepe recessie, is de kop van een column in de weekend-editie van Trouw van de hand van Rob de Wijk, hoogleraar internationale relaties en veiligheid aan de Universiteit van Leiden. Klimaatactivisten van Extinction Rebellion blokkeerden deze week de A12 bij Den Haag. Ze eisten de onmiddellijke stopzetting van alle subsidies op gas, olie en kolen. Zouden zij in een parallel universum leven, vroeg ik mij af. Eentje waarover John Lennon in Imagine zong. Een wereld zonder oorlog in Oekraïne. Een wereld zonder Poetin, die op 11 juli de gaskraan helemaal wil dichtdraaien. Een wereld waarin we in een handomdraai fossiele brandstoffen door groene varianten kunnen vervangen. Een wereld waarin het kabinet niet de illusie overeind moet houden dat de Groningse gaskraan dicht blijft. En een wereld zonder dreiging van een energiecrisis die tot een enorme recessie kan leiden en mogelijk de vergroening vertraagt. Natuurlijk had de huidige situatie voorkomen kunnen worden wanneer we eerder hadden vergroend. Maar dat gaat voorbij aan het feit dat een energietransitie nu eenmaal veel tijd kost. We hadden de situatie ook kunnen voorkomen door ons minder afhankelijk van het Russische gas te maken. Ik heb voortdurend mijn twijfels gehad over Nord Stream 2. Trump, niet mijn meest favoriete Amerikaanse president, had gelijk toen hij bondskanselier Merkel voorhield dat het vreemd is dat Amerika Duitsland moet helpen zich tegen Rusland te verdedigen, terwijl Duitsland met zijn gasaankopen de oorlogskas van Poetin spekt. Maar Frau Merkel was er heilig van overtuigd dat nauwe handelsbetrekkingen voor stabiele en vreedzame betrekkingen zorgen. Zelfs na de annexatie van de Krim werd deze illusie nog overeind gehouden. Illusies lagen ook ten grondslag aan het sanctiebeleid van de EU waar alle lidstaten zich achter hebben geschaard. De sancties willen de financiering van de Russische oorlogsinspanning onmogelijk maken en moeten de economische en politieke kosten voor Poetin en zijn kliek te hoog maken. Dat moet ertoe leiden dat Rusland zijn biezen pakt. De sancties doen pijn, maar dwingen Rusland niet tot een koerswijziging. Denk aan Noord-Korea. Sancties hebben dit geïsoleerde, verarmde communistische openluchtmuseum nooit van gedachten doen veranderen. Poetin heeft het gemakkelijker dan zijn Noord-Koreaanse evenknie. Omdat slechts 40 landen de sancties steunen zijn er voldoende mogelijkheden ze te omzeilen. India is bijvoorbeeld niet vies van goedkope olie uit Rusland. Bovendien is uit talloze onderzoeken gebleken dat de pijn voor de ontvanger van sancties hoger moet zijn dan voor de zender. Is dat niet het geval dan zijn sancties gedoemd te mislukken. De pijn wordt hier nu al voelbaar door exploderende energieprijzen. Maar daar komt straks energieschaarste en een recessie bij. Poetin draait de kraan langzaam dicht waardoor wij onze voorraden niet op peil kunnen brengen en in de winter tekorten ontstaan. Dat heet economische oorlogvoering. Deze situatie is ontstaan door de naïeve veronderstelling dat Poetin zich wel aan ons schema zal houden: twee derde minder gas voor het eind van het jaar. Die een derde hebben we nog nodig om goed de winter door te komen. Ik kan me geen situatie herinneren waarin rijke landen hun lot in handen van hun vijand hebben gelegd en daarmee hun welvaart en veiligheid op het spel zetten. Kennelijk leven degenen die het voor het zeggen hebben net als Extinction Rebellion ook in een parallel universum. (bron: Trouw) Al direct nadat de Europese regeringsleiders van de 27 EU-lidstaten hadden besloten solidair te moeten zijn met Oekraïne en het 1e sanctiepakket hadden ingesteld, heb ik vraagtekens gezet of wij daarmee niet alleen Poetin maar ook onszelf treffen. Rutte beaamde dat in de 2e Kamer: het gaat ook ons pijn doen, maar waar, hoe en hoeveel kon hij op dat moment niet aangeven. Zodra Poetin komende week de gaskraan definitief dichtdraait is er geen weg terug meer en als we een strenge winter krijgen is het lijden dat we onszelf aandoen niet te overzien. Dan is de vraag niet meer relevant of er een recessie komt, maar hoe zwaar onze economie getroffen gaat worden en hoe lang die gaat duren. Ik denk dan niet in dagen, weken en maanden maar aan jaren en misschien wel decennia. Ik vraag mij wel eens af of ik deze doemscenario’s wel aan de orde moet stellen, maar ik heb ook moeite sombere vooruitzichten optimistischer voor te schotelen dan ze in werkelijkheid zijn.

Oekraïne conflict

De Oekraïense president Zelensky heeft 9 van zijn ambassadeurs ontslagen: die in Duitsland, Noorwegen, Tsjechië, Hongarije, India, Nepal, Bangladesh, Sri Lanka en Malediven. Een reden voor de ontslagronde is niet gegeven. Evenmin is duidelijk of ze op een andere post worden benoemd. (bron: NOS) Vreemd, wat is hier aan de hand? Ambassadeurs, die de bevelen van de president niet uitvoeren. Of wil hij angst onder de diplomaten brengen voor het geval ze eigen opvattingen ventileren? Ik verwacht wel dat een van de ambassadeurs de benen neemt en gaat praten. Heeft het iets te maken met MH17 of met burgers die hij heeft laten fusilleren door ingehuurde militairen?

Kabinet Rutte IV

Het is nog maar de vraag of het kabinet erin slaagt de nieuwe box3 heffing in 2025 in te voeren. De kloof naar de afgrond: Rutte IV raakt steeds meer onthecht van dagelijkse leven

Het Openbaar Ministerie is begonnen met een strafrechtelijk onderzoek naar de mensen die de stikstofcijfers van Lelystad Airport hebben berekend. Volgens Omroep Flevoland wordt gekeken of er is gesjoemeld met de cijfers, waardoor een te gunstig beeld over de uitstoot door de luchthaven ontstond. Door een lage uitstoot die naar voren kwam uit de berekeningen was het voor de luchthaven niet nodig om een aparte natuurvergunning aan te vragen. De aangescherpte stikstofregels zijn een oorzaak dat Lelystad Airport nog niet open kan. De luchthaven ging op de schop om Schiphol te ontlasten. (bron: NOS)

Nederland heeft tot nu toe voor ruim € 170 mln aan militaire hulp naar Oekraïne gestuurd. Dat schrijft minister Ollongren van Defensie in een brief aan de Tweede Kamer. Wat er precies is geleverd, staat niet in de brief, maar de Kamer krijgt die details wel vertrouwelijk te zien. Ollongren meldt wel dat Nederland nog eens 3 pantserhouwitsers stuurt. Dat was al aangekondigd op de NAVO-top. Ze zegt verder dat het steeds lastiger wordt om goederen te leveren zonder dat het gevolgen heeft voor het Nederlandse leger. Defensie probeert materieel snel aan te vullen of te vervangen. (bron: NOS) Ik weet dat je uitspraken van een bevriend staatshoofd niet mag betwijfelen op juistheid, maar Oekraïne zit in een oorlog en dan is een leugentje om bestwil getolereerd. Uit zijn woorden begreep ik dat wij, en de andere Westerse landen, het toegezegde militaire materieel al geleverd zouden hebben, het bedieningspersoneel al zou zijn ingewerkt en het materieel al actief zou zijn ingezet aan het front, met succes. Ik hoorde dat aan als oorlogsretoriek. Met dat geld dat aan Oekraïne is geschonken zouden €340.000 huishoudens ook nog eens €500 kunnen worden gegeven om boodschappen te doen in de supermarkt.

De VVD is nu nog de grootste en toch is er reden tot zorg voor de grootste partij van Nederland. De meeste VVD-kiezers vinden dat Mark Rutte geen leider meer moet zijn bij de volgende verkiezingen, maar een geschikte opvolger is er binnen de partij niet. Slechts een derde van de mensen die vorig jaar nog VVD stemde, vindt dat Rutte de partij voor de zesde keer moet leiden in de campagne. De meesten (54%) vinden dat de partij iemand anders moet aanstellen als lijsttrekker. Onder huidige kiezers is de steun voor een volgende termijn voor Rutte niet veel hoger. “Vele jaren heb ik op Mark Rutte gestemd, maar hij heeft in dit kabinet te veel in moeten leveren om aan de macht te blijven”. Hoewel kiezers vinden dat Rutte niet opnieuw lijsttrekker moet worden, zien zij nog geen geschikte opvolger binnen de partij. 3 op de 10 (29%) denken dat er binnen de VVD iemand is die de partij wederom de grootste kan maken bij de volgende verkiezingen. Een meerderheid van de VVD-kiezers (58%) maakt zich dan ook zorgen over de opvolging van Rutte als politiek leider. “De VVD is Mark Rutte, te veel Mark Rutte. Dat wordt mij duidelijk als ik bijvoorbeeld iemand als Hermans zie debatteren”, zegt een VVD-kiezer. De scepsis over Hermans, nu fractieleider in de Tweede Kamer, wordt breed gedeeld. Slechts een kwart van de VVD-kiezers vindt haar acceptabel als opvolger, tegenover 58% die dat niet vindt. Maar ook het geloof in andere actieve VVD-politici is laag. Justitieminister Dilan Yeşilgöz wordt nog het meest geschikt bevonden, maar met 36% steun is dat nog altijd mager. Kiezers zien het verder niet zitten in bewindspersonen Dennis Wiersma, Mark Harbers, Adriaansens en Van der Wal en ook Kamerleden Bente Becker en Thierry Aartsen krijgen de handen nog niet op elkaar. En dus kijken VVD-kiezers naar prominenten die de politiek inmiddels hebben verlaten. 45% ziet Edith Schippers, oud-minister van Volksgezondheid, graag terugkeren als VVD-aanvoerder, maar nog liever hebben VVD-kiezers Klaas Dijkhoff op die positie. (bron: EenVandaag) Ik herken dat beeld: een politiek leider, die zijn macht ziet wegebben en nog niemand in de coulissen die klaarstaat het stikje over te nemen. Dit land heeft economen nodig in de politiek, en geen softe bestuurders, zoals veel vrouwen op functies, waarvoor ze niet zijn opgeleid,

Als gekeken wordt naar wat de BBB (BoerBurgerBeweging)-kiezers in 2021 gestemd hebben dan wint deze partij circa 5 zetels van het CDA, 4 zetels van de VVD en 4 van de PVV, schrijft Maurice de Hond deze week. Ook doet de eenvrouwspartij Boeren, burgers en buitenlui het goed bij degenen die in maart 2021 niet zijn opgekomen. De PVV compenseert een deel van dat verlies door van andere partijen wat terug te winnen t.o.v. TK2021 (van CDA, VVD en FVD). D66 verliest aan PvdA, GroenLinks, Volt en ook BBB. Daarnaast heeft deze partij van alle partijen van TK2021 de meeste kiezers die aangeven, nu niet te weten welke partij te stemmen (23%). 52% van de Nederlanders heeft begrip voor de boeren bij hun acties, 48% niet. Bij de VVD-, CDA-, CU- en SP- kiezers zien we een grotere verdeeldheid bij de kiezers van die partijen. Met echter bij VVD en CDA het verschijnsel dat degenen, die deze partij stemden in maart 2021 beduidend meer begrip hebben voor de boeren dan degenen die deze partij nu stemmen. Bij de VVD is dat 52% tegen 36% nu. En bij het CDA is dat 70% tegen 55% nu. Dat geeft aan dat onder degenen die nu niet meer VVD of CDA verkiezen voor het overgrote deel wel begrip hebben voor de boeren. (Die kiezers zijn ook met name overgestapt naar BBB). Het vertrouwen in de regering mochten de 4.500 ondervraagden uitdrukken in een waarde tussen de 1 en de 10. Gemiddeld geven de Nederlanders 3,9. Dat is historisch gezien een laag cijfer. De kiezers van de PvdD, JA21, de SP, de BBB, de PVV en het FvD, met een totaal aantal zetels in de laatste peiling van 62, hebben minder vertrouwen in de regering dan het gemiddelde van 3.9, tegen 47 zetels voor de 4 coalitiepartijen (VVD, D66, CU en CDA). Geen enkele minister scoort een voldoende voor het functioneren: minder dan een 4 scoren de Jonge (3.9), , Staghouwer (3.6), Rutte en Kaag (3.5). Dijkgraaf en Kuipers scoren nog een 5 of net daarboven. Heeft een kabinet ooit zo laag gescoord?

Drs Laura van Geest, econoom en bestuurskundige, momenteel bestuursvoorzitter van de Autoriteit Financiële Markten (AFM), eerder onder meer directeur van het Centraal Planbureau, heeft onderzoek gedaan naar in welke mate de welvaart in ons land is verdeeld. En dat is erg schrikken wat de kabinetten Rutte achterlaten: 10% van de rijkste Nederlanders bezit maar liefst 61% van het vermogen (exclusief pensioen), de rijkste 1% zelfs al een kwart. Het vermogen is zelfs nog ‘schever’ verdeeld ‘dan eerder werd gedacht’. Naar de studie is lang uitgekeken, want met name linkse partijen hekelen de scheefgroei. Het onderzoek moet het startsein vormen voor het kabinet om het belastingstelsel nog eens tegen het licht te houden. Volgens de onderzoekers is duidelijk dat de meeste Nederlanders hun inkomen vooral uit arbeid verkrijgen, maar dat de rijkste 1% het vooral haalt uit bedrijven, tweede huizen en beleggingen. Dat zou dus een reden kunnen zijn om de belasting op arbeid te verlagen en die op vermogen te verhogen. Wie minder heeft, betaalt immers een relatief groter deel van zijn inkomen aan belastingen. Bovendien, schrijft Van Geest: ‘Te scheve verdeling van vermogen is economisch schadelijk.’ Uit het onderzoek blijkt dat de grootste groep Nederlanders zijn vermogen vooral in de eigen woning heeft zitten (63% van het vermogen), terwijl de rijkste 10% vooral via een bedrijf vermogen aanhoudt. De belastingdruk op vennootschappen is de laatste jaren juist gedaald, en hij is ook lager dan voor een werknemer met een goed inkomen. Als een bedrijf overgaat naar een opvolger, is de daarvoor geldende schenk- en erfbelasting zó gunstig dat de scheefgroei in vermogen in stand blijft. Premier Mark Rutte liet weten dat het kabinet het advies ter harte neemt, al moest hij het rapport nog lezen. “Er zijn verschillen in vermogensverdeling waarvan je zegt: hoe kan dat nou? Een klein groepje springt er heel gunstig uit. We gaan vermogens zwaarder belasten en de opbrengst gebruiken om inkomstenbelasting te verlagen.” (bron: Parool) Ik heb er weinig aan toe te voegen, hier moeten beleidsombuigingen worden doorgevoerd die gaan leiden tot een eerlijker verdeling van de welvaart.

ECB/FED/BoE/BoJ/EU/DNB/G7

Intel wil €593 mln van de Europese Commissie, vanwege de onterechte boete van €1,06 mrd die het bedrijf in 2009 kreeg opgelegd. Intel ziet het bedrag als misgelopen rente. Het bedrijf kreeg het oorspronkelijke bedrag en een deel van de rente eerder dit jaar al terug. De Europese Commissie legde Intel in 2009 een boete op, omdat het bedrijf AMD zou hebben benadeeld in het segment van x86-processoren. Intel gaf volgens de Commissie kortingen aan bedrijven als Dell, Lenovo en HP als zij een groot deel van hun x86-processoren bij Intel zouden kopen. De Amerikaanse chipmaker betaalde MediaMarkt en Saturn bovendien als zij alleen computers met Intel-x86-processors zouden verkopen. Door deze overeenkomsten konden concurrenten als AMD aanzienlijk minder concurreren met Intel, zo stelde de Europese Commissie. Daarom kreeg Intel de mededingingsboete van €1,06 mrd opgelegd. Intel ging meermaals in beroep tegen deze uitspraak, waarna het Europees Hof van Justitie eerder dit jaar besloot dat de boete inderdaad onterecht was opgelegd. Zo had de Commissie niet genoeg gekeken naar Intel’s tegenargumenten en werden resultaten bij een partij geëxtrapoleerd naar een langere periode, zonder dat de EU dit voldoende onderbouwde. Intel kreeg daarom eerder dit jaar het betaalde bedrag terug. Bij zulke mededingingsrechtszaken hebben benadeelden echter recht op rente als later blijkt dat de boete onterecht was. Intel vroeg de Europese Commissie om rente, wat de Commissie weigerde, schrijft Reuters. Daarom heeft Intel een claim van €593 mln ingediend bij het Gerecht van het Hof van Justitie van de Europese Unie. Dit bedrag zou Intel hebben gebaseerd op rente die de Europese Centrale Bank hanteert, namelijk van 1,25% in mei 2009 tot 3,5% sinds augustus 2009. Eigenlijk zou het totale rentebedrag €631 mln moeten zijn, stelt Intel, maar de Commissie heeft eerder dit jaar al €38 mln rente betaald. (bron: tweakers)

Een groep opkomende economieën, waaronder China, wil een eigen valutamandje maken om de dominantie van de dollar in het wereldwijde economische systeem te ondermijnen. Het plan komt met een grote ‘maar’: vier van de vijf desbetreffende valuta zijn gekoppeld aan de Amerikaanse munt. China is een nieuw plan aan het bekokstoven om de dominantie van de Amerikaanse dollar bij internationale handel te ondergraven. Al denken experts dat de kans dat Beijing hierin slaagt, klein is. De zogenoemde BRICS-landen – Brazilië, Rusland, India, China en Zuid-Afrika – willen samen een nieuwe wereldwijde reservevaluta ontwikkelen. Eind juni liet China weten dat het daarnaast ook nog eens een nieuwe reservevoorraad opbouwt voor de eigen munt (de renminbi/yuan) samen met Hongkong, Singapore, Maleisië, Chili en Indonesië. Ieder land draagt omgerekend zo’n 2 mrd aan Chinese valuta bij. China hoopt hiermee de dollar als wereldhandelsvaluta, en tevens de belangrijkste valuta in de energiesector, van de troon te stoten. Deze nieuwe pogingen om de dominantie van de dollar te ondergraven, komen niet uit de lucht vallen. China probeert al sinds 2016 meer macht naar zich toe te trekken op valutagebied. 7 jaar geleden voegde de yuan zich bij de reeks valuta die samen het reservevermogen vormen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). “Dit was het startschot voor de yuan in de race om een belangrijke reservevaluta te worden”, vertelt marktstrateeg Chris Turner van ING aan Insider. “Maar de mate waarin de yuan daarvoor gebruikt wordt, is nogal tegengevallen.” Centrale banken kozen er de afgelopen jaren liever voor om meer om andere alternatieven voor de dollar aan te houden zoals de Australische dollar, de Zweedse kroon of de Zuid-Koreaanse Won. Van de wereldwijde valutareserves van centrale banken bestaat slechts een kleine 3% uit Chinese yuans. De yuan is bovendien gekoppeld aan de dollar. De Chinese centrale bank laat de wisselkoers binnen een nauwe bandbreedte schommelen, met een ratio van ongeveer 7 yuan voor 1 dollar. Dit zorgt ervoor dat de export van Chinese goederen relatief goedkoop blijft. De keerzijde hiervan is wel dat de yuan niet snel de dollar van de troon kan stoten als werelwijde reservevaluta. “Een gezamenlijk valutamandje van de BRICS-landen klinkt as een spannend plan”, vertelt marktanalist Jeff Halley van valutaplatform Oanda tegen Insider. “Maar in 4 van de 5 gevallen wordt de waarde van de desbetreffende valuta door de centrale bank gereguleerd. En in het geval van China geldt dat de yuan niet makkelijk is om te zetten naar een andere valuta.” Dit vraagstuk van conversiemogelijkheden speelt breder. Wie bijvoorbeeld wil handelen in grote hoeveelheden Indiase roepies, moet toestemming krijgen van de Indiase autoriteiten. Een reservevaluta van BRICS-landen krijgt hierdoor inherent al te maken met grote beperkingen. Het idee dat er een nieuwe dreiging ontstaat voor de dominantie van de dollar moet volgens analist Halley met een korreltje zout worden genomen. “Ik hoor dit verhaal al veel langer. Er is op de korte termijn geen bedreiging voor de dominantie van de dollar. Het is de valuta van ‘s werelds grootste economie, de dollar wordt gebruikt in de grootste en meest liquide kapitaalmarkten ter wereld en is makkelijk om te wisselen.” “Dat geldt allemaal niet voor de valuta van de BRICS-landen”, aldus Halley. “Ik word liever betaald in Amerikaanse dollars dan in rand, real, roebels, roepies of yuans”. (bron: Bussiness Insider Nederland) In deze fase is het nog een wensgedachte, maar je weet nooit wat er gaat gebeuren als de VS de rente gaat verhogen en de liquiditeit van de dollar gaat verkrappen.

Duitsland stevent af op een flinke energiecrisis dit najaar: het land houdt er rekening mee dat Rusland de Nordstream 1-gasleiding dichtdraait. Als er gerantsoeneerd moet worden, krijgen huishoudens voorrang bij de toegang tot stroom en gas; de Duitse industrie moet rekening houden met tijdelijke afkoppeling. De Duitse overheid is volop bezig om maatregelen te treffen voor een escalerende energiecrisis. Het land houdt er serieus rekening mee dat de Nordstream 1-pijpleiding die gas uit Rusland brengt in juli definitief wordt afgesloten door Rusland. Op 11 juli wordt Nordstream 1 tijdelijk stilgelegd in verband met onderhoudswerkzaamheden. In weekblad Der Spiegel meldde de directeur van de Duitse overheidsinstantie die het stroomnet beheert, Klaus Müller oproept deze zomer hun cv-ketels zo snel mogelijk na te laten kijken en af te stellen op een lager gasverbruik. Het is volgens Müller onverstandig om daarmee tot september te wachten. Müller gaf verder aan dat als de overheid besluit tot rantsoenering van het energieverbruik, huishoudens voorrang krijgen bij de toegang tot gas en stroom. Dit betekent dat de Duitse industrie dit najaar rekening moet houden met (tijdelijke) afkoppeling van het gas- en stroomnet. “Als het op rantsoenering aankomt, zullen we eerst de industriële consumptie moeten verminderen”, verklaarde Müller. “Ik garandeer je dat we er alles aan zullen doen om te voorkomen dat particuliere huishoudens zonder gas komen te zitten”, voegde hij daaraan toe. De Duitse regering raadt de grote en kleinere bedrijven aan om zo snel mogelijk extra noodaggregaten te installeren om voorbereid te zijn om perioden van uitval van stroom, aldus der Spiegel. De Bundesnetzagentur heeft een indeling van categorieën en sectoren gemaakt die straks prioriteit moeten krijgen als er opeens een tekort aan gas ontstaat. “We kunnen niet elk bedrijf classificeren als systeemrelevant”, aldus Müller. “Zwembaden zijn duidelijk niet kritisch en het maken van chocoladekoekjes ook niet”, legde hij uit. De levering aan huishoudens en ziekenhuizen wordt in de indeling wel als erg belangrijk beschouwd. Ook de papierfabricage zou relatief veel prioriteit krijgen, want papier is nodig voor bijvoorbeeld verpakkingen van medicijnen en het drukken van kranten. “Persvrijheid is een belangrijk recht. In een noodsituatie zou er extreem veel vraag naar informatie zijn.” (bron: Business Insider Nederland)

Het is algemeen bekend dat Rusland, samen met de VS, het meeste aardgas ter wereld produceert. Dat dit ook de Duitse economie bedreigt, is minder erg, want de aankondiging van minister van Infrastructuur Leonore Gewessler (Groenen) om voorrang te geven aan de huishoudens is eigenlijk een faillietverklaring. In 2019 namen de huishoudens slechts 17% van het binnenlandse aardgasverbruik voor hun rekening, terwijl de grootschalige industrie goed was voor 65%. Gas was goed voor ongeveer 35% van de uiteindelijke energiebehoefte van de industrie. Gewessler legt niet uit hoe de mensen geacht worden nog steeds de gasrekening in hun huishouden te betalen wanneer zij geen werk meer hebben omdat de centrales stil staan. Maar misschien hoort dat bij het plan. Het probleem ligt dus veel eerder bij de Russische sancties. Sommige grondstoffen die belangrijk zijn voor de auto-industrie komen immers voor een groot deel uit Rusland: Duitsland haalt een vijfde van zijn behoefte aan palladium en 44% van zijn behoefte aan nikkelerts uit Rusland. De wereldprijzen voor deze twee metalen en voor aluminium – ook hier is Rusland een belangrijke exporteur – rijzen de pan uit. Terwijl Rusland geen leverancier meer is in Europa, staan de Verenigde Staten op de vierde plaats achter Rusland, Zuid-Afrika en Canada als producent van palladium. (bron: Frontnieuws) Het laat zien hoe afhankelijk de Duitse industrie afhankelijk is van Russische grondstoffen voor hun economie. Maar het toont ook het gebrek aan inzicht die de 5 sanctiepakketten veroorzaken aan de Europese industrie. Wij zijn toch niet bezig onze welvaart op te offeren aan de illusie van een vrij Oekraïne. In het ergste geval zitten wij straks in de kou en zonder werk en dan vraagt iedereen zich af ‘hoe heeft dit kunnen gebeuren’? Een ander aspect is ook nog hoe de problemen bij Uniper, een van de grootste Finse energiebedrijven in Duitsland, die in financiële problemen verkeert, opgelost gaan worden. Er MOET voorkomen worden dat er een domino-effect gaat ontstaan bij andere Europese energieleveranciers, want dan kan de Europese energiemarkt instorten. Verderop in dit blog meer over Uniper.

Financieel/economische berichten

Nederlandse banken hangt mogelijk een strop van honderden miljoenen euro’s boven het hoofd vanwege rond 2008 verkochte ’foute’ leningen. Massaschade-expert Adriaan de Gier wil namens gedupeerden compensatie afdwingen en werkt aan grote claims. (bron: DFT)

De werkgelegenheid in de Verenigde Staten is in juni duidelijk meer gestegen dan verwacht. Dit blijkt uit het officiële Amerikaanse banenrapport. Afgelopen maand was sprake van een banengroei van 372.000. De markt had een stijging van 250.000 banen verwacht. De werkloosheid bleef ook in juni 3,6%. De verdiensten per uur stegen afgelopen maand weer met $0,10 naar $32,08. Op jaarbasis was dit een stijging van 5,1%. Voor mei werd de groei bijgesteld naar 384.000 van een eerder gemelde 390.000. Voor april gold een neerwaartse herziening met 68.000 banen van 436.000 naar 368.000. (bron: ABM Financial News)

Na Rabobank verwacht nu ook ING een lichte recessie: de bank gaat uit van een ½% krimp in de tweede helft van dit jaar, blijkt uit prognoses die de NOS heeft opgevraagd. Eerder meldde Rabobank al een milde recessie te voorzien. Voor het hele jaar 2022 verwachten de banken wel nog lichte groei, doordat het in de eerste zes maanden nog relatief goed ging. De Nederlandsche Bank (DNB) heeft het niet over een recessie, maar denkt wel dat de economische groei nagenoeg stilvalt. Dat de economie in ieder geval een stuk minder hard gaat draaien, daar lijken de meeste economen het dus wel over eens. “Als er een recessie komt, wordt het wel een afwijkende recessie”, zegt Marieke Blom, hoofdeconoom van ING. “Bij een recessie denken mensen vaak aan hoge werkloosheid, maar dat verwachten we niet. Wel zien we dat bijna iedereen er financieel op achteruitgaat door de hoge energieprijzen, vooral de lage inkomens.” Een recessie is misschien zelfs noodzakelijk om de hoge inflatie tegen te gaan, denkt Lex Hoogduin, hoogleraar economie en oud DNB-bestuurder: “Het is moeilijk voor te stellen dat we van de huidige inflatie afkomen zónder een recessie.” De grote prijsstijgingen zijn volgens onder meer ING nu de aanjager van een milde recessie. Onder meer energie, brandstof en voedsel blijven maar duurder worden – mede door de oorlog in Oekraïne – en de loonsverhoging die in verschillende sectoren is afgesproken, is niet hoog genoeg om die stijgende kosten op te vangen. De inflatie is zo hoog dat je wel druk moet uitoefenen op de vraag om de prijzen naar beneden te krijgen, stelt Lex Hoogduin, hoogleraar economie Rijksuniversiteit Groningen. “Als je evenveel verdient maar de prijzen stijgen, of de prijzen stijgen harder dan je loon, dan houd je minder geld over en word je gedwongen om te bezuinigen of minder te sparen”, zegt Marcel Klok, die bij ING verantwoordelijk is voor de raming. “Minder uit eten gaan, een vakantie per jaar minder, vooral voor hogere inkomens.” Voor lagere inkomens is snijden in dit soort luxe-uitgaven vaak geen optie omdat die al met moeite rondkomen, volgens Klok. Uit onderzoek van het Centraal Planbureau blijkt dat in een scenario met blijvend hoge prijzen 1,2 miljoen huishoudens betalingsproblemen kunnen krijgen. De dalende vraag die dit allemaal oplevert betekent dat bedrijven ook minder omzet maken en winsten lager uitvallen, waardoor de economie kan krimpen. ING ziet daar de eerste tekenen al van: uit een analyse van betalingen blijkt dat Nederlanders in juni 3% minder hebben uitgegeven dan in mei. Daarnaast speelt de aangekondigde rentestijging van de Europese Centrale Bank (ECB) een rol, zegt oud-DNB-bestuurder Hoogduin. Daardoor wordt geld lenen duurder voor bedrijven, overheden en huishoudens. Die geven dan ook minder geld uit, is de gedachte, waardoor de prijzen zullen dalen. “Het doel van de renteverhoging is om de inflatie weer terug te brengen naar 2%”, aldus Hoogduin. Dat is het percentage waarop de ECB mikt. Het beteugelen van de inflatie kan dus ten koste gaan van economische groei. Volgens Hoogduin is dat zelfs noodzakelijk. “De inflatie is zo hoog dat je wel druk moet uitoefenen op de vraag om de prijzen naar beneden te krijgen.” Een zachte landing, waar de renteverhoging wél leidt tot lagere inflatie maar niet tot een recessie, lijkt Hoogduin onrealistisch: “De economie is geen vliegtuig, waar je met natuurkunde kunt berekenen wat de optimale landing is. Je weet nooit precies hoe mensen reageren op een renteverhoging.” Toch is het de moeite waard om onze overspannen economie met hoge inflatie en een krappe arbeidsmarkt weer gezond te maken op de lange termijn, zegt hij: “Een recessie op de korte termijn is een medicijn. Maar wel met bijwerkingen.” Vaak zijn de ‘bijwerkingen’ van een recessie dat veel mensen werkloos raken als gevolg van de verminderde vraag en productie. Maar deze keer is anders, denkt Blom van ING: “De arbeidsmarkt is nu zo krap dat bedrijven eerder zullen interen op hun winst dan dat ze hun mensen ontslaan. Ze gaan personeel hamsteren.” Ze plaatst hier twee kanttekeningen bij: de situatie voor zzp’ers wordt wel flink onzeker, en hoe langer de recessie aanhoudt hoe meer werkgevers toch werknemers zullen moeten ontslaan. “We hebben nu een krappe arbeidsmarkt maar door een recessie kan die situatie omslaan”, zegt Hoogduin. “Misschien hebben we over een paar jaar weer discussies over te hoge werkloosheid.” (bron: NOS)

Voor aandelen liggen er flinke uitdagingen voor de boeg, nu de Amerikaanse centrale bank het monetaire beleid verkrapt om de hoge inflatie te beteugelen. Analisten van de Franse bank Société Générale rekenen op een verder daling van zo’n 15% van aandelenmarkten. Die conclusie trekken ze op basis van een studie naar zogenoemde ‘bear markets’ in de afgelopen 150 jaar. De beursdaling verloopt vooralsnog zonder echte paniek: dat is juist geen goed teken. De toekomst voorspellen op basis van gebeurtenissen in het verleden blijft een hachelijke zaak. Maar trends uit het verleden kunnen wel inzicht bieden in mogelijke scenario’s voor de toekomst. Daarom is het bestuderen van de geschiedenis van de beurs extra interessant in de huidige turbulent periode van forse dalingen op aandelenmarkten. Analisten van de Franse bank Société Générale hebben gekeken naar parallellen tussen zogenoemde ‘bear markets’, perioden van langdurige dalingen op de beurs en zijn daarbij teruggegaan tot het jaar 1870. De beursstrategen onder leiding van Solomon Tadesse concluderen op basis van historische trends dat de kans groot is dat de huidige daling van aandelenmarkten, die begin dit jaar werd ingezet, nog niet voorbij is. (bron: Business Insider Nederland)

Het Duits/Finse energiebedrijf Uniper heeft een verzoek bij de Duitse overheid ingediend om met een steunpakket gered te worden. Uniper kampt met gastekorten door het afknijpen van de toevoer door Rusland. Het energiebedrijf vreest dat het niet aan zijn verplichtingen aan grootverbruikers kan voldoen. Uniper stelt dan ook mogelijk komende week al uit de gasreserves te moeten putten. Het Duitse energiebedrijf Uniper heeft officieel een verzoek ingediend bij de Duitse overheid om met een steunpakket gered te worden. Het nutsbedrijf stelt voor dat Duitsland een “relevant” belang neemt. Daarnaast zou Berlijn garant moeten staan voor een hoger bedrag van leningen. Ook Unipers moederbedrijf, het Finse Fortum dat voor 78% gefinancierd wordt door de Finse overheid, praat inmiddels met de Duitse regering. Uniper krijgt door het afknijpen van de gastoevoer door Rusland niet al het gas waarvoor het contracten heeft gesloten. Daarom moet het bedrijf extra gas bijkopen op de gasmarkt, maar de prijzen liggen daar veel hoger dan voor de langetermijncontracten die Uniper had. Het energiebedrijf vreest dat het zijn gascentrales niet volledig kan laten draaien en niet aan zijn verplichtingen aan grootverbruikers kan voldoen. Uniper stelt dan ook mogelijk volgende week al uit de gasreserves te moeten putten. Die reserves proberen landen nu, in aanloop naar de winter, juist massaal aan te vullen. Intussen stevent Duitsland af op een flinke energiecrisis dit najaar: het land houdt er rekening mee dat Rusland de Nord Stream 1-gasleiding dichtdraait. Een mogelijk gevolg hiervan is dat de Duitse overheid het gasverbruik gaat rantsoeneren, waarbij delen van de industrie tijdelijk stil kunnen komen te liggen. Als dit in Duitsland gebeurt, dan is het scenario van rantsoeneren in Nederland net zo realistisch, stelden economen van ABN AMRO en Rabobank onlangs aan Business Insider. Een lichtpuntje voor de precaire situatie op de Europese gasmarkt is dat er een nieuwe gaspijpleiding tussen Bulgarije en Griekenland operationeel is geworden. De pijpleiding verbindt Bulgarije met de Trans-Adriatische pijpleiding die gas uit Azerbeidzjan via Turkije naar Griekenland en Italië transporteert. (bron: Bussiness Insider Nederland)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De beoordeling verloopt voor de meeste mensen in stappen: eerst melden ze zich voor een ‘lichte toets’ en vervolgens worden ze ‘integraal beoordeeld’. Op die laatste stap moeten sommige ouders echter jaren wachten. Na deze beoordeling kunnen gedupeerden ook nog naar de Commissie Werkelijke Schade stappen, die kijkt of gedupeerden ook nog recht hebben op compensatie voor bijvoorbeeld emotioneel leed. Het kan nog tot zeker 2026 duren voordat slachtoffers in de Toeslagenaffaire deze stappen heeft doorlopen. Volgens de Nationale Ombudsman, Reinier van Zutphen, tasten veel mensen intussen nog altijd in het duister over de status van hun beoordeling en krijgen ze het niet te horen als die is vertraagd. Vervolgens maken ze bezwaar, omdat de beslissingstermijnen niet zijn gehaald. Zonder resultaat, want over dat bezwaar horen ze vervolgens ook niets. Inmiddels zijn er al 12.000 ingebrekestellingen ingediend en daar is de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) ook weer tijd aan kwijt. Een mogelijke oplossing voor alle problemen is volgens de ombudsman dat ouders met de Belastingdienst een vaststellingsovereenkomst opstellen, waarin een compensatiebedrag wordt afgesproken als mensen afzien van verdere procedures. “Ga met mensen aan tafel zitten en vraag wat ze nodig hebben”, zegt Van Zutphen. “De Belastingdienst moet het dan met hen eens worden. Dan kunnen mensen een punt zetten achter dit vreselijke probleem en de ellendige periode die hun door de overheid is aangedaan.” Zo’n vaststellingsovereenkomst is al langere tijd een wens van advocaten en gedupeerde ouders. Staatssecretaris Aukje de Vries van Financiën (VVD) wees eerder wel op de nadelen: er komt weer een nieuwe regeling bij en er kan rechtsongelijkheid ontstaan, doordat ouders verschillende compensaties krijgen. Gedupeerden zelf vinden het niet allemaal een goed idee. “Ik snap dat het sneller moet, die mening deel ik”, zegt Chantalle Schmitz van Stichting Gedupeerde Ouders. “Alleen je komt niet onder een integrale beoordeling uit, want je moet weten waar de problemen begonnen zijn. Anders weet je niet over welke jaren iemand gedupeerd is.” Het ministerie van Financiën is inmiddels een proef begonnen om te kijken voor welke gedupeerden een vaststellingsovereenkomst zou kunnen werken. Daarvoor zijn 15 gedupeerde ouders geselecteerd. De resultaten van de pilot worden over een paar maanden verwacht. Daarnaast loopt er een proef met een externe mediator. Zelf is Schmitz inmiddels integraal beoordeeld en ze wacht nu op een beoordeling door de Commissie Werkelijke Schade. Zij bleek uiteindelijk over meer jaren gedupeerd te zijn dan ze van tevoren dacht. “Als ik had gekozen voor bemiddeling, had ik daardoor minder vergoeding gekregen.” (bron: NOS)

Klimaatverandering

Alle berichtgeving over de gevolgen van klimaatverandering ten spijt zijn nog altijd 3 op de 5 banken in de eurozone niet in staat om goed te analyseren hoe gevoelig ze zijn voor de risico’s die ermee gepaard gaan. Dat concludeert de Europese Centrale Bank (ECB) na een onderzoek naar meer dan 100 banken over de eerste 6 maanden van dit jaar. Slechts 1 op de 5 banken houdt rekening met klimaatrisico’s bij het verstrekken van leningen. En dat terwijl volgens de ECB ongeveer 2/3 van de bankinkomsten komt van broeikasgasintensieve industrietakken. Bovendien gaat het bij sommige banken over een relatief klein aantal klanten waaraan grotere bedragen zijn geleend. Dat maakt hun blootstelling aan klimaatrisico’s extra groot. ‘Wij vragen niet het onmogelijke’, zegt ECB-directeur Frank Elderson over het uitblijven van goede inschattingen. ‘Er zijn banken die het nu al goed doen door de nodige informatie te verzamelen over de transitieplannen van hun klanten en die te gebruiken in hun risicomodellen.’ De ECB voerde voor 41 grote banken een stresstest uit om de gevolgen van klimaatverandering voor banken te ramen. Daarin loopt de kostprijs voor het uitstoten van CO2 dit jaar snel op, en zijn er de komende jaren in Europa droogten en overstromingen te verwachten. De onderzochte banken zouden dan een gezamenlijk verlies lijden van €70 mrd, raamt de centrale bank. ‘In het groter geheel der dingen lijkt dat een klein bedrag’, erkent Elderson. Maar hij wijst er wel op dat het een aanzienlijke onderschatting is van de werkelijke risico’s die banken lopen, onder meer omdat ze te weinig gegevens en modellen hebben om die realiteit in kaart te brengen. Bovendien houdt de stresstest geen rekening met de mogelijk lagere economische groei die door klimaatverandering kan ontstaan. Bloomberg sprak in de aanloop naar de publicatie van de resultaten van de stresstest met verschillende bankiers. Zij vertelden het persbureau dat ze ervan uitgingen dat hun toekomstige winsten zullen volstaan om de verliezen in de verschillende scenario’s van de ECB op te vangen. ‘Een warmere wereld betekent ook lagere energieprijzen, wat de economische schade helpt te verminderen’, zei een van hen. De kwetsbaarheid van een bank hangt sterk af van de regio’s waar ze leningen hebben uitstaan, en aan welke sectoren, merkte Elderson op. De hitte kan bijvoorbeeld de productiviteit in de bouwsector verminderen, en de waarde verminderen van huizen waarop de banken hypotheken hebben verstrekt. ‘Ik wil niet wijzen op landen waar de risico’s groter zijn’, zegt de Nederlander. ‘Het gaat erom waar banken blootstellingen hebben, en die kunnen in andere landen zijn dan waar ze hun hoofdzetel hebben.’ Elderson liet daarbij wel onvermeld dat banken typisch relatief veel kredieten hebben uitstaan in hun thuislanden. (bron: VK)

Milieu

Nederland raakt volgend jaar de uitzondering op de Europese mestregels kwijt, melden Haagse bronnen aan de NOS. Het ministerie van Landbouw maakt dat waarschijnlijk maandag bekend. Boeren in Nederland mogen al jaren meer mest op het land uitrijden dan boeren in de meeste andere Europese landen. Die uitzondering geldt omdat Nederland een klein grondgebied heeft. Die regeling werd 2 jaar geleden nog verlengd. Het ministerie probeert nog te regelen dat de norm niet ineens strenger wordt, maar dat dat stapsgewijs gebeurt. Nieuwe regels kunnen leiden tot duizenden euro’s extra kosten voor boeren. (bron: NOS)

Waterleidingmaatschappij Limburg WML haalt tijdelijk geen drinkwater uit de Maas, omdat er een onbekende stof in het water is gevonden. Zo’n 157.000 klanten in Noord- en Midden-Limburg krijgen vanaf volgende week diep grondwater uit de kraan. Dat is een stuk harder dan het water uit de Maas, maar volgens WML van dezelfde kwaliteit. Om welke stof het gaat, wordt onderzocht in het waterlab van WML. Hoelang er geen water uit de Maas gehaald kan worden, is niet te zeggen. Als de stof schadelijk blijkt, moet die eerst uit het Maaswater worden gehaald. (bron: NOS)

Vlees en melk van Nederlandse koeien en varkens bevatten microplastics, blijkt uit een onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam. Ook werd in het bloed van de onderzochte dieren kleine hoeveelheden van drie soorten plastic aangetroffen. Het gaat om een kleinschalig onderzoek van de VU Amsterdam, in opdracht van de Plastic Soup Foundation. Twaalf koeien en twaalf varkens werden onder de loep genomen. De opdrachtgever noemt de bevindingen van de onderzoekers ‘schokkend’. Ook in het vlees van 7 van de 8 onderzochte rundvleesmonsters werd minstens één type plastic gedetecteerd. Net als 5 van de 8 stukjes varkensvlees die de onderzoekers analyseerden. Ook 18 van 25 onderzochte melkmonsters bevatten microplastics. De onderzoekers noemen vervuild voer als een mogelijke oorzaak. In het verse voer dat ze onderzochten zaten geen plastic deeltjes, maar in 12 monsters van zogenoemde voerpellets en versnipperd veevoer bleek dat wel zo te zijn. “Deze studie leidt tot ernstige bezorgdheid over de besmetting van onze voedselketen met microplastics”, zegt directeur Maria Westerbos van de Plastic Soup Foundation. Volgens haar zijn boeren niet verantwoordelijk voor de vervuiling. Ze zegt dat restpartijen uit de voedselindustrie mogelijk ‘met plastic en al worden verwerkt tot veevoer’. De stichting vermoedt dat ‘vrijwel elke biefstuk en hamburger’ kleine stukjes plastic bevat. Het zijn de conclusies die de stichting trekt. De onderzoekers zelf noemen de resultaten ‘een eerste indicatie dat plasticdeeltjes aanwezig zijn in detecteerbare concentraties in modern veevoer, de dieren die dat eten en in producten van de boerderij’. Het onderzoek geeft ook geen uitsluitsel over hoe schadelijk de plastic deeltjes in het voedsel kunnen zijn. De onderzoekers van de VU zeggen dat een studie daarnaar gewenst is. De Plastic Soup Foundation vindt dat de overheid uit voorzorg moet garanderen dat al het voedsel plasticvrij is. Daarvoor is de stichting een petitie gestart. Ook zou de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit strenger moeten handhaven. De hele natuur zit vol met pfas, dus ook veevoer en voedsel voor mensen. De vraag is of plasticdeeltjes zitten in goedkoop vlees dat vanuit het buitenland wordt geïmporteerd. De overheid moet veel kritischer controleren op voedselveiligheid en schoon drinkwater.

Corona berichten

Donderdag 7 juli 2022 werden 6.702 besmettingen geregistreerd.

Deskundigen zijn bezorgd over een nieuwe Omikron-variant. De nieuwe variant, die wordt aangeduid met de naam Centaurus en als BA.2.75, grijpt om zich heen in India. Ook in andere landen, waaronder Duitsland en het Verenigd Koninkrijk, is BA.2.75 inmiddels opgedoken. De Amerikaanse hoogleraar Eric Topol van het Scripps Institute voor medicijnonderzoek vermoedt dat BA.2.75 de bestaande immuniteit beter kan omzeilen dan BA.4 en BA.5. Die laatste zorgt op dit moment voor een besmettingspiek in Nederland. Hoewel er nog veel onduidelijk is over BA.2.75, baart het experts zorgen dat de nieuwe variant veel wijzigingen heeft ondergaan. Zo heeft BA.2.75 acht extra spike-eiwitmutaties in vergelijking met zijn voorganger BA.2. Gelet op de plaats van deze mutaties is de kans groot dat een eerdere besmetting met BA.2 weinig bescherming biedt tegen een infectie met de nieuwe subvariant. Dat BA.2.75 is opgedoken in verschillende Indiase regio’s die eerder werden getroffen door BA.2 wijst daar ook op. Begin juli was BA.2.75 in India al goed voor bijna een kwart van alle onderzochte positieve coronatesten. De nieuwe variant duikt het vaakst op in de regio van Indiaas grootste stad Mumbai. (bron: BNNVara) Afwachten maar in deze fase en voorzichtig zijn met fysieke contacten.

Eyeliners

Steeds meer economen verwachten lichte krimp, ‘maar die is wel noodzakelijk’

Groei Nederlandse economie valt stil door Russische agressie en energieprijzen

Kans groot dat aandelen vanaf piek van januari 40% dalen, als je naar 150 jaar geschiedenis van ‘bear markets’ kijkt, volgens analisten van Société Générale

Crisispakket noodzakelijk om koopkracht te ondersteunen

Duits energiebedrijf Uniper vraagt overheid om redding, het bedrijf moet mogelijk komende week de gasreserves al aanspreken. Het bedrijf houdt rekening met een verlies tot €10 mrd dit jaar.

Provincies willen niet hard ingrijpen in stikstofcrisis

De boeren zijn boos, maar er smeult meer onvrede in Nederland; boze burgers sluiten zich aan bij de boeren

44.000 vacatures telt de horeca

Arbeidsmigranten staan niet meer te springen om in Nederland te werken; andere landen bieden vaak aantrekkelijker voorwaarden

Vliegen zijn hooggevoelige beestjes met meer zintuigen dan mensen

Oekraïense militair in Donbas: Westerse wapens komen te laat

Bijna iedereen heeft werk en blijft geld uitgeven, toch dreigt een recessie

‘Recessie is een medicijn met bijwerkingen’

Frontberichten

De Britse premier Johnson gaat weg, na aanhoudende druk van zijn partij en een leegloop van zijn kabinet. Woensdag zei Johnson nog dat hij niet wilde vertrekken. Maar nu ruim 50 kabinetsleden zijn vertrokken, stapt Johnson zelf ook op op eigen condities. Hij wil aanblijven tot zijn opvolger gevonden is. Het is in het belang van het land en de Conservatieven dat er snel een nieuwe leider is, zei hij. Johnson zei “enorm trots” te zijn op de resultaten van zijn kabinet. “Ik ben teleurgesteld dat ik de beste baan van de wereld moet opgeven, maar dat is nou eenmaal hoe dat gaat”, zei hij voor zijn ambtswoning in Londen. Onder de potentiële opvolgers geldt de huidige minister van Defensie Wallace als favoriet, afgaande op een peiling van YouGov. Ook oud-ministers Mordaunt en Sunak maken een goede kans. Verkiezingen zijn er pas begin 2025, een vervroegde stembusgang is ook mogelijk. (bron: NOS) Politici die liegen dan wel een selectief geheugen hebben hoeven lang niet altijd voortijdig op te stappen. Je zegt in het Parlement drie keer sorry: een keer tegen de Kamerleden, een keer tegen de media en een keer tegen gedupeerden en vervolgens ga je gewoon weer over tot de orde van de dag. Hoe ernstig zijn de aanklachten waarvoor hij moet opstappen? Als ik die vergelijk met de aantijgingen die onze Mark over zich heen gekregen heeft, zijn die van Boris Johnson peanuts. Een eigenzinnige Engelsman net als Winston Churchill, tijdens de Tweede Wereldoorlog. Maar de overwinningsfeesten waren nog maar net voorbij of hij stond op straat: bejubeld en verguisd. Maar hij kwam een aantal jaren later terug. Je weet nooit hoe het pond rolt.

Overwegingen

De Europese Centrale Bank (ECB) wil de rente verhogen, behalve die op de staatsschuld van armlastige eurolanden zoals Italië. De ECB heeft een oplossing, maar die kan een stroom van belastinggeld van Noord- naar Zuid-Europa op gang brengen. Gaat het de ECB lukken het water te koken, maar niet de spaghetti die erin zit? Met andere woorden: kan de centrale bank de rente verhogen in de strijd tegen inflatie, zonder landen met een hoge staatsschuld in problemen te brengen? Om de economie te laten afkoelen en zo prijsstijgingen te dempen, moet de rente stijgen. Maar dat betekent dat bijvoorbeeld Italië over zijn nieuwe leningen veel meer rente moet gaan betalen aan schuldeisers. Dat is al een paar maanden zo. Begin dit jaar bedroeg de rente op een Italiaanse 10-jaarsobligatie minder dan 1,287%, in mei ging die door de 4% heen, al zakte de rente later weer wat terug. Langdurig hoge rentes op overheidspapier kunnen leiden tot een nieuwe eurocrisis. Daarom wil de ECB een nog onbekend ‘instrument’ inzetten om onder meer Italië te helpen, maar de noordelijke landen zijn nu al uiterst wantrouwig. De Nederlandse minister van Financiën Sigrid Kaag waarschuwde ECB-president Christine Lagarde half juni al dat de ECB zich dient te houden aan ‘het verbod op monetaire financiering’. De ECB mag het niet zomaar goedkoper maken voor sommige eurolanden om geld te lenen. Vermoedelijk zal Lagarde het nieuwe instrument op 21 juli presenteren bij het volgende rentebesluit. Om voor iedereen aanvaardbaar te zijn, zal dat een bazooka moeten zijn met een veiligheidspal. Wat houdt dat in? Als de handelaren van de ECB Italiaans staatspapier kopen, dan daalt de rente daarop. Bij obligaties bewegen koers en rente in omgekeerde richting. Op die manier kan de ECB het goedkoper maken voor overheden om te lenen. Juist omdat het selectief inslaan van schuldpapier op grote schaal kan – vandaar de naam ‘bazooka’ – kan dat opkoopgeweld in de praktijk beperkt blijven. Speculanten nemen het niet graag op tegen een centrale bank die de mogelijkheid en de wil heeft om tot het gaatje te gaan. En wat kan dan die veiligheidspal zijn? De ECB heeft al een dergelijk instrument op het schap liggen om individuele eurolanden te helpen. Dat is het zogeheten Outright Monetary Transactions-programma (OMT), een bazooka die uit de koker kwam van Lagardes voorganger Mario Draghi. De Italiaan had op 26 juli 2012 beloofd om alles te doen wat nodig was om het voortbestaan van de euro te verzekeren, en dat betekende de twijfel wegnemen dat speculanten het konden winnen van landen. De voortvarendheid van Draghi – die zijn belofte had gedaan zonder ruggespraak met de andere ECB-bestuurders – werd wel wat getemperd bij de precieze uitwerking een paar maanden later. Er kwam een veiligheidspal op de bazooka. De handelaren van de ECB zouden het staatspapier van een getroebleerd land pas opkopen als het land eerst had aangeklopt bij het Europees noodfonds, de zogeheten conditionaliteit. Dat betekende dat het land moest beloven om structurele besparingen en hervormingen door te voeren. Opmerkelijk genoeg is er met het OMT uiteindelijk nooit één euro schuldpapier gekocht. De geloofwaardigheid van de ECB om de bazooka in te zetten, volstond om de twijfel over de kredietwaardigheid van eurolanden uit te bannen. Daardoor viel de rente op hun schuldpapier terug. Overigens zou de ECB later nog staatsobligaties opkopen onder andere programma’s, maar die waren bedoeld om inflatie te creëren. Waarom wordt nu dan gesproken over een ‘nieuw’ instrument? Een gang naar het Europees noodfonds zou wel lagere rentes garanderen, maar ligt lastig in de binnenlandse politiek. Het betekent oekazes van buitenaf en gesteggel over wat nog democratisch is in het land zelf. Terwijl de urgentie nog niet groot genoeg is, zegt de Tilburgse hoogleraar banking and finance Harald Benink. ‘De hogere rentes voor Zuid-Europese landen zijn pijnlijk, maar nog niet dodelijk.’ Tegelijk is niemand erbij gebaat dat de situatie daardoor op termijn ontspoort. Onvoorwaardelijke steun is voor de ECB evenwel ondenkbaar. Bundesbank-baas Joachim Nagel noemde conditionaliteit deze week nog ‘onontbeerlijk’. Benink ziet een uitweg onder de vorm van een OMT light. ‘Europese landen hebben in het kader van het Europese coronaherstelpakket NextGenEU al heel wat plannen moeten indienen waarvoor ze geld willen krijgen. Die zijn ondertussen ook goedgekeurd. Waarom zou je dat pakket niet alsnog kunnen uitbreiden om er ook bepaalde hervormingen of bezuinigingen aan toe te voegen? Het is een soort van omfloerste conditionaliteit. Na de goedkeuringsstempel zou de ECB dan het staatspapier van die landen kunnen gaan kopen.’ Mag zo’n bazooka eigenlijk wel? Daar is al jaren gesteggel over. Volgens het Europees Verdrag mag de centrale bank niet zomaar overheidspapier kopen van eurolanden om zo het lenen voor hen goedkoper te maken. Specifiek over het OMT oordeelde het Europees Hof van Justitie in 2015 dat dit onder bepaalde voorwaarden is toegestaan. In essentie komt het erop neer dat de ECB mag ingrijpen bij renteverschillen als die niet voldoende kunnen worden verklaard door de economische omstandigheden, en ze het monetaire beleid in de hele eurozone belemmeren. De ECB wil toch juist dat de rente stijgt? Inderdaad, maar dus zonder een nieuwe eurocrisis uit te lokken. Het extra geld dat de ECB met het nieuwe crisismiddel in de economie pompt, wil ze er op een andere manier weer aan onttrekken. Dat kan door andere obligaties uit haar portefeuille te verkopen. Duitse Bunds bijvoorbeeld, of Nederlands staatspapier. Dat zal de rente verhogen die deze landen moeten betalen om nieuwe schuld te slijten, en zo bijdragen aan het verkleinen aan de renteverschillen met Zuid-Europa. Koren op de molen voor critici die vinden dat de ECB zo belastinggeld verhuist van noord naar zuid. (bron: VK) Interessant artikel over hoe monetaire autoriteiten met technische ‘tools’ trachten structureel complexe problemen op te lossen. Maar wat wel staat is dat de Italiaanse staatsschuld, met alle gedane toezeggingen van 10 jaar geleden, verder is gestegen, waardoor het monetaire beleid van de ECB niet het beoogde resultaat heeft behaald. Niet voor niets vloog de Italiaanse rente omhoog direct nadat Lagarde in Amsterdam op 16 juni het beleid van de ECB wereldkundig had gemaakt. 6 dagen later kwam het Bestuur van de ECB weer bijeen, nu voor spoedberaad in Frankfurt, om de onrust op de financiële markten te bestrijden door een vage uitspraak dat de problemen in de zwakke Zuid-Europese landen, waaronder Italië en Griekenland, zouden worden gesteund door het inzetten van een nieuw monetair instrument, waarover later meer informatie zou komen. De financiële markten namen gas terug. Toch blijft een vraag onbeantwoord: centrale markten nemen aan dat zij met het verhogen van de rente de inflatie zouden kunnen beteugelen. In oude rekenmodellen werkte dat, maar het is de vraag of dat onder de huidige omstandigheden ook het geval zal zijn. Wat zijn de onderliggende problemen die de inflatie veroorzaken? Geo-politieke onrust, VS versus China, Rusland versus Europa, de valutapolitiek van de BRICS-landen tegenover de dollar/euro, de oorlog in Oekraïne, de gevolgen van de Corona-pandemie, een loon/prijsspiraal vanwege de prijsstijgingen en dan een dreigende recessie komend jaar, waardoor de rente juist weer niet verhoogd moet worden. Maar de belangrijkst reden kan ook zijn de waardedaling van geld als gevolg van de enorme hoeveelheden gratis geld die de centrale banken de afgelopen 10 jaar op de geldmarkten hebben gepompt (door de opkoop van staatsobligaties), waardoor enorme luchtbellen zijn ontstaan op de effectenmarkten en de vastgoedmarkt. Daarom kan het wel eens noodzakelijk zijn dat veel van dat ‘overtollige’ geld wordt teruggehaald door een deel, b.v. 20% om te beginnen, van de in portefeuille zijn staatsleningen (€3 biljoen bij de ECB en $9 trillion, Engels woord voor biljoen, bij de FED) terug te gaan verkopen aan de markt. Maar ik vrees dat die weg onbegaanbaar is voor de ECB omdat ze na 2009 hebben verzuimd het bankwezen in de eurozone te saneren, wat de FED wel gedaan heeft, waardoor we nog opgescheept zitten met zwakke steeën in het bankwezen, onder meer in Italië. Omwille van het instand houden van de zwakke financiële landen in de eurozone moeten we steeds weer de grenzen opzoeken van het haalbare waarbij het vertrouwen in de euro blijft bestaan. Daar schortte het deze week aan: de euro versus de dollar daalde van $1,0429 naar $1,0185, een stijging van de dollar van 2,4%.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 8 juli 2022, week 2022/27: AEX 674,22; Bel 20 3.785,46; CAC40 6.033,13; DAX 13.015,23; FTSE 100 7.196,24; SMI 11.015,03; RTS (Rusland) 1.144,79; SXXP (Stoxx Europe) 417,12; DJIA 31.338,15; NY-Nasdaq 100 12.125,69; Nikkei 26.517,19; Hang Seng 21.672,36; All Ords 6.877,00; SSEC Shanghai 3.356,08; €/$1.0185; BTC/USD (Bitcoin) $21.305,10; troy ounce goud $1.742,60, dat is €54.967,00 per kilo; 3 maands Euribor -0,087%; 1 weeks -0,563%; 1 mnds -0,427%; 10 jaar Japan 0,2457%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,836%; 10 jaar Duitse Staat 1,306%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,64%; 10 jaar Franse Staat 1,839%; 10 jaar Belgische Staat 1,946%; 10 jaar VK 2,169%; 10 jaar Spanje 2,373%; 10 jaar VS 3,0597% en Italië 3,224%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,209.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden wat hoger ten opzichte van een week eerder. De kapitaalmarktrentes trokken weer aan. Ik hou het niet voor onmogelijk dat de financiële markten worden gemanipuleerd door de centrale banken. De euro noteerde lager en beweegt richting pariteit. Goud daalde fors. De bitcoin trok weer aan. Het aantal geregistreerde corona-besmetting stijgt. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 1,14%; Japan 1,2401%; Duitsland 1,563%; Nederland 1,867%; Frankrijk 2,472%; VK 2,587%; Spanje 3,06%; Canada 3.1715%; VS 3,2492% en Italië 3,704%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 09-07-2022/640 Boeren roepen. in online groepen. op tot een burgeroorlog

UPDATE 07-07-2022/639 Boris Johnson treedt af zodra er een opvolger is gekozen. Strategische zet?

Dit blog is een tussenblog op donderdag vanwege de overvloed van informatie, zater/zondag verschijnt blog /640

Boeren roepen in online groepen op tot een burgeroorlog: sat is heftig, het is misschien nog wel verklaarbaar, maar heel onwenselijk. Ik neem aan dat ze dan denken aan acties zoals van de Gele hesjes in Frankrijk.

Vlak voor de publicatie van blog 638 werd bekend dat de minister van Landbouw, natuur en Voedselkwaliteit Henk Staghouwer en de minister van Natuur en Stikstof Christianne van der Wal aan de Tweede Kamer hebben laten weten dat oud-minister Johan Remkes (VVD, 71) als bemiddelaar is aangesteld om gesprekken tussen het kabinet, andere overheden en de boeren te leiden. Eerder gaf hij leiding aan het Adviescollege Stikstofproblematiek. In die rol uitte hij in 2020 flinke kritiek op de toenmalige kabinetsplannen. In die rol uitte hij in 2020 flinke kritiek op de toenmalige kabinetsplannen. Het dringende advies van het college was destijds om de stikstofuitstoot in 2030 niet met 26% te verlagen, zoals het kabinet eerst wilde, maar met 50%, wat nu ook de doelstelling is geworden. Vanaf 13 juli gaat hij aan de slag met voorbereidingen, in de tweede helft van augustus moeten dan de gesprekken beginnen. De boeren vinden het in een eerste reactie een ‘onzinnige keuze’. Voor mij een onverwachte keuze. De beide boerenpartijen hadden ieder een kandidaat naar voren geschoven. Het CDA: Dr Cees Veerman, minister van Landbouw, natuur en voedselkwaliteit van 2002-2007 en de BBB: Dr Ir Aalt Dijkhuizen, de oud voorzitter van de Raad van Bestuur van de WUR (Wageningse universiteit). Twee recente uitspraken van Aalt Dijkhuizen over de stikstofcrisis op Twitter: ‘een halvering van het aantal dieren vraagt bijna een verdubbeling van de opbrengstprijs om de teruggang in inkomen van de boer te compenseren; terechte zorg van de boeren of consumenten daar structureel toe bereid zijn’. De enorme uitdaging waarvoor wij staan: 28% meer voedsel nodig in de komende 10 jaar volgens @FAO en @OESO. Daar steekt de NL inzet met uitkoop, krimp en extensivering schril tegen af met weinig ook voor de gevolgen voor onze armste medemens. De LTO, een van de grote boerenorganisaties, schoof Prof Dr Elbert Dijkhuizen, naar voren, die op de Erasmus School of Economics de leerstoel “Empirische economie van de publieke sector” bekleedt. Hij doceert Economics of Sustainability en is coördinator van de master Economics of Sustainability. Daarnaast is hij fellow van het Tinbergen Instituut. Hij is Elbert eigenaar van Dijkgraaf Strategisch Advies. Elbert was tussen 2010 en 2018 Tweede Kamerlid voor het SGP. En dan is er ook nog Prof Dr Ir Louise Freso, de onlangs teruggetreden voorzitter van de RvB van de WUR. Alle 4 de zwaargewichten werden gepasseerd voor een VVD’er, van wie bekend is dat hij een stevige innemer is? “De benoeming van een onafhankelijk gespreksleider is belangrijk om beter begrip te krijgen voor elkaars zorgen en emoties”, meldt het ministerie. Vrijdag maakte het kabinet bekend dat er een bemiddelaar zou komen om het gesprek met de boeren op gang te krijgen. Vooral in de omgeving van natuurgebieden zullen veel boerenbedrijven volgens de kabinetsplannen moeten stoppen. Boerenorganisatie reageren sceptisch op de aanstelling van Remkes. De gematigde LTO noemt hem een “bestuurlijk zwaargewicht met diepe kennis van het stikstofdossier” en staat in beginsel open voor een gesprek, maar de LTO wil dan wel dat er discussie mogelijk is over de kabinetsdoelen en het tijdpad. Een politiek getinte uitspraak omdat premier Rutte al heeft gezegd dat die niet ter discussie staan. De meer activistische groepen Agractie en FDF hebben geen goed woord over voor de keuzes van het kabinet. Remkes geniet volgens Agractie geen vertrouwen in de sector; de groep spreekt van een onzinnige keuze. Ook Farmers Defence Force ziet geen heil in een dialoog zolang de stikstofplannen overeind blijven. Vicevoorzitter Jos Ubels zegt tegen het ANP dat hij niet “voor piet snot” met Remkes aan tafel wil gaan. Een aantal oppositieleden in de Kamer is kritisch over de aanstelling van Remkes. Volgens Carolien van der Plas van de BoerBurgerBeweging had de Tweede Kamer een rol moeten spelen in de benoeming van een bemiddelaar. Ze roemt de staat van dienst van Remkes, maar zet vraagtekens bij zijn onafhankelijkheid, aangezien hij VVD-lid is en in 2020 opsteller was van het rapport van het Adviescollege Stikstofproblematiek. Wybren van Haga van BVNL noemt Remkes’ aanstelling “sluwe politieke uitlokking van een boerenopstand”. GroenLinks-Kamerlid Laura Bromet noemt bemiddeling “altijd goed” maar zegt ook: “We hadden toch ook al twee ministers voor deze crisis?” Experts wijzen erop dat bemiddeling in de stikstofproblematiek voordelen kan hebben, maar dat het kabinet er niet te licht over moet denken. Een van de kritische vragen die leven, is waar er precies over bemiddeld wordt, aangezien premier Rutte zei “dat we er met elkaar eerlijk over zijn dat de snelheid en doelstellingen niet ter discussie staan”. “Het zal voor Remkes moeilijk worden een compromis te vinden, omdat de boeren het stikstofplan rigoureus anders willen en het kabinet als uitgangspunt heeft gesteld dat de stikstofdoelen overeind blijven. De grote vraag is hoeveel bewegingsruimte Remkes heeft. Het kabinet zal willen benadrukken dat er in de uitvoering van de plannen nog mogelijkheden zijn en dat niet iedere boer weg hoeft. Een deel van de boeren zal daardoor misschien wat gerustgesteld worden. Maar het feit blijft dat als de stikstofdoelen overeind blijven staan er veel minder vee in Nederland kan worden gehouden. Dat geluid kwam vorig weekend ook terug op de CDA-bijeenkomst in Nijkerk met ca. 100 partijleden/bestuurders uit de getroffen gebieden. Veel regionale leden en zelfs provinciale bestuurders zeiden toen tegen de landelijke fractie: zolang die doelen overeind blijven is het eigenlijk onuitvoerbaar voor ons.” (bron: onder meer van NOS) Wat het kabinet wil bereiken met deze bemiddeling van Remkes is wel helder. Hij heeft geen vertrouwen in bemiddelaars van andere partijen die met heel andere doelstellingen in dit dossier staan dan wel waarvan de achterban heel andere doeleinden hoopt te bereiken. Daarnaast weet hij dat Remkes de kabinetsdoelstellingen steunt. Het naar voren schuiven van de 2 ministers Staghouwer en van der Wal heeft in de 2e Kamer niet het beoogde doel bereikt en zelf wil hij de kar ook niet trekken. De vakministers wil hij uit de wind houden. Hij weet al geruime tijd dat hij op dit dossier kan vallen en dat is dan het einde als premier van dit land. Het is hem inmiddels wel duidelijk geworden dat hij nooit de leider van dit land is geweest met een visie op de toekomst. En visie had hij jaren geleden al nodig in dit stikstofdossier: veel te veel Natura 2000 gebieden aangewezen, geen degelijk metingssysteem van stikstofwaarden op locatieniveau en een gebrek aan visie om banken, boeren en toeleveringsbedrijven inzicht te geven waar de agrarische of safe op zou kennen ‘boeren’. Ik doel dan op het investeren in stikstofbeperkende systemen, die achter blijken het beoogde resultaat niet te kunnen leveren. Remkes wordt nu ingezet om te redden wat er nog te redden valt. Op hoop van zegen dus maar. 2500 boeren komen in actie: zij presenteren het Groenboerenplan met tien punten van aanpak waaronder minder stikstof en geen kunstmest. Zij willen ook betere voorwaarden scheppen voor biologische boeren en de de supermarkten en de overheid voor hun karretje spannen voor een hogere prijs voor hun bioproducten. De vraag is of dit het juiste moment is, met de hoge inflatie en huishoudens die in financiële nood verkeren.

Woensdagavond had de talkshow van de publieke omroepen Op1, uitgezonden op NPO2, als gasten Nynke Koopmans, boerin/activiste, Anne-Goaitske Breteler, cultureel antropologe, die weet waarom boeren zich zo hard verzetten, Bart Kemp, boer, Arie van den Berg over perspectief voor de bioboeren en Annemiek Koekoek, boerin bekend van Boer zoekt vrouw, over hoe ver boerenacties kunnen gaan, Jan Struijs van de Politiebond, en Dr Jaap Timmer, assistent van de professor op het terrein van Sociale wetenschappen op de VU, over geloste schoten bij boerenactie en de politici Thom van Campen (VVD) en Tjeerd de Groot (D66). Zij gaven, wellicht onbedoeld, een goed beeld van de chaos waarin dit land na 10 jaar beleid van 4 kabinetten Rutte en de onmacht om de complexe problemen waarin ons land verkeerd, en voor een groot deel door Rutte c.s. zijn veroorzaakt, nog op te lossen. Er wordt beleid gevoerd, waarvan op voorhand al moet worden afgevraagd of het wel tot het beoogde doel zal leiden. En dan heb ik het niet alleen over het stikstofdossier, waar het niet meer alleen gaat over de toekomst van de boerenstand, maar vooral over de onteigening van landerijen om op die grond woningen te kunnen gaan bouwen. Aan die neoliberale doelstelling worden de boeren opgeofferd. Het gaat ook over de veiligheid in ons land, over de macht van de onderwereld, over witwassen, over de handel van drugs en de dominante positie daarvan van de havens en de productie op het platte land. Het is ook helemaal fout gegaan in de zorg en de roofbouw op de verpleegkundigen in coronatijd, in de zieken- en verpleeghuizen en de thuiszorg, in de jeugdzorg, bij de Toeslagen, de zwarte lijsten en de box3 heffingen bij de Belastingdienst en het gebrek aan controles bij de overheid op het terrein van milieu. Dan zijn er nog veel vragen over het gevoerde coronabeleid, de werking van de opgedrongen vaccins en boosters en het asielbeleid. Kortom: chaos. Aan de orde kwam wel de kortzichtigheid van het beleid, verwoord door de 2 aanwezige politici. Wat het 12-jarige tijdperk Rutte kenmerkt is het gebrek aan visie en de afwezigheid van economen in het bestuur van dit land, en waar economie wordt gestimuleerd gaat het altijd om economische groei ten faveure van het bedrijfsleven. In feite is stikstof maar een probleem, maar het tekent wel de wijze waarop de coalitie (VVD, D66 en het CDA – de CU denkt in ieder geval nog na over de gevolgen) denkt de problemen, in hun korte termijn denken, op te kunnen lossen. Anderzijds krijgen de boeren, ook namens de slachtoffers onder het volk, het beleid van Rutte IV aan de kaak. Dat moet breed gesteund worden op wettelijk toegestane wijzen, maar de boodschap moet wel aankomen. Natuurlijk moet er wel gebouwd worden, maar niet tegen elke prijs. Huizen moeten betaalbaar zijn voor ‘iedereen’ dan wel te huur voor mensen met lagere inkomens. De aanpak van de stikstofaffaire toont een dictatoriaal bewind en een zogenaamde democratische staat. Daar moet snel een einde aan worden gemaakt. Basta!!

Minister Staghouwer van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit vindt dat supermarkten “wel degelijk een rol hebben te spelen” in de stikstofcrisis. Dat zegt de minister na vragen van Zembla. Boeren demonstreren bij verschillende distributiecentra van supermarkten. Het Centraal Bureau Levensmiddelen (CBL) riep de boeren op de blokkades op te heffen. De supermarkten zouden “geen partij zijn in het stikstofconflict”. Minister Staghouwer gaat praten met de supermarktsector: “Ik wil dat de supermarkten samen met leveranciers en boeren concrete afspraken maken over bijvoorbeeld het verduurzamen van het assortiment. Een andere manier om boeren te helpen met verduurzamen is een betere verdeling van marges en risico’s en daar transparant over zijn.” De minister wil binnen een half jaar resultaten zien: “Als over 6 maanden blijkt dat acties in de praktijk onvoldoende opleveren, dat de positie van de boer niet verbetert en de duurzaamheidsinspanningen achterblijven, dan ga ik over tot het inzetten van bindend juridisch instrumentarium, inclusief wettelijke verplichtingen.” Supermarkten hebben een enorme machtspositie in het huidige voedselsysteem. Uit onderzoek van Zembla blijkt dat supermarkten zich actief verzetten tegen de oproep van de Tweede Kamer om jaarlijks te rapporteren over wat ze doen om de voedselketen duurzamer te maken. Ook blijkt dat supermarkten geen harde afspraken willen maken over het betalen van een hogere prijs aan boeren die duurzamer produceren. De meeste boeren verdienen nauwelijks nog aan de productie van voedsel. Ze zitten klem in een systeem van bodemprijzen en steeds hogere opbrengsten per hectare. Daardoor zijn ze onvoldoende in staat te verduurzamen. Ondertussen raakt de bodem uitgeput door overmatig gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen. Biodiversiteit neemt in razend tempo af. (bron: BNNVara)

Hoe banken en bedrijven boeren eigenlijk geen keus geven om in te krimpen: ‘Als jij groeit, kunnen zij meer verdienen’. Met de stikstofcrisis staan bedrijven en banken zij aan zij met de boeren. Ze stuurden dan ook jarenlang aan op schaalvergroting van boerderijen. Maar daar profiteren ze vooral zelf van, zegt econoom Kees Klomp. “Ze gebruiken de boeren.” Een gemiddeld bedrijf heeft hij al lang niet meer, melkveehouder Dirk Jan Schoonman in Brummen. Met 55 koeien is hij een uitzondering als hij kijkt naar de boeren om hem heen. “Bedrijven en banken stimuleerden hen tot schaalvergroting en zeiden: ‘Als je je stal niet vergroot, dan ga je het niet halen’.” Schoonman weet hoe het is. Ook bij hem kwam een vertegenwoordiger van de Rabobank jaren geleden langs. “Hij legde bij wijze van spreken een zak met geld op tafel en vroeg of ik wilde groeien. Ik moest een flinke investering doen voor een grotere stal en meer koeien.” “Na wat rekenen wist ik dat het aangaan van die lening er niet voor ging zorgen dat ik meer geld ging verdienen. Hooguit 1 of 2 cent meer per liter melk. Maar daar moest ik dan ook flink harder voor werken en veel geld in investeren. ‘Zou jij dat doen?’ vroeg ik aan de vertegenwoordiger van de bank. Toen bleef hij stil en wist ik genoeg.” Schoonman legt uit dat partijen om de boer heen er belang bij hebben dat je als boer groeit. “Als je een groter bedrijf hebt, heb je meer krachtvoer nodig, een aannemer, een adviseur en je hebt financiering nodig. En uiteindelijk levert het meer melk op voor de verwerker. Iedereen heeft er profijt van en verdient er meer geld aan, maar de boer schiet er financieel weinig mee op en doet wel al het werk.” “Boeren zetten natuurlijk zelf hun handtekening onder een contract voor een lening van bijvoorbeeld een staluitbreiding. Maar omdat ze eerder een lening kregen als ze meer koeien namen, zie je dat er wel jarenlang is gestuurd op schaalvergroting. Daardoor zitten we nu met dit stikstofprobleem”, zegt de melkveehouder. In 2015 ging na 31 jaar het Europese melkquotum eraf. Het voelde als een bevrijdingsdag voor boeren. Ze werden niet langer beperkt door een quotum en mochten dus meer koeien houden en meer melk produceren. Schoonman, in die tijd voorzitter van de Nederlandse Melkveehouders Vakbond, waarschuwde zijn leden. “Ik zei dat ze voorzichtig moeten zijn met uitbreiden en niet te afhankelijk moeten worden van financiers. Voor je het weet zit je in een fuik en zwem je steeds verder door. Meer koeien, nieuwe machines om zo nog winst te kunnen maken.” Schoonman heeft, in tegenstelling tot zijn collega’s, niet gekozen voor uitbreiding van zijn bedrijf. In plaats van een nieuwe stal, kocht hij er een stuk grond bij. Dat kon ook, omdat hij wist dat er geen zoon of dochter was om het bedrijf over te nemen. “Het kan nu net. Het zou makkelijker zijn als je op dit terrein meer koeien zou houden, maar dan is mijn stal te klein. Als ik een investering daarin doe, kom ik niet meer rond. Nu ga ik op deze wijze verder”, zegt de boer. Door het extra stuk grond kan hij nu zijn koeien voeden met zijn eigen gras. “Die kant moeten we wat mij betreft op: grondgebonden landbouw”, zegt hij.

“Dan krijg je dus minder boeren met meer land, die extensiever boeren. En met de grond die ze hebben de eigen veestapel van voedsel kunnen voorzien”, zegt Schoonman. “Banken, veevoer bedrijven, supermarktketens: ze verdienen allemaal miljarden aan de manier waarop boeren nu boeren. Als de boeren morgen allemaal zouden stoppen, dan stort dat hele systeem in”, zegt betekenis-econoom Kees Klomp van de Hogeschool Rotterdam. Hij houdt zich bezig met economische systeemveranderingen. Het is volgens hem een misverstand dat boeren zelfstandig zijn. “Bij boeren komt veel geld kijken. Het kopen van grond, apparaten, veevoer en kunstmest. In de supermarkt willen consumenten niet te veel betalen. Dat is een spiraal waar de Nederlandse sector al decennia lang in vast zit. Daar kan je niet alleen de boer als schuldige voor aanwijzen. Banken en bedrijven gebruiken de boeren.” Een klein bedrijf met 55 koeien zoals melkveehouder Schoonman heeft, kan dat nog? Wat Klomp betreft is dat in dit systeem lastig. “Er zijn veel partijen die een ecologische boer geen leuke boer vinden.” “Die boeren kopen namelijk geen veevoer en kunstmest, iets wat de industrie graag wil verkopen. Duurzaam boeren in het systeem zoals we het nu hebben is lastig.” In een reactie laat de Rabobank weten dat de bank elke financieringsaanvraag individueel zal blijven beoordelen. “Leningen die we verstrekken moeten bijdragen aan het perspectief en het verdienmodel van een ondernemer en de verduurzaming van zijn of haar onderneming.” De bank geeft daarbij aan dat het, in het belang van hun klanten, verstandig is om nog kritischer te kijken naar financieringsaanvragen voor uitbreiding en bedrijfsovernames. “We kijken daarbij naar de extra risico’s van de stikstofaanpak van het kabinet voor het verdienmodel en de toekomstbestendigheid van de onderneming.” (bron: EenVandaag)

Algemeen

Trouw opende met de kop dat Zelenski snel een einde maakt aan de NAVO-feestvreugde op de top in Madrid. Dinsdagavond was er nog sprake van eclatant succes met de toestemming van Turkije voor toetreding van Zweden en Finland. Wat is de prijs die betaald moet worden voor de medewerking van Turkije: het uitleveren van door Turkije verdachte terroristen die zich in Zweden en Finland bevinden. Is de achterzijde van het prijskaartje: mensenrechten? Maar de echte koude douche kwam van Zelenski, die op niet mis te verstane wijze de 100 afgevaardigden, regeringsleiders, ministers en militaire deskundigen, de vraag stelde ‘wat moet Oekraïne met de uitspraak van de NAVO-top dat “Rusland de meest significante en directe bedreiging is voor onze veiligheid”, wat koopt mijn land daarvoor? Als jullie mij niet in grote hoeveelheden zware wapens sturen, helemaal niets. Er was toen al besloten door Nederland en Duitsland dat wij ieder 3 pantserhouwitsers gaan leveren. Inmiddels is het voor Zelenski wel duidelijk geworden dat onder de huidige omstandigheden uiteindelijk zal moeten capituleren. En voor hem tienduizenden dode en gewonde burgers en militaire en een land, met in bepaalde delen ruïnes en een ontregelde maatschappij met grote schulden. Bij zijn dagelijkse communicatie van Zelenski met de media, de Westerse politieke leiders en het vechtende leger in eigen land vraag ik mij altijs af welke boodschap hij wil uitstralen en wat hij daarmee wil bereiken. Zo liet hij weten dat het nieuwste militaire materiaal van het Westen is aangekomen, dat Oekraïense militairen in het buitenland zijn getraind en dat de eerste resultaten al zijn geboekt. Is de boodschap ‘het Westen stuur meer wapens’ e/o aan zijn militairen ‘we zijn aan de verliezende hand, maar wij kunnen de slag nog winnen’?

Kort Nieuws

Een nieuwe rubriek voor berichten die relevant zijn voor bepaalde ontwikkelingen maar te groot zijn voor een ‘eyeliner’ en te klein voor een groot bericht.

De malaise in de AEX in het eerste halfjaar 2022 is groter dan die van de dotcom- (2000) en kredietcrisis (2008). Het einde van de Internetbubbel (1997-2000) was slechts een signaal. De verwachtingen van een digitale samenleving werden veel te hoog geprijsd. De bomen zouden nu tot in het walhalla gaan groeien, maar die illusie werd gecorrigeerd. Acht jaar later bereikte de lange 60-jarige economische golf van Kondratiev zijn eindpunt die begon met de oplichting van Amerikaanse rommelhypotheken (subprimes, hypotheken gesloten met daklozen en werkelozen, met achterstanden in de rentebetaling en aflossingen, die damen met kwalitatief volwaardige leningen werden verpakt en verkocht), vervolgens het bankroet van de Amerikaanse zakenbank Lehmann Brothers en eindigde met de krediet/eurocrisis. Dat was het moment dat begonnen had moeten worden met het opruimen van de ballast. Dat proces echter pas ruim 10 jaar later, toen duidelijk werd hoe groot de schade aan het klimaat was dat was aangericht door de aanjager van de economische ontwikkeling: de fossiele energie, waarop onze welvaart was gebaseerd. Recessievrees laat waarde van de euro op 5 juli 2022 enorm dalen. Euro bereikt 5 juli 2022 het laagste punt in 20 jaar. AEX daalt 2,33%. De truc om de economie niet te laten instorten, zoals de Dertiger Jaaren met instortende banken en veel faillissementen, hoge werkloosheid en grote armoede, was onbeperkt gratis geld door de centrale banken in de geld- en de kapitaalmarkten te laten storten en zodoende de ‘opruimfase’ van de lange golf uit te stellen. Wij zijn nu op een punt aangekomen dat het vertrouwen in ons goedkope geld wegebt. Dan daalt de waarde van ons geld, vroeger heette dat de euro devalueert, wordt minder waard b.v. tegenover de Amerikaanse dollar, waardoor we alles wat we aan goederen en diensten importeren in $$ of beleggingen in dollarwaarden worden duurder dan wel worden minder waard. En dat op een moment dat we nog met het weer op orde brengen van het klimaat, natuur, ecologie, stikstof, CO2, fijnstof, pfas moeten beginnen. Ook de conversie van fossiel naar duurzaam gaat nog veel kosten en lang duren. En regelmatig worden we geconfronteerd met signalen uit dat proces en steeds weer worden we geconfronteerd met geruststellende uitspraken van de Knappe Koppen (KK’s) die dit systeem bedacht en uitgevoerd hebben ‘dat alles onder controle is’. Vandaag heet het dat de AEX in de eerste 6 maanden van dit jaar met 17,6% is gedaald, maar de consolidatie is in zicht. Niet geloven. Er moet nog zoveel ballast worden opgeruimd dat wij nog jaren met de financiële gevolgen zullen worden opgezadeld. Het ergste moet nog komen en daarna nog de opbouw, wij zijn nog zeker 15 jaar met het schoon schip maken bezig. Dat gaat gepaard met grote financiële verliezen. Laten we ons daar op voorbereiden. Het is schone schijn dat blinkt.

De Duitse vermogensbeheerder van ABN Amro, Bethmann Bank, gaat op in het Nederlandse moederbedrijf. De private bank Bethmann Bank wordt uit het Duitse handelsregister geschreven, zo bevestigt de bank na een melding van de Kamer van Koophandel. Tegelijk wordt ook de Duitse bankvergunning ingeleverd.

Duitsland stevent af op zware energiecrisis: oproep aan burgers om in zomer al gas te besparen, serieuze kans op afkoppeling industrie. Het zijn slechts 21 woorden, maar kunnen een enorme impact krijgen, als wij een koude winter tegemoet gaan. Want hoe groot is de financieel/economische schade als delen van het bedrijfsleven moeten worden stilgelegd omdat er geen gas meer is, omdat wij Russisch aardgas niet in roebels willen betalen, vanwege de oorlog in Oekraïne. Niet dat ik wil goedpraten wat Rusland daar doet, helemaal niet, maar wel dat wij zelf met de gevolgen van de opgelegde sancties (de spierballentaal van de Europese regeringsleiders) worden geconfronteerd.

Supermarkten verzetten zich tegen meer transparantie over duurzaamheid.

Renteverhogingen zullen niet helpen om de inflatie te bestrijden.

Financiële markten in de ban van een dreigende recessie.

Arnon Grunberg over het neoliberalisme: hoe nu verder als marktwerking niet de oplossing meer is?

Oekraïne conflict

Oekraïne blijft zo lang in al bijna verloren steden als Severodonetsk standhouden, omdat het in stedelijke omgevingen meer verliezen kan toebrengen dan op open terrein. “Ik verklap geen militaire geheimen, want alleen de blinden zien dit niet: Rusland heeft niet genoeg fysieke kracht in de zone van de speciale militaire operatie in Oekraïne”, schreef Russisch militair blogger Joeri Kotjenok op Telegram. De taaie strijd laat vooral zien dat beide partijen bereid zijn om zulke verliezen te dragen. Rusland is voorlopig economisch nog niet gebroken door de westerse sancties, en vanuit de publieke opinie dreigt ook nog geen gevaar voor president Poetin. Dat zou op termijn wel kunnen veranderen, als de verliezen zo groot worden dat een mobilisatie nodig zou zijn. De achilleshiel van Oekraïne is dat het afhankelijk is van buitenlandse steun om economisch en militair overeind te blijven. Op dit moment staan westerse landen nog eensgezind achter Oekraïne. Of dat zo blijft als er in het najaar weer gestookt moet worden, en economische pijn van de oorlog zich in politieke onrust kan vertalen, is de vraag. President Biden is deze week in Europa, waar hij op toppen van de G7 en de Navo zijn bondgenoten op het hart zal drukken om achter Oekraïne te blijven staan. “In deze fase van de oorlog is het spiritueel en emotioneel lastig”, probeerde president Zelenski zijn land moed in te spreken. “We hebben geen idee hoelang het duurt, hoeveel meer verliezen en tegenslagen er nodig zijn voor we de overwinning aan de horizon zien”. Ook als dat de uitkomst is, is die horizon bezaaid met de ruïnes van steden als Severodonetsk, waar haast geen gebouw meer overeind staat. (bron: Trouw)

Kabinet Rutte IV

SGP: van der Wal is het boodschappenmeisje van Rutte en het kabinet. De premier zei dinsdag in de Kamer dat zijn kabinet naar eer en geweten gezocht had naar geld om de mensen met de laagste inkomens te steunen in hun geldnood, maar er was geen geld gevonden en dat het ook niet mogelijk is gemeenten en de Belastingdienst op te zadelen met nieuwe opdrachten. Nadat een woedende Kamer unaniem had laten weten daar geen genoegen mee te nemen, kwam hij met een voorstel van €500 dit jaar nog, door de gemeentes uit te voeren. €500 is te weinig en te laat. Het volk blijft morren. Het FNV pleit voor een bredere aanpak in de vorm van een ruime loonsverhoging, het bedrijfsleven zou waarvoor nog ruime winsten maken. Het saldo op de Nederlandse lopende rekening bedroeg in het eerste kwartaal van dit jaar €20,2 mrd. Dat is wel €2,3 mrd lager dan vorig jaar, zo blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank (DNB). De daling heeft te maken met lagere inkomsten uit het buitenland, waaronder uit Rusland. Onderliggend nam de waarde van zowel de import als de export fors toe door de toegenomen energieprijzen. De oorlog in Oekraïne heeft tot veranderingen geleid in de financiële relatie met Rusland. Zo namen de uit Rusland ontvangen primaire inkomens met €618 mln af ten opzichte van een jaar eerder. Dat heeft onder meer te maken met de verliezen van Nederlandse ondernemingen op buitenlandse dochters in Rusland. De waarde van de export van goederen en diensten vanuit Nederland naar Rusland nam af met respectievelijk 8,3% (-€113 mln) en 8,7% (-€48 mln). De waarde van de import van zowel goederen als diensten steeg sterk, respectievelijk met €3,4 mrd (+133,7%) en €26 mln (+27%). De waardestijging van de import is grotendeels te danken/te wijten aan de gestegen energieprijzen. Op de lopende rekening van de betalingsbalans worden de internationale handel en inkomensstromen van een land bijgehouden. (bron: NU)

Verantwoordelijkheid nemen is geen sterk punt van Rutte IV, ook niet van de premier. Complexe problemen worden gedelegeerd naar derden. In het stikstofdossier bij partijgenoot Remkes, die eerder al 15 weken informateur was bij de totstandkoming van het kabinet Rutte IV, welk proces uiteindelijk 298 dagen duurde.

Een paar uur training voor bewindslieden kost al snel duizenden euro’s. In totaal hebben deze ministers en staatssecretarissen voor ruim €58.000 aan trainingen gevolgd. Het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft voor minister Franc Weerwind (Rechtsbescherming) en staatssecretaris Eric van den Burg (Justitie) gezamenlijk €7.199,50 vrijgemaakt voor 2 mediatrainingen van 3 uur. Uitschieter is het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit. Dat ministerie heeft in totaal €20.363,50 vrijgemaakt voor trainingen en opleidingen voor ministers Van der Wal en Staghouwer. Landbouwminister Staghouwer, die als nieuwkomer naar Den Haag kwam, kreeg een flink pakket aan trainingen: een mediatraining, een taalcursus en een training omgang en bedreigingen. Die laatste training moet Staghouwer nog gaan doen. (bron: RTLNieuws)

Het kabinet wil de btw op groente en fruit in 2024 verlagen. Eerst komt er nog een onderzoek dat moet uitwijzen hoe uitvoerbaar het plan is. Het idee om de btw naar 0% te verlagen staat in het regeerakkoord. Verder komen er onderzoeken naar meer belasting op frisdrank, en naar een taks op andere suikerhoudende producten. De resultaten moeten in 2023 bekend zijn. Voordat een besluit over de verlaging van de btw op groente en fruit genomen kan worden, moet bepaald worden welke producten er wel en niet onder vallen. Onbewerkte groente en fruit vallen er in ieder geval onder. (bron: NOS) Voor een besluit dat in 2021 al door de coalitie is genomen in een ingangsdatum in 2024 veel te laat. 1 juli 2023 moet ook haalbaar zijn, aan de slag!!

ECB/FED/BoE/BoJ/EU/G7

De Europese Centrale Bank moet voorzichtig zijn met het inzetten van instrumenten om de leenkosten van zwakkere landen in de hand te houden. Dit meldde persbureau Bloomberg op basis van uitspraken van Bundesbank-president Joachim Nagel. Volgens Nagel moeten dergelijke maatregelen om fragmentatie in de eurozone tegen te gaan alleen in “uitzonderlijke omstandigheden en onder nauw gedefinieerde voorwaarden” worden toegepast. Hij merkte ook op dat het “vrijwel onmogelijk” is om vast te stellen of een grotere spread tussen landen in de eurozone gerechtvaardigd is. “Ik zou dus willen waarschuwen tegen het gebruik van monetaire-beleidsinstrumenten om risicopremies te beperken”, zei hij in een virtuele toespraak op een evenement in Frankfurt. Volgens Nagel kan dit leiden tot “grote moeilijkheden.” De spread tussen de tienjaarsrente in Italië en Duitsland noteerde dinsdag op 198 basispunten, 7 basispunten hoger dan voor het weekend. Nu de eerste renteverhoging van de ECB eraan komt, vragen beleggers zich af of stijgende leenkosten zwakkere eurozonelanden in een nieuwe crisis storten. Nadat de Italiaanse obligatierentes in juni fors stegen, beloofden de ECB-bestuurders om met een instrument te komen om fragmentatie tegen te gaan. De opmerkingen van Nagel zijn de meest kritische tot dusver van een lid van de raad van bestuur van de ECB. Hij waarschuwde dat centrale banken “niet moeten worden gedreven door wat vaak zeer kortstondige ontwikkelingen op de financiële markten zijn”, en dat elk instrument “duidelijk gedefinieerd” zou moeten zijn en slechts tijdelijk moet worden ingezet. Nagel waarschuwde ook dat de inflatievooruitzichten van de ECB “zeer mogelijk” naar boven worden bijgesteld bij de nieuwe prognoses in september en dat “een grotere renteverhoging volkomen gepast zou zijn” bij afwezigheid van een verbetering in de inflatie. “Het is belangrijk om al onze inspanningen te concentreren op het bestrijden van deze hoge inflatie”, aldus Nagel. (bron: Aandeelhouder) Monetaire autoriteiten gaan ervan uit dat met renteverhogingen de inflatie kan worden teruggedrongen. Hier passen 2 kanttekeningen bij: op de eerste plaats is het inflatiegetal de resultante van een model dat uitgaat van het getal van een jaar eerder. Dus uitgaande van een gelijkblijvende prijsstijging van 8%, zal het inflatiegetal bij het referentiegetal van een jaar eerder van 2% (maart 2021) 6% zijn, terwijl dat bij 5% (november 2021) 3% zijn. De suggestie is dan dat de inflatie daalt, maar in de portemonnee van de burger is dat niet merkbaar. Wat is dan de waarde van het maandelijkse inflatiegetal? De tweede aanname is dat er een relatie zou bestaan tussen de hoogte van de rente en de koopkracht. Dat was misschien ooit wel de waarde van de rekenmodellen, maar in de huidige situatie waarin wij betrokken zijn in een financieel/economische oorlog met Rusland, waarbij energiebelangen zijn betrokken, met een prijsbepaling op wereldmarkten kan die aanname wel eens niet relevant zijn en spelen factoren die ook voor ons grote schade opleveren, bv als komende winter er voor het bedrijfsleven en huishoudens onvoldoende aardgas beschikbaar is, een rol die hogere prijzen genereren en productieverliezen in het bedrijfsleven. En dat levert hogere prijzen op, ook door de hogere rentes. De oplossing zou misschien wel moeten zijn dat de centrale banken grote hoeveelheden geld uit de markten moeten terughalen (ingekochte staatsobligaties moeten terugverkopen aan de markt (waarbij de rente ook stijgt). Dan wel dat wij ons distantiëren van het militaire conflict en de contacten met Rusland terugdraaien.

Financieel/economische berichten

Het algemene inflatiecijfer was iets hoger dan verwacht met 8,5% in plaats van 8,4%, maar de kerninflatie was juist lager, met 3,7% in plaats van een verwachte 3,9%. “Een wat gemengd beeld, zou je denken, maar de markt twijfelt”, aldus Joost Derks van iBanFirst. Het zou namelijk toch genoeg kunnen zijn voor de ECB om de inflatie agressiever te bestrijden dan wat de markt nu inprijst. De euro noteerde op 1,0435 maandagmorgen. Een week geleden klom de munt nog naar een top rond 1,0585 en noteert bij het sluiten van dit blog 1,0174. Grote bewegingen dus. Op 21 juli vergadert de ECB opnieuw. De grote vraag is of de rente dan met meer dan ¼% zal worden verhoogd. De markt denkt dat de rente minder snel zal stijgen dan twee weken geleden, door twijfels over de kracht van de economische groei in de eurozone. Een week later volgt de Federal Reserve met een nieuw rentebesluit. Voor die tijd zal er inzage in de notulen van de vorige rentevergadering van de Fed worden gegeven. Vrijdag is er een belangrijk Amerikaanse banenrapport, een belangrijke indicator voor de toestand van de economie. Als de arbeidsmarkt erg krap is, kunnen de lonen sneller stijgen en daarmee ook de inflatie. Dit zou een reden voor de Fed kunnen zijn om extra hard op de rem te trappen en de rente sneller te verhogen. De Zwitserse frank is momenteel goedkoper dan de euro: 0,9906. Dit zou een indicator voor een recessie kunnen zijn en laat daarom de markten niet onberoerd, aldus Derks. (bron: ABM Financial News/IEX)

De prijs van voeding stijgt sneller. In juni waren voedingsmiddelen 11,2% duurder dan een jaar eerder, zo blijkt uit cijfers van het CBS. In mei was dat nog 9,1%. Vooral zuivel en vlees worden duurder, maar ook brood, oliën en vetten, groenten vis en fruit. De voedselprijzen lopen sinds september elke maand sneller op. De inflatie in het algemeen nam in juni iets af, van 8,8% naar 8,6% (CPI, HICP 9,9%). Dat komt doordat de gas- en stroomprijzen in juni minder zijn gestegen. Werkgevers melden dat in cao’s die afgelopen maand werden afgesloten, een gemiddelde loonstijging van 3,8% zit. (bron: NOS) Ik betaalde deze week 20% meer voor het brood dat ik koop, bij dezelfde supermarkt.

Geen lege schappen, wel hogere prijzen: de Rus merkt nog weinig van sancties. Lange rijen voor geldautomaten, lege schappen en grote onzekerheid. In de eerste week van de Russische inval in Oekraïne wees alles erop dat Russische burgers snel last zouden krijgen van westerse sancties. President Poetin zou de Russische economie met zijn oorlog in de afgrond storten. 5 Europese sanctiepakketten verder liggen de schappen nog redelijk vol en lijkt de economische impact te overzien. “De gevolgen van de sancties zijn vooralsnog voor de meeste Russen beperkt, afgezien van sterk gestegen prijzen”, zegt Rusland-correspondent van de NOS Geert Groot Koerkamp. “Dat gaat veranderen, maar daar gaan maanden overheen.” Winkels in Moskou bieden volgens hem een vertrouwde aanblik. “Er verdwijnen langzaamaan importproducten uit de schappen, maar het gaat dan meestal om een enkel merk waarvan de voorraden in de magazijnen opraken.” Dat producten zoals kopieerpapier moeilijk of alleen tegen exorbitante prijzen te krijgen zijn, heeft volgens hem vooral te maken met paniekaankopen eerder dit voorjaar. In maart liep de Russische inflatie op naar 16,7%. De lonen en pensioenen stegen niet mee, zegt Groot Koerkamp “Dat betekent dat steeds meer mensen de komende tijd de broekriem moeten aanhalen en moeten bezuinigen.” Verwacht werd dat de snelle daling van de roebelkoers de inflatie verder zou aanjagen. Buitenlandse producten importeren met een zwakke munt is namelijk duurder. Maar na de snelle koersdaling van de eerst dagen staat de koers van de roebel dankzij een serie vergaande maatregelen weer op het niveau van voor de oorlog. De centrale bank van Rusland zag de afgelopen week zelfs kans om de rente weer wat te verlagen, na een ruime verdubbeling tot 20% aan het begin van de oorlog. De rente staat nu op 17%. Recente officiële cijfers over de Russische economische groei zijn er nog niet, maar verschillende indicatoren laten zien dat de economische activiteit in Rusland sinds eind februari minder hard terugvalt dan verwacht. Zo heeft de OESO een model ontwikkeld op basis van Google trends data. Daarin wordt gemeten hoe vaak Russen zoeken op termen als ‘recessie’, ‘werkloosheid’ en ‘hypotheek’, gecombineerd met historische economische groeicijfers. Voor de eerste week van april komt het uit op een groei van 4% ten opzichte van dezelfde week een jaar eerder. Dat is wel een stuk minder dan toen de oorlog begon. “Het model lijkt het redelijk te doen voor Rusland”, zegt econoom Theo Smid van kredietverzekeraar Atradius. “Toch zie je bij plotselinge omslagen in de economie, zoals tijdens de financiële crisis, dat het er ook weleens een paar procentpunt naast zit.” Voor heel 2022 verwacht Smid een recessie. Maar ook voor de bredere economie geldt dat de toekomst onzeker is. Zo is er een uittocht van (jonge) kenniswerkers. En technologie voor de oliesector en de lucht- en ruimtevaart mag als onderdeel van de sancties niet naar Rusland geëxporteerd worden. “Het wegblijven van hoogwaardige technologie gaat voor Rusland problemen opleveren, net als een gebrek aan noodzakelijke onderdelen voor tal van sectoren in de economie. Er is vrijwel geen sector te bedenken die helemaal zonder westerse importen kan, ondanks de herhaalde peptalk uit het Kremlin”, zegt Groot Koerkamp. “Ze gaan natuurlijk op zoek naar andere manieren om aan spullen te komen”, zegt Smid van Atradius. “Een groot deel van de wereldeconomie keert zich niet tegen Rusland. Daar kunnen ze nog een hoop goederen vandaan halen.” Maar de voor Rusland belangrijkste inkomstenbron valt nog altijd buiten de sancties. De olie- en gasexporten zijn goed voor 40%van de overheidsinkomsten. “Daarmee wordt bijvoorbeeld de infrastructuur verbeterd, en het leger en de politie betaald”, zegt Groot Koerkamp. “Alle andere sancties staan in de schaduw bij het effect van sancties op olie en gas.” (bron: NOS)

Sociale Zaken

Het aantal mensen dat in de armste landen in extreme armoede leeft, is de afgelopen 3 maanden met 71 miljoen toegenomen. Dat heeft de VN onderzocht. Zij moeten rondkomen van minder dan €4 per dag. Volgens de VN komt de toename door de coronapandemie, de Russische oorlog in Oekraïne en de Russische blokkade van Oekraïense havens, waardoor graan niet geëxporteerd kan worden. Het totale aantal mensen dat leeft in armoede is door de crises gestegen tot 1,7 miljard. Dat is ruim een vijfde van de wereldbevolking. De VN pleit onder meer voor gerichte financiële steun. (bron: NOS)

De Nederlandse overheid moet voor 1 augustus zorgen dat de asielopvang aan de minimale eisen voldoet, anders stapt Vluchtelingenwerk Nederland naar de rechter. De hulporganisatie stelt dat Nederland onder meer het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) overtreedt doordat er onvoldoende opvangplekken zijn en asielzoekers een gebrek hebben aan privacy, fatsoenlijke slaapplekken en schoon sanitair. Volgens Vluchtelingenwerk is de crisis in de asielopvang geen gevolg van onvoorziene omstandigheden, maar vooral van bestuurlijk onvermogen. (bron: NOS)

Tienduizenden diabetespatiënten de dupe? Mogelijk €250 per jaar bijbetalen voor insuline. Zo’n 70.000 diabetespatiënten dreigen hun huidige medicatie kwijt te raken of te moeten bijbetalen als de maximumprijs van het geneesmiddel omlaag moet. De patiëntenvereniging en apothekers maken zich zorgen. De 2e Kamer vergadert er vandaag over. Er zijn in Nederland ca één miljoen mensen met diabetes. (bron: meerdere media, waaronder de Gelderlander)

Milieu

Niet alle boeren in de buurlanden worden opgescheept met de regels en voorwaarden van onze milieuregels, lees

https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/buitenland/artikel/5318187/stikstof-boeren-probleem-buurlanden-hebben-niet 

Het NRC heeft een globale schatting gemaakt van de prijs per gereden kilometer, een systeem dat in 2030 ingevoerd gaat worden op basis van de meer dan 100 miljard km per jaar en de €4 mrd wegenbelasting die ze jaarlijks innen. Dat zou dan een kleine 4 cent per gereden kilometer. Op zich zouden kilometervreters meer moeten gaan betalen en kleine rijders minder. Maar op dat ook zo uitpakt, het is nog 7 jaar afwachten.

Kolen worden duurder, omdat de vraag ernaar toeneemt, doordat de kolencentrales weer op volle kracht gaan draaien, om een dreigend gastekort deze winter te voorkomen.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 03-07-22 3.812; maandag 6.664; dinsdag 6.433 en woensdag 7.308.

Het kabinet heeft vrijwel niets gedaan met de corona-adviezen van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OVV). Dat zegt voorzitter Jeroen Dijsselbloem in de Volkskrant. Volgens de voorman van de OVV ontbreekt het aan zelfreflectie bij de overheid. “Nu zitten we aan het begin van de volgende besmettingsgolf en zijn veel zaken gewoon niet opgepakt.” De OVV publiceerde begin dit jaar een kritisch rapport over de kabinetsaanpak van de eerste zes maanden van de coronacrisis. Een van de kritiekpunten was dat er in de eerste golf te weinig aandacht was voor de situatie in de verpleeghuizen. Ook raadde de Onderzoeksraad het kabinet aan zijn crisisaanpak te verbeteren, onder meer door meer scenario’s uit te werken en beter te improviseren, om beter voorbereid te zijn op een volgende “maatschappij-ontwrichtende crisis”. Dijsselbloem concludeert nu dat daar weinig van terecht is gekomen. “Het kan eigenlijk niet dat er nog steeds geen uitgewerkte en doordachte scenario’s zijn”, zegt hij in de Volkskrant. “Het kan eigenlijk niet dat de minister van VWS nog steeds geen bevoegdheid heeft om tegen ziekenhuizen of de GGD’s te zeggen wat er moet gebeuren in een crisissituatie. Het lijkt ons heel urgent om zo snel mogelijk te regelen dat een minister in een crisissituatie kan optreden.” Het kabinet liet in april per brief weten het eens te zijn met de conclusies uit het OVV-rapport. De Onderzoeksraad stoort zich er echter aan dat de handtekening van premier Mark Rutte ontbrak, aangezien hij “formeel de leiding” nam in de coronacrisis, zegt Dijsselbloem. (bron: NOS) De premier heeft laten weten dat de aanbevelingen wel degelijk door het kabinet uitgevoerd gaan worden. Maar Dr Ernst Kuipers (D66) wil niet af van de afspraken over de bestrijding van corona, die hij gemaakt heeft met de sectoren. Het ministerie van VWS zal daarin niet het voortouw nemen, de samenleving moet dat maar doen.

Minister Kuipers van Volksgezondheid heeft het RIVM en de GGD’s de opdracht gegeven om een vaccinatieronde tegen corona voor te bereiden. In het najaar krijgen in eerste instantie kwetsbare mensen waarschijnlijk de herhaalprik aangeboden, schrijft Kuipers. De GGD’s werken aan een plan om te beginnen met 300.000 prikken per week, in 6 weken uit te breiden tot 1,5 miljoen per week. Zo’n opschaling zou nodig zijn als niet alleen kwetsbaren, maar de hele bevolking een prik krijgt. De prikronde wordt nu al voorbereid in verband met de werving van mensen op de huidige krappe arbeidsmarkt. (bron: NOS) Bij de vorige prikrondes werden uurlonen betaald boven de norm en werkten concurrerend voor de horeca. Ik vraag mij af of mensen wel net zo spontaan zullen medewerken aan de prikacties als die van 2020/21?

Eyeliners

Megaclaim tegen banken in de maak om strop bij hypotheken in Zwitserse franken

Koopjesjagers bepalen het koersnivo van de AEX?

Waarom zitten beleggers in landbouwgrond? Liggen daar de nieuwe winsten voor het binnenhalen?

De ECB is gul: banken kunnen tot €24 mrd winst oprapen dankzij gratis kredieten, als gevolg van desastreus monetair beleid

Groot deel van Italië in noodtoestand vanwege ergste droogte in 70 jaar

Als we de rekenrente aanpassen is nieuw pensioenstelsel helemaal niet nodig

Er is een fundamenteel andere economie nodig

Boeren kunnen wel zonder veel problemen stikstof verminderen

Staatssteun aan Duitse gasreus Uniper moet domino-effect vermijden

Rutte is positief over EU-lidmaatschap Albanië. Curruptie,

Gemeenten grootste horde bij aanpak woningcrisis

Boeren hebben reden om Remkes te wantrouwen

Er zijn grote zorgen over fosfor, zonder dit mineraal kunnen we nergens op aarde meer voedsel verbouwen: https://scientias.nl/wp-content/uploads/2022/06/fosfor-1.jpg

Rutte snapt het boerenprotest niet

Eenmalige loongolf is helemaal geen oplossing voor hoge inflatie

Sieger Rodenhuis denkt dat het CDA uit de regering moet treden wil het nog een kans hebben te overleven

Minister Staghouwer: Supermarkten spelen wél rol in stikstofcrisis.

Groot deel van Italië in noodtoestand vanwege ergste droogte in 70 jaar

Als we de rekenrente aanpassen is nieuw pensioenstelsel helemaal niet nodig

Er is een fundamenteel andere economie nodig

Boeren kunnen wel zonder veel problemen stikstof verminderen

Staatssteun aan Duitse gasreus Uniper moet domino-effect vermijden

Rutte is positief over EU-lidmaatschap Albanië. Corruptie,

Gemeenten grootste horde bij aanpak woningcrisis

Boeren hebben reden om Remkes te wantrouwen

Er zijn grote zorgen over fosfor, zonder dit mineraal kunnen we nergens op aarde meer voedsel verbouwen: https://scientias.nl/wp-content/uploads/2022/06/fosfor-1.jpg

Rutte snapt het boerenprotest niet

Eenmalige loongolf is helemaal geen oplossing voor hoge inflatie

Sieger Rodenhuis denkt dat het CDA uit de regering moet treden wil het nog een kans hebben te overleven

Minister Staghouwer: Supermarkten spelen wél rol in stikstofcrisis

Rutte zegt woedende Kamer €500 toe voor koopkrachtreparatie allerlaagste inkomens

Zimbabwe gaat gouden munten slaan om hyperinflatie te bestrijden

Gasprijzen verdubbeld in een maand tijd, wat betekend dat voor het Nord Stream project?

Duitsland verzet zich tegen nieuw crisisinstrument van ECB

Frontberichten

Nadat de goudprijs begin maart de grens van $2.000 overschreed, voorspelt een nieuw rapport van de Wereldbank nu dat de waarde van de grondstof in 2022 met slechts 3% zal toenemen. De bank verwacht echter dat de prijzen van grondstoffen als voedsel – die met 84% zijn gestegen – en ruwe olie een groot deel van 2022 hoog zullen blijven. Terwijl sommige voorstanders van goud hebben voorspeld dat de prijs van het metaal waarschijnlijk een nieuw hoogtepunt zal bereiken, verwacht de Wereldbank in haar rapport in plaats daarvan een mogelijke scherpe prijsdaling in 2023. De bank wijst op de mogelijke verkoop van grote hoeveelheden goud door Rusland als een mogelijke factor die de prijs zal drukken. Een rapport waarin het laatste prognosedocument van de bank wordt geciteerd, heeft gezegd: ‘wanneer Rusland, dat van het mondiale financiële systeem is afgesneden, zijn toevlucht neemt tot de verkoop van grote hoeveelheden goud om aan geld te komen, zal de daaruit voortvloeiende overvloed aan goud de prijs van de grondstof waarschijnlijk doen dalen’. Intussen hebben sommige berichten gesuggereerd dat Rusland de mogelijkheid overweegt om zijn munt met goud te ondersteunen. Hoewel het nog niet duidelijk is wanneer dit waarschijnlijk zal gebeuren, kan het vooruitzicht van een groot land dat zijn munt met goud steunt, er wel op wijzen dat de prijs van de grondstof waarschijnlijk verder zal stijgen dan dalen. Het vooruitzicht dat Rusland terugkeert naar de goudstandaard heeft ook het debat over de haalbaarheid en het nut van door goud gedekte cryptomunten opnieuw doen oplaaien. Er zijn verschillende van dergelijke tokens uitgegeven, maar slechts enkele daarvan functioneren. Er zijn vele redenen waarom sommige goud-gebackte crypto tokens hebben gefaald. Om meer te weten te komen over waarom sommige cryptomunten met goud als onderpand zijn mislukt, wat de toekomst brengt en het vooruitzicht dat Rusland terugkeert naar de goudstandaard, hebben we de mening gevraagd van Tony Dobra, een 40-jarige veteraan in de edelmetalenindustrie en een niet-uitvoerend adviseur bij de fintech startup, Aurus: ‘hoewel goud sinds het begin van de oorlog tussen Oekraïne en Rusland in een opwaartse spiraal zit, is de prijs er tot nu toe niet in geslaagd om door de grens van $2.000 te breken, ondanks voorspellingen dat de prijs de $3.000 kan doorbreken’. Denkt u dat goud in de komende vijf jaar ooit de $3.000 per ounce zal bereiken? “De handelsvolumes in goud zijn nog nooit zo hoog geweest. De prijs is volatiel, maar staat momenteel onder druk. Het voorspellen van prijzen is net zoiets als het lezen van theeblaadjes of geiten ingewanden; het is een gezelschapsspel, geen wetenschap. Echter, zowel wat nu in bedding is, in plaats van tijdelijke inflatie, plus de lange termijn situatie in Oekraïne, zou goud door $2.000 moeten zien gaan later dit jaar. Daarna is alles mogelijk. Ik zou zeggen dat 3.000 dollar waarschijnlijker is dan niet.” Veel invloedrijke figuren hebben geconcludeerd dat Bitcoin een digitale vorm van goud is, terwijl sommigen hebben gesuggereerd dat goud zelfs in onzekere tijden zijn positie als het meest ideale alternatief voor fiatgeld zal verliezen. Toch wordt goud, zoals de gebeurtenissen van de afgelopen weken ons hebben laten zien, nog steeds gezien als een veilige haven. Volgens sommige berichten zou Rusland, dat door sancties is getroffen, zijn eigen munt met goud kunnen ondersteunen. Denkt u dat het mogelijk is dat Rusland zijn munt steunt met goud? “Het is niet zozeer ‘mogelijk’, maar waarschijnlijk. Net als energiegrondstoffen is ook Rusland rijk aan edele metalen. Zijn nu bevoorrechte handelspartners, China en India, zijn ‘s werelds twee grootste kopers van goud, gevolgd door hun vriend Turkije. Het ondersteunen van de roebel met goud zal hun nieuwe vrienden geruststellen en een niet in US dollars luidend handelsblok creëren.” (bron: businessAM) De goudprijs is afhankelijk van het volume van de handel erin, waaronder de noodzaak voor de Russen om goud te gaan verkopen om aan hun financiële verplichtingen te kunnen blijven voldoen. Maar ook het vertrouwen in de economie speelt een rol. We hebben dat de laatste 2 beursdagen gezien. Na de persconferentie van de presidente van de ECB, waarin ze stelde dat zij t/m 2024 verwachten geen recessie verwachten en maar moeten afwachten dat de ECB met hun monetair beleid maar moeten afwachten of dat het gestegen prijspeil teruggedrukt krijgen. In één dag tijd daalde de euro 2 cent vs de dollar en dat is een forse klapen vervolgens weer 2 dollarcent. Daarentegen steeg de prijs van het goud en daalde vervolgens weer.

Overwegingen

Er een strijd tussen beschavingen gaande. Maar de ‘culturele analyse’ van Russische politiek creëert nog een ander hardnekkig probleem, want waarom hebben we het zo veel over Poetin? Vaak gaan verhalen over ‘wat Poetin wil’ uit van een achterhaald, maar nog altijd breed gedragen idee dat de Russische politiek alleen om de leider draait en dat een koerswijziging een persoonlijke keuze van die leider is. Daardoor zien we over het hoofd dat Poetin niet eens het grootste probleem is, schrijft Drs Paul van Dijk Universiteit van Amsterdam, faculteit geesteswetenschappen, in het NRC. Hij doet onderzoek naar de transformatie van tsaristisch Rusland eind negentiende eeuw. Historisch onderzoek naar tsaristisch Rusland en de Sovjet-Unie ondersteunt de analyses van politicologen als Tatjana Stanovaja dat Poetin net als de tsaren of de communistische secretaris-generaal natuurlijk belangrijk is, maar net als die historische figuren geen totale controle over politiek, bestuur en samenleving heeft. Er zijn veel verschillende spelers die enerzijds hun belangen tegenover de president verdedigen en anderzijds de president kunnen opzoeken om anderen weg te concurreren. Vooral sinds 2014 zijn de siloviki (militairen en veiligheidsdiensten) erin geslaagd meer macht naar zich toe te trekken ten koste van de staatsoligarchen (mensen als Miller en Setsjin, de bestuurders van Gazprom en Rosneft). Deze machtsverschuiving binnen de Russische politiek is enorm belangrijk. De staatsoligarchen wilden het land zoveel mogelijk openstellen om geld te ‘verdienen’ en zo de stabiliteit te waarborgen. Nu propageren verschillende siloviki bij Poetin dat stabiliteit juist wordt bereikt door strenge controle over economie en samenleving (vandaar ook de ongekend harde vervolging van oppositieleden als Navalny). Om die reden zijn de afgelopen jaren meerdere staatsoligarchen in het bestuur vervangen door ‘apolitieke’ technocraten en zijn sommigen zelfs vervolgd. Mensen die hun hoop vestigen op het ‘verdelen van de elites’ zullen waarschijnlijk bedrogen uitkomen. Omdat internationale sancties hun vermogens in het Westen hebben bevroren, zijn de staatsoligarchen nog meer dan voor de oorlog overgeleverd aan Poetin en de anderen die de invasie hebben gepland. De siloviki vinden in Poetin de steun voor hun defensieve visie op stabiliteit en een verzekering van hun bezittingen en voortbestaan. Zij zullen hem niet zo gauw afzetten. Zelfs als Poetin van het toneel zou verdwijnen zullen deze figuren heus niet opeens kiezen voor een liberale democratie. Ze zullen simpelweg iemand anders steunen die hun belangen behartigt. Maar wat als de siloviki onder westerse druk dan toch eieren voor hun geld kiezen en akkoord gaan met een radicaal andere koers? Zelfs als een liberaal als Navalny president zou worden, loopt hij tegen economische en bestuurlijke problemen aan die ook de huidige regering boven de pet gaan. Net zoals Donald Trump met veel bombarie de kolenmijnen weer opende, heeft Poetin noodlijdende mega-ondernemingen gedwongen open te blijven om duizenden banen en de nutsvoorzieningen van hele steden te redden. Volgens de historicus Stephan Crowley zit Poetin hiermee op een doodlopend spoor: eigenlijk zou hervormen van de regionale industrieën beter zijn, maar grootschalig banenverlies zou tot grote onrust leiden, terwijl het subsidiëren van de fabrieken niet genoeg groei oplevert om de levensstandaard van mensen op zijn minst gelijk te houden. Dat leidt nu al tot onrust. In zijn strijd tegen de Russische liberalen probeert Poetin zich van de politieke steun van de arbeiders te verzekeren, maar zit dus vast. Daardoor zitten veel Russische burgers ook vast. Arbeiders, boeren, docenten en ambtenaren worden voor hun bestaanszekerheid steeds afhankelijker van een staat die ze weinig kan bieden. Binnenkort zal een enorme herindeling van de gemeentebesturen (lees: bezuinigingen) de positie van deze burgers verslechteren. Honderdduizenden mensen in de provincies kunnen dadelijk niet meer hun lokale vertegenwoordiging kiezen, aangezien dat bestuur naar grotere steden verder weg wordt verplaatst. De kloof tussen de overheid en deze burgers zal alleen maar groeien als ze door budgetten te delen nóg minder geld ontvangen voor sociale diensten en onderhoud van infrastructuur. Iemand als Navalny wil zonder afhankelijk te zijn van olie- en-gaselites de sociaal-economische ongelijkheid aanpakken met behulp van het staatsapparaat, maar doordat diezelfde staat zich in dit opzicht al jaren terugtrekt ligt de teleurstelling nu al op de loer. Een liberale president kan bovendien verzet tegen pijnlijke maatregelen niet zomaar de kop indrukken. De kans is dus groot dat zelfs een liberale president met nieuwe demagogen te maken krijgt.Het klinkt daarom raar, maar Poetin is niet Ruslands grootste probleem. Door machtige elites is een koerswijziging na Poetin niet vanzelfsprekend en een opvolger kan niet op korte termijn ‘de puinhopen van Poetin’ wegruimen. Het cliché dat de Russische politiek alleen om de leider draait moet daarom echt bij het oud vuil. Anders zijn nieuwe teleurstellingen, onbegrip en confrontaties onvermijdelijk. (bron: NRC)

In de Tweede Kamer is vorige week met staatssecretaris van Rij gesproken over het kabinetsvoorstel voor de box3 regels vanaf 2025, de zogenaamde vermogensaanwasbelasting uit hoofde van beleggingen en koopwoningen. Bij huizen wordt aan de WOZ waarde, zoals die door de gemeenten wordt vastgesteld, gekoppeld aan de fiscale waarde. Daar doet zich nu al een onrechtvaardigheid voor. Stel iemand heeft 5 jaar geleden een woning gekocht voor €300.000, die nu voor de WOZ wordt aangeslagen voor €500.000. Dat levert geen cent meer op ‘in the pocket’. Die waardestijging is virtueel, die wordt pas werkelijkheid zodra het pand wordt verkocht. Dat betekent dat heffingen die zijn gekoppeld aan de WOZ-waarde, als de OZB, de gemeentelijke lasten, de heffing van het Waterschap en voor het leidingwater en die van de Rijksoverheid, zoals voor de bepaling van het eigenwaardeforfait (box 1), het vermogensrendement (box 3), schenkings- en erfrecht en de energiebelasting, stijgen. Daarbij wordt van de burger met een eigen huis verwacht dat hij investeert in het isoleren van zijn woning en de ombouw van fossiel naar duurzaam voor verwarming en koken. Maar bij al die oplopende kosten en de dalende waarde van de euro door de inflatie staan geen inkomsten. De burger met een koopwoning gaat leeggezogen worden al een melkkoe en net zo behandelt als boeren. Zo een situatie kan ontstaan zodra een land geregeerd en bestuurd wordt door technocraten. Wij moeten terug naar een humane samenleving.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 07-07-2022/639 Boris Johnson treedt af zodra er een opvolger is gekozen. Strategische zet?

UPDATE 2-07-2022/638 Laat den Haag maar branden!

De uitspraak komt van een artikel uit de VK (via Google) en slaat op reacties op het ongenuanceerde stikstofbeleid dat door een meerderheid in de Tweede Kamer wordt ondersteund, ondanks de grote gevolgen voor de boerenstand. Als de huidige kabinetsplannen zouden worden uitgevoerd is er voor 70% van de boerenstand geen bestaansrecht meer. Dat komt ook omdat de plannen geen perspectief geven voor veel van de jongere boeren. Weliswaar is er toegezegd dat de minister van Landbouw daar nog aan gaat werken, maar daar wordt weinig vertrouwen in gesteld. Alle sociaal/maatschappelijke onderwerpen die ermee in verbinding staan, zoals de cultuur en bestaanszekerheid van het platteland en de toetsing van de gevolgen is nog nergens aan de orde geweest. Daarbij komt dat het beeld is ontstaan dat de boeren moeten opdraaien voor het desastreuze stikstofbeleid van de 4 kabinetten Rutte, veelal ten gunste van het bouwbeleid, beleidsbepalend zijn en zijn geweest. De stikstof die wordt uitgestoten door het bedrijfsleven en de vriendjes van Rutte, het verkeer (autoverkeer en de lucht- en zeevaart, door de bouwwereld en vanuit het buitenland binnenkomt onvoldoende dan wel ongecontroleerd blijven. Daarnaast zijn de boeren van oordeel dat ook de veevoederbedrijven, het veetransport, dienstverlening aan de agrarische sector en het bankwezen allemaal ook verantwoordelijk zijn voor de catastrofe. En daar is wel wat voor te zeggen, maar het kabinet en een aantal politieke partijen sluiten de gelederen. Ik sluit ook niet uit dat dit conflict gaat over stad en (platte)land en werkers en ambtenaren/technocraten. Een probleem gaat worden dat niet de stikstofbeleid zoals het 1 juli 2023 gaat worden vastgesteld door het kabinet gaat worden uitgevoerd door de provincies. En daarbij komt dat minister Christine van der Wal met de provincie Gelderland al afwijkende afspraken heeft gemaakt en dat de provincies niet staan te springen om boeren verplicht uit te moeten gaan kopen. Ze vinden dat de cijfers op ‘de gekleurde kaart van Nederland’ op de verkeerde gebieden focussen. De meeste Statenleden in Limburg gaan zelfs zo ver dat zij stellen ‘stikstof een gecreëerd probleem is’. Als Rutte hier niet snel ingrijpt wordt dit het einde van zijn politieke carrière.

Ik schrok donderdagmorgen toen ik het Parool las. De dagelijke column van Theodor Holman opende (https://www.parool.nl/columns-opinie/holland-heeft-de-neus-van-pinokkio-als-leider~bd85737b/) met de uitspraak dat de inflatie in Nederland gigantisch wordt door de sancties die ze Rusland hebben opgelegd. Er komt in Nederland een megacrisis aan: benzine gaat €3 per liter kosten en de inflatie wordt gigantisch. Verder staat in het Parool een artikel over de onvrede die groter is dan het protest van de boeren. Burgers zien crisis op crisis op zich afkomen en het vertrouwen in de politiek is historisch laag. Rutte is hun premier die het land geen leiding geeft. Ieder land krijgt de leider die het verdient en dit land verdient geen betere (citaat column Holman). Lilian Marijnisse stelt “Een politiek die onmachtig is om de gewone problemen van de mensen op te lossen, zaait woede. Voor de slachtoffers van het Toeslagenschandaal, voor de Groningers en voor de mensen die hun rekeningen niet meer kunnen betalen”. Onderzoeker Josje den Ridder van het Sociaal en Cultureel Planbureau interviewde mensen op straat: “Er zijn heel veel grote crises: woningnood, de hoge energieprijzen, de toeslagen, de gaswinning, klimaat, tekorten in de publieke sector. Mensen nemen het de politiek kwalijk dat ze deze problemen niet oplossen”. “De anti-overheidsstemming is manifest geworden tijdens de coronapandemie, en militanter”. De acties van militante groepen boeren passen niet in een democratisch land, dat ontken ik niet, maar het past ook niet dat de regering besluit met steun van een meerderheid van de Tweede Kamer zonder een stevige onderbouwing besluit 70% van de boerderijen te sluiten zonder enige visie (een vies woord voor Rutte) voor de boerenbedrijven van komende generaties. De kabinetten Rutte III en IV zijn de laatste van een voorbije generatie, alleen realiseren ze zich dat nog niet. Er moeten in de huidige kabinetsploeg bewindslieden zitten die zich afvragen of ze er wel goed aan gedaan hebben toe te treden. Wat ontbreekt is een sociaal/maatschappelijke visie op de wereld van morgen en het ontbreekt het kabinet aan economen.

Hans Faas, Directeur Special Clients, stelt dat geldzaken zich steeds meer achter de schermen plaatsvinden naarmate er minder met contant geld wordt betaald. “Vroeger was het: op is op. Munt- en papiergeld is tastbaar en gaat dus zichtbaar uit je portemonnee. Tegenwoordig worden transacties digitaal en automatisch bij- en afgeboekt. Dit vraagt om meer discipline om regelmatig internet en mobiel bankieren te bekijken.” François noemt problematische schulden een ‘sluipmoordenaar’, want deze ontstaan doorgaans niet in één dag, maar bouwen zich langzaam en soms ongemerkt op. “Het begint met een enkele rekening of aanmaning, je eindigt door de ene schuld aan te gaan om de andere af te lossen, terwijl de condities steeds slechter worden. Een neerwaartse spiraal wordt zo ingezet.” Schuldenproblematiek is een groot maatschappelijk probleem. De rekeningen vallen dan wel op de deurmat bij de schuldenaar, maar er zijn ook gevolgen voor de maatschappij: mensen met problematische schulden kampen vaak met gezondheidsproblemen zoals depressiviteit, er ontstaan problemen in het gezin en er wordt voor langere tijd een beroep gedaan op de bijstand. Naar schatting bedragen de maatschappelijke kosten hiervan minstens €1 mrd per jaar. Toch heerst er een taboe op schulden. Mensen met problemen zoeken gemiddeld pas na vijf jaar professionele hulp. Dan is het vaak al te laat om tot een oplossing te komen. (bron: ABNAmro)

Over de maatschappelijke gevolgen hiervan: toen ABN en Amro in de jaren zestig begonnen met salarisrekeningen, boden ze conform een deal met de overheid het betalingsverkeer kosteloos aan. Klanten kregen zelfs rente over hun saldo. Daarvoor kregen de banken ook iets heel belangrijks terug: een vaste band met huishoudens die ze vervolgens, voorzien van details over financieel gedrag, allerlei andere, lucratieve diensten konden aanbieden. Dat is nog steeds zo, banken verdienen goed aan hun particuliere klanten. Maar ABN Amro wil af van de lasten, met behoud van de lusten. Die intentie om betaalrekeningen als melkkoetje te gebruiken staat haaks op het sinds de financiële crisis van 2008 sterk gegroeide besef dat het moderne betalingsverkeer een nutsvoorziening zou moeten zijn: voor iedereen bereikbaar, risicoloos is vaneen neutrale aanbieder en altijd werkt. In 2019 adviseerde de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid in Geld en schuld dan ook om deze basisfunctie bij De Nederlandsche Bank onder te brengen. Het rapport verdween stilletjes in een la omdat de grootbanken er niets voor voelden, immers die mooie klantenbinding willen ze niet kwijt. Uiteraard steeds in balans met de flinke verdiensten die particuliere klanten opbrengen.

Algemeen

We verkeren in onzekere tijden op velerlei terreinen. Neem de politiek na 12 jaar Rutte-beleid. Het rammelt op veel gebieden, neem de Belastingdienst, neem de Jeugdzorg, neem het woning-dossier (te dure en te weinig), klimaat, natuur, ecologie, schoon water, energie en neem de gevolgen van de inflatie. De toets moet zijn of de overheid de belangen van het volk nog wel zo optimaal mogelijk behartigd? Het antwoord is: nee, lang niet altijd en overal. Neem het Toeslagen-dossier, neem de Zwarte lijsten bij de Belastingdienst, neem het box3-dossier, de asiel-problematiek, neem de aanpak van de stikstof of de inrichting van de samenleving. Veel te lang hebben kabinetten Rutte de prioriteit gelegd bij het bedrijfsleven, economische groei en het onnodig subsidiëren van commerciële activiteiten. Veel te veel geld is uitgegeven aan projecten die het geprognosticeerde rendement nooit hebben gehaald. De vrije handel is een strop om de nek geworden van de maatschappij waarin wij leven. Ik neem als voorbeeld het voorstel voor het terugbrengen van de stikstofproductie. Jaren is er over gesproken, maar nimmer is er overeenstemming over bereikt. De belangen van de banken, die de milieuonvriendelijke uitbreidingen van de boeren royaal financierden, de veevoederbedrijven, het dierentransport, de slachthuizen, de kunstmest/pesticiden leveranciers en een leger dienstverleners, blokkeerden oplossingen, gesteund door de wetenschappers uit Wageningse Universiteit, wordt verkondigd. Niemand wilde meebetalen aan een oplossing. Dan gaat de beuk erin op het moment dat er onvoldoende bouwvergunningen kunnen worden afgegeven. De boeren worden het slachtoffer: 70% van de boerderijen moeten sluiten, terwijl alleen op hoofdlijnen stikstofmetingen worden verricht in de omgeving van Natura 2000 gebieden. Van belang is dat de banken, waarvan de RABO de grootste belangen heeft in de boerensector, geen verlies hoeven te leiden. Hoeveel stikstof afkomstig is van andere partijen als de industrie, het verkeer als auto-, lucht- en zeevaart, wordt lang niet altijd meegenomen als noodzakelijke controles al worden uitgevoerd. Grote delen van het grote bedrijfsleven moeten buiten beeld blijven evenals het buitenland. Die werken verstorend voor de oplossing van het probleem. Daarbij komt dat nabuurstaten andere stikstofwetten en normen hanteren, zo heeft Brussel dat ooit bepaald in al haar wijsheid: geen Europese wetgeving maar Nationale die aan basisvoorwaarden voldoen. De bouw moet verder dus er moeten grote stappen worden gezet.

Er moet een plan van aanpak komen: de agrarische sector moet het stikstofprobleem oplossen en de klimaatactivisten van D66, onder aanvoering van Kamerlid Tjeerd de Groot worden in stelling gebracht. VVD-minister van der Wal wordt, met oogkleppen op, belast met de uitvoering. In de 2e Kamer komen andere belangen ter tafel, veelal van sociaal/maatschappelijke aard. Er moet nog veel aan de plannen gesleuteld worden voordat ze 1 juli 2023 definitief kunnen worden vastgesteld. Dan besluit Rutte in al zijn (onwijsheid) dat hij de regie niet in handen neemt maar een bemiddelaar gaat aanstellen die de partijen bij elkaar moet brengen zonder enige concessie te doen over het aanpassen van het kabinetsplan. Het CDA heeft oud-minister Veerman voorgedragen, maar die wordt gepasseerd en Remkes wordt met die opdracht belast. Maar over een jaar is dit kabinet ter ziele en een Vijfde kabinet Rutte komt er niet meer. Er komen grote politieke verschuivingen aan, spreek ik Maurice de Hond na. Op 15 maart volgend jaar vinden de verkiezingen voor de Provinciale Staten plaats en worden 570 statenleden gekozen die vervolgens 75 leden van de Eerste Kamer kiezen op 30 mei 2023. Als daar de Lijst Omtzigt en de BBB hun entree gaan maken en zowel de VVD, D66 en het CDA zware klappen krijgen, ontstaat er een nieuw politiek elan. Dat kan dan het einde betekenen van Rutte IV. De panelen, op basis waarvan een volgend kabinet gaat regeren, gaan dan verschuiven. Wat meespeelt in dat proces zijn de ontwikkelingen in de EC/EU en het EP en het beleid van de ECB. Daaruit kan de volgende conflictsituatie ontstaan. In Nederland zie ik een verschuiving naar een regeerbeleid met een nadrukkelijker sociaal/maatschappelijk beleid en minder vrije markt en een lagere gestuurde economische groei. In Brussel en Frankfurt zie ik minder lobbyisten een lagere prioriteit voor een neoliberaal beleid. Het monetaire beleid is nu dienstbaar aan de financiële markten, het kapitalisme, en niet, wat altijd de doelstelling van de centrale banken is geweest aan het behoud van de waarde van ons geld, dus prijsstabilisatie (en geen inflatie). Het is nog maar de vraag wat de werkelijke waarde van ons geld nu nog is, gezien in het licht van de €5 biljoen die de ECB sinds 2014 in de markten heeft gepompt. Spaargeld geeft geen rente meer en het huis dat ik in 2017 verkocht voor €360.000 heeft nu een WOZ-waarde van €550.000. De hoogste prioriteit geeft de ECB nu aan de ontwikkeling van de economie/economische groei door de rente laag te houden en geld bij te blijven drukken met een rente van momenteel tussen de -0,5% en +0,25%. Verwaarloosbaar dus. En tevens is het het streven van de monetaire autoriteiten om de kapitaalmarktrente omlaag te krijgen. En dan is er nog een grote concurrent: de cryptomarkt, is die te verslaan? Ja en nee, er zal een grote schoonmaak gaan plaatsvinden, maar daarna zullen degelijke cryptoproducten overleven. Wat is de toekomst van de bitcoin, vraag ik mij af. Een munt die 20.000 keer meer waard is dan de dollar en euro en wat is dan de waarde van de dollar en de euro nog? Maar wat is de toekomst van de conventionele waarden als ze zichzelf uiteindelijk zo goed als waardeloos hebben gemaakt? Het tijdperk van zo goed als onbeperkt geld in de markt pompen, wat de ECB sinds 2014 hebben gedaan en waarvan de monetaire autoriteiten dachten dat daarmee een eeuwigdurende economische groei zou kunnen worden gerealiseerd, blijkt een illusie. Zolang het vertrouwen in de munt blijft bestaan en er geen inflatie ontstaat blijft die illusie instant, maar zodra de rente gaat stijgen en prijsstijgingen niet langer kunnen worden gecompenseerd, gaat vertrouwen verloren. Dan kunnen monetaire KK’s (Knappe Koppen) besluiten om staatspapieren, aandelen en wat nog meer waarde heeft, te blijven inkopen, waardoor de financiële markten voorzien worden van nieuw gratis tot goedkoop geld, maar het dal zal steeds dieper worden. Wat nu wordt gedaan: de rente in een traag tempo met kleine stapjes verhogen en geld te blijven pompen is een vorm van illusie-politiek. Stappen terugzetten is niet meer mogelijk, maar daar zou wel de oplossing van de problemen moeten worden gezocht. Die weg is afgesloten, want die leidt naar een complete monetaire chaos. En dat moet onder alle voorwaarden worden voorkomen, dan maar liever illusie-geld en wordt het spaargeld waardeloos en stijgt de waarde van je woonhuis naar een miljoen euro. Onder Mario Draghi is een traject ingezet waar geen weg meer naar terug is, daar is de verwevenheid van financiële producten te complex voor geworden. Daar zullen ook (systeem)banken het slachtoffer van worden. In dit hele monetaire proces spelen ook Westerse politieke leiders een rol, die Rusland financiële sancties hebben opgelegd (vanwege de oorlog in Oekraïne). Tegelijkertijd heeft de centrale bank van Zimbabwe de rente verhoogd naar 200%. Over de afloop van al die processen heb ik wel verwachtingen op de middellange termijn.

Door de verminderde gasleveringen uit Rusland zit de Duitse energiegigant Uniper in grote problemen. Het bedrijf heeft een winstwaarschuwing afgegeven en staatssteun aangevraagd. Uniper importeert een derde van al het gas dat in Duitsland wordt gebruikt. Het bedrijf is een van de grootste Europese importeurs van Russisch gas. Nu er minder gas uit Rusland komt is Uniper gedwongen om het ergens anders in te kopen tegen veel hogere prijzen. Het kan die prijzen niet aan de klanten doorberekenen. Het denkt nu aan een miljardenlening bij de staatsbank of gedeeltelijke nationalisatie. Minister Habeck van Economische Zaken laat weten dat met Uniper gesproken wordt over “stabiliseringsmaatregelen”. Het concern heeft een winstwaarschuwing afgegeven en heeft staatssteun nodig om de liquiditeit zeker te stellen. Er wordt onder meer gedacht aan een miljardenlening bij de Duitse staatsbank KfW. Ook een gedeeltelijke nationalisatie wordt niet uitgesloten. Uniper is met het Italiaanse ENI de grootste gasimporteur van Europa. Het bedrijf importeert ongeveer een derde van al het gas dat in Duitsland gebruikt wordt en is de grootste beheerder van de Duitse gasvoorraden. Sinds een maand krijgt Uniper nog maar 40%t van de contractueel vastgelegde hoeveelheid gas uit Rusland. Een van de mogelijkheden om het bedrijf te helpen, zou een ‘solidariteitsheffing’ zijn, waarmee het gas nog duurder wordt voor het bedrijfsleven en huishoudens. Minister Habeck vreest dat Rusland de gaslevering volgende maand helemaal stillegt. Duitsland krijgt zijn Russische gas via de Oostzeepijplijn Nord Stream I. Parallel daaraan loopt Nord Stream II, die vorig jaar gereed kwam, maar nooit in gebruik is genomen. Op 11 juli gaat Nord Stream I voor tien dagen dicht voor onderhoud. Volgens Habeck zou het niet erg verrassend zijn als Rusland besluit de gaslevering na die 10 dagen zogenaamd om technische redenen niet te hervatten. Duitsland kondigde vorige week alarmfase 2 van de gascrisis af, waardoor tijdelijk weer zwaarder geleund wordt op kolencentrales. De gasvoorziening voor de zomer is niet in gevaar, maar voor de winter dreigen serieuze problemen, zeker als Rusland de gasleveranties helemaal beëindigt. De gasopslagen zijn voor 61% gevuld en dat zou 100% moeten worden. De problemen bij Uniper dreigen ook de Duitse economie als geheel mee te sleuren, in de eerste plaats andere bedrijven in de energiesector. Op de effectenbeurs in Frankfurt leverde het aandeel Uniper 15% in. Ook de energiebedrijven RWE en Eon gingen onderuit. De DAX-index verloor 1,69% en sloot het slechtste kwartaal af sinds het bestaan. (bron: NOS)

Oekraïne conflict

Oekraïne heeft in juni 44% minder graan kunnen exporteren dan in dezelfde maand een jaar geleden. Dat meldt het ministerie van Landbouw. De telling gaat over de eerste 22 dagen van de maand juni. Een maand voor de oorlog, die eind februari begon, exporteerde het land nog 6 miljoen ton graan. In mei was dat afgenomen tot 1,7 miljoen ton en in juni tot 1,1 miljoen ton. Het gaat voornamelijk over mais, tarwe en gerst. Door de Russische blokkade van havens in de Zwarte Zee is Oekraïne nu gedwongen om graan te exporteren via landroutes. (bron: NOS) De boeren zijn begonnen met de helft van het graan te gaan oogsten. De stad Lisitsjansk is volledig omsingeld, volgens pro-Russische separatisten, maar dat wordt door Oekraïne ontkend en vervolgens door de Russen weer bevestigd.

De G7-leiders hebben toegezegd om Oekraïne op de langere termijn te blijven helpen. “We zullen financiële, humanitaire, militaire en diplomatieke steun blijven bieden en Oekraïne steunen zolang dat nodig is”, staat in een verklaring. Ook riepen de grote Westerse industrielanden Rusland opnieuw op om de oorlog te beëindigen, en waarschuwden ze het land om geen gebruik te maken van chemische, biologische en nucleaire wapens. De landen willen meer economische en politieke druk tegen president Poetin uitoefenen en gebruik blijven maken van gerichte sancties tegen Rusland. In de verklaring staat ook een oproep aan Rusland om graanexporten vanuit Oekraïne weer toe te staan. Ze verwijten Rusland dat het verantwoordelijk is voor de tekorten en stijgende prijzen van voedsel als gevolg van de blokkade van de graanexport.

De oorlog in Oekraïne moet voor het einde van het jaar, voordat de winter komt, voorbij zijn. Dit zei president Zelensky via een videoverbinding tegen de leiders van de G7-top, die bij elkaar waren in Schloss Elmau in Zuid-Duitsland. Ook vroeg hij de G7-landen om extra luchtafweergeschut te sturen, zeggen Europese functionarissen en diplomaten tegen persbureau Reuters. Naast zware wapens ziet Zelensky ook graag zwaardere sancties tegen Rusland en wilde hij meer veiligheidsgaranties van de G7-leiders. Daarnaast vroeg hij om hulp bij het exporteren van graan, wat nu vrijwel onmogelijk wordt gemaakt door de Russen.

De gouverneur van de Oost-Oekraïense regio Loegansk roept inwoners van Lysytsjansk op om de stad zo snel mogelijk te verlaten. Hij zegt op Telegram dat de situatie in de stad “erg moeilijk” en levensgevaarlijk is. Lysytsjansk is de laatste grote stad in de regio die nog niet in handen is van Rusland. Eerder zei de gouverneur dat de schade in de stad “catastrofaal” is door oorlogsgeweld. Het is niet duidelijk hoeveel inwoners er nog in de stad verblijven. Voor de oorlog waren dat er zo’n 100.000. (bron: NOS) Is het nu zo dat de Westerse landen de VS en de 27 EU-lidstaten) het Oekraïense leger laten vechten tegen de Russen. Gaat het om de VS en Europa tegen Rusland en wordt het Oekraïense leger daarvoor gebruikt met Zelenski als de contactpersoon? Het lijkt er wel op.

De Russische inname van de stad Severodonetsk is het zwaarste verlies voor Oekraïne in een maand tijd. Westerse wapens zouden de ommekeer hebben moeten brengen, schrijft Seije Slager in Trouw. “In veel opzichten wordt het lot van de Donbas daar bepaald”, zei de Oekraïense president Volodimir Zelenski aan het begin van juni over de slag om Severodonetsk. Als dat waar is, dan ziet het lot van de Donbas er nu een stuk Russischer uit. 25 juni 2022 nam het Russische leger de stad, met voor de oorlog zo’n 100.000 inwoners, definitief in na anderhalve maand van keiharde gevechten. Het is de grootste overwinning voor de Russen sinds de val van Marioepol, een maand geleden. Severodonetsk is de eerste grote stad die ze in de Donbas weten in te nemen, sinds het leger in april van strategie veranderde. Nadat de blitzkrieg in de eerste weken van de oorlog op onverwachte Oekraïense weerstand was gestuit, schakelde Rusland over op een campagne van geleidelijke terreinwinst in de Donbas. In die strijd had Rusland de afgelopen maanden de overhand, doordat het over meer manschappen en materieel kan beschikken. Na de val van Severodonetsk is bijna de hele provincie Loegansk in Russische handen. De strijd zal zich nu naar Lisitsjansk verplaatsen, de laatste stad die daar nog in Oekraïense handen is. Als die ook valt, heeft Rusland een nieuwe uitvalsbasis in handen vanwaaruit het strategische plaatsen in de andere Donbas-provincie, Donetsk aan kan vallen. Toch is het nog geen uitgemaakte zaak dat Rusland de terreinwinst van de afgelopen maanden kan voortzetten. Zo snel ging die namelijk nu ook weer niet, en hij werd geboekt ten koste van enorme verliezen, aan beide kanten. Het is lastig te voorspellen hoe die wederzijdse uitputting zal uitpakken. Op enig moment gaat Rusland te maken krijgen met munitieschaarste, verwachten veel militaire experts, want het land verschiet ongelooflijke hoeveelheden. Oekraïne heeft zich de afgelopen tijd door de laatste voorraden Sovjetmunitie heen gevuurd en is nu bezig over te schakelen naar westerse wapensystemen. De afgelopen week werden voor het eerst Franse en Duitse houwitsers ingezet en werd de eerste aanval gemeld met Himars, het geavanceerde Amerikaanse raketsysteem dat ver achter de vijandelijke linies kan treffen. Oekraïne hoopt dat die nieuwe wapens een ommekeer brengen, al klaagt het ook dat leveringen te traag gaan. Ook manschappen zijn een probleem. Aan Oekraïense zijde sneuvelen dagelijks zo’n honderd tot tweehonderd mensen, waarschuwde een adviseur van president Zelenski eerder deze maand. Maar ook de Russen lijden enorme verliezen. (bron: Trouw) Een vreemd verzoek van de machtige G7 landen aan hun grote concurrent, China: of China wil vragen aan Poetin om de strijd in Oekraïne te beëindigen. In die positie zal Poetin een hoge prijs vragen. Is dit steun van de G7 aan Zelenski of juist het tegendeel?

Syrië erkent de onafhankelijkheid en de soevereiniteit van de regio’s Loegansk en Donetsk in Oost-Oekraïne. Dat meldt het staatspersbureau SANA op basis van het Syrische ministerie van Buitenlandse Zaken. Daarmee is Syrië, naast Rusland, het enige land dat de onafhankelijkheid van de afgescheiden Oekraïense regio’s formeel erkent. Rusland geeft het regime van president Assad grote militaire steun in de Syrische burgeroorlog. 3 dagen voor de start van de invasie in Oekraïne erkende president Poetin in een lang betoog de onafhankelijkheid van de 2 gebieden. (bron: NOS)

Kabinet Rutte III en IV

Een meerderheid in de 2e Kamer heeft alle ingediende moties over het Stikstofbeleid, veelal van de oppositie, weggestemd, vergeet de datum niet: 28 juni 2022.

De partijtop van het CDA is door het stof gegaan vanwege het stikstofbeleid van de partij en het kabinet. Op een bijeenkomst met zo’n honderd leden was er veel kritiek op de plannen. Sommige provinciebestuurders van het CDA dreigen het beleid niet uit te voeren als er niet meer perspectief voor de boeren komt. “Jullie zijn in een waardeloze, onzekere situatie beland en dat steekt me”, zei Kamerlid Boswijk. Hij vindt dat het kabinet “gebrek aan empathie” heeft getoond. Ook partijleider Hoekstra erkent dat zijn partij en het kabinet een valse start hebben gemaakt met de plannen. (bron: NOS)

ABNAMRO is een staatsbank. De Nederlandse staat heeft 56,3% van de aandelen in handen. BNP Paribas heeft belangstelling kenbaar gemaakt om de bank over te nemen. Wat een schande voor Nederland! De bank was tot de jaren tachtig één van de voornaamste internationale banken met een gigantisch mondiaal kantorennetwerk alwaar ik 8 jaar gewerkt heb, zegt Frits Bosch in Welingelichte Kringen. De bank is daar geen schim meer van door mismanagement. Vooral de jaren dat Wopke Hoekstra minister van Financiën was is de bank achteruit gekacheld. Op 5 januari 2018 stond de koers van het aandeel ABN AMRO BANK nog op €28.44, op 12 november 2019 nog op €29.21. Op 30 juni 2022 sloot de koers op EUR 10.69. Een snelle berekening, na de recente inkoop van 42’478’085 eigen aandelen ABN AMRO BANK, leert dat Wopke Hoekstra er niets aan gedaan heeft om de aandelen in handen van de staat TIJDIG tegen een goede prijs in de markt te plaatsen. Momenteel storten de aandelenbeurzen in elkaar, en ook het aandeel ABN AMRO BANK. In de afgelopen 4,5 jaar daalde de koers met 63%. Op dit moment heeft deze “missed opportunity” van ex-minister van financiën Wopke Hoekstra de staat ruim €6,8 mrd gekost, en het bedrag loopt steeds verder op. Het kost de staat dat geld, dat wil zeggen de Nederlandse staatsburgers, ons belastinggeld dus. BNP Paribas ziet in ABNAMRO een lekker hapje: hap, slik weg. Het zal natuurlijk verkocht worden als een ‘fusie’. Bullshit: inleveren heren! Schande! En is het met Fransen goed kersen eten? Wat vindt u zelf? We weten inmiddels voldoende hoe dat gaat met Air France KLM. Niet doen dus. We herinneren ons nog goed dat Wopke Hoekstra het nodig vond om onverhoeds 14% aandelen Air France KLM te kopen. Hoekstra zei toen “dat hij dan beter het Nederlandse geluid kon laten horen en dat hij dan beter Schiphol als hub kon beschermen met KLM als grootste gebruiker”. Beschamend. Vervolgens verloren deze aandelen 90% van hun waarde. Daaaaaag miljarden, daaaaag burgers! Deze dramatische acties, deze “missed opportunity”, is een enorme schande en vereist Hoekstra’s aftreden als minister. Eerst KLM, nu ABNAMRO kosten de Nederlandse burgers miljarden. Alles wat deze man aanraakt kost de burger bakken met geld. De conclusie kan helaas niet anders zijn dan dat Wopke Hoekstra volslagen incapabel is en moet opstappen. Het is meer dan genoeg geweest, schrijft Frits Bosch. (bron: DDS)

ECB/FED/BoE/BoJ/EU/G7

In het Zuid-Duitse Elmau waren sinds 26 juni 2022 de leiders van de G7 bij elkaar voor een driedaagse top, die vooral in het teken staat van de oorlog in Oekraïne. Maar ook andere thema’s staan op de agenda, zoals klimaatverandering en de energiecrisis. Op de eerste dag werd door de leiders van de VS, Japan, het VK, Frankrijk, Italië, Canada, Duitsland en de EU gesproken over de toegenomen invloed van China in ontwikkelingslanden. China investeert wereldwijd veel in wegen en andere infrastructuur. Om die invloed tegen te gaan, willen de G7-leiders een wereldwijd partnerschap voor infrastructuur en investeringen in het leven roepen. De leden van de G7 streven ernaar om in 5 jaar tijd $600 mrd (€570 mrd) aan particuliere en openbare fondsen te werven voor de ontwikkeling van infrastructuur in lagelonenlanden. De VS legt de komende 5 jaar $200 mrd in en de EU trekt er $300 mrd voor uit. Onder de eerste projecten waar geld naartoe gaat, zijn zonneparken in Angola, de bouw van ziekenhuizen in Ivoorkust en een energieproject in Zuid-Afrika. Volgens Europese Commissievoorzitter Von der Leyen moet het partnerschap de ontwikkelingslanden laten zien “dat ze een keuze hebben”. Verder staat op de agenda de situatie in Oekraïne, onder anderen met president Zelensky via een videoverbinding. De leiders beloofden langdurige hulp aan Kiev en meer sancties tegen Moskou. Het VK, de VS, Canada en Japan hebben al een verbod aangekondigd op de import van Russisch goud. De VS hoopt dat de rest van de G7 zich daarbij aansluit. De rest zijn de Europese landen. Aan het begin van de top zei de Duitse bondskanselier Scholz dat eenheid de duidelijke boodschap van de G7 aan het adres van Poetin is. Ook de Amerikaanse president Biden riep op tot eenheid, zowel in de G7 als de NAVO, waarvan dinsdag in Madrid een top begon. Hij sprak met lof over de Duitse bondskanselier. “Zijn harde antwoord op de Russische agressie heeft ook de rest van Europa in beweging gebracht.” Volgens de Britse premier Johnson en de Franse president Macron bevindt het conflict in Oekraïne zich op een beslissend moment “met de mogelijkheid om het tij te keren”. Ze kwamen in een bilateraal overleg aan het begin van de top overeen meer steun te geven aan Oekraïne. Maandag schoven ook 5 gastlanden aan: India, Indonesië, Zuid-Afrika, Senegal en Argentinië, en was er een videoverbinding met VN-secretaris-generaal Guterres. De leiders bespreken dan ook thema’s als energiezekerheid, klimaatverandering en de voedselcrisis in delen van de wereld. (bron: NOS) Het is een krachtig statement dat de G7 $600 mrd in de komende 5 jaar beschikbaar komt voor investeringen in vormen van infra-structuur. Maar ze liggen met dit initiatief wel achter bij China en de vraag is hoe die investeringen worden ingepast in de bestaande bestuurssystemen en op welke wijze die renderend gemaakt kunnen worden. Want als je ergens geld in stopt wil je je geld met rente terugkrijgen als belegger. De Westerse regeringsleiders zijn China als een gevaar (op termijn), Oekraïne als een probleem waar ze achter moeten blijven staan en de vraag is of er uiteindelijk veel meer overblijft dan een grote chaos. Ik snap dat macht, geld en grondstoffen een aantrekkelijke buit buit zijn, maar in welke ellende storten we onszelf ermee. Deze oorlog eindigt met 1½ verliezer. Uiteindelijk betalen de Oekraïners de hoogste prijs want zij zullen de oorlog niet winnen, verwacht ik. Hoeveel duizenden doden en gewonden moeten er nog vallen voordat de partijen aan tafel gaan zitten? Uiteindelijk zegt de bevolking ‘stop ermee’, we nemen ons verlies en beginnen opnieuw. Wij hebben ons laten gebruiken door het Westen zonder vooraf de voorwaarden af te spreken en dat moet je nooit doen. Het is een teken dat wij Zelenski zo in de watten leggen, waarom doen wij dat, waarom steken wij daar zoveel geld en materieel in, voor mensenrechten? Nee, misschien om een strategische positie ten opzichte van Rusland, misschien om de grondstoffen in Oekraïne, misschien de bevolking in de komende decennia moderne slaven te maken voor het neoliberale systeem.

De HICP inflatie cijfers over juni zijn bekend voor een aantal landen in Europa: de eurozone (19 landen): 8.6%; Nederland 9,9%; Spanje 10,0%; Luxemburg 10,3%; België 10,5%; Slovenië 10,8%; Griekenland 12,8%; Slowakije 18,8%; Letland 19,0%; Litouwen 20,5% en Estland 22,8%. Nederland is fractioneel gedaald van 10,2% naar nog altijd het hoge niveau van 9.9% en daarmee hoger dan het gemiddelde niveau in de eurozone. De ECB gaat nu stoppen van het opkoopprogramma van staatsobligaties, maar stopt niet met het herinvesteren van afgeloste leningen. Voor dit jaar gaat het dan nog over een herinvestering van €150 mrd.

Sandra Phlippen, hoofdeconoom van de ABNAmro geeft haar visie op de financieel/economische situatie. Een renteverhoging heeft een halfjaar nodig om door te werken. Daar zit ook het dilemma van Christine Lagarde. Met deze inflatie zou de ruimte moeten worden gepakt om de rente te verhogen. Maar de grote vraag is: gaat die hogere rente, samen met forse prijsstijgingen (die na de zomer ook echt voelbaar worden), ervoor zorgen dat de koopkracht zo hard achteruit holt dat we in een recessie komen? In dat geval is de renteverhoging precies verkeerd.

Met een renteverhoging in een economie die al krimpt zet je een rem op een al inkrimpende economie. Maar als je niks doet, ben je niet geloofwaardig.” Het gaat bij inflatiebestrijding over het managen van de verwachtingen. Als zich in de hoofden van burgers en bedrijven de verwachting nestelt dat alles steeds duurder wordt, halen ze hun aankopen naar voren. En dan wordt die prijsstijging een self fullfilling prophecy: je krijgt dan precies waar je bang voor bent.” (bron: Buitenhof, 22 mei 2022)

Alle aankondigingen van minder afname van olie en gas op termijn creëren verwachtingen over toekomstige extra schaarste. En dat stuwt nu al de prijzen op. Die hogere prijs levert Poetin méér op dan de kosten van lagere volumes in de toekomst, waardoor hij uiteindelijk zijn oorlogskas blijft spekken en de Europese consument een hogere prijs betaalt. De sancties tegen Rusland zijn dus niet alleen ineffectief tot nu toe maar ook contraproductief.”

Maar economen hebben iets slimmers bedacht: importtarieven” (bron: FD, 12 juni 2022)

Radicaal stoppen met alles wat CO2 uitstoot, is een slecht idee. Zonder afbouwstrategie veroorzaak je als bank enorme financiële instabiliteit. Ik ben afgestapt van het idee dat je mensen van bovenaf moet vertellen wat goed voor ze is en denk dat het effectiever is ze met kleine stapjes en concrete oplossingen vooruit te helpen.” (bron: FD, 13 juni 2022) Haar uitspraak dat renteverhogingen om de inflatie te bestrijden, mogelijk niet effectief zijn, deel ik maar om een heel andere reden. Ik denk namelijk dat de inflatie wordt opgejaagd omdat de waarden van valuta sterk zijn gedaald omdat er veel te grote volumes in omloop zijn gebracht. Hoe meer in omloop hoe lager de waarde. Daarom volgt de kapitaalmarktrente de beleidsrente niet meer. Beleggers willen een compensatie voor de plaatsgevonden hebbende devaluatie (die formeel niet meer bestaat). De rekening daarvoor verschuift nu naar een recessie, want nog meer geld in de markt pompen is geen optie meer.

Financieel/economische berichten

In de eerste jaarhelft zorgde de hoge inflatie via een stijgende rente voor dalende koersen. In de tweede jaarhelft gaat de druk er bij de rente waarschijnlijk wat vanaf, maar daar komen winstdalingen voor in de plaats, zegt T. Rowe Price, dat overigens nog wel beurskansen ziet. “De drie grootste uitdagingen voor beleggers in de komende maanden zijn inflatie, inflatie en nog eens inflatie”, zegt Sébastien Page, Head of Global Multi Asset van T. Rowe Price. Inflatie is volgens hem het transmissiemechanisme waar alle andere risico’s mee samenhangen. In de eerste helft van het jaar was het vooral de stijgende rente – veroorzaakt door inflatie – die aandelen en obligaties parten speelden. De tweede helft zal de focus waarschijnlijk worden verlegd naar de bedrijfswinsten, zegt Page. Tot nu toe waren de winsten wereldwijd behoorlijk hoog. Door de koersdalingen van de afgelopen maanden zijn de koerswinstverhoudingen daardoor flink gedaald, wat duidt op een aantrekkelijk instapmoment. De gemiddelde k/w van Amerikaanse S&P 500-bedrijven is bijvoorbeeld gezakt tot onder de 20, waar die begin 2021 nog ruim boven de 30 lag. Maar door alle renteverhogingen van de Federal Reserve en andere centrale banken is het vrijwel zeker dat de wereldeconomie flink gaat afkoelen, en misschien zelfs in een recessie belandt. Dat kan niet anders dan gevolgen hebben voor de bedrijfswinsten. Daarbij spelen natuurlijk ook de Oekraïne-oorlog, corona en andere risico’s een rol die aanbodketens in de war hebben geschopt. “De hamvraag is of die risico’s een scherpe groeivertraging zullen veroorzaken, waardoor bedrijfswinsten hard zullen dalen”, aldus Page. In een ideale wereld is de huidige downtrend een tijdelijke situatie en begint de economische motor volgend jaar weer te draaien, bij een dan veel lagere inflatie en rente. Maar Page waarschuwt dat dit waarschijnlijk wensdenken is. Naast de cyclische risico’s moeten beleggers volgens hem rekening houden met een structureel keerpunt op de markten en het einde van een tijdperk met ruime liquiditeit, lage inflatie en lage rente, dat volgde op de kredietcrisis van 2008-2009.

De liquiditeit, geschonken door centrale banken, was van cruciaal belang om de economieën en markten te stabiliseren tijdens de financiële crisis en de coronapandemie”, merkt Justin Thomson op, Head of International Equity bij T. Rowe Price. Maar veel economen zijn het erover eens dat het ruime monetaire beleid niet terug zal komen zolang de inflatie hoog is. Echter, volgens T. Rowe Price is het niet allemaal kommer en kwel op de beurs. Voor stockpickers liggen er wel degelijk kansen in volatiele markten, “omdat beleggers vaak de neiging hebben door te slaan in hun negativisme.” Een marktsegment dat in theorie interessant is, zijn groeiaandelen omdat die vaak als eerste opkrabbelen zodra de rente begint te dalen en de economie voorzichtig aantrekt. Groeiaandelen doen het vaak ook goed in situaties met gematigde groei. Maar Thomson gelooft daar dit keer niet in. Hij denkt dat de Amerikaanse technologieaandelen het lastig blijven houden door de al eerder aangesproken toekomstige winstdaling. Wat bovendien niet vergeten mag worden, is dat de techsector ongelofelijk goed heeft geboerd in 2021. Dat maakt de vergelijking met 2022 al snel negatief. Daar komt nog eens bij dat de techsector bovengemiddeld last heeft van tekorten aan geschoolde arbeid en salarisinflatie. Dat alles vergroot volgens T. Rowe Price de kans op tegenvallende resultaten. Een regio waar Thomson meer kansen ziet, is China. (bron: IEXProfs) Er zijn kansen, maar in eerste instantie zijn het de risico’s die aandacht vragen. Als de liquiditeiten op de financiële markten teruggebracht gaan worden en daardoor de rente gaat stijgen, kan dat leiden tot een recessie, alhoewel dat laatste door de ECB in alle toonaarden wordt ontkent. Begrijpelijk, want het kan een kanteling van het monetaire beleid sterk tegenwerken. Verder moeten wij accepteren dat in deze fase dalende bedrijfswinsten als gevolg van recessie en hogere rentes op de beurzen lagere koersen en anderzijds daardoor aantrekkelijker worden door een lagere koers/winst ratio. Maar dan moet de economische ontwikkeling stabiel worden. Kortom, op de korte termijn, pas op de plaats.

De renteverhogingen die Powell, de boss van de FED, nu in het vooruitzicht stelt, kunnen geen recessie in de VS veroorzaken, aldus de econoom Edin Mujagic. Als dat wel zo is, dan is er een groter probleem dan de hoge inflatie, over mei 8,8%. De FED heeft besloten de officiële rente met 75 basispunten op te trekken naar de bandbreedte 1,5 – 1,75%. Dat is meer dan 50 basispunten die eerder in het verschiet lagen. De reden voor die extra stap is dat de inflatie niet alleen hoog blijft, maar dat die de FED onaangenaam heeft verrast. De bank had verwacht dat de geldontwaarding rond deze tijd van het jaar zal stabiliseren. In mei kwam de inflatie hoger uit dan een maand eerder. Vandaar dat, aldus Jerome Powell, voorzitter van de Fed, een grotere stap nodig was. Toen Powell het over de overkoepelende reden had, kregen beleggers een indruk van hoe de FED tegen de situatie aankijkt en op basis waarvan het vertrouwen in de centrale bank een opkikker kreeg. Powell zei dat “we geen economie en arbeidsmarkt kunnen hebben die we willen zonder lage inflatie. Lage inflatie is het fundament voor een sterke economie. Velen ervaren hoge inflatie voor het eerst, mensen vinden hoge inflatie niet leuk. Wij begrijpen dat heel goed, daarom zijn we vastberaden inflatie omlaag te krijgen. Het beleid is niet populair, maar we doen het wel.” Powell stelde ook dat het neutrale renteniveau op middellange termijn – dat is het renteniveau waarbij de inflatie aangewakkerd, noch afgeremd wordt – een 2 voor de komma heeft. En dat is een belangrijk punt. Als hij vervolgens aangeeft dat de leden van het comité het nodig vinden de officiële rente in 2022 al naar 3% te brengen en in loop van 2023 verder op de krikken, dan zegt hij dat de FED op weg is naar een krap monetair beleid. Niet verkrappend, dat is de weg ernaar toe, maar krap. Een beleid dat gedurende een tijdlang de toename van de vraag naar goederen en diensten zal afremmen om zo de prijsstijgingen te beperken. Dit is het geluid dat beleggers graag horen; dat lage inflatie waardevol is voor de economie, dat impopulaire maatregelen op korte termijn toch genomen moeten worden. Het bovenstaande geeft ook aan dat de belofte van Powell dat de FED door zal gaan met renteverhogingen, geen holle frase is. Volgens het rente comité zal de FED de officiële rente dit jaar naar boven de 3% moeten optrekken om de inflatie omlaag te krijgen, gevolg door circa 3,8% in 2023. Powell gaf daarbij aan dat stappen van 75 basispunten niet de norm zijn, maar dat de eerstvolgende keer dat het rentecomité bij elkaar komt, een nieuwe verhoging van 50 of 75 basispunten nodig zal zijn. Dat zou betekenen dat de officiële rente in de VS eind juli tussen 2 en 2,5% zal liggen. Met nog drie vergaderingen daarna, in september, november en december, en het streefpercentage van 3 á 3,5% in de officiële rente, zou dat inhouden dat de FED daarna terug kan vallen op de gebruikelijke rentestappen van 25 basispunten. Powell zie ook dat enkele maanden van dalende inflatie nodig zullen zijn voor de FED om een pauze kan lassen en dat kan in november of december het geval zijn. In dat opzicht vond ik, Mujagic, zijn opmerking dat na de volgende renteverhoging (naar tussen 2 en 2,5% dus) de bank de rente naar een meer normaal niveau gebracht zal hebben, een niveau waarbij de bank meer ruimte zal hebben ten aanzien van de snelheid van de renteverhogingen in de rest van dit jaar. Loopt de FED daarmee geen gevaar een recessie te veroorzaken? Ik ben het geheel met Powell eens als hij zegt dat het lastig is te zien hoe een rente van tussen 1,5 en 1,75% nu of zelfs 2% en meer later dit jaar te hoog is. Dat zijn simpelweg geen renteniveaus die een recessie veroorzaken. En áls zulke renteniveaus wél voor een recessie zorgen in de VS, dan hebben we een veel groter probleem dan de hoge inflatie. Want als de Amerikaans economie 2% rente van de FED niet aankan, dan mag je dat wel als een groot probleem omschrijven. Dit betekent overigens niet dat ik een recessie onwaarschijnlijk vind. Nee, die kans is groot. Maar ik denk dat de redenen daarvoor andere zullen zijn dan de renteverhogingen van de FED alleen. Al met al kan verwacht worden dat de FED door zal gaan in de strijd tegen de inflatie de komende maanden en kwartalen. Daarbij zal de rente de economische activiteit afremmen, maar niet het niveau bereiken waarbij de economie door de FED in een recessie wordt gestort. Bovendien zal de bank de snelheid van renteverhogingen keer op keer toetsen aan de ontwikkelingen in de economie en waar nodig desnoods vertragen. Powell straalde tijdens de persconferentie rust, kunde, inlevingsvermogen (meermaals zei hij heel goed te begrijpen wat inflatie met de gewone Amerikanen doet) en realiteitsbesef uit. Dat laatste bleek uit het feit dat hij meer dan één keer zei dat de FED iets niet weet of ergens niet zeker van is. Dat is een wereld van verschil met de ECB en president Christine Lagarde. De ECB zorgt met persconferenties, blogs en andere uitingen eerder voor extra onzekerheid en minder vertrouwen in de bank dan voor meer vertrouwen en minder onzekerheid. (bron: IEXProfs) Ik deel de inhoud van dit exposé van Edin Mujagic.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De Rekenkamer geeft het kabinet een stevige tik op de vingers door te stellen dat de onderbouwing van de rijksbijdrage tekort schiet. ‘Het ontbreekt aan betrouwbare informatie bij de minister of er door deze regeling sneller, betaalbaarder en meer huizen worden gebouwd’, schrijft de Rekenkamer in een rapport dat deze week uit is gekomen. De Rekenkamer controleert of de uitgaven van de Nederlandse rijksoverheid rechtmatig en doelmatig zijn en heeft in dit geval grote twijfel of de regeling in de huidige vorm tot de beoogde doelen leidt. Ex-minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren, nu Minister van Defensie, was verantwoordelijk voor woningbouw in het vorige kabinet. Ze claimt dat er bijna 140.000 huizen zijn bijgekomen dankzij de stimuleringsmaatregel. Het nieuwe kabinet is van plan om opnieuw €1 mrd in te zetten voor het aanzetten van projectontwikkelaars en aannemers om extra huizen te bouwen. De doelstelling van 75.000 huizen per jaar in de afgelopen jaren, die overigens ruimschoots is gehaald, is opgeschroefd naar 100.000 nieuwbouwwoningen per jaar om het woningtekort terug te dringen. De nieuwe minister voor Volkshuisvesting Hugo de Jonge heeft als reactie laten weten dat de Woningbouwimpuls een ‘kernelement’ blijft om de woningbouw in heel Nederland te stimuleren. Hij heeft het rapport van de Rekenkamer gelezen en wil het beleid op onderdelen aanscherpen. Het extra geld werd in 2019 beschikbaar gesteld en in de twee jaar daarna hebben 93 gemeenten goedkeuring gekregen voor een bijdrage. Uiteindelijk is €855 mln uitgekeerd. Volgens de Rekenkamer is bij het verantwoorden van de uitgaven geen rekening gehouden met ‘verdringing’. Andere woningbouwprojecten kunnen door een tekort aan bouwvakkers, bouwmaterialen en ambtenaren níét doorgaan, of pas later. Het risico is bovendien dat bouwprojecten ook zonder het extra geld zouden zijn doorgegaan. De belangrijkste reden daarvoor is dat de huizen binnen 3 jaar zouden moeten worden opgeleverd. Dat kan dan alleen bij projecten die in een vergevorderd stadium zijn, anders is er te weinig tijd. Harde cijfers zijn er nog niet omdat de huizen nog niet zijn opgeleverd. De Rekenkamer spreekt over een ‘cadeau-effect’. De gemeenten hebben in de meeste gevallen iets meer dan €5.000 per huis extra gekregen. ‘Mooi meegenomen, maar geen aantoonbaar effect.’ Ook is nog maar de vraag of de huizen er wel betaalbaarder van zijn geworden, terwijl dat wel een doel is van het kabinet. Minister De Jonge zal daar nog eens extra op letten! (bron: AD) Dit lezende onttrek ik mij niet aan de indruk dat het kabinet Rutte III royaal cadeaus heeft uitgedeeld aan de vastgoedsector, zonder daarover verantwoording af te leggen. Typisch Rutte-gedrag.

Klimaatverandering bedreigt drinkwater voor 7 miljoen mensen in Nederland en België: schoon water uit de kraan is op termijn niet vanzelfsprekend. Neem de Maas. Onderzoek wijst uit dat de rivier langere periodes van lage toevoer zal kennen. Door klimaatverandering loopt de drinkwatervoorziening voor miljoenen mensen in Nederland en België in de toekomst gevaar. Er ontstaan vaker periodes dat er minder water door de Maas stroomt, stelt Riwa-Maas, belangenbehartiger van drinkwaterbedrijven in Nederland en België. De Maas vormt de bron van drinkwater voor ruim zeven miljoen mensen. Jaarlijks halen drinkwaterbedrijven 500 miljard liter water uit de rivier. De afgelopen jaren is de waterafvoer al lager. Dat maakt het lastiger om in schoon drinkwater te voorzien, omdat de concentratie vervuiling dan hoger is en lozingen minder goed worden afgevoerd. Kennisinstituut Deltares heeft nu voor Riwa-Maas uitgezocht of klimaatverandering een extra risico vormt voor de waterstanden in de Maas. Dat is het geval, blijkt uit het onderzoek. Deltares rekende verschillende klimaatscenario’s door voor 2050 en 2085. Daar komt een duidelijke trend uit naar voren: op alle onderzochte locaties zullen langere periodes van lage waterafvoer in de zomer voorkomen. Riwa-Maas vindt de uitkomsten zorgwekkend. Klimaatverandering zal zeer waarschijnlijk een blijvend negatief effect hebben op de hoeveelheid en de kwaliteit van drinkwater, concludeert de organisatie. Het kan in de toekomst noodzakelijk zijn vaker tijdelijk te stoppen met de inname van Maaswater. De beschikbaarheid van drinkwater staat al onder druk door meer vieze stoffen en de groeiende vraag naar water, constateert Riwa-Maas. Daarnaast hebben ook de scheepvaart, de industrie, de landbouw en de natuur last van lagere waterstanden in rivieren. 2050 lijkt nog ver weg, erkent de organisatie, maar het is nu al nodig maatregelen te nemen. De waterbedrijven zelf kunnen zoeken naar aanvullende bronnen, en de industrie moet minder gaan lozen in de Maas en de zijrivieren. Voor het beheer van de rivier zijn hardere – ook internationale – afspraken nodig tussen overheden, waterbedrijven en gebruikers, denkt Riwa-Maas. Het onderzoek van Deltares is niet het eerste alarm over de beschikbaarheid van schoon drinkwater in Nederland. Vorige maand liet waterbedrijf Vitens weten dat het voor het eerst aanvragen voor drinkwater heeft geweigerd. De tien drinkwaterbedrijven in Nederland hebben een leveringsplicht. Maar die staat onder druk door klimaatverandering. Terwijl groeit de economie en moeten er miljoenen nieuwe woningen, en dus wateraansluitingen, bij komen, schetste Vitens. Tot 2030 neemt de behoefte aan drinkwater naar verwachting met 10 tot 15% toe. Het bedrijf heeft dit jaar al verschillende aanvragen in Overijssel en Gelderland moeten weigeren. De kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater in de buurt van winlocaties is daarnaast niet op orde. Nederland kan niet voldoen aan de Kaderrichtlijn Water waarin is vastgesteld dat Europese wateren in 2027 schoon en gezond moeten zijn, erkende minister Harbers onlangs. Vitens bepleit een algehele ‘watertransitie’: de overgang naar een nieuw systeem waarin zoet water langer kan worden vastgehouden en drinkwater prioriteit krijgt. Probleem is ook dat verschillende belangen meespelen bij de beschikbaarheid van water. Zo begon Natuurmonumenten begin deze maand een petitie tegen de dreigende ‘watercrisis’. Er is veel meer actie nodig om te gaan voldoen aan de Kaderrichtlijn Water, stelt de natuurorganisatie, anders dreigt voor water eenzelfde soort crisis als nu bij stikstof speelt. De grondwaterstanden zijn te laag, en de beregening voor bijvoorbeeld landbouw en tuinen onttrekt water aan de natuur. Daardoor verdrogen gebieden en beken, en gaat de natuur verder achteruit. Het kan niet anders. Als zelfs het ministerie van infrastructuur en waterstaat, een trouwe bondgenoot van de luchtvaart, als zelfs een VVD-minister tot geen andere conclusie kan komen dan dat Schiphol moet krimpen, dan is het klaarblijkelijk echt onontkoombaar. Vooral vanwege twee kwesties: stikstof en geluidsoverlast. Die werpen onneembare juridische obstakels op. Boeren trokken al eens op naar Schiphol om te protesteren tegen de stikstofaanpak van het kabinet. Waarom moeten wij krimpen, was hun boodschap, terwijl Schiphol gewoon mag doorgaan alsof er geen stikstof bestaat? Maar Schiphol mag dus niét gewoon doorgaan. Erg veel stikstof stoot de luchtvaart niet uit. Volgens de rekensommen van de commissie-Remkes, die het kabinet adviseerde over de stikstofcrisis, gaat het om 0,1% van alle uitstoot in Nederland. Dat percentage slaat alleen op het starten, landen en taxiën van vliegtuigen. Als ook het vliegen boven 900 meter wordt meegerekend, komt het aandeel op 0,7 tot 1,1%. Tegen 46% voor de landbouw. Daar heeft Schiphol een natuurvergunning voor nodig – net als elk bedrijf dat stikstof uitstoot. Tot verbazing van Schiphol zelf. “We bestaan al ruim honderd jaar, veel langer dan dat die regels gelden”, zei een woordvoerder destijds. Toch diende de luchthaven een aanvraag voor zo’n vergunning in. Tot nu toe tevergeefs. (bron: Trouw) Ik woon onder een van de vliegroutes van Schiphol en de het lawaai en de luchtvervuiling die dat veroorzaakt. De 2 coronajaren waren een walhalla, wat een rust. Vroeger lagen wij onder een lijn van dalende vracht en personen vliegtuigen, tegenwoordig worden wij ook getrakteerd op de veel meer lawaai makende stijgende toestellen. Vooral nu wij in de maanden leven waarin het aangenaam kan zijn buiten in de tuin van de natuur te genieten is het dissonant waarin je regelmatig (in spitstijden iedere 40 seconden) 12 seconden niet met elkaar kunt spreken. Schoon drinkwater moet in de top staan van het prioriteiten lijstje.

Milieu

Het kabinet heeft “een eerste uitwerking” vastgesteld die moet uitmonden in betalen voor het gebruik van een auto in 2030. “In het kort noemen we het rekeningrijden”, zegt minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat. “Je betaalt exact naar hoe je de auto gebruikt.” De huidige motorrijtuigenbelasting (vroeger wegenbelasting) verandert van betalen voor autobezit naar autogebruik. Eind januari 2028, over 5,5 jaar dus, wil het kabinet de hele wettelijke en praktische uitwerking af hebben. Daarvoor is het kabinet in gesprek met onder andere de Bovag, ANWB en de provincies, die nu inkomsten hebben uit de motorrijtuigenbelasting. Het doel is betalen per kilometer, niet het bestrijden van files zoals in voorgaande plannen voor rekeningrijden en kilometerheffing het geval was. Automobilisten gaan dan betalen via drie maatregelen belasting voor autogebruik: een aanschafbelasting bij nieuwe auto’s (bpm), de accijnzen op brandstoffen (zolang er niet volledig elektrisch wordt gereden) en dus de heffing per gereden kilometer. (bron: NOS)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 26-06-22 3.511; maandag 5.785; dinsdag 6.276; woensdag 6.517 en donderdag 6.083.

Eyeliners

G7 belooft Oekraïne langdurige steun

G7 vraagt China Moskou te bewegen tot het stoppen met de oorlog in Oekraïne

Hoge inflatie leidt tot einde van een tijdperk

Jetten niet akkoord met lagere klimaatambities van de EU

De gasprijs stijgt nu al 2 weken en de stijging zet door, terwijl de Europese gasvoorraden dalen

Als een dorp 5000 inwoners telt is het dan verantwoord daar dan 1000 asielzoekers op te vangen en te huisvesten?

De gevolgen van het ongenuanceerde stikstofbeleid van de 4 coalitiepartijen en de grote gevolgen voor de boerenstand, roept boeren in online groepen op tot burgeroorlog “Laat den Haag maar branden”

Ministers Landbouw en Stikstof krijgen cursussen tegen intimidatie en bedreiging: budget €20.000

Kabinet loopt veel te hard van stapel

Huisartsentekort leidt tot absurde situaties

Inflatie (HIPC) in juni in Nederland gedaald van 10,2% naar 9,9%, in de 19 eurolanden een stijging van 8,1% naar 8,6%

Zicht op beursherstel als inflatie verder daalt

Kaag en Rutte doorbreken taboe kritiek van ECB voor steun aan Zuid-Europa

Terwijl Rutte in de media afwezig blijft, neem Carolien van der Pas de touwtjes in handen

Vanaf volgend jaar mag je een deel van je pensioen opnemen en gebruiken om in leven te blijven. Het spaargeld voor de oude dag gebruiken om de kosten van de verduurzaming te kunnen betalen, boodschappen te kunnen blijven doen in de supermarkt en de energierekeningen te kunnen blijven betalen. Hoe ver is het moreel van de overheid dan gezakt?

Recessie en een berenmarkt (dalende koersen): veiligheidsriemen vast !

Frits Bosch- ‘Dit kabinet creëert chaos; de stupiditeit regeert’ en Wopke Hoekstra was een financiële rampminister. Hoe lang blijft hij nog politiek leider van het CDA?

Wall Street heeft de slechtste eerste helft van het jaar achter de rug in meer dan vijftig jaar. De brede S&P 500-index eindigde donderdag zo’n 21 procent lager dan het jaar werd begonnen. Zo’n sterke daling was in New York niet meer voorgekomen sinds 1970. De zorgen dat de centrale banken in hun strijd tegen de hoge inflatie een recessie zullen veroorzaken houden Amerikaanse beleggers in de greep

Frontberichten

De Nationale ombudsman vindt dat er meer bemiddeling moet plaatsvinden tussen de Belastingdienst en ouders van de kinderopvangtoeslagaffaire. Hij hoopt dat ze dan minder lang hoeven wachten op een beoordeling door de Uitvoeringsinstantie Herstel Toeslagen (UHT). “Want het gaat te langzaam en er wordt niet met mensen zelf gesproken”, zegt Reinier van Zutphen. In het volgende blog meer hierover. (bron: NOS)

Geen lege schappen, wel hogere prijzen: de Rus merkt nog weinig van sancties. Lange rijen voor geldautomaten, lege schappen en grote onzekerheid. In de eerste week van de Russische inval in Oekraïne wees alles erop dat Russische burgers snel last zouden krijgen van westerse sancties. President Poetin zou de Russische economie met zijn oorlog in de afgrond storten. 5 Europese sanctiepakketten verder liggen de schappen nog redelijk vol en lijkt de economische impact te overzien. “De gevolgen van de sancties zijn vooralsnog voor de meeste Russen beperkt, afgezien van sterk gestegen prijzen”. (bron: NOS)

Overwegingen

Dit kabinet creëert chaos. De stupiditeit regeert. Laat me dit toelichten. Eén van de makken van dit kabinet is dat er geen economen inzitten. Ze doen maar wat hen het beste uitkomt op hun wensenlijstje. Ieder krijgt het zijne. Zie het scherpe afkeurende commentaar van prof Lex Hoogduin c.s. over de overmatige bestedingen van Rutte IV. Men laat het water over de schoenen lopen. De plannen van het kabinet zijn niet meer te overzien. Chaos. Arabist Sigrid Kaag is minister Financiën, niet omdat ze goed is in financiën, maar omdat ze via Financiën haar D66 ideologieën kan botvieren. Onze minister van Economische Zaken, Micky Adriaansens, is geen econoom maar jurist en gezondheidszorg specialist. Ze weten een obligatie niet van een aandeel te onderscheiden. In dit kabinet doet niemand datgene waarvoor men is opgeleid. Mark Rutte is historicus. Economie? Nog nooit van gehoord, meneer. Rob Jetten is bestuurskundige. Minister Ollongren is helemaal een navrant voorbeeld, als Alice in Wonderland. De nieuwe bazin van het SCP zal toch wel opgeleid zijn in sociologie, economie of cultuur? Nee, ze is psycholoog. De bazin van VNO NCW zal toch wel econoom zijn? Nee, ze is jurist. Enzovoort, enzovoort. Is het volgen van een opleiding bedoeld om juist niet datgene te doen waarvoor je bent opgeleid? Terug naar economie. Ook op rechts is geen econoom te bekennen. Allemaal juristen of wat daarvoor doorgaat. Maar ook de twee bazinnen in de EU resp ECB zijn geen economen. Juristen, politiek gedreven. Raad van Europa kent nul economen. In de VS zijn Trump noch Biden econoom. Historicus Johnson is geen econoom, filosoof Macron ook niet. Scholz is jurist. Merkel is natuurkundige. Draghi is econoom! Wat is er aan de hand? Deze wereld wordt door geld geregeerd maar er zijn geen economen te bekennen in de leiding. Het ontbreken van economen blijkt een makke over de volle breedte in het Westen te zijn. Ik zie dit als een belangrijke reden voor de neergang van het Westen die we nu gewaarworden (maar dat natuurlijk allerwegen ontkend wordt, dream on). Waardoor komt deze economenschaarste in politiek leidinggevende functies? Een belangrijke reden is dat economen lastig zijn. Economie is de studie gericht op het kiezen in schaarste. Dat is in de politiek niet populair want dat betekent dat niet ‘anything goes’ geldt. Economen wijzen op de noodzaak te kiezen. Niet alles kan tegelijk. Er zijn geen free lunches. Economen wijzen op de noodzaak van het sluiten van compromissen. Dit kabinet kan en wil niet kiezen. Dit kabinet tracht te laten zien dat ‘schaarste’ kan worden afgeschaft. Budgettaire restricties vindt men lastig en kunnen dus worden afgeschaft. Wijk er maar van af, want de wereld is ‘maakbaar’. Ideologie gaat ten alle tijde voor kiezen, want het mòet kunnen! Goedschiks of kwaadschiks. Dit kabinet is gevuld met drammers die per se hun zin willen krijgen. ‘Nieuw leiderschap’! Dat is lachen, gieren brullen. Vooral brullen. Het goedgelovige volk lijkt eindelijk wakker te worden voor deze oplichterij. Ik noem nog een reden voor de economen schaarste. De huidige tijdgeest schrijft voor dat het Glazen plafond doorbroken moet worden en dat mannen van de apenrots afgerost moeten worden. Daar is men druk mee en met succes. Het geval wil dat vrouwen vooral zijn opgeleid als jurist, gezondheidszorg en als psycholoog, maar niet als econoom. De spoeling is daar dun. “Dan maar een psycholoog op de plek waar een econoom hoort te zitten, want het móet een vrouw zijn!” Door de geldpers te laten draaien creëer je welvaart. Wat een misvatting! Je creëert chaos. Chaos, die we nu steeds meer gewaarworden. En het gaat van kwaad tot erger. Let maar op. De stupiditeit regeert. (bron: DDS) Ik deel het standpunt Drs Frits Bosch: door de geldpersen te laten draaien wordt chaos gecreëerd. En een weg terug is er niet meer, het is een traject rechtstreeks het dal in. Een vreemde ontwikkeling is dat de laatste 2 weken de kapitaalmarktrente forse stappen terug doen. Dat is geen logische ontwikkeling bij een stijgende inflatie, want dan daalt de waarde van ons geld en willen beleggers een compensatie en door de dalende kapitaalmarktrente krijgen ze die juist niet. Manipuleren grote marktpartijen de prijsvorming? Er rijzen steeds meer vragen over de positie van de ECB en over de stabiliteit van de euro. Welk beleid hebben de beleidsmakers tijdens het spoeddebat van 15 juni genomen om de val van Italië te voorkomen toen de Italiaanse rente was gestegen >4% en de Nederlandse >2%? Goedkoop geld in de markt pompen en een escalatie van de euro tot elke prijs voorkomen?

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 1 juli 2022, week 2022/26: AEX 655,68; Bel 20 3.708,26; CAC40 5.931,06; DAX 12.813,03; FTSE 100 7.168,65; SMI 10.770,40; RTS (Rusland) 1.276,55; SXXP (Stoxx Europe) 407,13; DJIA 31.097,26; NY-Nasdaq 100 11.585,68; Nikkei 25.935,62; Hang Seng 21.893,33; All Ords 6.720,40; SSEC Shanghai 3.387,64; €/$1.0429; BTC/USD (Bitcoin) $19.118,30; troy ounce goud $1.813,00, dat is €55.858,63 per kilo; 3 maands Euribor -0,176%; 1 weeks -0,565%; 1 mnds -0,506%; 10 jaar Japan 0,2155%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,863%; 10 jaar Duitse Staat 1,189%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,538%; 10 jaar Franse Staat 1,747%; 10 jaar Belgische Staat 1,842%; 10 jaar VK 2,037%; 10 jaar Spanje 2,21%; 10 jaar VS 2,8082% en Italië 3,017%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,269.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden lager ten opzichte van een week eerder. De AEX verloor in het eerste halfjaar 17,4%. De kapitaalmarktrentes noteerden opnieuw fors lager. Ik hou het niet voor onmogelijk dat de financiële markten worden gemanipuleerd door de centrale banken. De euro noteerde lager. Goud daalde licht. De bitcoin daalde weer. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 1,097%; Japan 1,2306%; Duitsland 1,541%; Nederland 1,789%; Frankrijk 2,373%; VK 2,411%; Spanje 2,883%; VS 3,0319%; Canada 3.1268% en Italië 3,489%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 2-07-2022/638 Laat den Haag maar branden!

UPDATE 25-06-2022/637 De kans dat Oekraïne de oorlog van de Russen wint is bijna nul; kapitaalmarktrente daalt fors

De boeren staan centraal in het stikstofdossier en Carolien is hun aanvoerster en de koning staat achter hen. De boeren in Nederland die te maken krijgen met de stikstofplannen van het kabinet, moeten perspectief krijgen en weten hoe hun toekomst eruit ziet. Dat heeft koning Willem-Alexander gezegd bij een fotosessie met zijn gezin voor de pers op Paleis Noordeinde. Volgens WA wordt het cultureel erfgoed van het platteland gedragen door de boeren. “Ik draag boeren echt in mijn hart.” Hij benadrukte wel dat de stikstofcrisis op een of andere manier moet worden opgelost. WA zei ook dat sommige mensen “heel hard geraakt worden” door de energie- en woningcrisis. (bron: NOS)

Een derde van de Nederlandse huishoudens heeft moeite om rond te komen. Ruim 1,3 miljoen huishoudens kampen met betalingsproblemen. Hoewel het zich grotendeels afspeelt achter de voordeur, is schuldenproblematiek een groot maatschappelijk probleem. François van Heugten, binnen ABN AMRO Directeur Dagelijkse Bankzaken en verantwoordelijk voor Kredietbeheer en de Financiële Grip-Coaches, weet het wel: “Denken dat het jou niet kan overkomen”, antwoordt hij onomwonden. Want schuldenproblematiek raakt mensen uit alle geledingen van de samenleving. “We zijn een welvarend land, maar de kwetsbaarheid is er toch”, aldus François. “De meeste huishoudens houden weinig rekening met tegenslag. Zelfs mensen met mooie banen en opleidingen kunnen in no-time in financiële problemen belanden.” (bron: ABNAmro)

Algemeen

De economische activiteit in de dienstensector in de Verenigde Staten is in juni sterker dan verwacht vertraagd en ook in de industrie nam de groei aanzienlijk af. Dit bleek uit voorlopige cijfers van S&P Global. De voorlopige inkoopmanagersindex voor de dienstensector daalde van 53,4 tot 51,6. De inkoopmanagersindex voor de industrie verslechterde van 57,0 naar 52,4. De samengestelde inkoopmanagersindex daalde zo van 53,6 in mei naar 51,2 in juni, en daarmee naar de laagste stand in 5 maanden. “De groei is scherp afgenomen”, zag econoom Chris Williamson van Markit. En de vooruitzichten zijn volgens hem ook niet gunstig. In het derde kwartaal zou de Amerikaanse economie wel eens kunnen krimpen, denkt hij, nu de vraag naar goederen en diensten in juni stevig daalde. Een indexstand groter dan 50 wijst wel op groei, waar minder dan 50 krimp betekent. (bron: ABM Financial News/IEX))

Er is geen sprake van dat Litouwen de aanvoer van Russische goederen naar Kaliningrad blokkeert. Er worden alleen goederen tegengehouden die de EU op de sanctielijst heeft geplaatst. Dat zegt EU-diplomaat Josep Borrell. Kaliningrad is een Russische havenstad die is ingeklemd tussen Litouwen en Polen. Er wonen ruim 400.000 mensen. Over het spoor kan de stad gewoon worden bevoorraad, zegt Borrell, behalve met goederen die op de sanctielijst staan. De EU-sancties raken niet de aanvoer van Russische goederen over zee. Rusland eist opheffing van “de ban” en dreigt met strafmaatregelen. Nikolaj Patroesjev,de secretaris van de Russische Veiligheidsraad, is in de exclave Kaliningrad. Hij bespreekt daar de blokkade van Russische goederen door Litouwen. “Op deze vijandige acties zal Rusland zeker reageren”, zei hij. “De maatregelen worden nu uitgewerkt.” Litouwen zegt de helft van de goederen die voor Kaliningrad bestemd zijn tegen te houden vanwege de sancties tegen Rusland. Moskou werpt tegen dat het niet om export gaat, maar om transitgoederen die van Rusland naar Rusland gaan. Kaliningrad kan nog wel over zee worden bevoorraad vanuit Rusland. De stad is de thuishaven van de Oostzee-vloot. (bron: NOS) Europa laat dit niet uit de hand lopen, stel je terughoudend op: er staan de veiligheidsbelangen van 450 miljoen inwoners van de EU op het spel. We mogen die niet inzetten voor een oorlog in Europa. Dan maar een stapje terug doen tegenover de Russen. Want wat wordt de positie van de EU als Oekraïne de bijl erbij neerlegt tegen de Russen?

Oekraïne conflict

De slachting in Oekraïne zal waarschijnlijk pas eindigen als een van de twee tegenstanders letterlijk is leeggebloed. Zoals de zaken er nu voor staan, zal het Rusland niet zijn, staat op De kans dat Oekraïne deze oorlog wint, is bijna nul (msn.com) te lezen. Het artikel is afkomstig van Welingelichte kringen. NAVO-secretaris-generaal Jens Stoltenberg was een van de eersten die de harde waarheid hardop zei. Volgens Stoltenberg kan het nog jaren duren voordat de kanonnen in Oekraïne zwijgen. Hij bevestigde wat iedereen kan zien die het nieuws volgt: het Oekraïens-Russische conflict is vastgelopen. De geplande blitz-operatie van het Kremlin is uitgegroeid tot een uitputtingsslag. Dit betekent dat het Oekraïense bloedbad waarschijnlijk niet zal eindigen voordat een van de twee tegenstanders letterlijk is leeggebloed. Zoals de zaken er nu voor staan, zal het Oekraïne zijn en niet Rusland. De veel geprezen moraal van het leger van Oekraine loopt deuken op. Klachten van Oekraïense soldaten aan het front over een gebrek aan wapens en munitie nemen al lange tijd toe. Er zou ook spraken zijn van deserteurs. Het zijn nu niet alleen gevierde helden, maar ook soldaten die gefrustreerd zijn omdat aan alles schaarste is. Ze willen geen kanonnenvlees worden. Er zijn echter weinig aanwijzingen voor wijdverbreide oorlogsmoeheid. Veel Oekraïners geloven in de overwinning. President Zelenskiy zweert bij de herovering van alle bezette Donbass-gebieden, hij wil ook de Krim bevrijden. Hij zal zelf ook wel weten dat dit voorlopig onhaalbaar is. Maar hij moet het zeggen om de moed er in te houden, schrijft de analist van de Suddeutsche. Een einde aan de oorlog of in ieder geval een wapenstilstand is niet in zicht. Voorlopig zijn de wapendepots aan beide zijden nog voldoende gevuld om de strijd voort te zetten. Terwijl het leger van Poetin al oorlogsuitrusting van museumkwaliteit uit de depots haalt, voorzien Amerikanen en Europeanen de Oekraïense troepen van modernere wapens. Maar niet genoeg. De wapens zijn wel beter, maar het zijn er niet genoeg. Sommige dingen spelen Poetin in de kaart. Er zijn geen massale anti-oorlogsprotesten in Rusland, hij verbergt de doden en de kosten. Het is ook niet waarschijnlijk dat hij zijn aanvalsoorlog zal moeten afbreken omdat hij geen geld meer heeft. De sancties kunnen enorme schade aanrichten, Rusland economisch, technologisch en sociaal tot een achterlijk land maken. Maken. Maar op dit moment stijgen de olie-inkomsten. Ze zijn hoger dan voor het uitbreken van de oorlog. Wanneer de gevolgen van de oorlog in Oekraïne steeds voelbaarder in de westerse economie worden, zal het voor Rutte, Scholtz, Macron en de anderen moeilijker worden om solidariteit te eisen. Dan zal de steun voor Oekraïne sneller afbrokkelen dan verwacht. Dit zou een reden zijn om niet alleen te hopen op een overwinning in Kiev, maar ook om consequenter na te denken over een acceptabele onderhandelingsoplossing. Want wat betreft een vroege Oekraïense overwinning met de herovering van alle gebieden, inclusief de Krim: de wens is begrijpelijk, maar het zal nooit gebeuren. (bron: Suddeutsche Zeitung) Ook in de Nederlandse media zijn deze geluiden te horen: Zelenski voert een strijd die niet te winnen is zonder ultra modern oorlogsmateriaal, getrainde militairen en geld om de oorlog te betalen. Dat laatste hoopt hij waarschijnlijk van zijn Westerse bondgenoten te krijgen. De president geeft zijn volk en zijn leger een voorstelling van zaken dat alles onder controle is en zowel Donbas en de Krim zullen worden heroverd, los of dat gaat gebeuren is de vraag of wat dan overblijft ruïnes zijn en een bestuurlijke chaos. Oekraïne zal vooralsnog niet terugkeren naar het land van voor de oorlog, net zoals Europa dat niet doet, maar die hoop hebben de Oekraïners wel.

Rond de stad Severodonetsk in de regio Loegansk wordt nog altijd zwaar gevochten, blijkt uit berichten van de Oekraïense autoriteiten. Het Russische leger zou verder zijn opgerukt. “Er vinden daar beslissende gevechten plaats”, zegt Hanna Maljar, de Oekraïense onderminister van Defensie. Volgens haar heeft het Kremlin het Russische leger opgedragen om zondag de regio Loegansk helemaal te hebben veroverd. De Russen hebben Severodonetsk vrijwel helemaal in handen, met uitzondering van de Azot-fabriek. “Het is daar een hel”, zegt de gouverneur van Loegansk. “Alles staat in brand.” Russische troepen hebben het stadje Toshkivka nabij Severodonetsk veroverd. Die plaats ligt middenin de frontlinie in Loegansk. De gouverneur van die regio zegt dat de nederzetting ten val kwam door het zware materieel van de Russen. Rond Severodonetsk en Lysytsjansk wordt al weken hevig gevochten. Het hoofd van het district Severodonetsk zegt dat de strijd om de Donbas nog altijd in volle gang is. Volgens hem is de regio nu het “epicentrum” van de gevechten. (bron: NOS) De stad is gevallen, bewoners zijn ingesloten, bestuurders zijn gevlucht. Zelenski wil in augustus pas aan tafel met de Russen: te laat en honderden dan wel duizenden doden en gewonden verder. En verwacht Zelenski dan een betere onderhandelingspositie te hebben, leeft hij dan nog en waar staan de oligarchen en waar staat Europa dan. Het gaat om macht, geld en grondstoffen.

Het is haar rol om gedurfde voorstellen te doen, zegt Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, dat is haar opdracht, zegt ze in Trouw. Ze hoopte daarmee te bereiken dat de 27 lidstaten haar advies om Oekraïne kandidaat-EU-lid te maken, overnemen. Maar het is de vraag of zij daarvoor ‘gedurfde’ voorstellen moet doen. Durven is het avontuur aangaan, risico’s nemen. Niet voor zekerheid kiezen met op de achtergrond een oorlog met Rusland en van ouds her een land met veel corruptie en oligarchen. Ik ben extreem Duits als het op afspraken aankomt”, zegt Ursula von der Leyen als ze vier minuten vóór de afgesproken tijd met ferme tred een vergaderzaal binnenstapt. Daar zitten naast de journalist van Trouw een Franse, een Hongaarse, een Portugese en een Amerikaanse journalist. Het is haar tweede gesprek, ze heeft precies dertig minuten. Von der Leyen heeft de internationale pers uitgenodigd omdat er een belangrijk moment aankomt. Dan gaan de 27 Europese lidstaten op de Europese Top besluiten of Oekraïne kandidaat-lid mag worden van de Europese Unie. Afgelopen vrijdag oordeelde de Europese-Commissie dat dat kan, ook al staan andere landen al langer in de rij. “Oekraïne is al heel ver gekomen. We hoeven bij dat land alleen nog af te wachten tot alle instituten zijn bemenst”, zegt Von der Leyen. Volgens haar krijgt Oekraïne geen uitzonderingspositie. “Andere landen kunnen, als ze willen, hun toetredingsproces ook versnellen.” Hoe belangrijk is het dat Oekraïne voldoet aan alle criteria wat betreft de rechtsstaat? Heeft u wat dat betreft concessies gedaan? “Het land boekt op alle dossiers vooruitgang. De gerechtelijke instanties die er moeten zijn, zijn ingesteld. Er zijn wetten aangenomen tegen corruptie. Oekraïne is bijvoorbeeld het enige Europese land dat een wet heeft aangenomen die het land letterlijk van oligarchen, invloedrijke zakenlui, moet ontdoen. Maar ze zijn er nog niet en dat weten ze zelf ook heel goed. Er zijn wel instanties, maar die moeten ze vullen met leven. We willen eerst resultaten zien van de anticorruptiewetten, van de wetten die de invloed van rijke zakenmensen op de politiek moeten verminderen.” Deze week moeten de lidstaten uw analyse overnemen. Denkt u dat ze dat zullen doen? “Ik ben er zeker van dat er aan het eind van de week positief resultaat zal liggen. Ik weet ook dat dat een grote invloed zal hebben op de moraal in Oekraïne, waar moedige en dappere inwoners vechten voor hun vrijheid en onafhankelijkheid. Het is goed voor hen om ook in politieke zin onze steun te krijgen, en die krijgen ze in de vorm van de status van kandidaat-EU-lid. Ze hebben het nodig. Maar ze moeten ook echt voldoen aan alle criteria die daarbij horen, er zijn geen verkorte procedures. We moeten ons aan de regels houden.” Sommige Europese leiders, ook premier Mark Rutte, hebben gezegd dat de kandidaat-status de huidige problemen van Oekraïne niet oplost. Dat de EU zich zou moeten richten op steun tegen de Russische agressie. Wat denkt u daarvan? “De discussie over de kandidatuur moet inderdaad niet in de plaats komen van directe hulp aan Oekraïne. Maar het één gaat hand in hand met het ander. Er moet ook militaire steun zijn, en financiële steun om het land gaande te houden. Er is geld nodig voor salarissen, pensioenen, medische voorzieningen. Ze hebben hulp nodig om hun graanvoorraden het land uit te krijgen, ook in het belang van de kwetsbare landen die van dat graan afhankelijk zijn. Dat moet allemaal door kunnen gaan en dat is hard werken, maar het is voor ons van vitaal belang. Daarnaast is er de kwestie van de EU-kandidatuur. Daar heeft Oekraïne een aanvraag voor gedaan, een paar dagen na het begin van de invasie. De lidstaten hebben een week nadien de Commissie gevraagd om daar advies over uit te brengen. Dat hebben we gedaan. Het is niet of-of, het is en-en.” Het lijkt erop dat de Commissie steeds meer geopolitieke besluiten neemt, in plaats van alleen technische. Zoals nu dit. Klopt dat? “Als ik terugkijk op de afgelopen tweeënhalf jaar, dan kan ik zien dat we heel snel en heel doelgericht zijn geweest. Eerst was er een pandemie en onmiddellijk daarna een oorlog. Ik ben trots op de eenheid, vastberadenheid en snelheid waarmee de Europese Unie die problemen heeft aangepakt. Terugkijkend op de pandemie kun je stellen dat deze regio die het best heeft doorstaan. We hadden dingen beter kunnen doen, maar we waren behoorlijk goed. Wat betreft de Russische invasie in Oekraïne: Rusland rekende op een timide en verdeelde Europese Unie, maar het omgekeerde was het geval. Met de snelheid van het licht besloten we tot sancties die strenger waren dan ooit tevoren. Ik ben dankbaar dat de Europese leiders begrepen dat dit het bepalende moment was voor Europa.” Is dit eerlijk voor de landen op de westelijke Balkan? Zij wachten al lang op EU-lidmaatschap, terwijl Oekraïne razendsnel de procedures lijkt te slechten. “We hebben net twee jaar geleden het toetredingsproces voorzien van een nieuwe methode. Deze methodologie hebben we toegepast op alle landen die kandidaat-lid willen worden. Hij geldt nu ook voor Georgië. Het is alleen maar eerlijk dat we ons houden aan de regels die we hebben opgesteld. Oekraïne heeft er inhoudelijk aan voldaan. Ze hebben een volledig functionerende parlementaire democratie, ze hebben een uitmuntende ambtenarij, die zelfs de stresstest van een oorlog kan doorstaan. Ze hebben er een uitstekend maatschappelijk middenveld, en politieke eenheid. Ze hebben de noodzakelijke rechtshervormingen toegepast, ze hebben de nodige instanties opgericht. Ze worden kandidaat in de wetenschap dat de wetten tegen corruptie werken. De meerderheid van de landen op de westelijke Balkan is verder dan dat. Die zijn al in het onderhandelingsproces. Bosnië en Herzogovina nog niet, dat land moet nog veertien hervormingen doorvoeren. Zodra ze dat gedaan hebben, kunnen ook zij over toetreding onderhandelen. Dus ik hoop dat dit voorbeeld van Oekraïne ook hen bemoedigt om snel te handelen, dan kan er snel resultaat zijn.” En als dat niet lukt? “De nieuwe methode voorziet er ook in dat het proces kan worden teruggedraaid. Het is allemaal in de handen van het land dat de aanvraag indient: toetreding tot de EU kan vooruit en ook achteruit gaan. In 1999 kregen zowel Slowakije als Turkije Europees perspectief, wat nu ook Oekraïne, Moldavië en Georgië hebben en ook alle zes landen op de westelijke Balkan. Slowakije wilde heel graag bij de EU komen. Het duurde vijf jaar voor het zover was. Turkije is momenteel verder van de EU verwijderd dan in 1999.” Hoe ziet u de toekomst van de Europese Unie? Bestaat die dan uit 35 landen? Hoe zal de besluitvorming dan verlopen? “We moeten binnen de Europese Unie gaan praten over hervormingen. Zijn we nog doelmatig, is de vraag. Hoe moet het bijvoorbeeld verder met de eis van unanimiteit bij besluiten, of de omvang van het instituut? Ik sta persoonlijk altijd aan de kant van diegenen die hervormingen voorstellen, want je moet constant vernieuwen en je aanpassen aan de toekomst. Ik denk bijvoorbeeld dat we op het gebied van buitenlandse zaken echt naar een systeem van meerderheidsstemmen moeten, in plaats van unanimiteit. Op dat gebied ben ik overtuigd dat het niet houdbaar is dat een enkel land de EU op belangrijke dossiers kan tegenhouden. De wereld wil weten waar Europa staat. De snelheid is te hoog om constant te blijven zwijgen als er één land de stemming blokkeert.” U lijkt niet goed overweg te kunnen met raadsvoorzitter Charles Michel. Zou het bijvoorbeeld ook een goed idee zijn als er maar één voorzitter was, die zowel de Commissie als de Europese Raad leidt? “Nee, dan zou het systeem uit balans raken. Gezond wedijveren is goed. Stel je voor dat de voorzitter van de Europese Commissie ook verantwoordelijk was voor het organiseren van de Europese Top. Nee, we hebben drie instituten nodig: het parlement en de Commissie en de Raad en die moeten zich ieder zelf organiseren. Daar komt nog bij dat de instantie die de voorstellen doet, de Commissie, onafhankelijk moet zijn. De Commissievoorzitter moet ook een zekere hoeveelheid durf hebben om een voorstel te doen aan het begin van een proces hier, ook al zijn nog niet alle lidstaten het erover eens.” Intussen leven de burgers van Europa met een oorlog aan hun grens. Rusland vermindert beetje bij beetje het gas dat richting Europa vloeit. Kunt u garanderen dat Europeanen het komende winter niet koud zullen hebben? “Er zijn nu zes lidstaten die geheel of gedeeltelijk minder gas uit Rusland krijgen. Daarom moeten we snel onze energiebronnen diversifiëren, weg van Rusland naar betrouwbare bronnen. We moeten ook meer inzetten op hernieuwbare energie. Verder hangt het heel erg af van ons eigen gedrag. Het klinkt heel saai, maar als we allemaal de verwarming 2 graden lager zetten en de airconditioning 2 graden hoger, dan besparen we per jaar evenveel gas als er voor de oorlog via de Nord Stream-pijplijn uit Rusland naar Europa vloeide. Maar Rusland, of de Russische dreiging ons gas af te sluiten, nemen we erg serieus. Daarom hebben we al meteen na de inval noodscenario’s opgesteld. Afhankelijk van wat Rusland doet, kunnen we daarvan meer of minder in stelling brengen. Maar het zijn moeilijke tijden en dat zal nog een tijd zo blijven. Het zal niet makkelijker worden.” En wat als er straks geen Oekraïne meer is, als het verloren heeft? “Het zal winnen. Rusland kan deze oorlog niet winnen.” Dank u wel”, zegt Von der Leyen dan. En even resoluut als ze binnenkwam, vertrekt de Commissievoorzitter weer. Dertien verdiepingen lager wacht een volgende groep journalisten. (bron: Trouw) Wat is het effect van de verwarming 2 graden lager zetten en de airconditioning 2 graden hoger, volgens mij nihil. VdL is een vrouw die risico’s nemen niet schuwt, ze opzoekt en daarmee hoopt te scoren. De aannames die ze neemt in het Oekraïne-dossier komen mij wel heel gemakkelijk voor. In mijn vorige blog heb ik nog een notitie geciteerd van de Europese Rekenkamer aan het Europees Parlement van september 2021: ‘de financiële steun en energie die de Europese Unie in Oekraïne steekt voor de bestrijding van grootschalige corruptie zijn niet doeltreffend’. Dat is heldere taal en niet zo wollig als die van vdL. Volgens mij loopt ze met grote stappen door een complexe materie heen. Volgens mij neemt ze grote risico’s en is er geen plan B voor als de asannames veel te voorbarig waren. Wat blijft er over van Oekraïne als delen van het land zijn veranderd in chaos en ruïnes? Hoeveel geld moet de EU in dat land stoppen om het financieel/economisch en sociaal/maatschappelijk weer op orde te krijgen? Hoe zeker zijn wij ervan dat de investeringen die wij in dat land stoppen niet in de zakken van de oligarchen of verhuizen ze naar belastingparadijzen. Van Zelenski wordt gezegd dat hij, als komiek, een vermogen van $1,2 mrd heeft belegd in belastingparadijzen. Toen hem daarnaar gevraagd werd zei hij met een glimlach van ‘crowd funding’. Ammehoela! Wat betekent de kandidaat-toetreding tot de EU als Zelenski als president uit beeld raakt, door welke oorzaak ook.

Nu Oekraïne kandidaat-lid wordt, zullen de onderhandelingen over toetreding nog niet meteen beginnen. De corruptieaanpak en de rechtsstaat moeten daarvoor eerst verbeteren, is besloten. (bron: NOS)

Kabinet Rutte IV

Ik begin met de conclusies van het Stikstofdebat in de Tweede Kamer van 23 juni 2022: een onvoldoende voor van der Wal van de oppositie en broddelwerk voor Staghouwer. Een enorm aantal ingediende moties van alle partijen komt dinsdag in stemming. Er kwamen een groot aantal tekortkomingen op tafel: de problematiek is complex en ontstaan tijdens 10 jaar Rutte, alles moest meer en groter in de doelstelling van Rutte om economische groei te ondersteunen. De stikstof werd gemeten door de RIVM, maar niet op locatie, hoeveel stikstof ons land binnenkomt via het Roergebied, België en Engeland weten we niet, er zijn Natura 2000 gebieden ter grootte van een voetbalveld, die veel grotere financieel/economische veroorzaken dan de omvang ervan. Is daar Natura 2000 wel voor bestemd? De regeerstijl onder Rutte was er een van delegeren. Voor de verduurzaming waren het de 6 klimaattafels, bemand door deskundigen, waarvan een deel door financieel belanghebbenden werden bemand/bevrouwd. Voor corona was het het OMT, deskundige artsen, maar volstrekt onkundig van al de aspecten die in dat proces ook een rol speelden (economie/financiën en sociaal/maatschappelijk). Hoe complex is de stikstofproblematiek? In ieder geval breed geschakeerd, niet alleen een natuurprobleem, maar zeker ook met financieel/economische en sociaal/maatschappelijke aspecten. En ook in het stikstofdossier is gekeken naar een studie van de D66 Focusgroep Stikstof, met daarin emeritus prof. dr. Han Lindeboom, verbonden aan de Universiteit van Wageningen. Lindeboom is gepromoveerd op stikstof en richtte als actief D66-lid de focusgroep Stikstof op en heeft een aantal schokkende conclusies: het RIVM-model klopt niet, alleen een integraal stikstofbeleid dat niet uitgaat van een halvering van de veestapel is zinvol: hij wordt door de minister van zijn eigen partij tegengewerkt. Tweede Kamerlid Tjeerd de Groot probeerde de publicatie van de focusgroep tegen te houden. Toen de D66-focusgroep Stikstof het rapport op eigen houtje naar alle Kamerleden in de Commissie Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit stuurde, werden ze door de partij gecanceld en mochten ze niet langer de naam D66 voeren, maar waarom? “Simpel, zegt Lindeboom mijn boodschap mocht niet gehoord worden. Dat moet je de de Groot vragen. Hij is van de kringloop van de landbouw en halvering van de veestapel, daar heeft hij zijn roeping van gemaakt.” Hij zei over hun bevindingen: “Dat moet je niet verder vertellen, want dat is koren op de molen van Thierry Baudet”. Waar zeker ook naar gekeken moet worden zijn de gevolgen voor de mensen die erbij betrokken zijn, kijk naar innovatie mogelijkheden in relatie tot de toekomst en kijk naar al die activiteiten waarbij stikstof wordt uitgestoten, waarvoor de overheid geen vergunningen afgeeft dan wel geen controle uitoefent. Ik denk dan aan bedrijven in de brede zin des woords. Dan zijn er problemen waar boeren mee geconfronteerd worden die in grensstreken wonen en andere landen waar andere Europese normen gelden. Kortom, de materie is veel ingewikkelder dan het plan van het kabinet om met geld de materie af te kopen. En op welke wijze worden banken, en veevoederbedrijven betrokken bij de oplossing? En daarvoor is de minister te simpel met haar plan van we hebben een probleem met de natuur en dat lossen we even op door ze uit te kopen zodat we weer kunnen gaan bouwen. Ze is een autocraat in hart en ziel, een gezagsdrager die opdrachten uitvoert: we hebben een probleem met de natuur en dat los ik op, zo wordt ze in de sociale media neergezet. Vervelens voor de boeren, maar dat is de enige manier om snel resultaten te scoren en daar word ik op beoordeeld. Gevaarlijke vrouw voor onze democratie. Deel van de Kamer is vernietigend over ‘broddelwerk’ Staghouwer: ‘Ik begrijp steeds beter waarom boeren zó boos zijn’. Het kabinetsdoel van 50% stikstofreductie in 2030 staat na het debat recht overeind. Maar hoeveel stikstof er nu precies op welke plek moet worden bespaard, is minder duidelijk geworden.

1. Op naar een haalbare kaart> De beruchte kleurenkaart die bij boeren en provinciebestuurders grote woede wekt moet volgens Kamerleden bijgesteld worden. Hij is ‘te grof’ (VVD) en roept ‘heel veel twijfel op’ (CDA). Want hoe kan het nou dat Vlieland een opgave heeft van 95% stikstofreductie, terwijl daar geen boer te bekennen is, en het eiland auto’s weert? Minister Christianne van der Wal (Natuur en Stikstof) erkent dat haar kaartje ‘grote impact’ heeft gehad. Ze benadrukt dat de percentages die erin worden genoemd ‘een vertrekpunt’ zijn en dus niet vastliggen. Ze belooft dat de provincies, die een jaar de tijd hebben om de plannen uit te werken, ruimte hebben voor ‘maatwerk en verfijning’.

2. Niet alleen boeren de klos> De Kamer is evenmin te spreken over het ontbreken van vergelijkbare reductiekaarten voor de industrie, het vervoer en de luchtvaart. Want nu lijkt het alsof alleen boeren moeten bloeden en andere sectoren de dans ontspringen. Terwijl stikstof niet alleen vrijkomt via ammoniak uit poep en pies, maar het ook in stikstofoxiden zit die door verbranding neerslaat op het land. Volgens Van der Wal zijn de zorgen niet terecht. ,,Alle sectoren moeten evenredig bijdragen”, bezweert zij. De doelen voor de landbouw moesten volgens haar als eerste de deur uit, zodat provincies genoeg tijd zouden hebben om plannen uit te werken. Andere sectoren krijgen ‘eind dit jaar of in januari’ ook doelen opgelegd. Er komt niet weer een kaart, maar het worden algemene doelen voor de hele sector ineens. De grootste uitstoters, zoals kunstmestfabrieken en olieraffinaderijen, zullen een grote bijdrage moeten leveren. Maar ook het verkeer en de luchtvaart zullen hun steentje moeten bijdragen. Hoeveel in totaal: dat is nog niet bekend.

3. Geen stok achter de deur> D66 is er niet gerust op dat provincies voortvarend aan de slag gaan met de uitwerking van de reductieplannen. D66-fractieleider Jan Paternotte sprak al van ‘pruttelende provincies’ en zijn fractiegenoot Tjeerd de Groot wil daarom dat de minister een ‘plan B’ achter de hand houdt voor het geval provincies niet leveren. Een stok achter de deur dus. ,,Het kan niet zo zijn dat we nog jarenlang met deze discussie met de provincie doorgaan’’, stelt hij. Maar daar wil een Kamermeerderheid niet van weten. Regeringspartners VVD, CDA en ChristenUnie reageerden zelfs als door een adder gebeten op het D66-voorstel. ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis sprak van ‘prietpraat’. Volgens hem moet het Rijk juist vertrouwen uitstralen naar provincies en geen wantrouwen. Plan B komt er dus niet.

4. Huiswerk voor Staghouwer> In het debat speelde de minister van Landbouw een bijrol, maar de hardste kritiek van de Kamer daalde neer op het hoofd van Henk Staghouwer. Waar collega Van der Wal de stikstofplannen maakt, is Staghouwer de man die boeren weer ‘perspectief’ moet bieden. Maar de bijna 50 A4’tjes die hij onlangs naar de Kamer stuurde worden door zowat de hele Kamer als onvoldoende en ‘bijna broddelwerk’ aangemerkt. Of zoals CDA-Kamerlid Derk Boswijk het verwoordde: ,,De worst die wordt voorgehouden, is een heel klein worstje met heel weinig smaak.’’ (bron: AD)

Het is maar een paar keer gebeurd dat bij de peilingen naar politieke voorkeur, die Maurice de Hond de afgelopen 45 jaar uitvoerde, de verschuiving niet alleen een hele forse was, maar ook een vooraankondiging inhield van iets veel groters. Hetzij voor wat er vervolgens in de politiek gebeurde, hetzij voor wat er bij de volgende verkiezing zou gaan plaatsvinden. Zoiets lijkt de afgelopen week gebeurd te zijn. Met als gevolg dat niet alleen de uitslag van dit weekend bijzonder is, maar dat één en ander ook de schaduw vooruit werpt tot en met 15 maart 2023, wanneer de verkiezingen zijn voor de Provinciale Staten en later op 30 mei voor de Eerste Kamer. De verschuivingen na het Stikstofdebat zijn groot: de éénpersoonspartij van Carolien van der Plas, de BBB, wint 5 zetels en is vitueel nu de 2e grootste partij na de VVD met 18 zetels door een zetelwinst van 5. GL stijgt van 12 naar 13 en de VVD, de PVV en JA21 verliezen er 2. Sinds de TK verkiezingen van 2021 verliezen de 3 coalitiepartijen VVD -13, D66 -12 en het CDA -8 zetels. In dit staatje is nog geen rekening gehouden met een partij van Pieter Omtzigt, waardoor de verschuivingen nog groter kunnen worden. Over een jaar zal het politieke landschap er heel anders uitzien.

Klimaatverandering bedreigt drinkwater voor 7 miljoen mensen in Nederland en België: schoon water uit de kraan is op termijn niet vanzelfsprekend. Neem de Maas. Onderzoek wijst uit dat de rivier langere periodes van lage toevoer zal kennen. Door klimaatverandering loopt de drinkwatervoorziening voor miljoenen mensen in Nederland en België in de toekomst gevaar. Er ontstaan vaker periodes dat er minder water door de Maas stroomt, stelt Riwa-Maas, belangenbehartiger van drinkwaterbedrijven in Nederland en België. De Maas vormt de bron van drinkwater voor ruim zeven miljoen mensen. Jaarlijks halen drinkwaterbedrijven 500 miljard liter water uit de rivier. Meer in het volgende blog.

ECB/FED/BoE/BoJ

Hoge inflatie beschermd ons voorlopig tegen nieuwe eurocrisis

FED blijft rente verhogen tot de inflatie gaat dalen

Recessie op de loer

Westerse landen kopen geen Russisch goud

Financieel/economische berichten

De topman van Deutsche Bank, Christian Sewing, denkt dat er een kans van 50% is dat de wereldeconomie in een recessie belandt door de hoge inflatie en de renteverhogingen van centrale banken om de stijgende prijzen in te dammen. Vanwege de hoge inflatie verhogen centrale banken de rente waardoor de economie af gaat koelen. De Amerikaanse Federal Reserve verhoogde vorige week de rente zelfs in het sterkste tempo in bijna dertig jaar. Volgens Sewing gaat de wereldeconomie gebukt onder verschillende factoren zoals de oorlog in Oekraïne, aanhoudende verstoringen in toeleveringsketens, coronalockdowns in China en dus de stijgende prijzen van brandstof en levensmiddelen. Sewing zei dat de renteverhogingen door centrale banken sterker zijn dan hij had verwacht. De kans dat in de Verenigde Staten en Europa in de tweede helft van dit jaar een recessie zal optreden is dan ook toegenomen, stelt Sewing. De Fed is er nu vooral veel aan gelegen de gierende inflatie te verminderen. In mei stegen de prijzen in de VS in het hoogste tempo van ruim 40 jaar. Powell gaf toe dat het voor hem als een verrassing kwam dat het dagelijks leven zo snel zo veel duurder was geworden voor Amerikanen. „En er zijn mogelijk nog meer verrassingen op til”, voegde hij toe. (bron: RefDag)

Nederlandse consumenten waren nog nooit zo negatief over de economie en hun portemonnee. Het consumentenvertrouwen daalt in juni naar het laagste punt ooit. Het cijfer is belangrijk, omdat het een indicatie kan zijn voor wat consumenten gaan uitgeven en dat heeft weer invloed op de economie als geheel. Het consumentenvertrouwen kwam in juni uit op -50, dat is zelfs nog wat lager dan de -48 van april, blijkt uit de cijfers van het CBS (Centraal Bureau voor de Statistiek). Het consumentenvertrouwen stond de afgelopen twintig jaar gemiddeld op -9. In januari bereikte de graadmeter nog de hoogste stand ooit met plus 36. De metingen begonnen in 1986. Het consumentenvertrouwen bestaat uit twee onderdelen: het oordeel over de economische situatie, en de koopbereidheid. Consumenten zijn in juni vooral minder bereid om grote aankopen te doen, mogelijk ook door de hoge inflatie. Op dit punt waren huishoudens nog nooit zo somber. Huishoudens zijn ook negatiever geworden in hun verwachtingen voor de eigen financiële situatie in de komende twaalf maanden. Het oordeel over het economisch klimaat, waar de inflatie en de oorlog in Oekraïne duidelijk hun stempel drukken, bleef op maandbasis nagenoeg gelijk. (bron: RTLZ) Geen verrassend nieuws.

Banken verdienen goed aan hun particuliere klanten. Dat winstgevend ABN Amro de noodzakelijke investeringen tegen witwassen bij hen afrekent, geeft aan dat de bank wel de lusten wil maar niet de lasten. Onlangs kondigde ABN Amro aan haar betaalrekeningen liefst 50% duurder te maken. De prijsstijging voor consumenten is onontkoombaar volgens de bank, vanwege hoge kosten voor het toezicht op dubieuze transacties. Er schort inderdaad wel het nodige aan controle op witwassen bij ABN Amro: vorig jaar moest het bedrijf bijna €500 mln boete betalen. Maar dat is geen reden voor die onmatige kostenverhoging. De winst op de Nederlandse bedrijfsactiviteiten is in 2021 bijna verdubbeld. Zo bezien lijkt het er sterk op dat ABN Amro brutaalweg de burger wil laten opdraaien voor het feit dat de bank administratieve kernfuncties niet op orde heeft. Die burgers zijn weerlozer dan de aandeelhouders of directie en personeel, die de kosten eigenlijk zouden moeten dragen. De eersten krijgen immers de winst, de laatsten zijn verantwoordelijk voor de gestrafte feiten. Het afwentelen van de kosten van een financiële basisvoorziening als betaalrekeningen is bovendien onredelijk. Het betalingsverkeer mag dan duur zijn om te organiseren, de klantinformatie is van onschatbare waarde voor het verkopen van andere financiële producten. De schrijvers van dit artikel zijn Oscar Gelderblom, hoogleraar financiële geschiedenis aan de Universiteit Antwerpen en van Universiteit Utrecht en Joost Jonker, emeritus hoogleraar bedrijfsgeschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. (bron: DFT) Waarom heeft de grootaandeelhouder met 54% van de uitstaande aandelen, de Nederlandse Staat, dan wel de 2e Kamer hier niet ingegrepen? Wie behartigt in dit land de belangen van het volk?

De Nederlandse economie is in het eerste kwartaal toch gegroeid. Het CBS meldde eerder dat de economie gelijk was gebleven aan het vierde kwartaal van vorig jaar, maar nu blijkt dat er toch een groei was van 0,4%. Dat de groei zo sterk is bijgesteld, komt deels doordat het CBS nu meer cijfers heeft. Daaruit blijkt dat er meer is geconsumeerd dan verwacht. Zo zijn in de krokusvakantie meer mensen op vakantie gegaan naar het buitenland. Ook het bedrijfsleven profiteerde in de eerste drie maanden van de groei van de economie. Bedrijven boekten een totale winst van €81,5 mrd, een record. (bron: NOS) De recordwinst van de bedrijven in het 1e kwartaal kan het gevolg zijn van de inflatie. Wie weet? Het CBR zat er deze keer fors naast, ze hebben de voorlopige cijfers al bekendgemaakt dat ze onvoldoende data ter beschikking om gerede aannames te plegen. Dus pas naar buiten komen als de cijfers redelijk betrouwbaar zijn.

Klimaat

De kolencentrales in Nederland mogen tot 2024 weer op volle kracht draaien. Daardoor is er minder gas nodig voor de opwekking van elektriciteit. Het kabinet wil zo voorkomen dat huishoudens in de in de kou komen te zitten. Kolencentrales draaien op dit moment op 35% van hun capaciteit. Deze beperking is opgelegd om de uitstoot van CO2 te beperken. De maatregel wordt afgeschaft om de leveringszekerheid te verbeteren,zegt minister Jetten. Rusland heeft de afgelopen maanden de gasexport naar West-Europa verminderd, in reactie op de oorlogssancties. Ook Nederland heeft daar last van. (bron: NOS) 

Hier worden de verduurzamingsplannen van dit kabinet, van de EC en de afspraken die gemaakt zijn in Parijs voor de natuur en het milieu op pauze gezet. Rutte wist waaraan hij begon toen hij instemde met het uitvaardigen van sancties aan de Russen. En waar dat gaat eindigen voor de 27 EU-lidstaten weet niemand. Duitsland gaat weer aan de bruinkool en wij aan de steenkool. Waar niemand over rept in deze maatregel is dat de vraag naar steenkool zal toenemen en de prijs ervan zal gaan stijgen, hetgeen in de energieprijzen zal worden doorgerekend. Daarbij komt dat dit kabinet al een vermogen heeft betaald aan de Amerikaanse eigenaar van een kolencentrale als die vervroegd wilde stoppen met produceren. Het zou gaan om de Onyx-centrale in Rotterdam waarvoor €212,5 miljoen subsidie zou worden verstrekt, als voor begin dit jaar met de productie zou worden gestopt. Met die sluiting werd 3 megaton CO2-uitstoot bespaard. Gezien de huidige ontwikkelingen en besluitvorming slecht beleid. Daar komt nog bij dat er een achterstand van jaren wellicht decennia gaat optreden in het herstel van de natuur, waardoor er nog grote verliezen kunnen gaan optreden op economisch terrein. Zorgen om een dreigend gastekort in Duitsland worden steeds groter. De Duitse overheid heeft nu de alarmfase uitgeroepen. Dat is volgens minister Habeck van Economische Zaken nodig om te voorkomen dat de gasvoorraden leeg zijn in de winter.

De Duitse minister van Economische Zaken Robert Habeck is duidelijk: “Gas is vanaf nu een schaars goed in Duitsland. Dat zeg ik, terwijl er op dit moment nog geleverd kan worden. Maar dat mag ons geen valse zekerheid geven.” Afgelopen weekend had Habeck al maatregelen aangekondigd om lege voorraden te voorkomen, maar om die werkelijk in te voeren is het uitroepen van de alarmfase nodig. Dat kan niet zomaar, maar alleen als een storing of uitzonderlijke hoge vraag voor een aanzienlijke verslechtering van de gasvoorzieningssituatie zorgt. Volgens berekeningen die het ministerie nu klaar heeft, is dat inmiddels het geval. Sinds vorige week levert het Russische Gazprom 60% minder gas via de Nord Stream 1-pijpleiding, de belangrijkste ‘gasbron’ voor Duitsland. Volgens Gazprom ligt dat aan problemen met onderdelen en het onderhoud van de leiding, maar volgens de Duitse minister is het een politieke beslissing vanwege de oorlog in Oekraïne. Daarbij komt nog dat Gazprom over tweeënhalve week de jaarlijkse onderhoudsbeurt gepland heeft. Normaal gesproken betekent dit dat er tien dagen lang helemaal geen gas geleverd wordt, en dan moet Duitsland de eigen voorraden aanspreken. Op een persconferentie hield Habeck een bord met een grafiek omhoog, waarop verschillende lijnen de scenario’s voor de komende tijd laten zien. Slechts in één scenario zou Duitsland niet in de problemen komen: als het al het gas dat het importeert zelf houdt, in plaats van een deel ook naar buurlanden door te voeren. Maar dat is geen optie, zegt de minister. “Dat is niet alleen tegen de wet, het zou ook absurd zijn. Omdat wij juist ook zijn aangewezen op Europese landen die aan ons gas leveren. We hebben Nederland, Noorwegen, België, Frankrijk nodig om überhaupt LNG-gas in Duitsland te krijgen.” Duitsland pompt maar een heel klein deel van het gas dat het gebruikt zelf in eigen land op. In alle andere scenario’s gaan de lijnen komende winter al snel naar nul. Dat wil zeggen: dan is het gas in de voorraden op, en is er te weinig om iedereen in Duitsland te voorzien. Omdat huishoudens en ziekenhuizen in eerste instantie beschermd zijn, zou dat vooral betekenen dat de industrie minder krijgt. Habeck concludeerde dat de huidige crisis om nieuwe noodwetten vraagt. “Veel wetten die zekerheid leken te bieden, zijn helemaal niet voor de huidige situatie bedacht.” Ze gaan bijvoorbeeld niet uit van een aanhoudend conflict over de toelevering van energie, maar meer van een storing door een ongeluk. Het uitroepen van de alarmfase maakt ook een voor consumenten ingrijpende stap mogelijk: energieleveranciers zouden de hogere inkoopprijzen snel mogen doorrekenen aan klanten, buiten de lopende contracten om. Dat kan nodig zijn, omdat de bestaande contracten nog uitgaan van goedkoper Russisch gas. Nu leveranciers daar minder van krijgen, moeten ze op de spotmarkt (waar overschotten verkocht worden) tegen hogere prijzen ander gas inkopen. Volgens de minister maken leveranciers nu al verliezen. Om te voorkomen dat ze omvallen en de energiemarkt instort, zouden ze die hogere kosten snel moeten kunnen doorrekenen aan klanten. Toch zet de regering deze stap nog niet. De energieprijzen zijn al hoog, dus beraadt ze zich op andere maatregelen om bedrijven en huishoudens te ondersteunen. Eind maart riep Duitsland al de eerste stap in het noodplan voor gas uit; de alarmfase is de tweede stap. Zodra de overheid moet bepalen wie er nog gas krijgt en wie niet, is sprake van de derde en laatste fase. Intussen worden ‘reserve-kolencentrales’, die waren uitgezet in een poging om de klimaatdoelen te halen, weer aan het werk gezet om elektriciteit op te wekken. Zo kunnen elektriciteitscentrales die op gas draaien uit blijven. Ook komt er een regeling die bedrijven beloont die gas besparen. Volgens Habeck heeft de industrie zelf de afgelopen maanden al ongeveer 8% minder gas verbruikt, mede omdat gas nu duur is. (bron: NOS)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De ex-toezichthouders van de Gelderse zorginstelling Diafaan hoeven een in 2014 ontslagen topman geen schadevergoeding van ruim €2,3 mln te betalen. Volgens de topman was hij het slachtoffer van een door hen ontketende ‘heksenjacht’.

De afgewezen schadeclaim blijkt uit een recente uitspraak van de rechtbank Gelderland in Arnhem. Diafaan was een ouderenzorginstelling in het Gelderse Zevenaar, met acht woonzorgcentra, 1800 bewoners en 1100 medewerkers. In 2014 werd bestuursvoorzitter Will ten Westeneind door de raad van commissarissen ontslagen na vermoedens van gesjoemel. De kantonrechter stelde destijds vast dat de arbeidsovereenkomst mocht worden ontbonden, omdat Ten Westeneind verwijtbaar had gehandeld. Wel kreeg hij een ontslagvergoeding van €45.000 mee. Nog geen twee jaar later ging de zorginstelling failliet. Nadat zou zijn gebleken dat het gesjoemel minder ernstig was dan in eerste instantie door de zorginstelling werd gevreesd, wist Ten Westeneind begin 2020 te schikken met de curator van Diafaan. Volgens een toenmalig bericht in De Gelderlander zou hem daarbij uiteindelijk ook de contractuele beëindigingsvergoeding van €329.000 zijn uitbetaald. Curator Coen Houtman is niet bereikbaar om dit te bevestigen. Nu blijkt dat Ten Westeneind vervolgens met een forse schadeclaim achter de toezichthouders van de zorginstelling en Hoffman Bedrijfsrecherche aanging. Volgens de ex-topman waren zij aansprakelijk voor de schade die hij door zijn ontslag heeft geleden. In totaal eiste hij €2.325.000 aan loonderving, pensioenschade, kosten en smartengeld. Uit een deze week openbaar geworden uitspraak van de rechtbank Gelderland blijkt dat Ten Westeneind naast de miljoenenvergoeding heeft gegrepen. Volgens de rechters waren er voor de toezichthouders voldoende signalen om onderzoek te doen en de bestuurder op straat te zetten. Ook valt hen geen verwijt te maken van de negatieve publiciteit die het ontslag opleverde. Zowel de commissarissen als het recherchebedrijf hoeven Ten Westeneind geen cent te betalen. Bovendien moet de bestuurder opdraaien voor een deel van de juridische kosten van de tegenpartijen, in totaal ruim €22.000. Het is nog niet bekend of Ten Westeneind tegen de uitspraak in hoger beroep gaat. De ontslagen bestuurder reageerde nog niet op een verzoek om commentaar. Zijn advocaat Winny van Engelenhoven was onbereikbaar, en haar kantoorgenoot Aart Jan Stokkers zegt geen toelichting te kunnen geven. Daan Baas, de advocaat van de toezichthouders, zegt blij te zijn met de uitspraak. “Het oordeel van de rechtbank is in een vonnis van 24 pagina’s uitvoerig toegelicht. Daaruit blijkt dat de toezichthouders in 2014 juist hebben gehandeld. De vorderingen zijn door de rechtbank integraal afgewezen, meer kan je je niet wensen.” Ook Elise Troll, de advocaat van het recherchebedrijf, toont zich tevreden. “De rechters maakten korte metten met de argumenten van de bestuurder. Het zal voor hem best pijnlijk geweest zijn, want alles werd weer door de rechtbank opgerakeld. Daarbij kwamen opnieuw allerlei feitelijkheden langs waardoor hij er niet prettig uitkwam, zoals de opmaak van valse facturen.” Troll denkt daarom dat het voor de ex-topman lastig zal worden om in hoger beroep te gaan. (bron: RTL Nieuws)

Luchtvaartmaatschappij KLM vervoert in juli vanaf Schiphol dagelijks 7000 mensen minder dan normaal. In totaal gaat het om 13.500 reizigers minder per dag. Ruim de helft daarvan komt dus voor rekening van de KLM, de belangrijkste gebruiker van de luchthaven. Alle maatschappijen die opereren op Schiphol hebben te horen gekregen hoeveel stoelen minder ze mogen vullen. Ze mogen zelf bepalen hoe ze dat doen: door vluchten te annuleren of de verkoop van tickets te verminderen of stop te zetten. Maatschappijen en reisorganisaties verwachten volgende week hun klanten te kunnen informeren over hun vliegreis. (bron: NOS)

Bijna de helft van de corona-patiënten heeft drie maanden na de besmetting nog steeds klachten, zoals kortademigheid, concentratieproblemen of reukverlies. Dat blijkt uit onderzoek van het RIVM. Bij mensen die volledig gevaccineerd zijn komt langdurig reukverlies minder voor. Voor andere langdurige klachten maakt vaccinatie geen verschil. De deelnemers worden daarom nog langer gevolgd. Het onderzoek werd vorig jaar gedaan onder ruim 9000 mensen die besmet waren met de alfa- of deltavariant. Gegevens over de omikron-variant volgen later. (bron: NOS)

Een van de grootste jeugdzorgaanbieders in Nederland is niet langer in staat binnen de wettelijke termijnen hulp te leveren. Dat terwijl bij Partners voor Jeugd kinderen met de meest complexe problemen terecht moeten kunnen. Op dit moment lukt het niet altijd meer om nieuwe gezinnen die in beeld komen binnen vijf dagen te bezoeken, of binnen zes weken een plan van aanpak te schrijven om problemen op te lossen, zoals de wet voorschrijft. ,,Het duurt dan even, terwijl er binnen jeugdzorg toch al veel vertragingen zijn”, zegt Pim van Uchelen, bestuurder van Partners voor jeugd, waaronder ook de William Schrikker Stichting valt. De landelijke organisatie is met zo’n 1000 jeugdbeschermers in dienst één van de grootste jeugdzorgaanbieders in ons land en houdt zich bezig met kinderen en gezinnen met de meest complexe problemen. De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd kijkt mee om te zien hoe Partners voor jeugd handelt nu de situatie zo prangend is. Om te zorgen dat gezinnen en kinderen in de grootste crisissituaties niet ongezien op een wachtlijst belanden, worden die gemonitord en zijn contactpersonen aangesteld waar kinderen en hun ouders kunnen aankloppen. Zo kan bij de zwaarste problemen toch vast eerste hulp geregeld worden. ,,We zijn gaan prioriteren en stappen dus af van het afwerken van de wachtlijst. Maar dit is een noodoplossing, niet de nieuwe manier van werken”, zegt Van Uchelen. Want door gezinnen in minder grote nood niet tijdig passende hulp te bieden, is er een gerede kans dat de problemen daar verergeren. Daarnaast is het niet gezegd dat als er eenmaal een behandelplan ligt, die behandeling ook daadwerkelijk kan worden gestart. Ook andere organisaties kampen met problemen, waaronder personeelstekorten. ,,Het stelsel functioneert van geen kant.” Daarbij is niet in elke gemeente de juiste hulp beschikbaar, omdat er bij de inkoop van hulp geen contract is gesloten met de instantie die hulp moet bieden. Sinds 2015 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de inkoop van jeugdzorg, waardoor regionale verschillen zijn ontstaan. Door die verandering moeten jeugdzorgaanbieders ook zaken doen met enorm veel verschillende gemeentes. Van Uchelen roept op dat ‘aanbestedingscircus’ zo snel mogelijk te stoppen. ,,Dat kan al per 1 januari volgend jaar.” Want het is niet alleen bij Partners voor jeugd mis, zegt Van Uchelen, die onlangs nog met in totaal elf jeugdbeschermingsorganisaties en de Raad voor de Kinderbescherming een brandbrief naar het kabinet stuurde. ,,Maar ik zie weinig concrete oplossingen.” (bron: AD)

Honderdduizenden huishoudens kunnen de komende maanden nog een extra financiële tegenvaller verwachten, die tot duizenden euro’s kan oplopen. Zij hebben hun maandbedrag niet naar boven bijgesteld waardoor ze op de jaarafrekening dik in de min belanden. Dat blijkt uit een rondgang van RTL Z langs de grote energieleveranciers. Budgetvoorlichter Nibud maakt zich zorgen omdat mensen noodgedwongen de problemen voor zich uitschuiven. Bij Vattenfall, dat in Nederland twee miljoen klanten heeft, heeft ongeveer 10% van de klanten ‘een veel te laag maandbedrag’, laat een woordvoerder weten. “Bij deze klanten is een gemiddelde verhoging van €200 per maand nodig.” De financiële gevolgen daarvan laten zich raden: op het moment dat de jaarafrekening komt, zullen ze het te weinig betaalde bedrag alsnog in één keer op hun bord krijgen. Wie een jaar lang €200 te weinig heeft betaald per maand, moet aan het einde van het contractjaar €2400 bijbetalen. Het maandbedrag dat je betaalt aan je energieleverancier wordt meestal jaarlijks berekend op basis van het verbruik in het jaar ervoor. Dit kun je zelf naar boven of naar beneden bijstellen. Op die manier kun je er zelf voor zorgen dat je niet te veel of te weinig betaalt. Dat kan handig zijn: bespaar je bijvoorbeeld veel omdat je hebt geïsoleerd, dan zul je waarschijnlijk minder gaan verbruiken dan vooraf geschat, en dan kun je dus ook gedurende het jaar al minder gaan betalen. Maar veel mensen laten nu het maandbedrag in stand dat paste bij de veel lagere tarieven van de afgelopen jaren. Zij betalen per maand waarschijnlijk veel te weinig. Aan het eind van het jaar moet je het verschil bijpassen tussen wat je al hebt betaald en wat je daadwerkelijk hebt verbruikt. Als je te veel hebt betaald, krijg je juist geld terug. Ook Eneco zegt dat er een groep is die – al dan niet noodgedwongen – kiest voor een te laag maandbedrag, ondanks waarschuwingen van de energieleverancier. “Het kan een oplossing zijn om financieel de maand rond te krijgen, maar pas nou op”, waarschuwt de woordvoerder. “Anders krijg je een naheffing en moet je een grote klap geld betalen.” Klanten die de ‘echte’ maandlasten niet kunnen betalen, raadt het bedrijf aan een betalingsregeling te treffen in plaats van te wachten op de grote tegenvaller. Eneco ziet ook een toename in het aantal gevallen waarbij de automatische afschrijving niet lukt omdat er te weinig geld op de rekening staat. Het is nog te vroeg om duidelijk te zeggen wat dat betekent voor de financiële situatie van de klant in kwestie, maar het kan duiden op geldzorgen, vertelt de woordvoerder. Dat de financiële zorgen toenemen, blijkt ook bij Essent. Het bedrijf laat weliswaar weten dat het aantal mensen met betalingsproblemen nog niet echt toeneemt, maar mensen die al een betalingsregeling hadden, hebben wel een steeds groter bedrag uitstaan. Bij Vattenfall is het aantal klanten met een betalingsregeling al wel flink toegenomen, met 30% in een jaar tijd. Maar de echte tik, verwacht ook Essent, moet voor veel klanten nog komen. “Wij verwachten dat het einde jaar en zeker begin volgend jaar voor meer problemen gaat zorgen. Aangezien er dan nog meer mensen in een variabel tarief zitten en mensen ook een jaar in de hoge energieprijzen gaan zitten”, legt een woordvoerder uit. “Nu kunnen mensen nog hun maandbedrag gewoon laten staan, maar als de jaarafrekening komt, wordt ineens zichtbaar dat ze veel moeten bijbetalen.” Het Nibud maakt zich hier grote zorgen over, en zegt dat er voor veel mensen geen goede keuze te maken is. “Mensen die het al lastig hebben om rond te komen, kunnen hun maandbedrag niet verhogen”, legt directeur Arjan Vliegenthart uit. Zij stellen de pijn uit, en overwegen om dan in de winter de verwarming maar uit te laten, vervolgt hij. “Simpele tips voor deze groep, die zijn er niet meer. Ze bezuinigen al op de meest essentiële uitgaven. Er zal een meer structurele oplossing moeten komen in samenspel met de energieleveranciers, de overheid en de woningcorporaties”, zegt Vliegenthart. “Dit kun je niet aan individuele huishoudens overlaten. De puzzel heeft te weinig stukjes.” (bron: RTLNieuws)

Het is onzeker of het extra geld dat het vorige kabinet beschikbaar stelde voor het versnellen van woningbouwplannen ook daadwerkelijk tot meer nieuwbouw heeft geleid. Volgens de Algemene Rekenkamer waren veel projecten ook zonder de €1 mrd ‘woningbouwimpuls’ van start gegaan. In het volgende blog meer over dit onderwerp. (bron: AD)

Milieu

Brussel wil dat het gebruik van pesticiden in 2030 gehalveerd is ten opzichte van 2016. Daarnaast moet er een verbod komen op het gebruik van alle pesticiden op ‘gevoelige’ plekken als speeltuinen, parken en andere plekken om te recreëren. In de voorstellen staan nog meer maatregelen voor de bescherming en het herstel van de natuur en biodiversiteit in de Europese Unie. Zo wil de Europese Commissie voorkomen dat steden minder groen worden. Het streven is dat ten minste 20% van al het gebied in de EU beschermd wordt én herstelt door de plannen. Als het aan de commissie ligt, komen er vastgelegde doelen voor het herstel van landbouwgronden, veenweidegebieden en de zeebodem. Lidstaten moeten plannen maken om de doelen te halen. Ze mogen zelf bepalen hoe ze die willen halen, bijvoorbeeld door het planten van bomen, het aanleggen van groen of het terugdringen van vervuiling. Brussel beoordeelt die plannen. Een deel van de maatregelen moet door boeren worden uitgevoerd. De commissie benadrukt dat ze daarvoor volledig gecompenseerd worden voor een overgangsperiode van vijf jaar. Volgens Eurocommissaris Frans Timmermans duldt natuurherstel geen uitstel. “De nood is aan de man”, zegt hij tegen de NOS. “70% van de grond is niet in goede gezondheid. 80% daarvan is landbouwgrond. Dus het is voor de bestaanszekerheid van de boeren op de langere termijn belangrijk dat die grond weer gezond wordt. En dus moeten er maatregelen komen. Om hun land niet alleen te beschermen maar ook te verbeteren.” De voorgestelde wetten zijn volgens Brussel cruciaal voor onder meer de voedselveiligheid en het tegengaan van de gevolgen van klimaatverandering. De plannen die deze week gepresenteerd zijn, zijn onderdeel van de zogenoemde Green Deal, bedoeld om de EU te vergroenen. Het is, benadrukt de commissie in de persoon van Frans Timmermans, voor het eerst dat er wetgeving komt voor herstel van de natuur. Het Europees Parlement en de 27 EU-lidstaten moeten nog instemmen met de voorstellen. De verwachting is dat de nieuwe regels op zijn vroegst in 2024 ingaan. In een eerste reactie verbaast Europarlementariër Annie Schreijer-Pierik (CDA) zich over de plannen van de Europese Commissie. Dit is volgens haar niet het juiste moment om over pesticiden reductie te beginnen. “Omdat we midden in de ergste voedselcrisis van onze eeuw zitten, moet de Europese Commissie geen nieuwe wetgeving invoeren die de voedselproductie in Europa gevoelig kan verminderen.” Bij de presentatie van de plannen reageerde Timmermans op die kritiek. “Er zijn mensen die Poetins oorlog als excuus willen gebruiken om de rem te zetten op dit soort plannen, omdat er te veel onzekerheid zou zijn over de voedselzekerheid. Maar het is onverantwoordelijk gedrag om mensen angst aan te jagen”, aldus de Eurocommissaris. “Wetenschappers zijn het erover eens: klimaatverandering bedreigt onze voedselzekerheid. Daarom moeten we nu in actie komen.” (bron: NOS) Ik denk dat het een goede zaak is dat pesticiden uit het milieu verdwijnen, daarover geen discussie, maar ik heb wel een vraag daarover: Oekraïne verbouwt veel graan en die hoeveelheden zijn groot. Ook gaan die regels dan voor kandidaat-EU-staten gelden en als Rusland dan met pesticiden blijft verbouwen raakt de EU in een ongelijk speelveld. Dus graag nu ook Rusland betrekken in de gesprekken daarover.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 19 juni 2022: 2.920; maandag 4.798; dinsdag 4.834; woensdag 5.520 en donderdag 5.184. Viroloog Marion Koopmans verwacht veel ziekteverzuim van nieuwe omikron variant: extra booster voorkomt dit niet.

Eyeliners

vdL: Oekraïne zal deze oorlog winnen

RIVM: vaccinatie beschermd niet tegen de meest langdurige covid-klachten

Wanneer de boer wordt uitgekocht wordt met dat geld gelijk de schuld bij de bank afgelost

Gasnoodplan Duitsland een teken aan de wand voor heel Europa

Woningmarkt: hogere hypotheekrente, minder kijkers, minder biedingen, lagere prijzen

Pinkpop 2022: veel lof, maar ook kritiek: één grote puinhoop

Verliest Schiphol zijn spilfunctie: aantal vluchten moet structureel omlaag

Deze zomer veel ongemak op het spoor

Consumpties op terrasjes flink duurder: in juli stijgt de prijs van een halve liter bier naar €7

Omtzigt maakt korte metten met stikstofrechten; kolencentrales het nieuwe goud

De kolen zijn terug, ook in Duitsland, tot onvrede van de klimaatactivisten

Nogal brutaal om de klant te laten opdraaien voor het falen van de bank

Er is een strijd gaande tussen beschavingen, de achterban van Poetin zijn hardliners

ECB: geen stagflatie voor de economie in de eurozone kan alleen als het opkoopprogramma opnieuw wordt opgestart

Europa moet zich voorbereiden op het volledig stilleggen van gasleverancies van Europa moet kerncentrales openhouden

Hard oordeel Rekenkamer over woningbeleid Rutte III; claims Ollogron over gebouwde huizen rammelen

Economische bedrijvigheid eurozone zwakt behoorlijk af

Honderdduizenden huishoudens wacht een nieuwe energiestrop: flinke nabetaling

Minister van der Wal noemt haar eigen boodschap aan de boeren ‘verschrikkelijk’

Groot deel van de Franse kerncentrales ligt plat

Weinig ouderen halen extra boosterprik

Kissebis in de coalitie tijdens het stikstofdebat in de Kamer (23-6-22): onnodig polariserende prietpraat

Westerse boycot haalt in Rusland weinig uit: volop Heineken en Unilever producten te koop

Eigenaren kolencentrales eisen miljarden compensatie voor gedwongen sluiting in 2030, terecht of onterecht?

Nederland is een ontwikkelingsland: niets functioneert naar behoren
Frontberichten

In de afgelopen jaren dachten veel beleggers een goede strategie te hebben. Het rendement was immers het bewijs. Nu de wind uit een andere hoek waait, valt menigeen door de mand. Was het dus toch de Bullmarkt die voor het rendement zorgde en niet de brains van de belegger. Tijd voor paniek dus, schrijft André Brouwers, directeur en eigenaar van het Beleggingsinstituut, in een column op IEX. Ja, het is goed wanneer een gevoel van paniek u bekruipt. Het is echter niet de bedoeling dat beleggers meteen alles verkopen. De tijd van gratis geld is voorbij en centrale banken zitten klem. Gaat u er maar vanuit dat dit probleem niet morgen ineens van tafel is. De markten zullen volatieler worden met minder eenrichtingsverkeer. Rendement maken is ineens niet meer zo vanzelfsprekend. Kopen en hopen op een stijging past niet meer bij deze tijd – tenzij u heel veel tijd heeft en hoopt (wellicht tegen beter weten in) dat het op lange termijn allemaal goed komt. De tijd dringt en het risico neemt toe. Tijd voor een betere strategie, zo lijkt mij. Ik heb het geduld noch de tijd, gelet op mijn leeftijd. Bovendien wens ik geen terugval in vermogen te accepteren van tientallenprocenten. Veel beleggers die de grens van 50 jaar zijn gepasseerd zouden dus nu wel even in paniek moeten raken. De boodschap van de recente daling is namelijk dat de tijd dringt en het risico toeneemt. (bron: IEX)

Overwegingen

De explosie van de hypotheekrente en energielasten vertaalt zich nog niet in veel lagere huizenprijzen. In mei betaalden kopers bijna 19% meer voor een woning dan een jaar geleden, meldt het CBS. Daarbij past wel een kanttekening: de cijfers van het CBS lopen enige maanden achter op het moment dat de kopers het contract tekenden. Het statistisch bureau meet op het moment van de sleuteloverdracht. Pas over 2 weken, als makelaarsclub NVM met actuele cijfers komt, weten we beter welke invloed de oorlog in Oekraïne en de verdrievoudiging van de hypotheekrente heeft op de prijzen. CBS-hoofdeconoom Peter-Hein van Mulligen verwacht dat het omlaag gaat, ondanks de heftige woningnood en de goed draaiende arbeidsmarkt. „Je zou verwachten dat als de hypotheekrente oploopt, zich dat ook vertaalt in de huizenprijzen. Mensen kunnen daardoor minder lenen. Of ze worden voorzichtiger om te kopen. Misschien zijn ze bang om op het hoogtepunt van de markt te kopen. Begin dit jaar, ruim voor de Russische inval, kondigden de grootste Nederlandse energieleveranciers al enorme tariefverhogingen aan. Met die hogere energielasten moeten huizenkopers ook rekening houden. Dat alles heeft het vertrouwen in de Nederlandse huizenmarkt een grote knauw gegeven, blijkt uit de ING Woonindex. De graadmeter voor het vertrouwen in de woningmarkt is gezakt van 107 naar 98. Uit deze peiling onder 1200 woningbezitters en mensen die van plan zijn een huis te kopen, blijkt dat de internationale economische situatie voor 62% der ondervraagden een bron van zorg is. Voor vele koopwoningbezitters (40%) zijn de oplopende energieprijzen aanleiding om ernstig na te denken over het verduurzamen van hun woning. „Dit is de eerste meting sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne dus het negatieve effect is goed te verklaren”, zegt Wim Flikweert, Manager Hypotheken ING. (bron: DFT)

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 24 juni 2022, week 2022/25: AEX 660,32; Bel 20 3.685,55; CAC40 6.073,35; DAX 13.118,13 FTSE 100 7.208,81; SMI 10.823,12; RTS (Rusland) 1.414,96; SXXP (Stoxx Europe) 412,93; DJIA 31.50068; NY-Nasdaq 100 12.105,85; Nikkei 26.491,97; Hang Seng 21.688,05; All Ords 6.762,40; SSEC Shanghai 3.349,75; €/$1.0556; BTC/USD (Bitcoin) $21.376,40; troy ounce goud $1.826,40, dat is €55.584,46 per kilo; 3 maands Euribor -0,218%; 1 weeks -0,572%; 1 mnds -0,553%; 10 jaar Japan 0,2217%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 1,225%; 10 jaar Duitse Staat 1,382%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,698%; 10 jaar Franse Staat 1,923%; 10 jaar Belgische Staat 2,015%; 10 jaar VK 2,28%; 10 jaar Spanje 2,482%; 10 jaar VS 3,0629% en Italië 3,347%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,299.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden hoger ten opzichte van een week eerder. Kleine beleggers zagen koopkansen in een beurs met malaises. De AEX noteerde op de laatste beursdag 3,7% hoger op een lager inflatierisico. De kapitaalmarktrentes noteerden fors lager. Ik hou het niet voor onmogelijk dat de financiële markten worden gemanipuleerd voor de centrale banken. De euro noteerde hoger. Goud daalde, Westerse landen kopen geen Russisch goud meer. De bitcoin steeg weer. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Japan 1,2326%; Zwitserland 1,418%; Duitsland 1,65%; Nederland 1,919%; Frankrijk 2,45%; VK 2,545%; Spanje 3,067%; VS 3,1979%; Canada 3.2807% en Italië 3,751%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 25-06-2022/637 De kans dat Oekraïne de oorlog van de Russen wint is bijna nul; kapitaalmarktrente daalt fors

UPDATE 18-06-2022/636 ECB moest deze week monetair beleid corrigeren om eurocrisis te voorkomen

In het blog van vorig weekend, nr 635, schreef ik over de op 9 juni 2022 in Amsterdam genomen besluiten door het Bestuur van de ECB (de beleidsrente gaat op 21 juli worden verhoogd van -0,5% naar –,0,25% en wordt in september verder verhoogd, de economische groei blijft bestaan tot in 2024, de inflatie gaat, getalsmatig, dalen en inkoopprogramma wordt beëindigd) hebben een averechts resultaat gehad. Er ontstond onrust op de financiële markten, het vertrouwen verdween, de euro verloor 3 dollar-centen, in feite was het bazooka-effect dat in 2012 in positie was gezet door Mario Draghi (alles te zullen doen wat nodig is om de euro te redden, in feite de start van opkoopprogramma’s van staatsleningen van de 19 eurolanden) uitgewerkt, hetgeen resulteerde in snel stijgende kapitaalmarktrentes. In Nederland tot boven de 2%, in Italië boven de 4%. Die stijgingen waren niet voorzien en ongewenst. Daardoor steeg de ‘spread’ tussen de ECB-rentetarieven en die van de FED tot ongewenste proporties. Daarbij streeft de FED tot nog een aantal verhogingen te beginnen met 0,75% en het jaar eindigend met 0,25% om dan uit te komen op 3,5% tot 3,75%. Zodat we nog ongekende spanningsvelden tegemoet kunnen zien en de euro en de rente gaan onzekere tijden tegemoet. 6 dagen later kwam het Bestuur van de ECB in spoedberaad bijeen om ‘marktcondities’ te bespreken. De posities van de zwakke Zuid-Europese landen als Griekenland, Italië, Spanje, Portugal en misschien ook wel Frankrijk en België, worden onhoudbaar. Er is besloten dat de ECB de hoeveelheden staatspapier die ze nog kopen alleen gaan doen van de financieel/economisch zwakke landen, om daarmee de rentelasten te drukken. Daarmee is het project ‘whatever it takes’ mislukt. Dat is opgezet door Mario Draghi om de mogelijk te scheppen aan de landen met een te hoge staatsschuld, deze met goedkoop geld af te bouwen. De realiteit is dat de Italiaanse staatsschuld is gestegen. Dat schept een nieuwe realiteit en een nieuwe aanpak. Daar gaat aan gewerkt worden. De financiële markten reageerden: de euro daalde tot onder de 1.04. Donderdag noteerde de borden rood, de AEX daalde 3,75%, de rente steeg weer en de EUR/USD steeg boven de 1,05. Dat laatste kan voortkomen uit steun van buiten. Donderdag verhoogde de Zwitserse SNB de rente met o,5% naar 0,75% en de Bank of England met 0,25% naar 1,25%. De vraag waar ik geen antwoord op heb is welke monetaire politiek en gevoerd moet worden en waar de prioriteiten zullen moeten liggen om de inflatie te doen dalen: het onder alle omstandigheden voorkomen van een recessie, het beperken tot een minimale rentestijging, het terugbrengen van overtollig geld en economische groei te stimuleren? Ik vrees dat een stijging van de rente niet het beoogde doel zal opleveren n.l. het terugdringen van de prijsstijgingen. Ik denk dat daarvoor op de eerste plaats grote hoeveelheden van de €3 biljard en $9 biljard staatspapier moeten worden terugverkocht aan de markt, waardoor vanzelf de rente gaat stijgen als gevolg van vraag en aanbod. Maar ik vrees dat die optie niet bestaat, want dan stort het financiële statuut in.

Algemeen

Nederlandse economie is aan het afkoelen, na het snelle en krachtige herstel van de coronarecessie. De impact van de Russische agressie tegen Oekraïne, de energieprijzen en de haperende wereldhandel zetten een rem op de economische groei. Die valt dit jaar nagenoeg stil, en zal pas aan het eind van het jaar weer aantrekken. Over het hele jaar genomen blijft er dankzij het sterke begin nog een groei over van 2,8%, zo stelt De Nederlandsche Bank (DNB) in de nieuwe Economische Ontwikkelingen en Vooruitzichten. De gemiddelde inflatie komt dit jaar uit op een uitzonderlijke 8,7%, door de dure energie en de gestegen prijzen van levensmiddelen en veel goederen en diensten. Pas volgend jaar zal de inflatie naar verwachting gaan afnemen, naar 3,9% in 2023 en 2,4 procent in 2024. De hoge inflatie holt het reële inkomen van huishoudens uit en drukt de consumptie in de loop van 2022. Huishoudens worden niet in gelijke mate geraakt door de forse en schoksgewijze prijsstijgingen van energie en voedingsmiddelen. Met name huishoudens met lage inkomens zijn kwetsbaar. Zij besteden een relatief groot deel van hun inkomen aan energie en hebben vaak geen financiële buffer, met mogelijk energiearmoede tot gevolg. “We worden door de hoge inflatie hoe dan ook allemaal collectief armer”, zegt DNB-directeur Olaf Sleijpen. Volgens DNB kan de overheid het inkomensverlies door hogere energieprijzen niet voorkomen, maar moeten maatregelen voor compensatie gericht zijn op de groepen die het hardst worden geraakt en koopkrachtsteun het meest nodig hebben. De accijnsverlaging van benzine en diesel is niet echt gericht op de groep met lagere inkomens want die hebben niet altijd een auto. Die maatregel is wat DNB betreft dan ook niet permanent, net als andere reeds genomen maatregelen als de verlaging van de energiebelasting. De krappe arbeidsmarkt, met overal personeelstekorten, houdt ook nog wel een tijdje aan. De combinatie van krapte en hoge inflatie leidt tot loonstijgingen: DNB rekent op een gemiddelde stijging van de contractlonen bij bedrijven van 3% dit jaar en 4% in 2023 en 2024. Loonstijgingen kunnen voor werkenden een deel van de effecten van de hoge inflatie opvangen, maar DNB waarschuwt voor automatische prijscompensatie. Die zou de inflatie alleen maar verder aanwakkeren. “Het is niet verstandig als de lonen haasje-over spelen en net zo hard stijgen als de inflatie, want je wilt geen loon-prijsspiraal”, zegt Sleijpen. Gezien de grote onzekerheid rond de duur en het verloop van de oorlog in Oekraïne heeft DNB ook een alternatief economisch scenario opgesteld. Daarbij pakt de economische impact van de oorlog nog zwaarder uit, met meer onzekerheid, hogere energie- en voedselprijzen en een grotere afname van de wereldhandel. Als de toevoer van Russische olie en gas helemaal stopt, raakt dat ook bedrijven en valt de productie uit. In dat geval neemt de economische groei verder af en koerst de economie in 2023 af op recessie, en stijgt de inflatie naar 10,8%. (bron: NOS) Een paar dagen na de persconferentie in Amsterdam van Christine Lagarde, de preases van de Europese Centrale Bank over het monetaire beleid in de komende periode, heeft De Nederlandsche Bank ook een duit in het zakje gedaan. In het vorige blog heb ik commentaar gegeven op wat de ECB niet doet en wat ze wel doet in een veel te traag tempo en in te kleine volumes, zodat het geen zoden aan de dijk zet. DNB wijst wel op de gevolgen van de inflatie, maar neemt geen verantwoordelijkheid voor het ontstaan ervan. DNB is niet verantwoordelijk voor het ontstaan van corona, ook niet voor geo-nationale (handels)conflicten en de daaruit ontstane prijsstijgingen, maar wel voor de wijze waarop zij het monetaire beleid, veel te laat, niet daadkrachtig heeft aangepakt. In de trant van ‘wij volgen de ontwikkelingen, wij streven naar, wij zien geen recessie optreden, wij hebben de regie volledig in handen’, maar aan welke touwtjes trekken ze eigenlijk? Het gevolg zijn prijsstijgingen, waarvan de huishoudens het slachtoffer zijn. Maar op de vraag wie dat gaat compenseren voor de allerlaagste-, de laagste- en de middeninkomens, wijzen de vingers naar een ander en wat is het resultaat de de ECB, DNB, EU en de nationale overheden de verantwoordelijkheid niet nemen dan zeggen niet over de financiële middelen te hebben. En waar kunnen de allerarmsten dan naar toe? Van het kastje naar de muur gestuurd worden. Wat moeten burgers met de uitspraak “We worden door de hoge inflatie hoe dan ook allemaal collectief armer”? Kan daar in de supermarkt, aan de pomp of de energieleverancier mee betaald worden? Wat mij sterk raakt is dat we moeten voorkomen dat er een ‘loon-prijs-spiraal’ gaat ontstaan, want daarmee wordt de inflatie aangejaagd. Dat begrijp ik, maar wat is de oplossing dan wel? Dat mensen die de rekeningen voor basisvoedsel, energie, huur en zorg niet meer kunnen betalen dan maar op straat moeten worden geschopt? Wij, van DNB, zijn de bankiers van dit land, er liggen voor €30.000.000.000 goudstaven in de kluizen en wij kunnen onze mensen geen menswaardig bestaan meer bieden? Dat er de realiteit van vandaag.

De Europese Centrale Bank zal landen met hoge schulden extra tegemoetkomen. Dat is besloten na spoedoverleg. Landen als Italië, Griekenland en Spanje moeten steeds meer betalen om hun staatsschuld te financieren doordat de rente voor die landen al maanden oploopt. De ECB koopt nog maar beperkt schulden op, maar zal daarbij nu de nadruk leggen op schulden van landen die een hoge rente betalen. Ook komt er een nieuw opkoopprogramma om de renteverschillen tussen de eurolanden terug te dringen. Dat laatste is omstreden, omdat de ECB als hoofddoel heeft de inflatie onder controle te houden. (bron: NOS) B6 dagen na de laatste bestuursvergadering werd het college opnieuw in spoedzitting bijeengeroepen. We moeten de financieel zwakke landen ondersteunen om een nieuwe eurocrisis de voorkomen. Het grootste probleem was Italië waar de rente explosief steeg boven de 4%, dus werd besloten staatspapier van de zwakke landen te gaan opkopen. Dit was een zwaktebod, waarmee een nieuwe stratergie wordt ingezet, maar waarmee de inflatie niet wordt bedwongen, juist aangejaagd. Betekent deze beleidswijziging dat de rijke landen nu met hogere rentekosten worden geconfronteerd? In feite is dit mede een politieke beslissing, waarover de regeringsleiders geen stem hebben. Kan het gevolg zijn dat Duitsland nu macht krijgt over de Zuidelijke eurolanden? Of de EU valt uiteen in de neuro en zeuro lidstaten en Duitsland neemt de regie over het terugbrengen van de grote staatsschulden. Maar de eerste vraag is of het plan wel legaal zal worden beoordeeld door het Confidentiële Hof, als die zaak daar wordt voorgelegd. Ik verwacht dat de top van het Bestuur van de ECB zal moeten terugtreden als deze plannen niet worden geaccordeerd als behorend tot het mandaat van de ECB. Want dan komt de ECB echt in de problemen. De financiële wereld kan hard zijn.

Oekraïne conflict

De Europese Commissie adviseert, zoals verwacht, om Oekraïne kandidaat-lid te maken van de Europese Unie. Het land heeft de afgelopen jaren flinke stappen gezet om aan de eisen te voldoen, maar er moet nog veel werk worden verzet, zei Commissievoorzitter Von der Leyen. Op de persconferentie was ze gekleed in geel en blauw: de kleuren van Oekraïne. Ook Moldavië mag versneld kandidaat-lid worden van de Commissie, al heeft het land nog een lange weg te gaan. Georgië moet nog wachten. Volgende week nemen de regeringsleiders van de EU een besluit over de adviezen. Vereist is dat alle 27 instemmen. Nederland omarmt het voorstel van de Europese Commissie om Oekraïne het kandidaat-lidmaatschap van de EU aan te bieden. ‘Wij laten Oekraïne niet zitten” zei minister Hoekstra van Buitenlandse Zaken vrijdagmiddag na de ministerraad. Premier Rutte sprak van een “slim compromis”. Hoekstra verwacht dat het parlement en ook de andere 26 EU-landen ermee instemmen. Nederland was eerder zeer kritisch over het kandidaat-lidmaatschap en stuurde aan op extra voorwaarden. Maar volgens Hoekstra en Rutte is er geen sprake van een gewijzigd kabinetsstandpunt. Maar de formele toetreding kan nog wel tientallen jaren duren voordat aan de eisen zal hebben voldaan. Die eisen die de EC voorstellen zijn: de corruptiebestrijding verbeteren. De organen hiervoor zijn er, maar ze moeten nog volledig in werking worden gesteld, zei Von der Leyen. Hetzelfde geldt voor het beperken van de macht van oligarchen. Ook aan de rechtsstaat moet nog worden gewerkt, waarbij extra aandacht moet zijn voor de bescherming van minderheden. Maar op het gebied van eerlijke verkiezingen gaat het volgens Brussel bijvoorbeeld al goed. Ook het onderwijs is goed ontwikkeld, evenals de digitale sector. “Er wordt in het voorstel van de Europese Commissie recht gedaan aan de situatie in Oekraïne, dus laten we dit doen.” “Oekraïne heeft het nu in eigen handen”, zei Von der Leyen. De Europese Rekenkamer schreef daarover in september 2021: de financiële steun en energie die de Europese Unie in Oekraïne steekt voor de bestrijding van grootschalige corruptie zijn niet doeltreffend. “Oligarchen en partijen met gevestigde belangen blijven de rechtsstaat in Oekraïne ondermijnen en vormen een bedreiging voor de ontwikkeling van het land”, stelt de Europese Rekenkamer in een speciaal rapport, dat werd gepubliceerd kort nadat het Parlement van Oekraïne een wet aannam die de invloed van oligarchen moet terugdringen. Al meer dan 20 jaar helpt de EU Oekraïne met hervormingen om de rechtsstaat te versterken en corruptie en witwaspraktijken te bestrijden. De EU is zich ook al “geruime tijd bewust” van de banden tussen een aantal rijke en invloedrijke mensen en bedrijven, hoge ambtenaren, politici en de rechterlijke macht die volgens rapporteur Juhan Parts “de staat gijzelen”. Brussel heeft echter geen echte strategie ontwikkeld om de corruptie de kop in te drukken. Daardoor gaan jaarlijks miljarden euro’s verloren, zegt het verslag. De corruptie-index (beter bekend onder de internationale naam: Corruption Perceptions Index of CPI) bestaat sinds 1995. Met de CPI wilde Transparency International, (TI) corruptie op de internationale politieke agenda zetten. De CPI classificeert staten op basis van het gepercipieerde corruptieniveau. In 2000 stond Oekraïne op de 2 na hoogste plaats van de 180 in beeld gebrachte landen. In een rapportage van de minste corruptie in de wereld uit 2019 scoorden Nederland, Duitsland en de Scandinavische landen tussen de 90 en 100, Italië en Spanje tussen de 50 en 59 en Oekraïne tussen de 30 en 39. Hoekstra zegt dat alles goed is meegewogen en dat het voorstel “goed in balans” is. Hij verwacht dat “omwille van de eenheid” het Nederlandse parlement en de andere EU-landen kunnen instemmen met het kandidaat-lidmaatschap. Nederland stelde zich in de aanloop naar het voorstel op als kritisch, en zag het liefst dat de Europese Commissie voorwaarden stelde aan het kandidaat-lidmaatschap, een soort kandidaat-kandidaat dus. De Oekraïense president Zelensky sprak premier Rutte daar persoonlijk op aan. Rutte noemt het compromis van vdL slim en goed. “De systematiek van toetreding blijft overeind”, zegt Rutte. “Terwijl er ook een signaal wordt afgegeven.” (bron: NOS) Waar het in deze fase om gaat hoe nadrukkelijk de eisen waaraan Oekraïne moet voldoen om bij de geldpotten van Brussel te zullen komen. Want daar gaat het om. Oekraïne moet aan 7 eisen gaan voldoen, die nog nader moeten gaan worden uitgewerkt.

Rusland roept de Oekraïense strijders in de Azot-fabriek in Severodonetsk op hun “zinloze strijd” te staken. Als ze de wapens neerleggen, mogen ze vertrekken, samen met de 500 burgers die zich met hen in de kunstmestfabriek zouden schuilhouden, zegt het Russische ministerie van Defensie. Oekraïne had Rusland gevraagd om een humanitaire corridor voor burgers en lijkt niet van zins de strijd om de stad op te geven, hoewel de val van de stad een kwestie van tijd lijkt. (bron: NOS)

Severodonetsk wordt al dagen zwaar door de Russische troepen bestookt; alle bruggen naar de stad zijn verwoest. (bron: NOS)

Door de sancties van de EU en de VS krijgt Rusland geen reserveonderdelen meer voor vliegtuigen van westerse makelij. Daardoor komt de veiligheid van vliegtuigen in gevaar. EASA,de Europese luchtvaartorganisatie, maakt zich daar grote zorgen over. Boeing en Airbus leveren sinds maart geen onderdelen meer. Daardoor kunnen toestellen niet goed worden onderhouden en dat probleem wordt groter naarmate de sancties langer duren,zegt EASA. Experts verwachten dat onderdelen van toestellen die niet meer vliegen zullen worden gehaald om westerse oestellen te kunnen blijven gebruiken. (bron: NOS)

Kabinet Rutte IV

Voorjaarsnota 2022: Kabinet-Rutte IV zocht bij de start de grenzen op met ongekende uitgaven. Sindsdien loopt de teller nóg verder op. Geen econoom kan het nog volgen. „We geven ontzettend veel ongericht uit en schuiven de rekening door”, schrijft het NRC. Economen zijn er in alle soorten en maten. Van strenge economen die stellen dat goed begrotingsbeleid begint met een lage staatsschuld tot vakgenoten die vinden dat de overheid zich vaker in de markt mag mengen. De ene groep draait de geldkraan het liefst dicht, van de andere groep mogen de miljarden vloeien – zolang het maar een goede bestemming heeft. Maar over één ding zijn die economen verrassend eensgezind: het kabinet-Rutte IV lijkt wel een losgeschoten tuinslang die lukraak in het rond sproeit. Ongericht. Onverantwoord. Onhoudbaar. „Ik maak mij grote zorgen”, zegt Bas Jacobs. „Dit begrotingsbeleid is onbeheerst.” Politici zijn hun kompas kwijt”, zegt Marieke Blom. Er wordt veel te makkelijk op de geldknop gedrukt”, zegt Pierre Koning. Men denkt: als we maar een bak geld klaarzetten, dan lossen we het wel op”, zegt Lex Hoogduin. Sinds zijn aantreden in januari heeft het kabinet miljarden euro’s extra uitgetrokken. €3 mrd om huishoudens te compenseren voor de hoge energierekening, naast de €3 mrd compensatie die afgelopen najaar al was beloofd. Een verhoging van de AOW: €2,4 mrd erbij, ieder jaar. Extra miljarden, ook ieder jaar, voor defensie en jeugdzorg. Dat komt bovenop een coalitieakkoord dat al opviel door de vele extra uitgaven: in totaal €75 mrd, in één kabinetsperiode. 15 juni debatteerde het kabinet met de Tweede Kamer over al die nieuwe verschuivingen in het debat over de Voorjaarsnota. „Het kabinet onderkent dat de grenzen van wat budgettair verantwoord is met het coalitieakkoord zijn bereikt”, schreef minister Sigrid Kaag (Financiën, D66) in het voorwoord van die nota. Toch is het de vraag of het daarbij blijft, nu door de almaar stijgende energieprijzen en inflatiecijfers de roep om verdere compensatie alweer aanzwelt. Geen econoom ontkent dat de hoge energieprijzen voor grote problemen kunnen zorgen. „Die zorg is helemaal terecht als het gaat over de inkomenspositie van de mensen aan de onderkant” zegt Jacobs, hoogleraar economie en overheidsfinanciën aan de Vrije Universiteit. „Maar als je die groep tegemoet wil komen, moet iemand dat betalen. Als land worden we door de gestegen energieprijzen armer, we hebben collectief minder geld. Maar nu geven we ontzettend veel ongericht uit en schuiven we de rekening door.” Een deel van de energiecompensatie is gericht: de meest kwetsbare huishoudens kregen €800. Maar het grootste deel van de €6 mrd compensatie bestond uit een generieke belastingkorting op brandstof en energie. Het lijkt wel alsof de geest van corona de kabinetsreactie bepaalde, zegt Blom, hoofdeconoom voor ING. „Het duurt even voordat energietarieven daadwerkelijk doorsijpelen in de economie, maar in Den Haag werd gereageerd alsof het maart 2020 was. Snel en generiek. De houding leek te zijn: als we de afgelopen jaren zoveel geld hebben uitgegeven en dat is goed uitgepakt, waarom zouden we dat dan niet weer doen?” In werkelijkheid is de huidige situatie volgens Blom onvergelijkbaar met de coronacrisis. De economische impact van de huidige hoge energieprijzen is vele malen kleiner dan die van de pandemie. Energie is bovendien een kostenpost die enorm verschilt per huishouden. Niet iedereen wordt even hard geraakt nu de prijzen omhoog knallen. Blom: „Bij de laagste inkomens gaat ongeveer 4% à 5% van hun uitgaven naar gas, bij de hoogste inkomens is dat 2,5% tot 3%. Voor hen valt een verdubbeling van de gasprijzen dus heel anders uit. Maar de bulk van het geld dat het kabinet uitgaf, ging naar de rijkste huishoudens.” In 2010 rende iedereen als lemmingen achter de bezuinigingen aan. Nu lijkt het alsof de hele politiek als lemmingen de andere kant op rent en onbeperkt uitgeeft. Van de €2,1 mrd die het kabinet dit voorjaar uittrok om de energie- en brandstofbelasting te verlagen profiteerde de rijkste 20% van de bevolking het meest, stelt onderzoeksplatform Investico. Dat kon gebeuren omdat de korting voor iedereen geldt en rijke huishoudens meer energie verbruiken dan arme huishoudens. Je bent mensen die het niet nodig hebben aan het compenseren”, concludeert Lex Hoogduin, hoogleraar monetaire economie, complexiteit en onzekerheid in financiële markten aan de Rijksuniversiteit Groningen en oud-bestuurder van De Nederlandsche Bank. „Je bent hen zelfs de grootste bedragen aan het toesturen.” Niet alleen vergroot het kabinet zo de ongelijkheid, zegt Blom, het is ook slecht voor het klimaat. „Het is doorgaan met het aantrekkelijk maken van vervuilende energie. Dat maak je immers goedkoper. Als je arme mensen wil helpen, zou je gewoon armoedebeleid moeten voeren.” Ook Bas Jacobs ziet een overheid die het economische tij niet goed begrijpt. Hij was 10 jaar geleden kritisch over de bezuinigingsdrift van Rutte I en II, maar ziet even bezorgd hoe de pendule nu de andere kant op is geslingerd. Als er één uitgave is die op nog meer onbegrip bij de economen kan rekenen, is het de verhoging van de AOW. Oorspronkelijk wilde het kabinet alleen het minimumloon een extra zetje geven. Normaal klimt de AOW mee met elke minimumloonstijging, maar dat werd vanwege de hoge kosten, €2,4 mrd per jaar, voor één keer achterwege gelaten. Totdat de linkse en rechtse oppositie in het verweer kwam, waarna het kabinet alsnog besloot de AOW te verhogen. „De inkomenspositie van arme ouderen kun je prima verbeteren door ze minder belasting te laten betalen via de ouderenkorting, of ze via die korting zelfs geld uit te keren”, zegt Bas Jacobs. „Nu ga je alle 3,5 miljoen gepensioneerden meer geld geven. Niet alleen volgend jaar, maar tot in de eeuwigheid!” Onbegrijpelijk, zegt ook Pierre Koning, hoogleraar arbeidsmarkt en sociale zekerheid en net als Jacobs verbonden aan de Vrije Universiteit. „Helemaal nu duidelijk is hoe het kabinet de hogere AOW wil financieren: door aanvullingen te schrappen voor mensen met een onvolledige AOW en door een voorgenomen verhoging van de ouderenkorting terug te draaien.” Zo leidt de druk van de oppositie – machtig in de Eerste Kamer – en de ommezwaai van het kabinet ertoe dat de meest arme ouderen nu inleveren zodat er een algemene AOW-stijging voor alle ouderen kan komen. En er is nog een gek gevolg. Koning: „In het vervolg denkt een kabinet wel drie keer na voordat ze het minimumloon verhoogt. Want je weet: dat gaat miljarden extra kosten.” Er wordt op meer fronten scheutig uitgegeven, constateert Koning. Hij wijst ook op de extra uitgaven aan defensie en jeugdzorg, bovenop de miljarden die het kabinet beschikbaar stelde om het stikstofprogramma, de woningbouw en de energietransitie te financieren en om de kinderopvang gratis te maken. „Bij defensie kan ik me nog voorstellen dat je zegt: dit is urgent, dit moet nú. Maar bij andere sectoren moet je je wel afvragen: hebben we de mensen wel? Jaag je de personeelstekorten zo niet alleen maar verder op?” Koning werkte als ambtenaar in het tijdperk van de bezuinigende kabinetten Rutte I en II. „Toen heb ik meegemaakt dat elk dubbeltje moest worden omgekeerd. Dan is het zonde dat je nu bij heel veel uitgaven dat soort vragen niet meer stelt. Ook omdat je weet hoeveel pijn het kan doen om dat terug te draaien.” Het kabinet tuigde de stikstof- en klimaatfondsen op om zo tientallen miljarden euro’s voor langjarige plannen te reserveren, buiten de gewone begroting om. Daar komt het kabinet in de Voorjaarsnota deels op terug: er is meer dan €2 mrd uit de fondsen gehaald om de gaten op de korte termijn te dichten. „Daarmee dreigen uitgaven voor uitdagingen voor de lange termijn te worden verdrongen”, concludeerde de Raad van State in een uiterst kritische evaluatie van de Voorjaarsnota, waarbij ook wordt gewaarschuwd voor oplopende rentedruk. „Een begrotingstruc”, noemt Jacobs het.

Uitgeven als het mee zit, bezuinigen als het tegen zit. Het is een riskante aanpak, zegt Hoogduin. „Het grote risico is dat als het tij keert, dat je dan moet ingrijpen door te bezuinigen. En dan versterk je de neergang alleen maar verder.” De opstapeling van uitgaven ondergraaft volgens Hoogduin ook de Nederlandse positie in Europa. „Nederland is nu zelf bezig zich niet aan de Europese begrotingsregels te houden. Met wat voor gezag spreek je dan in de Europese Unie nog tegen anderen die het ook niet doen?” Zo loopt het begrotingstekort dit jaar op tot boven de 3%. Hoogduins ideeën wijken doorgaans sterk af van die van Jacobs, maar hun analyses lijken nu verrassend veel op elkaar. „De vier partijen die de coalitie zijn gaan vormen konden eigenlijk niet tot keuzes komen”, zegt Hoogduin. „Dus hebben ze alles maar gehonoreerd. En dat is nog steeds niet anders. De afrekening schuiven ze zo ver mogelijk naar achteren.” Jacobs zegt het zo. „Wat je ziet is dat sinds corona politieke tegenstellingen met miljarden worden afgekocht. Coalitiedeelname wordt gezien als electoraal gevaar. Geen van de deelnemers wil politieke pijn lijden. Maar met het beleid dat daaruit voortkomt, bevestigen deze partijen wel het wantrouwen van burgers in de politiek.” „Wat er eigenlijk moet gebeuren”, zegt Marieke Blom, „is dat de overheid zegt: die hoge energieprijzen, dat is een fikse tegenvaller. Die moeten we samen opvangen en dat betekent dat er herverdeeld moet worden. Er zijn ook mensen die meer moeten betalen. Er zijn huishoudens die het heel moeilijk hebben, maar de bovenste helft van Nederland is de coronacrisis, hoe heftig ook, financieel eigenlijk heel goed doorgekomen. Wanneer durft de politiek weer te zeggen: ja, we hebben wensen, maar daar moeten we ook voor betalen?” (bron: NRC)

Tweedeling in de VVD tussen jong en oud en stad en land. Mark Rutte heeft het contact verloren met zijn achterban en verliest zijn gezag als partijleider. 51% van de stemmen op het VVD-congres spreekt zich uit tegen de stikstofplannen van de eigen minister. Rutte zat erbij als een boer die kiespijn heeft. Hoe ga je als Kamerfractie om met deze motie: de nieuwe stikstofplannen van minister van der Wal gewoon uitvoeren, alleen ze eerst wat beter uitleggen aan de boeren en burgers. De steunbetuigers voor de motie zien de VVD als de uitvoerders van het D66 beleid, politici uit de provincies worden opgezadeld met het Haagse beleid. Ook binnen het CDA is verzet hoorbaar tegen de stikstofplannen : het

kabinet is totaal de weg kwijt! Dit laatste verbaast mij niet.

Het kabinet ziet toch mogelijkheden om dit jaar nog iets te doen aan de koopkracht van de mensen met een laag of middeninkomen. Dat bleek in het debat over de Voorjaarsnota. De linkse oppositiepartijen vroegen om een ‘najaarstoeslag’ van 500 euro voor iedereen die ook zorgtoeslag krijgt. Premier Rutte zei dat dat technisch ingewikkeld is, maar dat hij er serieus naar wil kijken en dat het “misschien nog wel dit jaar kan”. Dit voorjaar presenteerde het kabinet al een pakket van €6 mrd voor de laagste inkomens. Voor andere groepen zag het kabinet weinig mogelijkheden. (bron: NOS)

In de peiling van Maurice de Hond verliezen de de coalitiepartijen VVD en D66 deze week 1 zetel en die verschuiven naar GL en BBB, maar de trend wordt duidelijker als de huidige zetelaantallen worden afgezet tegen die van 24 april 2022: dan verliest de VVD er 5 en D66 er 3 en JA21 er 1 en winnen BBB er 4, de PVV er 2, GL en FVD en Volt er 1. 64% van de 3000 geënquêteerden zijn van oordeel dat de stikstofcrisis een regeringscrisis waard is.

 

 

 

Ik plaats onderstaand artikel niet onder Klimaat naar hier, omdat ik het politieke aspect hoog inschat, D66 zal het kabinet aan de afspraken tussen regeringspartijen houden om de stikstofuitstoot drastisch te verminderen. Daarvoor zal de veestapel kleiner moeten, daar is geen ontkomen aan, zegt D66-Kamerlid Tjeerd de Groot. “We moeten boeren nu geen valse hoop geven.” D66 zal dat niet laten gebeuren, zei De Groot in het programma Buitenhof. “We moeten deze plannen uitvoeren.” Ook VVD-minister Van der Wal houdt voet bij stuk en zegt dat er geen keuze is. “We moeten dit doen, we moeten in 2030 de helft minder stikstof uitstoten”, herhaalde ze in WNL op Zondag. VVD-Kamerlid Van Campen onderschrijft dat ook. Hij ziet de aangenomen motie op het VVD-congres niet als een afwijzing van de plannen. “Ik zie niet dat we verdeeld zijn. Het congres wees ons op punten, daar gaan we de komende tijd met de leden over in gesprek”, zegt hij tegen de NOS. De plannen van het kabinet houden in dat de stikstofuitstoot in delen van het land met 70% moet worden teruggedrongen. Het gaat om 131 gebieden vlak bij kwetsbare natuur. Het nieuws is hard aangekomen .bij veel boeren. bij het huis van minister Van der Wal. Een van de gevolgen is dat 2/3 van alle boeren hun bedrijf moeten sluiten. In Buitenhof wees LTO-voorzitter Van der Tak erop dat de plannen bij de boeren zijn ingeslagen als een bom. Ook CDA-provinciebestuurder Ronnes uit Brabant zegt dat de provincie veel reacties van boze en ongeruste boeren krijgt. “Het platteland trilt op zijn grondvesten.” Van der Tak en Ronnes wezen op andere mogelijkheden om de stikstofuitstoot te verminderen. Zo moet er volgens hen samengewerkt worden met agrariërs aan innovatie om de uitstoot te beperken. Dergelijke plannen ziet D66-Kamerlid de Groot niet als kansrijk. “Dat proberen we al 20 jaar. Door alle technische oplossingen die in het verleden zijn bedacht heeft de rechter keer op keer een streep gezet.” Volgens De Groot gaat het heel slecht met de natuur in ons land, liggen vergunningen voor veel projecten stil en is er geen andere optie dan dat doelen en plannen uitgevoerd worden. Ook binnen het CDA is het aan het rommelen: tien afdelingen in Noord-Brabant en Limburg roepen de rest van de partij op Facebook. op in actie te komen tegen de Haagse plannen. “Het kabinet lijkt totaal de weg kwijt”, schrijven ze over de plannen om de uitstoot rond De Peel terug te dringen. Ze roepen de CDA-Tweede Kamerfractie op daar geen verantwoordelijkheid voor te nemen. Ze willen dat de CDA-Statenfracties uit Noord-Brabant en Limburg protest aantekenen. (bron: NOS) Er spelen een aantal aspecten die een rol spelen: de klimaatdoelen van Parijs over de gewenste opwarming van de aarde worden niet gehaald, zeggen klimaatwetenschappers. Er is een breed maatschappelijk verzet tegen, ook bij de achterban van 3 coalitiepartijen, Carolien van der Plas (BBB) voert dat aan en daagt de partijen uit, er schijnt een oplossing te zijn die veel goedkoper is dan die van het kabinetsplan. Wereldwijd neemt de CO2 uitstoot nog steeds toen door onze aandeel aan de oorlog van Rusland tegen Oekraïne en de sancties gaat het aandeel van fossiele energie, door het wegvallen van Russische aardgas, de komende jaren verder toe. Daarbij komt de inflatie en een recessie die druk gaan zetten op de overheidsuitgaven. Ik hou er rekening mee dat het kabinet Rutte IV gaat vallen. Op dit dossier dan wel op andere. En Mark Rutte komt niet meer terug als Rutte V.

Europese Centrale Bank

De Europese Centrale Bank (ECB) hield woensdag crisisoverleg. Het bestuur van de centrale bank kwam in spoedoverleg bijeen over de enorme druk op de obligatiemarkt die was ontstaan nadat de ECB een week eerder de rente te verhogen. Op de kapitaalmarkt was de rente op Italiaanse staatsschuld met een looptijd van tien jaar tot boven de 4% gestegen. Dat was voor het eerst sinds 2014. Obligatiebeleggers vrezen dat de schuld van zwakke eurolanden, zoals Italië maar ook Spanje en Frankrijk, onhoudbaar wordt als de rente weer gaat stijgen. En de rente gaat weer omhoog, nu de inflatie in de eurozone in mei is gestegen naar 8,1%. Vorige week kondigde ECB-president Christine Lagarde, tijdens de rentevergadering die in Amsterdam werd gehouden, renteverhogingen aan in juli en september. In september kan dat zelfs met een stap van 50 basispunten, een verdubbeling ten opzichte van de rentestappen waar de ECB normaal gesproken mee werkt. Toen benadrukte Lagarde ook dat de ECB zal ingrijpen als de renteverschillen tussen de eurolanden te groot worden. Over hoe de ECB dat precies gaat doen, wordt nog gestudeerd. (bron: RTL Nieuws)

Financieel/economische berichten

De Amerikaanse inflatie is in mei uitgekomen op 8,6%. De druk op de Amerikaanse centrale bank om door te gaan met forse renteverhogingen neemt hierdoor toe. Beurzen op Wall Street reageerden erna negatief. Wall Street krijgt het deze zomer zwaar te verduren: S&P500 kan 20% verliezen. De inflatie in de Verenigde Staten is in mei verder opgelopen, waarmee de hoop dat de piek van de prijsstijgingen is bereikt is afgenomen. Volgens de Amerikaanse overheid steeg op jaarbasis de consumentenprijzen met 0,3% ten opzichte van de 8,3% in april. In maart bedroeg de inflatie nog 8,5%. (bron: tradingeconomics.com) De inflatie bevindt zich daarmee nog altijd op het hoogste niveau in ruim 40 jaar. Dat komt mede door de hoge brandstofprijzen vanwege de oorlog in Oekraïne. Net als in Europa kampen de Amerikanen met recordprijzen aan de pomp. Ook levensmiddelen zijn duurder geworden waardoor veel Amerikaanse huishoudens hun koopkracht zien dalen. Exclusief de prijzen van brandstoffen en voedsel, die vaak grote bewegingen laten zien, bedroeg de inflatie 6%, tegen 6,2% in april. Het vertrouwen van consumenten in de Amerikaanse economie kelderde daardoor in juni naar het laagste niveau ooit, meldt de University of Michigan. Daarmee is de situatie vergelijkbaar met die van begin jaren tachtig. Vooral de sterk gestegen benzineprijzen zorgden voor minder vertrouwen bij de Amerikaanse consument. Slechts 13% van de ondervraagden verwacht dat het inkomen meer stijgt dan de inflatie. Door de onvrede bij Amerikanen over de stijgende prijzen staat de populariteit van president Joe Biden onder druk. De bestrijding van de inflatie is volgens Biden dan ook de grootste binnenlandse prioriteit van zijn regering. Ook de Federal Reserve, de Amerikaanse koepel van centrale banken, is “vastbesloten” om de hoge inflatie aan te pakken. Begin mei verhoogde de Fed de rente met een half procentpunt, wat de sterkste renteverhoging in 22 jaar was. De centrale bank heeft aangegeven bij de komende beleidsvergaderingen de rente met een half procentpunt te blijven verhogen om zo de inflatie tegen te gaan. De FED heeft de rente dit jaar tot nu toe twee keer verhoogd, met in totaal 0,75%. De aandelenbeurzen in New York zijn 10 juni 2022 met verliezen aan de handelsdag begonnen en deden dat ook maandag. Beleggers schrokken van de nieuwste inflatiecijfers. De implicatie dat de centrale bank door moet gaan met het verhogen van de rente is niet gunstig voor aandelenmarkten. Hogere rentes maken de financiering van investeringsprojecten voor beursgenoteerde bedrijven duurder. Bovendien worden op den duur minder risicovolle, vastrentende beleggingen relatief aantrekkelijker als rentes stijgen, vergeleken met aandelen. (bron: businessInsider)

De Amerikaanse centrale bank, de Fed, verhoogt de rente met ¾%. Dat is meer dan werd verwacht. Het is de derde renteverhoging dit jaar en de grootste in 28 jaar. De FED hoopt zo de hoge inflatie te beteugelen. Door een hogere rente wordt het duurder om geld te lenen. De bestedingen zullen daardoor afnemen, wat de inflatie drukt. Een renteverhoging in de VS betekent ook een hogere dollarkoers, waardoor het voor Amerikanen goedkoper wordt om buitenlandse producten te kopen en naar de rest van de wereld op vakantie kunnen. De euro daalt dan in waarde en dat betekent dat alle goederen en diensten die wij importeren in dollars, zoals energie, duurder worden. Op de beurs kan een hogere rente tot lagere aandelenkoersen leiden, omdat de obligatiemarkten hogere rendementen leveren. (bron: NOS)

Klimaat

Het gaat niet meer lukken om de opwarming van de aarde tot onder de 2 graden te houden, zoals in 2015 werd afgesproken in het klimaatakkoord van Parijs. Dat blijkt uit een rondvraag van Nieuwsuur onder klimaatwetenschappers. Nieuwsuur sprak 16 Nederlanders die meeschreven aan het gezaghebbende IPCC-rapport. Volgens Gert-Jan Nabuurs, verbonden aan de Wageningen University, is het “heel duidelijk dat we op een pad van plus 3 graden zitten”. Bij een opwarming van meer dan 2 graden dreigen onomkeerbare gevolgen. Het is zelden dat klimaatwetenschappers zich zo uitspreken over klimaatdoelen. D66 wil dat de stikstofplannen van het kabinet gewoon worden uitgevoerd. Op het partijcongres in Den Bosch namen de leden unaniem een motie aan om met “rechte rug” te blijven staan achter de plannen van minister Van der Wal. Bij coalitiegenoten VVD en CDA kwam de afgelopen dagen juist veel kritiek op de plannen van Van der Wal. Het VVD-congres vroeg vorig weekend de voorstellen aan te passen. De CDA-Kamerfractie kwam dinsdag met een soortgelijke oproep. D66-leider Kaag prees de werkwijze van Van der Wal. “In een moeilijke situatie en onder grote dru k blijft zij bij wat ze weet dat juist is”, zei ze. (bron: NOS) Het Kamerlid Carolien van der Plas van de de partij BBB, voert in haar eentje in de Kamer en in de media strijd tegen het in haar ogen absurde stikstofvoorstel van het kabinet, op instigatie van D66, dat 2/3 deel van de boerenstand doet verdwijnen en €25 mrd kost, terwijl 70% van de stikstofuitstoot van de agrarische sector voor €1,5 mrd kan worden opgelost. Zij heeht De VVD uitgedaagd haar de rapporten te leven waaruit op boerderij niveau kan worden aangetoond hoeveel stiftstof wordt veroorzaakt. Zij beweert dat die rapporten er niet zijn. Wat er zijn zijn gegevens van meetstations in de buurt van natuurgebieden waar door de RIVM gemeten wordt, maar daar wordt geen onderscheid gemaakt op import van stikstof uit het Roergebied, de Engelse industrie, verkeer, data- en logistieke centra, de bouw en de boeren. Maar D66 blijft bij de deal die ze hebben gesloten met de VVD, het CDA en de CU. Als gevolg van het dichter draaien van de gaskraan door Rusland moeten de Duitsers de kolencentrales werden aan het werk zetten. Daar gaan de groene voornemens!

Al die tijd hebben niet alleen de overheid maar ook de infrabeheerders de kans gehad op daarop voor te bereiden, en nu doet TenneT in de reactie alsof er ‘ineens’ hier geen aansluitingen waren”, zegt Van Helvert. “Ja, hallo. Alle ondernemers zijn daar of toe verplicht, of toe gestimuleerd, of gevraagd, om op elektriciteit aan te sluiten, om zonnepanelen aan te schaffen, om windenergie te doen.” Ondernemers worden volgens de MKB-Limburg-voorzitter “verplicht tot van alles”. “En nu wil je verder, en kun je niet doorgroeien. En dat kan enorm slechte gevolgen hebben voor de economische groei hier in de regio.” Dat het stroomnetwerk vol is betekent dat nieuwe bedrijven veel moeite gaan hebben om zich te vestigen in deze provincies. Ook bedrijven die meer stroom willen gebruiken, kunnen dat in deze regio’s voorlopig niet doen. Van Helvert maakt zich vanzelfsprekend dan ook ontzettend zorgen om het vestigingsklimaat. “Omdat er heel veel aanvragen waren zag je dat het eigenlijk heel goed gaat met het vestigingsklimaat in Zuid-Nederland. Maar op het moment dat een bedrijf niet verder kan, en niet eens op stroom mag, is het natuurlijk niet handig om te komen”, aldus Van Helvert. “Het is net als in je huishouden thuis: als je je inkomsten beperkt, zul je op een gegeven moment niet genoeg geld hebben om investeringen te doen.” TenneT heeft aangegeven op zoek te gaan naar oplossingen. Tot wanneer de stop duurt is vooralsnog onduidelijk. Zo gaat het de komende tijd in gesprek met bedrijven die bereid zijn “om tegen een vergoeding de belasting van het net op piekmomenten te beperken”. Er loopt nu een onderzoek naar het gebrek aan ruimte voor toevoer van stroom, en TenneT laat ook de verstopping aan de afnamekant onderzoeken. De onderzoeken moeten in december klaar zijn. De komende tien jaar investeert TenneT al zo’n €2 mrd in het stroomnet in beide provincies. Zo wordt de bestaande hoogspanningsleiding tussen Geertruidenberg in Noord-Brabant en het Limburgse Maasbracht aangepakt. Die zogeheten elektriciteitssnelweg moet zo meer stroom kunnen vervoeren. Daarnaast is netbeheerder Enexis aan het investeren in de lokale aftakkingen van het stroomnet. (bron: WNL)

Air France-KLM heeft bijna €2,3 mrd aan vers kapitaal opgehaald met de uitgifte van nieuwe aandelen. De luchtvaartmaatschappij gaat het geld vooral gebruiken om de tijdens de coronacrisis ontvangen staatssteun sneller terug te betalen en de balans te versterken. De kapitaalvergroting werd al in februari aangekondigd. Er werden in totaal meer dan 1,9 miljoen nieuwe aandelen uitgegeven. De Nederlandse staat deed mee met de aankoop. Daardoor bleef het belang van de Nederlandse overheid in Air France-KLM onveranderd op 9,3%. Ook de Franse staat deed mee. Frankrijk heeft 28,6% van de aandelen in handen en is daarmee de grootste aandeelhouder van Air France-KLM. Daarnaast heeft de Franse containervervoerder CMA CGM zich ingekocht bij Air France-KLM, voor een belang van 9%. Die aankoop is onderdeel van een langjarige luchtvrachtdeal die Air France-KLM met CMA CGM heeft gesloten. Zakenpartners China Eastern Airlines en Delta Air Lines deden ook mee met de aandelenemissie. Zij hebben hun belang ongeveer gehalveerd omdat ze een deel van hun rechten op de emissie aan CMA CGM verkochten. Air France-KLM gaat nu voor €1,7 mrd aan staatssteun aflossen. De rest van het geld gaat naar verlaging van de schuld. Het bedrijf werd keihard geraakt door de coronapandemie, die internationale vliegreizen een tijdlang vrijwel onmogelijk maakte. De Frans-Nederlandse onderneming kreeg miljarden aan staatssteun om te kunnen blijven vliegen. Volgens Air France-KLM werd bij de aandelenverkoop ingeschreven voor een bedrag van €2,6 mrd. Topman Benjamin Smith van het luchtvaartconcern spreekt van een succesvolle kapitaalverhoging. Hij stelt dat de kapitaalvergroting het vertrouwen van bestaande aandeelhouders en nieuwe investeerders in de vooruitzichten van het bedrijf laat zien nu de luchtvaartsector herstelt van de coronacrisis. (bron: DFT) De koers daalde de laatste 5 beursdagen van €1,60 naar €1,26, een daling van 21,25%.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Niet alleen mensen met een laag inkomen komen moeilijk rond nu de prijzen van energie en voedsel blijven stijgen. Ook mensen met een modaal inkomen, en daarboven. Dat blijkt uit een oproep van RTL Nieuws en het CPB. Dominique en haar man werkten tot drie jaar geleden in het bedrijfsleven. Beiden maakten daarna de overstap naar het onderwijs. Zij als kleuterjuf, hij in het hoger onderwijs. Een prima baan, zo zegt ze zelf. “Toch vragen we ons aan het eind van de maand af: kopen we die nieuwe kinderschoenen nu of wachten we?” Het stel heeft drie kinderen van 12, 10 en 3 jaar oud en woont in een koopwoning in Amersfoort. Ze hebben met dank aan hun vorige banen een buffer kunnen opbouwen waarmee ze hun inkomen nu aanvullen. Dat ze nodig hebben, nu het leven een stuk duurder is geworden. Verwarming op 18 graden, geen vakantie. “Onze energierekening ging van €150 naar €300 per maand, de verwarming gaat daarom niet meer hoger dan 18 graden”, vertelt Dominique. Op vakantie gaan ze nu even niet. Over haar overstap van het bedrijfsleven naar het onderwijs zegt ze: “Ik heb nog nooit zo hard gewerkt als nu in het onderwijs.” Ze vindt het echt schrikbarend wat daar financieel tegenover staat. Ze moet nu opeens nadenken over al haar uitgaven, een nieuwe situatie. “We hebben een modaal inkomen, maar we voelen ons minima.” Dominique is niet de enige die door de stijgende prijzen moet nadenken over de uitgaven. RTL Nieuws-kijkers en lezers uit heel Nederland reageerden op onze oproep en vulden een uitgebreide vragenlijst in. Het zijn mensen die onder andere werken in de zorg (verpleegkundige, verzorgende, thuiszorg, gehandicaptenzorg), docenten of leerkrachten, ambtenaren, logistiek medewerkers en monteurs. Uit de vragenlijst blijkt dat van de groep respondenten die modaal tot 1,5 keer modaal verdient, er 534 een hogere energierekening hebben gekregen en 353 hogere woonlasten. Een modaal inkomen ligt in 2022 op €38.000 bruto per jaar, inclusief vakantiegeld. Ook middeninkomens hebben moeite om de energierekening te betalen. De mensen die reageerden op de enquête geven aan dat zij cruciale keuzes moeten maken in basisbehoeften. “Zwemles en sportabonnementen zijn opgezegd”, laat iemand weten. Familiebezoekjes worden uitgesteld door de hoge benzineprijs of mensen beknibbelen op zorgkosten. Een ander: “De sjeu gaat er wel af zo.” Sylvia is zelf afgekeurd, maar haar man werkt wel: “We hebben een modaal inkomen, maar voelen ons minima. We komen niet rond. We zijn heel selectief met boodschappen, kopen geen vlees meer. Ik kijk in alle folders voor aanbiedingen en betaal de rekeningen met vakantiegeld.” Maarten laat ons weten dat hij niet slecht verdient, en zijn vrouw ook niet. “We hebben twee pubers in huis. Ik heb gelukkig een baan dichter bij huis gevonden, dat scheelt reiskosten. We bezuinigen op weekbladen en een sportabonnement bijvoorbeeld. Ik kan minder sparen. Dit moet geen jaren gaan duren.” 419 van de respondenten heeft een inkomen van 2 tot 2,5 keer modaal. Van hen komen er 169 moeilijker rond. Naast de energierekening worden hier ook de duurdere boodschappen, brandstof en uitjes genoemd. Van de mensen die moeilijker kunnen rondkomen (2349) geven er ruim 600 aan dat ze de afgelopen tijd (financiële) hulp hebben gevraagd bij familie, vrienden of de omgeving. Het gaat om leningen bij vrienden of familie, al geven veel mensen aan zich hiervoor wel te schamen. Naast de gegevens uit de enquête heeft RTL Nieuws ook 39 respondenten uitgebreid telefonisch gesproken. Daaruit komt naar voren dat men vooral tegen de gestegen kosten voor de boodschappen oploopt. Sommigen kopen daarom geen verse groente of fruit meer, een ander slaat een maaltijd per dag over. Op andere manieren wordt ook geld bespaard, zoals de verwarming uit of lager, kort(er) douchen, de auto laten staan, stoppen met betaalde hobby’s als sport, muziekles of geen of minder zorg afnemen. Denk daarbij aan het overslaan van een bezoek aan de tandarts of mondhygiënist. Opvallend is dat huurders met name veel klagen over slechte isolatie en de gevolgen daarvan voor de energierekening. Het Nibud herkent de conclusies. Zij zien steeds meer mensen met middeninkomens in de knel. Arjan Vliegenthart: “Deze groep moet nu ook puzzelen om alle rekeningen te kunnen betalen. Ze moeten hun gedrag veranderen, en minder uitgeven, om rond te kunnen komen.” Vliegenthart zegt dat het nu vooral een optelsom is van stijgende prijzen voor voedsel, benzine en boodschappen. “Dat merkt iedereen in de portemonnee.” Volgens hem teren steeds meer mensen in op hun spaargeld. “Je mag hopen dat prijzen weer gaan zakken”, zegt Vliegenthart. “Want deze situatie is best zorgwekkend.” (bron: RTL Nieuws) CPB meldt nu ook dat middeninkomens in de problemen raken, het prijspeil niet daalt kunnen aan het einde van het jaar 1,2 miljoen mensen in de problemen zitten. De oppositie eist actie van kabinet. Rutte en Kaag schuiven probleem naar later.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 12 juni 2022: 1.791; maandag 2.887; dinsdag 3.418, woensdag 4.166 en donderdag 3.588.

Eyeliners

DNB: geen economische groei meer dit jaar, prijzen blijven stijgen

Beleggers slaan op de vlucht voor recessieangst

Verkooprage op AEX voor rentevrees

Alleen wat oudgedienden durven nog hardop te zeggen dat de VVD teveel op Rutte leunt

Inflatie in de VS op topniveau in mei: dat zet extra druk op de centrale bank om rente te verhogen

S&P 500 kan terugzakken naar 3.200, slot beursweek 23: 3.900,37

Groei Nederlandse economie valt stil door Russische agressie en energieprijzen

Tweede Kamer mag de landsadvocaat niet horen over het wissen van sms’jes voor premier Rutte

Mogelijk rijverbod in Duitsland op bepaalde dagen en tijden in de strijd tegen de hoge brandstofprijzen

Halvering van de veestapel kost onze economie mogelijk €5 mrd

Beleggers slaan op de vlucht

Winstwaarschuwing AKZO Nobel vanwege tanend consumentenvertrouwen

Ineenstorting winkelstraat dreigt door afbouw coronasteun

Rusland moet nu ook de gaskraan naar Duitsland afknijpen: Siemens mag een defect onderdeel niet leveren vanwege de economische sancties

Rutte IV ondermijnt het democratisch proces

Rutte IV dreigt miljarden te verspillen

Mensen die zelf geen pensioen opbouwen kosten kosten de belastingbetaler jaarlijks €5 mrd

ECB gaat proberen de zorgen van financiële markten weg te nemen met de aankondiging van een nieuw instrument

Inflatie is een tikkende tijdbom

Beleggers en huizenkopers beseffen dat nu alles echt anders wordt

Waarschuwen voor oorlog in Oekraïne kan nog jaren voortgaan

Online gokken leidt tot meer verslaafden

Bijna één op de drie boeren moet stoppen, volgens de plannen van het kabinet

Vapen (e-sigaretten roken) en tabak roken weer in trek bij jongeren

Britten willen af van brexit-afspraak: handelsoorlog dreigt

RIVM verwacht een golf van besmettingen

Frictie in de coalitie over stikstof

Minister moet snel kunnen prikken tegen corona; bedrijfsleven en het volk zal eigen verantwoordelijkheid moeten nemen

ECB: de inflatie moet en zal omlaag

Overwegingen

De Europese Centrale Bank heeft 15 juni 2022 na spoedberaad een nieuw monetair instrument aangekondigd om de renteverschillen binnen de eurozone tegen te gaan. Hoe dat wapen eruit gaat zien, is nog onduidelijk. De aankondiging moet vooral de onrust op de financiële markten bedaren. Vanwege de gestegen rente vrezen beleggers dat landen failliet kunnen gaan als ze hun staatsschuld niet meer kunnen betalen. Naast het nieuwe instrument voor de rente, dat verder niet werd toegelicht, hebben de bestuurders van de centrale banken in de eurozone daarom ook besloten om obligaties die zijn gekocht via het speciale pandemie-opkoopprogramma ‘flexibel te herinvesteren’ als ze hun vervaldag bereiken. Met dat geld kan de ECB staatspapier kopen van landen die anders te hoge rentes zouden moeten betalen op hun schulden. Bij obligaties bewegen koers en rente in omgekeerde richting. Daarmee geeft president Christine Lagarde een soortgelijk signaal af als haar voorganger Mario Draghi 10 jaar geleden. De Italiaan bezwoer in juli 2012 de eurocrisis met de belofte om alles te doen wat nodig was om de eurozone samen te houden. De onverwachte vergadering, amper een week nadat ECB-president Christine Lagarde in Amsterdam het jongste rentebesluit had toegelicht, was ingegeven door zorgen over ‘de huidige marktomstandigheden’. De afgelopen dagen is het verschil in rente tussen Duitse en Italiaanse overheidsobligaties flink opgelopen. Bunds gelden als het meest kredietwaardige schuldpapier in de eurozone, terwijl Italië vanwege zijn grote overheidsschuld voor beleggers een zorgenkind is. De Italiaanse tienjaarsrente is deze week voor het eerst sinds 2014 gestegen tot boven de 4%. De Duitse staat op 1,7%. Dit renteverschil, de zogeheten spread, wijst erop dat beleggers niet overtuigd zijn dat de ECB de rente zomaar kan verhogen zonder daarmee armlastige eurolanden in de problemen te brengen. Het plan van de centrale bankiers is om in juli voor het eerst in elf jaar de rente op te vijzelen, met ¼%. In september zou een nog forsere rentestap volgen. Zelfs dan komt de beleidsrente van de ECB amper boven het nulpunt uit. Maar financiële markten kijken vooruit en zien aan de horizon nog meer renteverhogingen in de strijd tegen de inflatie, die in mei met 8,1 procent vier keer zo hoog lag als de doelstelling van de centrale bank. In het zog van die rentestijgingen lopen ook de kosten op voor overheden om te lenen. Dat de rente nu in Italië sneller oploopt dan in Duitsland, heeft te maken met het grotere risico op wanbetaling. Italië heeft een schuldgraad van bijna 150% van het bruto binnenlands product, in Duitsland ligt dat rond de 66%. Beleggers eisen compensatie voor de grotere risico’s. Comités van de ECB gaan zich de komende weken buigen over hoe het aangekondigde instrument eruit moet komen te zien. De aankondiging zelf miste alvast haar effect niet. De Italiaanse tienjaarsrente zakte met zo’n 30 basispunten tot onder de 4 procent. Lagarde hoopt ongetwijfeld op hetzelfde effect als tien jaar geleden. Toen was het op de tafel leggen van de monetaire bazooka, het opkopen van obligaties en leningen van overheden en bedrijven, genoeg om het doel te bereiken. (bron: VK) Het moloch dat toen is opgericht omvat momenteel een waarde van ruim €3 biljard. Een gigantische hoeveelheid geld, waarvan ik mij afvraag, in welke mate die het monetaire beleid ontregelt en of hiermede juist niet het tegengestelde effect wordt bereikt!

Het is niet wat je hoopt dat er gebeurt als je als centrale bank een belangrijk rentebesluit neemt: onrust op de financiële markten veroorzaakt en vervolgens een ingelaste spoedvergadering moeten houden, waarin je je eerdere besluit noodgedwongen verzacht. Dit ongelukkige scenario is deze week werkelijkheid geworden voor de Europese Centrale Bank. Woensdagochtend werd bekend dat het ECB-bestuur een „ad hoc” vergadering zou houden om „marktcondities” te bespreken. Dat was codetaal voor: de rap opgelopen rentes op staatsleningen van Italië en, in mindere mate, van andere Zuid-Europese landen als Spanje en Griekenland. Die stijgende rentes in Zuid-Europa waren een onbedoeld groot effect van de besluiten die vielen tijdens de reguliere vergadering van de ECB van 9 juni 2022 in Amsterdam. De ECB kondigde toen aan de rentes over een breed front te willen verhogen, om de oplopende inflatie aan te pakken. De ECB stopt onder meer met het opkopen van extra staatsleningen, waarmee ze de voorbije jaren de rente op de kapitaalmarkten drukte. Nu stelt de ECB bereid te zijn om specifiek Zuid-Europese schuld te blijven kopen, om rentes daar te blijven drukken. Dat gaat als volgt: opgekochte leningen van eurolanden die aflopen, worden nu vaker vervangen door Zuid-Europese. Daardoor groeit de totale balans van de ECB (vooralsnog) niet. Dat de rentes op staatsleningen zouden oplopen na het besluit van 15 juni was logisch en ook de bedoeling: hogere rentes temmen de inflatie. Alleen dreigt in de eurozone volgens de centrale bank nu „fragmentatie”. De rentes van kwetsbare, schuldbeladen landen zoals Italië stijgen sneller dan die van, bijvoorbeeld, Duitsland en Nederland. Het renteverschil tussen Duitsland en Italië, de zogeheten spread, stond voor de laatste reguliere vergadering nog onder de 2%, en liep daarna op tot 2,5%. Woensdagochtend, toen bekend werd dat de ECB spoedoverleg zou houden, daalde het renteverschil weer tot 2,2% en noteerde aan het einde van die dag 2,057%. Nu gaat de ECB staatsleningen van eurolanden, die de ECB kocht tijdens de coronapandemie, gericht vervangen door Italiaanse of andere Zuid-Europese leningen. Ook worden voorbereidingen getroffen voor een nieuw opkoopprogramma, puur gericht op landen waarvan de spreads te ver oplopen. De ECB spreekt van een „nieuw antifragmentatie-instrument”. Hoewel een eurocrisis ditmaal niet direct op de loer ligt, is de ECB toch bezorgd: als de verschillen in marktrentes te groot zijn, is het steeds lastiger om effectief één monetair beleid te voeren in de hele eurozone. De centrale bank belandt hiermee in een spagaat. Enerzijds moeten de rentes omhoog om de inflatie te temmen. Anderzijds moeten de rentes op Zuid-Europese staatsschulden juist binnen de perken worden gehouden. Het algemene monetaire beleid werkt in tegen het specifieke beleid voor zwakke landen. Andermaal moet de ECB ingrijpen om de eurozone stabiel te houden, een rol die volgens velen (ook binnen de ECB) eigenlijk aan de politiek toebehoort. In maart 2020, toen de coronacrisis Europa bereikte, had ECB-president Christine Lagarde nog gezegd: „Wij zijn er niet om spreads te drukken”. Toch blijkt onvermijdelijk dat de ECB landen als Italië op de been houdt. De overheidsschuld van Italië, dat economisch al jaren onderpresteert, steeg tijdens de pandemie van 134% naar ruim 150% bbp. Het maakt het voor de ECB nóg lastiger dan voor andere grote centrale banken (die geen fragmentatieprobleem kennen) om haar hoofdmissie te vervullen: het bereiken van prijsstabiliteit, ofwel inflatie van rond de 2%. In mei was de inflatie in de eurozone 8,1%. In de Verenigde Staten, waar de inflatie al langer voortduurt, 8,6%. Daar, in de VS, liepen de verwachtingen over de uitkomst van de vergadering van de centrale bank, de Federal Reserve, snel op. De Fed vergaderde deze week dinsdag en woensdag. Vrijdag was de consensus op de financiële markten nog dat er een rentestap aan zou komen van een half procentpunt. Maar toen de inflatie in mei veel hoger bleek dan de lichte daling waarop werd gehoopt, schoten de verwachtingen omhoog. Maandagochtend leidden analisten uit de bewegingen op de Amerikaanse geldmarkt af dat de kans op een rentestap met 0,75% aanzienlijk was. Aan het eind van die dag was dat al bijna de consensus. En dinsdag werd zelfs rekening gehouden met een rentestap met een vol procentpunt. Beleggers gingen er van uit dat de Fed niet snel tegen de verwachtingen van de markt in gaat en dat deed de FED ook niet: de rente ging met ¾% omhoog. . Met een stap van ¾% zou het voornaamste rentetarief brengen op tussen de 1,50% en 1,75%. Dat hier sprake is van een onder- en een bovengrens heeft overigens te maken met een belangrijk verschil tussen de eurozone en de VS. De Europese Centrale Bank dicteert haar rentetarieven aan de markt. De Fed probeert met het manipuleren van de hoeveelheid geld op de geldmarkt het verlangde tarief indirect teweeg te brengen. Vandaar dat er een bandbreedte is, in dit geval dus tussen de 1,5% en 1,75%. De belangrijkste ECB-rentes staan nog op minus 0,5% (voor banken die geld stallen bij de ECB) en 0% (voor banken die lenen bij de ECB). Die rentes zullen naar verwachting na de zomer een half procentpunt hoger liggen, maar een grotere verhoging is eveneens denkbaar. Woensdagavond bij de Fed zal de discussie snel gaan over mogelijke verdere renteverhogingen. Op de financiële markten wijst de termijnhandel op een verhoging met nog eens 0,75% in juli en september, gevolgd door een stap van 0,5% in september en een van 0,25% in december. Tegen die tijd, aan het eind van dit jaar, is de rente dan tussen de 3,5% en 3,75% – een schril contrast met de Europese Centrale Bank. (bron: NRC)

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 17 juni 2022, week 2022/24: AEX 635,75; Bel 20 3.714,34; CAC40 5.882,65; DAX 13.126,26; FTSE 100 7.016,25; SMI 10.451,31; RTS (Rusland) 1.315,43; SXXP (Stoxx Europe) 403,25; DJIA 29.888,78 NY-Nasdaq 100 11.265,99; Nikkei 25.963,00; Hang Seng 21.085,12; All Ords 6.663,30; SSEC Shanghai 3.316,79; €/$1.0499; BTC/USD (Bitcoin) $18.547,80; troy ounce goud $1.839,80, dat is €56.293,95 per kilo; 3 maands Euribor -0,169%; 1 weeks -0,568%; 1 mnds -0,487%; 10 jaar Japan 0,2276%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 1,416%; 10 jaar Duitse Staat 1,72%; 10 jarig Nederlandse Staat 2,032%; 10 jaar Franse Staat 2,258%; 10 jaar Belgische Staat 2,354%; 10 jaar VK 2,514%; 10 jaar Spanje 2,807%; 10 jaar VS 3,2643% en Italië 3,653%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,399.De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden lager ten opzichte van een week eerder. De AEX noteerde deze week 6,75% lager. De kapitaalmarktrentes noteerden hoger. De euro hield stand op 1,05. Goud daalde. De bitcoin daalde ook weer. De registreerde coronabesmettingen stijgen weer. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Japan 1,17%; Zwitserland 1,525%; Duitsland 1,88%; Nederland 2,11%; Frankrijk 2,678%; VK 2,691%; Spanje 3,265%; VS 3,3012%; Canada 3.3045% en Italië 3,901%. 

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 18-06-2022/636 ECB moest deze week monetair beleid corrigeren om eurocrisis te voorkomen

UPDATE 11-06-2022/635 ECB: Inflatie blijft hoog ook na de komende renteverhogingen in juli en september, geen recessie t/m 2024

Dit is de week van de waarheid: het Franse orakel van Frankfurt heeft gesproken en de vraag is of de ECB de kennis in huis heeft om de financiële problemen, wereldwijd onder controle te krijgen. Elders daarover meer in dit blog. Kan met kleine rentestapjes in een traag tempo de inflatie omlaag krijgen. In blog 634 heb ik hierover aandacht geschonken aan uitspraken van een Amerikaanse topbankier, de allergrootste vermogensbeheerder en een topondernemer. Alle 3 waarschuwen ze voor een op komst zijn recessie en voor de gevolgen daarvan voor de financiële markten. Deze week komt daar bij Mike McGlone, senior specialist grondstoffen bij het financieel persbureau Bloomberg met zijn voorspelling voor een economisch rampscenario, bij waarin hij stelt dat goud, Amerikaanse staatsobligaties en de bitcoin sterker uit hun as zullen herrijzen. Wereldwijd stijgt de inflatie en trachten centrale banken met renteverhogingen enigszins de rem erop te gooien. Het enige resultaat zal zijn dat de economie onder druk komt te staan en daar zullen de financiële markten veel last van krijgen. Het ergste moet nog komen. Hij denkt dat we aan de vooravond staan van ‘de grote omkering’. Dit proces kan een vorm krijgen als na de crash van 24 oktober 1929 of die van 1987 of van 2008. Hij verwacht dat de bitcoin één van de beste assets ter wereld is om aan vast te houden. Hoofdstrateeg Binky Chadha van de Deutsche Bank verwacht dat aandelen in 2022 nog meer dan 15% zullen stijgen. Daarbij is het feit of er een recessie op komst is niet relevant voor beleggers, want hij verwacht dit jaar geen recessie, wel zullen de koersen volatiel blijven. Overigens werd 1½ jaar geleden Deutsche Bank nog de grootste probleembank van Europa genoemd en op 21 juli 2021 meldde ABM Financial News dat de Europese Bankauthoriteit (EBA), dat samenwerkt met het ESRB, de Europese Centrale Bank (ECB) en de Europese Commissie (EC), over de afgenomen stresstest van 50 Europese banken dat de fully loaded common equity tier 1-ratio, de zogeheten CET1 ratio, het basisscenario van ABN Amro een stijging van 17,7% naar 19,1% toont en in het ongunstige scenario een daling naar 13,5%. ING meldde een CET 1 ratio van 16,1% in het basisscenario en een daling tot 11,0% bij tegenwind. De niet genoteerde Rabobank komt bij zwaar weer uit op een ratio van 10,%. Volgens de EBA blijft de bankensector in de Europese Unie in het ongunstige scenario, dat wil zeggen als er €265 mrd aan buffers verdampt, boven de 10%, tegen 15% in 2020. Deutsche Bank bijvoorbeeld komt in 2023 bij tegenwind uit op 7,4% en het Spaanse Banco de Sabadell op 6,5%. Bij het Franse Société Générale daalt de ratio naar 7,5%. Het Italiaanse Banca Monte dei Paschi di Siena daalt zelfs naar 0,1% negatief. Voorafgaand aan de crash van 25 oktober 1929, Black Friday, waren deze uitspraken ook aan de orde van de dag. Toen had de DJIA zijn hoogtepunt bereikt op 3 september 1929 op 381,17 en bereikte op 8 juli 1932 zijn dieptepunt op 41,22, 92,74% lager. Ten opzichte van Black Friday was het verlies 89%. 1929 was het einde van een lange economische golf van ca 60 jaar van de Russische econoom Kondratiev (in 1938 door Stalin gefusilleerd). Er volgde een zware economische terugval, met grote werkeloosheid en armoede onder slechte sociale omstandigheden. Op 1 september 1939 viel het Duitse leger Polen binnen en 2 dagen later verklaarde Frankrijk en Engeland Duitsland de oorlog. Op 10 mei 1940 vielen de Duitsers de lage landen en Noord-Frankrijk binnen. Op 5/8 mei 1945 capituleerde het Duitse leger. Europa lag in puin. De overgang van de in 1929 geëindigde lange economische golf (1929) tot het begin van de volgende (1950) duurde 20 jaar en begon met de ‘wederopbouw’ met Amerikaanse Marshallhulp. Die Kondratieff-golf duurde tot de val van de 158 jaar oude Amerikaanse zakenbank Lehmann-Brothers in 2008. De crash van 1987 vond plaats op 19 oktober, Black Monday en was de eerste zware instorting na de Tweede Wereldoorlog. De crash opende op de Hong Kong Stock Exchange, zette door in Europa, de VS en Canada en ging daarna terug naar Australië en Nieuw-Zeeland. De Dow Jones Industrial Average (DJIA) daalde met 22,6% op één dag (nooit eerder voorgekomen). Eind oktober daalden de aandelenkoersen in Australië met 41,8%, in Canada 22,5%, in Hong Kong met 45,8% en in het VK met 26,4%. Op 8 augustus 2011 ontnam Standard & Poor’s de hoogste kredietwaardigheidsbeoordeling van de VS: AAA (triple A). Waar in deze Kondratieff-cyclus bevinden wij ons thans? Wij zijn nog lang niet zover opgeschoten met het vernietigen van alle ballast, zodat de bouwmeesters aan de slag kunnen met het ontwerpen van de blauwdrukken voor de samenleving van morgen en overmorgen. Eerder schreef ik daarover: “De KK’s (Knappe Koppen) moeten voortvarend aan de slag gaan, of het nu gaat om het klimaat, milieu en behoud van de natuur (ecologie) en de groene economie. De uitvoerders (lakeien)van het neoliberale beleid trachten, met alle hen ter beschikking staande mogelijkheden te voorkomen dat het door hebzucht en egoïsme ontstane bezit (en macht) wordt vernietigd, door grote hoeveelheden gratis geld te laten fourneren door centrale banken waardoor er een enorme geldontwaarding (inflatie) heeft plaatsgevonden die nog steeds doorgaat. Er moet een sanering komen voor een transitie van de oude economie (gedreven door fossiel) naar de nieuwe (duurzaam) op basis van de vele technische ontwikkelingen in quantum-computers, digitalisering, robotisering op basis van AI (kunstmatige intelligentie), gekoppeld aan sociaal/maatschappelijke onderwerpen als arbeid, inkomen, opleiding, her- en omscholing, wonen, zorg, privacy, veiligheid, en de staatsinrichting van Europa. De huidige politieke leiders missen de capaciteit daarvoor en maken zich veel drukker over het bereiken van solidariteit om te voorkomen dat zij door volgende generaties verantwoordelijk worden gesteld voor wat ze niet hebben gedaan. Een groot probleem is dat die herinrichting niet ter hand wordt genomen. In zijn algemeenheid ontwijken de lakeien van het neoliberalisme (het kapitalisme) hun verantwoordelijkheden. Het accent ligt momenteel op de inflatie, een renteverhoging en een mogelijke recessie. Die recessie komt er, misschien zet die ontwikkeling dit jaar in, misschien pas daarna. De inflatie is het gevolg van de enorme hoeveelheden geld, waarmee de markten zijn overstroomd voor de (centrale) banken. Grote delen van de door de monetaire autoriteiten ingekochte staatsleningen moeten worden terugverkocht aan de markten en de opbrengsten van afgeloste leningen moeten niet worden herbelegd. Dan is de stijging van de rente een autonoom proces. In deze transitiefase is een recessie een gezonde economische ontwikkeling, alleen de centrale bankiers frustreren zo een proces door te weigeren de geldmarkten af te romen en de beleidsrentes fors te verhogen. Zo een beleid zal strijdig zijn de belangen van het neoliberale beleid. Want de schade/verliezen die het aan gaat richten, de economie geraakt in een orkaan, zal veel kapitaal en bezit vernietigen. Maar uitstel, in de hoop dat tijdwinst een oplossing zal brengen b.v. door een oorlog of een grote natuurramp, zal de samenleving voor de volgende generatie niet sneller dichterbij brengen. De bescherming van de opgebouwde neoliberale (kapitalisme) zekerheden van vermogen en rechten door het gilde van het oude garde voorkomt het vernietigen van alle opgebouwde ballast, wat nodig is voor een herstart. Daar is het wachten op en de tijd dringt, terwijl de centrale bankiers aan de verkeerde kant van de streep staan.

Een recessie komt er niet in de komende 3 jaren, verwacht Christine Lagarde, de topvrouw van de ECB. Wat een poppenkast voerde zij donderdag op in Amsterdam bij en na de persconferentie volgend op de 6-wekelijkse bestuursvergadering met de presidenten van de nationale centrale banken van de eurolanden. Voor het eerst in 11 jaar gaan ze volgende maand de rente verhogen, maar alleen maar de beleidsrente, de rente die banken verplicht moeten betalen aan de ECB over het overtollige geld dat ze bij de ECB moeten stallen en die gaat van -0,5% naar -0,25% en wordt in september mogelijk weer verlaagd. Dus deze rente blijft voorlopig negatief, maar het wordt als een renteverhoging gepresenteerd. Op iedere moeilijke vraag van journalisten, die ze niet kon of wilde beantwoorden gaf mevrouw Lagarde het standaard antwoord ‘wij streven ernaar de inflatie terug te brengen naar onder de 2%’. Dat zegt ze al bijna een klein jaar, maar de vraag is of het getal van de inflatie gaat dalen: dat gaat wel gebeuren, maar de echte vraag is hoe het prijspeil zich ontwikkelt. Het getal van de inflatie, zoals dat maandelijks wordt gepresenteerd door Eurostat, geeft de wijziging aan van het prijspeil in relatie tot die van een jaar geleden. Dat betekent dat als het inflatiegetal b.v. daalt van 11.2% naar 10,2% het prijspeil wel kan zijn gestegen. Dat kan heel actueel worden vanaf het moment dat in 2021 de inflatie ging stijgen boven het streefgetal van de ECB van max 2%. Daarom is het niet onrealistisch dat het inflatiegetal over enkele maanden weer richting de 2% gaat, maar dat betekent niet dat de prijzen aan de pomp en in de supermarkt goedkoper worden. Voor mij is dit een vorm van misleiding en de media doen daarin mee. Op de vraag of de ECB burgers gaat ondersteunen, die in financiële problemen raken als gevolg van de prijsstijgingen, antwoordde Lagarde ontkennend, maar wij adviseren de regeringen van de 19 eurolanden daarvoor actie te ondernemen. Rutte en Kaag reageerden daarop dat het moeilijk is om in lopend begrotingsjaar nog ergens geld vandaan te ‘toveren’ en dat bijna alle mogelijkheden zijn getoetst, neen er is weinig te verwachten. Maar het budget voor militaire uitgaven kan ineens omhoog naar 2% bbp en hoelang wij Oekraïne met geld en militair materieel blijven steunen maakt, volgens de minister van Buitenlandse Zaken, Wopke Hoekstra, bij Nieuwsuur, Zelenski uit. Zolang hij wil doorvechten blijven wij achter hem staan, hoe zwaar de lasten voor ons ook zijn. Lagarde verdedigde het monetaire beleid van de ECB door te wijzen op de afbouw van het opkoopprogramma van staatsobligaties, APP (ABSPP, CBPP3, CSPP, PSPP) dat in mei 2022 steeg van €3.218.441 miljoen naar 3.248.674 miljoen. Dat betekent dat de beleggingen met €30 biljoen toenamen in 1 maand. Dus van afbouw is vooralsnog geen sprake en die komt er ook niet want alle beleggingen die worden afgelost, worden geherbelegd. Van die kant dus geen afbouwing van de enorme liquiditeiten die sinds 2014 verder in omvang zijn gegroeid. De ECB gaat ervan uit dat piepkleine renteverhogingen, die ook nog in een ultra traag tempo worden uitgevoerd, voldoende zullen zijn om de prijsstijgingen omlaag te krijgen. De prijsstijgingen kunnen wel gaan dalen, maar niet hiermee. Zolang er geo-nationale spanningen in de wereld zijn, zolang Oekraïne en Rusland de wapens niet hebben neergelegd, zolang er geen duidelijkheid is over de terugkeer van covid en de centrale banken de in omloop zijnde gigantische hoeveelheden geld gaan terugbrengen door ingekochte staatsleningen terug te verkopen aan de markt (beleggers), lossen de monetaire problemen zich niet op en keert het vertrouwen van de markt niet terug. De oplopende (kapitaalmarkt)rente is slechts het gevolg van een verkrapping van de geldmarkt, maar daardoor zullen er wel verliezen gaan optreden op de effectenmarkten.

Edin Mujagic, de macro-econoom en hoofdeconoom bij OHV Vermogensbeheer, schreef deze week onderstaande welkomsbrief. Hij focust zich op de wereldwijde centrale banken, en in zijn blogs schrijft hij met name over de ECB en Fed en vanuit die invalshoek schreef hij: Geachte mevrouw Lagarde, welkom in Nederland. U lijkt er ondertussen een gewoonte van de maken ons landje te bezoeken. Leuk. Sta mij toe u iets over Nederland te vertellen, een soort economische gids te spelen zeg maar. Nederland vindt u in de Top 10 van de meest innovatieve landen ter wereld. Niet alleen op het moment, maar eigenlijk elk jaar. Wij zijn vrijwel altijd het best presterend euroland op die ranglijst. Op de lijstjes waarin landen worden gerangschikt naar de kwaliteit van het leven, vindt u ons in de Top 3. En wederom als het best presterend euroland. Dit postzegeltje aan de Noordzee heeft zich ook structureel genesteld in de lijst van landen waar het volgens de bewoners blij toeven is. Niet dat ons landje perfect is en geen problemen kent, verre van, maar toch. Dat we toch tevreden zijn, heeft wellicht ook iets te maken met het feit dat we tot de groep van minst corrupte landen behoren. Frankrijk en Italië, om uw twee favoriete maar te noemen, vinden we trouwens op plekken 22 respectievelijk 42, maar dat even terzijde. Heb ik al gezegd dat ons inkomen, zowel mediaan als gemiddeld, tot de hoogste ter wereld behoort? Niet. Oké, bij dezen dan. Al die mooie plekken komen niet uit de lucht vallen. Nee, zij zijn het resultaat van decennialang beleid. Beleid gericht op bijvoorbeeld het garanderen van ieders vrijheid, een prima bodem voor innovatie om te gedijen. Innovatie die ook weelderig is, doordat de onzekerheid over economische ontwikkeling is beperkt. Iets wat op zijn beurt te maken heeft met gezonde overheidsfinanciën (ons motto is ‘doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’), een sterke munt (waar we trots op waren), lage inflatie (fijn, hoor) en in het verlengde van dat alles lage rentes. Er zijn ook landen die het anders hebben geprobeerd hoor. De mix van rammelende overheidsfinanciën met torenhoge begrotingstekorten en idem staatsschulden, juichende beleidsmakers als de reeds zwakke munt nog zwakker wordt en de inflatie hoog ligt, bleek toch niet zo’n succes te zijn. Wat? U wilt voorbeelden? Italië, Griekenland, Spanje en ja, ook uw thuisland, Frankrijk, komen bij mij op. Wij economen, dat bent u niet, vandaar ‘wij’, hebben het vaak over dat correlatie geen causaal verband inhoudt. Ach, wat kunnen we lachen over talloze voorbeelden ervan. Zelf vind ik het volgens mij door ondergetekende bedacht voorbeeld ook wel leuk. Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk en Nederland behoren niet tot de sterke economieën waarin het buitenland rotsvast vertrouwen heeft, omdat ze in al die landen (semi-)Duits spreken. Nee, dat al die landen decennialang dezelfde munt-inflatie-rente-mix hadden als Nederland, waar ik het zojuist over had, dát is veel meer plausibel. Misschien dat u tijdens uw bezoek aan het Rijksmuseum (mooie kunst hè, ook al mogelijk gemaakt door de vrijheid en rijkdom, dat weer het gevolg is van…afijn…het is inmiddels duidelijk denk ik) en het kantoor van De Nederlandsche Bank uw gastheren naar wat meer details kunt vragen. Zij kunnen het ook wel vertellen hoor, het zit immers in ons economisch DNA (ja, het DNA van DNB, een andere term die ik heb gemunt, is sterke munt is goed, lage inflatie is goed). Geldmoord is ook iets wat uit mijn linguïstische koker komt. Het doet mij pijn te constateren dat de ECB zich daaraan schuldig maakt onder uw leiding. Hier in Nederland nemen we bloemen mee als we op bezoek gaan bij iemand. U hoeft dat niet te doen. Breng ons gewoon een bosje verstandig monetair beleid mee (maak daar duurzaam groen van, dat is toch uw stokpaardje tegenwoordig) de volgende keer dat jullie vergaderen. Zijn we ook tevreden mee hoor. Geniet van uw bezoek in ons mooie land en neem meer mee terug dan een bosje tulpen. (bron: Boerenbusiness)

Algemeen

Luchtvaartbedrijf KLM probeerde alle reizigers die voor en tijdens de Pinksterdagen gestrand zijn in Europa op een nieuwe vlucht te zetten. Pinksterzaterdag ontstond een unieke situatie toen de maatschappij zo’n 40 toestellen leeg liet terugvliegen naar Schiphol. Er strandden honderden passagiers. Het lukte KLM niet om alle gestrande reizigers met Pinksteren nog te helpen. Sommige mensen hebben in een door KLM geregeld hotel geslapen, anderen sliepen op de luchthaven. KLM zegt dat de problemen kwamen door gepland baanonderhoud op Schiphol en de ongunstige windrichting. (bron: NOS)

Oekraïne conflict

Rusland zegt dat er een verbinding is gerealiseerd over land tussen Rusland en de Krim, het schiereiland dat in 2014 werd geannexeerd. De route loopt door gebied dat na de Russische inval op Oekraïne is veroverd. De Russische minister van Defensie Sjojgoe zegt dat er ook voorbereidingen worden getroffen om het treinverkeer van Rusland via de Donbas naar de Krim te hervatten. Na de val van Marioepol vorige maand heeft Rusland het zuiden van de Donbas volledig in handen. Op andere plekken in de regio wordt nog hard gevochten, bijvoorbeeld in de stad Severodonetsk. (bron: NOS)

De Oekraïense troepen in Severodonetsk moeten zich mogelijk terugtrekken naar posities in de oostelijke stad die beter verdedigbaar zijn. Dat heeft de gouverneur van Loegansk, Sergej Gaidai, op de televisie gezegd. Hij voegde eraan toe dat Oekraïne niet van plan is om Severodonetsk op te geven. De gouverneur zei dat Rusland nu 24 uur per dag luchtaanvallen uitvoert op Severodonetsk en Lisitsjansk, dat aan de andere kant van de rivier Severski Donets ligt. De gouverneur van Loegansk zei eerder nog dat de Russen waren teruggedrongen in Severodonetsk en dat de stad in tweeën was verdeeld. Eerder bezetten de Russen nog 70% van Severodonetsk. De regering in Moskou claimde dinsdag dat alle woonwijken in Severodonetsk onder controle te hebben en dat het industriegebied van de stad en wijken eromheen nog in handen zijn van Oekraïense troepen. (bron: Trouw/ANP) (bron: NOS)

President Poetin heeft Oekraïne met nog zwaardere aanvallen gedreigd als de VS raketten levert met een bereik tot 300 kilometer. “Dan zullen we objecten vernietigen die we tot nu toe ongemoeid laten”, zei hij op de Russische tv. Poetin toonde zich gelaten over de al aangekondigde levering van het moderne Amerikaanse raketwerpsysteem Himar. Volgens Poetin verandert dat niets aan de situatie. Oekraïne zou al beschikken over vergelijkbare Sovjet-systemen. Ook van andere westerse leveringen toonde hij zich niet onder de indruk. Volgens hem zijn die ter vervanging van door Rusland vernietigde wapens. (bron: NOS)

Het transport van Oekraïens graan via de Zee van Azov en de Zwarte Zee wordt deze week weer mogelijk via de haven van Berdjansk. Dat meldt het Russische staatspersbureau Tass. De mijnen die de toegang blokkeerden zouden zijn geruimd. Berdjansk ligt in het gebied dat is bezet door Russische en pro-Russische troepen. Het Kremlin zei eerder deze week dat Oekraïne de mijnen voor de havens moet ruimen. Westerse landen beschuldigen Rusland ervan een wereldwijde voedselcrisis te creëren door de Oekraïense havens af te sluiten. Oekraïne is een van de grootste exporteurs van tarwe, maïs en gerst. (bron: NOS)

Oekraïne kan rekenen op $1,5 mrd extra financiële steun van de Wereldbank. ’s Werelds grootste instituut voor ontwikkelingssamenwerking heeft dat toegezegd. Daarmee komt het totale steunpakket van het instituut voor Oekraïne uit op meer dan $4 mrd. Daarvan is al bijna $2 mrd uitgekeerd. De Russische invasie van Oekraïne eind februari heeft een grote economische ravage aangericht. Zo is veel infrastructuur vernietigd. De Oekraïense overheid kampt daarnaast met grote problemen om haar rekeningen te betalen. Onder meer Nederland heeft voor de steun financiële garanties afgegeven. De nieuwe financiering van de Wereldbank is bedoeld om te helpen bij het uitkeren van de lonen van onder meer overheidspersoneel. Maar of het bedrag daarvoor voldoende is, valt te bezien. De Oekraïense president Volodimir Zelenski heeft gezegd dat zijn regering in totaal $7 mrd per maand aan hulp nodig heeft om te blijven functioneren. (bron: Trouw/ANP) De creditrating voor Oekraïne per 27 mei 2022 van S&P is CCC+ (kwetsbaar voor niet betaling), evenals Angola, Zambia, Burkina Faso en Argentinië. Wat dat betreft krijgt Oekraïne een speciale behandeling. De vraag is hoeveel jaren dit land deze steun nodig heeft?

Na drieënhalve maand oorlog begint het Russische leger zijn eerste militaire successen te boeken, terwijl aan Oekraïense zijde steeds meer doden te betreuren zijn. Wij, van de Volkskrant, bellen met correspondent Tom Vennink, nu in Oekraïne, over de stemming in het land. ‘Van een normaal leven is geen sprake, ze proberen afleiding te zoeken van de oorlog. Die raakt namelijk iedereen hier, of je nu familie of vrienden hebt die vechten of je bedrijf stil ligt. Iedereen heeft het over wat er in het oosten gebeurt. ‘Er komen dagelijks berichten binnen over enorme aantallen slachtoffers. President Zelensky had het vorige week over 100 tot 200 doden per dag, en meer dan 500 gewonden. Dat zijn gigantische aantallen. Fotograaf Daniel Rosenthal en ik waren gisteren bij het ziekenhuis, waar de ambulances uit het oosten af en aan rijden. Op het kerkhof zagen we heel veel verse hopen zand. Ook zijn er graven die al gegraven zijn en liggen te wachten op de volgende slachtoffers, waarvan je weet dat ze er komen. De stemming is dus erg terneergeslagen.’ ‘De situatie in het oosten ziet er nu slecht uit, ze zijn daar niet aan de winnende hand. Dat komt met name doordat Rusland over zwaardere artillerie beschikt dan Oekraïne. De ene na de andere plaats wordt platgebombardeerd. Marioepol is daar het bekendste voorbeeld van, maar in Severodonetsk gebeurt hetzelfde. En er zijn nog veel meer steden en dorpen die op dit moment zwaar onder vuur liggen. Het Oekraïense leger wordt steeds verder teruggedrongen, dat baart enorme zorgen.’ Ondertussen blijven de wapenleveranties vanuit Europese landen achter en suggereren landen als Duitsland en Frankrijk zelfs dat Oekraïne grondgebied af zou moeten staan in ruil voor vrede. Wat doet dat met het beeld dat Oekraïners van ons hebben? ‘Westerse wapens zijn enorm belangrijk voor Oekraïne, ze kunnen niet zonder. Rusland heeft simpelweg veel meer artillerie, en ook systemen die verder kunnen schieten. Met name de VS hebben al wapens beloofd met een groter bereik, maar Europese leiders zijn nog terughoudend met het sturen van wapens. Dat stuit hier op onbegrip: iedere dag vertraging betekent honderden doden en gewonden. ‘De discussie over EU-lidmaatschap van Oekraïne is hetzelfde verhaal. Men begrijpt hier niet waarom wij daar nog mee treuzelen. Rusland is een driefrontenoorlog begonnen en heeft de grootste invasie sinds de Tweede Wereldoorlog op poten gezet. Tegelijkertijd kibbelen ze in Brussel nog over een kandidaat-status. ‘Ook oproepen om grondgebied aan Rusland af te staan vallen niet goed. Er wordt hier zo zwaar gevochten om dat te behouden, dan is het pijnlijk als Europese leiders praten over een overeenkomst. Het is ook duidelijk dat Rusland niet bereid is tot een akkoord te komen. De Oekraïners zijn zich bewust van de prijs in mensenlevens, maar er is niemand die zegt: het is het niet waard. Ze hebben geen keuze.’ (bron: VK) WNL op Zondag had Rob de Wijk, hoogleraar Internationale Ontwikkelingen, te gast. Hij was ook ongerust, de toekomst van Oekraïne is afhankelijk van het Westen. Als Biden stopt met het leveren van zwaar militair geschut, is het einde verhaal voor de Oekraïners. Dan is het alleen nog maar de vraag wanneer willen de Russen aan tafel voor overleg en onder welke voorwaarden. De vraag is hoe dat proces verloopt en hoeveel Oekraïense militairen eerst nog moeten sterven. Ik denk dat wij dicht bij het punt zijn dat die dappere strijders de handdoek in de ring gooien en dan is de vraag waarvoor zijn al die militaire en burgers gestorven en wat heeft Zelenski met zijn strijd bereikt. Iedere dag dat hij nog doorgaat lijkt op dit moment minder zinvol. Europa wil helpen met geld en militair materiaal (veelal van oude makelarij en waarvoor geen munitie meer is) en zal geen wereldoorlog willen riskeren. In feite had Zelenski in een veel eerdere fase aan tafel gemoeten en grondgebied moeten afstaan, de Krim en Donbas en een vredesakkoord moeten tekenen. Maar ik vrees dat die weg al afgesloten is.

Kabinet Rutte IV

Het kabinet heeft de grens van een acceptabele hoeveelheid uitgaven bereikt met de miljardeninvesteringen die het heeft aangekondigd in de Voorjaarsnota, zegt de Raad van State (RvS). Dat kan tot problemen leiden, gezien de “aanzienlijke economische en budgettaire risico’s van dit moment”. Daardoor is “zeker niet uitgesloten” dat de overheidsuitgaven verder achteruitgaan. Verslechtering van het huishoudboekje van de overheid zou ook de Europese begrotingsnormen verder uit zicht brengen. De Voorjaarsnota voldoet al “grotendeels” niet aan de Europese regels. Dat is nu nog zonder gevolg, omdat de Europese Commissie zich vanwege de nasleep van de coronacrisis en de oorlog in Oekraïne coulant opstelt. Maar die begrotingsregels zijn er om te voorkomen dat de staatsschuld onbetaalbaar wordt, aldus de Raad van State in de eerste junirapportage onafhankelijk begrotingstoezicht 2022. De miljardenuitgaven die in de Voorjaarsnota zijn opgenomen (onder meer voor Defensie en verhoging van de AOW) worden deels vergoed uit fondsen die bestemd waren om de stikstof- en klimaatcrisis tegen te gaan en het verdienvermogen van Nederland te versterken. Doordat het kabinet dit geld gebruikt voor urgente problemen, “komen uitgaven voor uitdagingen voor de lange termijn in het gedrang”, waarschuwt de Raad van State. Het kabinet zal in de Miljoenennota, die op Prinsjesdag wordt gepresenteerd, moeten uitleggen wat de gevolgen van verschillende economische scenario’s zouden zijn voor de schatkist, én moeten ingaan “op de houdbaarheid van de overheidsfinanciën voor toekomstige generaties”, aldus de raad. De Raad van State is overigens wel gematigd positief over de manier waarop het kabinet voorzichtig een nieuw begrotingsproces vormgeeft. Dat begrotingsproces legt minder de nadruk op Prinsjesdag, onder meer zodat de Kamer langer de tijd heeft aanpassingen goed te behandelen. (bron: Accountant) Dat dit kabinet de 3% begrotingsnorm van het Stabiliteits- en Groeipact gaat overtreden wisten we al, de vraag is echter met welke middelen de probleemdossiers opgelost gaat worden. Het kabinet studeert nog altijd op welke wijze en met welke middelen de ontstane problemen uir vorige kabinetten Rutte (toeslagen-affaires, box3, stikstof, defensie-uitgaven, woningbouw, zorg en onderweg) gaan worden opgelost? Het kabinet ziet niet veel opties om dit jaar meer te doen om de koopkracht van lage en middeninkomens een duwtje te geven. Premier Rutte en minister Kaag zeggen dat in reactie op cijfers van het CPB, waaruit blijkt dat 1,2 miljoen mensen in de problemen kunnen komen door de stijgende prijzen. Beiden zeggen niet verbaasd te zijn, al schrikt Kaag er naar eigen zeggen wel van. Rutte benadrukt dat het kabinet een vinger aan de pols houdt en wil kijken wat er kan. Maar, “er is niet heel veel mogelijk in het lopende jaar.” Kaag zegt dat het kabinet al “aan zo’n beetje alle knoppen” heeft gedraaid. (bron: NOS) Met deze uitspraak geeft het duo Rutte/Kaag een motie van onbekwaamheid af de belangen van de burgers te behartigen. Als mensen niet voldoende geld hebben om de basiszaken te kunnen kopen als voedsel, en energie en de vaste lasten te kunnen voldoen dan is het het kabinet om daaraan te voldoen. Dan volstaat de toezegging niet dat het kabinet de vinger aan de pols houdt en dat het kabinet al aan zowat alle knoppen al heeft gedraaid en dat het heel moeilijk is om buiten de begroting om tijdens een jaar nog ergens geld vandaan te halen, daar kunnen burger door de sterke prijsstijgingen in de supermarkten geen voedsel mee kopen. De oppositie gaat het kabinet naar de Kamer roepen, en terecht: er moeten nu oplossingen komen. Anders vrees ik krijgen wij ook hier gele hesjes.

In de peiling van Maurice de Hond van 12 juni staat BBB van Carolien van der Plas op de derde grootste partij met 13 zetels, de VVD staat op 1 met 23 zetels (-11), PVV met 17 op 2 en D66 op 4 met 12 zetels (-12). De regeringscombinatie staat nu nog maar op 49 zetels (- 29). Als de samenwerking PvdA/GL ook in de Tweede Kamer zou zijn gerealiseerd zou deze de grootste partij zijn geworden met 24 zetels, maar dat gaat alleen nog maar in de Eerste Kamer gebeuren bij de volgende verkiezingen daar.

Belangrijk is ook om te beseffen dat inmiddels bijna een kwart van de kiezers van maart 2022 nu zegt niet te weten op welke partij te stemmen. Daarbij geeft nog eens 5% van de kiezers aan op een andere partij te willen stemmen dan de opgegeven lijst. Gezien de herkomst van die kiezers kan aangenomen worden dat deze kiezers een mogelijke partij van Pieter Omtzigt bedoelen. Die mogelijkheid was in het onderzoek geen optie, maar we weten wel dat als een partij van Pieter Omtzigt wel als alternatief was voorgelegd dan rond de 17% voor die deze partij zou kiezen.

Financieel/economische berichten

De economie in de eurozone is in het eerste kwartaal iets harder dan verwacht gegroeid. Dit bleek uit de definitieve cijfers van Eurostat, het statistiekbureau van de Europese Unie. Het bruto binnenlands product steeg met 0,6% op kwartaalbasis, waar eerder nog werd gerekend op een groei van 0,3%. Op jaarbasis groeide de economie in de eurozone afgelopen kwartaal met 5,4%. Een eerdere raming liet nog een groei van 5,1% zien. (bron: ABM Financial News)

De inflatie was in mei iets lager dan in april, maar met 8,8% blijft die wel hoog. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). In april lag de inflatie nog op 9,6%. Opnieuw spelen de hoge energieprijzen een belangrijke rol, al stegen de prijzen voor stadsverwarming, stroom en gas iets minder hard dan in april. De brandstofprijzen stegen afgelopen maand wel harder. In mei was benzine 23,8% duurder dan een jaar eerder. In april stegen die prijzen nog met 20%. Ook voedsel werd duurder. Met name vlees, suiker, oliën en zuivel stegen in prijs. (bron: NOS)

De gevolgen van de oorlog in Oekraïne vertragen de economische groei in Duitsland, voorspelt de Duitse centrale bank. Ook verwacht de Bundesbank een fors hogere inflatie, vooral door hogere prijzen van voedsel en brandstof. Een flinke daling van de koopkracht en het vertrouwen van de Duitse burgers zal het gevolg zijn. De Duitse centrale bank ziet de prijzen dit jaar stijgen met 7,1%, ruim boven de 3,6% die afgelopen december werd verwacht. De economen van de Bundesbank zijn nu ook beduidend minder optimistisch voor volgend jaar en verwachten een economische groei van slechts 2,2% in plaats van 4,5%. Het verschil met de voorspellingen van een half jaar geleden is ongewoon groot, doordat de eerdere voorspellingen zijn gedaan vóór de Russische aanval op Oekraïne. De verwachtingen van de Bundesbank komen in grote lijnen overeen met de herzieningen van de Europese Centrale Bank, die donderdag een versnellende inflatie lieten zien door stijgende brandstof- en voedselprijzen. “De inflatie zal dit jaar nog sterker zijn dan aan het begin van de jaren tachtig”, zegt Bundesbank-president Joachim Nagel, verwijzend naar een eerdere periode waarin de inflatie in Duitsland ook pijnlijk hoog was. Volgens Nagel is het daarom belangrijk om nu resoluut op te treden. “De inflatie in het eurogebied zal niet vanzelf dalen”, laat hij weten. “We hebben monetair beleid nodig om de inflatie te verminderen.” (bron: NU)  Wiens brood men eet, diens woord men spreekt. Terwijl in Nederland zowel de RABO als de ABN Amro waarschuwen voor een recessie in de nabije toekomst sprak deze week de ECB veel geruststellender woorden: dit jaar en in 2023 en 2024 zal de eurozone niet in een recessie komen. Al meer dan een half jaar stelt de ECB ons gerust, geen zorgen maken, wij volgen de ontwikkelingen op de voet en hebben alles onder controle. Onze doelstelling blijft een inflatie van onder de 2%, maar het ziet er niet naar uit dat het prijspeil op korte termijn gaat dalen. Ik verwacht dat het enige monetaire beleid zal zijn de de ECB nog veel meer geld in de economie blijft pompen, terwijl de enige uitweg uit de huidige problemen is een verkrapping van de geldmarkten met als een gevolg een recessie en stijgende rentetarieven en dat is nu juist wat de ECB niet wil, misschien ook wel niet kan omdat dat zal resulteren in een enorme chaos.

De Europese Centrale Bank gaat de rente op 21 juli verhogen met ¼%. De nu nog negatieve depositorente stijgt dan naar -¼%. In september volgt er nog een renteverhoging. Het is voor het eerst in 11 jaar dat de ECB de rente verhoogt, de afgelopen jaren is de rente telkens verder verlaagd. De inflatie is de afgelopen maanden tot ongekende hoogte gestegen, in mei bedroeg die voor de eurozone gemiddeld 8,1% (HICP) en in Nederland 10,2% (HICP) . Volgens de berekening van het CBS, volgens een afwijkende berekening, bedroeg de inflatie in mei 8,8% (CPI). Allemaal ver boven het ECB-doel van een inflatie van 2% (HICP). De ECB kondigt ook aan per 1 juli te stoppen met het lopende schulden-opkoopprogramma. Onder dat programma koopt de ECB maandelijks voor tientallen miljarden staatsobligaties en bedrijfsobligaties op om zo de economie te ondersteunen. De verhoging van de rente met 25 basispunten geldt voor het zogeheten depositorentetarief. Dat is de rente waartegen banken kortlopend bij de centrale bank geld in bewaring geven. Die is nu -0,5%, wat betekent dat banken moeten betalen voor geld dat ze tijdelijk stallen. Dit negatieve rentetarief noopte veel banken om spaarrentes te verlagen naar nul of nog lager. De laatste keer dat de ECB de rente verhoogde was in juli 2011. Maar dat bleek al gauw een verkeerde inschatting van de woekerende schuldencrisis van dat moment. De ECB verlaagde in daaropvolgende maanden de rente telkens stapsgewijs richting nul procent. Sinds 2014 is de rente negatief. De ECB waakt over de prijsstabiliteit en kan inflatie beteugelen door aan de renteknoppen te draaien. Een hogere rente zet een rem op de bestedingen en drukt de prijzen. Bankpresident Christine Lagarde legde eind mei, in een blog, het monetaire en rentebeleid van de ECB bij inflatie en economische ontwikkelingen omstandig uit. Kort gezegd komt het erop neer dat de ECB flexibel wil zijn, en dat veranderingen geleidelijk moeten gaan. Stap voor stap. Meebewegen met de vinger aan de pols van de economie. Daarbij verschillen centrale bankiers en economen onderling soms ook over de inzet en fermheid van monetaire instrumenten. De haviken willen actie en voortvarendheid, hardere inzet van het rente-instrument en terughoudendheid met opkoopprogramma’s; de duiven zijn coulanter en milder, terughoudend met rente en royaler met opkoopprogramma’s. Duitsland en Nederland volgen de harde lijn, Frankrijk en Italië de zachte. De verhoging van om te beginnen de belangrijke depositorente, de rente waartegen banken geld kortlopend in bewaring geven bij de ECB, maakt een einde aan een tijdperk van ultralage rente en gratis geld. Toch zal het nog nog een hele tijd duren voordat de hogere rente doorsijpelt in lagere prijzen van veel goederen en diensten. Het is niet zo dat de boodschappen de dag na de renteverhoging goedkoper worden, dat duurt al gauw 6 tot 12 maanden. En wat schaars is en veel vraag kent, zoals bepaalde grondstoffen, producten of diensten, blijft gewoon prijzig. De zwaar opgeblazen energieprijzen, van energierekening tot brandstof, zullen op den duur oplossen, mits het aanbod van olie en gas overeind blijft. De afgelopen maanden echter is de wereld ingrijpend veranderd door de olie- en gastekorten, de oorlog in Oekraïne en de haperende industrie en handel ten gevolge van de lockdowns in China. Er dreigt versplintering van de wereldeconomie. De prijzen vliegen omhoog en vreten aan de koopkracht. De hoge inflatie blijkt niet incidenteel en tijdelijk maar eerder structureel en langdurig. De ECB heeft inmiddels ook de grootschalige opkoopprogramma’s van staats- en bedrijfsobligaties afgebouwd. Daarmee is de afgelopen jaren voor €4500 miljard in de economie gepompt. De steun houdt in juli op en baant de weg voor renteverhogingen. De toespelingen op een renteverhoging alleen al hebben de rentes op de financiële markten opgestuwd. Zo is de kapitaalmarktrente van de toonaangevende tienjaarsstaatsobligaties in de afgelopen maanden scherp opgelopen. Zes maanden geleden noteerde de tienjaarsrente nog negatief, -0,2%, maar inmiddels is de rente omhoog geschoten naar 1,769%, en dat terwijl de basisrente van de ECB nog onveranderd is. De obligatierente is van grote invloed op tal van langlopende leningen, van kredieten tot hypotheken. Zo is de hypotheekrente in luttele weken tijd verdubbeld. Pensioenfondsen beleven ook veel plezier aan de hogere rente omdat die de dekkingsgraad flink opkrikt, waardoor een verhoging van veel pensioenuitkeringen eindelijk in beeld komt. Zo werpt een mogelijke renteverhoging al zijn schaduw vooruit. (bron: NOS) Elders in dit blog staat een enigszins genuanceerde beschouwing van het monetaire beleid van de ECB. ER is geen enkele aanzet dat banken weer rente gaan betalen over spaargeld. En heeft Lagarde een tegemoetkoming voor huishoudens met financiële problemen als gevolg van de gestegen prijzen. Zij verwees naar Rutte c.s.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De waarde van beleggingen van huishoudens op de beurs is in het eerste kwartaal van dit jaar met zo’n €3 mrd gedaald. Dat is een afname van 5% in vergelijking met het vierde kwartaal van vorig jaar, meldt De Nederlandsche Bank (DNB). Dat kwam vooral door dalende beurskoersen en slechts voor een klein deel door de verkoop van aandelen. Volgens DNB is het de op één na grootste daling sinds 2018, toen de gegevens voor het eerst werden bijgehouden. Alleen in het eerste kwartaal van 2020, toen de coronapandemie uitbrak, werd een groter verlies geregistreerd. De waarde van het aandelenbezit van Nederlandse huishoudens daalde toen met €8,9 mrd, een daling van bijna 20%. Destijds gingen de beurskoersen hard onderuit door de onrust op de financiële markten over de pandemie. De totale omvang van het aandelenbezit van Nederlandse huishoudens bedraagt €58,9 mrd, wat gelijk is aan het niveau van medio vorig jaar. In oktober 2021 bereikte die waarde nog een record van €62,6 mrd, aldus DNB. Nederlandse huishoudens beleggen volgens de centrale bank het meest in olie- en gasconcern Shell. De totale waarde van die beleggingen is €5 mrd. (bron: NU)

Omwonenden van Tata Steel in IJmuiden hebben significant meer last van hart- en vaataandoeningen en een hoge bloeddruk dan mensen buiten de IJmond. Dat komt in ieder geval “in beperkte mate” door fijnstofuitstoot van Tata Steel, meldt de GGD in een nieuw rapport op basis van cijfers uit 2020. Daaruit blijkt ook dat mensen die dicht bij het terrein (vroeger de Hoogovens) wonen zich minder gezond voelen dan vier jaar eerder. Eerder dit jaar constateerde het RIVM dat er in de omgeving van Tata zo veel chemische verbindingen en lood in de lucht zitten dat vooral kinderen een groter risico op kanker lopen. (bron: NOS

Klimaat

Het hoogspanningsnet in Limburg en Noord-Brabant zit vol. Minister Rob Jetten meldt dat in beide provincies geen nieuwe bedrijven meer kunnen worden aangesloten op het net, ook niet om opgewekte energie te leveren. Netbeheerder TenneT gaat op zoek naar oplossingen. Tot wanneer de stop duurt is vooralsnog onduidelijk. Voor huishoudens ‘zijn er vooralsnog geen gevolgen’, zegt Jetten.

De vraag naar aansluitingen op het net in Noord-Brabant en Limburg is de afgelopen tijd explosief gestegen. Dit komt onder meer door ‘de snelle ontwikkeling van nieuwe bedrijven en de verduurzamingsinitiatieven”, schrijft de minister. Een woordvoerder van TenneT stelt dat er momenteel 800 megawatt aan aanvragen ligt waaraan niet kan worden voldaan. “Ter vergelijking: dat is vier keer de hoeveelheid stroom van de hele stad Den Bosch.” De stop raakt ook bestaande bedrijven. Die kunnen hun aansluiting voorlopig niet meer laten verzwaren, als ze willen uitbreiden bijvoorbeeld of elektrisch willen gaan verwarmen. De energietransitie zorgt voor zoveel meer belasting op het hoogspanningsnet, dat de netbeheerders het niet kunnen bijbenen, maar het is voor het eerst dat zo’n drastische ingreep nodig is. TenneT gaat de komende tijd in gesprek met bedrijven die bereid zijn om tegen een vergoeding de belasting van het net op piekmomenten te beperken. (bron: RTL)

Werkgeversorganisaties maken zich grote zorgen nu het stroomnet in Limburg en Noord-Brabant voorlopig op slot gaat voor bedrijven. Het elektriciteitsnet van TenneT zit in die provincies “nagenoeg aan de maximale capaciteit”. Voorzitter van MKB-Limburg, Martijn van Helvert, spreekt in Goedemorgen Nederland van een hele slechte zaak. “Samen met MKB-Nederland en VNO-NCW zullen we laten horen dat dit onaanvaardbaar is.” Het is een historisch besluit: nog niet eerder was zo’n grote ingreep nodig, maar volgens TenneT kan het niet anders. “Je kunt je wel zeggen, maar je zult wel moeten”, reageert Van Helvert. “Je zult moeten kijken naar een andere vorm van energieopslag.” De vraag naar aansluitingen op het net in Noord-Brabant en Limburg is de afgelopen tijd explosief gestegen, onder meer door de snelle ontwikkeling van het aantal warmtepompen, laadpalen, nieuwe bedrijven en de verduurzamingsinitiatieven zoals de vergroening van de industrie. In de afgelopen maanden ging dat in Noord-Brabant en Limburg om ruim 800 megawatt aan nieuwe verzoeken, meldt TenneT. Er zijn al jaren zorgen om de beperkte capaciteit van het net, vooral als het gaat om energie opgewekt door windmolens en zonnepanelen. De ‘verstoppingen’ vormen dus ook een mogelijk probleem voor de transitie naar groene energie. “Al decennia praten we over de transitie naar elektriciteit. (bron: WNL)

In 131 delen van Nederland moet de stikstofuitstoot met 70% worden teruggedrongen. Dat schrijft het kabinet in zijn nieuwe stikstofplannen. In de plannen is per gebied te zien hoeveel de stikstofuitstoot lager moet zijn in 2030 voor natuurherstel. De 131 70-procent-gebieden liggen verspreid over het hele land, binnen een kilometer rond een beschermd Natura 2000-gebied. De provincies moeten nu voor 1 juli 2023 bedenken hoe de doelen te behalen en hoe om te gaan met boeren. Volgens het RIVM veroorzaken die 60% van de in Nederland veroorzaakte stikstof-neerslag in gevoelige natuurgebieden. Op de stikstofplannen van het kabinet is gemengd gereageerd. Boerenorganisaties zijn kritisch. LTO Nederland vindt het een onrealistische kaalslag. Agractie vreest dat boeren uit Nederland worden verdreven. Kamerlid Van der Plas van de BBB ( BoerBurgerBeweging) spreekt van “wegjagen en wegvagen” van boeren en tuinders. Greenpeace is positief en vindt dat de plannen onvermijdelijk zijn. Ook andere natuurorganisaties laten samen in een verklaring weten erachter te staan. (bron: NOS)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op maandag 6 juni 2022: 1.421 ; dinsdag 1.864; woensdag 2.440; donderdag 2.235.

Terwijl de overheid het bestrijden van de coronapandemie grotendeels heeft overdragen aan individuele burgers, lijken twee nieuwe varianten van het omicronvirus een zomerverrassing in petto te hebben. Het Amsterdam Regional Genomic epidemiology and Outbreak Surveillance (ARGOS), een samenwerkingsverband tussen het Amsterdam UMC en de GGD Amsterdam, constateert dat de omikronvarianten BA.4 en BA.5 razendsnel dominant worden. Binnen een week is het aantal besmettingsgevallen met de twee varianten verdubbeld van 27% naar 54%. Matthijs Welkers, arts-microbioloog aan het Amsterdam UMC en onderzoeker van ARGOS, voorspelt dat de opmars waarschijnlijk gaat leiden tot een toename van het aantal coronabesmettingen. “We hebben in het buitenland gezien dat met het dominant worden van deze omikron-varianten het aantal mensen dat besmet raakte met het virus toenam.” In Portugal is al sprake van een zesde golf. Ook in Frankrijk is sprake van een duidelijke stijging. De varianten worden gekenmerkt door een toename aan herbesmettingen omdat ze door de opgebouwde afweer heen breken. Voeg daarbij dat de coronamaatregelen grotendeels zijn afgeschaft of nog amper in acht worden genomen. Het RIVM ziet weliswaar een stijging van virusdeeltjes in rioolwater maar vindt het nog te vroeg om te waarschuwen voor een nieuwe golf. De nieuwe besmettingsgolf zal volgens deskundigen niet gepaard gaan met het gevreesde vastlopen van de zorg omdat de varianten de meeste mensen minder ziek maken dan hun voorgangers. Maar er valt bijvoorbeeld wel een toename aan ziekteverzuim te verwachten. In combinatie met de vakantieperiode kan dat alsnog voor maatschappelijke problemen zorgen. Het kabinet ziet nog geen reden in actie te komen en voorzorgsmaatregelen te treffen ook al is er reeds sprake van een lichte toename in het het aantal ziekenhuisopnames. Minister Kuipers: “Maar op dit moment is het niet verontrustend. Zoals iedere keer blijven we het continu in de gaten houden. En het RIVM doet dat ook.” Het CBS heeft bekendgemaakt dat het ziekteverzuim nog nooit zo hoog is geweest als in het eerste kwartaal van dit jaar, onder meer door corona. Het AD schrijft: het ziekteverzuim was het hoogst in de gezondheids- en welzijnszorg (8,9%). ‘Dit betekent dat van de duizend te werken dagen 89 werden verzuimd wegens ziekte’, luidt het. In het eerste kwartaal van 2021 was het ziekteverzuim in de zorg ook al het hoogst (6,8%), meldt het CBS op basis van nieuwe cijfers uit de kwartaalenquête ziekteverzuim en de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) van CBS en TNO (Nederlandse Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek). (bron: Joop)

Eyeliners

De Israëlische ‘Iron Beam’-lader knalt raketten uit de lucht voor $2 per schot

Mogelijk stopt de oorlog in Oekraïne nog dit jaar

Begint de ECB te laat aan de race tegen de inflatie?

Onze waterkwaliteit staat onder aan de lijst van de Europese ranglijdt

De ECB loopt achter de feiten aan met een negatie rente later dit jaar

Negen bedrijven bepalen de spelregels van de wereldeconomie. Grote kans dat je ze niet kent

Mijnraad: Groningen voorbereiden op openen gaskranen is een reële optie

Het RIVM laat weten dat duurzame innovaties ter vermindering van de stikstof uit veestallen een veel slechter resultaat opleveren dan voorspeld

Met man en macht tracht het Oekraïense leger stand te houden tegen de zware Russische artillerie

Gouden Standaard keert terug in cryptowereld

Fed herstelt geloofwaardigheid met meesterzet

De Wereldbank heeft gezegd te verwachten dat de goudprijs dit jaar met 3% zal stijgen, maar heeft gewaarschuwd dat de prijs ook sterk kan dalen als de Russische centrale bank besluit grote hoeveelheden van het edele metaal van de hand te doen

Verhogen rente door de ECB betekent nieuwe problemen

Europees Parlement wil huishoudens ontzien in klimaatplannen Timmermans

Den Haag zet de handtekening onder het stikstofbeleid, de provincies moeten met het slagersmes rond

Europese CO2-grensbelasting moet klimaat en industrie beschermen

Nederland zal niet vrijwillig asielzoekers uit andere EU-landen overnemen

Rabo en ABN Amro verwachten einde dit jaar een recessie.

CPB: 500.000 huishoudens nu al in financiële problemen, aantal kan groeien naar 1,2 miljoen

Stroomnetwerk in Noord-Brabant en Limburg op slot voor bedrijven: ‘Onaanvaardbaar’

Tegen een recessie is nu elke energiebron geoorloofd, ook fossiele

Vrees dat meer mensen hun hypotheeklasten niet meer kunnen betalen

Ziekteverzuim in 1e kwartaal 2022 hoogste ooit gemeten

Afwachten is een goede strategie voor de makro-economie, maar lage inkomens verdienen extra steun en die komt niet van de ECB en Rutte IV heeft daar geen geld voor

Europa kan deze winter mogelijk moeten overgaan tot het rantsoeneren van gas, waarschuwing voor Westerse energieclub en zou een risico zijn dat grote fabrieken stil komen te leggen

Juist een kettingreactie leidt tot een recessie

In de VS nu ook een hoge benzineprijs

Spaarders in de eurozone blijven in de kou staan: hogere spaarrente nog niet in zicht

Beurs en centrale bankiers weer verrast door de hardnekkigheid van de inflatie

Voortaan volle tank melden in belastingaangigte vanwege stijgende benzineprijs

Mark Rutte zet je maar vast schrap voor een enveloppe uit Brussel

Energierekening blijft ook in 2023 hoog, meldt Essent

Nieuwe coronavarianten rukken razendsnel op, kans op zomergolf neemt toe

Onbegrip bij Oekraïners over Europese terughoudendheid: ‘Iedere dag vertraging betekent honderden doden’.

Frontberichten

Een quantumcomputer doet in 36 microseconden waar een supercomputer 9000 jaar over doet. Daar moet ik even over nadenken welke gevolgen dat gaat veroorzaken. Hoe groot zijn de bedreigingen die dat veroorzaken, voor militaire bevelvoering en voor de bescherming van de privacy en als speelgoed van cyber-criminelen?

Angela Merkel heeft bij haar eerste grotere optreden sinds het einde van haar termijn als Duitse bondskanselier de oorlog in Oekraïne een “grote tragedie” genoemd. Tegelijk verwijt ze zichzelf niets als het gaat om het voorkomen van diezelfde oorlog,zei ze bij een podiumgesprek in Berlijn. Het gaf haar een “zekere rust” dat ze het voor haar gevoel “voldoende” heeft geprobeerd. Als bondskanselier hield Merkel steevast de diplomatieke lijnen met de Russische president Poetin open. Wel bleef er onenigheid tussen de twee vanwege hun uiteenlopende visies op het uiteenvallen van de Sovjet-Unie, zei ze. (bron: NOS) In de periode Merkel zijn er geen signalen vanuit Moskou geweest, anders dan de inname van de Krim, die hebben gewezen naar een oorlog in Oekraïne, maar toen Merkel vertrok veranderde het beleid Berlijn versus Moskou ingrijpend. De VS wilde de positie van Russische energie aan Duitsland/Europa overnemen, niet anders dan om commerciële redenen (geld, macht). En de nieuwe bondskanselier stapte daar onmiddellijk in: de onder Merkel aangelegde gaspijpleiding Nord Stream 2, die gereed is voor gebruik, werd door Berlijn en Brussel de nodige vergunningen ontnomen. De welvaart van de laatste decennia in Europa zijn wel mogelijk mogelijk geworden door de levering van Russische energie. Ik denk dat de EU Merkel nog heel erg zal gaan missen, met name haar wijsheid en visie. Natuurlijk kun je haar, evenals de regeringsleiders van de 27 EU-lidstaten, kwalijk nemen dat zij niet tijdig het fossiele energiebeleid is begonnen om te buigen naar ‘duurzaam’. Maar de wijze waarop het Europese sanctiebeleid jegens Rusland er onder aanvoering van de VS, is doorgejaagd, roept vraagtekens op over wie de grootste schade/verliezen gaat leiden en of wij niet onszelf in de vingers snijden. De VS zijn uiteindelijk de lachende derde, wiens militaire industrie voor het komende decennia verzekerd zullen zijn van overvolle orderportefeuilles.

Fondsmanager Alexis Bienvenu bij La Financière de l’Echiquier (LFDE) roemt het optreden van de Fed. “Met doortastend ingrijpen een recordinflatie beteugelen zonder de economie in een recessie te doen belanden, is een meesterzet.” “Begin dit jaar lag de Amerikaanse centrale bank nog achterop in de strijd tegen de inflatie. Sindsdien heeft de Fed in woorden en daden een enorme inspanning geleverd om haar geloofwaardigheid terug te krijgen, ten koste van een – zeldzaam gelijktijdige terugval van de aandelen- en obligatiemarkten.

De rekening is gepeperd: staatsobligaties van rijke landen lieten een daling zien van bijna 10% en de terugval van de aandelenmarkten was zelfs nog iets groter, terwijl de verwachte groei van de wereldeconomie voor 2022 met iets meer dan 3% nog steeds op een behoorlijk niveau ligt, ondanks de daling van de afgelopen maanden. In normale tijden zou een dergelijk groeicijfer nooit gepaard gaan met zo’n forse daling. Door de koerswijziging van de Fed waren de voorbije weken echter niet normaal. Het goede nieuws is dat de pijn van de correctie geleden lijkt. De inflatie staat in de Verenigde Staten en Europa momenteel weliswaar op haar hoogste niveau sinds veertig jaar of langer en vreet aan de koopkracht van de huishoudens, maar de inflatieverwachtingen op langere termijn (zoals die bijvoorbeeld blijken uit de koersen van aan de inflatie gekoppelde obligaties in de Verenigde Staten) beginnen duidelijk af te nemen. “Het goede nieuws is dat de pijn van de correctie geleden lijkt” Zo is de verwachte inflatie in de periode van tien jaar gedaald van meer dan 3% in de loop van april naar 2,6% vandaag. Gemeten sinds maart is de terugval nog groter: van 6,3% naar 4,7% nu. Dat niveau is nog steeds veel te hoog en ligt boven de doelstelling van de Fed, maar de afname is een positief teken. Van de weeromstuit is het aantal renteverhogingen dat beleggers in de VS tot eind 2022 verwachten, verminderd. Begin maart gingen zij er nog vanuit dat de rente eind dit jaar 2,9% zou bedragen, maar dat is gedaald naar 2,6%. Hoewel dit slechts een bescheiden daling is die even goed weer zou kunnen omslaan, is het niettemin de eerste noemenswaardige daling sinds eind februari, toen in Oekraïne de oorlog uitbrak. Door zich de afgelopen maanden onverzettelijk te tonen in haar voornemen de inflatie te beteugelen, op het Volckeriaanse af – heeft de Fed zich in de ideale situatie gemanoeuvreerd dat zij niet langer moet ingrijpen om doeltreffend te zijn. De markt gelooft inmiddels dat de Fed de inflatie te snel af is. Zij heeft zich met andere woorden voldoende restrictief getoond om de rente niet langer zo sterk te moeten optrekken als een maand geleden werd gevreesd. Dat neemt uiteraard niet weg dat de inflatierisico’s niet helemaal van de baan zijn. De externe inflatiefactoren, waar de Fed geen vat op heeft, zoals de prijzen van energie- en landbouwgrondstoffen, zijn nog steeds grotendeels afhankelijk van de chaotische ontwikkeling van de oorlog in Oekraïne.

Ook de inflatie die voortvloeit uit de verstoring van de mondiale toevoerketens door corona, in het bijzonder in China, kan aanhouden en zelfs verergeren, al lijkt de situatie op dat vlak recent te verbeteren. Al die factoren ontsnappen echter volledig aan de greep van de Fed. Ontsporen zij, dan kan de Fed alsnog bijsturen en blijft de markt mogelijk relatief vergevingsgezind. Om de inflatieverwachtingen onder controle te krijgen, heeft de Amerikaanse centrale bank het deel van haar mandaat dat betrekking heeft op de groei, wetens en willens in gevaar gebracht. Een aanzienlijke verkrapping van de monetaire omstandigheden leidt automatisch tot een vertraging van de economie. Dat risico is ook de markt niet ontgaan, die sinds enkele weken rekening houdt met de kans dat er in 2023 een recessie komt.

Voorlopig wordt die kans echter nog als gering ingeschat. Bovendien kan de Fed tegen 2023 voldoende bewegingsruimte terugwinnen om haar monetaire beleid opnieuw te verruimen en de economie te ondersteunen in plaats van af te remmen. In dat geval zal zij een meesterzet hebben volbracht, waarin zelfs Paul Volcker destijds niet is geslaagd: met doortastend ingrijpen een recordinflatie beteugelen zonder de economie in een recessie te doen belanden. Het is uiteraard nog te vroeg om het sein veilig te kunnen geven. De lijn tussen buitensporige en onvoldoende monetaire verkrapping is dun. Wat we wel al kunnen zeggen, is dat de Amerikaanse economie, die een tijd lang stellig de indruk wekte te zullen crashen op de muur van de inflatie, vandaag veel beter op weg lijkt om die moeilijke bocht te nemen. Dat is een spectaculaire comeback van Jerome ‘Maverick’ Powell.” (bron: IEXprofs) In dit artikel worden wel heel veel aannames gepleegd, die zich nog wel moeten bewijzen en daarvoor is geen enkele zekerheid. Verder is een gelijktijdige terugval in aandelen en obligaties is helemaal niet zeldzaam. Als de belangstelling voor aandelen daalt, dalen de koersen en als de rente op kapitaalmarktleningen stijgt, wat de laatste maanden het geval was, dalen de obligatiekoersen ook. Dus beiden zijn verklaarbaar. Verder wordt de aanname gepleegd dat inflatie kan worden bestreden met een hogere rente, maar daar zet ik vraagtekens bij. De inflatie kan afnemen en de koopkracht kan weer toenemen als er rust komt op het corona-front en als de leveringen van goederen op wereldniveau normalere vormen aanneemt, maar de geo-nationale spanningen en de stijgende grondstoffen en energieprijzen zullen vooralsnog de inflatie niet doen afnemen. Daarvoor zullen de spanningen rondom Oekraïne moeten afnemen en het verkeer weer onder normalere omstandigheden gaan functioneren. Daarbij komt dat het monetaire beleid alleen kan ‘normaliseren’ als de enorme liquiditeiten worden gesaneerd en als gevolg daarvan de rente gaat stijgen. Maar het gevolg daarvan zal zijn de de effectenkoersen verder gaan dalen en de economische groei wordt aangetast door middel van een milde dan wel zware recessie. De aanname dat de doelstelling van de FED is de economie te doen groeien is niet juist. Het is de laatste decennia misschien wel de realiteit geweest, maar iedere centrale bank streeft na de waarde en het prijspeil van het geld te beschermen.

Overwegingen

Een recessie komt er niet de komende jaren, verwacht Christine Lagarde, de topvrouw van de ECB. Wat een poppenkast voerde de ECB en mevrouw Lagarde donderdag op in Amsterdam bij en na de persconferentie volgend op de 6-wekelijkse bestuursvergadering met de presidenten van de nationale centrale banken van de eurolanden. Voor het eerst in 11 jaar gaan ze volgende maand de rente verhogen, maar alleen maar de beleidsrente, de rente die banken verplicht moeten betalen aan de ECB over het overtollige geld dat ze bij de ECB moeten stallen en die gaat van -0,5% naar -0,25% en wordt in september mogelijk weer verlaagd. Dus deze rente blijft voorlopig negatief, maar het wordt als een renteverhoging gepresenteerd. Op iedere moeilijke vraag van journalisten, die ze niet kon of wilde beantwoorden gaf mevrouw Lagarde het standaard antwoord ‘wij streven ernaar de inflatie terug te brengen naar onder de 2%’. Dat zegt ze al bijna een klein jaar, maar de vraag is of het getal van de inflatie gaat dalen: dat gaat wel gebeuren, maar de echte vraag is hoe het prijspeil zich ontwikkelt. Het getal van de inflatie, zoals dat maandelijks wordt gepresenteerd door Eurostat, geeft de wijziging aan van het prijspeil in relatie tot die van een jaar geleden. Dat betekent dat als het inflatiegetal b.v. daalt van 11.2% naar 10,2% het prijspeil wel kan zijn gestegen. Dat kan heel actueel worden vanaf het moment dat in 2021 de inflatie ging stijgen boven het streefgetal van max 2%. Daarom is het niet onrealistisch dat het inflatiegetal over enkele maanden weer richting de 2% gaat, maar dat betekent niet dat de prijzen aan de pomp en in de supermarkt goedkoper worden. Voor mij is dit een vorm van misleiding en de media doen daarin mee. Op de vraag of de ECB burgers gaat ondersteunen, die in financiële problemen raken als gevolg van de prijsstijgingen, antwoordde Lagarde ontkennend, maar wij adviseren de regeringen van de 19 eurolanden daarvoor actie te ondernemen. Rutte en Kaag reageerden daarop dat het moeilijk is om in lopend begrotingsjaar nog ergens geld vandaan te ‘toveren’ en dat bijna alle mogelijkheden zijn getoetst, neen er is weinig te verwachten. Maar het budget voor militaire uitgaven kan ineens omhoog naar 2% bbp en hoelang wij Oekraïne met geld en militair materieel blijven steunen maakt, volgens de minister van Buitenlandse Zaken, Wopke Hoekstra, bij Nieuwsuur, Zelenski uit. Zolang hij wil doorvechten blijven wij achter hem staan, hoe zwaar de lasten voor ons ook zijn. Lagarde verdedigde het monetaire beleid van de ECB door te wijzen op de afbouw van het opkoopprogramma van staatsobligaties, APP (ABSPP, CBPP3, CSPP, PSPP) dat in mei 2022 steeg van €3.218.441 miljoen naar 3.248.674 miljoen (€3.248 bn=€3.248 biljard). In het vorige blog benoemd als biljoenen in plaats als biljarden, sorry. Dat betekent dat de beleggingen met €30 biljoen toenamen in 1 maand. Dus van afbouw is vooralsnog geen sprake en die komt er ook niet want alle beleggingen die worden afgelost, worden geherbelegd. Van die kant dus geen afbouwing van de enorme liquiditeiten die sinds 2014 verder in omvang zijn gegroeid. De ECB gaat ervan uit dat piepkleine renteverhogingen, die ook nog in een ultra traag tempo worden uitgevoerd, voldoende zullen zijn om de prijsstijgingen omlaag te krijgen. De prijsstijgingen kunnen wel gaan dalen, maar niet hiermee. Zolang er geo-nationale spanningen in de wereld zijn, zolang Oekraïne en Rusland de wapens niet hebben neergelegd, zolang er geen duidelijkheid is over de terugkeer van covid en de centrale banken de in omloop zijnde gigantische hoeveelheden geld gaan terugbrengen door ingekochte staatsleningen terug te verkopen aan de markt (beleggers), lossen de monetaire problemen zich niet op en keert het vertrouwen van de markt niet terug. De oplopende (kapitaalmarkt)rente is slechts het gevolg van een verkrapping van de geldmarkt, maar daardoor zullen er wel verliezen gaan optreden op de effectenmarkten.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 10 juni 2022, week 2022/23: AEX 681,97; Bel 20 3.770,25; CAC40 6.187,23; DAX 13.761,83; FTSE 100 7.317,52; SMI 11.684,62; RTS (Rusland) 1.268,83; SXXP (Stoxx Europe) 422,71; DJIA 31.392,79 NY-Nasdaq 100 11.832,82; Nikkei 27.824,29; Hang Seng 21812,70; All Ords 7.145,20; SSEC Shanghai 3.284,83; €/$1.0517; BTC/USD (Bitcoin) $27.491,50; troy ounce goud $1.872,20, dat is €57195,03 per kilo; 3 maands Euribor -0,298%; 1 weeks -0,568%; 1 mnds -0,539%; 10 jaar Japan 0,2491%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 1,094%; 10 jaar Duitse Staat 1,448%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,769%; 10 jaar Franse Staat 2,024%; 10 jaar Belgische Staat 2,1%; 10 jaar VK 2,376%; 10 jaar Spanje 2,687%; 10 jaar VS 3,0986% en Italië 3,698%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,319.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden lager ten opzichte van een week eerder. De AEX noteerde deze week hoog: 715,82., De kapitaalmarktrentes noteerden fors hoger. De euro noteerde deze week 4 dagen >1,7, maar viel na de 6-wekelijkse persconferentie van Lagerde 2 punten=centen terug, hetgeen duift op een teruglopend vertrouwen. Goud steeg weer wat. De bitcoin daalde weer. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Japan 1,0845%; Zwitserland 1,247%; Duitsland 1.593%; Nederland 1,821%; Frankrijk 2,412%; VK 2,478%; Spanje 3,122%; Canada 3.1211%; VS 3,1706% en Italië 3,945%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 11-06-2022/635 ECB: Inflatie blijft hoog ook na de komende renteverhogingen in juli en september, geen recessie t/m 2024

UPDATE 04-06-2022/634 Hoe nieuwe Europese regels, ondanks de groene ambities, de productie van waterstof kunnen gaan afremmen

EenVandaag kwam met het bericht dat de inflatie niet alleen het gevolg is van de oorlog in Oekraïne, maar ook het op grote schaal speculeren in de prijzen van grondstoffen, waardoor grootschalige voedselschaarste ontstaat en mensen in kwetsbare gebieden in Afrika verhongeren.

Een andere mening stelt dat de oorlog in Oekraïne laat zien dat dictatoriale regimes in de wereld vermeende zwakte van het Westen zullen gebruiken om hun geopolitieke doelen te bereiken. Democratische landen doen er goed aan deze regimes duidelijk te maken dat de prijs voor militaire avonturen hoog zal zijn. Waarmee het Westen wordt geconfronteerd is de hebzucht van het kapitalisme, dat geen enkele terughoudendheid toont om humanitaire rampen te voorkomen, zoals voedseltekorten doordat de prijzen onbetaalbaar worden voor mensen in arme en rijke landen. Maar ook is het de vraag tot hoever de verliezen mogen oplopen als gevolg van de opgelegde sancties aan tegenstanders. De strategie waarmee wij worden geconfronteerd houdt verband met de schade die wij daardoor zelf oplopen. Wij zitten sinds 7 maanden in een periode van stijgende inflatie en de vraag is of de voorgenomen, relatief kleine, renteverhogingen van de beleidsrente voldoende zullen zijn die inflatoire ontwikkeling van stijgende prijzen tot stilstand te brengen. Het is maar zeer de vraag of de afbouw van de opkoopprogramma’s van staatsobligaties door de centrale banken wel tot gevolg zal hebben dat de liquiditeiten worden afgebouwd. De herbelegging van afgeloste leningen blijft namelijk gewoon doorgaan. De liquiditeiten zullen moeten teruggebracht, niet met 5%, maar met misschien wel 40% of meer. Dat zie ik op de korte termijn niet gebeuren. De economische groei is heilig en zal, koste wat kost, in stand worden gehouden. Vooralsnog is de koers van de AEX in een jaar tijd nauwelijks van zijn plaats gekomen, wel is hij een halfjaar geleden net boven de 800 geweest en daarna weer teruggekeerd naar het 700 niveau. Er is veel teveel geld in omloop waardoor het systeem zichzelf in stand houdt en daar zal een lichte recessie geen einde aan maken. Nee, daar is veel zwaarder weer voor nodig, met echt zware klappen. Dat moment komt, maar wanneer en waardoor, ik ben geen profeet, maar weet wel dat deze ontwikkeling eindig is.

Dinsdagavond keek ik naar Op1 waar Rob de Wijk, hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit Leiden en directeur van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS), te gast. In dit blog heb ik 2 maanden geleden mijn twijfels al eens uitgesproken of de Europese Unie met haar sancties tegen Rusland de 27 EU-lidstaten geen grotere schade toebrengt dan aan Rusland. Ook na de consensus over de gas- en oliesancties deze week op de ingelaste EU-top in Brussel stelde de Wijk die vraag opnieuw aan de orde. Hij sluit niet uit dat de schade die de 27 EU-landen hiermee zichzelf toebrengen groter is dan die zij toebrengen. Hij stelt dat op het moment dat de 27 regeringsleiders overeenstemming bereiken over het beleid Poetin de volgende stappen al klaar heeft liggen. Daarmee loopt Rusland niet achter ons aan, maar lopen wij achter hem aan. Daarmee brengen wij op termijn grotere schade toe aan onszelf. Het zegt veel over de kwaliteit van onze regeringsleiders.

Algemeen

Het Russische bedrijf Gazprom stopte 31 mei 2022 met het leveren van gas aan de Nederlandse gashandelaar Gasterra. Gasterra wil niet ingaan op de betalingseisen van Gazprom. Die zijn een gevolg van een door de Russische president Poetin opgesteld decreet over de betaling in roebels. Het Nederlandse bedrijf krijgt daardoor in de periode 31 mei tot en met 30 september 2022 2,0 miljard m3 gas niet geleverd. Het bedrijf zegt dat het daarop heeft geanticipeerd door elders gas in te kopen. Gasterra geeft twee redenen voor het niet ingaan op de betalingseisen. Door in roebels te betalen zou het bedrijf de EU-sancties tegen Rusland schenden. Daarnaast moet het dan in Moskou bankrekeningen openen. Die vallen onder Russisch recht, wat een te groot risico zou zijn, aldus Gasterra. Minister Jetten (Klimaat en Energie) zegt begrip te hebben voor het besluit van Gasterra om niet op de betalingseisen van Gazprom in te gaan. Volgens Jetten heeft dat geen gevolgen voor de Nederlandse huishoudens. Jetten verwacht ook geen gevolgen voor het bedrijfsleven. “Het kabinet blijft de situatie de komende tijd nauwlettend in de gaten houden”, zegt hij. Op 1 oktober eindigt het contract met Gazprom. Hoe de situatie daarna zal zijn is nog onduidelijk. (bron: NOS) In eerste instantie werd de indruk gewekt dat Rusland alle gasleveranties zou hebben gestopt. Dat was onjuist. Meerdere bedrijven nemen gas af van de Russen. Minister Jetten moest terugkomen op zijn uitspraak dat deze maatregel op termijn geen gevolgen zal krijgen voor het bedrijfsleven en huishoudens. Het kan zijn dat de gasprijs verder gaat stijgen hetgeen b.v. in de tuinbouw kan leiden tot hogere productiekosten.

Shell en het Deense bedrijf Orsted kregen één dag later ook geen gas meer uit Rusland om dezelfde reden (niet betalen in roebels). Orsted krijgt bijna 2 miljard kubieke meter gas per jaar niet. Dat is goed voor zo’n 80% van alle import in Denemarken. Shell meldt dat het gas uit andere bronnen blijft leveren aan Europese klanten. Eerder sloot Gazprom Finland, Polen en Bulgarije af van het gas. (bron: NOS)

Essent verhoogt de variabele tarieven voor energie met 25% tot 30%. De helft van de klanten heeft een variabel energiecontract. Naar verwachting gaan zij gemiddeld €49 per maand meer betalen, afhankelijk van de grootte van een huis en van het energieverbruik. De verhoging komt bovenop de eerdere prijsstijging van gemiddeld €20 per maand sinds begin dit jaar. De oorzaak van de stijging is de hoge gasprijs. Essent denkt dat de prijzen in de toekomst nog verder kunnen stijgen door de oorlog in Oekraïne en tekorten die komende winter kunnen ontstaan. (bron: NOS) De grote prijsstijgingen van de gasprijs worden niet veroorzaakt voor de oorlog in Oekraïne maar door de solidariteit van de Europese Unie met Zelenski in zijn verzet tegen de Russische invasie en de Europese sanctie om Russische gasleveranties te betalen in roebels.

Oekraïne conflict

Zelenski heeft maandag per video de EU-top weer toegesproken. Hem is €9 mrd toegezegd. Maar de vraag is waar de 27 Europese regeringsleiders mee bezig zijn. Ik onderken 3 lijnen die verschillende doelen nastreven: Hongarije, Tsjechië en Slowakije die de energiesancties ondermijnen, gezien hun contacten voor de levering van Russische energie, dan de gematigden, als Frankrijk en Duitsland, die Oekraïne willen ondersteunen, als het maar niet teveel kost en ze zelf geen actieve bijdrage aan de oorlog hoeven te leveren en dan de vrienden van Oekraïne als Polen en Slovenië, die snel Oekraïne willen toelaten tot de EU. De EU-lidstaten hebben maandag laat een politiek akkoord bereikt over een invoerverbod van Russische aardolie die over zee wordt aangevoerd. De boycot op tankerolie gaat aan het einde van dit jaar in. De boycot betreft zo’n drie kwart van de olie die Rusland naar de EU exporteert, zegt voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie. Feitelijk zou de Russische olie-export naar de EU met ongeveer 90% verminderen, omdat Duitsland en Polen hebben toegezegd eind dit jaar af te zien van Russische olie die zij per pijpleiding krijgen. “Maximale druk op Rusland om de oorlog te beëindigen”, liet Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad, na afloop van de EU-top weten. Premier Rutte is blij dat het akkoord er is, zegt hij. “Aan het begin van de avond was ik nog helemaal niet hoopvol.” Hongarije, Tsjechië en Slowakije blijven blijven nog wel Russische olie via pijpleidingen krijgen. Die olie moet dan wel in eigen land gebruikt worden. De landen zijn zeer afhankelijk van Russische olie en hebben verouderde raffinaderijen die nog moeten worden omgebouwd, zegt Rutte. “Ze mogen de olie niet gebruiken om geld mee te verdienen.” De overeenstemming over de olieboycot maakt de weg vrij voor sancties die de Europese Commissie eerder had voorgesteld. Zo wordt Ruslands grootste bank, Sberbank, afgesloten van het internationale betalingssysteem Swift. Verder gaat de EU 3 Russische staatszenders weren en krijgen individuen die “verantwoordelijk zijn voor oorlogsmisdaden in Oekraïne” sancties opgelegd, aldus EU-voorzitter Michel. (bron: NOS) De deal die in Brussel is bereikt is slecht voor de Rotterdamse haven, als per 1 januari aanstaande de import van Russische olie moet worden geblokkeerd. Dat verwerking daarvan levert een van de grootste inkomsten van de haven.

Oekraïne verliest elke dag 60 tot 100 militairen in de strijd tegen Rusland. Ook raken er dagelijks zo’n 500 gewond. Volgens president Zelensky zijn de omstandigheden in Oost-Oekraïne erg moeilijk, maar zal Rusland niet op korte termijn alles onder controle hebben. Over de Amerikaanse raketsystemen die worden geleverd, zegt hij dat daarmee geen doelen over de grens in Rusland zullen worden bestookt. Ze zijn bedoeld om Oekraïense steden te heroveren en daarvoor is munitie nodig die tot 100 kilometer ver kan reiken. Voor Zelensky blijft de diplomatieke weg de enige weg naar vrede. (bron: NOS) De vraag is hoelang Zelenski de strijd nog volhoudt en het volk nog achter hem blijft staan. Waar gaat die oorlog in feite nog om? De Krim is volgens mij geen discussiepunt meer, de strijd over Donbas hebben de Russen grotendeels beslecht. De chaos in het land wordt steeds groter en daar heeft het volk ook geen belang bij. En waar moet het geld vandaan komen om Oekraïne weer op te bouwen? 

Rusland bezet nu ongeveer 20% van het Oekraïense grondgebied. Dat zei de Oekraïense president Zelensky in een videotoespraak tegen het Luxemburgse parlement. De frontlinie is volgens hem nu duizend kilometer lang. “We moeten ons verdedigen tegen bijna het hele Russische leger”, zei hij. “Alle gevechtsklare Russische eenheden zijn betrokken bij deze agressie.”

Tegen de Amerikaanse zender Newsmax ze iZelensky dat in het oosten van Oekraïne elke dag 60 tot 100 Oekraïense soldaten omkomen. Hij noemde de situatie “echt moeilijk”, maar zei ook dat zijn troepen hun verdedigingsposities nog houden. (bron: NOS) De vraag is waarom Zelenski deze uitspraken doet. Hij profileert zich niet langer als de president, die vanuit een underdog-positie, die de strijd opneemt tegen zijn grote broer Poetin. Hij weet dat de Amerikanen in hun positie als wereldleider worden aangevallen en dat zij tegen elke prijs die willen verdedigen. En ja, het is waar, de militaire macht van de VS is groot en die van Europa is verwaarloosbaar klein. Daardoor is Europa afhankelijk van de VS op velerlei terrein. Daar speelt Zelenski op in. Delen van Oekraïne zijn veranderd in ruïnes en daarvoor is geld nodig voor de opbouw. Het liefst gratis geld uit potten en herstelfondsen. Daarvoor wil hij kandidaat EU-lid worden want dan openen zich de potten in Brussel. Maar of Oekraïne, met steun van het Westen, erin zal slagen Rusland tot een wapenstilstand te dwingen, betwijfel ik. Ik hou ook de optie open dat hij uiteindelijk door de mand valt.

Oekraïense troepen zeggen flinke vooruitgang te hebben geboekt tijdens een offensief in de zuidelijke regio rond de stad Cherson. Volgens een lokale defensie-eenheid is er 8 kilometer bezet gebied bevrijd. Volgens president Zelensky hebben de Oekraïense troepen ook in Severodonetsk “enig succes” geboekt. (bron: NOS) Vreemd dat onderbaasjes van het Oekraïense leger met de media communiceren. Of ze zijn van oordeel dat de president en de militaire woordvoeders geen verslag doen van de bereikte militaire doelen dan wel die successen zijn niet representatief voor het totaalbeeld.

De Oekraïense onderhandelaar Mychajlo Podoljak zegt dat het geen zin heeft om met Rusland te praten voordat Russische troepen “zo ver mogelijk naar de Oekraïense grens zijn teruggedrongen”. Hij reageerde op een interview met de Franse president Macron, die zegt dat het de rol van Frankrijk is om te bemiddelen. Hij zei ook dat Rusland niet moet worden vernederd zodat er een diplomatieke oplossing mogelijk is. De Oekraïense minister Kubela zei daarop dat Rusland zichzelf vernedert. (bron: NOS) Zolang het Westen Oekraïne met geld en wapens steunt, zal het land doorvechten, desnoods graven ze zich in in loopgraven. Maar Makron heeft gelijk als hij van mening is dat die oorlog niet tot in het oneindige moet worden opgerekt. De economische schade die die oorlog aanricht is wereldwijd dermate groot dat er een einde aan moet komen, voor Oekraïne zelf, voor de Westen en voor de hongersnood in Afrika.

Kabinet Rutte IV

Deze week: de opkomst van de argwaanpolitiek. Ofwel: wat te doen als voorname tegenspelers in Den Haag vooral wantrouwen over de ander verspreiden? Rutte, waar ben je, vraagt het NRC zich af? Wat te doen als voorname tegenspelers in Den Haag vooral wantrouwen over de ander verspreiden? <citaat> Er zijn dagen van argwaan als drijvende kracht, nationaal en internationaal, en overal grijpt hetzelfde verschijnsel om zich heen: argwaanpolitiek. Politiek die niet de eigen plannen als vertrekpunt neemt maar kwade bedoelingen van anderen. Politiek die verdenkingen tot feit verheft. Het was de mentaliteit waarmee Poetin een oorlog in het hart van Europa begon. Het Westen reageerde met sancties om hem economisch te breken, en nu voorzien Europese leiders dat de Russische president in reactie hongersnood als wapen zal inzetten. Eerst argwaanpolitiek, dan gevechtsdoden, dan de hongerdood. Het oogmerk en de impact zijn onvergelijkbaar, maar ook in Den Haag is openlijke argwaan een groeiend verschijnsel. Het was er altijd al, in elk politiek (en journalistiek) brein bestaat het, vooral als motivatie voor controle. Maar inmiddels wordt wantrouwen ook als feit van zelfstandige relevantie ingebracht. En niet alleen door partijen op de flanken, maar ook door politici in het hart van de macht. De gevolgen ziet iedereen op zijn telefoon: virale filmpjes waarin Kamerdebatten ontaarden in beschuldigen en schelden. Gezichtsbepalende politici die Haags bederf aan de buitenwereld presenteren. Neem de laatste anderhalve week. Vorige week donderdag: Kamerfracties die Mark Rutte de vernietiging van sms’jes verweten, waarna de premier de Kamer een voortdurend wantrouwen aanwreef. Afgelopen dinsdag: een FvD-Kamerlid dat een directeur van het RIVM van corruptie beschuldigde, de Kamerleden Pieter Omtzigt (ex-CDA) en Martin Bosma (PVV) die vaststelden dat hij geen bewijs leverde, waarna de FvD’er, voordat hij werd afgehamerd, de beschuldiging zo vaak mogelijk herhaalde. De methode van Trumps voormalig strateeg Steve Bannon – ‘flood the zone with shit’ – toegepast in de Tweede Kamer. Je kon ook zeggen: een Kamerlid met de mores van een juice channel. Nu heeft argwaan altijd politieke potentie gehad, kijk maar naar twee invloedrijke tegenspelers van nu, Rutte en Omtzigt. Niet toevallig politici die al twintig jaar in Den Haag rondlopen. Sommige oorzaken van wantrouwen kennen we al langer. Vooral „mensen met wind in de rug” vertrouwen politieke instituties, zoals het SCP vorig jaar schreef, terwijl burgers aan de verkeerde kant van ongelijkheid instituties vaker wantrouwen. Welmoed Vlieger, ambtelijk secretaris van de Groep Omtzigt, schreef deze week dat het gekrompen vertrouwen in de politiek niet per se relevant is. „Het werkelijke probleem is het functioneren van de overheid (-) waarvan wantrouwen het gevolg is.” Dit falen, vaak bij uitvoeringsorganisaties, was de motor achter het onderzoekswerk van Omtzigt en Renske Leijten (SP) in de Toeslagenaffaire, waarover Rutte III ten val kwam. Maar naast dat nobele spitwerk gebruikte Omtzigt ook argwaanpolitieke middelen. Rutte had altijd een dubbelzinnige omgang met openheid. En nadat de Kamer haar eigen Toeslagenonderzoek in 2020 publiceerde wees Omtzigt in vele interviews de ‘Rutte-doctrine’ als oorzaak aan. Een doctrine die hij in talrijke interviews zelf definieerde. „Dat is de doctrine dat de regering bepaalt welke informatie wij [als Kamer] nodig hebben”, zei hij december 2020 bijvoorbeeld in Buitenhof. </citaat> (bron: NRC) Het is maar de vraag of de doctrine dat de regering c.q. de coalitiepartijen bepalen welke informatie 2e Kamerleden kunnen opvragen om het beleid van de regering te kunnen controleren (Inlichtingenplicht ministers, staatssecretarissen) niet in strijd is met artikel 68 van de Grondwet? .

Premier Mark Rutte vindt de oppositie te wantrouwig, maar daar zijn de meeste kiezers het mee oneens. Maar liefst 76% stelt dat de politiek genoeg reden geeft om wantrouwig te zijn. (bron: EenVandaag)

Financieel/economische berichten

Een groepje gepensioneerde Ierse boeren stond deze week egenover Rabobank in de rechtszaal. Zij beschuldigen de RABO-bank van misleiding via een fonds dat belegde in grachtenpanden. Er hangt Rabobank een schadeclaim tot €50 mln boven het hoofd. De zaak draait om een Ierse dochter van Rabobank. ACC Bank kocht in 2008 3 Amsterdamse panden aan de Herengracht, de Keizersgracht en de Van Diemenstraat voor €38 mln. De panden werden ondergebracht in een vastgoedfonds, waar de Ierse bank vervolgens mee de boer op ging bij kleine ondernemers en boeren. In totaal legden 22 beleggers samen €10 mln in, ACC Bank zou €40 mln in het fonds stoppen. De bank spiegelde de beleggers voor dat hun inleg in zeven jaar tijd ten minste verdubbeld zou worden. Maar dat liep anders. In de eerste plaats heeft ACC Bank nooit €40 mln ingelegd, maar bleef de inleg beperkt tot €31 mln, zegt Ben van Genk van claimbedrijf Heridium in het FD. Van Genk betaalt mee aan het proces en krijgt een deel van de eventuele schadevergoeding. Die €31 mln was net genoeg om de aankoop van de panden te financieren, maar de huurinkomsten waren niet hoog genoeg om de overige kosten te dekken. Daardoor belandde het fonds al snel in geldproblemen. Daar kwam de bankencrisis in 2009 bovenop. ACC Bank raakte daardoor verder in de problemen, waarop Rabobank in 2016 besloot te stoppen met de Ierse activiteiten. Dit betekende dat de panden moesten verkocht worden. De 3 gebouwen werden van de hand gedaan voor €42 mln, iets meer dan de aankoopprijs van €38 mln. De beleggers werden naar eigen zeggen niet betrokken bij het proces. Latere eigenaren verkochten de panden uiteindelijk door voor in totaal €124 mln. De Ieren voelen zich bekocht en vinden dat Rabobank te weinig moeite heeft gedaan om de panden voor een eerlijke prijs te verkopen. Ze zouden daardoor volgens Heridium tientallen miljoenen euro’s zijn misgelopen. Samen zouden ze zo’n €50 mln aan schadevergoeding eisen van Rabobank. De bank reageert niet zolang de zaak loopt.

In het vorige blog schreef ik al dat Nederland €220 mln in KLM gaat steken. Het Nederlandse kabinet kan niet voorkomen dat het geld dat het in Air France-KLM steekt, gebruikt wordt voor aflossing van de Franse staatssteun. De staat doet bij de aandelenemissie mee als ‘normale investeerder’. Daardoor kunnen geen voorwaarden aan een eventuele aandelenkoop gesteld worden. Indirect betaalt het kabinet dan mee aan een miljoenenbonus voor topman Ben Smith. Dat blijkt uit het antwoord van minister Kaag (Financiën) en minister Harbers (Infrastructuur) op Kamervragen die verschillende politieke partijen gesteld hadden. Air France-KLM gaat voor €2,3 mrd nieuwe aandelen uitgeven, werd vorige week bekend. Het wil daarmee de balans versterken en 75% van de Franse staatssteun aflossen. Voordeel voor het bedrijf is dat het leningen vervangt door eigen vermogen en dus de rentelasten drukt. Er staan momenteel 642.634.034 aandelen uit met op 27 mei 2022 een waarde van €1.098.904.198 (ruim €1 mrd). De Nederlandse overheid heeft 9,3% van deze aandelen in handen. Om invloed te houden wil het dat belang gelijk houden, waardoor het ook 9,3% van de nieuwe aandelen zal kopen. Daarmee is dan bijna €220 mln gemoeid. Zeggenschap over de vraag wat er met het geld gedaan wordt, is er niet. “Het is niet te zeggen welk deel van de Nederlandse inzet waarnaartoe gaat en dus is het niet mogelijk om aan te geven of (een deel) hiervan naar de Franse staat vloeit”, aldus het kabinet. “Het klopt dat de vorige minister van Financiën heeft aangegeven dat Nederlandse staatssteun niet ten goede mag komen aan Air France of de holding Air France-KLM”, antwoordt het kabinet op vragen van de Tweede Kamer.”Er is ook bij eerdere steunverlening door het kabinet duidelijk afgesproken dat indien daar sprake van is er geen Nederlands geld doorgestort wordt naar Air France of de holding.” “Echter, de Nederlandse staat participeert in deze aankomende aandelenemissie als bestaande aandeelhouder en ‘normale’ investeerder. Deze deelname wordt daarmee niet gekwalificeerd als staatssteun maar als marktoperatie. Daarmee is het niet mogelijk om afspraken te maken of en welk deel van de inzet wordt gebruikt door de onderneming.” Het kan zelfs betekenen dat het kabinet indirect de uitkering van een bonus van Ben Smith, topman van Air France-KLM, goedkeurt. Deze bonus kan namelijk volgens Europese regels pas worden uitgekeerd als 75% van de Franse staatssteun is terugbetaald. Het kabinet laat ook weten dat het verwacht dat de luchtvaartmaatschappij de Nederlandse steun snel zal terugbetalen. Er staat nog €354 mln open. “De verwachting is dat KLM dit op korte termijn zal aflossen.” Het bedrijf heeft recentelijk €311 mln afgelost. (bron: RTLNieuws) De rust in de lucht tijdens de corona-periode is voorbij. Ik woon onder één van de landingsbanen en weet alles van de overlast die stijgende en dalende (vracht)vliegtuigen veroorzaken. Van mij mogen al die vliegtuigen met huppers (passagiers die Schiphol gebruiken om over te stappen) ergens naar de rimboe worden verbannen en vliegtuigen met vakantiegangers mogen van elders reizen. KLM heeft opnieuw honderden miljoenen euro’s afgelost op de steun van de overheid. Er is €354 mln terugbetaald, vorige maand lostte de luchtvaartmaatschappij ook al €311 mln af. Om de coronacrisis door te komen, kreeg KLM van de Nederlandse Staat in totaal €3,4 mrd aan steun toegezegd. Dat ging deels om directe leningen van de overheid en om leningen van banken waarvoor de Staat garant stond. KLM heeft uiteindelijk €942 mln van de steun gebruikt. De leningen aan banken zijn nu helemaal afgelost. Er staat nog een bedrag van €277 mln open bij de Staat. (bron: NOS)

De columnist Drs Martin Visser, in 1996 afgestudeerd in algemene economie aan de Erasmus, schrijft in DFT over het ‘eurogevaar’ naar aanleiding van de deze week verschenen Risicorapportage van het Centraal Plan Bureau. Hij wijst op de gevaren van een nieuwe eurocrisis, als gevolg van de stijgende rentetarieven, als gevolg van inflatie en renteontwikkelingen, waardoor het voor de Zuid-Europese landen steeds duurder wordt hun torenhoge staatsschulden te financieren. Dat proces moet vroeg of laat een keer foutgaan. Ik deel zijn zorgen De lessen van de eurocrisis van 2009 zijn niet geleerd. “Vanwege de verwevenheid van banken en overheden in Zuid-Europa, kan ook de stabiliteit van banken aldaar, in gevaar komen” met alle mogelijke gevolgen voor de euro van dien. Eerst werden we geconfronteerd met de eurocrisis, toen met een wereldwijde corona-pandemie en nu een dreigende recessie, naast de oorlog in Oekraïne en dan nog de transitie van fossiel naar duurzaam. Dat betekent dat de vraag naar geld toeneemt en dus de rente gaat stijgen, voor de Zuid-Europese landen meer dan voor de rijke landen als Nederland en Duitsland. Tenzij de Europese Unie gaat optreden als debiteur namens de armere EU-landen. Nog een kanttekening: ik sluit niet uit dat het trage monetaire beleid van de ECB (in juli een renteverhoging van ¼% of ½% van de beleidsrente waardoor de rente stijgt naar -0,5% dan wel naar 0% en het beëindigen van het inkoopprogramma van staatsleningen, onder de voorwaarde dat de ECB gewoon doorgaat met de herbelegging van afgeloste staatsleningen en dat bedrag is vele maken groter dan waarmee nu worden gestopt. Per eind april was voor een bedrag van €3.218.528.000.000 (€3,2 biljoen) aan staatsleningen bij de ECB in portefeuille. Ik twijfel of deze aanpak voldoende is om het prijspeil terug te brengen als de energieprijzen niet uit andere ontwikkelingen zullen dalen. De ECB gebruikt een monetair model dat vroeger werkte, maar door de enorme hoeveelheden geld die in de markten niet meer hetzelfde resultaat zal opleveren. De centrale banken zullen grote hoeveelheden staatsleningen moeten terugverkopen aan beleggers, waardoor de markten zullen normaliseren. Maar is dat een realistische optie of storten de markten dan in? (bron: o.a. Telegraaf)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Vakbond CNV luidt de noodklok over wurgcontracten die Oekraïense en Poolse werknemers moeten ondertekenen als ze aan de slag willen bij tuinders in het Westland. Als ze zich niet aan de regels houden, kunnen ze naar Oekraïne worden “gedeporteerd”. Ook staat erin dat het “geen arbeidscontract” is. De werknemers worden door bemiddelaars ingezet. Ze krijgen het minimumloon en moeten €50 “administratiekosten” per maand afdragen. Ook worden bedragen ingehouden voor onderdak en vervoer. Verder mogen ze niet reizen en geen arbeidskwesties met anderen bespreken, op straffe van een boete van €500. (bron: NOS) Zijn wij dat rijke voorbeeldland in Europa? Mijn vraag hierbij is, waarom de overheid zelf deze wancontrachten niet vaststellen?

De vier grote steden hebben nog maar de helft van de mensen die recht hebben op een energietoeslag uitbetaald. Dat blijkt uit een rondgang van de NOS. Minima kregen het geld vaak automatisch op hun rekening, maar veel mensen die zelf een aanvraag deden wachten nog. In maart besloot het kabinet dat mensen met een inkomen tot 120% van het minimuminkomen een toeslag van 800 krijgen. Sommige gemeenten hanteren een hogere grens, enkele een lagere. De ervaring leert dat niet iedereen die er recht op heeft zich meldt, onder meer omdat ze niet op de hoogte zijn maar ook vanwege wantrouwen in de overheid. (bron: NOS) Gemeenten MOETEN minimaal aan mensen met geschat inkomen over 2022 van 120% over het minimum inkomen, zie op https://www.uwv.nl/particulieren/bedragen/detail/sociaal-minimum de actuele bedragen.

De ChristenUnie wil dat het kabinet onderzoekt of de regels voor massaalbezwaarprocedures van burgers aangepast kunnen worden. Bij massaal bezwaar wordt er bezwaar ingediend namens een grote groep mensen, zoals onlangs bijvoorbeeld rond de spaartaks in box 3. Sinds 2016 is het niet meer automatisch zo dat een rechterlijke uitspraak bij zo’n massaal bezwaar ook geldt voor mensen die geen rechtszaak aanspanden, heeft de Hoge Raad recent uitgesproken. Het feit dat je niet meer automatisch kunt “meeliften” op een massaalbezwaarprocedure, heeft mogelijk nadelige gevolgen voor burgers “die goed van vertrouwen zijn, minder mondig zijn en/of niet goed op de hoogte zijn van de juridische procedures”, schrijft ChristenUnie-Kamerlid Pieter Grinwis in een motie. Ook VVD, CDA en D66 onderschrijven de oproep. Het kabinet moet nog beslissen of het alle spaarders gaat compenseren, of alleen kleine spaarders – zoals de Kamer graag wil. Er is alleen geen definitie van wat een ‘kleine spaarder’ precies is. Bezwaarmakers worden gecompenseerd, maakte het kabinet al bekend. Daar is ook al geld voor opzijgezet. Welke oplossing voor de niet-bezwaarmakers wordt gekozen, zal altijd punt van discussie blijven.

Want als het kabinet strikt de uitspraak van de rechter volgt, en niet-bezwaarmakers niet compenseert, is er altijd het verwijt dat burgers in dezelfde situatie door de overheid anders worden behandeld. Er wordt waarschijnlijk gewerkt aan een maatregel waarbij een deel van de niet-bezwaarmakers wordt gecompenseerd. Waar de scheidslijn precies komt te liggen, is nog niet duidelijk. (bron: NU) In feite heeft de regering weinig speelruimte, behalve als de wetgever zou gaan bepalen dat belastingplichtigen geen recht meer zouden krijgen tegen een belastingaanslag in bezwaar en beroep te gaan. Dat gaat niet gebeuren, wel kunnen er restricties aan in bezwaar gaan worden verbonden om te voorkomen dat mensen massaal in beroep gaan tegen elke aanslag die de fiscus oplegt, om te voorkomen dat alleen mensen die bezwaar hebben gemaakt rechtsherstel kunnen krijgen.

“Het breekt ons.” “Dit wordt niet meer eten”, en: “Hoe moeten de laagste inkomens dit in hemelsnaam doen?” Zomaar wat reacties van mensen die geconfronteerd worden met enorme energieprijzen. En ze zijn met veel. Want niet alleen de laagste inkomens hebben moeite met het betalen van gas en elektra. Het Centraal Planbureau (CPB) zegt dat een ‘behoorlijk forse groep huishoudens’ moeite zal krijgen met het betalen van de vaste lasten. Dat speelt vooral op het moment dat hun energiecontract moet worden verlengd. Vaste contracten worden amper nog afgesloten, variabele contracten – met bijbehorende hoge prijzen – wel. Bovendien is de markt zo goed als opgedroogd, zegt econoom Gerben Hieminga. “Meestal zit er niets anders op dan het aanbod van de huidige energieleverancier accepteren.” Hieminga verwacht niet dat de prijzen snel zullen dalen. De problemen stapelen zich op, mensen weten vaak niet wat ze met de situatie aan moeten. Ilse laat op Twitter weten dat haar maandbedrag net met ¤400 is verhoogd. “Hoe kan je dat nou betalen? Word dus niet meer eten of zo!” Een korte zoektocht levert al gauw vergelijkbare verhalen op. Mensen met hoge jaarafrekeningen, enorme maandbedragen en bijbehorende problemen. “Ik ben bang voor de toekomst”, zegt Monique Bootsman uit Volendam. Ze had een jaarafrekening van €388 euro, dan denk je misschien: valt nog wel mee. Maar het maandbedrag stijgt nu van €108 naar €423. “In overleg met Eneco hebben we er €375 van gemaakt. Dan komt het hopelijk uit.” ‘Weet nog niet hoe ik dit moet doen’ Die prijsstijging is nog maar het begin. Op 11 juli komt er een nieuw contract, de prijzen daarvan kent ze nog niet. “Ik werk door een buikoperatie nu 16 uur. Mijn man is elektrisch monteur. We houden ons verbruik echt heel goed in de gaten, maar dan nog. Ik weet echt niet meer hoe ik dit moet doen. Het is echt fors veel geld.” In de familie van Monique wordt zoveel mogelijk bezuinigd. Toch probeert Monique positief te blijven en te relativeren: “Er gebeuren echt ergere dingen in de wereld en wij redden het hopelijk nog wel. Maar ik ben ook echt bang voor anderen.” Dat de problemen rondom energie een grote groep raken, blijkt wel uit een rondgang op sociale media: Soms ligt het nog iets complexer. Mensen met vaste contracten hebben de afgelopen tijd geen last gehad van de stijgende energieprijs. Als dat vaste contract afloopt, is het mogelijk dat je geld terugkrijgt omdat het maandbedrag hoger lag dan de maandelijkse kosten van je contract, bijvoorbeeld omdat afgelopen winter warm was en er minder gas werd verbruikt. En dan komt het. Een nieuw contract met dezelfde voorwaarden krijg je niet. En dus kan het zijn dat je geld terugkrijgt, en vervolgens vele malen meer moet betalen in een nieuw, variabel, contract. Geld terug, en meer betalen dus. Vaak is blijven bij je huidige aanbieder goedkoper dan wisselen. Dit laatste zal steeds vaker gebeuren, want de komende tijd wordt er geen prijsdaling verwacht. Dat zegt Gerben Hieminga, econoom bij ING en specialist op het gebied van de energiemarkt. “Dit is geen tijdelijk probleem meer. De verwachting in de markt is nu dat stroom- en gasprijzen ook in 2023 en 2024 relatief hoog blijven.” Er wordt ook niet direct een nog sterkere stijging verwacht, maar beter wordt het naar alle waarschijnlijkheid ook niet. Hieminga zegt daar wel bij dat ‘de situatie zeer geopolitiek gedreven is’. “Niemand kan het echt voorspellen, maar het lijkt er op dit moment wel op dat we nu in het nieuwe normaal leven qua energieprijzen.” Het nieuwe normaal, want het oude normaal waren prijzen die we gewend waren van voor de herfst van vorig jaar. “Toen was het de vraag of we genoeg energie hadden voor de winter en leek de stijging van tijdelijke aard. En toen viel Rusland Oekraïne binnen en is energie onderdeel van het conflict geworden. Dat kan de markt veel langer beïnvloeden.” Energieleveranciers kopen nu energie in tegen hele hoge prijzen en berekenen die prijzen door aan consumenten. Dat gebeurt vaak twee keer per jaar, maar Hieminga ziet dat de contracten ook worden aangepast. “In sommige gevallen kunnen aanbieders dan iedere maand de prijzen aanpassen. Dat kán in het voordeel werken van de consument als de onzekerheid afneemt en energieprijzen dalen, maar nu stijgt de prijs vaak.” Duurder, duurder, duurder dus. Wat kunnen we eraan doen om de prijs te laten dalen? Hieminga weet dat in andere landen de energiebedrijven mogelijk zwaarder belast gaan worden. De winsten gaan dan omlaag, en met dat geld kunnen de maandlasten van burgers omlaag worden gebracht. “Maar de investeringen van datzelfde energiebedrijf heb je hard nodig voor de energietransitie naar groene energie. Als je ze te veel belast schiet je jezelf in de voet.” Het is dus een oplossing, maar niet voor 100%. Komen we toch uit op energiebesparen. Wil je in de zomer minder gas gebruiken? Dan zit er maar één ding op: minder (lang) douchen. Verder gebruiken we toch niet veel gas in de zomer. Hieminga: “In de winter zal de thermostaat een graadje lager moeten, misschien wel twee of drie graden voor mensen met een krappe beurs. En het is hopen op een milde winter, dat scheelt al gauw 20% aan gas.” We zullen ons ook moeten aanpassen aan de prijzen, want de hoop dat het snel goedkoper wordt, is wel vervlogen. “Dit is de nieuwe realiteit.” Hoe bespaar je (onder meer) op je energierekening? Minder betalen willen we allemaal wel. Maar soms is er wat discipline voor nodig om het voor elkaar te krijgen. Een paar tips op een rij, en wat het (ongeveer) oplevert:

Verwarm alleen de ruimtes waar je veel bent (€550 per jaar)

Zet de thermostaat 1 uur voor je gaat slapen op 15 graden (€260 per jaar)

Zet de thermostaat één graad lager dan je gewend bent (€200 per jaar)

Zet de thermostaat op 15 graden als er niemand thuis is (€200 per jaar)

Verlaag de temperatuur van je cv-ketel van 80 naar 60 graden €(1200 over levensduur van je ketel)

5 minuten douchen in plaats van het gemiddelde van 9 minuten (€40 per persoon per jaar)

Econoom Hieminga: “Kijk goed naar de energieslurpers in je huis. Zo is een groot aquarium een leuke, maar momenteel ook dure hobby. Datzelfde geldt voor de zonnebank op zolder en de terrasverwarmer in de tuin. Kan en wil je dat geld er in de huidige energiemarkt aan uit geven?” (bron: RTL Nieuws)

Klimaat Justitie in Duitsland heeft invallen gedaan bij Deutsche Bank in Frankfurt en bij zijn vermogensbeheerder DWS. Dat gebeurde in het kader van een onderzoek naar ‘groenwassen’. Het OM heeft aanwijzingen dat de bank duurzame financiële producten verkoopt die minder groen zijn dan de bank wil doen geloven. Beleggingen die als groen werden verkocht zouden dat maar voor een klein deel zijn. Het onderzoek richt zich op medewerkers en leidinggevenden van DWS. Het loopt al vanaf januari en werd aangezwengeld door de voormalige functionaris voor duurzaamheid van het bedrijf. (bron: NOS)

Een deel van de coalitie staat ervoor open om de kolencentrales harder te laten draaien om zo gas te besparen. Dat gas zou dan weer gebruikt kunnen worden om de voorraden voor komende winter aan te vullen. Dat aanvullen wordt lastiger nu het Russische gasbedrijf Gazprom de kraan naar Nederland grotendeels dichtdraait. Kamerleden van onder meer het CDA en de VVD vinden het best bespreekbaar om de kolencentrales in te zetten. Maar om dat voor elkaar te krijgen, moet de wet worden aangepast, want om de klimaatdoelen te halen staan nu veel kolencentrales op een laag pitje. (bron: NOS)

In sommige gebieden in Nederland moet de uitstoot van stikstof met 70% tot 80% worden verminderd. Het gaat bijvoorbeeld om de Gelderse Vallei en De Peel in Noord-Brabant. Haagse bronnen bevestigen een bericht daarover. Het kabinet heeft voor het eerst uitgewerkt met hoeveel de uitstoot in elk deel van het land omlaag moet. Overigens zijn er ook gebieden waar maar reducties tot zo’n 20% nodig zijn. De cijfers staan in de ‘Regiostrategie’ die op het ministerie van Landbouw is voorbereid. Hoe de doelen precies moeten worden bereikt, wordt aan de provincies overgelaten. Die krijgen een jaar om een ‘gebiedsplan’ te maken en als dat wordt uitgevoerd, krijgen ze daarvoor geld van het Rijk. Provincies die eerder willen beginnen, kunnen daarvoor de ruimte krijgen. Het terugdringen van de uitstoot met zulke percentages kan volgens deskundigen alleen als een groot aantal sectoren daaraan meewerkt. Veel boeren zullen moeten worden uitgekocht, of omschakelen naar minder intensieve vormen van veehouderij. Volgens de bronnen wordt er rekening mee gehouden dat de veestapel tot 2030 met ongeveer 30% krimpt. Het terugdringen van de uitstoot van stikstof is al jaren een heet hangijzer. Na een uitspraak van de Raad van State in 2019 moest het hele beleid op de schop. De Raad van State oordeelde toen dat intensieve veehouderijen in Brabant, Gelderland en Limburg alleen nog mogen uitbreiden als zeker is dat dat geen schade oplevert aan kwetsbare natuurgebieden. De uitspraak had grote gevolgen voor vergunningen voor boeren, maar ook voor bijvoorbeeld de aanleg van wegen. Het ministerie van Landbouw wil niet inhoudelijk ingaan op het bericht in NRC. Het zegt alleen dat het kabinet volgende week over de stikstofaanpak praat. (bron: NRC) Haagse bronnen melden dat de overheid de stikstofeisen niet langer van toepassing willen verklaren op essentiële projecten.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 29 mei 2022: 913; maandag 1.341; dinsdag 1.381, woensdag 1.525 en donderdag 1.461.

Eyeliners

Nederlandse miljoenen voor KLM mogelijk gebruikt voor aflossing Franse staatssteun

Elon Musk: we naderen een recessie en dat is een goede zaak

Muiterij binnen de ECB belooft weinig goeds

Weten jullie wel wat ons Oekraïense gastgezin per dag eet?

Onder druk van Hongarije en Slowakije wordt Europese boycot Russische olie afgezwakt; uitzondering voor olie die door pijpleidingen wordt aangevoerd

KLM houdt zich niet aan de opgelegde voorwaarden voor coronasteun

Toename groene stroom leidt tot problemen voor producenten en netbeheerder

Inflatie eurozone hoogste sinds 1945

Aankoop van aandelen KLM door de Staat is irrationeel en onzakelijk

Brandstofprijs terug naar hoogtepunt door olieboycot EU

Staatssecretaris van Ooyen: de prijs van een pakje sigaretten moet in 2040 naar €40 zijn gestegen

In coronatijd hebben mensen andere interesses gekregen

Sophie Hermans (VVD) en Jan Paternotte (D66) komen samen met een gezamenlijk initiatief

14,5 miljoen Britten leefden leefden al voor corona in armoede

Cryptomarkt is vergelijkbaar met gokhal (niks nieuws, is al jaren zo, maar dar zijn de aandelenmarkten ook); winstwaarschuwing Microsoft

EC buigt opnieuw voor Hongarije

Russisch gad vervangen wordt moeilijk: scheepswerven hebben geen plek meer voor LNG-tankers

Rutte geeft geen garantie voor het dichthouden van de Groningse gaskranen

Loonstijging zet door tenzij er een forse recessie komt

Op de beurs groeit angst voor stagflatie, horrorscenario voor beleggers

Frans Timmermans baalt van EU-miljarden voor Polen, maar volgens hem is de strijd nog niet gestreden

Shell mag in het Britse deel van de Noordzee toch gaan boren naar aardgas vanwege Russische invasie in Oekraïne

Uitstoot stikstof moet in sommige gebieden 70% tot 80% omlaag

Energieprijs torenhoog, en dat blijft nog een tijd zo: ‘Ik heb angst voor de toekomst’

Bereid jullie voor op een economische orkaan veroorzaakt door de Fed en de oorlog in Oekraïne”

Topman van ’s werelds grootste vermogensbeheerder ziet inflatie nog jaren hoog blijven

Ergernis over het vetorecht in de Europese Unie. Polen en Hongarije wekken ergernis door EU-besluiten op te houden met hun veto’s. Er gaan steeds meer stemmen op om de vereiste unanimiteit af te schaffen

Frontberichten

De Europese inflatiecijfers volgens HICP over mei 2022 zijn voor een groot deel bekend. De inflatie in de19 eurolanden is gestegen van 7,4% naar 8,1%, een nieuw record. Dat heeft het Europese statistiekbureau Eurostat dinsdag in een flashraming bekendgemaakt. De prijsstijgingen van nu zijn gerelateerd aan die van een jaar geleden toen de inflatie 2% was. Nederland daalde naar 10,2%, maar bleef in de dubbele cijfers, Griekenland noteerde 10,7%, Slowakije 11,8%, Letland 16,4%, Litouwen 18,5%, Estland 20,1%, België 9,9%, Luxemburg 9,7% en Duitsland 8,7%, Spanje 8,5%, Italië 7,3% en Zwitserland 2,3%.

Overwegingen

Jamie Dimon, de CEO van JPMorgan, is naar eigen zeggen de Amerikaanse bank aan het voorbereiden op “een economische orkaan.” “Ik raad andere investeerders aan om hetzelfde te doen”, zegt hij in een interview met de Amerikaanse nieuwssite CNBC. Dimon kijkt niet bepaald door een roze bril naar de toekomst. Volgens hem staat er de Amerikaanse economie een enorm turbulente periode te wachten. In een interview met CNBC heeft hij het onder meer over het geldbeleid van de Federal Reserve. De Amerikaanse centrale bank (FED) heeft dit jaar al twee keer de rente verhoogd. Tijdens de jongste rentevergadering werd er zelfs beslist om de rente te verhogen met 50 basispunten in plaats de gebruikelijke 25. Dat heeft er toen tot geleid dat de aandelenmarkten fors naar beneden zijn getuimeld. Intussen hebben ze al een groot deel van dat verlies weggewerkt. “Op dit moment ziet alles er goed uit, iedereen denkt dat de Fed de situatie onder controle heeft”, merkt de CEO van JPMorgan op. “Maar er lonkt een orkaan aan de horizon.” Hij maakt zich onder meer zorgen over het feit dat de Amerikaanse centrale bank binnenkort zal starten met het afbouwen van haar balans van zo’n $95 mrd. De zogenaamde quantitative tightening (QT) staat voor deze maand gepland. “We hebben nog nooit zo’n QT gehad, dus je kijkt naar iets wat in de geschiedenisboeken zal terechtkomen”, gaat Dimon verder. Volgens hem waren de negatieve rentevoeten die de Federal Reserve tijdens het soepele geldbeleid, ook wel quantitative easing (QE) genoemd, gehanteerd heeft een grote vergissing. “Hoe dan ook hebben de centrale banken nu geen andere keuze dan aan de handrem te trekken. Er is te veel geld gestroomd naar de economie. Ze moeten wat liquiditeit wegnemen om onder meer de speculatie te stoppen en de huizenprijzen te verlagen”, verduidelijkt hij. Ook de oorlog in Oekraïne en de impact daarvan op de grondstof- en olieprijzen baart de CEO zorgen. Hij sluit niet uit dat de olieprijs kan stijgen tot $150 of zelfs $175 per vat. De prijs voor een vat WTI-olie, de referentie voor alle olie afkomstig uit Noord- en Zuid-Amerika, schommelt op dit moment rond de $115. “We nemen niet de juiste maatregelen om Europa te beschermen tegen wat er op korte termijn met olie gaat gebeuren”, voegt Dimon er nog aan toe.Hij is niet de eerste grote naam uit de economische wereld die onheilspellende voorspellingen doet. Zo zei David Malpass, president van de Wereldbank, onlangs dat het moeilijk wordt om een wereldwijde recessie te vermijden. “Het idee van een verdubbeling van de energieprijzen alleen is voldoende om een recessie te veroorzaken”, klonk het tijdens een evenement van de Amerikaanse Chamber of Commerce. Lloyd Blankfein, de voormalige CEO van Goldman Sachs, zei midden mei dat de kans zeer groot is dat de Verenigde Staten in een recessie terechtkomen. ““Als ik een groot bedrijf zou leiden, zou ik er zeer goed op voorbereid zijn. Als ik een consument was, zou ik erop voorbereid zijn”, luidde zijn betoog. (Bron: CNBC/BusinessAM) De OPEC+ landen gaan in juli de helft meer olie te gaan oppompen, is deze week besloten. Het betreft om Iran, Irak, Koeweit, Saoedie-Arabië, Venezuela, Libië, VAE, Algerije, Nigeria, Gabon, Angola, Equatoriaal-Guinea en Congo-Brazzaville. Verder + landen Rusland en Mexico. Niet meedoen zijn de VS en Canada. De waarschuwing van Jamie Dimon komt voor de lezers van dit blog, niet als een verrassing. Zij kennen mijn standpunt over ‘de orkaan’.

Doemprofetieën zijn tegenwoordig schering en inslag in de financiële sector. De wereldeconomie wordt dan ook geteisterd door recordhoge geldontwaarding en geopolitieke onrust. Toch valt een voorspelling van het hoofd van ’s werelds grootste vermogensbeheerder, die op ultimo maart ongeveer $9.600 mrd onder beheer had, niet zomaar weg te wuiven: anticiperen op trends is de corebusiness van BlackRock. CEO Larry Fink verwacht dat de wereldwijde inflatie nog een aantal jaren hoog zal blijven. De stokkende productieketens ziet hij als katalysator. De crisis “is verergerd door COVID-19 en lockdowns in verschillende delen van de wereld”, stelde de 69-jarige Fink in een uitzending van Bloomberg Television. “De economie is meer gedreven door het aanbod.” Ook heeft de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve, in haar eentje niet de middelen om alle aanbodproblemen in de hele economie op te lossen, opperde Fink. Onder meer daarom ziet hij de volatiliteit op de aandelenmarkten aanhouden. Angst zal voor meer marktturbulentie zorgen, klonk het. Niettemin heeft BlackRock “geen enorme herindeling van activa door onze beleggers gezien”, haastte de topman zich nog te zeggen. Fink had al eerder gezegd dat de oorlog in Oekraïne diepgaande veranderingen in de wereldeconomie teweeg zou brengen. Bedrijven en regeringen zouden gedwongen worden hun afhankelijkheid van buitenlandse markten te heroverwegen en meer uit te geven om hun capaciteiten ter plaatse op te voeren. “De Russische invasie in Oekraïne heeft een einde gemaakt aan de globalisering die we de afgelopen drie decennia hebben gekend”, schreef hij in zijn brief aan de aandeelhouders dit jaar. De inflatie zal ook hoog blijven naarmate de economie overgaat op groenere energiebronnen, stipte hij aan. Bedrijven hebben dit jaar, in het licht van de energietransitie, meer informatie over hun emissies vrijgegeven, aldus Fink. BlackRock is echter geen voorstander van prescriptieve besluiten van aandeelhouders inzake het klimaatbeleid. Fink merkte daarover op dat vermogensbeheerders niet verantwoordelijk zouden moeten zijn om ervoor te zorgen dat de bedrijven in hun portefeuille hun deel doen om de planeet te beschermen. “Ik wil niet de milieupolitie zijn”, zei Fink. “Het is verkeerd om de privésector te vragen” om zo’n rol op zich te nemen, klonk het. BlackRock zorgde afgelopen voorjaar wel voor ophef toen het stemde voor de vervanging van drie directeuren van ExxonMobil, “vanwege de onwil van de oliegigant om snel over te stappen op schonere energiebronnen”. De steun van de investeringskolos aan “een kleine milieuactivist” bij Exxon was voor critici aanleiding genoeg om het bedrijf ervan te beschuldigen zich achter linkse doelen te scharen, schreef toen de Wall Street Journal. Wil Fink met zijn bovenstaande uitspraken af van het etiket van progressief activist dat sommigen hem gaven? “Wij richten ons op duurzaamheid, niet omdat we milieuactivisten zijn, maar omdat we kapitalisten en zaakwaarnemers zijn voor onze klanten”, verdedigde de topman zich in een eerder schrijven. Finks Bloomberg-interview viel een dag nadat JPMorgan-CEO Jamie Dimon de beleggers aanmaande om zich voor te bereiden op een ‘economische orkaan’ Eerder trad John Waldron, operationeel directeur bij Goldman Sachs, Dimon bij en voorspelde ook hij “ongezien” moeilijke economische tijden. (bron: BusinessAM) BlackRock stelt dat een wereldwijde inflatie nog jaren kan duren, JPMorgan waarschuwt voor een ‘economische orkaan’ en Goldman Sachs over ‘ongezien moeilijke economische tijden’. Maar war ik elders in dit blog al schrijf hangt alles af van van de omvang en de snelheid waarvan de overtollige liquiditeiten door de centrale banken, ook de Japanse, worden afgebouwd. We zien deze week de commerciële rentetarieven weglopen van de beleidsrentes van de de centrale banken als de ECB, de FED en de BoE. Dat is een signaal aan de monetaire autoriteiten, maar geven die eraan gehoor?

Ook de crisis van eind tachtiger jaren werd lang ontkend; door het bewust en onbewust negeren van signalen bleken Nederland en trouwens ook de rest van Europa er niet op te zijn voorbereid. Nu klinken er weer alarmerende berichten over nieuwe covid-varianten, maar van enige urgentie lijkt ook nu geen sprake. Minister Kuipers wil terecht niet het risico lopen dat er geen wetgeving klaarligt, als zich een nieuwe covid-uitbraak aandient. Maar de Eerste Kamer stemde vorige week de tijdelijke wetgeving weg die uiteindelijk adequaat reageren op de crisis mogelijk maakte. Ik begrijp dat de Eerste Kamer moeite heeft met het opschorten van burgerlijke vrijheden op basis van tijdelijke wetgeving, maar tegelijkertijd weet ik dat deze afwijzing ons bij de volgende covid-uitbraak terug naar af brengt.

Realiseren politici zich eigenlijk wel dat we te maken hebben met een hele serie, elkaar versterkende crises? Want ik hoor vooral algemeenheden over de zich razendsnel ontwikkelende energiecrisis, de voedselcrisis en de economische crisis die worden aangejaagd door oorlog en geopolitieke verandering. Wat ik als kiezer vooral zie, is collectieve hysterie over onbeduidende zaken als gewiste sms’jes van de premier. Kamerleden vinden dat door die kwestie het vertrouwen in de politiek afneemt. Wat bij mij het vertrouwen doet afnemen, is dat politici gewin trachten te halen uit een ondergeschikte kwestie en niet dezelfde ongerustheid tonen over komend onheil. Kennelijk is een sms’jes-affaire voor het gemiddelde Kamerlid makkelijker scoren. Maar als het complexer wordt haken ze af of wassen hun handen in onschuld. Tegelijkertijd zie ik wensdenken dat het vinden van een oplossing moeilijk maakt. Zo hopen we kennelijk dat Poetin zich met het afbouwen van de gasleveranties aan ons tijdpad zal houden. De EU mikt nu op 2027, Nederland op het eind van dit jaar. Vergeten schijnt te worden dat gas, evenals voedsel, voor Poetin een wapen is waarmee hij Europa kan ontwrichten. Dus kan hij de kraan dichtdraaien wanneer ons dat het hardst raakt. Wat gaan we dan doen? Moreel verontwaardigd worden? Een commissie benoemen? Ik hoorde PvdA-Kamerlid Joris Thijssen betogen dat de industrie nu maar eens zijn verantwoordelijkheid moet nemen en met een plan moet komen. Ik hoor activisten roepen dat Poetin zo snel mogelijk de kraan dicht moet draaien, want dat jaagt de energietransitie aan. Maar de industrie zet vraagtekens bij de haalbaarheid van de plannen. Evenals gerenommeerde experts overigens. Haalbaarheid is kennelijk geen issue meer. Mogelijke reacties van Poetin worden intussen onvoldoende meegenomen. Geen woord over de complexiteit van de aanvoerketens en internationale afhankelijkheden. En geen woord over mogelijke sociale onlusten als gevolg van inflatie en tekorten. Een economische recessie lijkt kennelijk ver weg, ook al storten de beurzen in. In plaats van naar toekomstige crises te kijken wordt het wantrouwen aangejaagd en het broodnodige leiderschap ondermijnd. De Dijk had gelijk. (bron: Trouw) Een interessante column met een brede kijk op de huidige ontwikkelingen. Ja, ik onderschrijf wat hij stelt over de sms-affaire van Rutte, maar het tekent ook de wijze waarop de premier vorm geeft aan zijn leiderschap. Wat hij schrijft over de relatie van de gevolgen van de corona-pandemie, de ontregelde aanvoerlijnen van goederen uit andere delen van de wereld, de groeiende energie-, voedsel en economisch crisis, in relatie tot geo-nationale spanningsvelden en de oorlog in Oekraïne, spreekt mij aan. Ik relateer dat ook aan het financieel/monetaire beleid en de sociaal/maatschappelijke gevolgen ervan. De problematiek is vele malen groter dan het kabinet Rutte IV ons voorschotelt.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 3 juni 2022, week 2022/22: AEX 700,69; Bel 20 3.881,51; CAC40 6.485,30; DAX 14.460,09; FTSE 100 7.532,95; SMI 11.529,16; RTS (Rusland) 1.199,55; SXXP (Stoxx Europe) 440,09; DJIA 32.899,70; NY-Nasdaq 100 12.5498,36; Nikkei 27.761,57; Hang Seng 21.055,75; All Ords 7.472,40; SSEC Shanghai 3.195,46; €/$1.0720; BTC/USD (Bitcoin) $29.640,30; troy ounce goud $1.851,30, dat is €55.532,79 per kilo; 3 maands Euribor -0,328%; 1 weeks -0,566%; 1 mnds -0,538%; 10 jaar Japan 0,2313%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,999%; 10 jaar Duitse Staat 1,275%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,569%; 10 jaar Franse Staat 1,801%; 10 jaar Belgische Staat 1,879%; 10 jaar VK 2,155%; 10 jaar Spanje 2,42%; 10 jaar VS 2,9474% en Italië 3,373%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,339.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden flat ten opzichte van een week eerder. De AEX sloot de week af net >700 grens. De kapitaalmarktrentes noteerden fors hoger voor het 10-jarig papier, ca 30 basispunten en hoger voor het 30-jarig ca 20 basispunten. De euro noteerde deze week onveranderdr. Goud steeg weer wat. De bitcoin steeg licht. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Japan 1,0262%; Zwitserland 1,151%; Duitsland 1.509%; Nederland 1,754%; Frankrijk 2,324%; VK 2,414%; Canada 2,9522%; Spanje 3,001%; VS 3,1078% en Italië 3,713%.


							
Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 04-06-2022/634 Hoe nieuwe Europese regels, ondanks de groene ambities, de productie van waterstof kunnen gaan afremmen

UPDATE 28-05-2022/634 Ondanks inflatie en vrees voor recessie gaan we massaal op een luxe vakantie

Algemeen

De Europese Commissie geeft de EU-landen nog een jaar extra de tijd om te voldoen aan de begrotingsregels. Pas in 2024 moet het begrotingstekort maximaal 3% zijn en de staatsschuld ten hoogste 60%. Nederland voldoet nu niet aan de eerste eis (verwacht wordt 3,4%) ,wel aan de tweede. In 2020 werd al uitstel gegeven vanwege de coronacrisis; nu vanwege de oorlog in Oekraïne. Het loskomen van Russisch gas en de inflatie maken het voor EU-landen moeilijk om aan de regels te voldoen. Eurocommissaris Dombrovskis benadrukt dat het soepelere beleid geen reden mag zijn om lukraak geld uit te geven. (bron: NOS) Dit is een zwaktebod van de Europese Commissie. Dit soort besluiten kunnen slechts van korte duur zijn, maar ik vrees dat het een structureel karakter krijgt. Ik sluit niet uit dat de EC verderop in het inflatieproces zal moeten besluiten opnieuw de begrotingsregels los te moeten laten hetgeen dan betekent dat de staatsschulden verder op zullen lopen in de 27 EU-landen. De lasten van de corona-pandemie, geo-nationale verschuivingen, de communicatie van goederen op wereldniveau, de oorlog in Oekraïne, de aan Rusland opgelegde sancties, de grote opgebouwde schulden in het afgelopen decennium, de enorme uitdagingen van de afbouw van fossiele energie en de opbouw van een duurzame samenleving (wereldwijd) en daarbij de problemen waarin de ECB verkeert met de euro.

Oekraïne conflict

Voor het eerst in de geschiedenis zijn wereldwijd meer dan 100 miljoen mensen op de vlucht, zeggen de Verenigde Naties. Nieuwe golven van conflicten en geweld hebben het cijfer de afgelopen tijd volgens de VN tot een “bizarre mijlpaal” gebracht. De VN noemt conflicten in Afrika en landen als Afghanistan en Myanmar, maar ook de oorlog in Oekraïne. Door dat conflict zijn 8 miljoen mensen binnen Oekraïne en meer dan 6 miljoen richting het buitenland op de vlucht geslagen. De VN prijst de hulp aan hen, om eraan toe te voegen dat die compassie en hulp alle vluchtelingen zou moeten toekomen. (bron: NOS)

Zweden en Finland lijken nauwelijks vooruitgang te hebben geboekt in hun gesprekken met Turkije over toetreding tot de NAVO. Turkije heeft volgens een woordvoerder van president Erdogan “een positieve benadering” waargenomen bij de twee kandidaatlanden over de eis dat ze hun wapenembargo tegen Turkije opheffen. Turkije wil het lidmaatschap van de 2 landen blokkeren als ze Turkije niet snel verder tegemoetkomen. Het grootste bezwaar is dat de landen Koerdische bewegingen als de PKK steun zouden geven. Turkije eist uitlevering van 40 Koerdische “terreurverdachten”. (bron: NOS) Voor wat hoort nu eenmaal wat!

Premier Rutte moet zich duidelijker uitspreken over de vraag of Oekraïne versneld lid moet kunnen worden van de Europese Unie nu het land in oorlog is met Rusland. Dat zegt president Zelensky in gesprek met Nieuwsuur. Zelf vindt de Oekraïense leider dat het land klaar is voor EU-lidmaatschap. Hij noemt een toekomstig lidmaatschap een signaal waardoor Oekraïne sterker komt te staan in de strijd tegen Rusland. Zelensky heeft zijn twijfels over de rapporten over corruptie in zijn land, die door sommige EU-politici aangehaald worden als reden om Oekraïne nog niet kandidaat-lid te laten worden. (bron: NOS) Ik heb het uitgebreide interview van Zelenski met de 50 jarige Mariëlle Tweebeeke 27 mei 2022 op Nieuwsuur gezien. Tweebeeke kwam beter onderbouwd in beeld dan Zelenski. Zijn leger lijdt verliezen en hij moet nu tijd winnen om te overleven. Ik begreep dat hij bereid is de Krim af te staan en over Donbas te praten met Poetin. Als hij wil voorkomen dat hij een land met ruïnes overhoudt zal hij zaken moeten gaan doen. Daarvoor heeft hij de geldpotten van Brussel nodig en die worden geblokkeerd door onder meer Mark Rutte. Hij wijst corruptie in zijn land niet helemaal af, maar zegt ze op te kunnen gaan lossen. De Europese Rekenkamer schreef daarover in september 2021: de financiële steun en energie die de Europese Unie in Oekraïne steekt voor de bestrijding van grootschalige corruptie zijn niet doeltreffend. “Oligarchen en partijen met gevestigde belangen blijven de rechtsstaat in Oekraïne ondermijnen en vormen een bedreiging voor de ontwikkeling van het land”, stelt de Europese Rekenkamer in een speciaal rapport, dat werd gepubliceerd kort nadat het Parlement van Oekraïne een wet aannam die de invloed van oligarchen moet terugdringen. Al meer dan 20 jaar helpt de EU Oekraïne met hervormingen om de rechtsstaat te versterken en corruptie en witwaspraktijken te bestrijden. De EU is zich ook al “geruime tijd bewust” van de banden tussen een aantal rijke en invloedrijke mensen en bedrijven, hoge ambtenaren, politici en de rechterlijke macht die volgens rapporteur Juhan Parts “de staat gijzelen”. Brussel heeft echter geen echte strategie ontwikkeld om de corruptie de kop in te drukken. Daardoor gaan jaarlijks miljarden euro’s verloren, zegt het verslag.De corruptie-index (beter bekend onder de internationale naam: Corruption Perceptions Index of CPI) bestaat sinds 1995. Met de CPI wilde Transparency International, (TI) corruptie op de internationale politieke agenda zetten. De CPI classificeert staten op basis van het gepercipieerde corruptieniveau. In 2000 stond Oekraïne op de 2 na hoogste plaats van de 180 in beeld gebrachte landen. In een rapportage van de minste corruptie in de wereld uit 2019 scoorden Nederland, Duitsland en de Scandinavische landen tussen de 90 en 100, Italië en Spanje tussen de 50 en 59 en Oekraïne tussen de 30 en 39. Ik verwacht dat hij op korte termijn actie zal gaan ondernemen een wapenstilstand met Poetin overeen te komen.

Kabinet Rutte IV

Congestie op de weg, het spoor en in de lucht, veel te veel koeien, een hardnekkige woningcrisis die tot loodzware hypotheekschulden dwingt en ook nog hekkensluiter duurzame energie in Nederland, aldus Brussel, die zwelgt in de probleemdossiers. De Europese Commissie licht jaarlijks de lidstaten door en dat leidt dit jaar tot forse kritiek op de situatie in Nederland. De ernstig scheefgegroeide woningmarkt leidt tot een explosie van huizenprijzen en torenhoge hypotheken die huishoudens kwetsbaar maken voor externe schokken, schrijft de Commissie niet voor het eerst. Met 15% hogere prijzen in 2021 en toenemende tekenen van overwaardering zijn de risico’s alleen nog maar toegenomen. Krapte op de huur- en koopmarkt en blijvende impulsen om te lenen drijven de prijzen alleen maar verder op, waardoor de overheid haar eigen beleid ondermijnt. Ook op andere punten snijdt de regering zichzelf in de vingers, vindt Brussel. Geen land ter wereld heeft per vierkante kilometer zoveel koeien, met als gevolg een indrukwekkend stikstofprobleem. Omvangrijke investeringen in verduurzaming van de landbouw, maar ook de transportinfrastructuur, zijn dringend nodig. Het drukst gebruikte spoornet ter wereld slibt dicht, de problemen op Schiphol zijn bekend, alleen de files op de weg knabbelen al 4% van het Nederlandse Bruto Nationaal Product af. Verder zijn er té veel flexwerkers zonder WW-, ziekte en arbeidsongeschiktheidsverzekering en zonder pensioen, en is er een toenemend gebrek aan arbeidskrachten in onderwijs, zorg, ict en techniek. Zorg voor omscholing, meer banen voor migranten en meer uren voor deeltijdwerkers (vaak vrouwen), aldus het advies van Brussel. Het hoofdstuk over energie, dit jaar voor het eerst toegevoegd, is ook al uiterst kritisch. Nederland gebruikt bovengemiddeld veel olie en gas en is één van de slechtst presterende landen op duurzame energie. Brussel: zorg voor betere netwerken, snellere vergunningverlening, decentrale opwekking, warmtepompen en renovatie van bestaande gebouwen. De jaarlijkse adviezen van de Europese Commissie aan lidstaten, ‘landenspecifieke aanbevelingen’ genaamd, zijn steeds minder vrijblijvend. Nog steeds heten het ‘aanbevelingen’, maar Brussel aarzelt niet om uitkeringen zoals uit het coronaherstelfonds afhankelijk te maken van naleving. En zeker nu twee crisissituaties kort na elkaar de eerder zo mooi ogende groeicijfers ernstig bedreigen, wil de Commissie tempo. Alle nationale hoofdsteden moeten zich de komende twee jaar maximaal inzetten op energietransitie (schoner, goedkoper en zonder Rusland), vergroening van hun economieën en verdergaande digitalisering. Investeringen die daarvoor nodig zijn mogen niet in gevaar komen door te strakke tekortregels. Regeringen krijgen daarvoor meer ruimte om af te rekenen met de economische gevolgen van zowel de coronapandemie als de Russische inval in Oekraïne. ,,We zitten economisch in een verre van normale situatie, dat rechtvaardigt uitstel. Maar zonder een terugkeer naar onbegrensd geld uitgeven”, aldus Eurocommissaris van Economische Zaken Paolo Gentiloni. Lidstaten met een extreem hoge schuld worden wel degelijk extra in de gaten gehouden, aldus ook vice-Commissievoorzitter Valdis Dombrovskis. Nederland hoort daar niet bij, want zijn tekorten en schulden houdt het altijd wel ruim bovengemiddeld in de hand. Brussel zette de afgelopen twee jaar de schuld- en tekortregels even opzij om Europa door de coronapandemie te loodsen, eerst met ad hoc steun aan bedrijven, daarna met het optuigen van omvangrijke herstelplannen. In het kader daarvan is intussen 100 mrd ‘weggezet’, maar dat leidde er dan ook toe dat alle lidstaten alweer snel groei realiseerden. En toen kwam de oorlog. Brussel blijft van groei uitgaan, maar de tweede externe schok in twee jaar hakt er wel degelijk hard in. ,,De oorlog leidt tot grootschalig menselijk lijden en dat is natuurlijk onze eerste zorg”, aldus Gentiloni. ,,Maar er zijn ook dramatische economische gevolgen: op het vlak van energie, voedselveiligheid, verstoring van bevoorradingsketens, inflatie zoals we deze eeuw nog niet hebben gekend en gebrek aan vertrouwen.” (bron: AD) Interessante schets van de situatie. Het proces dat hiermee parallel loopt zijn stijgende schulden zowel van overheden en huishoudens (huisvestingskosten huur en koop). Verder moeten er enorme investeringen worden gedaan in het klimaat, verduurzaming en in onderwijs door huishoudens, ondernemers en de overheid.

Het kabinet Rutte IV wil het begrotingstekort dit jaar laten oplopen tot boven de Europese norm van 3%; er gaat extra geld naar Defensie en compensatie voor mensen met een hoge energierekening; daar staat tegenover dat bedrijven en vermogende Nederlanders meer belasting gaan betalen en dat er gesneden wordt in de klimaatfondsen. Het begrotingstekort van Nederland stijgt dit jaar naar 3,4% en komt daarmee weer boven de Europese norm van 3%. Dat blijkt uit de Voorjaarsnota van het ministerie van Financiën. Het kabinet geeft veel meer geld uit aan Defensie en ook om mensen te compenseren voor de hoge energierekening. Het kabinet geeft €6,4 mrd extra uit om de stijging van de energieprijzen te verzachten. De extra uitgaven dekt de coalitie vooral door vermogende ondernemers en bedrijven meer belasting te laten betalen Sowieso zullen vermogenden in de toekomst meer belasting moeten betalen. Dat past binnen de discussie over vermogensongelijkheid, vindt het kabinet. “Sterke schouders zullen meer lasten moeten dragen”, zegt minister van Financiën Sigrid Kaag daarover. Verder wordt er €2,2 mrd gesneden in diverse fondsen zoals het stikstoffonds om andere nieuwe wensen te betalen. Het kabinet haalt ruim 2 mrd euro uit drie fondsen (het Nationaal Groeifonds, het klimaatfonds en het stikstoffonds) om te investeren in defensie, bevestigde minister van Financiën Sigrid Kaag. De bewindsvrouw ziet het niet als “snijden”, maar als “herprioriteren”. Bovendien gaat het maar om een relatief klein deel van de tientallen miljarden in de fondsen, benadrukt ze. De doelen blijven overeind staan, net als het “overgrote deel” van het budget. Dat betekent dus ook dat het kabinet wat meer zal ‘normeren’, zegt Kaag. Het stellen van regels voor vervuilende bedrijven is volgens haar “een heel belangrijk element” van het klimaat- en natuurbeleid. Onder meer vanwege de oorlog in Oekraïne, had een groot deel van de Kamer het kabinet gevraagd het budget van Defensie flink op te hogen. Volgens de minister gaat het om “noodzakelijke investeringen”. In de Voorjaarsnota geeft minister Kaag aan hoe de begroting er dit jaar voorstaat. Voor het eerst geeft het kabinet ook al inzicht in plannen die het de komende jaren wil uitvoeren. Normaal komt dat pas naar buiten op Prinsjesdag. Met deze nieuwe systematiek krijgt de Kamer meer mogelijkheden om invloed uit te oefenen op de begroting van volgend jaar. Er waren al verschillende plannen uitgelekt. Defensie krijgt er €2,4 mrd bij zodat in 2024 en 2025 de NAVO-norm wordt gehaald. Verder wordt er zo’n €2,5 mrd uitgetrokken om het minimumloon te verhogen met 7,5%. Volgens minister Karien van Gennip (Sociale Zaken) is dat “goed nieuws” voor mensen met een kleine portemonnee. Wel betwijfelt ze of de stijging genoeg is voor iedereen, omdat daarvoor de inflatie te hard oploopt. De AOW groeit voorlopig mee met die stijging, heeft het kabinet besloten. De komende jaren duikt het begrotingstekort volgens Kaag weer onder de 3%. Het zal dan uitkomen op tussen de 2,5 en 3% is de verwachting. De overheidsschuld blijft wel onder de Europese norm van 60%. Die staat op 52,9% en loopt op naar 54,9% in 2025. Financiering van compensatie spaartaks komt vooral van bedrijven en vermogende Nederlanders, Het kabinet haalt miljarden op door te schuiven met belastingtarieven en -kortingen die vooral mensen met een hoger inkomen en ondernemers met een groot belang in een bedrijf raken. Dit gebeurt om financiering te vinden voor de compensatie die de overheid moet bieden voor belastingplichtigen die geld terugkrijgen vanwege de te hoge belasting in box 3 voor spaargeld en beleggingen. Ook de verhoging van de AOW (die meegroeit met het minimumloon) wordt hier deels mee gefinancierd, hoewel ouderen zelf ook een flink deel betalen. Het kabinet moest op zoek naar €3,6 mrd om klagers te compenseren voor de onterecht betaalde vermogensrendementsheffing in box 3 voor spaargeld en beleggingen. Die groep wordt mogelijk nog groter, maar dat wordt later in het jaar besloten. Ook was er veel geld nodig om de AOW toch mee te laten stijgen als het minimumloon omhooggaat. De oppositie had dit afgedwongen in de Eerste Kamer. Een deel van dit geld wordt betaald door de inkomensondersteuning voor pensionado’s (de IOAOW genaamd) de komende twee jaar te verlagen, om in 2025 af te lassen. Ook wordt de voorgenomen verhoging van de ouderenkorting teruggedraaid. Ouderen betalen dus ook flink mee aan de verhoging van hun eigen AOW. Een maatregel die hogere inkomens raakt betreft de algemene heffingskorting. Dat is een bedrag dat je in mindering kunt brengen op de te betalen belasting in box 1. De algemene heffingskorting is al inkomensafhankelijk. Dus hoe hoger het brutoloon, hoe lager de belastingkorting. Het kabinet wil bij de afbouw van de algemene heffingskorting echter naast het inkomen uit arbeid in box 1 ook laten meetellen hoe hoog het vermogen is in box 3, plus het inkomen dat grootaandeelhouders van bedrijven in de vorm van bijvoorbeeld dividenduitkeringen ontvangen in box 2. Daardoor zullen vermogende Nederlanders minder belastingkorting krijgen over het inkomen in box 1 en de facto dus meer belasting betalen. In box 3 voor spaargeld en beleggingen wordt het ‘heffingsvrije vermogen’ niet verhoogd, zoals eerst voorgenomen. Nu betalen mensen in box 3 voor spaargeld en beleggingen over vermogen tot ruim 50.000 euro geen belasting (het dubbele voor fiscale partners). Het kabinet wilde dit bedrag verhogen naar 80.000 vanaf 1 januari volgend jaar, maar dat gaat niet door. Verder gaat het kabinet sleutelen aan box 2 van de inkomstenbelasting. Die heeft betrekking op personen met een belang van 5% of meer in in bv, nv of coöperatie. Mensen met een ‘aanmerkelijk belang’ in een onderneming gaan daar vanaf een bepaald niveau meer belasting over betalen. Voor de eerste €67.000 aan inkomsten in box 2, zoals dividenduitkeringen, wordt het tarief 26% en daarboven gaat een tarief van 29,5% gelden. Daarnaast beperkt het kabinet de hoogte van het loon dat directeuren met een aandelenbelang van minimaal 5% in bijvoorbeeld een bv aan zichzelf uitkeren. Hierdoor gaan zogenoemde directeur-grootaandeelhouders meer belasting betalen in box 1 van de inkomstenbelasting. Wat betreft de vennootschapsbelasting wordt geldt momenteel voor een winst tot 395.000 euro het lage tarief van 15%; daarboven geldt een tarief van 25,8%. Het kabinet wil de schijfgrens verlagen naar €200.000: hierdoor betalen bedrijven eerder het hogere tarief van 25,8%. Ook wordt de zogenoemde expatregeling uitgekleed. Mensen die naar Nederland komen om tijdelijk hier te werken, hoeven over 30% van hun loon geen belasting te betalen, maar dit geldt straks alleen voor een inkomensgrens van maximaal €216.000 per jaar (ook wel de Balkenendenorm genoemd). Pandjesbazen moeten ook betalen, aldus Van Rij. Als zij een huis kopen om te verhuren, betalen ze straks meer dan 10% overdrachtsbelasting. Het kabinet wilde dat tarief eerst verhogen van 8% van de waarde van het huis naar 9%. (bron: Business Insider)

Financieel/economische berichten

Nu geld lenen niet langer gratis is, groeit de nervositeit over de afkickverschijnselen. Begrijpelijk: de problemen die in 2008 aan het licht kwamen, zijn nooit verholpen, schrijft Koen Haegens, de schrijver van ’De grootste show op aarde: de mythe van de markteconomie’. De markt is overal. Van de supermarkt tot de arbeidsmarkt, van de woningmarkt tot de relatiemarkt: zelfs over de liefde wordt steeds vaker gesproken in termen van vraag en aanbod. We leven tenslotte in een markteconomie. Zelfs democratie lijkt tegenwoordig te gehoorzamen aan de wensen van de financiële markten. Maar wat als dat alles niet waar is? Wat als die alomtegenwoordige, mysterieuze markteconomie er heel anders uitziet dan we denken – of zelfs helemaal niet bestaat? Die vragen houden Koen Haegens bezig sinds het uitbreken van de economische crisis, het moment waarop het grote publiek heel even de werkelijkheid achter het fraaie decor van de moderne economie te zien kreeg. Het resultaat is een duizelingwekkende reis door de financiële wereld en de schijnbaar alledaagse markten van nu, waar niets is wat het lijkt. Aan het einde wacht een blik op de echte economie. Op het ware verhaal achter de grootste show op aarde. In het najaar van 2017 straalt alles en iedereen in Washington. De grote crisis die tien jaar eerder startte op de Amerikaanse huizenmarkt, om zich van daaruit over de rest van de wereld te verspreiden, lijkt overwonnen. Volgens de officiële maatstaven is de mensheid rijker dan ooit. Zelfs Europa heeft zich ontworsteld aan een vicieuze cirkel van werkloosheid en bezuinigingen. Tijdens de zonovergoten jaarvergadering van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) – een soort Oerol voor economie-nerds, met overal discussies, lezingen en andere evenementen – roept directeur Christine Lagarde beleidsmakers op de voorspoed te gebruiken om het dak te repareren. Dat is hoognodig. Om de haperende economie aan te zwengelen, hebben centrale banken in crisistijd voor duizenden miljarden aan staats- en bedrijfsobligaties opgekocht. Lenen is hierdoor spotgoedkoop, maar critici vrezen dat al dat goedkope geld tot nieuwe financiële zeepbellen zal leiden. Gelukkig is de Amerikaanse Federal Reserve net begonnen haar schuldenberg af te bouwen. Een optimistisch gestemde president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB) voorziet in gesprek met de in Washington aanwezige Nederlandse journalisten dat de geldpers ook in Europa wordt uitgeschakeld. ‘De discussie gaat hoogstens nog over hoe lang het einde uitgesteld moet worden. Maar het gaat hoe dan ook gebeuren.’ Wie 5 jaar later om zich heen kijkt, kan denken dat de bomen nog steeds tot in de hemel groeien. In de top-honderd jonge miljonairs die het tijdschrift Quote deze maand presenteert, wemelt het van de kersverse rijkaards: sporters, techondernemers, maar ook cryptohandelaren. Koploper is Adriaan Mol van betaaldienstverlener Mollie. Het vermogen van de 38-jarige wordt geschat op €3,5 mln. Ook de middenklasse laat het geld rollen. Sinds het einde van de lockdowns zijn de restaurants afgeladen. Op Schiphol nadert het aantal vakantiereizigers het niveau van voor corona. Door personeelstekorten leidt dat soms tot lange rijen. Tegenover elke honderd werklozen staan dan ook 133 onvervulde vacatures, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Nooit eerder hadden zoveel mensen in Nederland een betaalde baan. Reden voor een feestje, zou je denken. In plaats daarvan domineert somberheid over de dreigende oververhitting van de economie. ‘Denk aan de kranten die ‘s morgens niet of niet op tijd bezorgd worden. Het kopje koffie op het terras dat maar niet komt omdat er te weinig bedienend personeel is’, stelt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen in zijn toelichting op de nieuwste cijfers. ‘Of dat je, als je van Den Haag naar Rotterdam wilt, om moet rijden omdat er een tunnel is afgesloten, doordat ziek personeel niet snel vervangen kan worden.’ Van Mulligen staat niet alleen in zijn zorgen. Tot voor kort brak de Amsterdamse aandelenbeurs record na record. Nu heerst er paniek. Het consumentenvertrouwen is gedaald tot het laagste niveau ooit. Zelfs in de eurocrisis waren Nederlanders niet zo pessimistisch over hun eigen financiële situatie en die van de economie als geheel. Inmiddels heeft de schuldenberg het hoogste punt in de menselijke geschiedenis bereik. Economen wijten dat aan de inflatie. Die was al hoog doordat de coronacrisis de aanvoer van goederen overhoop heeft gegooid. In Azië kwamen fabrieken en havens plat te liggen. Toen de vraag opveerde, bleken spullen als computerchips en hout ineens schaars geworden. Uitgevers worstelen met een tekort aan papier om hun boeken en kranten op te drukken. Aanvankelijk verwachtten de meeste experts dat het ongemak tijdelijk was. De Russische aanval op Oekraïne begin dit jaar(24 februari) heeft die hoop op een snelle oplossing de grond in geboord. Net als de nieuwe ronde lockdowns in China, waar het regime koppig vasthoudt aan zijn zero-covidbeleid. In april lagen de prijzen in de Nederlandse winkels gemiddeld 9,6% hoger dan een jaar terug. Mocht het tot een totale boycot van Russisch olie en gas komen, dan lijkt een recessie onvermijdelijk. Maar ook als het niet zo ver komt heeft de inflatie verstrekkende gevolgen. Centrale banken zien zich gedwongen in te grijpen. Zelfs de Europese Centrale Bank (ECB) zal vrijwel zeker in juli de rente verhogen. Ook het einde van de obligatieaankopen, die DNB-president Knot in 2017 al verwachtte, komt dan in zicht. Na tien vrijwel renteloze jaren lijkt dat een welkome terugkeer naar normaal. Zo smelten de tekorten van de Nederlandse pensioenfondsen dankzij de nu al wat hogere rekenrente weg als sneeuw voor de zon. Ineens kunnen zij de uitkeringen verhogen voor hun deelnemers. Dat ook hierover geen gejuich opstijgt komt niet alleen door de inflatie. Er is namelijk nog een dieper liggende verklaring voor de inktzwarte toekomstverwachtingen. Dat zit ’m in een vraag waar geen centrale bankier, econoom of bankier op dit moment met 100% zekerheid antwoord op durft te geven. Is de wereldeconomie nog wel opgewassen tegen ‘normale’ omstandigheden? Slimmeriken die de crises van morgen willen voorspellen, moeten kijken naar de goedbedoelde oplossingen van gisteren. De kredietcrisis dreigt die oude economische wijsheid te bevestigen. Ondanks strengere regels – banken dienen meer eigen vermogen aan te houden, in Nederland is de aflossingsvrije hypotheek fiscaal ontmoedigd – staat het verdienmodel dat 15 jaar geleden tot de kredietcrisis leidde, fier overeind. Doordat centrale banken het vuur hebben geblust met goedkoop geld, zijn bedrijven, huishoudens en overheden alleen maar meer gaan lenen. De cijfers liegen er niet om. Aan de vooravond van de grootste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog was de mondiale schuldenlast bijna dubbel zo groot als de totale wereldeconomie, uitgedrukt in het bruto binnenlands product (bbp). Toen Lagarde in 2017 ertoe opriep het dak te repareren als de zon schijnt, stonden bedrijven, overheden en huishoudens nog dieper in het rood: 225% van het bbp. Sindsdien zijn hun financiën verder verslechterd. Het coronavirus dwong overheden miljarden uit te trekken om banen en bedrijven overeind te houden. Inmiddels heeft de schuldenberg het hoogste punt in de menselijke geschiedenis bereikt: 256% van de wereldeconomie. Dat is $226.000.000.000.000. Nu de centrale bank gaat stoppen met haar stimuleringsbeleid gaan de problemen opvlammen. Die ongemakkelijke waarheid viel makkelijk te negeren zolang de rentetarieven nihil waren. Als geld lenen niet langer geld kost, zijn schulden geen probleem. Dat verandert nu de rente oploopt. Plotseling heeft de wereldeconomie wat weg van een slechte zombiefilm. Een voor een staan de doodgewaande boosdoeners van 2007 en 2008 op. Springlevend. Sterker nog, de breukvlakken onder onze welvaart ogen kwetsbaarder dan ooit. Zoals de schulden van bedrijven. Nederland vindt zichzelf verre van spilziek. Dat beeld klopt voorzover het de overheidsuitgaven betreft. De €85,5 mrd die in de bestrijding van het coronavirus is gepompt ten spijt bedraagt de staatsschuld nog slechts 55% van het bbp – ruim onder het toch al zeer strenge Europese plafond van 60%. Als het gaat om de wijze waarop ondernemingen zich financieren, is de Hollandse zuinigheid echter ver te zoeken. Al voor de coronacrisis lagen de bedrijfsschulden met 166% van het bbp ver boven het gemiddelde in de eurozone. Dat is niet zonder risico’s. Wat zal er bijvoorbeeld gebeuren met de talrijke maaltijd- en flitsbezorgers nu lenen duurder wordt? Zij maken zelden winst, maar geven wel miljoenen uit aan vervoer, dark stores en bezorgers. Nog veel ernstiger is de situatie in landen als Turkije en Argentinië, waar lokale bedrijven geld hebben geleend in snel duurder wordende dollars. Of in China, goed voor bijna een derde van de mondiale bedrijfsschulden. Na decennia van groei op de pof wil het land die intomen. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, zoals de zich voortslepende Evergrande-soap laat zien. De vastgoedontwikkelaar gaat gebukt onder een schuldenlast van een slordige $300 mrd. Klanten moeten vrezen voor hun nieuwbouwhuis. De autoriteiten hebben intussen heel andere zorgen: wat als een bankroet de hele Chinese vastgoedbubbel doet barsten? Het door schulden gekwelde bedrijfsleven is niet de enige oude bekende die zich dezer dagen meldt. Aan de vooravond van de kredietcrisis bedroeg de Nederlandse hypotheekschuld een kleine €600 mrd. Inmiddels staat de teller op €783 mrd. Hoewel 95% van die leningen een looptijd van tien jaar of langer heeft, is het geen fijn idee dat de hypotheekrente in korte tijd verdubbeld is. En dan is er nog de eurocrisis. Toen Griekenland, Portugal en Ierland aan de rand van de afgrond stonden, analyseerden gezaghebbende economen als Joseph Stiglitz dat de Europese economieën simpelweg te verschillend zijn om in één muntunie te passen. Zuid-Europa zakte al bezuinigend en hervormend weg in een uitzichtloze recessie. Ondertussen klaagden de Duitsers en de Nederlanders dat ze de portemonnee moesten trekken. De ECB bood uitkomst. Toenmalig president Mario Draghi beloofde ‘whatever it takes’ te doen om de muntunie te redden. In de daaropvolgende jaren daalden de rentes die de zwakkere eurolanden betalen over hun schulden. Brand meester? Nu de centrale bank op het punt staat te stoppen met haar monetaire stimuleringsbeleid dreigen de problemen op te vlammen. Het verschil in rente dat Duitsland en Italië betalen over leningen met een looptijd van 10 jaar – de beruchte ‘spread’ – is in korte tijd opgelopen naar zo’n 2%. Daar zal het niet bij blijven. Tel daarbij op dat Italië voor ruim 150% van het bbp in het rood staat, dat de economie bijna 10 keer zo groot is als die van Griekenland, en het is duidelijk: dit land is te groot om te redden. Ze kampen met een dilemma’, zei de Duitse socioloog Wolfgang Streeck in 2013 in een interview met De Groene. Het gesprek ging over de centrale bankiers en hun in historisch opzicht unieke obligatieaankopen. ‘Enerzijds moeten de geldinjecties, die financiële doping, toegediend blijven worden. Anderzijds weten ze dat stimulerende middelen op termijn dodelijk kunnen zijn.’ Streeck had net daarvoor ‘Gekochte tijd: De uitgestelde crisis van het democratisch kapitalisme’ geschreven. Daarin laat hij zien hoe ons economische systeem al sinds de jaren zeventig in een crisis verkeert. Telkens kochten beleidsmakers tijd. In de jaren tachtig deden ze dat door de staatsschulden snel te laten oplopen. Daarna werd vooral het private krediet aangemoedigd, in de vorm van gunstige hypotheken en creditcards. Na 2008 zetten de centrale banken de geldpers aan. Steeds was het doel: de bestedingen van de grote meerderheid van de bevolking op peil houden – zónder de torenhoge winsten van de ‘happy few’ aan te tasten. Dit jaar zal blijken of het einde oefening is, of dat er toch nog onvermoede mogelijkheden zijn om extra tijd te kopen. De uitkomst bepaalt hoe we later terugkijken op deze tijd. Kampte de wereld in 2022 met de naweeën van een korte coronadip die het consumptiefeestje voor heel even onderbrak? Of leefden de mensen, zonder het te beseffen en onderbroken door korte periodes van opklaringen, in wat in de toekomst bekend zal komen te staan als De Lange Kredietcrisis? (bron: de Groene Amsterdammer) Een buitengewoon interessante kijk van de huidige monetair/financiële stand van zaken van Koen Haegens, waarin hij ontwikkelingen afzet tegen de gevolgen van de vrije markten. Hij citeert Streeck, die ontwikkelingen toetst ‘aan het kopen van tijd door waardeloze Amerikaanse hypotheken, de zogenaamde subprimes, aan de wereld te verkopen, door de schulden in de wereld op te blazen en uiteindelijk de geldmarkten te overladen met gratis geld. Onderwijl werd het mandaat van de centrale banken omgebogen van het beschermen van de waarde van het geld in het prijspeil en de koopkracht. Maar hoe meer geld de drukpersen draaiden, waardoor er geen prijskaartje meer aan hing, zoveel minder werd geld waard. Die ontwikkeling gekoppeld aan de gevolgen van de corona-pandemie, geo-nationale spanningsvelden (China/VS) en prijsstijgingen van energie en grondstoffen als gevolg van de militaire inval in Oekraïne, stimuleerde een snelle stijging van de inflatie. Terecht wordt hier de vraag gesteld of beleidsmakers er opnieuw in zullen slagen om een escape te vinden om nog langer het neoliberale beleid, dat sterk veranderd is in Westerse samenlevingen, overeind te houden. Zoals Hagens stelt ‘de tijd zal het leren’. De lange economische golf, van 60 jaar, is gestart in 1950 met de Marshallhulp van de Amerikanen aan Europa en geëindigd met de val van Lehmann Brothers in 2008. Sindsdien verkeren we in een transitie met de afbouw van fossiele energie en de overstap naar vergroening. Wij staan aan de vooravond van de herinrichting van de samenleving, Op de agenda staan duurzaamheid, klimaat, natuur, milieu, ecologie, onderwijs en vele technische ontwikkelingen in quantum-computers, digitalisering, robotisering op basis van AI (kunstmatige intelligentie), alsmede een groot aantal technische ontwikkelingen gekoppeld aan sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen. Allemaal zaken waaraan veel aandacht moet worden besteed, maar die pas mogelijk worden zodra wij afscheid hebben genomen van alle ballast, die volgende generaties niet meer nodig hebben. Ook kunnen de neoliberale machtsinstituten als de lobbyisten, kapitaal, denktanks en het daaraan gekoppelde monetaire beleid niet doorschuiven, zolang niet eerst afscheid van genomen is van al het overtollige geld, dat in omloop is. Het mag niet gebeuren dat factoren als arbeid, inkomen, opleiding, her- en omscholing, in handen komt van het grote bedrijfsleven, die andere normen hanteren dan sociaal wenselijk. Er mag geen onderklasse ontstaan, waarin moderne slaven van de samenleving worden gedumpt. En dan de maatschappelijke onderwerpen als wonen, zorg, privacy en veiligheid voor de positie van de burger meegewogen moet worden. En in dat hele proces moet de staatsinrichting van Europa op de schop. In deze overgangsfase moeten systeemfouten uit de modellen worden gehaald en moet de behartiging van de belangen van burgers vorm worden gegeven. Het kan niet zo zijn dat de sociaal/maatschappelijke aspecten de sluitpost van de rekening zijn. De gevolgen van het neoliberale beleid dat wordt uitgevoerd is dat onze privacy dienstbaar wordt gemaakt voor commerciële doelstellingen van de vrije markt. En de ‘privacy-beschermer’, de Autoriteit Persoonsgegevens, kijkt in veel gevallen toe, hoe bedrijven de regels overtreden. Ook als ik de cookies-voorwaarden personaliseer, ik weiger alle mogelijkheden anders dan de functioneel noodzakelijke en elk legitiem belang, dan nog kan ik niet voorkomen dat ik aan bepaalde bedrijven moet toestaan dat ze mijn data mogen leveren aan derde partijen waarmee ze zaken doen. Hun verantwoording kan zijn: ‘Onze website laat u advertenties zien. Deze advertenties zijn voor ons een noodzakelijke bron van inkomsten, waarmee wij onze website financieren. Sommige advertenties (of videoboodschappen) maken gebruik van cookies. Deze advertenties worden door ons en door derden op onze website geplaatst. Adverteerders maken vaak gebruik van mediabureaus om campagnes voor hen uit te voeren. Advertentienetwerken en mediabureaus zijn bedrijven die fungeren als tussenpersoon tussen website eigenaren en adverteerders. In deze gevallen plaatst het mediabureau vaak ook cookies om campagnes te meten en te optimaliseren. In de advertentievoorwaarden kan worden vastgelegd dat cookies van adverteerders en mediabureaus mogen worden gebruikt voor het verzamelen van statistieken. Daarnaast kan beperkt toestemming worden verleend aan adverteerders en mediabureaus om bezoekers te herkennen en te retargetten, om op basis daarvan voor opdrachtgevers relevante advertenties te vertonen. Omdat er erg veel partijen in de advertentiewereld samenwerken, is het niet mogelijk om een volledige lijst van mogelijke partijen te geven.’ Om aan het sociale internetverkeer deel te kunnen nemen dwingen bepaalde website-eigenaren burgers een blanco cheque te tekenen. En de overheid kijkt toe. Kennelijk is het de prijs die wij moeten betalen om deel te kunnen blijven nemen aan de samenleving. Ik gebruik het woord ‘remarketing’, dat is hetzelfde als retargeting. Het is een vorm van online adverteren waarbij je advertenties laat zien aan mensen die je website een keer hebben bezocht. Veelal wordt dit toegepast voor bezoekers die die niet overgaan tot conversie (iets hebben gekocht). Je kan ze dan ‘achtervolgen’ met advertenties om hen te overtuigen om toch maar dat ene product te kopen of dat waardevolle contactformulier in te vullen. De meest simpele voorwaarde van ‘ik weiger elke toestemming om mijn personalia en surfgedrag te delen met derden’ is maar zelden een optie. Ik heb recht op mijn privacy maar kennelijk kan Brussel en onze overheid mij die niet bieden, zodra er commerciële belangen bij betrokken zijn.

Air-France-KLM gaat nieuwe aandelen uitgeven en wil daarmee €2,25 mrd ophalen. Met de aandelenuitgifte wil de luchtvaartmaatschappij zijn financiële positie versterken en ook de ontvangen Franse staatssteun terug betalen. Air France-KLM gaat €1.928 miljoen nieuwe aandelen uitgeven tegen een koers van €1,17 euro, een fikse korting op de huidige koers van €4,35 (op 23 mei 2022). De Franse staat en de Nederlandse staat, beide grootaandeelhouders van Air France-KLM, doen mee en zullen aandelen kopen in lijn met hun belang. Nederland heeft belang van 9,3%t in de luchtvaartmaatschappij en 14% van de stemrechten, Frankrijk heeft een belang van 28,6%. Op de beurs veroorzaakt de aankondiging van de nieuwe aandelenuitgifte een heftige koersreactie, met het oog op de verwatering van de waarde. Om verwatering van dat belang te voorkomen en de zeggenschap op peil te houden kopen de beide overheden aandelen bij. In een brief aan de Tweede Kamer schrijven minister Kaag van Financiën en minister Harbers van Infrastructuur dat “op basis van de huidige verwachting de kosten voor de deelname circa €220 mln bedragen”. De Eerste en Tweede Kamer moeten nog wel instemmen met het besluit tot aandelenaankoop. Kaag en Harbers schrijven dat als dat besluit niet op korte termijn genomen kan worden “het kabinet bij Air France-KLM zal aangeven dat het niet zal deelnemen aan de aandelenemissie, omdat de voorafgaande goedkeuring van beide Kamers ontbreekt.”

De luchtvaartmaatschappij kreeg in 2020 steun van de Nederlandse overheid om de coronacrisis door te komen. Die steun bestond uit een bedrag van €3,4 mrd aan leningen en kredieten waarvoor de overheid garant staat. Van dat bedrag heeft KLM uiteindelijk iets minder dan een mrd gebruikt. Onlangs kondigde al aan dat het €311 mln aflost van de staatssteun. De resterende €600 mln wordt in de komende kwartalen terugbetaald. (bron: NOS) Het koersverlies in 2 dagen bedroeg 20%. Het kabinet wordt voor een moeilijk parket gezet. De verliezen voor beleggers, waaronder de Franse en Nederlandse staat, zijn groot. Van groot belang is hoe groot het belang van de luchtvaart is in het duurzame toekomstbeeld van de politiek. Gaan de Franse en Nederlandse staat nog geld in Air France/KLM steken als beleggers afhaken? Was het wel zo verstandig van de financiële ingenieurs om de aandelen zo sterk af te waarderen? Het verlies van de Nederlandse staat als gevolg van de daling van de koers KLM van (inkoop) €11,70 naar €1,71 bedraagt ca €500 mln.

KLM legt de verkoop van goedkopere tickets voor vluchten vanaf Schiphol tijdelijk stil. Dat gebeurt vanwege de aanhoudende problemen met drukte op de luchthaven. Het gaat om tickets voor KLM-vluchten tot en met 29 mei 2022.Het bedrijf zegt veel vragen te krijgen van klanten die de lange rijen op de luchthaven hebben gezien en het daarom niet aandurven om te vertrekken vanaf Schiphol. KLM biedt reizigers een omboekingsregeling aan. Schiphol kampt met lange wachttijden, onder meer door een groeiend aantal reizigers tijdens de Paasdagen en de Voorjaarsvakantie en personeelstekorten. Ook de afgelopen dagen, met de dagen rond Hemelvaart, was het erg druk. (bron: NOS) Het verbaast mij dat zoveel reizigers, nadat de corona-beperkingen zijn afgelast, met een vliegtuig op vakantie zijn gegaan. Ik had gehoopt dat de interesse voor vliegreizen, in het kader van de verduurzaming, zou zijn gedaald. Verder is de koopkracht, door de inflatie in de afgelopen 7 maanden, afgenomen, maar de Telegraaf meldde deze week dat vakantiereizigers juist meer dure en luxe reizen boeken.

Nederland staat er goed voor en kan toekomstige schokken opvangen, zo concludeert het Centraal Planbureau in de jaarlijkse risicorapportage Financiële Markten. Volgens het CPB zijn er weliswaar risico’s, zoals de oorlog in Oekraïne en de stijgende prijzen, maar zijn de Nederlandse banken weerbaar. Verder is de sector over het algemeen goed uit de coronacrisis gekomen. Er kunnen wel problemen ontstaan als meerdere schokken elkaar versterken en mensen moeite krijgen om leningen af te lossen. Maar dan beschikken banken alsnog over aanzienlijke buffers. (bron: NOS) Dit is een heel positief geschetst plaatje over het bankwezen. We weten dat er binnen de eurozone meerdere systeembanken zijn die er vorig jaar zwak voorstonden. Het is bekend dat als er grootbanken met een domino-effect worden geconfronteerd, hun solvabiliteit snel in de gevarenzone kan terechtkomen. Welke financiële risico’s kunnen optreden als in betrekkelijk korte termijn de rentetarieven gaan stijgen dan wel de liquiditeiten gaan verkrappen? Om goed voorbereid te zijn op slechtere tijden, moeten de banken hun buffers weer verhogen. Dat heeft De Nederlandsche Bank (DNB) deze week bekendgemaakt in zijn Overzicht Financiële Stabiliteit (OSF). Aan het begin van de coronapandemie was beleid voor het aanhouden van buffers versoepeld, zodat de economie zoveel mogelijk kon blijven draaien. Nu wordt het tijd de teugels weer aan te trekken, zeker gezien de huidige economische onzekerheden. “Na een krachtig herstel uit de coronapandemie vorig jaar, zijn door de oorlog in Oekraïne en de hoge inflatie de economische vooruitzichten verslechterd en de risico’s voor de financiële stabiliteit toegenomen”, aldus DNB in de publicatie. DNB-president Klaas Knot benadrukt dat de wereld er op dit moment heel anders uitziet dan aan het begin van dit jaar. “Een oorlog op het Europese continent is meer dan twintig jaar geleden en we hebben in veertig jaar niet zo’n hoge inflatie gezien als nu.” Bovendien is het consumentenvertrouwen ook historisch laag. “Je kunt niet anders dan constateren dat we in vreemde tijden leven en de economische onzekerheid groot is.” Daarom is dit het moment dat banken zich moeten voorbereiden op mogelijk slechtere tijden. (bron: NU) DNB verhoogt de contracyclische kapitaalbuffer (CCyB) van 0% naar 1%. De eis zal gelden voor alle banken – dus zowel Nederlandse als buitenlandse banken, die leningen in Nederland hebben uitstaan. Voor het Nederlands bankwezen als geheel betekent de eis een kapitaalbeslag van ongeveer €3,3 mrd. Onder voorbehoud dat het huidige risicobeeld niet fors kentert, zullen banken per 25 mei 2023 moeten voldoen aan deze eis. Op termijn moet de CCyB naar 2%. Dit bericht schetst een ander beeld dan het hierboven staande bericht van het CPB. DNB refereert aan de grotere risico’s als gevolg van de al 7 maanden durende fors gestegen inflatie en de oorlog in Oekraïne. En dan besluit DNB over 12 maanden, indien de risico’s dan nog bestaan de buffers met 1% te verhogen. Dus op dit moment zijn de risico’s nog niet van dien aard dat de buffers nu al moeten worden opgehoogd, maar hoe de stand van zaken over een jaar is, als we dan in een recessie zouden verkeren, laat DNB zich niet uit anders dan het CcyB kan in de toekomst naar 2% gaan.

De Nederlandse goederenexport naar Oekraïne is in maart 2022 met 84% in waarde afgenomen ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder. Ook de export naar Rusland nam sterk af, met 67%. Dat meldt het CBS op basis van nieuwe cijfers. In waarde was de afname van de export naar Rusland in maart €453 mln, de afname van de export naar Oekraïne bedroeg €97 mln. Aan de importkant waren de ontwikkelingen in waarde minder negatief tot sterk positief. Dat heeft te maken met een sterke stijging van de prijs van met name voeding (zoals maïs en zonnebloemolie uit Oekraïne) en minerale brandstoffen (zoals olie en gas uit Rusland). In maart nam de import uit Oekraïne in waarde met 10% af maar in gewicht met 31%. De import uit Rusland nam in waarde fors toe (115%), maar is in gewicht nauwelijks toegenomen. De waarde van de import uit Rusland is traditioneel hoog, door het belang van de import van minerale brandstoffen. Bovendien zijn de energieprijzen tussen 2021 en 2022 fors toegenomen. De import uit Rusland is toegenomen van €1,9 mrd in maart 2021 tot €4,1 mrd in maart 2022, een toename van €2,2 mrd, waarvan €1,7 mrd voor minerale brandstoffen. De waarde van de import van metalen uit Rusland steeg met €0,4 mrd. Ook hier zorgden forse prijsstijgingen voor een oplopende invoerwaarde. Nikkel (importwaarde €128 mln toename), koper (€122 mln), aluminium (€82 mln) en ijzer en staal (€81 mln) hadden al een fors hogere invoerwaarde in maart 2022 dan in maart 2021. De export naar Rusland en Oekraïne is tussen maart 2021 en maart 2022 gedaald, met name de export van machines en apparaten, vervoermaterieel en farmaceutische producten. Daarbij is de Nederlandse export naar Oekraïne wel traditioneel veel kleiner dan de export naar Rusland. De Nederlandse import uit Oekraïne kromp in maart nauwelijks in waarde door forse prijsstijgingen bij Oekraïense voedingsproducten zoals maïs en zonnebloemolie. Enkel bij metaalertsen was er een significante afname van de importwaarde. (bron: NOS)

Klimaat

Waterbedrijf Vitens heeft voor de eerste aanvragen van bedrijven voor een drinkwateraansluiting moeten weigeren. Een aantal bedrijven in Overijssel en Gelderland zit nu zonder drinkwater. Vitens kan hen niet bedienen doordat sommige vergunningen voor waterwinning botsen met de Wet Natuurbescherming. Directeur Hannema zegt in Trouw dat er snel nieuwe vergunningen nodig zijn om de capaciteit uit te breiden. De tien Nederlandse drinkwaterbedrijven hebben een leverplicht aan particuliere klanten. Daarvoor kunnen ze in geval van nood reserves aanspreken. Voor levering aan bedrijven geldt dat niet. (bron: NOS)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 22 mei 2022: 737; maandag 1.102; dinsdag 1.056 en donderdag 903.

Eyeliners

Klaas Knot: fundamentele herziening belastingstelsel noodzakelijk

IMF waarschuwt voor versplintering wereldeconomie

EZ frustreerde actief het openbaar maken van documenten over Groningse gaswinning

Oproep Polen: megawinsten Noorse olie en gas moeten worden gedeeld

Meeste spaarders krijgen hun teveel betaalde spaartax box3 niet terug over 2017 en 2018

De ECB loopt achter de feiten aan

CPB waarschuwt voor meer armoede door wereldwijde problemen

Brit haalt zijn groenten, fruit en bloemen nog steeds uit Holland

1% van de bedrijfswagens rijdt elektrisch en 93% op diesel

Oxfam Nobis: aantal voedselmiljardairs groeit, de extreme honger in de wereld ook

Volgens Christine Lagarde: Poetin is an old sick man and I hate him, bij College Tour

Op de hoogmis van het kapitalisme in Davos WEF) staat ineens de heilige vrijhandel ter discussie

1 jaar na de watersnood in Limburg hebben de gedupeerden nog steeds geen compensatie

De concurrentie van crypto’s is voor de ECB kennelijk een grote concurrent: ECB maakt haast met regelgeving

Defensie gaat Schiphol niet helpen: ‘wij zijn geen duizenddingendoekje’

Een vriendin van Helen van Royen had sperma van Patrick Kluivert in de vriezer

Advocaten toeslagenaffaire: dossiers belastingdienst onvolledig waardoor procedure nog langer duurt

Maaltijdbezorgers misleiden klanten

Schiphol zit muurvast, immigratie loopt de spuigaten uit, groot woningtekort, peperdure boodschappen, torenhoge (energie) inflatie, spaarders gepiepeld en ondertussen zit het halve kabinet in Davos op het World Economic Forum te discussiëren over ‘de ‘Great Reset’ aan de kaviaar en champagne (Geert Wilders)

Brussel uit forse kritiek: veel problemen in Nederland

Banken moeten zich van DNB voorbereiden op slechtere tijden

Na tien renteloze jaren is de wereld verslaafder dan ooit aan schulden

Klaas Knot loopt wel voorop maar in een volstrekt verkeerde richting

Frontberichten

Eduard Bomhoff publiceert al meer dan drie jaar zijn columns wekelijks in Wynia’s Week. Deze week schrijft hij op https://www.wyniasweek.nl/klaas-knot-loopt-wel-voorop-maar-in-een-volstrekt-verkeerde-richting/ Eens reisde een man van Jerusalem naar Jericho, en viel in handen van rovers; ze schudden hem uit, verwondden hem vreselijk, en lieten hem half dood achter. Toevallig kwam een priester die weg langs; hij zag hem, en ging voorbij. Ook een leviet kwam er langs; hij zag hem, en ging voorbij.’ En Klaas Knot kwam langs; hij zag hem niet want hij wilde de kevers tellen aan de andere kant van de weg, om te zien of de biodiversiteit niet was aangetast. Zo erg is het gekomen met De Nederlandsche Bank (DNB). In het Jaarverslag zoeken we tevergeefs naar enige aandacht voor armoede, ongelijkheid of voor de ‘minima’ in Nederland. Waar DNB verzwijgt dat honderdduizenden ouderen niet genoeg hebben omdat DNB sinds 2008 elke correctie van hun pensioen blokkeert. Maar waar het jaarverslag wel breedsprakig meldt dat President Klaas Knot een extra nieuw ‘biodiversiteitsteam’ heeft geformeerd uit zijn intussen bijna drieduizend medewerkers. Die zijn hard  bezig met het ontwikkelen van ‘biodiversiteitsvoetafdrukken’ om zo te ontdekken of uitstervende plantensoorten of wegkwijnende insecten misschien de Nederlandse banken en pensioenfondsen in gevaar brengen. In Knots Jaarverslag, dat moet rapporteren hoe DNB zich heeft gekweten van haar wettelijke verantwoordelijkheid voor de inflatie, de banken en de pensioenfondsen, krijgen die taken weinig aandacht. Buiten proportie handelt één op de vijf inhoudelijke pagina’s over duurzaamheid, milieu en klimaat. Steeds meer van de drieduizend hoog betaalde speurneuzen zijn op uw en mijn kosten in alle denkbare en ondenkbare richtingen op zoek naar mogelijke risico’s voor het bankwezen, maar tot nog toe hebben ze niets van enig belang gevonden. DNB zwelt per jaar aan met wéér honderd extra medewerkers, dus misschien valt er volgend jaar wel iets te melden. Intussen komen in de 58 inhoudelijke pagina’s van het DNB-Jaarverslag de woorden ‘armoede’ en ‘minima’ nergens voor, zijn er twee verwijzingen naar de ‘inkomens’, maar niet naar de lagere inkomens, alleen in een vergelijking van huizenprijzen en huren in de vrije sector, en blijft ‘AOW’ beperkt tot een expositie van extra uitkeringen aan eigen DNB-personeel. Ik begrijp dat in een land als Australië met veel oppervlakte-mijnbouw er zorgen zijn over beschadiging van de natuur, maar zelfs dan lijkt het logischer om aantasting van de natuur vanuit het veranwoordelijke ministerie strenger te reguleren, dan om het bankwezen aan te pakken. Mjnbouw is internationaal en als Australische banken door de Australische ‘Reserve Bank’ worden beperkt in hun krediet aan de mijnbouw, dan is er wel een Chinese bank die hun rol overneemt. Alle respect voor beschermers van de natuur. DNB daarentegen besteedt enorme bedragen aan een onderwerp waarin ze weinig expertise heeft. Stuart Kirk, top-manager bij de bank HSBC voor verantwoordelijk beleggen, besprak uitspraken van verschillende centrale banken en was nergens zo bijtend negatief als over onze DNB: foute veronderstellingen, foute berekeningen en dwaze, ongefundeerde uitkomsten. ‘Particularly annoying’ noemt Kirk de econometrische onzin van DNB om maar een negatief risico voor de banken te construeren van CO2. DNB heeft zichzelf aangewezen als de redder des lands voor klimaatproblemen, en nu ook nog voor de biodiversiteit, maar wat zou nuttiger zijn voor de bescherming van de natuur: 100 extra studiebeurzen aan de universiteit in  Wageningen voor biologen uit ontwikkelingslanden of 100 extra medewerkers bij DNB (met 80.000 per medewerker een van de  duurste werkgevers van Nederland)? Intussen verwaarloost DNB de studie van de inflatie. Klaas Knot schrijft in zijn inleiding: ‘Hoe langer de hoge inflatie aanhoudt, des te groter het risico dat dit hogere niveau verankerd raakt in de inflatieverwachtingen en daarmee in het gedrag van huishoudens en bedrijven.’ Knot laat het bij deze koele constatering, hoewel hij moet weten dat ‘wanhopig’ het beste woord is voor de honderdduizenden huishoudens die het niet meer redden met de hoge energieprijzen. Iets verder schrijft hij: ‘het is belangrijk om de verdere inflatieontwikkelingen en de dynamiek van de inflatieverwachtingen nauwgezet te volgen, om indien nodig tijdig met het monetaire beleid te kunnen reageren’. Ook hier geen woord over die andere vormen van beleid die mensen kunnen helpen. Minder belasting op benzine? Minder opslagen op de energierekening? Correctie van de pensioenen? Versnelde verhoging van de AOW? Geen woord over de voors en tegens van zulke maatregelen met direct effect op de inflatie en de inkomens, maar in plaats daarvan: Er is in toenemende mate sprake van een ontwikkeling waarbij het als vanzelfsprekend wordt ervaren dat de negatieve uitwerking van schokken op individuen door de overheid wordt gecompenseerd…. Ervaringen uit het verleden, in het bijzonder de jaren zeventig van de vorige eeuw, laten zien dat … een overdaad aan overheidsingrijpen de economische dynamiek en welvaart juist ook kan laten ontsporen.’ Laat Knot eens denken aan de tweevoeters in eigen land. Klaas zou gelijk hebben wanneer hij als voorbeeld van ontspoorde dynamiek zou denken aan het marginale belastingtarief van 80-86 procent voor eenverdieners met kinderen en een bruto jaarinkomen van 26.000-40.000 euro. Dat onmenselijke tarief komt door het simultaan afbouwen van de AK, IALK, NVZK, ZT, KGB, HT, KOT en KOKO zodra mensen meer uren gaan werken – en daarom werken ze die extra uren dus liever niet, want je wordt dief van eigen portemonnee.  Vraag maar op Schiphol of in het ziekenhuis. Maar ik ben bang dat Knot in zijn context van de inflatie hier waarschuwt tegen hulp voor mensen die worstelen met de energiekosten. Hij zou bij biodiversiteit eens moeten denken aan de tweevoeters in zijn eigen land, waar AOW’ers zonder extra pensioen moeten rondkomen van 1.244 per maand, terwijl anderen – bij voorbeeld de 15 divisiedirecteuren bij DNB – omgerekend iedere twee dagen zo’n bedrag ontvangen. Helaas, het lot van de bijna een miljoen AOW’ers zonder pensioen is niet zo interessant voor de deelnemers aan het World Economic Forum in Davos; die horen liever van Klaas Knot hoe zijn DNB voorop loopt van alle Centrale Banken in de studie van CO2 en biodiversiteit. Knot loopt inderdaad voorop, maar marcheert in een dwaze richting die veel geld kost en ons tot vandaag niets heeft geleerd over de toekomst van het bankwezen. Een column die de spijkers op de kop slaat over hoe sterk het neoliberalisme verankerd is in onze samenlevingen.

Overwegingen

De Europese Centrale Bank. ECB-president Lagarde suggereerde maandag dat in juli de rente voor het eerst wordt verhoogd. Daarna kan nog een reeks van snelle stappen volgen. Deze reactie is al aan de trage kant en actie was al veel eerder nodig. Maar als het verkrappende geldbeleid nu óók nog vergezeld gaat van los begrotingsbeleid in de eurolanden zelf, dan ontstaat het risico dat de centrale bank veel extremere rentestappen moet ondernemen om de inflatie onder controle te houden. Met andere woorden: de hoofdsteden van de eurolanden laten Frankfurt dan al het werk opknappen – inclusief het incasseren van de kritiek van het publiek als de hogere rente begint te bijten. Dat is een riskante strategie. Bovendien: wanneer beleggers het vertrouwen verliezen in de begrotingsdiscipline binnen de eurozone, en de houdbaarheid van de staatsschuld, dan zullen zij vluchten vanuit de staatsschuld van als ‘zwak’ beschouwde landen als Italië naar ‘sterke’ landen als Duitsland of Nederland. Dat proces is al aan de gang: de renteverschillen tussen noordelijke en zuidelijke landen lopen op. Ook in dit opzicht zal worden gekeken naar de ECB, die met het herinvesteren van de staatsleningen die de afgelopen jaren zijn opgekocht, onevenredige koerssteun zou moeten geven aan landen waarvan de rente op de staatsschuld te hard oploopt. Ook dit kan tot verdeeldheid leiden binnen de eurozone, waar Frankfurt dan als eerste de schuld van krijgt. Zo kan een op het oog eenvoudig voorstel voor een wat grotere coulance bij de begrotingspolitiek in Europa op dit moment tot onvoorziene gevolgen leiden. Met de ECB als kop van Jut. Reden te meer om er nog eens heel goed, en vooral evenwichtiger, over na te denken. Makkelijk is het niet. Maar een centrale bank gooi je, om het populair te zeggen, niet voor de bus. (bron: NRC) Ten grondslag aan deze overweging in het NRC ligt het bericht, dat de Europese Commissie de 27 EU-lidstaten nog een jaar extra de tijd geeft om te voldoen aan de begrotingsregels, ten grondslag. Pas in 2024 moet het begrotingstekort maximaal 3% zijn en de staatsschuld ten hoogste 60% van het bbp. Nederland voldoet nu niet aan de eerste eis (verwacht wordt 3,4%), nog wel aan de tweede. Ik betwijfel of Europa er binnen 1½ jaar erin gaat slagen de begrotingstekorten en de staatsschulden terug te brengen binnen de normen van het Stabiliteits- en Groeipact van de Europese Unie. Een aantal armere EU-lidstaten slagen er de komende jaren niet in hun staatsschulden te saneren tot de toegestane omvang, wat Brussel daar ook voor inzet. Misschien kan de daling van de koopkracht zich wel enigermate herstellen, maar daarmee zal de fundamentele inflatie niet terug in het hok worden gedreven in de komende jaren. Het is op dit moment nog maar zeer de vraag of een recessie dit jaar nog uit beeld blijft in de 27 EU-landen e/o de 19 eurolanden. Als één van de groene doelstellingen van Brussel is dat ieder jaar het energiegebruik met 1,5% wordt teruggebracht. Dat zal een rem zetten op de economische groei. Verder verwacht ik dat monetaire maatregelen om de inflatie terug te brengen weinig invloed zullen bewerkstelligen.

Vrijheid is belangrijker dan vrijhandel, zei Navo-baas Stoltenberg deze week op het World Economic Forum in Davos. Bondskanselier Scholz pleitte er voor een nieuw model van globalisering. Zal de oorlog in Oekraïne werkelijk leiden tot een andere wereldorde, vraagt Peter Giesen zich af in de Volkskrant. Op de jaarlijkse hoogmis van het kapitalisme blijkt menig parochiaan van zijn geloof te zijn gevallen. Al meer dan 50 jaar wordt op het World Economic Forum in Davos het evangelie gepredikt van de globalisering, de vrijhandel en het liberalisme, voor een zeer select gezelschap van ondernemers, investeerders, politici en hoge ambtenaren. Maar de oorlog in Oekraïne heeft het wereldbeeld van de mondiale elite verduisterd, zo bleek afgelopen week op de editie van 2022. Davos nam afscheid van zijn illusies, van het geloof dat de hele wereld zich door vrijhandel en onderlinge integratie in democratische richting zou ontwikkelen. Dit jaar was de stemming somber en onzeker. Zal de wereld uiteenvallen in regionale machtsblokken? Raakt het Westen zijn leidende rol kwijt? Gedeelde welvaart zou de wereld verenigen, geloofde Klaus Schwab, de oprichter van het World Economic Forum. Daarom waren dictators altijd welkom in Davos. Als zij hun economie maar openden, zou hun land zich vroeg of laat richting democratie begeven. Vorig jaar nog was de Russische president Vladimir Poetin van de partij (op een vanwege corona virtuele editie van het Forum). ‘Op een moment in de geschiedenis waarop de wereld een unieke en kortstondige mogelijkheid heeft om zich te bewegen van een tijdperk van confrontatie naar een tijdperk van samenwerking, is het essentieel om uw stem te horen’, zo werd hij door Schwab geïntroduceerd. Dit jaar waren er geen Russen in Davos. Het Huis van Rusland was omgebouwd tot een Huis van de Russische Oorlogsmisdaden, gesponsord door een Oekraïense oligarch, compleet met een gruwelexpositie. De belangrijkste gast was de Oekraïense president Volodymyr Zelensky. Via een videoverbinding sprak hij de mondiale elite toe: ‘Alle handel met de agressor moet worden gestopt. Waarden doen ertoe.’ Zelensky kreeg een staande ovatie. De sfeer in Davos was dit jaar radicaal anders, schreef een vaste gast, commentator Gideon Rachman van de Financial Times. ‘Het informele motto van Davos was altijd: maak geld, geen oorlog’, aldus Rachman. Economie was belangrijker dan politiek. Autoritaire leiders als Poetin, de Chinese leider Xi Jinping en de Indiase premier Narendra Modi kwamen naar Davos om miljardairs ervan te overtuigen in hun land te investeren. Maar in 2022 is de economie overvleugeld door de politiek. ‘De politici en generaals maken weer de dienst uit – en de zakenlieden die decennia lang aannamen dat de hele wereld een potentiële markt is, zijn gedesoriënteerd’, schreef Rachman deze week. History at a turning point, was het motto van Davos dit jaar: geschiedenis op een keerpunt. ‘Vrijheid is belangrijker dan vrijhandel’, vatte Jens Stoltenberg, secretaris-generaal van de Navo, bondig samen. Het Westen dacht na de val van de Muur vooral aan geld verdienen, maar moet nu weer vechten voor waarden die lange tijd vanzelfsprekend leken, zoals vrijheid en democratie. De Duitse bondskanselier Olaf Scholz pleitte in Davos voor een nieuw model van globalisering, met minder vrijhandel en meer regels, en meer solidariteit met armere, niet-westerse regio’s. Zal de oorlog in Oekraïne werkelijk leiden tot een andere wereldorde, die minder om geld en meer om waarden draait? De Finse ex-premier Alexander Stubb vroeg zich af hoe duurzaam de solidariteit van Amerikaanse en Europese burgers met Oekraïne is. Hij waarschuwde voor oorlogsmoeheid, gevoed door inflatie en economische tegenwind. De economie kan zijn primaat gemakkelijk hernemen. Bovendien is een groot deel van wereld – waaronder China, India, Brazilië en Zuid-Afrika – niet bereid het Westen te volgen in zijn strijd tegen Rusland. ‘Volgens mij is dit het eerste World Economic Forum waarop Klaus Schwab zelf niet gelooft dat de wereld wordt geleid door het Westen en dat andere landen zich zullen aanpassen’, zei de Amerikaanse politicoloog Ian Bremmer in Davos. Autoritaire leiders hebben geen zin in een nieuwe wereldorde waarin zij getroffen kunnen worden door westerse sancties. Bovendien verwijten zij het Westen hypocrisie. De Amerikanen zijn, bijvoorbeeld in Irak, bereid gebleken het internationale recht aan hun laars te lappen als dat zo uitkwam. De westerse verontwaardiging over de schending van mensenrechten is selectief. Tegen sommige landen worden sancties getroffen, maar met een land als Saoedi-Arabië wordt samengewerkt, ondanks de moord op de journalist Jamal Khashoggi en de Saoedische betrokkenheid bij de oorlog in Jemen. Daarnaast zien veel niet-westerse landen de oorlog in Oekraïne als een regionaal conflict waaraan zij part noch deel hebben en waarvoor zij hun economische belangen niet willen opofferen. De oorlog in Oekraïne is daarmee een belangrijke testcase voor een opkomende nieuwe wereldorde. De strijd tegen de Russische agressie heeft het Westen verenigd en nieuw elan gegeven, maar het gevaar dreigt dat andere landen zich van het Westen afkeren. De wereld dreigt te fragmenteren in verschillende regionale machtsblokken, zei Klaus Schwab deze week. Door geopolitieke rivaliteit kunnen aanvoerlijnen worden afgesneden en markten worden verstoord door sancties en handelstarieven. Zo is de ook de paus van de globalisering gaan twijfelen over zijn eigen dogma’s. (bron: VK) Ik ben erg enthousiast over deze blik op het heden en verleden en de toekomst? Gefeliciteerd met deze bijdrage, Peter!

In de jaren 80 schreef De Dijk het nummer Dansen op de vulkaan. Het gevoel dat we dit collectief doen heb ik nu ook. Het nummer stond op de elpee Wakker in een vreemde wereld. Dat klinkt nu profetisch, want over een tijdje kunnen we daar inderdaad in wakker worden. De klap zal dan groot zijn. Groter dan tijdens de coronacrisis overigens, schrijft Rob de Wijk, hoogleraar internationale relaties en veiligheid aan de Universiteit Leiden en oprichter van het Den Haag Centrum voor Strategische Studies (HCSS), deze week in zijn column in Trouw.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 27 mei 2022, week 2022/21: AEX 702,28; Bel 20 3.945,31; CAC40 6.515,75; DAX 14.462,19; FTSE 100 7.585,46; SMI 11.647,17; RTS (Rusland) 1.133,94; SXXP (Stoxx Europe) 443,93; DJIA 33.212,96; NY-Nasdaq 100 12.681,42; Nikkei 26.781,68; Hang Seng 20.662,73; All Ords 7.413,10; SSEC Shanghai 3.130,24; €/$1.0729; BTC/USD (Bitcoin) $29.335,90; troy ounce goud $1.854,10, dat is €55.521,40 per kilo; 3 maands Euribor -0,368%; 1 weeks -0,572%; 1 mnds -0,545%; 10 jaar Japan 0,2247%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,714%; 10 jaar Duitse Staat 0,943%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,231%; 10 jaar Franse Staat 1,457%; 10 jaar Belgische Staat 1,536%; 10 jaar VK 1,892%; 10 jaar Spanje 2,007%; 10 jaar VS 2,7217% en Italië 2,866%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,139. 

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen stegen vooral in de VS. De AEX sloot de week af net >700 grens. De kapitaalmarktrentes noteerden licht lager voor het 10-jarig papier en hoger voor het 30-jarig. De euro noteerde deze week hoger. Goud steeg weer wat. De bitcoin daalde licht. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,833%; Japan 0,8947%; Duitsland 1.208%; Nederland 1,424%; Frankrijk 2,014%; VK 2,152%; Spanje 2,622%; Canada 2,7649%; VS 2,9471% en Italië 3,352%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 28-05-2022/634 Ondanks inflatie en vrees voor recessie gaan we massaal op een luxe vakantie

UPDATE 21-05-2022/633 Inflatie vreet koopkracht; slagers en viswinkels hebben het zwaar. Komende week de Great Reset (World Economic Forum) in Davos

Ik begin met Buitenhof een compliment te geven voor de uitzending van 22 mei 2022, waarin Twan Huys onder meer Frans Timmermans en de 3 hoofdeconomen van ING, ABNAmro en Rabo interviewde over de afhankelijkheid van Europa van Russisch gas en de gevolgen van de hoge inflatie, de stijgende rentetarieven en de stijgende lonen. Terug te zien op

https://www.vpro.nl/buitenhof/lees/in-de-uitzending/2022/22-mei?tid=TIDP10168356X4A559355F1BC4051BD644CCA88D63D19YI6&utm_content=20220522_NB_BUITENHOFZO&utm_campaign=20220522_NB_Buitenhof&utm_medium=email&utm_source=VPRO#55af2585-9a5e-4fa0-a1a8-837d55219e91 Van harte aanbevolen.

Eurocommissaris Frans Timmermans acht de kans niet groot dat Poetin de gaskraan naar Nederland dicht zal draaien. ‘Hij doet vooral zichzelf daar ontzettend veel pijn mee. De grote jongens wil hij liever aan zijn kant houden, want dat is zo’n beetje de enige bron van inkomsten die hij nog heeft.’ Wel moet er rekening mee gehouden worden dat de toevoer gestopt kan worden. ‘We hebben afspraken gemaakt met de Amerikanen en ik hoop dat we het mandaat krijgen om namens alle landen te kunnen gaan handelen.’ Tot slot is de Eurocommissaris helder over het betalen van gas in roebels: ‘Dat is in strijd met de sancties. Je mag wel een rekening openen bij Gazprom, maar daar moet je in euro’s betalen.’ Maar de vraag is of daar wel voldoende solidariteit voor is. Wegen voor de 27 EU-lidstaten de Europese belangen zwaarder dan de nationale, en specifiek voor Italië en Duitsland. Die kunnen in deze fase niet zonder Russisch gaf zonder grote schade toe te brengen aan de eigen economie. Tevens is het de vraag hoe zwaar de solidariteit weegt terzake van het betalen in roebels. Voor de Europese Commissie weegt dat heel zwaar, maar is dat voor alle lidstaten ook zo? Verder weegt de EC zwaar op de afname van LNG van de Amerikanen, maar zijn die wel in staat de hoeveelheden die Europa nodig heeft in de komende 5 jaar te leveren. Nee, die hoeveelheden kunnen ze wel gaan opbouwen, maar daar zullen ze eerst nog fabrieken voor moeten gaan bouwen en met de bouwtekeningen daarvoor moet nog worden getekend worden en de bouwvergunningen moeten nog worden aangevraagd. Zo’n proces duurt normaliter 4 tot 5 jaar. Dan zitten we in 2026 en wil de EU van het gas af zijn. Onder die omstandigheden zullen de Amerikanen geen nieuwe investeringen gaan plegen. Dus dat hele Amerikaanse LNG-project hangt dus aan losse draadjes. Timmermans is wel optimistisch gestemd over een dreiging van Poetin de gaskraan dicht te draaien, maar Europa zal niet lang dralen akkoord te gaan met betalen in roebels als Poetin zijn tanden laat zien. De Euro-commissaris zegt wel zo nodig, als de energie zouden exploderen, max prijzen vast te stellen, maar iemand zal die wel moeten betalen.

Stevenen we af op een recessie? Te gast in Buitenhof hierover zijn de hoofdeconomen van de drie grootste banken van Nederland: Marieke Blom (ING), Ester Barendregt (Rabobank) en Sandra Phlippen (ABN AMRO). Marieke Blom, schetst een scenario voor als de gaskraan hier dichtgedraaid wordt: ‘Het is pijnlijk, maar zou hanteerbaar gemaakt kunnen worden door alternatieven te organiseren.’ Blom en Phippen spreken zich over een mogelijke recessie uit. Later spreekt Klaas Knot zich daar ook over uit maar terughoudender, Alles hangt af van hoe de inflatie zich ontwikkelt, De hoofdtaak van de ECB is de stijging van de prijzen te beheersen en daarvoor moeten nu maatregelen genomen worden. Maar er is een periode van 6 maanden voor nodig om te kunnen beoordelen of die maatregelen effectief zijn, stelt Sandra Phlippen. Daar worden twijfels over uitgesproken, want er is nu geen sprake van een klassieke inflatie en dan is het de vraag of de klassieke modellen wel gaan werken. De inflatie is nu al historisch hoog, helpt een renteverhoging? ‘Ik denk dat renteverhoging door de ECB in een aantal stappen logisch is. Al was het maar vanwege het toenemende verschil met de rente in Amerika, waardoor de euro verzwakt’, stelt Ester Barendregt. Sandra Phlippen, is het daar niet mee eens: ‘Renteverhoging heeft een half jaar nodig om door te werken. Dan trap je op de rem bij een economie die al remt.’ Dat laatste kan ik wel volgen, maar er komt dan geen actie om een toenemende inflatie af te remmen. Nu verwacht ik ook niet dat kleine rentestapjes dat wel doen en het opnieuw activeren van opkoopprogramma’s verhoogt de waardedaling van de euro nog verder. Er zijn geen kant en klare modellen die ingezet kunnen worden, daarvoor is de materie veel te complex. We bevinden ons in een fundamentele transformatie, die uit zijn lood ligt door het gevoerde monetaire beleid en de uitdagingen waarvoor wij staan: klimaat/duurzaamheid wereldwijd, inflatie, een voedselcrisis, geo-nationale spanningen (Rusland/China) en de industriële revolutie. En dan gaan we de materie nog moeilijker maken met sancties uit te vaardigen in plaats van de armen ineen te slaan. Waar we niet aan kunnen ontkomen is het inleveren van welvaart en welzijn in het komende decennium. En wat de gevolgen zijn voor onze economie van het momentum dat 360 miljoen Chinezen momenteel met corona zijn besmet, is niet te overzien. Geen recessie, zegt Brussel, een matige recessie dan wel een diepe, de tijd zal het leren. Maar blijf attent en volg de ontwikkelingen op de kapitaalmarkten en de financiële wereld.

In welke samenleving leven wij? Een falend overheidsbeleid, een machteloos kabinet en een coalitie zonder enige daadkracht, daar moet dit land het op dit moment mee doen. Hoe laf het ook klinkt ‘wij zijn afhankelijk van hoe ‘derden’ over onze toekomst beslissen. Regeringsleiders en de financiële markten hier en op Wall Street maken de dienst uit over onze toekomst. In dit schimmige wereldje hebben wij geen stem. Daar wordt bepaald oorlog of vrede en welke belangen er gediend worden. Er zouden hoognodig keuzes gemaakt moeten worden over de afbouw van CO2 en de opbouw van duurzaam. Maar vooralsnog is het kabinet Rutte IV bezig de puin op te ruimen van het neoliberale beleid van tien jaar kabinetten Rutte. En laten wij niet wegkijken van alle ellende die ambtenaren hebben veroorzaakt in de kindertoeslag, waarin de rechtstaat werd genegeerd, laten we ook niet wegkijken van mentale schade, die aan deze kinderen, incl uithuisplaatsen is toegebracht. Kijk naar het box3 dossier waarvoor de Belastingdienst door de Hoge Raad tot de orde is geroepen: met grote maatschappelijke schade waarschijnlijk. Wat heel vreemd is, is de uitspraak van de Hoge Raad van deze week. Spaarders die niet op tijd bezwaar hebben gemaakt bij de Belastingdienst tegen de vermogensrendementsheffing in box 3 hoeven niet gecompenseerd te worden. De Hoge Raad heeft in zijn arrest van 24 december 2021 over de massaalbezwaarvraag van box 3 geoordeeld dat het sinds 2017 geldende forfaitaire stelsel op stelselniveau in strijd is met het recht op eigendom en het gelijkheidsbeginsel uit het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden (EVRM). De Hoge Raad heeft geoordeeld in het nadeel van een spaarder in een zaak die daarover was aangespannen. Volgens de hoogste rechter kan de Belastingdienst niet worden gedwongen om voor deze mensen achteraf de spaartaks te verminderen en terug te betalen. Het gaat mogelijk om honderdduizenden spaarders. Voor het kabinet is dit een financiële meevaller. Een compensatie voor alle spaarders kan oplopen tot 12 miljard euro. Staatssecretaris Van Rij is blij met de duidelijkheid van de uitspraak. “Die duidelijkheid hadden we ook nodig, en de uitspraak is er eerder dan we dachten.” Het kabinet gaat zich na de uitspraak van vandaag weer beraden op vervolgstappen, zegt Van Rij. Daarmee staat nog steeds de deur open naar een vorm van compensatie voor alle spaarders, ook al is dat juridisch dus niet verplicht. Van Rij: “Ik begrijp het gevoel dat als jij geen bezwaar hebt gemaakt, je nu naast het net vist.” De Tweede Kamer riep het kabinet unaniem op vooral naar de kleinere spaarders en die niet-bezwaarmakers te kijken. Zeker omdat de Hoge Raad oordeelde dat de spaartaks in strijd is met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Van Rij zei rekening te willen houden met het rechtsgevoel van spaarders. Zo’n 60.000 spaarders maakten wel tijdig bezwaar tegen het feit dat zij belasting moesten betalen over een te hoog, fictief rendement op hun spaargeld. Zij krijgen de compensatie voor 4 augustus automatisch uitbetaald. Deze regeling kost het kabinet €2,8 mrd. De Hoge Raad heeft een duidelijke uitspraak gedaan: de Belastingdienst, onderdeel van het Ministerie van Financiën, heeft vanaf 2017 een spaartax geheven op basis van een fictief rendement en dat is in strijd met In het arrest van 24 december 2021, ECLI:NL:HR:2021:1963 (hierna: het arrest van 24 december 2021), waarin de Hoge Raad heeft geoordeeld dat het systeem van box 3 zoals dat geldt vanaf het jaar 2017 voor degene die door dit stelsel wordt geconfronteerd met een heffing naar een voordeel uit sparen en beleggen dat hoger is dan het werkelijk behaalde rendement, leidt tot een schending van zijn door artikel 1 EP en artikel 14 EVRM (Verdrag tot Bescherming van de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden) gewaarborgde rechten, en dat voor die schending rechtsherstel moet worden geboden aan degene die tijdig bezwaar heeft gemaakt tegen de aanslag waarbij dat voordeel uit sparen en beleggen is vastgesteld. De vraag komt nu aan de orde of de overheid kan volstaan met het aanbieden van rechtsherstel uitsluitend aan de 60.000 belastingplichtigen die bezwaar hebben aangetekend tegen de aangifte IB 2017 en 2018. Ook wordt het onduidelijk welke consequenties dit heeft voor diegenen die bezwaar hebben gemaakt over de aanslagen over de 2018 en later.

De aangerichte schade is groot en daarvoor zouden verantwoordelijke bewindslieden zich moeten verantwoorden. Sorry, sorry, sorry, is verleden tijd. Bewindslieden die fouten maken moeten daarvoor opstappen, Neem Minister Jetten, hij staat toe dat tot 2023 dat burgers voor de afname van stadswarmte een prijs betalen die gekoppeld is aan de gasprijs, terwijl er geen m3 gas bij wordt gebruikt, Hier worden burgers bestolen omdat er eerst nog onderhandelingen moeten worden gevoerd over het eigendom van stadsverwarmingsprojecten. In de tussenperiode betalen burgers die gebruik maken van stadsverwarming een veel te hoge prijs. En wat doet de D66-minister? Zich bij de feiten neerleggen. Wie behartigt hier de belangen van de betrokken burgers. Hoe onmachtig is politiek Den Haag?

Één schakel veranderen in een complexe materie, die tot de verantwoordelijkheid behoort van de monetaire autoriteiten. Vergeet dat, er zit trouwens geen enkele sleutel meer in de gereedschapskist van de centrale bankiers. Sinds Mario Draghi in maart 2016 zijn belofte van 26 juli 2012, de “whatever it-takes”-uitspraak (‘alle middelen inzetten om de euro te redden’, ging uitvoeren, veranderde de waarde van ons geld van ‘waardevol’ in ‘waardeloos’. Dat proces voltrekt zich nog steeds. Met een inflatie van dubbele getallen per maand krijgt dat vorm. Niet dat de Europese Centrale Bank dat stimuleert, maar het is wel mede het gevolg van de geldexplosie die in de laatste 6 jaar heeft plaatsgevonden. Het geld van spaarders en onze pensioenfondsen werd voor 0% rente beschikbaar gesteld aan de lakeien van het neoliberalisme. Zo werkt een illusie in een vrije markt. Wij zullen de beker die ons nu wordt aangereikt eerst tot de laatste druppel moeten leegdrinken, voordat de architecten aan de bouw van de nieuwe wereld kunnen aanvangen. Daar heb ik vertrouwen in.

Algemeen

‘De overheid is eigenlijk altijd te laat met het aanpakken van dit probleem. En dat zou je falen kunnen noemen’, stelt de Nationale Ombudsman Reinier van Zutphen. Hij ziet een patroon: ‘De overheid belooft te veel en denkt niet na over wat realistisch is.’ Ook vindt hij dat het systeem om geld van de overheid te krijgen anders moet. ‘Als mensen recht hebben op geld, moet je het brengen in plaats van wat we nu doen.’ (bron: Buitenhof)

Nederlanders zijn ontzettend pessimistisch over de economie op dit moment en in de nabije toekomst, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het zogenoemde consumentenvertrouwen komt uit op -47, vergelijkbaar met het absolute dieptepunt van vorige maand. Hoe verder onder de nul, hoe negatiever consumenten zijn. Het CBS meet maandelijks het vertrouwen van de consumenten in de economie aan de hand van een vragenlijst. Uit de antwoorden komt een cijfer naar voren. Als meer mensen positief gestemd zijn, is het cijfer positief, bij meer negatieve mensen is het cijfer negatief. In 2000 bereikte de vertrouwensindex met 36 punten de hoogste stand ooit, waarna de trend dalend was om vorige maand op -48 te eindigen, het laagste niveau ooit. Op de vraag hoe mensen hun financiële situatie de komende maanden zien evolueren, antwoordden iets meer mensen positief dan vorige maand, maar de indicator stond nog steeds op -33, tegenover -34 in april. Nederlanders waren minder negatief over hun financiën in het komende jaar, maar zagen zichzelf toch geen te grote aankopen doen. Over dat laatste waren we volgens het CBS nog nooit zo pessimistisch. Een belangrijke reden voor dat pessimisme is de hoge inflatie. In april werd het leven in Nederland 9,6% duurder dan een jaar geleden, wat vooral te wijten is aan de sterk gestegen energieprijzen. Daarnaast maakt de oorlog in Oekraïne ook onder meer voeding duurder, terwijl zowat alle sectoren in ons land kampen met personeelstekorten. Die combinatie drijft de prijzen op en de verwachting is dat de inflatie nog een tijd hoog zal blijven. (bron: NOS) Tot zover het CBS. Dat consumenten negatief gestemd zijn is verklaarbaar: wat doet de overheid en de monetaire autoriteit om het tij te keren? Wordt de consument ondersteunt in deze onzekere tijd, verwaarloosbaar. In feite wordt de burger steeds hoger de hooiberg opgejaagd, de burger zoekt het zelf maar uit. Op zich is dat een heel kwalijk beleid en een uiting van onbekwaamheid, maar dat is niet nieuw, dat kennen wij. Het volk heeft vragen, veel vragen, maar er komen geen antwoorden.

Oekraïne conflict

Bondgenoten van Oekraïne moeten het land meer financiële steun geven, vindt de Amerikaanse minister van Financiën Yellen. Ze benadrukt dat Oekraïne op korte termijn geld nodig heeft, onder meer om militairen te betalen en om de economie draaiende te houden. De EU gaat een nieuw pakket leningen voor Oekraïne aankondigen en toezeggingen doen voor steun op de langere termijn. (bron: NOS)

Het Russische staatsbedrijf Gazprom draait de gaskraan naar Finland dicht. Zaterdagnacht wordt rond 02.00 uur het contract met de Finnen opgeschort, meldt het Finse gasbedrijf Gasum. “We hebben ons zorgvuldig op deze situatie voorbereid”, zei topman van Gasum Wiljanen. Hij verwacht in ieder geval de komende maanden weinig hinder van de Russische gasboycot. Finland krijgt ook nog gas vanuit Estland. Finland weigert het Russische gas in roebels te betalen, zoals Rusland eist. Eerder werden Polen en Bulgarije om die reden door de Russen al afgesloten van het gasnetwerk. (bron: NOS)

De Europese Commissie onderzoekt of de bevroren tegoeden van Russische oligarchen gebruikt kunnen worden voor de wederopbouw van Oekraïne. Voorzitter Ursula von der Leyen zei deze week tegen de Duitse zender ZDF dat “Rusland zijn bijdrage moet leveren”. De EU heeft voor zo’n €30 mrd aan Russische en Belarussische tegoeden bevroren, waaronder boten, vastgoed en kunst. Juristen bekijken of het mogelijk is om die middelen te gebruiken voor Oekraïne, zei Von der Leyen. Ze wil dat de hulp gekoppeld wordt aan hervormingen die nodig zijn voor een eventueel Oekraïens EU-lidmaatschap. (bron: NOS) Ursula doet vreemde uitspraken. Eerst tegen Zelenski dat hij zo snel mogelijk lid kan worden van de Europese Unie, terwijl de gebruikelijke procedures zeker nog 10 jaar in beslag nemen zeker voor een corrupt land als Oekraïne en nu dat de in beslag genomen tegoeden van Russische olichargen kan worden gebruikt voor de wederopbouw van Oekraïne, zonder hun toestemming en vergoedingen. Vreemde ideeën, vreemde vrouw.

Kabinet Rutte IV

Mark Rutte moet nog 71 dagen in het Torentje zetelen om zich de langst zittende premier te kunnen noemen, maar Ruud Lubbers blijft de langstzittende staatsman.

Het kabinet wil met deze Voorjaarsnota een serieuze poging doen de oude politieke cultuur te veranderen. Er zijn in de achterkamers geen ‘deals’ met de oppositie gesloten. Maar het wordt nog een spannende exercitie voor het kabinet, want welke partijen geven straks hun steun? Krijgt de regering de benodigde parlementaire meerderheid voor de financiële plannen, ook na Prinsjesdag, voor de Miljoenennota van volgend jaar? Het was vooral wennen voor de oppositie vorige week, dat premier Rutte en minister Kaag van Financiën bij iedereen op de koffie gingen. En ook ongemakkelijk, want wat leverde het op? Al hun wensen werden keurig genoteerd. Maar vervolgens ging de coalitie van VVD, D66, CDA en ChristenUnie in eigen kring verder praten. “Een akkoord in de coalitie realiseren is al moeilijk genoeg”, verklaarden ingewijden. Daarom werd ook een ingewikkeld probleem, namelijk hoe de koopkracht van burgers in 2023 iets wordt hersteld, uit de Voorjaarsnota gehaald. Daar praten ze in augustus verder over. Waar de coalitie het over eens is, ging vrijdag naar de Kamer. Nu moet blijken of het kabinet hiervoor ook steun krijgt van de oppositie. En dat is niet gegarandeerd. Al is een aantal financiële eisen wel ingewilligd, zoals minimumloon- en AOW-verhoging. Voorjaarsnota: – De AOW en het minimumloon stijgen de komende drie jaar in stapjes met 7,5%.; – Defensie krijgt €2,4 mrd extra; -de belasting gaat met €2,5 mrd omhoog voor ondernemers, mensen met veel vermogen, expats en huisjesmelkers en – het begrotingstekort gaat naar 3,4%, hoger dan de EU-norm. Maar de verhoudingen tussen kabinet en parlement zijn de afgelopen weken alleen maar verslechterd, ondanks de bezoekjes aan de oppositie. Tussen Kamer en kabinet is er boosheid, ergernis en wantrouwen. Een slechte sfeer die in het politieke debat terugkomt. Minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting) overleefde recent een motie van wantrouwen, omdat twee leden van JA21 hem nog steunden. En afgelopen week werd de premier geconfronteerd met een motie van wantrouwen gesteund door een groot deel van de oppositie, met uitzondering van GroenLinks en PvdA. De Jonge haalde vervolgens openlijk uit naar de Tweede Kamer. Hij vindt dat de Kamer ‘te makkelijk’ ruimte maakt voor wantrouwen en twijfels over iemands integriteit. Ook premier Rutte verweet deze week de Kamer zelf het wantrouwen van de samenleving te voeden. In zo’n slechte sfeer moet het kabinet nu steun zien te verwerven. Dat kan het eenvoudigst bij PvdA en GroenLinks, of bij JA21. Dan heeft het ook een meerderheid in de Eerste Kamer. Maar JA21 verkoopt haar huid duur, zo liet de partij weten. Ze eist minder migratie en minder klimaatmaatregelen, terwijl dat juist een anker is van het kabinetsbeleid. Het helpt daarbij niet dat JA21 deze week de motie van wantrouwen tegen Rutte wel voluit steunde. PvdA en GroenLinks houden de steunoptie nadrukkelijk wel open. Zij steunden deze week ook niet de motie van wantrouwen tegen Rutte. Maar de partijen ‘voelden’ tijdens het bezoek van Rutte en Kaag toch wel erg weinig animo om hen tegemoet te komen. De felheid waarmee GroenLinks-leider Jesse Klaver deze week Rutte aanviel, sprak ook boekdelen. Ook deze relatie is broos. De premier zal de komende maanden al zijn politieke ervaring nodig hebben om zijn eerste stappen naar een nieuwe bestuurscultuur tot een goed einde te brengen. (bron: Trouw) Interessante kijk op de huidige stand van zaken in ons politieke bestel. Verder is het vertrouwen in de coalitie gedaald en helpt het gedraai met de sms’jes van Rutte daar ook niet in. Er moet een kabinet van nationale eenheid, een soort zakenkabinet, komen onder leiding van Prof Dr Kim Putters, de directeur van het Sociaal- en Cultureel Planbureau.

De hersteloperatie voor gedupeerden van de toeslagenaffaire moet simpeler. Dat heeft de Raad voor de rechtspraak geadviseerd aan staatssecretaris De Vries (Toeslagen en Douane). In het wetsvoorstel staan verschillende vormen van schadeloosstelling, zoals een compensatie, een tegemoetkoming, een vast eenmalig bedrag en kwijtschelding van schulden. Soms moet een gedupeerde zelf schadeloosstelling aanvragen, soms wordt er automatisch een bedrag uitgekeerd. Volgens de raad is voor gedupeerden onduidelijk wat ze precies moeten doen en bestaat het risico dat instanties bij de afhandeling fouten gaan maken. (bron: NOS)

Hoe hoog is het IQ-gehalte van de onderhandelaars tijdens de kabinetsformatie, als ze dit soort prutswerk afleveren dat onuitvoerbaar is in deze vorm?

Gedupeerden van de toeslagenaffaire die te maken hebben gehad met een uithuisplaatsing van een kind, moeten binnen half jaar een herbeoordeling van dat besluit kunnen vragen. De hele Kamer steunde een motie van de SP en Omtzigt. De afgelopen jaren werden 1.675 kinderen van gedupeerden elders ondergebracht. Nu wonen nog 555 kinderen van gedupeerde ouders niet thuis. Ouders, rechters en jeugdzorgexperts betwijfelen of de besluiten wel onder de juiste voorwaarden zijn genomen. Zo waren ouders en kinderen vaak niet vertegenwoordigd door een jurist. Ook blijken dossiers vaak niet in orde. (bron: NOS) SCHANDE!

Premier Rutte wiste jarenlang iedere dag werkgerelateerde sms’jes van zijn telefoon, meldt de Volkskrant. Berichten die Rutte zelf relevant vond stuurde hij door naar ambtenaren. De krant vond na een WOB-verzoek over het coronabeleid dat er wel erg weinig sms’jes waren gevonden. De landsadvocaat zei daarover deze week in een rechtszaak dat de premier berichten wiste omdat zijn telefoon, een oude Nokia, ruimte had voor zo’n 20 sms’jes. De premier heeft inmiddels een ander toestel. De landsadvocaat spreekt van “realtime-archivering” en vindt niet dat deze methode ondeugdelijk heeft uitgepakt. (bron: NOS) In welke tijd leeft de premier nog? In het verleden, te oordelen naar zijn handelen, hij is trouwens van oordeel dat hij de daarvoor geldende regelgeving heeft uitgevoerd.

De coalitie wil de komende tijd ruim €2 mrd minder uittrekken voor diverse fondsen. Bronnen in Den Haag bevestigen een bericht daarover in De Telegraaf. Eerder, tijdens de kabinetsformatie, zijn afspraken gemaakt over een klimaatfonds, een stikstoffonds en een fonds voor investeringen in onderzoek, infrastructuur en innovatie. Er worden eenmalig tientallen miljarden euro’s ingestopt. Volgens de bronnen lijken de fondsen overeind te blijven, maar worden ze minder goed gevuld. Het vrijgekomen geld wordt onder meer gebruikt voor grote investeringen in defensie. (bron: NOS)

De Rekenkamer maakt zich grote zorgen over de tientallen miljarden aan geplande uitgaven van het kabinet aan bijvoorbeeld milieu, stikstof en onderwijs, schrijft Esther Lammers, in Trouw. Het financieel beheer van het Rijk is nu al voor het derde jaar op rij niet op orde en dat is ‘ernstig’, vindt de toezichthouder die jaarlijks op Verantwoordingsdag de doelmatigheid en rechtmatigheid van alle overheidsuitgaven controleert. De conclusie dit jaar is dat van ten minste 5% (€15,5 mrd) van de verplichtingen in 2021 niet is vast te stellen of ze rechtmatig zijn, constateert de Rekenkamer. Voorzitter Arno Visser roept het kabinet daarom op geen ‘onrealistische’ eisen meer te stellen. Er moet vooraf beter worden nagedacht welk doel er gehaald moet worden en hoe dat is te bereiken. Er zitten op het ministerie te veel mensen alleen aan beleid te werken, waardoor veel te weinig aandacht is voor de realiteit en de problemen in de uitvoering. Dat moet beter, vindt de Rekenkamer. Ze adviseert het kabinet een stap terug te doen: trek eerst eens lessen uit de grote en aanhoudende problemen die zijn ontstaan met de schadevergoeding aan Groningers of aan de slachtoffers van de toeslagenaffaire. Dat zijn geen incidenten, maar ontstaan doordat de overheid het eigen beheer niet op orde heeft. De Rekenkamer is sceptisch over de miljardenfondsen voor stikstof en milieu die het kabinet in het leven heeft geroepen. Kunnen die straks de toets der kritiek wel doorstaan, als de organisatie niet op orde is? En zijn die miljarden aan uitgaven wel haalbaar? Want het parlement moet eerst toestemming geven, aanbestedingen zijn ingewikkeld en tijdrovend, er kunnen personeelstekorten zijn en plannen pakken niet ‘altijd’ uit zoals verwacht, zegt de Rekenkamer. Vooral de interne organisatie, het informatiebeheer en het IT-beheer moeten nu eerst op orde komen, ook al kost dat tijd, vindt de Rekenkamer. Kritiek is er ook op het ministerie van economische zaken en klimaat over de ‘tegemoetkoming vaste lasten’ (TVL) waarmee ondernemers werden gesteund tijdens de pandemie. En het ministerie van defensie maakte fouten bij aanbestedingen, waardoor €1,4 mrd niet verantwoord kon worden. Visser is wel ‘voorzichtig’ blij te merken dat het kabinet dit jaar de geconstateerde problemen ook bevestigt. Minister Kaag van Financiën zei in een reactie zelf ook te willen streven naar beter intern toezicht, het nakomen van financiële afspraken en een ordelijker begrotingsbeheer. De begrotingen van de ministeries van onderwijs en volksgezondheid werden afgelopen jaar zo vaak gewijzigd, dat niemand er meer zicht op had. Het parlement kon de controlerende taak niet meer uitoefenen. (bron: Trouw) De studie van de Rekenkamer toont het Parlement de problematiek van het overheidsbestuur en de chaos die het veroorzaakt. Wat te denken van €1,4 mrd bij Defensie die bij aanbestedingen niet verantwoord kunnen worden, wat van de TVL-regeling ondersteuning vaste lasten ondernemers tijdens de corona-periode en de interne organisatie en het informatie- en ICT-beheer zijn niet op orde. Ook de aanwijzing dat meer ambtenaren doende zijn aan het vormgeven van wetgeving dan aan de toetsing ervan aan de uitvoering roepen om ingrijpen. Maar je moet niet de slager zijn eigen vlees laten keuren, om commerciële inmenging te voorkomen. Rutte staat veel te dicht bij ondernemers en hun belangen dan bij de samenleving. Op dat punt moeten de belangen worden geherformuleerd,

Financieel/economische berichten

Europese landen moeten rekenen op minder groei en meer inflatie dan eerder voorspeld. Maar een recessie lijkt te worden vermeden, zegt Brussel in zijn nieuwste groeivooruitzichten. Inmiddels verwacht de Europese Commissie (EC) dat de economie dit jaar 2,7% groeit. Tot nu toe was die verwachting nog 4%. Ook voor volgend jaar zal de groei lager uitvallen denkt de EC. Nederland gaat dit jaar van 5% naar 3,3% en zakt volgend jaar verder naar 1,6% groei. De impact van de oorlog en de hoge inflatie op de groei zijn duidelijk. Maar een krimp van de economie lijkt Europa bespaard te worden. ,,De groei gaat niet in de min. Dat kun je niet uitsluiten, maar het is niet onze prognose”, aldus Eurocommissaris van Economische Zaken Paolo Gentiloni. Tegenover de hoge inflatie door geëxplodeerde energieprijzen, de schaarste aan sommige grondstoffen met het risico van gaten in de bevoorrading, corona-lockdowns in China en de invloed van de oorlog op zowel investeerders als consumenten, ziet hij ook positieve punten: de groei door corona-herstelplannen en de besteding van spaartegoeden die consumenten tijdens de pandemie opbouwden. De inflatie bereikte volgens hem in april in de EU met 8,1% een recordhoogte, maar bereikt dit kwartaal ook meteen haar piek. ,,Daarna voorzien we een daling. Eerst gradueel en volgend jaar substantieel.” Een geluk bij een ongeluk is dat de arbeidsmarkt sterk is. Vorig jaar nog kwamen er 5,2 miljoen banen bij, de werkloosheid blijft ook de komende twee jaar dalen. Dat de groei in Nederland volgend jaar zo ver wegzakt (naar 1,6%) is volgens Gentiloni te wijten aan een minder gunstige handelsbalans (groeiende import, dalende export) en de relatief bescheiden consumentenbestedingen. De onzekerheid en superhoge inflatie van 7,4% voor het hele jaar, maken dat de Nederlandse consument het geld niet al te uitbundig laat rollen. (bron: AD) In welke mate zijn de aannames van de Europese Commissie degelijk onderbouwd met name waar het gaat over de geprognosticeerde economische groei en de stelling dat we nu al over top van de inflatie heen zijn. Veel zal afhangen van de ontwikkeling van de energieprijs in de komende maanden.

De Nederlandse economie is in het eerste kwartaal van dit jaar tot stilstand gekomen. Dat heeft in zeer beperkte mate te maken met de oorlog, maar is vooral toe te schrijven aan de naweeën van de coronacrisis. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) maakte deze week bekend dat de economie in het eerste kwartaal van dit jaar stil heeft gestaan (0% groei) ten opzichte van het vierde kwartaal van vorig jaar. „Vooral de krimp van de overheidsconsumptie heeft de groei gedrukt”, verklaart Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS. „Vorig jaar is veel overheidsgeld gegaan naar een grootschalige vaccinatieprogramma en de inrichting van teststraten. Die uitgaven vielen in het eerste kwartaal weg, de overheidsconsumptie daalde met 4%.” In veel economische voorspellingen wordt gerekend met een afkoeling van de economie als gevolg van de snel gestegen olie- en gasprijzen. Rusland viel Oekraïne eind februari binnen, midden in het eerste kwartaal waarover het CBS nu bericht. Consumenten hebben in het eerste kwartaal 0,1% minder besteed. „Dat zou nog een lockdowneffect kunnen zijn”, aldus Van Mulligen. Daarnaast liepen import en export terug, de invoer daalde met 1,3% en de uitvoer met 0,5%, ten opzichte van het vorige kwartaal. „In die exportcijfers zou al enig effect van de oorlog zichtbaar kunnen zijn, maar het zal ook te maken hebben met het strenge coronabeleid in China waardoor de handel verstoord is geraakt.” Vergeleken met het eerste kwartaal van 2021, toen Nederland nog voluit in de coronacrisis zat, groeide de economie wel flink, met 7%. Onder meer de horeca profiteerde, consumenten gaven 10,6% meer uit in de horeca dan in het eerste kwartaal van 2021. Een jaar geleden zat de horeca nog in de tweede lockdown. In het eerste kwartaal van dit jaar werd de derde lockdown gaandeweg versoepeld. De omslag in de export vond plaats in maart, zo blijkt uit maandcijfers van het CBS. In maart nam de export met 1,9% af ten opzichte van een jaar eerder, terwijl de export in februari nog 1,5% groeide. „Er werden in maart vooral minder aardolieproducten, landbouwproducten en schepen uitgevoerd dan een jaar eerder”, meldt het CBS. Grote zorgen zijn er over de snel opgelopen inflatie. Dure olie en gas jagen de inflatie aan en inmiddels worden ook steeds meer andere producten duurder. In april stegen de consumentenprijzen met gemiddeld 9,6%. Ook ondernemers kampen met enorme prijsstijgingen, gemiddeld meer dan 20%, en worstelen ermee in welke mate ze die kunnen doorberekenen aan hun klanten. Economen voorzien dat de hoge inflatie er uiteindelijk toe zal leiden dat de consument de hand op de knip gaat houden. In de eerste periode na de coronacrisis lijkt daar vooralsnog geen sprake van. (bron: CBS/DFT) Het CBS is aanzienlijk minder optimistisch ten opzichte van economische groei de de inflatieontwikkeling dan de hierboven gemelde aannames van de Europese Commissie. Hoe gaan de hazen lopen en in welk tempo?

De Europese Centrale Bank (ECB) moet de beleidsrente in juli verhogen van -0,5% naar -0,25% in de strijd tegen inflatie. Dat zei de president van De Nederlandsche Bank Klaas Knot in het tv-programma College Tour. Knot noemt de ontwikkelingen rond de inflatie “buitengewoon zorgelijk”. “Het is hoog tijd voor maatregelen”, zegt hij. .ECB-president Lagarde zegt in College Tour dat zij op dezelfde lijn zit als Knot. De laatste keer dat de ECB de rente verhoogde was in juli 2011. Knot heeft geen zorgen over een grote recessie. (bron: NOS) Klaas Knot is een bekwaam centrale bankier, maar ik zet uitroeptekens bij het advies dat hij doet in het TV-programma College Tour. Terwijl de beleidsrente in de VS en het VK al is verhoogd naar 1%, stelt hij voor dat de ECB de negatieve rente in juli gaat verhogen van -0,5% naar -0,25%. Verder zet ik vraagtekens bij zo een geringe mutatie voor wat betreft de ontwikkeling van de inflatie. Mogelijk is een einde aan de militaire inspanningen in Oekraïne een veel positiever element voor de daling van de inflatie, als Europa dan ook nog de sancties terugdraait en Rusland ook enkele stappen terugzet. Oorlog kent altijd slechts verliezers ook voor de winnaars. Want een oorlog vergt veel geld en dat kan niet worden besteed aan het welzijn van het volk. Alleen dit jaar gaat Nederland al €2,4 mrd besteden aan militaire investeringen. Over het gesprek dat Twan Huys 22 mei in College Tour had van Christien Lagarde nog enkele kanttekeningen. Allereerst een pluim voor Lagarde voor haar inzet vrouwen dezelfde opleiding en kansen te geven als hun mannelijke collega’s in de strijd voor topfuncties. Met de aantekening ‘dat mannen en vrouwen van een andere planeet kunnen komen’ en voor elkaar aanvullend kunnen werken. Maar over de wijze waarop zij de Europese Centrale Bank leidt, ben ik kritischer. Zij is geen monetaire autoriteit, maar hoogstens een topmanager. Het lukt haar niet de onderbouwing te leveren voor de beleidsbeslissingen die de ECB neemt. Wij volgen de ontwikkelingen, wij streven naar, niets concreets, geen heldere zienswijze. In 2012/16 heeft de ECB besloten, gezien in het licht van die tijd, tot een grondige beleidswijziging: van geld moet een waarde hebben naar geld moet een waarde vertegenwoordigen, wat we tegenwoordig noemen de prijsstabilisatie. Daar streeft de ECB noh altijd naar op de middenlange termijn (een inflatie van net onder de 2%) maar de realiteit is een heel andere sinds, stel november vorig jaar, toen de inflatie snel ging stijgen. In eerste instantie ontkende Lagarde de ernst van deze prijsstijgingen en deed niets. Haar eerste keuze was en is de economische groei instand te houden en daarvoor offert zij de waarde van de euro op. De euro/dollar pariteit is het laatste jaar 14% gedaald. Dat betekent dat alle goederen en diensten (waaronder enerergie) die wij importeren in US dollars duurder zijn geworden. Wat ik al eerder in dit blog heb beschreven dat wij ons in een fundamentele transitie bevinden, een uiterst complexe situatie, die bestuurders voor principiële dilemma’s stellen. De monetaire gereedschapskist is nu leeg en de enige uitweg die de ECB ziet is geld in de markten blijven pompen, zodat de banken zogenaamd gezond blijven en het bedrijfsleven staande kan blijven. Maar dat is slechts schijn. Het monetaire systeem is verrot, de fundamenten zijn aangetast en de vermogensmarkten zijn opgeblazen. De enige grondige aanpak van de inflatie is het terugverkopen aan de markt van alle in de laatste jaren ingekochte staatsleningen. Ja, ik weet het dat gaat niet gebeuren, omdat de complexiteit van de financiële markten zo groot en risicovol is dat het bankwezen daardoor zal instorten en grote financiële genomen zullen moeten worden genomen. Iedereen zegt dat wij niet hoeven te vrezen voor de hyperinflatie die in 1922/23 woedde in de Weimar Republiek (het tegenwoordige Duitsland). Aan de hand van de prijsstijgingen van één kilo brood toon ik de inflatoire ontwikkeling:

December 1921:

4 Mark

December 1922:

163 Mark

Januari 1923:

250 Mark

April 1923:

474 Mark

Augustus 1923:

69.000 Mark

November 1923:

201.000.000.000 Mark

Op 15 november 1923 werd de (papier)mark vervangen door de rentenmark, waarbij er 12 nullen van de prijzen werden afgehaald. Er was in 2 jaar tijds een gigantische hoeveelheid geld vernietigd en iedereen begon weer onder aan de ladder: brood kostte weer 4 mark. De oplossing van die hyperinflatie kwam vanuit een frisse herstart en kapitaalvernietiging en dat slaagde. Ik verwacht dat, indien dat nu weer zou plaatsvinden gestart kan worden aan de opbouw van een nieuwe samenleving, de fundamentele transformatie, maar wel met nieuwe leiders op de cruciale plekken op monetair, financieel en economisch terrein en toezichthouders op sociaal/maatschappelijk terreinen.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De 1,5 graad opwarming van de aarde lijkt snel dichterbij te komen. ‘Nat wordt natter, droog wordt droger, heet wordt heter en het gebeurt steeds vaker. Daar moeten we wat mee’, zegt Deltacommissaris Peter Glas. Hij vertelt ook dat de bouw van 800.000 huizen in risicogebied gepland staat. ‘Dit betekent niet dat we niet meer in de Randstad kunnen bouwen, maar we moeten wel nadenken over hoe we dat dan doen.’ Er moet dus anders gedacht gaan worden in Den Haag. ‘De urgentie op het gebied van klimaat is in Den Haag nog beangstigend afwezig’, ziet journalist Jaap Tielbeke. (bron: Buitenhof)

Minister Kuipers van Volksgezondheid roept de sectoren in de samenleving op om zich voor te bereiden op een nieuwe golf coronabesmettingen in het najaar. Hij reageert daarmee op de kritiek van ziekenhuisdirecteuren en wetenschappers op de voorbereidingen van het kabinet. Deze deskundigen vinden dat Nederland slecht is voorbereid op een nieuwe golf en vinden dat er geen heldere strategie is. Kuipers vindt dat niet alleen aan Den Haag,maar ook aan de samenleving. Volgens Kuipers zijn er ziekenhuizen die nog geen goede plannen hebben voor het opschalen bij een golf. Ook in de horeca ziet hij onvoldoende plannen. (bron: NOS)

Nederland staat in de top 20 van de belangrijkste belastingparadijzen ter wereld. Volgens de organisatie Tax Justice Network, in samenwerking met Oxfam Novib, neemt Nederland de twaalfde plaats op die ranglijst in. Koplopers in die zogeheten Financial Secrecy Index 2022 zijn de Verenigde Staten, Zwitserland, Singapore, Hongkong en Luxemburg. Deze tweejaarlijkse ranglijst beoordeelt landen op basis van hun juridische en financiële systemen en in hoeverre die gebruikt kunnen worden door personen en bedrijven om vermogens te verbergen en geld wit te wassen. De onderzoekers stellen dat Nederland het daarmee slechter doet dan beruchte belastingparadijzen als de Kaaimaneilanden en Cyprus. De onderzoekers wijzen daarbij op gebrek aan transparantie op het gebied van „uiteindelijke belanghebbenden.” Geheimhouding op dit specifieke punt helpt de rijkste personen, criminelen en bedrijven om hun vermogens te verbergen. In Nederland kunnen daardoor sancties, zoals het bevriezen van activa en het belemmeren van financiële transacties, worden ontlopen omdat er onvoldoende zicht is op bezittingen. Ook valt de eigenaar van een in Nederland gevestigd bedrijf vaak niet goed te achterhalen, aldus het onderzoek. „De problemen met het toezicht op en de handhaving van sancties tegen bijvoorbeeld Rusland leggen bloot waarom Nederland zo hoog scoort op de nieuwe ranglijst. We moeten niet langer belastingontduikers, corruptie, georganiseerde misdaad en oligarchen faciliteren in Nederland. Dit vergroot de wereldwijde ongelijkheid nog meer”, zegt Milou Geuns, belastingexpert Oxfam Novib, in het rapport. De wederom slechte score van Nederland verbaast ons niet. Het wordt nog altijd te makkelijk gemaakt om via Nederland je eigendom of belastingontwijkconstructie te verhullen. Willen we misbruik echt aanpakken, dan moet er werk van worden gemaakt om dit te veranderen”, stelt Arnold Merkies, coördinator van Tax Justice Nederland, in het onderzoek. (bron: DFT)

De Europese Commissie wil dat komend jaar de import van Russisch gas met 2/3 wordt verlaagd en dat de 27 EU-landen over 5 jaar helemaal geen gas uit Rusland meer importeren, staat in een plan van de EC. Het moet deels worden vervangen door vloeibaar gas en steenkolen, maar de commissie wil ook dat de komende 5 jaar versneld wordt overgestapt op duurzame energie, vooral zonne-energie. Ook moet het energieverbruik in de EU met 13% omlaag. De commissie trekt er €300 mrd voor uit. Het grootste deel komt uit het coronaherstelfonds. (bron: NOS) Vorige week werd bekend dat de EC €195 mrd uit zou gaan geven om Europa vrij te maken van Russisch gas, nu wordt uitgegaan van €300 mrd. Dat geld is er niet en daarom wordt dat gehaald uit het coronaherstelfonds. Is dat legaal? Die investering gaat dan uiteindelijk jaarlijks €9 mrd aan rente kosten en hoe groot zijn de baten van die operatie? Uiteindelijk is verduurzaming van de samenleving een absolute must voor de aarde, maar hoe groot zijn die kosten wereldwijd en welke meerwaarde levert het op? Ik heb dat antwoord niet paraat en is daar nog nooit over nagedacht. Op economische gronden is er geen enkele reden om versneld af te stappen van Russisch aardgas. Op zich heeft het Russische aardgas Europa grote welvaart gebracht.

Klimaat

Het Rijk heeft bij de aanleg van de zeesluizen bij IJmuiden en Terneuzen helemaal geen rekening gehouden met de klimaatdoelen van Parijs, meldt Platform Investico na onderzoek. In de financiële onderbouwing van de sluizen en van de Tweede Maasvlakte wordt gerekend op de doorvoer van grote hoeveelheden kolen en olie tot 2040. Terwijl fossiele energie internationaal juist in de ban gaat om het klimaat. De sluizen kostten honderden miljoenen om te bouwen. Zonder een stabiele stroom van kolen, olie en gas zijn ze volgens een analyse van Rijkswaterstaat niet rendabel te krijgen, meldt Investico. (bron: NOS)

In de nieuwste plannen van het kabinet blijft het vervoer van steenkolen en aardolie in grote hoeveelheden bestaan. ‘Dit rijmt niet met de Green Deal in Europa.’, schrijven Adrian Estrada, Felix Voogt en Frank Straver in Trouw. Het Rijk houdt bij de aanleg van infrastructuur geen rekening met de uitvoering van de Parijse klimaatdoelen. Gloednieuwe sluizen en vaarwegen zouden nodig zijn voor de doorvoer van grote hoeveelheden kolen en olie, terwijl die fossiele energiebronnen internationaal in de ban gaan voor het klimaat. Bij een geslaagde energietransitie is het nut van miljardenprojecten rond de havens onzeker. Dat blijkt uit onderzoek van platform Investico voor Trouw en De Groene Amsterdammer. Ook de nieuwste plannen van het kabinet rekenen nog op fossiele doorvoer. In de meest recente vervoersprognoses van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, die vorig jaar de basis waren voor de plannen van het nieuwe kabinet, blijft het vervoer van steenkolen en aardolie in grote hoeveelheden bestaan. In 2050 resteert nog de helft van de kolendoorvoer, de doorvoer van aardolie blijft nagenoeg gelijk. Volgens Ad van Wijk, hoogleraar Duurzame Energiesystemen aan de TU Delft, is dat niet uit te leggen. “Dit rijmt helemaal niet met de Green Deal in Europa, dan wel met klimaatbeleid dat we in Nederland voor ogen hebben.” In de financiële onderbouwing van de Zeesluis Terneuzen, Zeesluis IJmuiden en de Tweede Maasvlakte wordt gerekend op de doorvoer van grote hoeveelheden kolen en olie tot 2040. Zeesluis IJmuiden, die begin dit jaar werd geopend, is de grootste zeesluis ter wereld en kostte 800 mln. De kosten-batenanalyse die Rijkswaterstaat vooraf liet uitvoeren rekent op een stabiele stroom fossiele brandstoffen tussen 2020 en 2040. In een ander toekomstscenario was de aanleg van de sluis niet rendabel. In werkelijkheid kromp de doorvoer in het Noordzeekanaal de afgelopen twee jaar, voor een belangrijk deel als gevolg van de energietransitie. De doorvoer van kolen, olie en gas daalde met bijna een kwart. Het Centraal Planbureau (CPB) ontwikkelde 3 jaar geleden al een scenario waarin de opwarming van de aarde onder de 2 graden blijft, zoals in ‘Parijs’ afgesproken. Het planbureau adviseerde om dit scenario bij de aanleg van nieuwe spoor- en vaarwegen door te rekenen, maar dat is sindsdien bij geen enkel project gebeurd. Volgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat had een extra analyse met het CPB-scenario bij recente investeringen ‘waarschijnlijk niet’ tot andere inzichten geleid. In een doorrekening van het CPB-scenario is het vervoer van kolen in 2050 75% lager dan tot nu toe verwacht, voor olie is het 40% lager. Dat heeft mogelijk grote gevolgen voor de haven van Rotterdam, waar ongeveer de helft van de inkomende goederen fossiele brandstoffen zijn. In de haven van Amsterdam is meer dan twee derde van de goederen fossiel. Het Planbureau voor de Leefomgeving is op dit moment bezig een twee-graden scenario in de nieuwe prognoses te verwerken, zo laat het weten in een reactie op vragen van Investico. Op zijn vroegst zou dat pas in 2025 zo ver kunnen zijn. “Tot die tijd behelpt het ministerie zich met beperkte aanpassingen”, zegt PBL-onderzoeker Hans Hilbers. Zowel het Rotterdamse als het Amsterdamse havenbedrijf rekent op grootschalige import van waterstof om de teruglopende fossiele doorvoer te compenseren. Maar daarover heeft hoogleraar Ad van Wijk, die al jaren onderzoek doet naar waterstof, zo zijn twijfels. De Duitse industrie is een belangrijke afnemer van de Nederlandse havens en zou waterstof ook rechtstreeks uit Noord-Afrika per pijpleiding kunnen ontvangen. Volgens Van Wijk kan de energietransitie een bedreiging zijn voor de havens. Rijkswaterstaat is bezig met de aanleg van een nieuwe zeesluis in Terneuzen, die even groot moet worden als de sluizen in het Panamakanaal. Uit de onderbouwing blijkt dat dit project alleen rendabel is wanneer fossiele doorvoer fors blijft groeien, met ruim 30% tussen 2020 en 2040, een scenario dat haaks staat op internationale klimaatafspraken. (bron: Trouw) Welke bewindspersoon legt hier verantwoording over af? In eerste instantie de minister-president.
De bouw van de stikstoffabriek in het Groningse Zuidbroek is weer vertraagd. De installatie, nodig om buitenlands gas geschikt te maken voor gebruik door Nederlandse huishoudens, is niet eerder dan in september klaar. Dat meldt staatssecretaris Vijlbrief. De fabriek zou eigenlijk 1 april al klaar zijn. Dat werd later 1 juli en nu dus september. En niet zeker is of die planning wel haalbaar is. Om de gasvoorraden voor de winter toch vol te krijgen, adviseert de Gasunie om 1,2 miljard kubieke meter extra gas te winnen uit Groningen. Vijlbrief zegt dat hij dat tot nu toe niet wil.(bron: NOS)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 15 mei 2022: 821; maandag 1.249; dinsdag 1.195 ; woensdag 1.448 en donderdag 1.048.

Eyeliners

De urgentie op het gebied van klimaat is in Den Haag nog beangstigend afwezig

De versterking van de roebel verbaast de Russen

Nederland in top 20 van ranglijst belastingparadijzen

Brievenbusfirma’s zijn dol van ons paradijselijke land

Beleggers zien recessiebui al hangen.

Meer dan 20 pensioenfondsen indexeren >3%

In Japan stegen de consumentenprijzen in april op jaarbasis met 2,5%, het hoogste getal in 13 jaar

Nato ontvangt Zweden en Finland met open armen, maar Turkije moet nog wel eerst nog even goedkeuren

Een kwart van de coronapatiënten kreeg long covid

Geert Mak: ik kan mensen die geen vertrouwen meer hebben in de politiek soms alleen maar gelijk geven

Marioepolis voor de Russen nog niet gewonnen zolang de staalfabriek niet is gevallen

Miljardenprojecten in onze havens gestoeld op fossiele toekomst

De Nederlandse havens van de toekomst rekenen nog volop op olie, gas en steenkool. Slaagt de energietransitie, dan zijn miljardenprojecten in onze havens onrendabel (weggegooid geld)

Jeugdzorg: minderjarigen en hun ouders staan zwak tegenover het uitvoeringsapparaat uithuisplaatsing

Kabinet-Rutte IV zoekt steun bij Kamer voor Voorjaarsnota, terwijl de verhouding beroerd is

Zorgen van de Rekenkamer over rechtmatigheid van nieuwe fondsen klimaat en stikstof

Frontberichten

Christien Lagarde en de ECB waren meerdere dagen in beeld. Crypto’s zijn waardeloze beleggingen en wij gaan binnenkort, mogelijk in juli, de beleidsrente al verhogen van -0,5% naar -0,25%. Beide uitspraken missen elke onderbouwing. Al een jaar waarschuw ik dat een aantal crypto’s, waaronder de bitcoin, geen elke waarde vertegenwoordigen. Ze bieden niet meer dan illusies en daarvoor wordt geld betaald. De zegt iets over de waarde dat geld nog heeft. Er wordt $1,0562 betaald voor €1,00, maar er wordt wel €27.885,65 betaalt voor 1 bitcoin. Kennelijk zijn ze daar nu ook achtergekomen in Frankfurt. Een beetje laat. Als je een inflatie wilt bestrijden van 7,5% in de eurozone met een renteverhoging van ¼% dan is het de vraag welke doelstellingen daarmee worden behaald. Het meest voor de hand ligt ‘geen enkele’.

Wie niet of te laat heeft geklaagd over de te hoge vermogensrendementsheffing, in de volksmond spaartaks, hoeft geen compensatie te krijgen. De Belastingdienst kan niet door een rechter worden verplicht spaarders te vergoeden die niet op tijd bezwaar hebben gemaakt over de spaartaks. Dat heeft de Hoge Raad bepaald bij nieuwe uitspraken over de te hoge belasting op spaargeld. Het zal dus van het kabinet afhangen of er voor andere gedupeerde spaarders ook compensatie komt. De hoogste rechter bepaalde in december nog dat de manier waarop de zogeheten vermogensrendementsheffing wordt geheven, niet door de beugel kan. Spaarders betaalden namelijk belasting over fictief rendement dat ze nooit hadden behaald. Maar die uitspraak geldt alleen voor mensen die tijdig hun beklag hadden ingediend. Voldoe je daar niet aan dan bestaat er volgens de Hoge Raad ook geen recht op wat bij de fiscus „ambtshalve vermindering” wordt genoemd. Een verzoek daartoe had nog een uitkomst kunnen bieden, maar er zitten speciale voorwaarden aan. En daar wordt niet aan voldaan omdat iemands aanslag in zo’n geval al onherroepelijk is vast komen te staan voordat de Hoge Raad eind vorig jaar met zijn conclusies kwam. Staatssecretaris Marnix van Rij (Financiën) werkte al aan compensaties. Zo’n 60.000 spaarders die bezwaar hadden gemaakt tegen de belasting voor de belastingjaren 2017 tot en met 2020 krijgen voor 4 augustus automatisch geld teruggestort. Maar voor mensen die niet op tijd bezwaar hadden ingediend en van wie de aanslag al vaststaat, is nog geen herstelregeling opgetuigd. Het kabinet wilde daarvoor eerst deze nieuwe conclusies van de Hoge Raad afwachten. In een reactie op Twitter zegt Van Rij dat het goed is „dat deze uitspraak er nu al is.” Nu kan het kabinet „zorgvuldig bestuderen of en hoe herstel kan worden geboden aan niet-bezwaarmakers”, aldus de bewindsman. Wat het kabinet uiteindelijk besluit, laat het uiterlijk op Prinsjesdag weten. Dat de fiscus juridisch niet is verplicht om alle gedupeerde spaarders te vergoeden, hoeft niet te betekenen dat dit niet alsnog gebeurt. Jurgen de Vries, voorzitter van de Bond voor Belastingbetalers, wees er voorafgaand aan de uitspraken van op dat de staatssecretaris hoe dan ook de mogelijkheid heeft om ook die andere mensen te vergoeden. Dat zou de bewindsman volgens hem altijd nog kunnen doen via een politiek besluit. Hij voegde daaraan toe dat het eigenlijk „niet eerlijk” en „niet netjes” zou zijn als de staatssecretaris zou weigeren om voor iedereen die het betreft, met geld over de brug te komen. (bron: DFT)

Overwegingen

De Nederlandse economie is in het eerste kwartaal van 2022 flink gegroeid. Huishoudens gaven ruim 10% meer uit dan een jaar geleden. Dat droeg bij aan een zeldzaam hoog groeicijfer van 7%. Vooral de culturele sector springt er daarbij uit: daar ging in het afgelopen kwartaal ruim 50% meer geld in om dan in de eerste drie maanden van 2021. Het klinkt allemaal wel heel optimistisch, deze opsomming van de jongste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat komt doordat het CBS de economische groei in beginsel afzet tegen hetzelfde kwartaal van precies een jaar geleden. Maar de coronamaatregelen in de winter van 2021 waren strenger dan die in het eerste kwartaal van dit jaar. De lockdown vorig jaar had een grotere impact op bijvoorbeeld de horeca en cultuursector. Consumenten lieten hun geld in de eerste drie maanden van dit jaar dus een stuk meer rollen. Zet je het eerste kwartaal van 2022 af tegen het laatste kwartaal van 2021, dan oogt het allemaal een stuk minder rooskleurig. Dan is er sprake van een groei van precies 0,0%. Een stagnatie dus, na een jaar dat zich kenmerkte door een sterk coronaherstel. “De mate van lockdown speelt nog erg mee bij de vraag of we groei of juist krimp meten”, zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen. “Ten opzichte van het vierde kwartaal zien we bovendien dat de overheidsuitgaven met 4% daalden. Dat komt onder andere doordat er eind vorig jaar nog veel geld naar de boostercampagne ging. Die uitgaven zijn inmiddels afgeschaald.” De culturele sector mag dan ten opzichte van een jaar geleden sterk gegroeid zijn, de sector loopt nog wél achter bij de periode van voor de coronacrisis. Hoe je ook precies naar de kwartaalcijfers kijkt: ze lijken sowieso niet echt de urgente en actuele zorgen van het moment te dekken. “Het is nog te vroeg om een effect van de oorlog in Oekraïne in de cijfers te zien”, zegt Van Mulligen. Zeker omdat die cijfers door de snelle coronaveranderingen al sterk vertekend zijn. Een van de weinige indicatoren die nu al wel op rood springt, is het consumentenvertrouwen. Dat lag in april op een historisch dieptepunt. “Daar zien we aan dat de oorlog en de hoge inflatie tot veel onzekerheid leiden. Ook voor de eigen koopkracht van mensen.” Die zorgen zijn reëel, aldus Van Mulligen. “De huidige inflatiecijfers zijn door loonstijgingen niet bij te benen. Veel mensen zullen er in 2022 in koopkracht op achteruit gaan. Alleen zien we dat effect in deze cijfers nog niet terug.” (bron: NRC) Hoe cijfers een heel ander beeld kunnen geven dan die van de actualiteit.

Dit blog is met 1 dag vertraging gepost.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 20 mei 2022, week 2020: AEX 682,96; Bel 20 3.923,17; CAC40 6.285,24; DAX 13.981,91; FTSE 100 7.389,98; SMI 11.308,98; RTS (Rusland) 1.239,83; SXXP (Stoxx Europe) 431,10; DJIA 31.261,90; NY-Nasdaq 100 11.835,62; Nikkei 26.739,03; Hang Seng 20.735,00 All Ords 7.391,00; SSEC 3.1.46,57; €/$1.0562; BTC/USD (Bitcoin) $30.036,90; troy ounce goud $1.846,70, dat is €56.172,58 per kilo; 3 maands Euribor -0,348%; 1 weeks -0,566%; 1 mnds -0,535%; 10 jaar Japan 0,2352%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,696%; 10 jaar Duitse Staat 0,952%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,243%; 10 jaar Franse Staat 1,476%; 10 jaar Belgische Staat 1,545%; 10 jaar VK 1,902%; 10 jaar Spanje 2,081%; 10 jaar VS 2,8307% en Italië 2,989%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,18. 

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen daalden opnieuw. De AEX sloot de week lager af. De kapitaalmarktrentes noteerden onveranderd tot licht stijgend. De euro noteerde deze week zwalkend tot hoger. Goud steeg weer wat. De bitcoin steeg ook. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,809%; Japan 0,9858%; Duitsland 1.129%; Nederland 1,334%; Frankrijk 1,945%; VK 2,129%; Spanje 2,614%; Canada 2,8563%; VS 3,0357% en Italië 3,399%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 21-05-2022/633 Inflatie vreet koopkracht; slagers en viswinkels hebben het zwaar. Komende week de Great Reset (World Economic Forum) in Davos

UPDATE 15-05-2022/632 Bloedbad op de beurzen houdt aan: “Zelfs wanneer een recessie wordt vermeden, ziet de toekomst er niet rooskleurig uit” Beurskoersen herstelden de laatste 2 dagen

In blog 631 van vorig weekend heb ik aan de orde gesteld de relatie tussen de recente monetaire besluiten en de ontwikkelingen op de effectenmarkten. Hoe dramatisch is een daling van de AEX in 5 beursdagen? De media spreken dan al snel van dieprood, maar verontrustend zou ik dat niet willen noemen in een periode van dalende koopkracht, een mogelijke recessie en het bedrijfsleven dat kampt met een tekort aan technische onderdelen en stijgende productiekosten door hogere energieprijzen. Waar ik mij wel bezorgd over maak is het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) waarbij er stapjes worden gezet richting een trage verhoging van de beleidsrente in het 3e kwartaal, waarbij de economische belangen worden beschermd. Dit is het beleid van angsthazen, als gevolg van het sinds 2016 gevoerde beleid van het scheppen van veel goedkoop geld. De economie is veel te sterk gestimuleerd er hebben zich grote zeepbellen gevormd op financiële markten, waaronder aandelen, obligaties, grondstoffen en woningen. In feite moet nu al dat ongezonde overtollige geld worden vernietigd, maar dan storten de markten in, niet met een paar stapjes, maar met grote stappen. Maar dat gebeurt nog niet, want de centrale banken zetten maar kleine stapjes in een traag tempo met als gevolg het blijven herbeleggen van uit afgeloste staatsleningen vrijgekomen geld. Die beschikbare gelden zijn vele maken groter dan het opkoopprogramma’s. Per eind april 2022 was de portefeuille van in positie zijnde staatsobligaties t/o een maand eerder met 1,2% gestegen naar €3.218,528 miljard. Het gevolg is dat ons geld steeds minder waard wordt (door de inflatie, de (spaar)rente van 0% en de dalende pariteit van de euro, het laatste jaar met 14% vs de USD) Als ik terugkijk naar de sociaal/maatschappelijk gevolgen van het gevoerde monetair/financieel beleid zie ik een gigantische waardedaling van ons (spaar)geld uitgedrukt in euro’s. Ons geld bracht geen rendement meer op en de koopkracht is gedaald, terwijl de prijs van koophuizen steeg fors. Verder heeft er verschuiving plaatsgevonden die onder de regie van de centrale banken uitgevoerd van arm naar rijk. Christine Lagarde heeft over de 0% rente op spaargeld eerder gezegd ‘dit is de prijs die de spaarders in de rijke eurolanden moeten betalen om de zwakke Zuid-Europese landen overeind te houden. Anderzijds zie ik ook dat geld verschuift van het volk naar het grote geld (kapitalisme). In dier voege stel ik dat het monetaire beleid zich ten dienste heeft gesteld van het neoliberalisme en nog steeds stelt.

Algemeen

De inflatie in Nederland kwam in april uit op 9,6%, heeft het Centraal Bureau voor de Statistiek becijferd. Dat is marginaal lager dan in maart, toen de prijzen 9,7% hoger lagen dan een jaar eerder. De prijzen van voedingsmiddelen als vlees en groente lopen snel op en dragen steeds meer bij aan de hoge inflatie. Voeding was in april 8,5% duurder dan een jaar eerder. In maart was die stijging nog 6,2%. Aanvankelijk liep de inflatie vooral op door de hoge energieprijzen, maar inmiddels zijn de prijzen van veel meer producten aan het stijgen. Groenten (+12,6%), vlees (+10,5%), koffie, thee en cacao (+13,9%) en bier (+13,2%) horen inmiddels bij de grote stijgers. Andere uitgaven die duurder worden zijn bijvoorbeeld het huren van bungalowhuisjes, klein gereedschap en meubelen. In april werden de brandstofaccijnzen verlaagd om de pijn van de inflatie te dempen, maar dat had beperkt effect. Om de inflatie te beperken, heeft het kabinet de accijnzen op brandstoffen vorige maand verlaagd. Daardoor was de prijsstijging op jaarbasis minder groot dan in maart, maar energie was nog altijd 136% duurder dan in 2021. Deze inflatiecijfers zijn gerelateerd aan die van een jaar geleden (1,9% apr 21). (bron: NOS) De berekening van de inflatiecijfers moet op de schop omdat de schijn bedriegt, zowel in positieve als in negatieve zin. Wij hanteren 2 rekenmethodes: de Europese (HICP) en de Nederlandse (CPI), die beiden worden gerelateerd aan de inflatiegetallen van één jaar eerder. Maar ik bereken niet de getallen (HICP) maar het prijspeil eerst per februari en dan per april in Nederland. Het prijspeil was in februari een jaar geleden 1,9 en dit jaar 7,3 = een prijsstijging van 9,2. In april waren die getallen gestegen 1,7 en 11,2 = 12,9. In 2 maanden tijd dus 5,6. Als straks in november de cijfers van een jaar geleden gaan stijgen zouden zuiver getalsmatig de inflatie kunnen gaan dalen, maar dat behoeft kan nog geen verbetering van de koopkracht op te leveren.

Het is volatiliteit troef op de beurzen. Sinds de jongste rentevergadering van de Federal Reserve kleurden maandag de koerstabellen bloedrood. Beleggers weten niet goed wat de toekomst zal brengen. David Kostin, strateeg bij Goldman Sachs, is alvast niet optimistisch: “Zelfs zonder recessie zien we een neerwaarts risico op de beurzen.” De Europese beurzen hebben de handelsweek in mineur gestart. De BEL 20 sloot de eerste beursdag van deze week op 3.883,77 ( 3,4%) in het rood, waardoor het onder de symbolische grens van 4.000 punten is gedoken. De Eurostoxx50 verloor 2,7% op 3,573,76. De AEX daalde 2,35%, de DAX 2,15%, de FTSE 2,32%, de FTSE Eurotop100 2,79% en de CAC40 1,73. Ook de Amerikaanse beurzen delen opnieuw in de klappen. De S&P500 en de Dow Jones sloten de handelsdag respectievelijk 3,2% en 1,99% in het rood af. De Nasdaq sloot met een verlies van 4,29% af, daarmee werd er een vervolg gegeven aan de neerwaardse tendens die eind vorige week werd ingezet, na de rentevergadering van de Federal Reserve.

We zien soortgelijke taferelen op de cryptomarkt. Voor 1 Bitcoin (BTC) betaal je op dit moment 31.602. De Amerikaanse centrale bank kondigde vorige week een renteverhoging van 50 basispunten aan. Jerome Powell, voorzitter van de FED, voegde eraan toe dat er onder de bestuurders een brede consensus bestaat om ook op de twee volgende vergaderingen de rente in dat tempo te verhogen. Verder start de toezichthouder met het afbouwen van de balans in juni. Dat alles baart de beleggers zorgen. Een forse renteverhoging is namelijk nadelig voor aandelen, en in het bijzonder voor groeiaandelen, waaronder tech. Op dit moment bedraagt de Amerikaanse tienjaarsrente 3,125%. Ter vergelijking: begin dit jaar was dat 1,6%.

Voorts maken beleggers zich zorgen dat een te snelle verkrapping van het beleid zal zorgen voor een recessie. “Ook als er geen recessie komt, ziet de toekomst er niet rooskleurig uit voor de aandelenmarkten”, merkt Kostin op in een memo aan de klanten van Goldman Sachs. “Zelfs het meest gunstige scenario voor de economie zal gepaard gaan met een bescheiden rendement op aandelen.”

De schommelingen zullen groot blijven totdat er duidelijkheid is over het inflatiepad”, klinkt het. “De verkrappende financiële voorwaarden en de slechte marktliquiditeit maken het moeilijk om te pleiten voor een kortetermijnrally van vergelijkbare omvang als die van eind maart.” Toen kwamen de beurzen de correctie na de start van de oorlog in Oekraïne vrij snel te boven. Kostin voegt er wel aan toe dat het meeste slechte nieuws nu waarschijnlijk in de koers zit, wat suggereert dat “er een extreem grote negatieve schok nodig is om de aandelenkoersen in de nabije toekomst substantieel lager te drijven.” Toch deelt niet iedereen die overtuiging. Zo liet Philippe Gijsels, hoofdstrateeg bij BNP Paribas Fortis, eind vorige week nog weten dat een nieuwe bodem nog niet is bereikt. (bron: Source: BusinessAM) De teneur op de financiële markten verschuift toch naar terughoudender en dalende rendementen. Die verwachtingen heb ik al geuit aan het begin van de Russische inval in Oekraïne op 24 februari j.l. Er zijn 3 bewegingen gaande: nog altijd de logistieke problemen vanuit het Verre Oosten als gevolg van de corona-pandemie; de hoge inflatie en de stijgende kapitaalmarktrentes alles in relatie tot voornemens het monetaire beleid aan te gaan passen. Met als stok achter de deur: een economische recessie en een traag reagerend bestuur van de Europese Centrale Bank. In de mogelijkheid van en de inflatie te bestrijden en de economie te blijven stimuleren geloof ik in deze fase niet. Ik verwacht uiteindelijk een forse reactie op de financiële markten. Wat ik zie gebeuren is dat de waarde van de euro verder wegzakt. Het is nog maar de vraag in hoeverre het Dagelijks Bestuur van de ECB in staat blijkt de regie te blijven voeren. Een vervroegd vertrek van Lagarde c.s. acht ik niet onmogelijk.

Oekraïne conflict

President Poetin heeft in Moskou bij de viering van de overwinning van het Sovjetleger op de nazi’s in WO II de Russische inval in Oekraïne verdedigd. Hij zei dat de NAVO landen rond Rusland heeft “geallieerd” en daardoor een bedreiging vormde. Een clash was volgens hem onvermijdelijk nadat het Westen niet was ingegaan op Russisch eisen. Poetin trok een directe vergelijking tussen de strijd tegen de nazi’s in WOII en de oorlog in Oekraïne. De inval was volgens hem preventief, om de veiligheid van Rusland te waarborgen. President Zelensky trekt juist een parallel tussen Hitler en Poetin. (bron: NOS) Geen oorlogsverklaring en geen woord van Poetin over het vervolg van de invasie in Oekraïne. Bij de herdenking van de overwinning op nazi-Duitsland heeft president Poetin militairen geroemd die een overwinning moeten binnenhalen in Oekraïne. ‘Jullie vechten voor de toekomst van het moederland, zodat niemand de lessen van de Tweede Wereldoorlog vergeet’, zei Poetin op het Rode Plein. (bron: VK)

Een steunpakket van $40 mrd van de Verenigde Staten aan Oekraïne is voorlopig geblokkeerd door een senator uit Kentucky. De Republikein Rand Paul eist dat er eerst een toezichthouder komt die controleert waar het geld precies naartoe gaat, meldt CNN. De Amerikaanse senaatsleider Schumer en de Republikeinse leider McConnell drongen er juist op aan dat het pakket snel goedgekeurd wordt, ook al zijn ze het in grote lijnen wel met Paul eens over het controleren van de geldstroom. Schumer moet er nu voor zorgen dat het steunpakket alsnog wordt aangenomen. Dat duurt waarschijnlijk een paar dagen. (bron: NOS) Als een toezichthouder zich moet buigen over de besteding van de gelden zal daar zeker meer dan een paar dagen nodig zijn. Wordt dit Amerikaanse geld besteed via corrupte bestedingen in Oekraïne. Alles is daar mogelijk!

Volgens het hoofd van de Oekraïense inlichtingendiensten, Kirilo Boedanov, eindigt de oorlog al voor het eind van het jaar met een Russische nederlaag. Op Sky News zei hij dat Oekraïne tegen het eind van het jaar alle verloren gebieden terug heeft, inclusief de Krim en de hele regio’s Donetsk en Loeghansk. “De Russische kracht is een mythe”, zei hij.” Hun leger is een horde mensen met wapens.” (bron: NOS)

Kabinet Rutte IV

Het kabinet begon deze week met het polsen van de oppositiepartijen over de Voorjaarsnota. Premier Rutte en minister Kaag hebben alle fractieleiders van de oppositie uitgenodigd voor overleg; zij mogen hun wensen kenbaar maken. De Voorjaarsnota is een aanpassing op de lopende begroting. Er zijn miljarden nodig om extra uitgaven te bekostigen, zoals de energietoeslag voor de lagere inkomens en uitgaven voor defensie. Het kabinet wil daartoe bedrijven en mensen met vermogen zwaarder belasten. Steun van een deel van de oppositie is nodig omdat de regeringspartijen geen meerderheid in de Eerste Kamer hebben. (bron: NOS) Dit is niet de manier waarop een land bestuurd wordt. Hier gaat het kabinet Rutte IV steun kopen bij de oppositiepartijen. Daarbij staat het beleid niet voorop, maar een duistere deal in achterkamertjes. Hier moet snel een einde aan gemaakt worden.

Ik vraag mij af wat Mark Rutte te zoeken heeft in het Oekraïense parlement? Als ik kijk naar de wijze waarop hij deze week, samen met Sigrid Kaag, een rondgang heeft gemaakt langs de oppositiepartijen in de Tweede Kamer over de voorjaarsnota dan biggelen de tranen mij over de wangen. Treurnis troef! Een volstrekt mislukte missie. Rutte niks nieuw beleid: 2 incapabele bewindspersonen met oogkleppen op. Op welk moment trekt Seghers de stekker uit dit mislukte kabinet Rutte IV: incapabel!

O ok na 3 weken ziet Maurice de Hond geen grote veranderingen in politieke voorkeur. Een daling zien we alleen bij VVD (-2) en D66 (-1). BBB, PVV en FVD stijgen 1 zetel. Door die 3 zetels verlies staat de regeringscoalitie nog maar op 52 zetels. Dat zijn er 26 minder dan ze in maart 2021 gehaald hebben. Slechts 38% van de kiezers denkt dat het kabinet de rit volmaakt. 40% denkt dat het kabinet voor 2024 gevallen is. Van de huidige VVD kiezers denkt twee derde dat het kabinet de rit uitzit. Bij ChristenUnie- en D66-kiezers is het 60% en bij CDA-kiezers 50%. De helft van de kiezers zouden nu nieuwe verkiezingen willen hebben. Van de huidige kiezers van de regeringspartijen wil 8% dat. Als we kijken naar de VVD- en D66-kiezers van maart 2021 dan wil een kwart nieuwe verkiezingen. Bij het CDA is dat zelfs 40%. Na nieuwe verkiezingen zou 36% een zakenkabinet willen hebben en 36% een meerderheidsregering. Onder VVD-kiezers is dat 29% en D66-kiezers 16%. 55% van de kiezers hoopt dat bij nieuwe verkiezingen Pieter Omtzigt met een eigen partij meedoet. 26% van de kiezers geeft aan dat de kans vrij groot of groter is dat men dan op die partij zal stemmen. Dat zou betekenen dat de Lijst Omtzigt dan 39 zetels in de Tweede Kamer zou krijgen en de grootste partij zou worden.

Als de Russische gaskraan voor Europa komende winter dicht gaat, heeft Nederland een groot probleem, de CEO van Shell: besparen op energie is dan onvermijdelijk, zegt hij op https://businessam.be/bloedbad-op-de-beurzen-houdt-aan-zelfs-wanneer-een-recessie-wordt-vermeden-ziet-de-toekomst-er-niet-rooskleurig-uit/ Europa is onvoldoende voorbereid op een een eventuele uitval van de levering van Russisch gas komende winter, zegt Shell-topman Ben van Beurden tegen De Telegraaf. Ook Nederland zou flink in de problemen komen, aangezien het volgens de Shell-baas niet realistisch is om te verwachten dat Russisch gas op korte termijn in voldoende mate vervangen kan worden door de import van vloeibaar aardgas .Flink bezuinigen op het energieverbruik zou de enige optie zijn, als het Russische gas plots volledig wegvalt. Als de Russische gaskraan naar Europa helemaal dicht gaat, komt Nederland zwaar in de problemen. Volgens de baas van de energiereus is het onwaarschijnlijk dat extra aanvoer van vloeibaar aardgas (lng) op korte termijn voldoende soelaas biedt. En aangezien Nederland heeft besloten om het grote gasveld in Groningen af te schalen, blijft er volgens Van Beurden bij een uitval van de Russische gasaanvoer maar één optie over: zwaar bezuinigen op het energieverbruik. Het kabinet wil dat Nederland eind dit jaar helemaal is afgestapt van Russisch gas, zo maakte minister Rob Jetten van Klimaat en Energie in april bekend. Door energie te besparen en meer gas uit andere landen te importeren “lukt het ons de hele Russische hoeveelheid gas te vervangen”, aldus de bewindsman. Van het totale Nederlandse gasverbruik komt circa 15% uit Rusland. Aan de import van kolen en olie uit Rusland komt ook een einde. Daarvan gaf Jetten eerder al aan dat het mogelijk zou moeten zijn er snel helemaal mee te stoppen. Maar bij gas was tot dusver niet zeker of dat wel kon. Wel werkte het kabinet al aan plannen om de afhankelijkheid van Russisch gas snel te verminderen. Onderdeel van die plannen is een flinke uitbreiding van de import- en opslagcapaciteit voor vloeibaar aardgas. Daarnaast worden maatregelen genomen zodat Nederland met veel beter gevulde gasopslagen de komende winter ingaat. Bedrijven krijgen subsidie om voorraden aan te leggen, staatsonderneming Energie Beheer Nederland (EBN) helpt daarbij als dat nodig is. Het Russische gasconcern Gazprom heeft besloten toch delen van de omstreden gaspijpleiding Nord Stream 2 te gebruiken. De leiding die via de Oostzee Rusland met Duitsland verbindt is nooit goedgekeurd voor ingebruikname door de Duitse regering. Nu wil eigenaar Gazprom de pijpleiding inzetten voor de levering van gas aan regio’s in het noordwesten van Rusland, meldt het bedrijf via berichtendienst Telegram. In hetzelfde bericht waarschuwde Gazprom Duitsland, dat vlak voor de Russische inval in Oekraïne de vergunningsprocedure voor Nord Stream 2 voor onbepaalde tijd opschortte. Als het land alsnog besluit de pijpleiding goed te keuren, kan het volgens Gazprom nog lang duren voordat er ook echt gas door gaat stromen. Duitsland wil net als veel andere landen in de Europese Unie snel minder afhankelijk worden van Russisch gas. De grootste economie van Europa is voor bijna een derde van zijn gas afhankelijk van Rusland, volgens dataverzamelaar ICIS. Een direct einde van de toevoer van Russisch gas zou het land volgens kenners daarom grote economische problemen opleveren. (bron: Business Insider Nederland) Deze waarschuwing van Shell komt niet onverwachts. De besluitvorming van de regeringsleiders inzake de sancties tegen Rusland is veel te snel en ondoordacht gegaan. Je kunt je ecosystemen niet binnen een jaar draaien, want je hebt meer nodig dan alleen geld. Denk dan aan de gevolgen van huishoudens. Ik zie ook niet dat de EU-lidstaten binnen een jaar van Russische energie kan overschakelen naar andere producten en leveranciers. Duitsland en Italië zijn niet bij machte hun bedrijfsleven op te offeren aan politieke hoogstandjes van onze politieke leiders. Wat ze met Engeland wel is gelukt gaat ze met Rusland niet lukken.

Huishoudens met stadsverwarming moeten mogelijk tot in 2023 een hoge energieprijs betalen. Voorlopig blijft de prijs van stadswarmte gekoppeld aan die van gas, melden Haagse bronnen. Ongeveer een half miljoen huizen zijn aangesloten op een warmtenet. Die warmte komt vrij bij elektriciteitsproductie of afvalverwerking. Bij de productie is de gasprijs nauwelijks van belang. Minister Jetten bepleitte in februari een “eerlijke prijs” voor stadswarmte, maar hij wil in de nieuwe Warmtewet ook afspraken maken over het eigenaarschap van de warmtenetten. Daar is nog veel overleg voor nodig, wat tijd kost. (bron: NOS) Vreemde onderbouwing voor de extreem hoge stookkosten van stadsverwarming. Een eerlijke prijs, losgekoppeld van de gasprijs is prima, maar waarom moet er wellicht meer dan een jaar overlegd worden over het eigendomsrecht van de warmtenetten? Jetten kom uit je hok en steek je nek uit, het volk rekent op je.

Het kabinet houdt de komende jaren rekening met een belastingtegenvaller van €6 mrd als gevolg van faillissementen. Een kwart tot een derde van de bedrijven die in coronatijd belastinguitstel heeft aangevraagd, kan de schuld mogelijk niet meer betalen. Dat heeft staatssecretaris Van Rij in de Tweede Kamer gezegd tijdens een debat over de coronasteun. De afgelopen jaren hebben 400.000 bedrijven van de uitstelregeling gebruikgemaakt. Een deel van de schuld is al betaald, maar er staat nog ruim €20 mrd open. Ondernemers moeten vanaf oktober hun schuld in vijf jaar gaan afbetalen. (bron: NOS) Dit is voor mij geen verrassing, ik schreef hier meer dan een jaar geleden al over. Ik heb al een getal genoemd van een stijging van de staatsschuld van ca €100 mrd wegens (corona) overheidssteun en uitstel van betalingen. Dit was daar al ingecalculeerd.

De Europese Unie moet tot 2027 €195 mrd uittrekken om het wegvallen van Russische energie op te vangen. Daarnaast moet de Europese energieconsumptie in 2030 met 13% zijn teruggebracht, tegenover 9% in eerdere plannen. Dat schrijft de Volkskrant. Op termijn zou de EU jaarlijks bijna €94 mrd minder aan energie kunnen uitgeven, door besparingen en investeringen die efficiënter energiegebruik bevorderen. Dat staat in een concept van het RePowerEU-plan dat de Europese Commissie woensdag zal presenteren. Het geld voor de plannen komt grotendeels uit de bestaande EU-begroting. In maart besloten de Europese Regeringsleiders dat Europa zo snel mogelijk zijn afhankelijkheid van Russische energie moet afbouwen. Zij vroegen de Commissie hiervoor een plan te maken. “De tijd om Europa’s strategische afhankelijkheid van energie te reduceren is nu”, schrijft de Commissie in haar concept-plan. (bron: europa-nu.nl Nog een paar nachtjes slapen voordat wij te horen krijgen waar Brussel dat geld vandaan tovert.

Financieel/economische berichten

PostNL verwacht dit jaar flink minder winst te maken dan eerder voorzien. Door de oorlog in Oekraïne gaat het bedrijf nu uit van €170 tot €210 mln, waar dat eerder €210 tot €240 mln was. Bij de bezorging van pakketten daalde de omzet en het aantal bezorgde pakketjes. In coronatijd bestelden mensen vanwege de gesloten winkels vaker pakketjes. Ook spelen gestegen kosten een rol bij de lagere winstverwachting. Topvrouw Verhagen zei over verdenkingen van uitbuiting en fraude tegen de Belgische tak van het bedrijf dat ze zich daar niet in herkent.(bron: NOS) De schade valt nogal mee: een ca 20% lagere winstverwachting waarna de koers 15% daalde. Maar het is wel een signaal van de huidige tijd.

De geruchten nemen toe dat de ECB in juli zou gaan besluiten de beleidsrente met ¼% te verhogen om daarmee de inflatie te gaan bestrijden, denken ze in Frankfurt. De achterban zou dat afdwingen. Maar de realiteit zal anders zijn, let op mijn woorden. De oplossing is mogelijk helemaal niet het zetten van kleine rente-stapjes, maar een veel rigoureuzere aanpak van de liquiditeitsoverschotten op de markten. De enorme luchtbellen die rondzweven boven de kapitaalmarkten moeten leeglopen. Dat kan grote gevolgen hebben voor de prijsstelling op de effectenmarkten b.v. door middel van paniekverkopen, maar zo een beweging zal ook een recessie teweegbrengen. Het zal ook veel schade toebrengen aan de financiering van overheidsfinancieringen. Kortom, de wereld zal in korte tijd volledig op zijn kop komen te staan. Het monetaire systeem zal worden opgeblazen, banken zullen omvallen als luciferhoutjes en het financiële betalingssysteem heeft zijn laatste tijd gehad. Digitaal geld wordt waardeloos, cash houdt zijn waarde en de ruilhandel komt weer in zwang. The struggle for life barst los. Maar heb vertrouwen, de toekomst zal zekerheid schenken, op welke wijze kan ik nog niet invullen. Mijn vraag is in welke tijdsbestek gaat dit proces zich voltrekken? De laatste ineenstorting dateert van 1929-1945. Nu zal dit zich sneller voltrekken en de pionnen zullen verschuiven, er staan ons grote verrassingen te wachten. Wat mijn aandacht trok dat 12 mei 2022 de daling van de € vs de $ tot 1,057, en een dag later naar 1,039, een forse daling. Daalt het vertrouwen in de ECB?

Europa kan in de tweede helft van dit jaar in een recessie belanden, zo verwachten economen van de internationale bankenclub IIF. Het Institute of International Finance, Inc. (IIF) is een wereldwijde organisatie van financiële organisaties. Het IIF werd in 1983 opgericht door 38 banken uit de toenmalige toonaangevende industrielanden als antwoord op de Latijns-Amerikaanse schuldencrisis begin jaren ’80. Het IIF is sindsdien uitgebreid tot meer dan 450 financiële bedrijven uit meer dan 70 landen: naast commerciële banken en beleggingsfondsen, ook vermogensbeheerders, verzekeringsmaatschappijen, staatsinvesteringsfondsen, hedgefondsen, centrale banken en ontwikkelingsbanken. De prognose van het IIF voor de groei van de wereldeconomie en diverse regio’s in 2022 is somberder dan die van het IMF. De bankenclub wijst onder meer op de rol van de oorlog in Oekraïne en het verkrappende monetaire beleid van centrale banken. De wereldeconomie zal dit jaar veel minder hard groeien. Dat komt vooral doordat Europa in een recessie terechtkomt en de groei in China sterk zal vertragen. Wat ook meespeelt in de sombere prognoses zijn de hogere leenkosten en andere aangescherpte voorwaarden in de Verenigde Staten. Die voorspelling deed bankengroep IIF, die de belangen van honderden banken en financiële fondsen vertegenwoordigt. Het in Washington gevestigde instituut, dat 450 financieel dienstverleners tot zijn achterban mag rekenen, voorspelt dat het mondiale bruto binnenlands product (bbp) dit jaar met 2,2% zal groeien na een toename van 6% in 2021. Die groei werd vooral gedreven door het herstel uit de coronacrisis. De prognose voor dit jaar staat volgens het IIF gelijk aan een nulgroei van de wereldeconomie. Als het mondiale bbp gedurende heel 2022 op het niveau van eind 2021 blijft, zou de jaarlijkse groei dit jaar uitkomen op 2,3% rekende de groep voor. “Dat laat weinig ruimte om krimp van de economie te voorkomen”, aldus Robin Brooks, hoofdeconoom van het IIF. “Het risico op een recessie is groot.” De prognose van het IIF is duidelijk lager dan die van het Internationaal Monetair Fonds, dat vorige maand voorspelde dat de mondiale economie dit jaar met 3,6% zou groeien. Volgens Brooks eist de oorlog in Oekraïne zijn tol van bedrijven en consumenten in de eurozone en zal de economie daar in de tweede helft van dit jaar in een recessie belanden. De pogingen van China om de verspreiding van de coronavirus in te dammen, zullen volgens hem dit kwartaal tot een krimp van de Chinese economie leiden. Daarbovenop scherpen steeds meer centrale banken de financiële voorwaarden aan, zo klinkt het. Centrale banken zitten met het dilemma dat ze de hoge inflatie moeten temmen en dat kan alleen met renteverhogingen die lenen duurder maken en de economische vraag remmen. Tegelijk brengt dit het risico van economische afkoeling met zich mee. (bron: Businessinsider) Het is voor het eerst dat ik van deze bron hoor, ondanks dat ze al bijna 40 jaar bestaan. De indicaties die ze geven herken ik. Inflatie lijkt het grootste probleem te zijn, maar is dat het m.i. niet alleen. De enorme zwermen ongebruikt geld die boven de kapitaalmarkten zweven, is een veel groter probleem. Geld dat in omloop gebracht is en waarvoor geen investeringen beschikbaar waren en zijn. Zo een gigantische berg geld frustreert het voeren van een gezond monetair beleid. Dit probleem wordt niet opgelost door de rente een kwart of half procent te verhogen. De ontregeling van de marktwerking is enorm. We zitten nu in een ontwikkeling waarin het verziekte systeem zichzelf in stand houdt. Het is beangstigend te zien hoe machteloos het systeem functioneert. Vier dagen dalen de aandelen op Wall Street en elders in de wereld fors, maar in 2 sagen zijn allee plooien weer glaggestreken, doordat er steeds weer nieuw geld toevloeit, misschien zelfs manipuleren centrale banken zelf het marktmechanisme. De enorme geldoverschotten verstoren het voeren van een gezond monetair beleid. Al dat overtollige geld moet uit de markt worden teruggehaald, door delen van de opgekochte staatsleningen van de centrale banken weer terug te verkopen aan de markt, waarbij het rendement weer zal stijgen. Een gigantische operatie, die veel stuurmanskunst vereist, maar het is wel de enige mogelijkheid om weer rust in de tent te krijgen. De systeembanken spelen hier slechts een ondergeschikte rol. Ook sluit ik niet uit dat banken op zeker moment zullen gaan omvallen als luciferhoutjes.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De Amerikaanse first lady Jill Biden heeft een onaangekondigd bezoek aan Oekraïne gebracht. De echtgenote van president Biden sprak op Moederdag in het westen van Oekraïne met de vrouw van president Zelensky, Olena. De twee ontmoetten elkaar in een school in de stad Oezjhorod, nabij de grens met Slowakije. Biden zei het van groot belang te vinden te laten zien dat de Amerikanen zij aan zij staan met de Oekraïners. “De oorlog moet stoppen.” Olena Zelenska bedankte Jill Biden voor haar bezoek en haar “moedige daad”. Er zijn geen plannen voor een bezoek van president Biden aan Oekraïne. (bron: NOS) ‘de oorlog moet stoppen’ daar staan we allemaal achter.

Milieuorganisaties die bezwaar hadden aangetekend tegen het stikstofbeleid van de provincie Overijssel hebben in 29 rechtszaken van de rechter gelijk gekregen. Dat is opnieuw een klap voor het stikstofbeleid in Nederland. De boerenbedrijven zitten vlak bij de Natura 2000-gebieden. In veel van deze kwetsbare natuurgebieden mag geen extra stikstof terechtkomen omdat de natuur daardoor wordt geschaad. De rechter vindt dat de provincie hier onvoldoende rekening mee heeft gehouden bij het uitgeven van vergunningen aan boeren. Overijssel zegt zich te beraden op de gevolgen die de uitspraken hebben. (bron: NOS) Het is de realiteit van deze tijd.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 8 mei 2022: 1.030; maandag 1.586; dinsdag 1.401; woensdag 1.434 en donderdag 1.273.

Eyeliners

De centrale bank van Spanje waarschuwt dat 12% van de volwassenen in cyptowaarden belegt

Christine Lagarde weigert het loon van het ECB-peraoneel te indexeren

ING: risico op daling van de huizenprijzen neemt toe

Schande: steeds meer fietsers tijden op een e-bike en dat is slecht voor het milieu

Het tekort aan zonnebloemolie maakt koolzaad tot ‘geel goud’

Nibud: mensen die eerst nog rondkwamen, krijgen nu last van de gestegen prijzen

Consumentenbond: de helft van de energieleveranciers betaalt te weinig voor teruggeleverde energie van zonnepanelen

De inflatie in de VS in april is uitgekomen op 8,3%, een lichte verbetering

Het uurloon van een installatiemonteur is gestegen naar €70

De wereldeconomie zal instorten omdat zij zichzelf niet in stand kan houden”

Schulden maken voor een crisis werkt niet meer, de economie zal eerst moeten uitzieken; de Draghi-doctrine is uitgewerkt

195 mrd om Europa te bevrijden van Russisch gas: wat is de EU van plan?

Het is niet de roep van het volk, dat wij horen. Een falend overheidsbeleid, een machteloos kabinet en een coalitie zonder enige daadkracht, daar moet dit land het op dit moment mee doen. Hoe laf het ook klinkt ‘wij zijn afhankelijk van hoe ‘derden’ over onze toekomst beslissen. Regeringsleiders en de financiële markten hier en op Wall Street maken de dienst uit over onze toekomst. In dit schimmige wereldje hebben wij geen stem. Daar wordt bepaald oorlog of vrede en welke belangen er gediend worden. Daar zouden keuzes gemaakt moeten worden over de afbouw van CO2 en de opbouw van duurzaam. Het is de prijs die wij betalen voor onze welvaart. Wie gaan er straks met de buit vandoor?

Inflatie blijft op hoog niveau; voedselprijzen stijgen explodief

Europa belandt dit jaar in recessie, verwacht IIF

Frontberichten

De hoge inflatie, gevolgd door een bloedbad op de obligatiemarkten, dreigt de eurozone in een nieuwe crisis te storten. De exploderende schulden van landen als Italië en Griekenland leiden tot het oplopen van de zogenoemde spreads, de renteverschillen tussen de landen in het noorden van Europa en die in het zuiden, schrijft Peter de Waard op https://www.volkskrant.nl/a-b4893473 Hoewel ook de rentes in Nederland en Duitsland stijgen, gaat dat in Griekenland en Italië veel sneller. Het rendement op een tienjarige Duitse staatsobligatie, de bund, is sinds begin dit jaar opgelopen van 0,27% negatief tot nu 1,006% positief. Maar die van Italië is van 1,19% naar 3,001% gegaan en die van Griekenland zelfs van 1,17% naar 3,63%. Dit betekent dat de spreads nu zijn opgelopen tot percentages die al lange tijd niet meer zijn gezien. En die kunnen ervoor zorgen dat Zuid-Europese eurolanden niet langer als kredietwaardig worden beschouwd door beleggers. Harald Benink, hoogleraar economie van de Europese Unie in Tilburg, zegt dat beleggers hogere risicopremies eisen van landen met hogere schulden. Een nieuwe schuldencrisis zou de Russische president Poetin in de kaart spelen, omdat daarmee de eensgezinde eurozone uiteen kan worden gedreven. Het oplopen van de spreads loopt samen met het voornemen van de ECB het opkoopprogramma van obligaties te verminderen en de rente te verhogen. Dat betekent dat het stootkussen wegvalt. Een herhaling van de crisis van 2012 is niet meer ondenkbaar. Toen liepen de spreads op tot 6 procentpunten. Speculanten probeerden de eurozone op te blazen om daar zelf beter van te worden. Economen gaven toen geen cent meer voor het voortbestaan van de muntunie. Voormalig ECB-president Mario Draghi redde de euro met zijn ‘whatever it takes-uitspraak’ op 26 juli 2012. Hij beloofde alle middelen in te zetten om de euro te redden en zette een steunprogramma op waarbij de Zuid-Europese landen miljardenleningen uit Brussel kregen. Draghi had het geluk dat de inflatie zo laag was dat ook alles uit de kast kon worden gehaald. Nu is de situatie gevaarlijker. Niet alleen vanwege de hoge inflatie, maar ook vanwege het feit dat de ECB al zoveel schuldpapier op zijn balans heeft staan. Als de spreads oplopen tot >3% kunnen speculanten zoals hedgefondsen nieuwe kansen ruiken. Tien jaar later zijn de schulden van de Zuid-Europese landen ten opzichte van hun bbp alleen maar verder opgelopen. De overheidsschuld van Griekenland is nu 193% van het bbp, Italië 150%, Portugal 127% en Spanje 118%. Officieel zouden die schulden volgens de EU-afspraken niet meer dan 60% van het bbp mogen zijn. Maar het Europese gemiddelde ligt rond de 90%. Mocht de eurocrisis verergeren door een recessie, dan zal de ECB toch weer noodsteun moeten geven aan zogenoemde ‘zeurolanden’. Dat kan alleen als Italië en Griekenland extreme bezuinigingen doorvoeren, maar dat zou daar tot grote sociale onrust kunnen leiden. Anders zal de EU als reddende engel moeten optreden door obligatieleningen uit te geven voor rekening van de eurozonelanden samen, hetgeen eigenlijk betekent dat landen hun financiële soevereiniteit opgeven en een federaal Europa vrijwel een feit is. De Duitse tienjaarsrente, de benchmark van de eurozone, staat nu op het hoogste niveau sinds augustus 2014. Wereldwijd is de waarde van obligaties in de beleggingsportefeuilles dit jaar al met $8.000 mrd gedaald door de rentestijgingen. ‘Het is lang geleden dat obligatiebeleggers zoveel pijn hebben geleden door koersdalingen als de afgelopen maanden. En wat eigenlijk het meeste steekt is dat ze links en rechts zijn ingehaald door aandelenbeleggers’, zegt Johannes Müller, macro-econoom bij vermogensbeheerder DWS. Vooral op langlopende obligaties, zoals dertigjarige leningen, zijn de verliezen enorm. Soms lopen die op tot een kwart van de waarde. Ook voor grote beleggers zoals pensioenfondsen zijn de verliezen op zowel de bestaande aandelen- als obligatieportefeuille groot. Maar zij hebben het geluk dat zij hun dekkingsgraden baseren op de rente. En die stijgt. (bron: VK)

Welk stootkussens er nu wegvalt is mij niet duidelijk, tenzij de auteur duidt op de enorme hoeveelheden overtollig geld die door de monetaire autoriteiten zijn geschapen en de markten volledig frustreren.

Overwegingen

Econoom die de financiële crisis in 2008 voorspelde, waarschuwt voor een nieuwe crisis: “Dit wordt het echte werk, de coronacrisis was de generale repetitie”. De 59-jarige Peter D. Schiff is een Amerikaanse beurshandelaar, investeringsanalist, auteur en econoom. Hij is bekend geworden door de financiële crisis in 2008 maanden vooraf te voorspellen, Schiff waarschuwt dat de Amerikaanse economie nu opnieuw op het punt staat in elkaar te storten. “Deze keer zal het geen generale repetitie zijn zoals bij de start van de coronacrisis”, klink het. Het gaat niet goed met de aandelenmarkten. Sinds de rentevergadering van de Federal Reserve vorige week kleuren de koerstabellen bloedrood. Tussendoor is er wel sprake van een teer herstel, maar experts waarschuwen dat er ons een volatiele periode te wachten staat. Beleggers vrezen onder meer dat een te snelle verstrakking van het Amerikaanse geldbeleid kan leiden tot een recessie. De NY-Nasdaq bevindt zich intussen in een berenmarkt. De techindex noteert dit jaar al 25% in het rood. Ook voor de overige Amerikaanse indexen ziet de toekomst er allesbehalve rooskleurig uit. Schiff voegt zich nu bij de groep pessimistische analisten. Via Twitter waarschuwt hij dat de Amerikaanse economie opnieuw in elkaar zal storten. “Deze keer zal het geen generale repetitie zijn zoals bij de start van de coronacrisis”, aldus de econoom. “Dit wordt het echte werk. We zullen bedrijven niet vragen te sluiten, ze zullen geen andere keuze hebben dan te sluiten. Tientallen miljoenen zullen ontslagen worden en hun jobs zullen voor altijd verdwijnen.” Het is zeker niet de eerste keer dat Schiff zo’n onheilspellende voorspelling doet. Hij trok ruim een decennium geleden alle aandacht naar zich toe toen hij als één van de weinige analisten de financiële crisis van 2008 maanden vooraf had voorspeld. Schiff haalt met de regelmaat van de klok ook uit naar de cryptomunten. Meer dan eens heeft hij het einde van Bitcoin en de andere digitale munten voorspeld. Toen nu toe is die voorspelling niet uitgekomen. Dat neemt niet weg dat ook de cryptomarkt gebukt gaat onder wat er zich afspeelt op de financiële markten. De waarde van Bitcoin is ruim gehalveerd sinds het hoogtepunt in november. Toen was de munt even 68.000 dollar waard. Vandaag betaal je 31.000 dollar voor de grootste cryptomunt op de markt. Verschillende experts hebben intussen al opgemerkt dat de koersbewegingen van Bitcoin almaar meer een weerspiegeling zijn van hoe Amerikaanse tech-aandelen schommelen. Volgens Schiff zal die correlatie binnenkort tot een einde komen. “Ik denk dat die correlatie kan verbreken als de Nasdaq een berenmarktrally (een korte heropleving van de aandelenkoersen in een berenmarkt red.) heeft terwijl Bitcoin blijft dalen”, schrijft hij op Twitter. Ook miljardair Mike Novogratz denkt dat deze correlatie zal verbreken en verwacht “meer pijn in de toekomst” in beide markten. (bron: Businessam.be) Een berenmarkt of baisse is een term die wordt gebruikt in de economie en op effectenbeurzen. Een berenmarkt is een periode waarin aandelenkoersen langdurig in een dalend patroon zitten en er wijdverbreid pessimisme heerst. Dit kan voorkomen als de economie in een recessie zit, of daar op af lijkt te stevenen. Is er wereldwijd sprake van een berenmarkt? Nee, nog niet, maar ik sluit het ook niet uit. Steeds weer zien we berenmarktrally’s opleven, die worden veroorzaakt door de grote hoeveelheden die boven de markten hangen, bij een beleidsrente in de VS en in het VK van 1%, dat op de kapitaalmarkten belegd kan worden voor hogere rendementen. Het ziet er nog niet naar uit, zeker bij het beleid van de ECB, dat die enorme liquiditeiten, afgeroomd gaan worden. De tendens is ook ‘we kunnen met veel en goedkoop geld blijven speculeren’. En dan treden steeds weer oplevingen op, na een dipje. Wat wel speelt is de waarde van de pariteiten tussen de dollar, de euro, het pond en de yen. Als de dollar zijn steun voor de euro of de yen terugtrekt, kunnen de panelen gaan schuiven. De vraag is wat de waarde nog is van de grote valuta’s. Wat hebben de centrale banken nog in positie, wat zij in de tombola kunnen aanbieden. De bitcoin heeft geen waarde, maar de vraag is of de euro en de dollar dat nog wel hebben. En kijk eens naar de Japanse staatsschuld, die is met ruim 238% van het bruto nationaal product al de grootste van alle ontwikkelde economieën. De staatsschuld is een duizelingwekkende 1,1 biljard yen, omgerekend zo’n €10 biljoen. Ondanks de ultralage rente (30 jaar vast 1,01%) zijn de rentebetalingen al goed voor bijna 9% van de begroting (10 dec 2019). Het land van de rijzende zon is gebouwd op schulden. De pensioenrechten van het Japanse volk zijn opgekocht door de centrale bank en de vraag is nu wat ze nog waard zijn. Ook koopt de BoJ naast vastrentende waarden ook aandelen op om daarmee de economie te stimuleren. Maar eens komt daar een einde aan.

De Draghi-doctrine “whatever it takes” is uitgewerkt. De enige optie voor de ECB, als de inflatie hoog is, moet de geldkraan dicht en de rente omhoog, maar Pieter Klok vraagt zich in de Volkskrant af of die monetaire wet nog wel geldt? Ik heb dit onderwerp al meerdere keren onder de aandacht gebracht maar het is voor mij de vraag of er nog altijd een relatie bestaat tussen rente en inflatie. De centrale banken gaan er nog wel van uit, maar of die ontwikkeling ook gaat plaatsvinden, is nog maar de vraag. Klok stelt voor dat door renteverhoging overheden, bedrijven en huishoudens spaarzamer zullen worden, en minder geld in de economie pompen, waardoor de inflatie kan dalen. Maar is dit een realistische optie? Helder is wel dat het monetaire beleid van veel en goedkoop geld is uitgewerkt. Het gevolg is inflatie. Voor de hand ligt het dan om het overtollig geschapen geld terug uit de markt te halen, door delen van de ingekochte staatsleningen terug te verkopen markt. Dan stijgt de rente vanzelf. Uiteindelijk zakken de luchtbellen, die nog altijd boven de kapitaalmarkten zweven, in als plumpuddingen. Dat is dan pure geldvernietiging, de gevolgen daarvan zullen groot zijn. Van de walhalla gekte zullen we dan afscheid moeten nemen. In feite wil geen enkele belegger dat, maar dat feit komt wel aan de orde. Uiteindelijk ligt er in de VS voor $9.000.000.000.000 opgekochte Amerikaanse staatsleningen ‘in de kluis’ en €3.000.000.000.000 in Europa. Als we kijken naar het verleden zien we ook een ineenstorting van de economie, gepaard gaand met een grote sociaal/maatschappelijke problematiek. Ook op cultureel gebied waren de veranderingen groot, die overspanden de uitbundige 20-er jaaren met die van de 2e Wereldoorlog. Ook toen stond er een nieuwe generatie op in een vernieuwde wereld onder leiding van de Amerikanen. Dat heeft grote welvaart en technische vooruitgang gebracht, maar het bracht ons tegelijk in een loze werkelijkheid: geld zonder enige waarde. En daar is zoveel van in omloop dat al die ballast moet worden opgeruimd en met gezwinde spoed. Dat beeld zie ik scherp voor mij, maar wat vaag is, hoe hardnekkig wordt de inflatie? Dit is namelijk een andere vorm van inflatie dan die we kennen uit de economische geschiedenis. Deze vorm is veel structureler van aard. Ik zie geo-nationale belangen in China, de VS/Europa en Rusland, de Corona-pandemie, een mislukt monetair beleid, inflatie, de oorlog in Oekraïne en stijgende defensie-uitgaven.

©2022 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 13 mei 2022, week 19: AEX 694,13; Bel 20 39.44,56; CAC40 6.362,68; DAX 14.027,93; FTSE 100 7.418,15; SMI 11.650,42; RTS (Rusland) 1.132,23; SXXP (Stoxx Europe) 433,48; DJIA 32.196,66; NY-Nasdaq 100 12.387,40; Nikkei 26.427,65; Hang Seng 19.906,20 All Ords 7.307,70; SSEC 3.084,28; €/$1.0413; BTC/USD (Bitcoin) $29.296,40; troy ounce goud $1.812,20, dat is €55.962,17 per kilo; 3 maands Euribor -0,403%; 1 weeks -0,564%; 1 mnds -0,546%; 10 jaar Japan 0,24%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) 0,735%; 10 jaar Duitse Staat 0,959%; 10 jarig Nederlandse Staat 1,24%; 10 jaar Franse Staat 1,471%; 10 jaar Belgische Staat 1,532%; 10 jaar VK 1,749%; 10 jaar Spanje 2,013%; Italië 2,858% en 10 jaar VS 2,9331%. Een liter E10 hier aan de pomp €2,11.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen daalden fors, maar herstelden daarna miraculeus. De AEX sloot de week hoger af. De kapitaalmarktrentes noteerden fors lager. De euro noteerde deze week zwak en noteerde op zijn laagste punt 1,0365. Goud daalde verder weg. De bitcoin daalde ook fors. Crypto’s liggen aangeboden. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In alle hier genoemde landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,86%; Japan 0,9946%; Duitsland 1.121%; Nederland 1,281%; Frankrijk 1,92%; VK 2,009%; Spanje 2,508%; Canada 2,9566%; VS 3,0606% en Italië 3,386%. 

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 15-05-2022/632 Bloedbad op de beurzen houdt aan: “Zelfs wanneer een recessie wordt vermeden, ziet de toekomst er niet rooskleurig uit” Beurskoersen herstelden de laatste 2 dagen