UPDATE 23-10-2021/604 Pieter Omtzigt is een staatsman

Voor het eerst na zijn terugkeer in de Tweede Kamer, nu een maand geleden, was Pieter Omtzigt te gast in een talkshow, die van Eva Jinek op RTL4. Ons land zou dit Kamerlid op handen moeten dragen. Deuren zouden voor hem open moeten gaan. Een man met een groot analytisch vermogen, wetenschappelijk gedragen, een wijs man met een sociaal hart. Aan deze man ga ik mijn stem toevertrouwen. Deze politicus fileerde het beleid van 10 jaar Rutte en benoemde de chaos die hij heeft veroorzaakt, zonder de naam van de premier ook maar één keer te noemen. Hij en Kim Putters kunnen orde op zaken stellen met een nieuw kabinet.

In Trouw schrijft Gershon Osnabrugge over het rapport van de Raad van Europa over de Nederlandse rechtsstaat, waarin het kabinet de kans wordt gegeven te laten zien dat het menens is met de ‘nieuwe bestuurscultuur’, zegt Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt. ‘Als het dit rapport serieus neemt, blijft het niet bij holle woorden.’ Maandag publiceerde de raad, waar 47 Europese landen deel van uitmaken, een rapport over de democratie en rechtsstaat van Nederland. De zogeheten Venetië commissie van de Raad heeft het onderzoek uitgevoerd in opdracht van de Tweede Kamer, naar aanleiding van een motie van Omtzigt. Die had om het onderzoek gevraagd vanwege de toeslagenaffaire. De onderzoekers constateren dat er hervormingen in wetgeving, uitvoering en rechtspraak nodig zijn, en komen met een dertiental aanbevelingen om dit te verbeteren. Zo bepleiten de onderzoekers van de Venetiëcommissie onder meer extra mogelijkheden voor parlementaire onderzoeken en hoorzittingen. Daarnaast moeten rechters wetten kunnen toetsen aan de Grondwet. Van dit laatste is Pieter Omtzigt groot pleitbezorger. Hij ziet het liefst de invoering van een constitutioneel hof in Nederland. “De grondwet is onze belangrijkste wet, maar die kan nergens formeel getoetst worden.” Omtzigt plaatst Nederland in een rijtje met landen als Cuba en Saudi-Arabië, die ook geen grondwetstoetsing hebben. Ook D66-Kamerlid Joost Sneller is voorstander van de invoering van een constitutioneel hof. Wel moet volgens Sneller duidelijk zijn waar zo’n hof precies aan mag toetsen. “De hele grondwet, of enkel sociale of klassieke grondrechten”? Eerder adviseerde de staatscommissie parlementair stelsel, aangesteld tijdens Rutte II en onder leiding van Johan Remkes, al om een constitutioneel hof in te stellen. De staatscommissie wees erop dat er steeds minder aandacht is voor de kwaliteit van wetgeving, en minder burgers naar de rechter stappen vanwege misstanden in wetten. Omtzigt schaart zich volledig achter de aanbeveling van de Raad dat er meer mogelijkheid moet zijn voor parlementaire onderzoeken en hoorzittingen. “Als het onderwerp moeilijk is, hebben regeringspartijen weleens de neiging om onafhankelijke onderzoeken tegen te houden”, zegt Omtzigt. “In andere landen kan een minderheid dit aanvragen, maar in Nederland niet.” Sneller vindt dat het kabinet al een eind onderweg is met het verbeteren van de bestuurscultuur. Hij ziet de aanbevelingen vooral als steun in de rug om de door het kabinet ingezette hervormingen door te zetten. “Aan de meeste zaken die de Venetiëcommissie aankaart, wordt al gewerkt”, zegt Sneller. “Niet altijd met het tempo dat ik graag zou zien, maar het beeld dat er niks gebeurt is gewoon niet waar.” Hij noemt de adviezen ‘goed om als stok achter de deur te hebben’, maar wijst er op dat ze niet per se nieuw zijn. Omtzigt loopt sinds hij het CDA verlaten heeft, ook tegen een ander bezwaar aan dat de Raad van Europa aankaart: de gebrekkige ondersteuning voor kleine fracties of eenpersoonsfracties. Omtzigt: “Ik heb slechts twee parttime medewerkers, waardoor ik weinig ruimte heb om wetgevende arbeid te doen.” Volgens hem focussen Kamerleden zich te veel op het indienen van moties, en te weinig op hun taak als medewetgever. Die dynamiek moet veranderen, vindt hij, en extra inhoudelijke ondersteuning kan daar een grote rol in spelen. (bron: https://www.trouw.nl/politiek/pieter-omtzigt-het-kabinet-moet-nu-laten-zien-dat-het-menens-is-met-de-nieuwe-bestuurscultuur~b0b4e2b9f/)

Onderstaand artikel is een (hoofd)redactioneel artikel in Trouw. De economie is zich sinds maart krachtig aan het herstellen, maar schijn bedriegt. Er zit ‘betonrot’ in ons voorheen uitstekende vesstigingsklimaat, stellen werkgevers, hoogleraren, onderwijsclubs en vijftig gemeenten en provincies in een manifest aan het nieuwe kabinet. Als het tij niet snel wordt gekeerd, dan zakt Nederland verder af op de internationale ranglijsten en nemen andere landen onze economische toppositie over. Dit is geen malse kritiek en een waarschuwing die serieus moet worden genomen, omdat ze zo breed wordt ondersteund. Nederland kampt inmiddels met een optelsom van problemen die onder de oppervlakte smeulen, maar binnenkort zichtbaar worden en onze concurrentiepositie aantasten. Zo verslechteren de onderwijsscores van Nederland, zijn er structureel te weinig woningen, is er schaarste aan goed opgeleide mensen en lopen investeringen achter in zowel innovatie en duurzaamheid als bereikbaarheid. Bovendien kampt Nederland met een ‘onduidelijk en wispelturig’ overheidsbeleid, waardoor niemand meer weet waar het land naartoe gaat. Het is niet zo dat de overheid niks heeft gedaan. Er zijn de afgelopen jaren miljarden weggezet in allerlei fondsen, juist om nieuwe investeringen mogelijk te maken. Of dat effectief is en bijdraagt aan duurzame vernieuwing en versterking van de economie en de leefbaarheid, daarover bestaat de nodige scepsis. Zo constateert de Raad voor de Leefomgeving en Infrastructuur dat het ‘Wopke-Wiebes’-groeifonds dit jaar vooral subsidies geeft voor instandhouding van de ‘oude’ economische pijlers. Het geld wordt zelfs ‘gebruikt’ om gaten in andere begrotingen te dichten. De wens was juist dat het groeifonds kennis en innovatie in Nederland zou stimuleren. Hier wreekt zich dat er geen nationale strategie is om de problemen integraal aan te pakken. Nieuwe bedrijvigheid ontstaat niet zonder goed opgeleide arbeidskrachten e/o goede infrastructuur. Zelfs werkgeversorganisatie VNO-NCW wenst dringend meer centrale visie en sturing. Ze verwijt het kabinet ook ‘nogal wispelturig’ te zijn voor bedrijven. Daar zit duidelijk wat zuur. Eerst beloofde het kabinet-Rutte III ondernemers bijna €2 miljard lastenverlichting, maar dat is nooit gebeurd. Tijdens de algemene politieke beschouwingen gingen de lasten voor bedrijven zelfs opnieuw omhoog. Toch zit het probleem voor bedrijven niet zozeer in de lasten, maar in het wispelturige beleid. Daarom is het belangrijk dat een nieuw kabinet met een integrale visie komt over de gewenste koers van Nederland, daar ook middelen voor uittrekt, de regie oppakt en het beleid vervolgens consistent uitvoert. Ook in de complexe corona-tijd wisten deze partijen tot compromissen te komen, dus waarom zou dat niet opnieuw kunnen? (bron: Trouw) Het is goed dat hier de koe bij de horens wordt gevat, dat is positief, alleen wat laat. Rutte heeft met zijn 3 kabinetten een chaos veroorzaakt in ons land en niet alleen op sociaal/maatschappelijk terrein, maar ook op economisch gebied. Hij heeft geen visie en dat ligt nu eindelijk helder op tafel, hopelijk ook op die van de informateurs. De eerste jaren Rutte werd de samenleving getroffen door grootschalige bezuinigingen en het delegeren van overheidstaken naar lagere echelons, zonder daarvoor de nodige pecunia te leveren. Ook werden maatschappelijke taken, onder andere in de zorg, naar de vrije markt overgedragen. Dat heeft geleid tot een kaalslag op maatschappelijk terrein en heeft kostenverhogend gewerkt. Wat nu eindelijk op tafel ligt dat ‘investeren’ voor dit kabinet betekende ‘een zak geld ter beschikking stellen’ zonder dat hiervoor een bestedingsvisie bestond en dus ook niet werd gecontroleerd. Het beleid was en is nog steeds ‘in de vrije markt wordt dat zodanig besteed dat hiermee het hoogste rendement wordt gemaakt’. Maar de vrije markt is slechts een deel van de samenleving, er is ook zoiets als sociale en maatschappelijke belangen. Bij de laatste zinsnede van het artikel zet ik vraagtekens. Hebben die compromissen wel geleid tot het juiste corona-beleid voor Nederland en zijn inwoners of is er alleen maar met zakken geld gesmeten, die door komende generaties nog wel even moeten worden terugbetaald. Minister De Jonge is zeer terughoudend over het delen van informatie over het corona-beleid door zijn ministerie. Het is een complex dossier dat zeker, maar de ervaring is ook dat het kabinet er nooit in is geslaagd dat tot een goed einde te brengen. Ik denk dan aan klimaat, fossiel/duurzaamheid, stikstof, psaf, natuur/biodiversiteit/dierenwelzijn, (sociale)woningbouw, toeslagenaffaire, werkenden in armoede. De conclusie kan geen andere zijn dat er GEEN kabinet Rutte IV mag komen.

Minister De Jonge van Volksgezondheid moet voor 30 november een besluit nemen over drie Wob-verzoeken van Nieuwsuur, om openheid over zijn coronabeleid te geven. Zo niet, dan moet hij €100 per dag betalen, zegt de Raad van State. De minister was in beroep gegaan tegen een rechterlijke uitspraak dat hij niet zelf mag bepalen welke informatie hij wanneer naar buiten brengt. Nieuwsuur deed in juni 2020 drie verzoeken om informatie en wacht nu ruim een jaar. Volgens de Raad van State heeft het ministerie, ondanks de coronadrukte, te weinig rekening gehouden met het recht van burgers op goede informatie. (bron: NOS)

Een groot deel van de bevolking verkeert in een situatie van adoratie voor vaccineren. Maar niemand weet of er op termijn nog bijwerkingen gaan optreden. Er zijn wel signalen waaraan aandacht zou moeten worden besteed. Maar stel dat die er wel gaan komen, wie komt daar dan mee naar buiten? Ik vrees niemand, want zowel de medische deskundigen als de verantwoordelijke bewindslieden verklaren zich dan onbekwaam. Vaccineren is heilig en als je weigert ben je a-sociaal. In de achterliggende redenen is niemand geïnteresseerd. Je bent loyaal aan de overheid en als je dat niet bent, ben je een paria, althans zo voelt dat voor niet-gevaccineerden. De Jonge wil dat de >2,3 miljoen Nederlanders die al corona hebben gehad na 6 maanden zich ook moeten laten vaccineren, anders geen QR-code. Pure onzin, zolang niet vaststaat dat de kwaliteit van de opgebouwde antistoffen van deze groep fors is gedaald. Het RIVM geeft geen informatie over het aantal besmette personen en het aantal opgenomen zieken, die in de afgelopen 20 maanden al corona hebben gehad en geen extra injectie hebben gekregen.

Vreemd verhaal: Koude Oorlog 2.0, kopt het AD. Mysterieus Havana-syndroom duikt nu ook op bij Amerikanen in Colombia. Het mysterieuze Havana-syndroom heeft na Wenen en Berlijn nu ook toegeslagen bij Amerikaans ambassadepersoneel in Colombia. 5 families hebben last van onverklaarbare ziekteverschijnselen, aldus Amerikaanse media. Het Havana-syndroom dook voor het eerst op in de Cubaanse hoofdstad Havana, waar medewerkers van de Amerikaanse en Canadese ambassades last kregen van onverklaarbare ziektesymptomen: duizeligheid, evenwichtsstoornissen, gehoorverlies en migraine. Ook hadden ze plots last van wat ze beschrijven als ‘hersenmist’: geheugenverlies en concentratieproblemen. Sindsdien wordt het fenomeen regelmatig gemeld vanuit Amerikaanse ambassades, het meest recent in Berlijn. (bron: AD)

Informatie-ontwikkelingen

De week begon met het bericht dat gedupeerden van de toeslagenaffaire en van de aardbevingen in Groningen worden uitgenodigd voor een gesprek met de onderhandelaars, die praten over een nieuw kabinet. De informateurs Remkes en Koolmees willen zo een begin maken met een nieuwe bestuurscultuur. Uit de gesprekken moet naar voren komen hoe de relatie tussen burgers en overheid kan worden verbeterd. Kamerlid Pieter Omtzigt wordt ook uitgenodigd. Hij heeft als enige fractievoorzitter nog niet met de informateurs gesproken, doordat hij maanden ziek thuis zat. Over nog geen enkel onderwerp is in de formatie overeenstemming bereikt. (bron: NOS) Wat mij zorgen baart is dat de onderhandelaars nog op geen enkel onderwerp elkaar hebben gevonden. Dus nu voeren de informateurs een tussenstop in door slachtoffers van het aardgas en de toeslagen aan het woord te laten. En met Omtzigt wordt gesproken. Halen ze de eindstreep met of zonder Rutte?

De geplande miljardeninvesteringen in waterstof zijn risicovol en de risico’s worden in de Kamer niet besproken. Dat zegt de Gasunie. Het staatsbedrijf wil dat er strikte voorwaarden komen voor waterstofprojecten in Nederland, zoals het project NortH2, meldt Nieuwsuur. NortH2 wil duizenden windmolens bij de Wadden plaatsen en in Groningen een waterstoffabriek bouwen. Gasunie, samen met commerciële partners deelnemer aan NortH, waarschuwt dat bedrijven te veel macht krijgen in de energievoorziening. Het ministerie erkent dat de Kamer niet is geïnformeerd over NortH2. Dat zou zijn omdat het een privaat project is. (bron: NOS) Het kan niet lang meer duren voordat Mark Rutte zich terugtrekt als de volgende premier. Het Parlement buitenspel zetten bij een van de grootste investeringen in de toekomst van morgen. Dit is ook het moment voor de CU en misschien ook wel D66 zich terug te trekken van de informatietafel. Dan toch maar een extra parlementair kabinet met een heel nieuwe ploeg bewindslieden, zodat de periode 10 jaar Rutte kan worden afgesloten en de bewindslieden kunnen worden afgerekend op hun handelen.

Tussen 2015 en 2020 zijn 1.115 kinderen van gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire uit huis geplaatst. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) onderzocht dat in opdracht van het ministerie van justitie en veiligheid. Demissionair minister Sander Dekker voor rechtsbescherming schreef vorige week in antwoord op Kamervragen het verschrikkelijk te vinden als problemen met de kinderopvangtoeslag “op welke manier dan ook een rol hebben gespeeld bij uithuisplaatsingen”. De minister, die mede namens demissionair staatssecretaris Alexandra van Huffelen van toeslagen antwoordde, zegt diep geraakt te zijn door de verhalen die hij van ouders heeft gehoord. “Het leed dat ouders en hun kinderen hebben ervaren door een uithuisplaatsing is onbeschrijfelijk.” De verhalen die de ronde doen en de Kamervragen waren voor het ministerie reden het CBS begin deze maand opdracht te geven uit te zoeken om hoeveel kinderen het gaat.

Volgens het CBS gaat het om een ‘benadering’ van het aantal uithuisplaatsingen. Wel is het aantal van 1115 eerder een onder- dan een overschatting. Alleen de laatste vijf jaar zijn onderzocht, terwijl de toeslagenaffaire tot zeker 2008 terugloopt. Bovendien kwam er niet altijd een rechter aan te pas, maar stemden sommige ouders in met uithuisplaatsing. In totaal zijn er duizenden kinderen betrokken bij het toeslagenschandaal: de laatste schatting in de voortgangsrapportage spreekt over 95.000 kinderen. Hun ouders kwamen veelal in de financiële problemen omdat de Belastingdienst de wet zeer strikt uitlegde. Als bijvoorbeeld één document ontbrak bij de aanvraag van kinderopvangtoeslag, dan moesten zij alle ontvangen toeslag terugbetalen. Die ‘spijkerharde uitvoering’, waar overigens ook rechters lange tijd in meegingen, volgde niet dwingend uit de wet, concludeerde de parlementaire ondervragingscommissie eind vorig jaar. Financiële problemen van ouders zijn op zichzelf geen reden om kinderen uit huis te plaatsen. Wel kunnen schulden zorgen voor “een stapeling van problemen” en een “negatieve invloed op het gezin”, erkent minister Dekker. Als de kinderbescherming vindt dat een kind onveilig opgroeit, wordt er ingegrepen. Overigens toetst de kinderrechter een besluit tot gedwongen uithuisplaatsing altijd. Binnen het ministerie van Financiën wordt inmiddels gewerkt aan een tegemoetkoming voor kinderen die de dupe zijn van het handelen van de Belastingdienst. Tot nog toe is daarvoor €660 mln beschikbaar gesteld. (bron: Trouw) Hoe is het in Gods naam nu pas mogelijk dat deze informatie nu pas beschikbaar komt. Waarom heeft de Jeugdzorg niet eerder aan de bel getrokken als er 95.000 kinderen het slachtoffer zijn van de gevolgen van het ambtelijke beleid van de ambtenaren. Terwijl de Kamerleden Omtzigt, Leijten en Lodders relevante informatie van de Toeslagenaffaire boven water te krijgen, deed het kabinet III er alles aan deze kritische Kamerleden buitenspel te zetten.

De Raad van State ( is een van de Hoge Colleges van Staat in Nederland, met twee politiek-bestuurlijke taken. Het is zowel een belangrijk adviesorgaan van de regering als de hoogste rechtsprekende instantie die een uitspraak kan doen over een geschil tussen burger en overheid) heeft veel kritiek op de aanpak van het kabinet om slachtoffers van de toeslagenaffaire extra te compenseren, schrijft NRC. In een nog niet gepubliceerd advies wordt de benadering ondoordacht genoemd. In het advies spreekt de RvS van een “wirwar aan regelingen”. Als gevolg komt de kwaliteit en de legitimiteit van de besluitvorming onder druk te staan, schrijft de krant. Komende dinsdag wil het kabinet knopen doorhakken over extra compensatie voor groepen gedupeerden ,meldt NRC op basis van ingewijden, onder meer voor kinderen en ex-partners van slachtoffers. (bron: NOS)

Europa/EU/ECB

De Europese Unie trekt nog eens €700 mln uit voor hulp aan Afghanistan en zijn buurlanden, maakte de Europese Commissie bekend voor aanvang van de digitale G20-top waar hulp aan Afghanistan en de relatie met de Taliban op de agenda staan. Sinds de machtsovername door de Taliban staat de Afghaanse economie op instorten en met de winter op komst dreigt een humanitaire ramp. (bron: NU)

Een toespraak van de Poolse premier Morawiecki heeft tot spanning geleid in het Europees Parlement.De premier was in Straatsburg om de uitspraak van het Poolse Hof te verdedigen, dat het Poolse recht boven het Europese recht gaat. Morawiecki zei in zijn speech voor het parlement dat Polen open staat voor een gesprek, “maar niet voor een dictaat”. Hoofdschuddende Europarlementariërs wierpen hem tegen dat hij een bom legt onder de basisprincipes van de EU. De situatie in Polen verergert, zo vindt EC-voorzitter Von der Leyen. Het is essentieel dat de EU-regels overal op dezelfde manier gelden, zegt ze. (bron: NOS)

Elke Belg krijgt tegen 2023 digitale portefeuille: zo werkt het: met het project Smart Nation wil staatssecretaris voor Digitalisering Mathieu Michel alle data van de verschillende overheden aan elkaar koppelen. Hoe de digitale portefeuille concreet zal werken? “Vooreerst zal ze je digitale handtekening, identiteitskaart, rijbewijs, trouwboekje, visum… bevatten”, aldus Michel. “Je kan je dan via je smartphone legitimeren. Er zitten ook communicatietools in, zeg maar een verbeterde e-box waarmee overheden hun info kunnen meedelen. Het is ook een e-loket waar je officiële documenten, vergunningen, enz. kan aanvragen. En ten slotte zal die wallet je duidelijk maken wat de overheden in dit land precies over jou weten.” (bron: HLN.be) Is dit fase 1 van Big Brother is watching you (grote broer houdt je in de gaten)?

De klimaatdoelen uit het Parijs-akkoord raken steeds verder uit zicht. Volgens onderzoekers neemt de Amerikaanse productie van gas en olie tot 2030 met 17% respectievelijk 12% toe. Sinds corona ging er méér financiële steun naar olie en gasprojecten. Niet minder, maar meer fossiele brandstoffen. De grootste producenten van olie, gas en steenkool zijn de komende jaren van plan meer te gaan produceren. Ondanks alle mooie beloften en ambities van diverse wereldleiders dreigen de afgesproken doelstellingen door deze productie van fossiele energie wereldwijd niet te worden gehaald. Bij lange na niet zelfs. Zoals het er nu voorstaat, worden naar verwachting tot 2030 ruim twee keer zo veel fossiele brandstoffen verbrand als is afgesproken. Het zijn de ontnuchterende conclusies van het recent verschenen rapport van het VN-Milieuprogramma Unep, aan de vooravond van de cruciale klimaatbijeenkomst in Glasgow in november. Daar komen 200 wereldleiders bijeen om de doelstellingen uit het Parijsakkoord uit 2015 scherp te stellen. En dat is wel nodig, blijkt uit het Unep-rapport. Het Parijsakkoord werd zes jaar geleden door 190 wereldleiders ­ondertekend om de wereldwijde opwarming van de aarde tot 1,5 graad Celsius te beperken, maar het ziet ernaar uit dat die doelstelling niet wordt ­gehaald. Op het huidige tempo is volgens de onderzoekers zelfs het streven om de opwarming in elk geval onder de ‘gevaarlijke grens’ van 2 graad te houden, al te rooskleurig. Een belangrijke oorzaak: de houding van overheden ten opzichte van het gebruik van fossiele brandstoffen is volgens de onderzoekers nauwelijks veranderd sinds het laatste rapport in 2019. Sterker nog: sinds corona ging er méér financiële steun naar olie- en gasprojecten: zo’n $300 mrd in totaal – meer dan er in schone alternatieven is geïnvesteerd. De recente beloftes van onder meer China en de Verenigde Staten om binnen enkele decennia uitstootvrij te zijn, juichen de klimaatonderzoekers toe. Maar omdat deze landen vervolgens geen expliciete doelen hebben gesteld over het winnen van fossiele brandstoffen, dreigen die ambities niets meer dan mooie woorden te blijven. Zo ontdekten de onderzoekers, die de vijftien grootste producenten van fossiele energie onder de loep hebben gelegd, dat de Amerikaanse olie- en gasproductie tegen 2030 tot respectievelijk 17% en 12% zal toenemen in vergelijking met het niveau van 2019. Toch komt die uitstoot niet op de balans van de Amerikanen zelf, omdat een deel van die fossiele brandstoffen zou worden geëxporteerd en dus in het buitenland wordt verbrand. De crux is dat overheden van fossiele brandstof producerende landen weigeren te erkennen dat ook de productie drastisch omlaag moet om het Parijs-akkoord te halen,” zegt Ploy Achakulwisut, hoofdauteur van het rapport tegen CNN. De onderzoekers voorzien overigens niet alleen maar ellende. De doelstellingen kunnen volgens de onderzoekers wel degelijk worden gehaald, maar dan moet wel, om te beginnen, worden gestopt met het financieren van fossiele brandstoffen. “Dat window of opportunity sluit echter snel,” aldus Unepchef Inger Andersen. (bron: Parool)

De Europese regeringsleiders besloten op EC-top dat ze sterkere buitengrenzen willen, maar hoe en wanneer en tegen welke prijs daar moet de Europese Commissie zich gaan buigen. Dat is nog eens krachtig leiderschap!!

Financieel/economische berichten

De energiecrisis zal nog veel meer bedrijven treffen dan de industrie alleen. Ook de horeca, die toch al in diepe problemen zit na de coronacrisis, en de bouw van woningen worden getroffen. Volgens onderzoek van ABN Amro hebben veel ondernemers in corona-tijd flexibele energiecontracten gesloten om geld te besparen, maar worden ze nu keihard getroffen omdat prijsstijgingen voor gas en elektriciteit vrijwel meteen meetellen. Die bedrijven zitten nu al in de problemen, omdat die prijzen inmiddels 3,5 keer zo hoog liggen als vorig jaar rond deze tijd. Naast grote fabrieken worden onder meer ook de voedingsmiddelenindustrie en de horeca zwaar getroffen. Voor de horeca komen de bedreigingen van alle kanten. Niet alleen zullen deze winter de kosten om de zaak warm te stoken, het fornuis te laten branden of de koeling te laten draaien torenhoog zijn. Door de hoge gas- en stroomprijzen zullen ook de prijzen van ingrediënten, friet, meel en brood stijgen, omdat het produceren ervan veel energie kost. Volgens cijfers van marktonderzoeker GFK is de prijs van brood al 3,4% gestegen ten opzichte van vorig jaar. Daarnaast neemt de prijs van bier, fris en wijn toe, onder meer vanwege duurdere grondstoffen voor glazen of aluminium verpakkingen. Hotels krijgen ook nog eens te maken met hogere kosten voor de was, omdat wasserijen ook veel energie verbruiken. Uit onderzoek van landbouwuniversiteit Wageningen blijkt dat energiekosten voor glastuinders gemiddeld 20% deel uitmaken van de totale kosten Volgens de organisatie van kaskwekers, Glastuinbouw Nederland, overweegt een deel van haar leden de kassen leeg te houden of de verlichting en verwarming te temperen waardoor de opbrengsten afnemen. Daardoor zal de aanvoer van groenten en fruit uit Zuid-Europa, Afrika en Latijns Amerika toenemen, maar ook daarnaar stijgt de vraag wereldwijd pijlsnel. Veel meer alternatieven dan de prijs van producten verhogen zijn er niet, zeker niet in de kwetsbare delen van het bedrijfsleven waar de financiële reserves door de coronacrisis zijn weggesmolten. Maar hogere prijzen, bijvoorbeeld in restaurants, kunnen ook klanten wegjagen. Hier en daar klinkt al de roep om overheidshulp. Het kabinet heeft het bedrijfsleven tot nu €500 mln toegezegd, maar de nodige steun aan het bedrijfsleven zal volgens ABN Amro echter in de miljarden euro’s lopen. Vorige week Vrijdag stak de regering al €3.700 mln in maatregelen om huishoudens te ontlasten. Andere landen nemen zulke stappen al wel. Zo heeft de Franse regering onlangs de gasprijs bevroren en de belasting op elektriciteit verlaagd. Andere landen compenseren burgers via fiscale maatregelen. Niet alleen het bedrijfsleven komt in de problemen. De hoge energieprijzen hebben ook gevolgen hebben voor de broodnodige bouw van nieuwe woningen, die toch moeizaam op stoom komt. Fabrikanten van bouwmaterialen gebruiken relatief veel gas en elektriciteit voor het maken van kabels, cement, beton of glas of het bewerken van grondstoffen als hout, zink en staal. Afgelopen weken verlaagden onder meer de Nederlandse zinkfabriek Nyrstar en aluminiumgigant Aldel hun productie vanwege de hoge gasprijs. Er waren al grote tekorten aan bouwmaterialen doordat leveranciers van bouwmaterialen de enorme toename van de vraag na de bouwcrisis toch al niet konden bijbenen. Daar komt nu nog eens een flinke prijsverhoging bij. Daardoor komen nog meer aannemers in de problemen doordat ze bouwopdrachten tegen een vaste prijs hebben aangenomen, en daar nu niet mee uitkomen vanwege de gestegen prijzen. Zoals eerder al gebeurde aan de Amsterdamse Zuidas. De hoge energieprijzen zijn het gevolg van de opleving van de wereldwijde economische opleving na de coronacrisis en de aanhoudende vraag naar aardgas om het gebruik van kolen en kernenergie te kunnen verminderen. (bron: Parool) Unilever heeft zijn prijzen in het afgelopen kwartaal met 3,4% verhoogd.

De sterk gestegen prijzen van energie, industriële metalen, maar ook van halffabricaten, geven aan dat inflatie serieus is. Volgens monetaire autoriteiten is de hoge inflatie een tijdelijk fenomeen. In de VS is de inflatie gestegen tot 5,4% in september. Het hoogste niveau sinds 2008. Volgens de Federal Reserve is er geen reden tot ongerustheid en is de inflatie vooral te wijten aan de gestegen energieprijzen na de coronacrisis. Toch blijft het vreemd dat deskundigen denken dat de inflatie zal overwaaien. Want het zijn niet de alleen energieprijzen die de pan uit rijzen. Ook de gestegen prijzen voor halffabrikaten zijn een belangrijke oorzaak. Verder gaan ook industriële grondstoffen door het dak. Zo zijn de prijzen van de industriële metalen aluminium en koper in de afgelopen anderhalf jaar ruim verdubbeld in prijs. De waarde van het mandje grondstoffen in de DJ-UBS Commodity Index is alleen al in de eerste drie kwartalen van 2021 met zo’n 40% opgelopen. De koersontwikkeling van de wereldwijde grondstoffenindex geeft aan dat inflatie een serieuze zaak aan het worden is. Ik, Royce P.B. Tostrams, in 1976 afgestudeerd aan de UvA, is sinds eind jaren 70 betrokken bij de financiële markten. Hij werkte onder andere bij Rabobank, Robeco, IRIS en de ING Groep als hoofd van de afdeling Technische Analyse, tegenwoordig werkt hij vanuit de Tostrams Groep, wees er vit voorjaar al op dat economen slapeloze nachten zouden moeten hebben van de sterk gestegen grondstofprijzen. (bron: iex) Meer info op https://www.iex.nl/Artikel/731226/Inflatie-inflatie-inflatie-dit-waait-niet-zomaar-over.aspx De duiding die Nostrams geeft over de verwachte ontwikkeling van de inflatie onderbouwt hij met data over stijgende energieprijzen, grondstoffen, maar ook technische onderdelen en de dienstverlening onder meer van vervoer in containers vliegen de pan uit. Het lijkt dan ook niet aannemelijk dat de inflatieprognose van de ECB voor heel 2021 slechts 2,1% zou bedragen en in 2022 zou dalen naar 1,7% en in 2023 1,5% wordt gerealiseerd. Ik denk veel meer dat ons, de financiële markten, overheden en huishoudens een illusie wordt voorgehouden om tijd te winnen om uit een benarde monetaire situatie te geraken. Dat betekent dat stijgende prijzen binnen een jaar weer onder controle zouden zijn. Ik verwacht voor de kortere termijn eerder een stijging van de inflatie richting de 6%. Ik neem daarbij wel in acht dat de gepubliceerde inflatiecijfers door Eurostat het component ‘wonen’ (stijgende huurprijzen en fors stijgende prijzen voor koopwoningen) nog steeds buiten beschouwing worden gelaten. Dat betekent dat het besteedbaar inkomen voor de huishoudens lager is dan de overheid ons voorgeschoteld.

Koffieliefhebbers betalen binnenkort waarschijnlijk meer voor hun favoriete drank, terwijl die ook nog eens minder goed zal smaken. De prijs van de populaire arabicabonen staat op zijn hoogste punt in bijna 10 jaar, terwijl de kwaliteit van de koffieboon door klimaatverandering onder druk staat. Sinds het dieptepunt in november 2001 is de prijs al met 370% gestegen. En sinds begin dit jaar zijn de bonen 70% duurder geworden. Op dit moment betalen koffieproducenten $2,09 (€1,80) voor 454 gram. Robusta, de meestgebruikte variant, kost nu 50% meer dan aan het begin van dit jaar. Volgens de Londense Rabobank-analist Carlos Mera is dat vooral te wijten aan het klimaat, al ziet hij ook een effect van de coronacrisis. “Allereerst heeft dit te maken met het weer in Brazilië, de grootste koffiebonenteler ter wereld. Het afgelopen jaar is er amper regen gevallen in het land, waardoor veel planten niet meer konden groeien. Tegelijk was de winter uitzonderlijk koud, waardoor nog meer planten gestorven zijn”, vertelt hij. Daardoor is de koffieoogst voor meerdere jaren verpest, want een koffieboom heeft zo’n 7 jaar nodig om volledig tot bloei te komen. De Braziliaanse regering spreekt over de slechtste arabicaoogst in 12 jaar. Al in 2019 waarschuwde een groep wetenschappers in het vakblad Science Advances dat 60% van alle soorten koffieplanten dreigt uit te sterven. Om dat even in perspectief te plaatsen: in het volledige plantenrijk wordt 22% van de soorten met uitsterven bedreigd. Het ziet er dus niet goed uit voor je dagelijkse kopje koffie. Als er niets verandert, is er een grote kans dat de arabica tegen 2080 is uitgestorven. De belangrijkste oorzaak is klimaatverandering. De opwarming van de aarde leidt tot meer droogte, waardoor er minder gebieden overblijven waar de plant kan worden verbouwd. Er zijn weliswaar nog andere koffieplanten, maar die zijn van mindere kwaliteit en veel van die soorten staan dus ook op het punt om uit te sterven. Maar er is nog een andere ‘schuldige’: het containertekort als gevolg van de coronacrisis. “Koffiebonen worden bijna altijd vervoerd in containers. Aangezien de prijs van containers in het afgelopen jaar sterk is gestegen, heeft dat ook invloed op de koffieprijs”, zegt Mera. Aan het begin van de coronacrisis werden veel havens gesloten en een hoop containers aan de kant gezet, omdat de wereldhandel plotseling stilviel. Maar de handel kwam vervolgens sneller dan verwacht op gang en de havens en containerleveranciers konden de plots sterk gestegen vraag niet meteen aan. Daardoor is er nu nog steeds een grote achterstand, die niet bepaald vooruit werd geholpen door een dagenlange blokkade van het Suezkanaal. Door een verkeerde manoeuvre kwam daar in maart een schip vast te liggen. Op dit moment kost een container zo’n €15.000, terwijl de prijs normaal gesproken zo’n €2.000 is. Voorlopig is er nog niet echt sprake van een tekort aan koffie, maar grote koffiebedrijven bereiden zich daar wel al op voor. Uit de jaarverslagen van onder andere Nestlé en Douwe Egberts-eigenaar JDE Peet’s blijkt dat ze veel meer koffiebonen inkopen dan ze nodig hebben voor het geval de prijzen verder oplopen of de bonen opraken. Mera verwacht dat het einde van de coronacrisis, dat waarschijnlijk gepaard gaat met het einde van de logistieke problemen, al een eerste prijsdaling zal inluiden. Maar de komende maanden zullen de prijzen nog sterk de hoogte in gaan, voorspelt hij. (bron: NU)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De Europese Unie is bezorgd over de toenemende energie-armoede. Volgens Eurocommissaris Schmit zijn miljoenen mensen zo veel kwijt aan energie dat ze onder de armoedegrens komen. Hij vreest dat dat aantal verder zal toenemen. De gas- en olieprijzen zijn afgelopen maanden sterk gestegen. Daardoor lopen de energierekeningen van mensen en ook bedrijven fors op. Volgens Schmit kan de EU wel helpen, maar zijn het toch vooral de individuele lidstaten die burgers op korte termijn moeten steunen. (bron: NOS)

De hoge gasprijzen verplichten veel energieleveranciers om maatregelen te nemen. NU.nl ontving de afgelopen dagen een aantal mails van klanten bij kleine energiebedrijven die plots een tariefverhoging voor de kiezen kregen. De verhogingen gaan van 150% tot 554%. Eerder bleek al dat enkele leveranciers per direct contracten opzeggen. De gasvoorraden in Nederland zijn erg klein. Waar normaal 80% tot 90% van de buffers gevuld zijn, is dat op dit moment minder dan 60%. Paniek is nu niet nodig, want we hebben nog meer dan voldoende Gronings gas op voorraad om de winter warmpjes door te komen. Daar zijn afspraken over gemaakt, maar dat is niet het geval voor wanneer we afhankelijk zijn van buitenlands gas. En dat is al binnen een paar jaar het geval. “We moeten echt gaan nadenken over hoe het verder moet als het Groningse gas op is”, zegt een woordvoerder van GasTerra, dat in Nederland uitvoerder is voor de gashandel. (bron: NU) Dit komt voor, en kan in het licht van de uitzonderlijke omstandigheden, verklaard worden. Niemand heeft deze extreme prijsstijgingen voorzien, maar de vraag is waar het bedrijfsrisico ligt. Dat de leveranciers een doorgeefluik zijn, en dat er grote verdieners zijn en zware verliezers is duidelijk. Maar waarom sluiten bedrijven op basis van variabele energieprijzen contracten? Maar de prijsverhogingen zullen in veel gevallen kunnen worden doorgerekend in de prijzen en uiteindelijk moeten worden betaald door de burgers. Daar laat de regering onderzoek naar instellen welke mogelijkheden er zijn de extra lasten voor de burger te verlichten.

De huurprijzen in de vrije sector in Nederland zijn voor het eerst in een jaar weer gestegen. Afgelopen kwartaal waren de prijzen per vierkante meter 2½% dan in hetzelfde kwartaal vorig jaar. Dat blijkt uit donderdag gepubliceerde cijfers van huurplatform Pararius. Door de coronacrisis, die zorgde voor minder expats en toeristen, daalden de huurprijzen het afgelopen jaar juist. Huurders van appartementen betaalden in de vrije sector gemiddeld zo’n €17 per vierkante meter. Een eengezinswoning kostte gemiddeld €13 per vierkante meter en een vrijstaande woning rond de €14 per vierkante meter. Huurwoningen die kaal worden opgeleverd, daalden wel in prijs. Deze daling werd gecompenseerd door de stijging van huurwoningen die gemeubileerd en gestoffeerd waren. Bij een kale woning ontbreekt de vloerbedekking of laminaat, en vaak ook de gordijnen of keukenvoorzieningen. De stijging van huurprijzen in de vrije sector komt volgens Pararius-directeur Jasper de Groot onder meer door het teruggekeerde toerisme en de expats die weer naar Nederland komen. Ook noemt hij de al bestaande grote schaarste aan vrije sector huurwoningen als belangrijke factor. De huurprijzen in Amsterdam, Rotterdam en Den Haag stegen circa 2% per m2. Amsterdam heeft nog altijd de duurste huurwoningen in de vrije sector. Gemiddeld kost een huurhuis daar €22 per m2. (bron: NRC)

De werkcultuur bij de Belastingdienst weerhoudt ambtenaren ervan om misstanden te melden, staat in een rapport dat in opdracht van de Tweede Kamer werd opgesteld door twee externe juristen. Aanleiding voor het onderzoek is de toeslagenaffaire. De onderzoekers kregen volgens het NRC tientallen meldingen van werknemers die misstanden en onregelmatigheden probeerden aan te kaarten, maar in veel gevallen nul op rekest kregen. De problemen spelen bij zowel medewerkers van de afdeling Toeslagen als de BelastingTelefoon.. Zo zouden werknemers bang zijn dat ze door kritiek te uiten hun loopbaan in gevaar brengen. Ook krijgen medewerkers van de BelastingTelefoon die schrijnende verhalen doorgeven aan leidinggevenden te horen dat “de wet en regelgeving nou eenmaal zo is”. Zij zeggen in het rapport dat ze de manier van leidinggeven als “bedreigend” ervaren en dat er een “vijandige sfeer” heerst vanuit de top. Ook vertellen sommige medewerkers dat hun tijdelijke of flexibele contract niet werd verlengd nadat ze misstanden hadden aangekaart. Het doen van een melding bleek voor medewerkers “nutteloos” of bracht hen zelfs in de problemen, aldus het rapport. Volgens de onderzoekers ligt “de nadruk op het zo soepel en ongestoord mogelijk uitvoeren van werkprocessen”. Die cultuur heeft als gevolg dat problemen niet worden opgelost, concludeert het rapport. “Interne discussie is de eerste en beste verdedigingslinie om fouten boven tafel te krijgen”, reageert Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt, een van de initiatiefnemers voor het onderzoek. “Die lijkt bij de Belastingdienst nu volledig onklaar gemaakt.” Het ministerie van Financiën laat in een reactie op het rapport aan NRC weten te erkennen dat “het rapport van de raadspersonen duidelijk maakt dat we nog niet zijn waar we willen zijn”. Het eindverslag van de juristen wordt binnenkort naar de Kamer gestuurd. Ik kan uit interne bron melden dat het nog veel erger is gesteld ik deze club dan hier naar boven komt. Het hogere management is vooral gericht op de carrière en het is een groot goed om vooral niet verantwoordelijk te zijn voor zaken die mis kunnen gaan. Daarvoor worden dure consultants ingezet als buffer zodat de eigen positie veilig is. Wanneer iets mis gaat is de consultant l snel de schuldige en wordt die weg gestuurd. Verder wordt kritisch geluid niet getolereerd en mag niet opgenomen worden in de notulen want anders is het later weer terug te halen. Alles moet immers vastgelegd worden. Tegelijkertijd heerst een angstcultuur. Niet alleen Intern maar ook naar buiten. ‘Mislukkingen’ moeten niet worden voorkomen omdat dit natuurlijk niet goed is voor de BV Nederland, maar omdat de club anders weer negatief in het nieuws komt. Het is te hopen dat dit niet exemplarisch is voor de overheid als geheel. Dat zou triest zijn. Een reactie op dit artikel: Ik heb er tientallen jaren gewerkt op verschillende kantoren. De angstcultuur ontstond al in 1992 toen de Belastingdienst ingrijpend gereorganiseerd werd. Er kwamen nieuwe, vaak extern geworven managers die een groot wantrouwen jegens het personeel toonde. Ik heb de meest onvoorstelbare smeriger streken jegens medewerkers meegemaakt. De wraakzucht van de top is echt schrikbarend en ik snap het rapport helemaal. Niets verbaast mij. (bron: NRC) De vraag is relevant wie voor dit beleid verantwoordelijk is. De betreffende (top)ambtenaren dan wel het systeem? De politiek eindverantwoordelijke is uiteraard de minister van Financiën.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 3389 , 464 aantal opgenomen mensen in het ziekenhuis + 146 op de IC; maandag 3949, 465, 152; dinsdag 4609, 485, 165; woensdag 5223, 496, 164; donderdag 5903, 523, 174; vrijdag 5719, 524, 179 en zaterdag 6350, 563, 185.

Wat betreft de relevantie van deze getallen: in mei 2020 lagen er 3284 mensen met corona in ziekenhuizen en 1424 op IC’s.

Een nieuwe variant van het coronavirus lijkt in toenemende mate rond te gaan in het Verenigd Koninkrijk en is ook in Nederland aangetroffen. Het gaat om A.Y.4.2., een afstammeling van de deltavariant. Reden tot zorgen? A.Y.4.2. werd afgelopen juli voor het eerst opgemerkt in het Verenigd Koninkrijk. De deltavariant, waar de nieuwe variant van afstamt, neemt toe in het VK. De nieuwe variant, die soms ook wel de ‘delta plus-variant’ wordt genoemd, zou nu in het VK nu verantwoordelijk zijn voor ongeveer 6% van alle besmettingen. 10 weken geleden werd delta plus bij zo’n surveillance in een laboratorium voor het eerst waargenomen in Nederland. (bron: RTLNieuws)

De herfst- en winterprognoses voor het verloop van het coronavirus zijn ongunstiger dan verwacht, rekende het Outbreak Management Team (OMT) voor. Het is nog erg onzeker wat ons de komende maanden precies gaat gebeuren, maar dit is wat we waarschijnlijk kunnen verwachten als het gaat om ziekenhuisopnames, besmettingen en de bescherming van vaccins. Het OMT heeft het aantal geschatte nog te verwachten ziekenhuisopnames van coronapatiënten inmiddels naar boven bijgesteld. Op basis van berekeningen denkt het OMT nu dat er nog ruim 23.000 COVID-19-patiënten (0,13% van de totale bevolking) in het ziekenhuis gaan belanden, van wie circa 4.800 (0,03%) op een IC-afdeling. Als volledig gevaccineerden besmet raken, heet dat een ‘doorbraakinfectie’. Nu in Nederland de meeste mensen gevaccineerd zijn, komen doorbraakinfecties ook hier vaker voor. Coronavaccins beschermen in ongeveer 7 op de 10 gevallen tegen besmetting, dus in 3 op de 10 gevallen niet (dat zijn er 3,8 miljoen). Vaak verloopt een infectie bij gevaccineerden wel milder dan bij ongevaccineerden. Veel meer volledig gevaccineerden dan gedacht belanden toch als covidpatiënten in het ziekenhuis. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het RIVM. Een kwart van de opgenomen covid-patiënten in september was volledig gevaccineerd. Van de patiënten die op de intensive care (ic) belandden, was één vijfde volledig gevaccineerd. Ziekenhuizen en artsen gingen er tot dusver van uit dat ongeveer 10% van de ziekenhuisopnames gevaccineerden betrof. Dat vooral 70-plussers na een doorbraakinfectie in het ziekenhuis terechtkomen, heeft volgens epidemioloog Brechje de Gier van het RIVM twee oorzaken. Corona leidt bij 70-plussers sowieso vaker tot opname. Ook werken de vaccins bij hen iets minder goed dan bij jongere groepen. Het aantal ziekenhuisopnames bij volledig gevaccineerden neemt toe, maar het aantal positieve testuitslagen in die groep groeit nog harder. (bron: o.a. Trouw) Mijn conclusie is dat het experiment met de corona-pas niet de zekerheid geeft die minister De Jonge verdedigde in de Kamer. Het tegendeel kan namelijk ook het geval zijn: dat in ruimten, waar alleen personen kunnen verblijven met een QR-code, de ideale plek is voor het virus om personen te besmetten. We moeten snel terug naar de periode voor de corona-pas met mondkapjes en de 1½-meter-afstand en een beperkt aantal personen tegelijk in een ruimte. Niemand wil dit waarschijnlijk, maar de QR-code geeft slechts schijnzekerheid.

Dinsdag meldde het RIVM dat de stijging van het aantal nieuwe coronagevallen doorzet, aldus het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). In de afgelopen 7 dagen registreerde het instituut 25.751 nieuwe positieve tests. Dat is ruim 44% meer dan vorige week, toen het ging om 17.832 nieuwe coronagevallen in 7 dagen. De GGD’en testten vorige week meer dan 198.000 mensen, van wie bijna 24.000 mensen een positieve uitslag kregen. 12% testte dus positief, tegenover 10,3% b een week eerder. “De toename in het aantal positieve coronatesten lijkt samen te hangen met de versoepelingen van ruim 3 weken geleden, in combinatie met het seizoenseffect”, aldus het RIVM. (bron: RIVM) Op basis van eerdere informatie van het RIVM bestaat in oktober 40% van de positief getesten uit mensen die volledig gevaccineerd zijn. Dat waren er dus in week 41 ongeveer 10.000.

Omroep Max-baas Jan Slagter eist van studiobezoekers dat ze een geldig coronabewijs kunnen tonen. Binnenkort wil hij ook medewerkers van Omroep Max verplichten een vaccinatiebewijs te hebben of een negatief testbewijs. Dat vertelde hij maandag in het NPO Radio 1-programma Spraakmakers. “Ik ben gevaccineerd, mijn vrouw is gevaccineerd, mensen bij Max. Je moet gevaccineerd zijn”, zegt Slagter. Hij heeft geen boodschap aan de opmerking van presentatrice Ghislaine Plag, die hem zegt dat de werkgever vaccinatie niet mag verplichten in Nederland. “Je mag zoveel niet in dit land.” Wanneer deze maatregelen ingaan, is niet bekend. Omroep Max was maandag niet bereikbaar om de plannen verder toe te lichten. (bron: Trouw) Dit is het juiste moment om Jan Slagter uit te zwaaien. De overheid heeft bepaald waar die plicht geldt en daarbij zijn omroepstudio’s niet genoemd.

Nu het Europees Medicijnenagentschap een corona-vaccin voor 5- tot 11-jarigen beoordeelt, roeren deskundigen zich. Het prikken van gezonde kinderen is volgens hen in strijd met de kinderrechten. Het vaccineren van kinderen in de basisschoolleeftijd, alleen om kwetsbare groepen te beschermen, is strijdig met het Kinderrechtenverdrag. Dat zeggen hoogleraar gezondheidsrecht Martin Buijsen en Marc Dullaert van KidsRights. De deskundigen nemen stelling nu de VS deze maand waarschijnlijk besluiten dat coronavaccins geschikt zijn voor kinderen vanaf 5 jaar. Op dit moment bekijkt ook het Europees Medicijnagentschap (EMA) of het Pfizer-vaccin voor hen toegelaten mag worden. Als ook de Nederlandse Gezondheidsraad positief adviseert, beslist het kabinet om kinderen wel, niet of slechts gedeeltelijk te vaccineren. (bron: Trouw)

Het waarschuwingsniveau in acht van de twaalf provincies is omhoog gegaan. Op de wekelijkse Europese kaart met corona-risiconiveaus zijn Noord-Brabant, Groningen, Drenthe en Noord-Holland nog oranje. De andere provincies kleuren rood, het op één na hoogste niveau. De reisadviezen voor de Canarische Eilanden en de Griekse eilanden Lesbos en Chios worden aangepast. Vanaf vrijdag mochten reizigers zonder coronabewijs van die eilanden naar Nederland vliegen. Ook voor de Verenigde Staten, Pakistan en India worden de regels versoepeld. Die landen blijven op oranje staan, maar worden nu hoogrisicogebied in plaats van zeerhoogrisicogebied. Reizigers uit die landen hoeven bij aankomst in Nederland niet meer in quarantaine. De regels voor Polen, Tsjechië en de Azoren worden aangescherpt. Voor vertrek naar Nederland moeten mensen een coronabewijs laten zien. (bron: NU en NOS)

Maak het investeerders onmogelijk om het klimaatbeleid te gijzelen, schrijven Christina Eckes en Laurens Ankersmit, hoogleraar en universitair docent Europees recht aan de UVA in Trouw. Nederland zit klem tussen het nemen van maatregelen in de strijd tegen klimaatverandering enerzijds en miljardenclaims van vervuilende energiebedrijven anderzijds. In 2019 oordeelde de Hoge Raad in de Urgenda-zaak dat Nederland zijn CO2-emissies en uitstoot van andere broeikasgassen uiterlijk 2020 met 25% moet reduceren ten opzichte van 1990. Afgelopen jaar kondigde de regering aan één van de overgebleven kolencentrales te willen sluiten en de productie van twee andere te beperken. Die onderhandelingen lopen nog steeds. Op de achtergrond spelen miljardenclaims die de Duitse energiebedrijven RWE en Uniper, met een beroep op het Energiehandvest, hebben gestart als reactie op het verbod voor het gebruik van kolen vanaf 2030. In Den Haag heerst de angst voor nieuwe en nog hogere schadeclaims als niet aan de compensatie-eisen van deze bedrijven tegemoet wordt gekomen. Door een uitspraak van het Europees Hof van Justitie blijkt nu dat deze claims in strijd zijn met het Unierecht. Het Energiehandvest uit 1991 wordt al jaren bekritiseerd omdat het klimaatbeleid in de weg staat. Onlangs werd een petitie tegen dit Europese verdrag aan de Tweede Kamer overhandigd. De petitie werd meer dan een miljoen keer ondertekend. De miljardenclaims van RWE en Uniper laten zien dat deze kritiek terecht is. (bron: Trouw) In het volgende blog meer info over dit onderwerp. https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1386/articles/1467810/20/1

Eyeliners

Europa wordt irrelevant op het wereldtoneel: China en de VS maken de dienst uit. De toekomst ligt in de Indo-Pacific (Thailand, Cambodja, Vietnam, Maleisië, Singapore, Indonesië, Australië, Filipijnen, Taiwan, India, Pakistan en China)

60% van soorten koffieplanten in Brazilië staat op uitsterven

Inflatie, inflatie, inflatie: dit waait niet zomaar over

Aantal nieuwe coronagevallen stijgt met 44%t in één week, ‘stijging zet door’

Jan Slagter kondigt aan: verplichte corona-pas (QR-code) bij Omroep Max voor medewerkers en studiogasten

Toename aantal positieve coronatests zet door, RIVM ziet verband met versoepelingen

Een leger van juristen bij de overheid maakt Nederland onbestuurbaar

Europese Unie is geen democratie maar een autocratie’

Onze financiën ontsporen totaal; we hebben de toekomst van onze jeugd afgepakt’

Noodsituatie bij opvang vluchtelingen in Ter Apel; humanitaire crisis dreigt

COA en het Rijk zorgen niet voor crisisnoodopvang om de toeloop van vluchtelingen op te vangen; geen geschikte opvanglocatie voorhanden

Alle mooie woorden ten spijt neemt de productie van fossiele brandstoffen almaar toe

Nederlandse schatkist voor €27 mrd geplunderd door bankiers, beleggers en effectenhandelaren

2 miljoen huishoudens krijgen €430 gratis geld: wel energie-compensatie, geen hogere energierekening: kosten €900 mln

Het prikken van corona-vaccins aan de kleinsten is in strijd met kinderrechten

Geen muren en prikkeldraad om het continent; wel sterkere grenzen willen de EU-regeringsleiders. Rutte krijgt zijn zin, vluchtelingen die wij niet willen kunnen worden teruggestuurd naar het Europese land van binnenkomst, als Griekenland, Italië, Litouwen, Polen, Slowakije, Bulgarije en Hongarije.

Frontberichten

Nederlandse schatkist werd voor miljarden door dividendstrippers geplunderd. Tussen 2000 en 2020 is de Nederlanse schatkist mogelijk €27 mrd aan dividendbelasting misgelopen. Behalve Nederland zijn ook andere Europese landen in totaal voor €150 mrd opgelicht of gedupeerd door bankiers, handelaren en hedgefondsen. Via ingewikkelde constructies ontweken ze dividendbelasting, of maakten ze zich schuldig aan fraude, wijst onderzoek van de Universiteit van Mannheim uit, samen met onder meer Follow the Money. De fraudeurs en ontwijkers gebruikten dividendstrippen: op diverse manieren vorderden ze dividendbelasting terug, terwijl ze daar geen recht op hadden. (bron: NOS) The CumEx Files is een internationaal journalistiek project, geleid door het Duitse onafhankelijke onderzoeksplatform CORRECTIV. Samen zoeken ze uit hoe bankiers en beurshandelaars in de periode 2000-2020 naar schatting €150 mrd Europese belastingdiensten wisten te roven, en waarom deze praktijk nog steeds voortduurt. Eigenaars van aandelen haalden met behulp van een effectenhandelaar en een bank een fiscale truc uit. De meeste buitenlandse eigenaren van aandelen kunnen de dividendbelasting niet bij de nationale fiscus terugvorderen. Maar dankzij een belastingverdrag mag een buitenlands pensioenfonds dat wel. Door de aandelen even via zijn pensioenfonds te lenen, stak wordt een deel van de teruggevorderde dividendbelasting in de zak gestoken. De eigenaar, de aandelenhandelaar en de bank profiteren ook van de transactie, terwijl volgens de Nederlandse belastingwet – net als in de meeste landen – feitelijk alleen de werkelijke eigenaar van het aandeel daartoe is gerechtigd. Deze vorm van dividendstrippen wordt ook wel CumCum genoemd. De Amerikaanse zakenbank Morgan Stanley nam deel aan de Nederlandse versie van het ‘vreetfestijn’. De bank zette in Nederland een speciale structuur op om dividenden te kunnen strippen. In 2010 viel de Belastingdienst over een teruggaafverzoek van zo’n €39 mln; dat leidde tot een onderzoek dat nog immer gaande is en steeds grotere vormen aanneemt. In 2018 claimde de Belastingdienst €152 mln van de zakenbank. In september onthulde Follow the Money al dat het Openbaar Ministerie een strafrechtelijk onderzoek naar Morgan Stanley is begonnen. Enkele weken eerder had ABN Amro bij de publicatie van haar kwartaalcijfers ook al aangegeven dat zij opnieuw onderwerp is van een strafrechtelijk onderzoek in verband met dividendarbitrage. Uit eerder onderzoek van Follow the Money bleek dat ABN Amro, in 2008 nog gered door de Nederlandse belastingbetaler, diensten aan Morgan Stanley leverde om de fiscus via het strippen van dividenden te benadelen. (bron: Follow the money) Het artikel is veel langer en geeft meer interessante informatie, maar daarvoor verwijs ik U naar https://www.ftm.nl/artikelen/nederlandse-schatkist-voor-miljarden-door-dividendstrippers-geplunderd?utm_source=nieuwsbrief&utm_medium=email&utm_campaign=MiljardenPlundering

De Nederlands-Amerikaanse econoom Guido Imbens is een van de winnaars van de Nobelprijs voor de Economie. Hij kreeg de prijs toegekend voor een onderzoek dat hij met de Amerikaan Joshua Angrist heeft uitgevoerd. De in Eindhoven geboren Imbens is hoogleraar aan de prestigieuze universiteit Stanford in de Verenigde Staten. Het Nobelcomité bekroonde dit jaar twee onderzoeken. Naast Imbens en Angrist kreeg de Canadees David Card een prijs toegekend. Voor de winnaars ligt 10 miljoen Zweedse kroon (iets minder dan €1 mln) klaar. De laureaten doen alle 3 al jaren onderzoek naar de arbeidsmarkt. Imbens en Angrist hebben onder meer het effect van een extra jaar opleiding op de latere kansen van een scholier op de arbeidsmarkt onderzocht. En Card toonde aan dat een verhoging van het minimumloon niet automatisch tot minder arbeidsplaatsen leidt.(bron: NU)

Sir Jonathan Stephen Cunliffe, plaatsvervangend gouverneur van de Bank of England for Financial Stability, vergelijkt in The Guardian het gevaar van vandaag met de crash van 2008 en roept op tot strenge regulering van cryptocurrencies. Cryptocurrency-munten zijn dit jaar met ongeveer 200% in waarde gestegen, van iets minder dan $800 mrd naar $2.300 mrd, en zijn gestegen van $16 mrd 5 jaar geleden. Een senior beleidsmaker van de Bank of England heeft gewaarschuwd dat digitale valuta’s zoals de bitcoin een financiële ineenstorting kunnen veroorzaken, tenzij regeringen naar voren treden met strenge regelgeving. Sir Jon Cunliffe, die de groei van cryptocurrencies vergelijkt met de stijgende waarde van Amerikaanse subprime-hypotheken vóór de financiële crash van 2008, zegt dat het gevaar bestond dat de financiële markten binnen een paar jaar zouden worden verstoord door een gebeurtenis van vergelijkbare omvang. Dit artikel wordt in het volgende blog uitgebreid becommentarieerd.

Overwegingen

Op1 beticht ik van een voorstelling van zaken te geven over de oplopende corona-besmetting en het toenemend aantal mensen die worden opgenomen in de ziekenhuizen. In de in totaal 116 ziekenhuizen lagen op dit moment 524 corona-zieken plus 179 op IC-afdelingen. Deze aantallen mogen geen enkel probleem opleveren. Dan wordt er op TV gesteggeld over opschalen van het aantal IC-bedden. Nu zijn er 950 beschikbaar en het ministerie van VWS wil naar 1100 en misschien wel naar 1350. Maar zoveel verplegend personeel is er niet meer door de roofbouw die op hen gepleegd is. De MAX-presentator komt met de oplossing ‘iedereen wordt verplicht zich te laten vaccineren’. Dat lost het probleem helemaal niet op, want bij 30% van alle 12 miljoen revaccineerden slaat het vaccin niet dan wel slechts gedeeltelijk aan. Bij 4 miljoen gevaccineerden dus. Daardoor bestaat 40% van de geregistreerde positief getesten uit personen die volledig geïnjecteerd zijn. Daardoor is de groep met een QR-code de brandhaard die het virus smeulende houdt. Dat is de werkelijke reden dat corona in de herfst weer snel toeneemt. Daarbij komt dat Marokko stelt dat in Nederland, Duitsland en in het VK een nieuwe variant zou zijn opgedoken. Deze ontwikkeling is nog niet bevestigd door het RIVM. Het probleem is dat vaccins onvoldoende bescherming tegen corona geeft en de werking maandelijks afneemt. De corona-pas afschaffen (het geeft een schijnzekerheid), 1½-meter en mondkapjes herinvoeren en de beperkingen weer aanscherpen: thuiswerken, openingstijden horeca weer beperken, samenkomsten voor festivals, het uitgaansleven en stadions weer beperken dan wel verminderen. En dan maar afwachten wat corona en griep ons deze winter ons gaan brengen.

Ik heb al eerder geschreven dat er geen enkele zekerheid is over eventuele gevolgen van het vaccineren voor corona, op de kortere, middellange en langere termijn. Ik nam kennis van enkele berichten over dit onderwerp op de voor mij onbekende website https://www.frontnieuws.com/bewijs-toont-duidelijk-aan-dat-sterfgevallen-wereldwijd-toenemen-na-covid-19-injecties-er-dreigen-grote-arbeidstekorten/ Mijn lichaam is geen eigendom van de staat. Ik heb de uitsluitende en exclusieve autonomie over mijn lichaam en geen enkele politicus, ambtenaar of arts heeft het wettelijke of morele recht om mij te dwingen een niet-gelicentieerd, experimenteel vaccin of enige andere medische behandeling of procedure te ondergaan zonder mijn specifieke en geïnformeerde toestemming. De beslissing is aan mij en aan mij alleen en ik zal mij niet onderwerpen aan chantage door de overheid of emotionele manipulatie door de media, zogenaamde celebrity influencers of Rutte. 10 maanden na de massale experimentele COVID-19 vaccinatiecampagne, waarbij honderden miljoenen mensen wereldwijd zijn geïnjecteerd met wat veel andersdenkende artsen en wetenschappers een “biowapen” noemen, worden de patronen gruwelijk duidelijk voor iedereen die niet gebiologeerd is door de 24/7 propaganda die uit de door Big Pharma toegeëigende mainstream media komt, schrijft Brian Shilhavy, een omstreden auteur die onder andere meldde dat de Israelische regering met farmaceut Pfizer een geheim contract zou hebben getekend om de gezondheidsgegevens van de Israëlische bevolking, zonder hun medeweten en toestemming te verstrekken aan deze farmaceut en hen als proefpersonen te laten gebruiken voor het mRNA-vaccin: https://www-israelnationalnews-com.translate.goog/News/News.aspx/297051?_x_tr_sl=en&_x_tr_tl=nl&_x_tr_hl=nl&_x_tr_pto=nui,sc. Het aantal sterfgevallen door allerlei oorzaken neemt wereldwijd toe, en is alarmerend voor de jongere leeftijdsgroepen tussen 20 en 50 jaar. De meerderheid van de mensen die sterven en in ziekenhuizen liggen zijn volledig gevaccineerd, en de “gezondheidsautoriteiten” geven zelf toe dat degenen die gevaccineerd zijn nog steeds het “virus” kunnen oplopen en/of kunnen verspreiden en dat de “effectiviteit” van de injecties zeer snel afneemt omdat ze de natuurlijke immuniteit vernietigen, waardoor eindeloze herhalingsinjecties nodig zijn. Zal deze waanzin ooit ophouden? Er zijn verschillende verslagen die dit alles documenteren aan de hand van gegevens die door de regering zijn verstrekt, en die aantonen hoe de door de farmaceutische industrie gecontroleerde media geen betrouwbare bron van informatie zijn over COVID-19 “vaccins”. (bron: frontnieuws.com) Ik heb van deze informatie kennis genomen.

Ik kreeg van de andere kant van de wereld deze link doorgestuurd:

https://www.xandernieuws.net/algemeen/euro-evangelie-economisch-journalist-arno-wellens-digitale-id-en-totale-eu-controle-in-2022/ waarin Arno Wellens, econoom, financieel onderzoeksjournalist, die publiceert op https://arnowellens.eu/, zijn visie op monetair/financiële ontwikkelingen en de toekomstige gevolgen daarvan voor de plaats van de burger in de samenleving die de ‘knappe koppen’ aan het bouwen zijn. De auteur van ‘Het Euro Evangelie’ dat inmiddels 3 delen kent, legde gisteren bij het vrij nieuwe kanaal https://www.youtube.com/c/VforValentine/featureduit dat de Europese Unie al in 2011 heeft besloten dat er een digitale ID zal komen, en dat ook de QR code allang werd voorbereid en daarom nooit meer weg zal gaan. Vanaf 2022 moet een alomvattende digitale ID voor iedere burger een feit worden. Hij uit zijn grote zorgen over de toekomst van morgen en wijst op de gevaren van het beleid dat de Europese Centrale Bank (ECB) en de Europese Unie (EC) voeren.

In een (hoofd)redactioneel artikel in Trouw wordt aandacht besteed aan de besluitvorming van het kabinet Rutte III over de compensatie voor de extreme stijgingen van stroom en gasprijzen die voor mensen met kleine inkomens volstrekt onvoldoende zullen zijn, op basis van de huidige aannames over de prijsstijgingen. Zo’n twee miljoen huishoudens zitten er extra warmpjes bij deze winter. Zij krijgen wel honderden euro’s compensatie van de overheid voor een stijgende energierekening, maar gaan helemaal niets extra betalen. “Jammer dat het geld niet wordt ingezet voor mensen die nu in energiearmoede leven”, vindt GroenLinks-Kamerlid Tom van der Lee. Een aantal kanttekeningen. Het kabinet geeft geen duiding wat precies verstaan moet worden over ‘gemiddeld €430’. Wie krijgen die €400 en wie krijgen gemiddeld meer en minder. Krijgen mensen die in een warme huiskamer willen verblijven dan meer compensatie en mensen die in een koud huis moet leven minder geld? Dat huishoudens die financieel gezien geen compensatie zouden hoeven te krijgen ook meedelen uit de pot is a-sociaal. Verder zijn er huishoudens die een meerjarig contract hebben dat de komende winter nog loopt en dus geen van de energiestijgingen geen last hebben (als de accijns niet worden verhoogd). Help de mensen met (te) lage inkomsten de winter door, zou mijn opdracht aan het liberale kabinet Rutte III zijn. Vreemd dat kennelijk D66, de CU en het CDA dit plan hebben gesteund. Het volstrekt uit de hand gelopen beleid voor huurwoningen in de vrije sector is er ook – mede – de schuld van dat de isolatie van die woningen nog niet op gang is gekomen. Er moeten strenge regels komen voor die sector, ook wat betreft de huurprijzen en het onderhoud ervan. En wat betreft de sociale woningbouw: stop de verhuurderskorting met de plicht die gelden te investeren in verduurzaming van de huurwoningen, zo mogelijk ook nieuwbouw te financieren. Het woord is nu aan de Kamer om dit voorstel om te buigen naar meer aandacht voor de sociale gevolgen. Het kan toch niet zo zijn dat mensen deze winter in de kou komen te zitten e/o met koud water moeten douchen. Voor ouderen die nog thuis wonen geeft de huisarts het advies een kamertemperatuur van 22 graden.

Dat miljoenen mensen onterecht worden gecompenseerd blijkt uit een berekening van RTL Nieuws, die wordt ondersteund door meerdere onafhankelijke experts. Een gemiddeld huishouden krijgt volgend jaar 430 compensatie van de staat voor de gestegen energierekening. Zo wil het kabinet de financiële pijn voor huishoudens verlichten. Maar door de manier waarop er wordt gecompenseerd – door de belastingen op energie te verlagen – komen er ook honderden miljoenen aan compensatie terecht bij mensen die letterlijk geen centje pijn hebben van de stijgende prijzen. Zo’n 2,1 miljoen huishoudens hebben een energiecontract dat volgend jaar helemaal niet verlengd hoeft te worden. Zij houden dus gewoon hun oude tarief. Met een gemiddelde compensatie van 430 per huishouden, komt dat neer op 903 mln aan hulp voor mensen die simpelweg geen enkele hulp nodig hebben. Die schatting is nog aan de veilige kant, want daarbij gaan we ervan uit dat de prijzen nog het hele jaar veel hoger blijven dan normaal. Als de prijzen al in het voorjaar weer richting normaal gaan, komen nog veel meer mensen pijnloos door de energiecrisis terwijl ze toch de compensatie opstrijken. (bron: RTLNieuws) ©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 22 okt 2021, week 42: AEX 812,97; Bel 20 4.217,69; CAC40 6.733,69; DAX 15.542,98; FTSE 100 7.204,55; SMI 12.056,21; RTS (Rusland) 1.877,99; SXXP (Stoxx Europe) 471,88; DJIA 35.677,02; NY-Nasdaq 100 15.355,07; Nikkei 28.804,85; Hang Seng 26.113,38; All Ords 7.726,80; SSEC 3.582,60; €/$1.1649; BTC/USD (Bitcoin) $60.246,20; troy ounce goud $1.792,00, dat is €49.421,40 per kilo; 3 maands Euribor -0,549%; 1 weeks -0,568%; 1 mnds -0,563%; 10 jaar Duitse Staat -0,097%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,059%; 10 jarig Nederlandse Staat 0,033%; 10 jaar Japan 0,0926%; 10 jaar Belgische Staat 0,209%; 10 jaar Franse Staat 0,237%; 10 jaar Spanje 0,526%; Italië 0,956%; 10 jaar VK 1,078%; 10 jaar VS 1,6626%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,935.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vrijwel onveranderd. In tegenstelling met deze trend stegen de rentetarieven op de korte en middellange termijn. De euro steeg versus de dollar licht, op hogere rentetarieven in de VS. De bitcoin handhaafde zich boven de $60.000. Het lijkt er steeds meer op dat beleggers niet meer gaan voor rendement, maar voor illusies. De centrale banken spreken geruststellende woorden alhoewel de onrust in de markt, vanwege signalen over stijgende inflatiecijfers, toeneemt. De ECB heeft nu ook aangekondigd dat de inkoop van vastrente waarden wordt afgebouwd. Maar in welke mate? Ziekenhuizen bereiden zich voor op een griepgolf en stijgende corona-besmettingen. Er komt een nieuwe variant aan, de A.Y.4.2., van de stam van de delta. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen stegen de tarieven: Zwitserland 0,04%; Duitsland 0,252%; Nederland 0,33%; Japan 0,7015%; Frankrijk 0,895%; Spanje 1,31%; VK 1,386%; Italië 1,833%; Canada 2,0491; VS 2,0923%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,483%; Duitsland -0,424%; Nederland -0,406%; België -0,361%; Denemarken -0,356%; Frankrijk -0,23%; Spanje -0,186%; Japan -0,067%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 23-10-2021/604 Pieter Omtzigt is een staatsman

UPDATE 16-10-2021/603 Gas, stroom, benzine, boodschappen: honderden of zelfs duizenden euro’s duurder

Prijzen voor je volle tank en winkelwagen of een lekker warm huis rijzen de pan uit. Hinderlijk is dat het vooral om kosten gaat die maar lastig te vermijden zijn op korte termijn. Bekijk hier hoeveel duurder het leven wordt. Waarschuwing: dit artikel kan als schokkend worden ervaren. Lees het artikel op: https://www.rtlnieuws.nl/economie/artikel/5260605/inflatie-duurder-gas-energie-autorijden-eten

De operatie om gedupeerde ouders van het kinderopvangtoeslagenschandaal te compenseren zit in zwaar weer, zegt de Nationale ombudsman. Ouders lopen vast, het herstel gaat te traag en volgens de ombudsman is het systeem te complex. Ouders die een klacht indienen, moeten volgens ombudsman Van Zutphen vaak te lang op een antwoord wachten en krijgen te weinig informatie over wanneer hun klacht wordt behandeld. Hij concludeerde in mei ook al dat dit niet goed loopt. “Ik zie geen verbetering”, schrijft hij. Van Zutphen wil ingrijpende besluiten en maatregelen van het kabinet. “Op deze manier komen we er niet”, zegt hij. (bron: NOS) Staatssecretaris Van Huffelen erkent dat de afhandeling van klachten in het toeslagenschandaal tekort schiet. De toegang tot het klachtenteam moet wat de bewindsvrouw betreft beter. Van Huffelen reageert op het rapport van ombudsman Van Zutphen. De bewindsvrouw wijt de problemen onder meer aan personele veranderingen. Een klachtenteam keerde in de zomer terug naar de fiscus. Een nieuw team kon de toestroom van veel meer klachten niet aan. Van Huffelen laat nu onderzoeken hoe het herstelproces kan worden versneld. (bron: NOS) Tjonge jonge jonge, hoe lang heeft de regering nog nodig om de toeslagenaffaire af te wikkelen? De behandeling moet weggehaald worden bij de fiscus en in handen worden gesteld bij een derde partij die de zaak moet afhandelen op een zo kort mogelijke termijn. Dit is een dikke onvoldoende voor de staatssecretaris. Ook staatssecretaris Alexandra van Huffelen vindt dat er een ‘andere route’ moet komen om toeslagenouders te helpen. Maar een plan daarvoor is er nog niet, bleek dinsdag in de Tweede Kamer, schrijft Jan Kleinnijenhuis in Trouw. De Belastingdienst heeft nog altijd geen idee hoe de vastgelopen hersteloperatie van gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire moet worden vlotgetrokken. Al voor de zomer kondigde demissionair staatssecretaris Van Huffelen aan de hersteloperatie te willen ‘herijken’, maar dat proces bevindt zich pas in de ‘beeldvormende fase’. Dinsdag debatteerde de Tweede Kamer met Van Huffelen over de afhandeling van de toeslagenaffaire. Een dag eerder had de Nationale Ombudsman al alarm geslagen. Voor duizenden ouders is de wettelijke termijn voor herstel binnen één jaar al verlopen, maar zij hebben geen enkel perspectief over wanneer zij geholpen worden. Tot nog toe is nog geen 10% van de 47.000 mensen die zich als gedupeerden hebben gemeld, volledig beoordeeld en gecompenseerd. De Tweede Kamer wilde, in navolging van de debatten die het afgelopen jaar over de hersteloperatie plaatsvonden, weten hoe het kabinet gaat zorgen voor versnelling. Een plan daarvoor is er nog niet, erkende Van Huffelen. Vorige week vond er een ‘herijkingsdag’ plaats, waarin de Belastingdienst ‘betrokkenen en stakeholders’ vroeg om ideeën over hoe het anders en beter kan. Aanwezigen vertellen dat zij voor die dag opnieuw gevraagd zijn alle signalen waar het misgaat door te geven, terwijl zij met diezelfde signalen al maandenlang tevergeefs aankloppen bij de Belastingdienst. De volgende herijkingsdag staat gepland voor 3 november. ‘In november’ moet de herijking worden afgerond, maar wanneer er een plan moet liggen om de hersteloperatie daadwerkelijk anders vorm te geven, is niet bekend. Gouden oplossingen bestaan niet, hield Van Huffelen de Tweede Kamer voor. Zij erkende ‘niet tevreden’ te zijn met hoe het nu gaat. “We moeten een andere route kiezen, anders zijn we nog heel lang bezig.” Onlangs zei Van Huffelen dat het nog jaren zal duren voordat ouders geholpen gaan worden. Voor ouders die niet door een eerste ‘lichte’ toets komen, betekent dat dat ook hun schulden niet langer gepauzeerd zijn en deurwaarders zich weer melden. Een groep advocaten van gedupeerde ouders ziet de aanpak van de Belastingdienst niet langer zitten, en stuurde deze week een brandbrief naar de Tweede Kamer. Nog altijd krijgen zij geen dossiers van ouders, duurt het weken voordat zij contact krijgen met de herstelorganisatie en is er onduidelijkheid over hoe schade berekend wordt. De Nederlandse Orde van Advocaten ondersteunt de oproep van de groep, en zegt samen met hen te werken aan een veel eenvoudiger aanpak. Intussen is de hersteloperatie al grotendeels uit handen van de Belastingdienst geraakt: bijna driekwart van de bijna 800 werknemers van herstelorganisatie UHT bestaat uit extern ingehuurd personeel. Betrokkenen laten weten e-mails te ontvangen van consultancybureaus als Accenture en Boston Consulting Group, uit naam van UHT. Het aantal eigen medewerkers van de Belastingdienst is teruggelopen van bijna 300 begin dit jaar naar ruim 200 vorige maand. Tweede Kamerlid Farid Azarkan (Denk) zei in het debat verhalen te horen van mensen die tot €200.000 per jaar kunnen verdienen als zij zich laten detacheren bij UHT.

Verschillende fracties in de Tweede Kamer drongen er bij Van Huffelen op aan dat zij expliciet een eindtijd moet formuleren waarbij alle gedupeerden geholpen zijn, maar daar wil de demissionair staatssecretaris niet aan. Voorstellen om de schadevergoeding minder gedetailleerd en juridisch ingewikkeld te maken, en wellicht meer met forfaitaire bedragen te werken, worden meegenomen in de ‘herijking’, aldus Van Huffelen. (bron: Trouw) Ik blijf bij mijn eerdere uitspraak dat deze staatssecretaris niet in staat is dit complexe probleem zodanig te versimpelen dat het snel kan worden opgelost. Minister Hoekstra moet nu de regie overnemen en de zaak zo aanpakken dat de >42.000 gemelde slachtoffers schadeloos worden gesteld, ook als dat betekent dat er mensen tussen zitten die de zaak hebben belazerd. Hij heeft zelf met zijn beleggingen in belastingparadijzen ook geen schoon blazoen. En dat Financiën €2 ton betaalt voor ingehuurde ‘consultants’ die niet in staat zijn oplossingen en snelheid te brengen zegt ook iets over de procedures die worden gevolgd.

Om een nieuwe toeslagenaffaire te voorkomen zijn verregaande hervormingen nodig in wetgeving, uitvoering en rechtspraak. Dat stelt de Raad van Europa in een nog vertrouwelijk rapport over de democratie en rechtstaat in Nederland, melden RTL Nieuws en Trouw. In het rapport wordt veel kritiek geuit op de ambtelijke en politieke cultuur in Nederland. Kamerleden worden in hun werk gehinderd door coalitiedwang, zegt de Raad. Die vindt dat dat anders moet. De Raad van Europa verwijt de Tweede Kamer niet genoeg te hebben gelet op de basisprincipes van behoorlijk bestuur bij het opstellen van de toeslagenwet. (bron: NOS) Vooral de positie van het parlement en individuele Kamerleden moet worden versterkt. De Raad is een internationale organisatie waarvan 47 Europese landen lid zijn, gericht op het bevorderen van democratie, mensenrechten en de rechtstaat. De zogeheten Venetië-commissie van de Raad deed op verzoek van de Tweede Kamer onderzoek naar het functioneren van de rechtsbescherming in Nederland, naar aanleiding van de toeslagenaffaire. Vooral de politieke en bestuurlijke cultuur van informatie achterhouden en het frustreren van Kamerleden uit coalitiepartijen moeten het ontgelden. “Het zou als acceptabel en eigenlijk als normaal moeten worden gezien dat Kamerleden van coalitiepartijen het parlement als instituut vertegenwoordigen en dat het deelnemen aan parlementaire controle geen daad van deloyaliteit is”, schrijft de commissie. In de toeslagenaffaire werd in de ministerraad juist gemopperd over het optreden van zowel oppositie- als coalitie-kamerleden. Voormalig CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt werd door het kabinet, waaronder bewindslieden van het CDA, tegengewerkt in zijn vragen over het schandaal. Om tegenwicht te bieden aan de macht van het kabinet en de regering moeten Kamerleden en parlementaire commissies veel meer geld en ondersteuning krijgen. Het recht op informatie voor de Tweede Kamer, vastgelegd in artikel 68 van de Grondwet, zou ‘praktisch en effectief’ versterkt moeten worden. Daarnaast zou ook een minderheid van de Tweede Kamer genoeg moeten zijn om hoorzittingen en parlementair onderzoek in gang te zetten. De informatiehuishouding van de overheid moet worden versterkt, en kritische geluiden binnen de overheid moeten niet weg gemanoeuvreerd worden, maar juist op het hoogste niveau terechtkomen. De Raad van Europa is echter ook kritisch op het functioneren van de Tweede Kamer als medewetgever. Bij de totstandkoming van de wet onder het toeslagenstelsel is onvoldoende gelet op basisprincipes van behoorlijk bestuur, zoals redelijkheid en billijkheid. Dat zou standaard onderdeel moeten worden van nieuwe wetgeving, evenals het opnemen van zogeheten hardheidsclausules, zodat uitvoeringsorganisaties van wetten kunnen afwijken als die onredelijk uitpakken voor burgers. Opvallend is dat de Raad van Europa waarschuwt voor het gebruik van algoritmes en kunstmatige intelligentie waar het gaat om besluitvorming door de overheid. Bij de toeslagenaffaire werd gewerkt met een risicomodel dat door de Autoriteit Persoonsgegevens als discriminerend werd betiteld en sinds de zomer van 2020 uit de lucht is gehaald. Wat betreft de rechtspraak, stelt de commissie dat het goed zou zijn als die jaarlijks rapporteert aan regering en de Tweede Kamer over mogelijke misstanden die zij signaleert. Eerder concludeerden bestuursrechters al dat zij ernstig tekortgeschoten waren in de bescherming van burgers in de toeslagenaffaire. Een soortgelijk onderzoek door de Raad van State volgt binnenkort. De Raad van Europa doet een voorzichtige oproep om te kijken naar de mogelijkheid voor rechters om wetten te toetsen aan de Grondwet. Artikel 120 van de Grondwet verbiedt dat nu. Een aanpassing daarvan lost niet alles op, stelt de commissie echter, dus zou het beter zijn te kijken naar alle mogelijkheden om de rechtsbescherming van burgers te verbeteren door eventuele grondwetswijzigingen. De Venetië-commissie schreef eerder harde rapporten over de staat van de democratie en de bescherming van mensenrechten in Polen, Hongarije en Malta. Hoewel de commissie zich kritisch toont over veel aspecten van de Nederlandse politieke en bestuurlijke cultuur, spreekt zij ook vertrouwen uit. Toen het kabinet in januari aftrad vanwege de uitvoering van de toeslagenaffaire werden al veel hervormingen aangekondigd die zullen leiden tot verbetering, luidt de conclusie. (bron: Trouw) Dit rapport zou kunnen dienen als een middel om het vertrouwen in de politiek te herstellen als de regering besluit invulling en uitvoering te geven aan de aanbevelingen. Hier ligt een grote uitdaging voor het volgende kabinet. Ik maak nog wel een kritische kanttekening over de wijze waarop premier Rutte en zijn kabinet Rutte III de begin dit jaar gedane voornemens tot dusverre hebben uitgevoerd. Ook de gedane toezeggingen aan de slachtoffers van de toeslagenaffaires over een ‘snelle afhandeling’ blijken niet uitvoerbaar.

Dit (hoofd)redactioneel artikel stond donderdag in Trouw. Een jaar nadat de politiek beloofde dat de gedupeerde ouders van het toeslagendrama zouden worden gecompenseerd, is het overgrote deel nog steeds niet geholpen. Dat is gekmakend en meer dan beschamend te noemen. De ouders raken gefrustreerd en wanhopig. Want ondanks de belofte worden ze nog steeds aan het lijntje gehouden en krijgen ze nauwelijks informatie of hulp. Er is nog geen 10% van de zaken afgerond, van de 47.000 ouders die zich als toeslaggedupeerde voor compensatie hebben gemeld. En in plaats van in de versnelling te gaan, zoals was beloofd, behandelt de Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen (UHT) juist steeds minder zaken. De organisatie is aan het vastlopen, zei de Nationale Ombudsman deze week. Hij noemt het fout te denken dat je deze ellende kunt herstellen met hetzelfde systeem dat de toeslagenouders juist in de ellende heeft gestort. Een complexe organisatie als de Belastingdienst leert traag, en het helpt niet om dan dure externe consultants (van €200.000 per jaar) in te huren. De ouders krijgen te horen dat ze voor ‘onbepaalde tijd’ moeten wachten op informatie of behandeling van hun zaak. Ze krijgen hun dossier niet in te zien en zelfs de advocaten komen er bij de Belastingdienst niet door, zo bleek uit hun alarmbrief deze week. (advocaten, die de dossiers van hun cliiënten willen inzien staan op een wachtlijst die tot 24 maanden kan duren en krijgen niet het volledige dossier maar een zwartgelakte versie) Dat de Belastingdienst grote systeemproblemen heeft, is bekend. De informatiehuishouding is er niet op orde. Dossiers zijn niet compleet, omdat brieven, mails, memo’s, toeslagbesluiten en verslagen van overleg niet systematisch worden bewaard. Tegelijkertijd zijn de werkprocessen zo strak ingericht, dat medewerkers nauwelijks ruimte krijgen ouders te helpen. En met signalen dat er iets fout gaat, wordt weinig gedaan. Medewerkers vrezen zelfs repercussies als ze de klok willen luiden. Ook de raadspersonen van de Belastingdienst stelden deze week in hun eindverslag dat de werkwijze te veel is gericht op ‘snel en veel’ produceren, met te weinig aandacht voor de mensen om wie het gaat. Deze krant schreef in het voorjaar al over de interne angstcultuur en het vastlopen van de schadeafhandeling. Verantwoordelijk staatssecretaris Alexandra van Huffelen wuifde dit toen weg. Maar deze zomer kondigde ze aan toch op te zoek te gaan naar een andere werkwijze, één die wel voor een snellere compensatie kan zorgen. Maar daarin zit ook geen schot, want de eerste brainstormdag vond pas vorige week plaats. Het is duidelijk dat het zo niet langer kan. Een rigoureus andere werkwijze is nodig om de ouders recht te doen. Het kabinet-Rutte III is afgetreden vanwege deze toeslagenaffaire. Straks treedt de coalitie opnieuw aan, terwijl de ouders nog niet zijn geholpen. Dat kan niet de bedoeling zijn. Noblesse oblige. (bron: Trouw) Adel verplicht! ‘dat kan niet de bedoeling zijn’ is een nogal simpele bedoeling. De aangerichte schade aan de slachtoffers van de kindertoeslagenaffaire is dermate groot, dat het met de gebruikelijke procesvoering niet meer opgelost moet worden. Er zit kennelijk zoveel fout in de oorspronkelijke (jarenlange) behandeling van deze dossiers, dat er nu knopen moeten worden doorgehakt. Staatssecretaris Alexandra van Huffelen wikt en weegt nog steeds om een oplossing te vinden zonder nog meer schade aan te richten, behalve dan dat de tienduizenden slachtoffers, wiens dossiers nog altijd niet zijn behandeld, daarvan de dupe worden. Wopke Hoekstra is als minister van Financiën de hoofdverantwoordelijke, maar hem zien we nauwelijks in beeld.

Informatie-ontwikkelingenEr vinden, volgend de Hond verschuivingen plaats in de zetelverdeling in de Tweede Kamer ten opzichte van de verkiezingen van maart dit jaar. De 2 grote verliezers zijn D66 met 7 zetels en het CDA met 10 zetels. De grootste winnaar is de BoerenBurgerBeweging (BBB) met Caroline van der Plas met 6 zetels, gevolgd door Volt met 3, de PvdA en de PvdD met 2 zetels. Dat betekent dat de huidige coalitie (VVD, D66, CDA, CU) nog slechts 62 zetels hebben en de oppositie 88. Dat stemt tot bezinning. Ik sluit niet uit dat de reden daarvan gezocht moet worden in de trage voortgang van de informatie. Is het wel zo verstandig dat de ‘oude wijn in ouwe zakken’ (de ouwe mislukte meuk) aan het stuur van de Staat blijft staan? Of er sprake is van enige voortgang in de informatie is onduidelijk. Alhoewel zowel D66 en het CDA stellen dat nieuwe verkiezingen geen andere mogelijkheden zou gaan bieden voor de vorming van een nieuw kabinet, betwijfel ik sterk. De geest is uit de fles en dan moeten nieuwe leiders het stuur overnemen. Wel is duidelijk geworden dat Kaag en Segers zij aan zij optrekken in de besprekingen.

Vaccineren, vaccineren, vaccineren ……………………. Minister De Jonge gaat ervan uit dat de corona-pas nog niet in de eerste week van november wordt afgeschaft. “Ik denk dat we die toegangsbewijzen nog wat langer nodig hebben”, zei hij bij OP1 (NPO1). De Jonge zei daar dat er voor verdere versoepelingen eerst wordt gekeken naar regels die “daadwerkelijk economisch belemmerend” zijn, zoals de sluiting om middernacht in de horeca en de beperkte capaciteit voor bepaalde evenementen. Begin november besluit het kabinet over eventuele versoepelingen. De uitkomst hangt af van het volgende OMT-advies. De experts vinden verdere versoepelingen nu niet slim, omdat de cijfers oplopen. (bron: NOS) Ik vrees steeds meer dat uit de evaluatie van het door het kabinet Rutte III gevoerde coronabeleid zal blijken dat er op hoofdlijnen foute aannames zijn gepleegd en een beleid is gevoerd dat veel geld heeft gekost, terwijl de lockdown’s juist het tegenovergestelde resultaat hebben gehad dan werd aangenomen. Natuurlijk zijn 11,9% van de 168.687 overledenen in 2020 gestorven aan COVID-19, dat zijn er 20.000. Maar daarvan waren veruit de meesten ouderen, veelal met een kwetsbare gezondheid: tussen de 70-80 25%; tussen 80-90 43% en boven de 90 jaar 20%. Overigens stierven er 27,9% aan kanker en 21,7% aan hart- en vaatziekten. Als ik kijk naar de aantallen patiënten met COVID-19 die zijn opgenomen zijn dat er nog maar 500 in meer dan 100 ziekenhuizen. Ik ontken niet dat besmette patiënten over langere tijd problemen hebben met een herstart, maar dat heeft een flinke griep epidemie ook. En ook dan krijgen mensen problemen met de longen. En schieten we echt wel op met vaccineren, waarvan niet vaststaat welke gevaren op de middellange en langere termijn kunnen optreden, of maken we het alleen maar erger? Ik heb het antwoord niet, maar wetenschappers waarschuwen daar wel voor. Misschien zeggen we achteraf wel dat dat de beste aanpak zou zijn geweest geen vaccins, maar gewoon iedereen die besmet raakte uit laten zieken en zelf de antistoffen aan laten maken. Misschien zouden de gezonde, sterke mensen dan overleven, zoals dat ook in het dierenleven geschiedt. Omdat een groep in de samenleving niet in aanmerking komt voor de corona-pas levert dat ook economische schade op, maar daar gaat De Jonge aan voorbij. Maar al degenen die wel een pas hebben (die geen garantie geeft dat je niet besmet kunt raken) en ook na middernacht nog in een (nacht)café mogen verblijven, wat is daar het maatschappelijke nut of onnut van? De Jonge denkt alleen maar in economische schade, niet aan de volksgezondheid. Een minister van het CDA onwaardig!

Demissionair premier Mark Rutte is niet van plan de zakelijke belangen van toekomstige ministers en staatssecretarissen openbaar te maken. Een groot deel van de Tweede Kamer dringt daar met het oog op een nieuwe bestuurscultuur wel op aan. Maar volgens Rutte maakt het openbaar maken van de financiële belangen teveel inbreuk op de privacy van nieuwe bewindslieden. Dit stelde de demissionair premier Mark Rutte tijdens een debat over de begroting van Algemene Zaken. Het is in zijn ogen voldoende dat aan de Tweede Kamer wordt gemeld dát betrokkenen afstand hebben gedaan van hun belangen of die op afstand hebben geplaatst, zodat ze geen invloed meer kunnen uitoefenen. Onder meer D66 dringt erop aan om de Kamer meer informatie te geven, zoals over bezit van onroerende zaken in het buitenland, de namen van ondernemingen waarbij zij betrokken waren en de manier waarop afstand is gedaan van hun belangen. Maar Rutte vindt al die details niet nodig, onder meer omdat nieuwe bewindspersonen juist afstand hebben gedaan van hun belangen. Onlangs kwam minister van Financiën Wopke Hoekstra in opspraak, vanwege investeringen die hij eerder had gedaan in een bedrijf via de Britse Maagdeneilanden, een belastingparadijs. Dat had hij wel afgestoten toen hij aantrad als minister van Financiën. Hoekstra besloot alsnog openheid te geven in de Kamer. Een groot deel van de Tweede Kamer drong aan op meer openheid van het kabinet, in het kader van de gewenste nieuwe bestuurscultuur. Ook moet volgens meerdere partijen meer gedaan worden om de kans op belangenverstrengeling en corruptie tegen te gaan. Ze verwijzen naar het anticorruptieorgaan van de Raad van Europa (GRECO), dat al in 2019 flinke kritiek leverde op het kabinet. Het zou niet genoeg doen aan de bescherming tegen belangenverstrengeling en corruptie. GRECO adviseerde onder meer dat bewindspersonen publiekelijk inzicht geven in hun belangen. De oppositie bekritiseerde ook de recente overstap van oud-minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur naar de energiebranche, vooral omdat zij nog bij overleggen zat die raakten aan haar toekomstige baan. Dat kan niet door de beugel, stellen meerdere partijen. Maar Rutte vindt niet dat hier sprake is van een integriteitsschending, omdat het zogenoemde Blauwe Boek met regels voor bewindspersonen niet is overtreden. Wel had hij het “wenselijk gevonden” dat hij vooraf van de sollicitatie op de hoogte was gesteld. De premier heeft dat opnieuw onder de aandacht gebracht in de resterende kabinetsploeg. Die buigt zich over mogelijk scherpere en dwingender gedragsregels voor bewindspersonen. Alle goedbedoelde toezeggingen van de premier, na het aftreden van het kabinet in januari over de kindertoeslagen zaak, over meer transparantie en openheid van zaken in de relatie tussen de overheid en het parlement ten spijt, hij valt toch weer terug op oud beleid. Kennelijk heeft hij op de achterhand al namen van toekomstige VVD-ministers, die mogelijk de toets der kritiek niet kunnen doorstaan. Zoiets moet je bij Rutte nooit uitsluiten. Maar dat hij Hoekstra opnam in zijn kabinet, met een verleden als een (kleine) beleggers op een belastingparadijs, wil de Kamer nooit meer meemaken.

Financieel/economische berichten

De Belastingdienst gaat achter in de rij van schuldeisers staan als gezonde bedrijven in de schuldsanering komen nu veel coronasteunmaatregelen gestopt zijn. Het kabinet hoopt zo te bevorderen dat ze sneller uit de problemen zijn. Als een in de kern gezonde onderneming het niet redt, kan het in een traject van schuldsanering komen. Normaliter is belastingschuld dan de eerste die moet worden afgelost. De fiscus geeft die positie in deze gevallen nu op. Tijdens de crisis kregen veel bedrijven belastinguitstel. Vanaf volgend jaar moeten ze beginnen met het aflossen van eventuele belastingschulden. (bron: NOS) Of dit een verstandig besluit is van het kabinet Rutte III, hangt helemaal af van de normen worden gehanteerd voor een ‘gezond bedrijf’. Vanuit mijn optiek is een gezond bedrijf een onderneming die voorbereid is voor het bedrijf van de toekomst en NIET een bedrijf dat de transitie van fossiel naar duurzaam niet zal overleven. Een bedrijf dat op het terrein van duurzaamheid met de tijd zal meegaan, die ‘schone’ producten maakt en een sociaal arbeidsbeleid voert en participeert in ‘klimaat, milieu, natuur biodiversiteit en dierenwelzijn’. Dat een deel van de bedrijven die in de schuldsanering terechtkomen aan die formule niet zullen voldoen is een constatering, maar een sanering is dringend noodzakelijk.

4 op de 10 bedrijven met 2 of meer medewerkers heeft in de afgelopen 1½ jaar minstens één periode coronasteun ontvangen, meldt het CBS. In totaal gaat het om 162.000 bedrijven die loonsteun of een tegemoetkoming voor de vaste lasten ontvangen hebben. 6% van de bedrijven kregen continu steun. Vooral horeca, theaters, bioscopen en de reissector ontvingen langdurige tijd steun. De generieke steunpakketten eindigden op 1 oktober. Wel lopen er een aantal steunmaatregelen door die bedoeld zijn voor de evenementenbranche en de nachthoreca. (bron: NOS)

Bedrijven hebben voor bijna €20 mrd aan achterstand staan bij de Belastingdienst. Het kabinet wil coulance voor in de kern gezonde bedrijven die gebukt gaan onder hun coronaschuld, schrijft Lukas van der Storm in Trouw. Stel, je hebt een kledingwinkel die door de coronacrisis bijna stillag. Klanten bleven weg, modecollecties waren alleen nog met verlies te verkopen. Gelukkig was er de overheid die ondersteuning bood. Door bij te springen bij het betalen van de vaste lasten (TVL) en het in dienst houden van personeel (NOW). Maar ook via uitstel bij het betalen van belastingen. Loonheffing, inkomensheffing en omzetbelasting: tijdens de pandemie mocht de afdracht daarvan tijdelijk op de lange baan worden geschoven. Sinds 1 oktober is dat niet meer zo: bedrijven moeten in beginsel weer gewoon belasting betalen. Maar dat betekent niet dat alles vanaf nu weer normaal is. Wat resteert zijn ongeveer 270.000 bedrijven die een belastingschuld hebben opgebouwd voor een totaalbedrag van bijna €20.000 mln. Ze krijgen ruim de tijd om die af te lossen: voor 1 oktober 2022 moet het begin zijn gemaakt, in 2027 moet de corona-achterstand zijn ingelopen. Het overgrote deel van de bedrijven krijgt daarmee genoeg respijt, verwacht het demissionaire kabinet. Maar ook de ruime aflossingstermijn – in eerste instantie was 3 jaar nog de norm – zal niet elk bedrijf kunnen redden. Met een faillissementsgolfje bij afbouw van de steun wordt al maanden rekening gehouden. Sommige bedrijven die eigenlijk te zwak zijn om het te redden, hebben dankzij de steunmaatregelen toch kunnen overleven. Het aantal faillissementen lag daardoor tijdens de crisis veel lager dan normaal. Maar, schrijft demissionair staatssecretaris Hans Vijlbrief aan de Tweede Kamer, dan nog blijft er een groep bedrijven over die extra aandacht behoeft. Zo zijn er ondernemingen die in de kern economisch gezond zijn, maar die een maandelijks aflossingsbedrag aan de Belastingdienst er toch niet bij kunnen hebben. In die gevallen wil het kabinet een faillissement proberen te voorkomen door schuldsanering makkelijker te maken. Dat gebeurt – kort gezegd – doordat de Belastingdienst bij zo’n saneringstraject genoegen neemt met minder geld dan onder normale omstandigheden gebruikelijk is. Op die manier wordt een akkoord aantrekkelijker voor andere schuldeisers en kan een faillissement toch voorkomen worden. Ondernemersorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland zijn blij met de extra aandacht voor knelgevallen. “Het kabinet doet iets extra’s voor de relatief kleine groep bedrijven die in de kern gezond zijn, maar problematischer schulden hebben”, formuleert een woordvoerder van de twee organisaties. Om welke bedrijven het hierbij vooral gaat, is nog lastig te zeggen. Bekend is dat vooral veel bioscopen, theaters, cafés, restaurants, reisorganisaties en winkels steun ontvingen. Of dat ook de branches zijn die moeite krijgen met aflossen, is nog niet te zeggen. (bron: Trouw) In principe is een saneringsproces in de economie geen proces om dat te voorkomen. Wat de overheid hier doet is bedrijven die niet zijn meegegroeid met de tand des tijds en zich kunnen opmaken voor de nieuwe uitdagingen waarvoor zij komen te staan, zo lang mogelijk in leven te houden. Dat is onverstandig, maar het past volkomen in het beleid van Rutte: vasthouden wat we hebben opgebouwd en dat laten betalen door volgende generaties. Het is het ontkennen dat we op een kruispunt van wegen staan. Het oude is voorbij (b.v. fossiel) en nieuwe tijd ligt voor ons.

De hoge prijzen voor onder meer gas en benzine zetten een rem op de groei van de economie. Niet alleen huishoudens hebben last van een hoge energierekening, maar ook bedrijven worstelen ermee. Rabobank houdt er dan ook rekening mee dat de economie volgend jaar een stuk minder hard groeit. De marktprijzen voor gas zijn momenteel torenhoog. Daardoor moeten veel consumenten straks niet alleen meer betalen voor gas, maar ook voor stroom, omdat dit vaak met gas wordt geproduceerd. Daar komt bij dat automobilisten aan de pomp meer dan ooit betalen. Zo was de gemiddelde landelijke adviesprijs voor benzine vrijdag €2,077 per liter, de hoogste stand ooit. Ondertussen hebben ook grote levensmiddelenfabrikanten besloten hun prijzen te verhogen. Als de gasprijzen zo hoog blijven als nu, is een gemiddeld huishouden dat binnenkort een nieuw contract moet afsluiten, volgend jaar ongeveer €900 meer kwijt aan energie. Weliswaar komt het kabinet met een tegemoetkoming, maar die is gemiddeld €400 euro per huishouden; dat is niet genoeg om de gestegen kosten volledig te dekken. Door al die prijsstijgingen kan de inflatie oplopen, verwacht Rabobank-econoom Hugo Erken. Hij houdt er rekening met dat de inflatie volgend jaar 1% hoger uitvalt dan eerder gedacht. “En dan lever je 0,6% economische groei in.” (bron: NU) 2 kanttekeningen: ik verwacht een stijging van de inflatie naar misschien wel 6% en het aanbod voor een tegemoetkoming voor alle huishoudens van €400 is a-sociaal. Teveel voor de rijken en te weinig voor de armen.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De hoge energieprijzen zorgen ervoor dat subsidies voor de aanleg van zonnepanelen en windturbines niet meer nodig zijn. Dat schrijft het FD. Iedere Nederlander betaalt een extra heffing bij zijn energierekening. Die heffing komt in een subsidiepot waaruit schone energie wordt gesubsidieerd. Maar ‘grijze energie’ (gas en olie) is nu zo duur dat er geen subsidie nodig is om bedrijven en gezinnen over te halen in wind en zon te investeren. De explosieve stijging van de energieprijzen maakt de subsidie van groene stroom dus niet langer noodzakelijk. Politiek Den Haag beraadt zich er nu over of de energieheffing toch niet omlaag kan. Op het moment dat er een nieuwe technologie in beeld komt, dan weet je dat dat in het begin heel duur is. Dat je op dat moment subsidie toepast, daar is heel veel voor te zeggen. Maar naarmate deze groene technologie efficiënter wordt, en de kostprijs van stroom die wordt opgewekt met groene energie niet veel meer afwijkt van de prijs van energie die wordt opgewekt met grijze energie, dan moet je stoppen met de subsidie”, zei econoom Edin Mujagić in Goedemorgen Nederland op NPO 1. (bron: WNL)

Door de coronacrisis zijn nog vele duizenden mensen in Nederland dagelijks in nood: zelfstandigen en alleenstaande moeders leven bijvoorbeeld in armoede en zijn afhankelijk van voedselhulp, schrijft Marcia Nieuwenhuis in het AD. Volgens hulporganisatie Rode Kruis gaat het in Nederland om naar schatting ruim 19.000 mensen die het nog niet alleen redden. Vooral gezinnen, mensen met lage inkomens en alleenstaande moeders zijn door corona in de problemen geraakt. ‘Behoefte aan voedsel’ blijft volgens het de hulporganisatie voor veel kwetsbare mensen ‘een grote zorg’. Op hygiëne wordt volgens het Rode Kruis vaak bezuinigd, hoewel dit ook een eerste levensbehoefte is. Directeur Rode Kruis Nederland Marieke van Schaik: ,,We zien dat mensen de keuze moeten maken tussen voedsel, zeep of luiers. Kwetsbare mensen hebben vaak geen geld voor essentiële verzorgingsproducten, zoals maandverband, incontinentieproducten, luiers, tandpasta of wasmiddelen. Als mensen zichzelf en hun huishouden niet goed kunnen verzorgen, maakt dat het voor hen vaak moeilijker om uit hun penibele situatie te komen.” Hoewel de versoepelingen zorgen voor meer werkgelegenheid, zoals bijvoorbeeld voor de (particuliere) schoonmaakbranche en voor horecapersoneel, start het werk voor anderen maar langzaam op. Mensen hebben noodgedwongen informele schulden gemaakt. Het Rode Kruis deelt al enige tijd voedselpakketten uit aan mensen die hard getroffen zijn door de coronacrisis. In de taxibranche vielen door corona harde klappen. De Amstelveense taxichauffeur Marco is één van de mensen die niet rond kan komen. ,,Als ik geluk heb moet ik het nu doen met één, misschien twee ritjes op een avond. Dat is gekmakend. En ondertussen doet de hele wereld net of corona al bijna voorbij is, maar voor mij is er nog niets veranderd.’’ Het Rode Kruis roept op om deze zelfstandigen, (alleenstaande) ouders, ouderen en gezinnen niet te vergeten en ze ook tijdens de nasleep van de coronacrisis te ondersteunen. Het Rode Kruis ondersteunt wekelijks mensen die buiten de reguliere hulp vallen met boodschappenkaarten. Van Schaik: ,,Wij laten deze mensen niet zitten en willen hen zeker tot het einde van dit jaar ondersteunen met eerste basislevensbehoeften. Om dat te kunnen blijven doen is hulp hard nodig.” (bron: AD)

Huizenkopers nemen op de oververhitte huizenmarkt steeds meer risico bij de aankoop van een huis. Vooral starters lenen steeds vaker maximaal ten opzichte van hun inkomen, concludeert De Nederlandsche Bank (DNB). Meer dan de helft van de starters sluit nu een hypotheek af van meer dan 450% van het bruto jaarinkomen. De centrale bank waarschuwt voor het risico. Als de huizenprijzen ooit dalen, komen huizen snel onder water te staan. De hypotheek is dan hoger dan de woningwaarde. DNB zegt dat gekeken moet worden naar onder meer het maximale leenbedrag en de afbouw van de hypotheekrenteaftrek. Huiseigenaren moeten vermogensbelasting gaan betalen over de waarde van hun woning. Op die manier kan de overheid de problemen op de huizenmarkt aanpakken, schrijft De Nederlandsche Bank in een analyse. In ruil voor de hogere vermogensbelasting moet de inkomensbelasting omlaag. Het is uiteindelijk aan de politiek om te beslissen of het de geopperde oplossingen ook wil doorvoeren. Nu is het nog zo dat huiseigenaren verschillende fiscale cadeautjes krijgen. Ze mogen hun hypotheekrente aftrekken van hun inkomstenbelasting. Dat kost de schatkist dit jaar 9 mrd. Daarnaast hoeven ze nauwelijks vermogensbelasting te betalen over de overwaarde van hun woning, terwijl huurders bijvoorbeeld wel belasting betalen over hun hele vermogen boven de 50.000. De Nederlandsche Bank stelt dan ook voor om een “gelijk speelveld te creëren” en de cadeautjes af te schaffen in ruil voor een lagere inkomensbelasting voor iedereen. Dat remt bovendien de almaar stijgende huizenprijzen, waardoor een eigen woning bereikbaarder moet worden voor koopstarters. Lees visie van De Nederlandsche Bank op https://www.dnb.nl/actueel/algemeen-nieuws/dnbulletin-2021/vier-ingredienten-voor-een-evenwichtigere-woningmarkt/ (bron: NOS) De waarschuwing is terecht, maar de vraag is hoe dichtbij ‘ooit’ is. De fors gestegen huizenprijzen kunnen op termijn een enorm maatschappelijk probleem veroorzaken, zodra de ‘luchtbel’ in de huizenprijzen gaat leeglopen. Maar het is ook de vraag in welke mate DNB mede verantwoordelijk is voor de huizenbubbel? De huizenprijzen stegen het afgelopen jaar met 19%. Is die niet het gevolg van het door de Europese Centrale Bank (ECB) gevoerde monetaire geld van het scheppen van grote bergen gratis geld, waardoor de waarde van ons geld daalt (spaarders krijgen geen rente meer op hun spaargeld en pensioenfondsen kennen nog grotere problemen) en burgers dan liever kiezen voor een te duur huis. De waarde van ‘steen’ wordt hoger geschat dan van ‘geld’. Ik betwijfel of de huizenprijzen gaan dalen als de hypotheekrente zo laag blijft en de inflatie blijft stijgen.

Nederland gaat proberen ruim 2.100 mensen uit Afghanistan te evacueren, schrijft demissionair minister Ben Knapen (Buitenlandse Zaken) aan de Kamer. Het gaat om onder anderen zo’n 300 Nederlanders, tolken, medewerkers van ngo’s, medewerkers van de Nederlandse missies, fixers van journalisten en kerngezinnen. Tot dusver zei het demissionaire kabinet dat naast de Nederlanders die nog in het land vastzitten en de tolken ongeveer zeventig Afghanen recht zouden hebben op evacuatie naar Nederland. Zij stonden al op de evacuatielijst, maar konden eind augustus het vliegveld niet op tijd bereiken. (bron: NU) Dat is een heel sociale beslissing van het kabinet, lijkt het op het eerste gezicht. Maar er staat niet dat er nog 2.000 mensen uit Afghanistan naar Nederland komen en kunnen blijven. Want het is zeer de vraag in hoeverre die operatie gaat slagen en in welke mate wij in staat zijn die mensen te op te vangen en te huisvesten? Ik ben heel kritisch gestemd, ik geloof niet dat Rutte ook maar één moment overwogen heeft dit voornemen uit te voeren. Mogelijk is het een voorzet van de coalitie de oppositie mild te stemmen. De eerste 26 Afghanen zijn in Pakistan aangekomen.

Het kabinet wil niet iedere Afghaan opvangen die zich vanwege een onveilig gevoel bij het ministerie heeft gemeld, zei demissionair minister Ben Knapen van Buitenlandse Zaken tegen de Tweede Kamer. Zonder selectie door het hanteren van criteria komt Nederland volgens Knapen terecht “in een situatie die juridisch onhoudbaar, bestuursrechtelijk onverantwoordelijk en praktisch onuitvoerbaar is”. Het demissionaire kabinet zei zich in te spannen voor de evacuatie van nog eens 2.100 mensen uit Afghanistan. Het gaat om Afghanen die voldoen aan nieuwe opgestelde criteria. Zij moeten minstens een jaar hebben gewerkt voor een Nederlandse missie of sinds 2018 minstens een jaar hebben gewerkt voor Nederlandse ngo’s. Ook moeten de Afghanen een zichtbare functie hebben vervuld. (bron: NOS/nu) De Kamer reageerde enthousiast, maar de vraag hoe en waar deze asielzoekers kunnen worden opgevangen en in een latere fase kunnen worden gehuisvest kwam niet aan de orde. De daarvoor verantwoordelijke staatssecretaris, Mr Ankie Broekers-Knol (VVD), slaagt er tot dusverre nog niet in opvang te regelen om het overvolle COA-centrum in Ter Apel, waar asielzoekers op de grond of in stoelen moeten slapen, te verlichten. De besluitvorming van de politiek moet ook wel uitvoerbaar zijn, maar het binnenhalen van politieke doelstellingen schijnt een grotere prioriteit te hebben. Ik ben er zeker niet op tegen dat wij onze humane verplichtingen nakomen, maar maak daar dan geen chaos van. De Pakistaanse luchtvaartmaatschappij (PIA) onderhoud geen lijndiensten meer met Afghanistan.

Bij ruim een derde van bezoeken aan horeca, bioscopen en andere gelegenheden wordt niet gecontroleerd op een coronatoegangsbewijs, de QR-code met bewijs van vaccinatie, een negatieve test of herstel van het coronavirus. Dat blijkt uit een gepubliceerd onderzoek van peilbureau I&O Research in opdracht van de NOS. I&O Research deed een representatieve steekproef onder ruim 2.200 Nederlanders van 18 jaar en ouder. Driekwart van de ondervraagden maakt gebruik van de QR-code, lagere inkomensgroepen doen dat minder vaak dan hogere inkomensgroepen. Onderzoeker Peter Kanne laat weten dat de ondervraagden overwegend positief zijn over het gebruik van de corona-pas. „Maar dan moet het eigenlijk wel waterdicht zijn. Anders ervaren ze het als schijnveiligheid,” voegt Kanne daaraan toe. Dat is het ook want volgens het RIVM was in oktober 40% van de besmette personen volledig gevaccineerd. De corona-pas geeft dus slechts een schijnveiligheid. De verschillen tussen de gelegenheden zijn groot: bioscopen, muziekevenementen en theaters controleren in meer dan 80% van de gevallen. Sportkantines en café’s daarentegen controleren veel minder vaak, respectievelijk in 30% en 55% van de gevallen. Sinds 25 september is het voor een bezoek aan onder meer de horeca, bioscopen en sportkantines verplicht om een coronatoegangspas te tonen. Het demissionaire kabinet trok extra geld uit voor toezicht op de controle van coronatoegangsbewijzen door gemeenten. Gemeenten lieten afgelopen maand echter weten niet direct straffen uit te delen aan bedrijven of gasten die bezoekers niet controleren op het coronatoegangsbewijs. (bron: NOS) Stop helemaal met de corona-pas.

Een op de 4 Amsterdammers kampt met schulden. Om hen eerder te kunnen helpen gaat de gemeente samenwerken met Amsterdamse werkgevers. Die zien eerder wanneer een werknemer in de financiële problemen zit. ‘Ze zijn bezig met overleven.’ Vragen om meer uren te werken, een voorschot willen of vaker ziek melden: voor een werkgever zijn dit allemaal signalen om te zien of iemand in de financiële problemen zit. Bij loonbeslag is het al helemaal duidelijk dat een werknemer met schulden kampt. De werkgever moet dan een deel van het salaris direct aan de schuldeiser overmaken. Om te voorkomen dat de schulden van deze Amsterdammers verder oplopen gaat de gemeente samenwerken met werkgevers in de stad. Bedrijven moeten zich bij de gemeente kunnen melden, zodat hun werknemers met schulden van hulp en advies voorzien worden. Ook moet het voor bedrijven mogelijk worden om werknemers door te verwijzen naar schuldhulpverleningsorganisaties, zodat zij direct geholpen kunnen worden. Volgens de recentste cijfers van de dienst Onderzoek, Informatie en Statistiek (OIS) kampt 25% van de Amsterdammers met schulden. Zo’n 50.000 van hen beschouwen hun schulden als problematisch. Ongeveer 25.000 inwoners lukt het niet om de vaste lasten maandelijks te betalen. Deze cijfers zijn nog zonder de invloed van de coronacrisis. De verwachting is dat veel meer Amsterdammers in de schulden raken. Amsterdammers in de horeca, schoonmaak, transport, bouw, industrie en logistiek hebben vaakst te maken met openstaande rekeningen. Het speelt mee dat sommige van deze werknemers relatief vaak niet kunnen lezen en schrijven: 18 procent van de Amsterdammers is ongeletterd, waardoor rekeningen sneller oplopen. De gemeente zal daarom in eerste instantie in gesprek gaan met bedrijven waar vooral praktisch opgeleide Amsterdammers werken. Onderzoek van Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) laat zien dat 62% van de werkgevers medewerkers met schulden heeft. Een derde van de werkgevers kiest ervoor om een contract niet te verlengen als zij van de schulden afweten. Tegelijkertijd is acht op de tien werkgevers wél bereid om werknemers met financiële problemen te ondersteunen. Deze nieuwe aanpak moet daarom ook ervoor zorgen dat werknemers minder snel ontslagen worden. Bedrijven krijgen vaak de eerste signalen binnen van de schulden, terwijl het gemiddeld vijf jaar duurt voordat deze mensen zich bij de gemeente melden. El Mouden zegt dat de gemeente goed op weg is nu bedrijven handvatten krijgen om op een ‘integere en juiste manier’ medewerkers te ondersteunen met een directe lijn naar schuldhulpverlening, maar zou graag nog verder gaan. “De stap naar de gemeente blijft voor veel werknemers groot wegens de schaamte. Het zou mooi zijn als werkgevers die stap voor ze kunnen nemen.” De samenwerking tussen gemeente en bedrijven is een voorstel van D66 en ChristenUnie en sluit aan op het beleid waar de gemeente al jaren op inzet – zo vroeg mogelijk schulden herkennen bij Amsterdammers. In 2020 maakte wethouder Marjolein Moorman (Armoede) met belangrijkste schuldeisers, zoals woningcorporaties, energiebedrijven en de telecomsector, afspraken dat zij direct akkoord gaan met betalingsregelingen van klanten die in het rood staan. De gemeente voerde vorig jaar ook de zogenoemde pauzeknop in: bij Amsterdammers die hulp inschakelen, worden schulden nu bevroren zodat die niet tot problematische hoogte oplopen. (bron: Parool)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 2275, 359 aantal opgenomen mensen in het ziekenhuis + 138 op de IC; maandag 2914, 374, 138; dinsdag 3746, 387, 137; woensdag 3662, 394, 140; donderdag 3736, 406, 137; vrijdag 3737, 408, 138; zaterdag 3703, 411, 142.

In de afgelopen week van 5 tot en met 12 oktober 2021 is het aantal gemelde positieve coronatesten met 48% gestegen ten opzichte van de week ervoor. Het percentage mensen met een positieve testuitslag steeg naar 10,3%. (bron: NU)

Het waarschuwingsniveau van Nederland gaat omhoog op de coronakaart van Europa. Limburg gaat donderdag als eerste provincie van oranje naar rood, Utrecht volgt op de voet. Overijssel is de snelste stijger. Daar zijn in de afgelopen twee weken meer dan 1950 mensen positief getest, bijna 38% meer dan bij de coronakaart van vorige week. In Gelderland steeg het aantal positieve tests met 35% en in Drenthe met 30%.

Ziekenhuizen moeten zich voorbereiden op een overbelasting van de IC’s als gevolg van een coronabesmettingspiek. Dat zeggen Jacco Wallinga en Jaap van Dissel van het RIVM tegen de NOS. Toch vindt het OMT, waar Van Dissel ook in zit, het nog niet noodzakelijk om de coronamaatregelen aan te scherpen. Maar versoepelingen zijn voorlopig ook niet aan de orde. De piek in het aantal ziekenhuisopnames wordt verwacht in januari, maar hoe hoog die wordt is volgens het RIVM moeilijk te voorspellen. Dat ligt onder meer aan de vaccinatiegraad. Volgens Van Dissel gaat het daarmee “redelijk goed”. (bron: NOS) Bij deze laatste uitspraak zet ik vraagtekens. Als er 3.600 besmettingen per dag zijn, zijn er er 1.440 personen daarvan al volledig gevaccineerd. Waarom loopt van Dissel vooruit met informatie, die uitsluitend wordt onderbouwd met aannames over een verder oplopend aantal besmettingen (terwijl 74% van de bevolking al is gevaccineerd en 2 miljoen mensen al besmet zijn geweest) en of we een flinke griepepidemie krijgen weet nog niemand.

1½ jaar na de start van de coronacrisis is het grote evalueren van de pandemie begonnen. In het VK verscheen een vernietigend rapport van een parlementaire onderzoekscommissie waarin de corona-aanpak van de regering-Johnson „een van de grootste mislukkingen” op het gebied van volksgezondheid in de historie van het land werd genoemd. In Nederland komt de Onderzoeksraad voor Veiligheid naar verwachting begin volgend jaar met een eerste rapport over de coronabestrijding, later volgt een parlementaire enquête. Adviesbureau KPMG loopt daarop vooruit met een eigen, tussentijdse evaluatie van de coronacrisis van maart 2020 tot juli 2021. In het rapport “Dit zijn de lessen van anderhalf jaar coronacrisis”, is KPMG zeer kritisch over de door het kabinet gevolgde strategie en de resultaten daarvan. Het adviesbureau deed een uitgebreide literatuurstudie van openbare bronnen en analyseerde wereldwijd beschikbare data. Er zijn in Nederland meer doden gevallen, omdat er beleid werd gemaakt op basis van hoeveel mensen er in het ziekenhuis lagen in plaats van het aantal besmettingen, stelt het adviesbureau. Daardoor werd er vaak te laat ingegrepen. In vergelijking met Noorwegen, Denemarken en Finland „blijkt dat Nederland zowel op de economische groei als op oversterfte beduidend minder goed in staat was de pandemie te managen”, schrijft KPMG. Het verder ophogen van de IC-capaciteit, wat de Nederlandse ziekenhuizen tevergeefs probeerden, was achteraf volgens KPMG geen betere strategie geweest. Tegen de exponentiële groei van virussen is volgens het adviesbureau „geen enkele capaciteit opgewassen” en bovendien had het beschikbaar hebben van meer IC-bedden waarschijnlijk tot nóg meer gezondheidsschade geleid, zegt arts en gezondheidseconoom David Ikkersheim van KPMG Health. „Als je pas ingrijpt als de bedden vol liggen, leidt dat met meer capaciteit paradoxaal genoeg tot nog meer gezondheidsschade, en naar verwachting een substantieel hogere oversterfte.” Volgens KPMG hebben landen die wel ingrepen als het aantal besmettingen steeg het veel beter gedaan. Daarbij heeft Ikkersheim gekeken naar oversterfecijfers. Die zijn doorgaans moeilijk te vergelijken, omdat factoren als klimaat, bevolkingsopbouw en hoe dicht mensen op elkaar wonen ook invloed hebben. Ze geven volgens Ikkersheim wel een grof inzicht in hoe effectief het beleid was: in Nederland overleden zo’n 24.000 mensen meer dan verwacht terwijl landen als Denemarken, Noorwegen en Finland niet of nauwelijks oversterfte hadden. Die landen gingen eerder in lockdown en hadden direct strengere grenscontroles en quarantaineregels. Volgens KPMG hebben landen die een strenger beleid voerden geen extra economische schade opgelopen. Extra vrijheid, stelt Ikkersheim, was „een tijdelijk snoepje”: als de cijfers opliepen moesten er toch weer beperkende maatregelen worden genomen. Ook in Nederland was dat het geval: in de winter was een strenge lockdown en een avondklok nodig om de cijfers te drukken. In vergelijking met andere Europese landen deed Nederland het op economisch gebied „redelijk”, mede dankzij de royale steunpakketten. Tegelijkertijd noteerde Nederland een krimp van 0,2%, terwijl een aantal Scandinavische landen groei liet zien. KPMG verbaast zich in het rapport over wat het „Nederlands exceptionalisme” noemt: het Nederlandse beleid week bij een aantal grote beslissingen af van wat internationaal werd geadviseerd. Te vaak werd daardoor het voorzorgsprincipe niet toegepast. Dat begon met het negeren van het WHO-advies om in te dammen. Verder werd in Nederland eerst heel weinig getest, terwijl het adagium van de WHO ‘testen, testen, testen’ was. Ook was er maandenlang debat over de noodzaak van een mondkapjesplicht, terwijl veel andere Europese landen die al hadden ingevoerd. De invoering van de avondklok in januari 2021 vindt Ikkersheim een voorbeeld van hoe het voorzorgsprincipe door Nederland wél succesvol werd ingezet. „Toen is preventief gehandeld vanwege de dreiging van de Britse variant. Dat pakte goed uit en heeft mogelijk ‘code zwart’ voorkomen. In een volgende pandemie moet je deze attitude structureel hanteren.” Het kabinet gebruikte regelmatig de mantra „zorgvuldigheid boven snelheid”, bijvoorbeeld als argument om later dan andere Europese landen te beginnen met vaccineren. In een pandemie is dat een schijntegenstelling, zegt Ikkersheim. „Iets niet 100% goed doen maar wel snel, is in een crisis veel waard.” Bij de voorbereiding van de vaccinatiecampagne viel het KPMG op dat er geen goede draaiboeken klaarlagen en er niet met diverse scenario’s was gewerkt. Ikkersheim: „Nederland rekende erop dat AstraZeneca eerst kwam, met distributie via de huisartsen. Het werd Pfizer, met een andere koelmethode, en het moest plots via de GGD. Al die zaken waren te voorzien, kijk maar naar hoe het VK dat gedaan heeft.” KPMG constateert dat Nederland uiteindelijk wel een inhaalslag maakte met vaccineren en dat de huidige vaccinatiegraad „bovengemiddeld” hoog is. KPMG vindt het opvallend dat minister De Jonge erover klaagde dat zijn departement niet genoeg centrale regie kon voeren over de GGD’s en de huisartsen. De huidige Wet publieke gezondheid geeft de minister in een pandemie juist vergaande bevoegdheden als een ziekte de A-status krijgt. KPMG beveelt een goede juridische analyse aan „naar welke instrumenten de status A-ziekte biedt, en deze waar nodig te verduidelijken”. Als les voor een volgende pandemie suggereert KPMG ook in het OMT buitenlandse expertise toe te voegen, omdat binnen Europa de OMT’s hun regeringen soms heel anders adviseerden. „Tegengeluid kan het groepsdenken zoveel mogelijk voorkomen.” (bron: NRC) Interessante studie, die inzicht geeft over het handelen van het kabinet Rutte III. Veel kritiek, maar over de gang van zaken op het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport zegt KPMG weinig. En over het feit dat de vaccins alleen zijn getest op bijwerkingen na de injectie en niet op die op de kortere, middellange en langere termijn. Daar was geen tijd voor en de politiek accepteerde dat.

Verduurzaming

Op een VN-top in Kunming (China) is door ruim 100 landen toegezegd dat ze zich meer gaan inzetten voor het behoud van dier- en plantsoorten. In 2030 moet 30% van land en zee beschermd zijn. Nederland is ook op de top. De Chinese klimaatminister zegt dat de verklaring niet bindend is, maar dat die is bedoeld om politieke wil te tonen. In 2010 was er een soortgelijk akkoord. De 20 doelen die daarin waren opgenomen, zijn allemaal niet gehaald. China heeft ruim €200 mln voor bescherming van biodiversiteit beloofd. In het voorjaar wordt bepaald waar dat geld precies naartoe moet. (bron: NOS)

Hoewel het gebruik van zonne- en windenergie in rap tempo toeneemt, groeit het wereldwijde gebruik van kolen dit jaar ook sterk. Zelfs in zo’n mate dat de uitstoot van koolstofdioxide (CO2) nog maar één keer eerder harder groeide dan nu het geval is. Dat meldt het Internationaal Energieagentschap (IEA) in zijn jaarlijkse rapportage. De vooruitgang die wordt geboekt op het gebied van schone energie, het gebruik van elektrische auto’s en andere technieken met weinig uitstoot, is volgens het agentschap dan ook nog onvoldoende om tijdig de klimaatdoelen te halen. Het IEA stelt dat zijn nieuwe rapport als gids kan dienen bij de aanstaande klimaattop in Glasgow. Ook al neemt het gebruik van andere bronnen dan fossiele toe, in het huidige tempo zal de CO2-uitstoot volgens het rapport in 2030 maar met 1/5 zijn teruggebracht ten opzichte van wat het zou moeten zijn om het doel van geen uitstoot in 2050 te halen.

Twee weken voor de klimaattop in Glasgow blijken wereldwijde plannen om de uitstoot van broeikasgassen terug te dringen ruim onvoldoende om sterke opwarming te voorkomen. Waar ligt dat aan? Het probleem is niet alleen dat veel landen proberen zo min mogelijk moeite te doen, maar ook dat het omgekeerde ontbreekt: een groep landen die met de vuist op tafel slaat. Dat zegt klimaatdiplomaat Yvo de Boer. Dat de diplomatieke druk niet hoog is, blijkt uit de frustaties van de Britse koningin Elizabeth. De gastvrouw voor de conferentie in Glasgow mopperde dat ze nog steeds niet weet welke wereldleiders komen. Dat terwijl het om de belangrijkste klimaattop in jaren gaat: als de wereld niet op koers ligt voor het Parijsakkoord, zouden landen vóór ‘Glasgow’ hun klimaatdoelen aanscherpen. Die nieuwe doelen blijken veel te zwak om die ambitie waar te maken: in 2030 realiseren landen volgens hun nationale plannen slechts 1/8 van de benodigde uitstootverlaging om de opwarming onder 1½ graden te houden, berichtte NU.nl op basis van doorrekening van het Planbureau voor de Leefomgeving. Dat is áls die nieuwe klimaatdoelen voor 2030 al worden waargemaakt, voegt De Boer eraan toe. “Want in de echte wereld gaat de CO2-uitstoot momenteel zelfs scherp omhoog.” “We zitten dus in een spagaat tussen beloften en de werkelijkheid, en het is de vraag hoe we die kloof op de klimaattop in Glasgow gaan overbruggen.” (bron: NU)

Eyeliners

Evergrande worstelt met een betaling van $150 mln, maar zit met een schuldenberg van $300.000 mln

Kees de Kort, econoom, vindt het ongelooflijk dat president Klaas Knot van de Nederlandsche Bank in zo weinig tijd zo veel onzin kan uitkramen. ‘Klaas praat poep op een verschrikkelijke manier. Ontsla die vent.’

De overheid niet meer de eerste schuldeiser als gezonde bedrijven in de schuldsanering terechtkomen

Kaag en Segers lopen nog zij aan zij in de informatie

Prijzen in de supermarkten gaan snel verder stijgen

Kabinet én Kamer lijken grip op afhandeling toeslagenaffaire kwijt

Het grote aflossen van coronaschulden aan de fiscus begint: bedrijven hebben 6 jaar de tijd voor €20 miljard

Adviesbureau KPMG is zeer kritisch over de door het kabinet gevolgde strategie tijdens de coronacrisis en de resultaten daarvan

Dit kwartaal waren de huurprijzen in de vrije sector per vierkante meter 2,5% hoger dan vorig jaar

QR-code wordt in ruim een derde van de gevallen niet gecontroleerd’ Namaak QR-passen in omloop

Boodschappen fors duurder: ‘Gemiddeld huishouden honderden euro’s extra kwijt’

Boodschappen zijn tijdens de eerste negen maanden van dit jaar flink duurder geworden: vooral frisdrank, bier, conserven, verzorgingsproducten en schoonmaakartikelen stegen fors in prijs.

Premier Rutte wil de zakelijke belangen van de nieuwe regeringsploeg niet openbaar maken

Nederland kleurt weer rood op Europese coronakaart – Limburg gaat aan kop met besmettingen, Utrecht volgt

Bank of America voorziet de komende 10 jaar nauwelijks rendement op de beurs

Gas, stroom, benzine, boodschappen: honderden of zelfs duizenden euro’s duurder

De Europese Unie is bezorgd over de toenemende energie-armoede

Frontberichten

Het demissionaire kabinet trekt de portemonnee om een deel van de stijgende energierekening te compenseren. Huishoudens kunnen rekenen op gemiddeld ruim 400 euro compensatie, zo laat demissionair staatssecretaris Yeşilgöz zojuist weten. De tegemoetkoming geldt voor één jaar en kost in totaal 3.200 mln (€2.700 mln voor de huishoudens en €500 mln voor het MKB). Of het bedrijfsleven ook wordt gesteund en op welke wijze is nog niet bekend. ,,We gaan de energiebelasting fors verlagen’’, zegt demissionair staatssecretaris Dilan Yeşilgöz (Energie). ,,Dat doen we door de belastingvermindering op de energierekening te verhogen met 230 euro.’’ Die belastingvermindering is nu ruim 460 euro en wordt dus zo’n 690 euro. Yeşilgöz: ,,Ook gaan we de tarieven op elektriciteit verlagen. Daarmee kunnen we de stijging enigszins beperken.’’ Een algemene belastingmaatregel dus, waardoor huishoudens gemiddeld ruim 400 euro minder kwijt zijn aan de energienota. ,,Het geld gaat ook terecht komen bij mensen die het niet nodig hebben’’, zegt de staatssecretaris erbij. (bron: AD) Het is in deze vorm een a-sociaal beleid. Het zou rechtvaardiger zijn geweest als de mensen met een inkomen, waaruit de hogere energielasten niet betaald zouden kunnen worden, volledig zouden worden gecompenseerd en de mensen die die financiële niet hebben niet zouden worden gecompenseerd.

Overwegingen

De werkcultuur bij de Belastingdienst weerhoudt ambtenaren ervan om misstanden te melden, staat in een nog ongepubliceerd rapport waar NRC over schreef. Zo zouden werknemers bang zijn dat ze door kritiek te uiten hun loopbaan in gevaar brengen. Ook krijgen medewerkers van de BelastingTelefoon die schrijnende verhalen doorgeven aan leidinggevenden te horen dat “de wet en regelgeving nou eenmaal zo is”.

Macro-econoom en BNR-commentator Kees de Korte: Knot waarschuwt voor instabiliteit van de financiële markten. ‘Zijn verhaal is gebaseerd op de financiële markten, wat is het probleem als de koersen dalen? Dat is niet leuk, dat snappen we, maar wat is daar het probleem van? Te veel geld als oorzaak van het huizenprobleem? Wat dacht Klaas ervan om de rente verhogen? Dan wordt het voor beleggers interessant om te kijken of ze een huis kopen of obligaties.’ ‘De kern van het probleem is niet de jubelton (een schenking van max €105.302 (2021) van b.v. ouders , waarover geen schenkbelasting hoeft te worden betaald, onder voorwaarde dat de begiftigde tussen de 18 en 40 jaar is of de partner is tussen de 18 en 40 jaar en de schenking wordt gebruikt om een eigen woning te kopen of te verbouwen en/of de hypotheek of restschuld van uw eigen woning af te lossen) en aftrekposten, de kern van het probleem is hogere rente. En dat kan weer niet vanwege de financiële markten. Blijkbaar is de angst voor koersdaling allesbepalend voor Klaas Knot en zijn monetaire beleid. En dan dat onwaarschijnlijke gelul over klimaatrisico. Denk je echt dat verzekeraars daar geen rekening mee houden? Denk je nou echt dat die verrast gaan worden als er een keer een overstrominkje is? Wat denk je dat het werk van verzekeren is? Dat is nadenken over risico’s, onder andere klimaatrisico’s en dat wordt verdisconteerd in de premies.’ ‘Mijn persoonlijke bullshitmeter is gecrasht na één minuut Klaas Knot. Dat is niet erg, maar Klaas is niet een of andere wappie. Als een wappie totale onzin uitslaat, dan zegt je: ga jij eens even een boek lezen. Maar dit is een verantwoordelijke autoriteit van een belangrijk instituut. Dat biedt weinig vertrouwen. Alle problemen die er zijn worden veroorzaakt door gratis geld. Hij draait overal omheen, de rente moet omhoog. Ontsla die vent.’ (bron: BNR)

De oplopende inflatie en een economische groei die niet overal even stevig doorzet vormen samen een belemmering voor de groei van de wereldeconomie. Dat stelt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in het rapport ‘Vooruitzichten voor de wereldeconomie en de financiële stabiliteit’. De groeiverwachting voor dit jaar is verlaagd van 6% naar 5,9% en die voor 2022 is teruggebracht naar 4,9%, maar voor armere landen valt de verwachting beduidend lager uit. In de eerste helft van dit jaar stuwde optimisme over het economische herstel markten wereldwijd nog op. In de zomer echter namen de zorgen en onzekerheid over de economische vooruitzichten toe, onder meer door het stijgende aantal besmettingen. Het is ook de vraag of het economische herstel wel zo sterk is als gedacht en of vooral de armere landen en opkomende markten mee kunnen komen. De hoge inflatie, als gevolg van hogere energie- en voedselprijzen, lijkt van langere duur en trekt een wissel op de economische groei. Aanhoudende hogere inflatie leidt tot snelle stijging van de rente en veroorzaakt problemen voor landen met schulden. De extreem ruime steun- en hulprogramma’s met lage rente en biljoenen euro’s door overheden en centrale banken maskeren de grotere financiële kwetsbaarheid van bedrijven, banken, beurzen en huishoudens. De steun heeft naast economische groei en weinig faillissementen ook gezorgd voor overtrokken waarderingen en overspannen prijzen op financiële markten en in het vastgoed. Met de afbouw van de steun neemt de kwetsbaarheid daarom toe, immers bij laag water komen de wrakken boven. Inflatie en stijgende rente gooien er nog een schep problemen bovenop. De Nederlandsche Bank waarschuwde daar ook voor in haar jongste rapport over de financiële stabiliteit. Gaandeweg de crisis is per saldo de financiële positie van veel bedrijven en huishoudens verbeterd. De balans van bedrijven is sterker, de omzet groter en de winstgevendheid beter. Huishoudens staan er net als banken financieel sterker en beter voor dan tijdens de financiële crisis van 10 jaar geleden. Banken speelden een belangrijke rol in de kredietverlening tijdens de crisis en kunnen dat ook blijven spelen in de transitie naar een duurzame economie. In het rijtje van onzekerheden zet het IMF onder meer de opkomst van cryptovaluta in beleggingen en het betalingsverkeer. De toegenomen handel in crypto’s in opkomende markten kan leiden tot verstoring van de gewone kapitaalstromen en vraagt om meer toezicht en regelgeving. (bron: NU) Ik vind het een optimistisch verhaal, de groei van de wereldeconomie komt mij hoog voor, maar ik verklaar dat ook vanwege het monetaire beleid van de centrale banken, dat kunstmatig groei genereert en tegelijk inflatoire ontwikkelingen. Dat de financiële positie van huishoudens is versterkt, is zeker in Nederland geen algemene regel. Op Prinsjesdag werd voor 2022 een verwaarloosbare stijging van gemiddeld 0,1% aangekondigd, maar de ouderen gaan er zeker op achteruit. En gezien de enorme stijging van de energieprijzen en de daaraan gekoppelde stijging van de inflatie zal de koopkracht zeker gaan dalen. Ook het feit dat spaarders geen rente meer krijgen op hun spaargeld telt mee. En of de financiële stabiliteit van het bankwezen is versterkt, zet ik vraagtekens bij. Het rapport van het IMF schetst een illusoir beeld van de financiële stand van zaken.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 15 okt 2021, week 41: AEX 800,41; Bel 20 4.205,30; CAC40 6.727,52; DAX 15.587,36; FTSE 100 7.234,03; SMI 11.961,34; RTS (Rusland) 1.891,56; SXXP (Stoxx Europe) 469,39; DJIA 35.294,76; NY-Nasdaq 100 15.146,92; Nikkei 29.068,63; Hang Seng 25.288,76; All Ords 7.674,20; SSEC 3.572,37; €/$1.1601; BTC/USD (Bitcoin) $61.215,90; troy ounce goud $1.767,40, dat is €48.987,30 per kilo; 3 maands Euribor -0,548%; 1 weeks -0,567%; 1 mnds -0,564%; 10 jaar Duitse Staat -0,174%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,134%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,048%; 10 jaar Belgische Staat 0,131%; 10 jaar Japan 0,0756%; 10 jaar Franse Staat 0,166%; 10 jaar Spanje 0,46%; 10 jaar VK 0,995%; Italië 0,863%; 10 jaar VS 1,5608%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,932.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden fors stijgend. In tegenstelling met deze trend noteerden de rentetarieven flat. De euro steeg versus de dollar licht, op lagere rentetarieven in de VS. De bitcoin spoot opnieuw omhoog evenals andere crypto’s. Het lijkt er steeds meer op dat beleggers niet meer gaan voor rendement, maar voor illusies. De centrale banken spreken geruststellende woorden alhoewel de onrust vanwege stijgende inflatiecijfers toeneemt. De ECB heeft nu ook aangekondigd dat de inkoop van vastrente waarden wordt afgebouwd. Maar in welke mate? Ziekenhuizen bereiden zich voor op een griepgolf en stijgende corona-besmettingen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland 0,001%; Duitsland 0,247%; Nederland 0,343%; Japan 0,6858%; Frankrijk 0,886%; Spanje 1,296%; VK 1,361%; Italië 1,799%; Canada 1,9955%; VS 2,0488%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,523%; Zwitserland -0,528%; Nederland -0,495%; België -0,448%; Denemarken -0,439%; Frankrijk -0,318%; Spanje -0,289%; Japan -0,0862%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 16-10-2021/603 Gas, stroom, benzine, boodschappen: honderden of zelfs duizenden euro’s duurder

UPDATE 09-10-2021/602 De confrontatie tussen Hoekstra, de jurist, en Omtzigt, de econometrist

Nog voor de informatiegesprekken van VVD, D66, CDA en CU over de inhoud van een regeerprogramma, is er onrust in de politiek ontstaan over de positie van een misschien wel twee van de politieke leiders die nu aan tafel zitten: Hoekstra (CDA) en Rutte (VVD). De Kamer wil van de hoed en de rand weten. In het vorige blog meldde ik al de eerste details. Hier het artikel van Dirk Waterval in Trouw: Net voordat CDA-leider Wopke Hoekstra als minister van Financiën stelling nam tegen belastingparadijzen had hij zelf nog een belang in een tropische brievenbusfirma. CDA-leider en demissionair minister van Financiën Wopke Hoekstra heeft jarenlang een belang gehad in een brievenbusfirma op de Britse Maagdeneilanden. Hoekstra maakte tot oktober 2017 deel uit van een besloten beleggingsclub die dit belastingparadijs in de Caribische Zee nog altijd gebruikt om te investeren in een safaribedrijf in Oost-Afrika. Tot die besloten club behoren meerdere publieke personen, onder wie president-commissaris Tom de Swaan van staatsbank ABN Amro. De Swaan werd in juli 2018 door Hoekstra benoemd bij de bank. De Britse Maagdeneilanden vormen één van de grootste belastingparadijzen ter wereld. Onthullingen laten al sinds 2013 zien hoe het land corruptie en fraude helpt verhullen. De betrokkenheid van Hoekstra blijkt uit onderzoek van Trouw, Het Financieele Dagblad en het onderzoeksplatform Investico, die daarvoor toegang hadden tot de Pandora Papers. Dat is een grote hoeveelheid gelekte documenten uit belastingparadijzen. Die zijn in bezit van ICIJ, het internationale journalistencollectief waarbij de drie media zijn aangesloten. Hoekstra kocht zijn aandelen op de Maagdeneilanden in 2009 en verkocht die een week voor hij in oktober 2017 aantrad als minister van Financiën. Vanaf dat moment was het zijn taak om als minister misbruik via belastingparadijzen aan te pakken. In antwoord op vragen laat Hoekstra weten dat hij zijn belang in de brievenbusfirma altijd heeft gemeld bij de fiscus. Dat deed hij echter niet bij de Eerste Kamer. Hoekstra was tussen 2011 en 2017 senator namens het CDA en was toen lid van een commissie die in schriftelijke overleggen meedacht over de internationale strijd tegen belastingontwijking. De CDA-leider stelt in een reactie dat hij niet verplicht was melding te maken van zijn aandelen, en dat hij zich altijd aan de vereiste procedures heeft gehouden. “Strikt genomen klopt dat, maar het was ethischer geweest om het wél te melden”, stelt hoogleraar Christoph Demmke, expert op het gebied van integriteit en adviseur van het Europees Parlement. Demmke noemt Hoekstra’s handelwijze ‘onacceptabel’ en ‘beneden alle internationale standaarden’. Lees hier de politieke reacties op het nieuws: ‘Beleggingen Hoekstra schadelijk voor reputatie Nederland’ Hoekstra antwoordt op vragen over de Maagdeneilanden-constructie dat hij geen weet had van de vestigingsplaats van de brievenbusfirma. Van de andere investeerders die Trouw heeft benaderd, stelt niemand dat hij niet wist dat de brievenbusfirma op de Maagdeneilanden is gevestigd. Een enkeling herinnert zich dat hij bij de aankoop van de aandelen een document moest tekenen waarop ‘Britse Maagdeneilanden’ stond vermeld. Naast Tom de Swaan en Hoekstra bestaat de investeringsgroep uit vooraanstaande personen uit de financiële wereld, zoals oud-zakenbankier Wilco Jiskoot (nu commissaris bij Hema en Jumbo) en Alexandra Schaapveld, commissaris bij Société Générale en tot voor kort ook bij ontwikkelingsbank FMO. De brievenbusfirma waarin zij een belang hebben heet Candace Management Limited. De firma is een investeringsvehikel waarmee de beleggers geld staken in Asilia Africa, een bedrijf dat safarireizen aanbiedt. De onderneming zorgt naar eigen zeggen voor veel werkgelegenheid in Kenia en Tanzania. Grote internationale geldschieters, zoals het Noorse staatsfonds Norfund, investeren ook in het bedrijf.

Mede-oprichter van Asilia Jeroen Harderwijk, die de brievenbusfirma op de Maagdeneilanden beheert, zegt dat de route via de Cariben is gekozen omdat hij daarmee gemakkelijker investeerders uit andere landen kon aantrekken. Ook was de Maagdeneilanden-route volgens hem goed bruikbaar om de investeringen naar meerdere landen in Afrika te laten lopen. Harderwijk ontkent dat die keuze de investeerders financieel voordeel heeft opgeleverd. Van belastingontwijking of -ontduiking zou geen sprake zijn: alle door Trouw benaderde investeerders stellen dat zij hun zakelijke belang jaarlijks hebben opgegeven bij de Belastingdienst. Demissionair minister Hoekstra stelt dat hij bij de verkoop van zijn aandelen in 2017 alleen zijn inleg van €26.500 heeft teruggevraagd, en het rendement van €4800 aan een goed doel, wetenschappelijk onderzoek naar kanker, heeft geschonken. Ongeveer een half jaar nadat hij zijn belang had verkocht, benoemde Hoekstra in zijn rol als minister van Financiën mede-investeerder Tom de Swaan tot president-commissaris van staatsbank ABN Amro. Niet duidelijk is of één van hen toen heeft gemeld dat zij kort tevoren nog gezamenlijk investeerden. Hoekstra ontkent te hebben geweten dat De Swaan ook deel uitmaakte van de investeringsclub. De lijsten met namen die volgens verschillende investeerders uit de groep regelmatig rondgestuurd worden, zegt Hoekstra nooit te hebben gezien. Lees de reconstructie over Hoekstra’s bezit op de Maagdeneilanden: Hij moet nú van die aandelen op de Britse Maagdeneilanden af, zegt Wopke Hoekstra op een najaarsdag in 2017 aan de telefoon tegen een oude studievriend. Hij is zojuist gepolst voor zijn droombaan: minister van Financiën. Die functie dwingt hem al zijn aandelenbezit af te stoten, en daar is haast bij. (bron: Trouw)

De Kamer neemt minister Hoekstra onder vuur na belang in brievenbusfirma: Demissionair minister Wopke Hoekstra van Financiën (CDA) moet zich in de Tweede Kamer verantwoorden voor het belang in een brievenbusfirma in een belastingparadijs in de jaren 2009-2017, voordat hij minister werd. Van links tot rechts willen oppositiepartijen zo snel mogelijk met hem in debat, schrijft Raoul du Pré in de Volkskrant. Hoekstra kwam zondag in de problemen toen bleek dat hij tot vlak voor zijn benoeming een zakelijk belang had in een brievenbusfirma gevestigd op de Britse Maagdeneilanden. Hij was in die jaren lid van de Eerste Kamer, waar hij deelnam aan de commissie die zich boog over ideeën om grensoverschrijdende belastingontwijking te voorkomen. Hoekstra meldde zijn eigen sluiproute destijds niet aan de Eerste Kamer – dat is formeel ook niet verplicht – maar bij zijn aantreden in 2017 wel aan premier Rutte. Toen heeft hij de aandelen verkocht. Hij zegt nu dat hij niet wist dat het geld via de Maagdeneilanden liep. Die verklaring roept vragen op in de Tweede Kamer. ‘Hoekstra ontkent geweten te hebben dat het bedrijf in een belastingparadijs gevestigd was, maar heeft Rutte dan weer wel geïnformeerd. Hoe kan dat? En waarover dan?’, aldus PvdA-Kamerlid Henk Nijboer. Hij heeft inmiddels een debat aangevraagd. ‘Ik wil heel precies weten hoe dit zit.’ SP, GroenLinks en de PVV sluiten zich daar bij aan. GroenLinks-leider Klaver vindt het ‘uitermate verontrustend’ dat uitgerekend de minister van Financiën nu gelinkt wordt aan een brievenbusfirma. Het Binnenhof zoekt al jaren naar manieren om belastingontwijking via buitenlandse sluiproutes aan banden te leggen. Het ministerie van Financiën wordt geacht voorop te gaan in die zoektocht. Daarom vraagt SP-leider Marijnissen zich nu af of Hoekstra nog wel geloofwaardig is als minister. PVV-leider Wilders legt direct de link met de affaire die Hoekstra’s departement in grote verlegenheid heeft gebracht. Op Twitter spreekt hij Hoekstra direct aan: ‘Hoe voelt dat nou om met je brievenbusfirma in een belastingparadijs te hebben geïnvesteerd terwijl jaren later de slachtoffers van de toeslagenaffaire nog steeds op hun geld zitten te wachten?’ Voormalig Kamervoorzitter Khadija Arib is niet minder kritisch. ‘Voor alle bewindslieden geldt dat hun integriteit boven iedere twijfel verheven moet zijn, maar over de financiële integriteit van de minister van Financiën mag beslist geen onduidelijkheid bestaan. Die moet onberispelijk zijn.’ (bron: VK) De slappe reactie van Hoekstra spreekt boekdelen. Hij moet het boegbeeld zijn voor de opsporing van belastingontduiking en -ontwijking, maar hij participeerde zelf in een besloten clubje dat op een van de grootste belastingparadijzen ter wereld via een brievenbusconstructie was gevestigd en een investering van zijn opgebouwde pensioenreserves via het belastingparadijs op Guernsey (VK). Deze investering was een fonds dat zijn werkgever McKinsey had geregeld voor 30.000 personeelsleden, als een soort pensioenregeling. Hoekstra was partner bij dit adviesbureau. Beide investeringen heeft de minister afgestoten in overleg met de landsadvocaat een week voor hij toetrad tot het kabinet. En dan verontschuldigt hij zich met ‘ik wist echt niet dat het bedrijf op de Maagdeneilanden was gevestigd, maar hij zegt niet dat het een brievenbusfirma was. Ook zegt hij niet te weten wie de andere beleggers van het besloten clubje waren, ondanks dat anderen zeggen dat de namen van het besloten beleggingsclubje wel bekend waren. Het riekt naar een serviceclub: Old Boys Network. Er zal een onderzoek moeten ingesteld naar de schriftelijke bijdragen die hij, als senator in de periode 2011-2017, heeft geleverd als lid van een commissie die ‘meedacht over de internationale strijd tegen belastingontwijking’. Met zijn verleden kan hij niet langer bogen op een schoon blazoen en dat is noodzakelijk voor een ‘founder’ voor het volgende kabinet. Het is ook de vraag of het CDA hiervan geweten heeft. En dan de positie van de premier. Hij wist ervan maar zag het door de vingers. Dit kennen we van hem, het deert hem niet. Het is nu de vraag of Hoekstra nog langer aan de onderhandelingstafel van de informateur kan blijven zitten. En hoe reageren Kaag en Segers op deze ontwikkeling? Johan Remkes (VVD) heeft zijn eindverslag ingeleverd en gaat verder met Wouter Koolmees (D66) met de onderhandelingen over de inhoud van het regeerprogramma (kleine versie), maar in de Kamer zijn er twijfels of ‘oude wijn in ouwe zakken’ de hoognodige wijzigingen in het staatsbestel en de enorme uitdagingen waarvoor wij staan kan realiseren. Minister Hoekstra zegt, tijdens het debat in de 2e Kamer te hebben gekozen voor het stallen van zijn pensioenvoorziening omdat zijn toenmalige werkgever, McKinsey. dat aanbood. Hij benadrukt dat 30.000 voormalige collega’s wereldwijd daar ook gebruik van maken. Partners bij McKinsey mogen zelf niet beleggen in beursgenoteerde bedrijven, “juist om te voorkomen dat er belangenconflicten ontstaan”. De CDA-leider gelooft ook niet dat de praktijk bij gewone pensioenfondsen wezenlijk anders was dan bij McKinsey. “Daar kom je ook allerlei belastingparadijzen in tegen.” Het laat volgens hem zien hoe zeer de tijdgeest de afgelopen jaren veranderd is. (bron: nu)

Informatie-ontwikkelingen

Tijdens het Kamerdebat over het eindverslag van informateur Remkes, 5 oktober 2021, leverde Lilian Marijnissen een ‘vernietigend lijstje van feiten waarmee het demissionaire kabinet Rutte III (sinds januari 2021) werd geconfronteerd’, zie https://www.youtube.com/watch?v=L4Z8RXY_Bl8 12 bewindspersonen verlieten het kabinet, na Mona Keizer is nu ook Wouter Koolmees opgestapt nu hij tot informateur is benoemd (althans dat was hij voornemens) en of Wopke Hoekstra de eindstreep haalt is eveneens twijfelachtig. De nieuwe informateurs Koolmees en Remkes noemen de volgende fase van de kabinetsformatie een experiment. Anders dan bij eerdere formaties moet er nu een beknopt regeerakkoord komen. Verder moet het nieuwe kabinet werk gaan maken van een nieuwe bestuurscultuur. “Een mooie, maar ook ontzettend lastige klus”, zei Remkes. Onder zijn leiding kwam er een doorbraak in de formatie en besloten VVD, CDA, D66 en CU in gesprek te gaan over een nieuw kabinet. De informateurs hopen verder op inbreng van PvdA en GroenLinks, al lijken die daar weinig voor te voelen. Een deadline willen de informateurs niet noemen. (bron: NOS) Aangezien deze opdracht een ‘experiment’ is, dat nooit eerder is uitgeprobeerd, zou het zinvol zijn geweest als er een tussen- dan wel einddatum zou zijn bepaald. Nu kan het weer weken duren voordat er enige duidelijkheid komt of er een stabiel kabinet komt dat kan rekenen op voldoende draagvlak in de beide Kamers der Staten Generaal. Als niet tenminste één linkse partij een nieuw kabinet gaat gedogen ziet het er niet hoopvol uit. Wat dit betreft is het stemgedrag in de Eerste Kamer doorslaggevend. Behalve de vier coalitiepartijen (VVD, CDA, D66 en CU) is er weinig vertrouwen in de Kamer dat de informateurs in hun opdracht gaan slagen. Het falende beleid van de 4 partijen in Rutte III en de chaos die ze achterlaten, schept weinig vertrouwen dat ze het nu ineens wel zouden kunnen. Verder zijn de problemen complex en dat heeft bij Rutte tot dusverre altijd voor obstakels geleid. Het huidige demissionaire kabinet heeft al aangekondigd dat er vele tientallen miljarden euro’s extra geleend zullen moeten worden om het gewenste beleid te kunnen uitvoeren. Maar een hogere staatsschuld betekent een zwaardere last voor komende generaties zonder dat duidelijk is of die investeringen hogere baten gaan genereren. Voor mij is Rutte zelf het grootste struikelblok voor de totstandkoming van een kabinet onder zijn leiding.

Een deel van de 1.300 mln die gemeenten krijgen voor tekorten in de jeugdzorg wordt uitgegeven aan andere zaken, blijkt uit een NOS-rondgang. De helft van de 352 gemeenten reageerde. Het geld wordt bijvoorbeeld gebruikt voor een cultureel centrum of voor het onderhoud van wegen. Gemeenten gebruiken het ook voor de WMO (Wet Maatschappelijk Ondersteuning). Jeugdzorg Nederland vreesde al voor een andere besteding. Staatssecretaris Blokhuis wijst er in een reactie op dat het extra geld niet is geoormerkt voor jeugdzorg. Gemeenten mogen het ook besteden aan andere maatschappelijke doelen, zeker omdat ze lang meer aan jeugdhulp hebben besteed. (bron: NOS) Dat kan natuurlijk niet: de Kamer wil dat er meer geld beschikbaar wordt gesteld aan de gemeenten om de wachtlijsten in de jeugdzorg weg te werken en de overheid geeft daarvoor geld aan de gemeenten maar bepaalt niet dat het aan de jeugdzorg moet worden besteed. Nee, gemeenten mogen het ook besteden aan andere doelen als ze dat willen. De macht van de vrije markt ten voeten uit. Staatssecretaris Blokhuis is politicus van de Christen Unie.

Financieel/economische berichten

Crashes op financiële markten zijn van alle tijden. 90 jaar geleden vond de allergrootsteplaats op Wallstreet met een daling van de DJIA met 89,2% van 3 september 1929 (381,77) tot 8 juli 1932 (41,22). De crash werd gevolgd door een bankencrisis en een internationale schuldencrisis, waarvan de directe gevolgen vrijwel het gehele decennium voelbaar bleven. Het BNP van de VS daalde in 1930 met 40%. In 1932 waren er in totaal meer dan 9.000 banken door de crisis failliet gegaan en daalde het bbp in de met 13%. Een jaar later steeg de werkloosheid in de VS met 25%. Het aantal werklozen in Nederland bedroeg in 1930 circa 150.000 en kwam in 1935 op een hoogtepunt van bijna 600.000. Na de Tweede Wereldoorlog traden ook in 1987, 1988 en in 2000 kregen de aandelenbeurzen zware klappen te verduren. De krant rechts, NRC Handelsblad (een fusie van de Nieuwe Rotterdamsche Courant en het Algemeen Handelsblad) dateert van zaterdag 9 januari 1988.

Het kabinet gaat geen extra Gronings gas winnen vanwege de snel stijgende energieprijzen. Minister Blok zegt dat hij Groningers kan geruststellen: alleen bij extreme kou zal een beroep gedaan worden op het Groningerveld. De winning in Groningen wordt volgens Blok snel afgebouwd en zal niet weer worden opgeschroefd vanwege de hoge energieprijzen. Ook minister Ollongren vindt dat het kabinet zich aan die belofte moet houden. Minister Hoekstra zegt dat hij niet direct een oplossing heeft voor de hoge prijzen. “Maar we zullen een been moeten bijtrekken. Dit vraagt om actie.” (bron: NOS)

Er zitten grote verschillen tussen de beoordelingen van aardbevingsschade in Groningen. Dat concludeert RTV Noord op basis van een intern onderzoek van het Instituut Mijnbouwschade Groningen. Bij vergelijkbare gevallen komt één van de gespecialiseerde schadebureaus structureel op lagere bedragen uit dan de 3 andere bureaus die daarvoor worden ingezet. Het verschil is soms duizenden euro’s en de reden daarvoor is onduidelijk. In het voorjaar werd daarom de afhandeling van zo’n 1500 dossiers stilgelegd. Het Instituut vindt de grote verschillen niet te begrijpen en ongewenst. (bron: NOS)

De data per augustus 2021 van de vorderingen en schulden van het clearing-systeem TARGET2 van de ECB zijn bekend. De posities zijn de laatste maanden weinig veranderd: Duitsland heeft nog steeds de grootste vordering van €1.035 mln en Luxemburg €306 mln. De grootste schulden hebben nog steeds Spanje met €502 mln, Italië met €491 mln en Griekenland met €97 mln. Ook Nederland heeft sinds vele jaren een piepkleine schuld van €5 mln. (bron: https://sdw.ecb.europa.eu/browse.do?node=bbn4859)

De inflatiecijfers over de maand september zijn nog altijd niet officieel bekend. Per 1 oktober werd voor de eurolanden een voorlopig cijfer bekend gemaakt van 3,4%, maar de onderbouwing ontbreekt nog. De stijging zou vrijwel geheel te wijten zijn aan de stijgende energieprijzen. Zie de details op: https://ec.europa.eu/eurostat/documents/2995521/11563291/2-01102021-AP-EN.pdf/18dab5f9-9b23-7635-cc31-9112465da2fb De consumptieprijsindex van september 2021 stijgt van 2,73% naar 2,86%. Het inflatiecijfer in de VS over september is er nog niet.

Het demissionaire kabinet is bereid te kijken naar maatregelen vanwege de stijgende energiekosten. “We willen dit oplossen”, zei minister Hoekstra deze week in de Kamer, waar de forse stijging van de gas- en stroomprijzen werd besproken. Hoekstra zei verbaasd te zijn “hoe snel dit probleem heel groot is geworden”. Hij verwacht dat het kabinet ingrijpt, bijvoorbeeld door de gasvoorraden sneller aan te vullen of door nog meer in te zetten op isolatie. Volgens bronnen wordt ook gesproken over verlaging van de energiebelasting, of een tijdelijke ontheffing van die belasting voor huishoudens. (bron: NOS)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

President-commissaris Tom de Swaan van ABN Amro doet zijn investering via een brievenbusmaatschappij op de Maagdeneilanden, Candace Management Limited, van de hand, na de ophef die daarover is ontstaan. Een belegging via een belastingparadijs roept in de huidige tijd vraagtekens op, zegt hij in een verklaring. Zo’n constructie is niet verboden, maar wel omstreden. De Swaan benadrukt dat de gebruikte constructie de investeerders geen voordeel heeft opgeleverd. (bron: NOS) ‘In de huidige tijd’ is dat al jaren het geval. Dus nu zijn naam is gevallen en Hoekstra in problemen verkeert, kiest hij eieren voor zijn geld. De vraag is of de Swaan zijn benoeming bij de staatsbank ABN Amro te danken heeft aan zijn mede-investeerder Hoekstra in deze brievenbusfirma?

De site van de Nederlandse Belastingdienst laat er geen onduidelijkheid over bestaan. ‘Belastingontduiking’ is illegaal, omdat inkomens, winsten of vermogens worden verzwegen. Over ‘belastingontwijking’ laat de Nederlandse fiscus zich genuanceerder uit. Want bij die variant komen belastingplichtigen hun verplichtingen wel na, maar maken zij gebruik van verschillen in nationale regelgeving, waardoor belasting ontweken kan worden. Formeel mag belastingontwijking dan niet illegaal zijn, maar – schrijft de Belastingdienst op zijn site – „het kunstmatig verschuiven” van winsten is een vorm van ontwijking die nu „nationaal en internationaal wordt aangepakt”. Hetzelfde geldt voor „het uithollen van de belastinggrondslag”, waarbij bijvoorbeeld het vermogen van iemand kunstmatig wordt verlaagd. Misschien niet zomaar illegaal, maar in elk geval ongewenst, zo vindt de fiscus. De scheidslijn tussen legaal en illegaal kan bij ontwijking dun zijn: legale manieren om belasting te ontwijken kunnen immers misbruikt worden. En dan is er sprake van misbruik van recht. Minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) en president-commissaris van ABN Amro Tom de Swaan waren mede-eigenaar van een brievenbusfirma op de Britse Maagdeneilanden en beiden stellen dat zij deze zogeheten offshorebelegging aan de Nederlandse fiscus hebben opgegeven. Van (illegale) ontduiking zou daarmee geen sprake zijn. Of de in 2009 gedane investeringen wel gepast zijn voor topmensen in de financiële wereld, is geen fiscale maar vooral een morele vraag. Dat het mag, wil nog niet zeggen dat het ook wenselijk is. Dat blijkt ook uit de reactie van bankier De Swaan die direct na de onthulling van zijn belegging afstand deed van de aandelen. In een brief aan de ABN Amro-medewerkers – waaruit het Financieele Dagblad citeert – schrijft De Swaan heel goed te snappen, „dat de constructie vragen oproept in de huidige tijd”. En: „Het valt mij aan te rekenen dat ik het afbreukrisico van deze structuur onvoldoende op mijn netvlies heb gehad.” (bron: NRC) Nagetrokken moet worden of de beide heren hun financieel belang bij deze brievenbusfirma hebben verantwoord bij de jaarlijkse aangiftes IB.

Industrieconcern VDL Groep verwacht nog langer last te hebben van de digitale aanval die het bedrijf deze week parten speelt. Niet duidelijk is wat de precieze oorzaak is, of het om een aanval met gijzelsoftware gaat en of er gegevens gestolen zijn. VDL heeft in Nederland verschillende vestigingen. Het hoofdkantoor staat in Eindhoven. Onder het concern vallen in totaal 105 bedrijven, ook in Amerika en Azië. Die zijn allemaal geraakt, maar niet in dezelfde mate. VDL houdt zich onder meer bezig met de ontwikkeling en productie van bussen en de assemblage van personenauto’s. (bron: NOS)

Rechters zijn uiterst kritisch op de manier waarop ze zijn omgegaan met ouders die in de problemen kwamen door de kinderopvangtoeslag. Dat schrijft het AD, dat een onderzoeksrapport van de beroepsgroep in handen heeft. Een commissie van rechters bekeek alle 16.753 toeslagzaken die tussen 2010 en 2019 bij bestuursrechters binnenkwamen. De conclusie is dat de meeste rechters  de aanpak van de Belastingdienst, dat ouders alles moesten terugbetalen, blind volgden, terwijl ze zich daar niet goed bij voelden. De onderzoekers vinden dat de rechters zich meer moeten inleven in de burger. (bron: NOS) Die conclusie is erg mild geformuleerd. Rechters hebben volledig gefaald in hun uitspraken. Zij hebben geen recht gesproken, zij hebben geen onderzoek uitgevoerd naar de stellingen die Financiën aanvoerde voor hun zogenaamde gelijk. Dat is een grove tekortkoming in de uitvoering van de Rechtstaat. Zij hebben meegewerkt aan de enorme chaos die nu is ontstaan in de samenleving. Het is te hopen dat zij daarvan geleerd hebben de belangen van beide partijen aan de feiten te toetsen, daar worden ze voor betaald.

Europa/EU/ECB

Het Poolse Constitutionele Hof zegt dat het Poolse recht boven het Europese recht gaat en dat sommige EU-wetten in strijd zijn met de Poolse grondwet. Waarschijnlijk leidt het vonnis tot een rel tussen Polen en de EU. Uitspraken van het Europese Hof zijn bindend en gaan boven nationale wetten en regels. Dat hof heeft Polen meermaals berispt vanwege hervormingen die de rechtspraak in gevaar brengen. De Poolse regering moet het oordeel nog wel bekrachtigen. Het hof bestaat vooral uit aanhangers van de regerende PiS-partij. De Poolse regering vindt dat de EU zich te vaak bemoeit met interne aangelegenheden. Enkele EU-landen hebben verbolgen gereageerd op de uitspraak van het Constitutionele Hof in Polen. Die uitspraak zet de verhoudingen verder op scherp. “Een aanval op Europa”, aldus een Franse minister. Hij sluit economische sancties niet uit en noemt de situatie uiterst serieus. De Duitse minister van BuZa veroordeelt de uitspraak en zegt dat landen die bij de EU horen zich ook volledig moeten houden aan alle regels. Premier Morawiecki (Polen) is verheugd, maar oppositieleider Tusk roept mensen op om de straat op te gaan. (bron: NOS) Is er hier sprake van tendentieuze berichtgeving? Twee grote West-Europese landen van de in totaal van 27 landen hebben zich hierover uitgesproken. Maar ik constateer al langer dat er grote verschillen zijn tussen de wensen en behoeften van Oost- en West Europese lidstaten, die veelal worden afgekocht met subsidies en kredieten. In het vorige blog heb ik al gemeld dat Polen een dwangsom van een half miljoen euro moet betalen PER DAG omdat ze een bruinkoolmijn niet willen sluiten (in het kader van de Green Deal van Frans Timmermans). Daar maak je geen vrienden mee.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 1648, 326 aantal opgenomen mensen in het ziekenhuis + 128 op de IC; maandag 1932, 351, 132; dinsdag 1929, 347, 134; woensdag 2760, 341, 128; donderdag 2790, 339, 130; vrijdag 2520, 343, 127; zaterdag 2288, 349, 130.

In het vorige blog heb ik uitgebreid aandacht besteed aan de gevolgen van corona. Ik heb daar gesteld dat het aantal aan corona geregistreerde doden, voornamelijk bestond uit kwetsbare ouderen. Ik heb daar nu data bij van het RIVM: Overledenen onder de 50 jaar: 1%; tussen de 50 en 60 jaar: 2%; tussen 60-70: 8%; tussen 70-80: 25%; tussen 80-90: 43% en boven de 90 jaar: 20%.

Eyeliners

De Algemene Rekenkamer stelt dat de aanpak van arbeidsuitbuiting faalt

Nederland een narco-staat (land met een grootschalige productie van en/of handel in drugs)? Nee, dat niet. Misschien wel een land met een narco-economie

EU zoekt uitweg uit de gascrisis

Kinderopvang komt ernstig handen tekorten

Energiearmoede dreigt bij minima]

Metamorfose ketens drukt winkelier uit stadscentra weg

Als we niet uitkijken rijdt er straks in de hoofdstad geen metro meer

Aanslag op Rutte is niet onvoorstelbaar

Verzet is belangrijk in een democratie

Frontberichten

Er is weer een stap gezet in de richting van een mondiale belasting. Op initiatief van de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling) besloten 136 landen een verdrag te ondertekenen over een vennootschapsbelasting van 15%. 4 landen (Sri Lanka, Kenia, Nigeria en Pakistan) haakten af. Veel landen moeten het verdrag nog aan hun parlementen voorleggen. Ratificatie zal de nodige voeten in de aarde hebben. De bedoeling is dat het mondiale tarief in 2023 in werking treedt. De G20 (de 19 grootste economieën en de EU) zal op een top in Rome volgende maand het besluit nog moeten goedkeuren. Is hier sprake van een doorbraak, en wat betekent deze deal voor Nederland? Organisaties zoals Oxfam Novib zijn zeer ontevreden. Zij vinden het tarief te laag en vrezen dat ontwikkelingslanden benadeeld blijven. Er is sprake van een doorbraak omdat sommige landen overstag zijn gegaan en nu verplicht worden de belastingtarieven te verhogen. Dat zou €170 mrd aan extra belastinginkomsten opleveren, zegt de OESO. Dat geldt bijvoorbeeld voor Hongarije (nu 9% vennootschapsbelasting), Ierland (12,5%) en Estland, dat alleen winstbelasting rekent over uitgekeerde winsten. Maar 15% is weinig, omdat het overgrote deel van de landen een veel hoger tarief kent. De Amerikaanse president Biden wilde eigenlijk 21%, de Franse president Macron wilde zelfs 25% en de ontwikkelingslanden eisten een tarief van 30%. Ontwikkelingslanden hebben meestal een grote informele economie, waardoor zij voor hun inkomsten veel afhankelijker zijn van de winst- en vennootschapsbelasting. Maar een tarief van 30% vonden de rijke landen veel te hoog. De Argentijnse minister van Economische Zaken Martín Guzmán klaagde dat ontwikkelingslanden moesten kiezen tussen ‘iets slechts’ en ‘iets nog slechters’. Minpunt is ook dat de VS in ruil voor instemming met het minimumtarief van 15% eisen dat de (omzet)belasting op digitale diensten, die Google, Facebook en andere Amerikaanse multinationals in veel landen moeten betalen, wordt afgeschaft. Voor sommige landen betekent dit minder inkomsten. Het gaat om een deal tussen 136 landen. Maar de wereld telt 196 officieel erkende landen. En dan zijn er nog al die Britse kroonkoloniën met hun eigen belastingstelsel, zoals Man, de Maagdeneilanden, Kaaimaneilanden en Bermuda. Er zijn dus nog voldoende vluchthavens over. In het verdrag is een regel opgenomen dat als een bedrijf in een van die landen onder het minimumtarief weet uit te komen, een ander land – het thuisland – dat zal mogen compenseren. Dus als Apple al zijn winsten op de Bermuda-eilanden onderbrengt, mogen de VS boven op het eigen vennootschapstarief een extra winstbelasting in rekening brengen. Daardoor is het niet meer aantrekkelijk om holdings op of in belastingparadijzen aan te houden. De deal is niet simpel. Er zijn allerlei uitzonderingen in het verdrag opgenomen, onder meer voor mijnbouw- en olie- en gasbedrijven. Ook financiële dienstverleners en webwinkels zoals Amazon kunnen zich op uitzonderingen beroepen. ‘Het verdrag is een schijnvertoning die de door de pandemie verwoeste ontwikkelingslanden berooft van broodnodige inkomsten voor ziekenhuizen, leraren en betere banen’, meent Oxfam. Daarnaast is er een overgangsperiode van maar liefst tien jaar in het verdrag opgenomen. Nederland is geen belastingparadijs omdat er een laag tarief geldt voor de vennootschaps- of winstbelasting. Nederland is een belastingparadijs omdat internationale vennootschappen hier een juridisch hoofdkantoor – een brievenbus – kunnen oprichten en zo de winst van hun dochtermaatschappijen in andere landen kunnen drukken, waardoor ze minder winstbelasting betalen. Dat gebeurt bijvoorbeeld met royalties en intellectuele eigendomsrechten voor beeldmerken. In Nederland hoeft daarover geen of weinig belasting te worden betaald. Veel popbands – bekende voorbeelden zijn The Rolling Stones en U2 – hebben daarom statutair een kantoor in Nederland. Schattingen over het aantal brievenbussen in Nederland lopen op tot 20.000, die jaarlijks €5.000 mrd (€5 biljoen) aan inkomsten genereren, waarover elders geen vennootschapsbelasting wordt betaald. Toch kiezen vermogende Nederlanders op hun beurt weer voor brievenbussen in Panama, de Kanaaleilanden of de Britse Maagdeneilanden. Waarom doen ze dat? Vaak om hun identiteit te verhullen. Ze kunnen dan inkomsten uit bepaalde activiteiten – bijvoorbeeld beleggingen – op een rekening laten vallen die onzichtbaar is voor de Nederlandse belastingdienst. Omdat veel van die landen tegenwoordig ook niet meer met nummerrekeningen (waarbij de naam van klant niet op de bankafschriften verschijnt) mogen volstaan, worden heel ingewikkelde constructies bedacht via meerdere belastingparadijzen, om de belastingdiensten op het verkeerde been te zetten. Berucht is de constructie van de Double Irish with Dutch Sandwich, waarbij de gelden eindigen op Bermuda, dat geen winstbelasting kent. (bron: Volkskrant) Complexe zaak, met veel partijen en verschillende belangen. Dit voorstel gaat het niet halen. Dit gaat pas lukken als en één wereldvaluta komt, waarbij alle belastingvormen moeten worden geharmoniseerd en belastingparadijzen ‘verleden tijd’ zijn. Het is natuurlijk belachelijk dat de Amerikaanse megabedrijven in Europa geen omzetbelasting hoeven te betalen, terwijl ze handelen met de privacygegevens van burgers. Stop daarmee!

Overwegingen

Iedereen moet gelden kunnen lenen om zijn huis te verduurzamen. 2 kanttekeningen daarbij: dat verhoogt de schulden en onze centrale bank wil juist dat die schulden omlaag moeten worden gebracht, Het gaat niet om het lenen maar om de vraag of huiseigenaren in staat zijn de rente- en aflossingen op te kunnen brengen. En dat moet dan komen van hoge inverdieneffecten van isolatie. Daarover geeft de overheid geen garantie. In dat geval moet de koopkracht gaan stijgen, maar die beweging gaat in neerwaartse richting als gevolg van stijgende prijzen, onder meer de energieprijzen van stroom en gas en benzine en van grondstoffen. Daardoor zal de koopkracht negatief gaan noteren. Conclusie: de wens is er, maar de uitvoering laat op zich wachten. Eerst moet de inflatie terug in zijn hok en daar zijn deskundigen somber over gestemd.

Legaal, wel asociaal, las ik dit weekend in het NRC. Wat onze minister van Financiën, Wopke Hoekstra, in de periode 2009-2017 deed met een belegging in een bedrijf dat safari-reizen in Afrika organiseert en gevestigd is als een brievenbusfirma op het belastingparadijs Maagdeneilanden is volgens onze wetgeving fiscaal niet illegaal, maar kan wel als asociaal worden aangemerkt. Zijn pensioenopbouw bij McKinsey werd, evenals voor 30.000 collega’s, ondergebracht op het belastingparadijs Guernsey. Belastingontwijking gebruiken om fiscale heffingen in eigen land te ontlopen, getuigt niet van verantwoord maatschappelijk gedrag. Maar kennelijk was dat voor premier Rutte in 2017 geen reden deze senator van christen-democratische huize op te nemen als minister van Financiën in zijn kabinet-Rutte III. Hij werd belast met het aan banden leggen van belastingontwijking via buitenlandse sluiproutes. Daarin slaagde hij vooralsnog niet: volgens het Tax Justice Network staat ons land op de derde plaats van landen die meewerken aan het toebrengen van lagere belastingopbrengsten aan andere landen. Maar staat wel toe aan de eigen burgers belasting te ontwijken. Nederland is volgens de Europese Commissie geen belastingparadijs. Zo werkt het Old Boys Netwerk nu eenmaal. Het vertrouwen in de politiek zal door dit voorval verder afnemen.

De ophef die het onderzoek dat Investico heeft gedaan naar hetgeen zich op de Maagdendeneilanden heeft afgespeeld heeft in media reacties opgeleverd, maar het is goed journalistiek werk en verdient waardering. De kritische reacties betroffen het in de schijnwerper zetten van het boegbeeld van de Christen-Democratie, in relatie tot het feit dat Nederland een belastingparadijs is en problemen heeft met belastingontduiking en -ontwijking. Ik deel het standpunt dat Hoekstra een piepkleine speler was met zijn belegging van €26.000 en een winstje van €4.800 in 8 jaar tijd. Er zijn tegenwoordig dagen dat 15-jarige pizzabezorgers met minder geld op de cryptomarken per dag grotere winsten maken. Het probleem is dat het congres van het CDA er niet in is geslaagd de gelederen gesloten te houden. In de peilingen staat het CDA nu met 5 zetels onder de CU, BBB en de PvdD. Maar Hoekstra zit nog altijd wel aan de onderhandelingstafel voor de vorming van een nieuw kabinet. In de Tweede Kamer stonden Pieter Omtzigt en Wopke Hoekstra tegenover elkaar. Hoekstra slaagde er niet in de vragen van Omtzigt te beantwoorden, het was een complete afgang voor de minister van CDA-huize. Het verslag staat op: https://www.youtube.com/watch?v=T0m5axOk2dI

Een interessant betoog in de Tweede Kamer van het FvD kamerlid Pepijn van Houwelingen op https://mail.google.com/mail/u/0/#inbox?projector=1 Een scherpe beschrijving van de sociaal/maatschappelijke gevolgen van het monetair/financiële beleid vanuit Frankfurt.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 8 okt 2021, week 40: AEX 772,05; Bel 20 4.145,07; CAC40 6.559,99; DAX 15.206,13; FTSE 100 7.095,55; SMI 11.764,99; RTS (Rusland) 1.860,69; SXXP (Stoxx Europe) 457,29; DJIA 34.746,25; NY-Nasdaq 100 14.820,75; Nikkei 28.048,94; Hang Seng 24.788,35; All Ords 7.617,30; SSEC 3.592,17; €/$1.1569; BTC/USD (Bitcoin) $54.680,50; troy ounce goud $1.757,10, dat is €48.792,20 per kilo; 3 maands Euribor -0,548%; 1 weeks -0,568%; 1 mnds -0,561%; 10 jaar Duitse Staat -0,161%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,12%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,035%; 10 jaar Belgische Staat 0,154%; 10 jaar Japan 0,0826%; 10 jaar Franse Staat 0,177%; 10 jaar Spanje 0,482%; 10 jaar VK 1,048%; Italië 0,868%; 10 jaar VS 1,5996%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,889,

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden licht stijgend. Ik sluit niet uit dat we voor eind oktober door de 700 zakken. In tegenstelling met deze trend stegen de rentetarieven weer. De euro daalde versus de dollar weer wat, op hogere rentetarieven in de VS. De bitcoin spoot opnieuw omhoog evenals andere crypto’s. Begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie spelen op de achtergrond nog mee, de centrale banken spreken geruststellende woorden alhoewel de onrust vanwege stijgende inflatiecijfers toeneemt. De ECB heeft nu ook aangekondigd dat de inkoop van vastrente waarden wordt afgebouwd. Maar in welke mate? Er dreigt in het najaar/winter een griepgolf, verwachten de ziekenhuizen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland 0,085%; Duitsland 0,319%; Nederland 0,417%; Japan 0,6864%; Frankrijk 0,955%; Spanje 1,359%; VK 1,491%; Italië 1,835%; Canada 2,0698%; VS 2,1593%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,541%; Zwitserland -0,525%; Nederland -0,515%; België -0,46,7%; Denemarken -0,447%; Frankrijk -0,328%; Spanje -0,305%; Japan -0,0816%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 09-10-2021/602 De confrontatie tussen Hoekstra, de jurist, en Omtzigt, de econometrist

UPDATE 02-10-2021/601 Opnieuw maken 2 bewindslieden uit het kabinet Rutte III zich op voor vertrek

Demissionair minister Hoekstra (CDA) van Financiën heeft jarenlang belangen gehad bij een brievenbusfirma op de Britse Maagdeneilanden. Met het daar gestalde geld werd geïnvesteerd in een safaribedrijf in Oost-Afrika, melden FD, Trouw en Investico op basis van gelekte documenten. Hoekstra verkocht zijn aandeel voordat hij in 2017 minister werd, maar had ze wel toen hij senator was. In de Eerste Kamer zat Hoekstra in een commissie die zich boog over belastingontwijking. De constructie is niet illegaal maar wel omstreden. Hoekstra zegt dat premier Rutte en de fiscus ervan op de hoogte waren. Demissionair minister Hoekstra zegt in een reactie op het nieuws dat hij jarenlang deelnam in een brievenbusfirma op de Maagdeneilanden, maar dat hij zich niet had gerealiseerd waar het bedrijf gevestigd was. “Daar had ik mij achteraf natuurlijk beter in moeten verdiepen.” Hoekstra investeerde 26.500 in het bedrijf, “een startup voor ecotoerisme in Afrika van een vriend van mij”. De winst van zo’n 4800 maakte hij naar eigen zeggen over naar een goed doel dat kankeronderzoek uitvoert. (bron: NOS)

Demissionair staatssecretaris Ankie Broekers-Knol (VVD, J&V) betreurt haar uitspraken over Afghanen in het AD. Op de uitspraken kwam kritiek van zowel coalitie als oppositie. Broekers-Knol schermde met tot wel 100.000 Afghaanse vluchtelingen die naar Nederland kunnen komen. Ook meende ze dat mensen die het land ontvluchten voor een brain-drain zorgen. Datzelfde argument gebruiken de Taliban. Nu geeft ze aan dat ze haar woorden zorgvuldiger had moeten kiezen. Het getal 100.000 was “hypothetisch”. Brain-drain noemen paste niet “in de context van dit deel van het interview.” (bron: NOS)

In gelekte documenten van een reeks offshorefirma’s duiken de namen op van meer dan 300 politici wereldwijd. Ze hebben geld geïnvesteerd via belastingparadijzen, blijkt uit de zogenoemde Panama Papers, in handen van een groep internationale media. In de meeste gevallen zijn de constructies niet illegaal, maar wel omstreden. Het gaat vaak om vastgoedinvesteringen. (bron: NOS)

De Duitse kanselierskandidaat Olaf Scholz zet met zijn partij SPD, zoals verwacht, in op een coalitie met de Groenen en de liberale FDP. Volgens Scholz is er een “duidelijk mandaat” gegeven voor deze ‘stoplichtcoalitie’, refererend aan de kleuren van de 3 partijen (rood,groen en oranje). (bron: NOS) Op basis van de uitslag hebben een meerderheid van 51%. De SPD hoopt voor het einde van het jaar een kabinet te hebben gevormd.

1 oktober 2021 heeft Venezuela zijn valuta, de VEF, de Venolaanse bolivar fuerte, , aangepast: er zijn zes nullen geschrapt. Door de hoge inflatie in het land was de munteenheid praktisch niets meer waard. Het biljet met de hoogste waarde was een miljoen bolivar, wat gelijk staat aan 0.00000000000205560. Zo kostte een fles frisdrank van 2 liter bijvoorbeeld meer dan 8 miljoen bolivar. Daar kwam nog bij dat deze biljetten zeldzaam waren, wat betekent dat Venezolanen vaak met een dik pak biljetten moesten afrekenen. (bron: AD)

Sylvain Ephimenco, columnist, schrijft in Trouw dat ‘het wantrouwen van burgers een weg effent voor Lijst Pieter Omtzigt (LPO). De formatie kent winnaars en verliezers. Mark Rutte heeft niet alleen de laatste verkiezingen gewonnen maar ook de formatie. Hij mag, zoals het zich nu laat aanzien, zijn kabinet van het derde seizoen naar een vierde ‘upgraden’. Toch komt hij als een zwaargehavende premier uit de strijd. Een minister-president met een motie van afkeuring aan zijn broek, die diep door het stof moest en tal van vernederingen, in de Kamer en daarbuiten, moest ondergaan. Maar zie hoe Rutte, als een kat, altijd op zijn pootjes terechtkomt. Een man zonder vaste overtuigingen en geafficheerde idealen (Rutte: “Als je visie zoekt moet je naar de oogarts.”) Rutte werd onder andere geplaagd door de stikstof- en zorgcrisis, het woningtekort, de toeslagenaffaire, nam ontslag maar won op 17 maart de verkiezingen. Waarom toch die successen? Hij heeft te maken met een zwakke, want van links tot rechts gefragmenteerde, oppositie. Dat verschaft hem een aura van stabiliteit in deze relatieve wanorde. Hij excelleert in communicatie en met zijn charisma verleidt hij de kiezers als een slangenbezweerder zijn serpenten. Bovendien genieten ze internationaal veel krediet. Maar er is ook een andere winnaar: Kamerlid Pieter Omtzigt die monter een succesvolle terugkeer in de Kamer heeft gemaakt. Door de voorzetting van de coalitie hoeft hij geen nieuwe snelle verkiezingen te ondergaan en heeft dus wat tijd om een nieuwe partij op te bouwen. Mits natuurlijk het nieuwe vechtkabinet-Rutte IV niet al te snel valt. Het huidige wantrouwen van burgers tegenover de politiek is zo sterk dat het voor de Lijst Pieter Omtzigt (LPO) een koninklijke weg effent. Meer dan 20 zetels voor de nieuwe politieke Messias zijn niet ondenkbaar. (bron: Trouw) Ephimenco trekt in zijn column een parallel tussen Rutte en Macron. Die relatie heb ik buiten beschouwing gelaten. Maar de wijze waarop Rutte er steeds weer in slaagt zijn beleid te continueren, tegen alle logica in, is voor de Nederlandse politiek onwenselijk. Maar bij de laatste verkiezingen kreeg hij 1.988.651 (1 op de 5 stemmers) voorkeursstemmen. Wie zijn die stemmers? Op de eerste plaats mensen die liberaal denken, dan wel personen die persoonlijk profiteren van het neoliberale beleid van de kabinetten Rutte, dan denk ik een grote groep die vertrouwen hebben in de persoon van de premier, zoals hij zichzelf profileert, hij spreekt als Brugman en is een briljant debater. Weliswaar zonder visie, maar welke liberaal heeft dat wel? Hij is typische een belangenbehartiger van het oude geld, van de fossiele energie, van het grote bedrijfsleven en het grote geld. Hij heeft zichzelf neergezet als de leider van het land tijdens de corona-crisis. Dat hij een leugenaar is, dat hij een selectief geheugenverlies suggereert, dat hij er niet voor terugdeinst mensen buitenspel te zetten als die persoon hem blijft irriteren. Dat hij de geschiedenis in zal gaan als de slechtste premier na de Tweede Wereldoorlog, het deert hem niet. Dat hij er niet voor zal terugdeinzen ook Kaag terzijde te zetten, als zij hem dwarszit. Hij is een leider met een gesloten zicht voor de toekomst, die nog vier jaar verder wil regeren, niet met als doel het algemeen doel te dienen, maar om zijn neoliberale doelstellingen te verwezenlijken. Dat hij €100 mrd, een kwart van onze totale staatsschuld, nodig heeft gehad om de corona-pandemie te bestrijden, veruit het grootste deel ervan ging naar het bedrijfsleven en volgende generaties zullen dat geld nog wel moeten terugbetalen aan de geldschieters, die het ons leenden. Het doet pijn dat zoveel mensen zich door hem laten misleiden, het land verdient beter.

Op Buitenhof (AVROTROS, BNNVARA en VPRO) discussieerden 3 oktober de ractievoorzitters Esther Ouwehand van de Partij voor de Dieren en Farid Azarkan van DENK en met politiek redacteur van NRC Tom-Jan Meeus over de kansen voor de vier coalitiepartners van Rutte III om een kabinet Rutte IV te formeren. De besprekingen torsen de last van het slecht presterende kabinet Rutte III met zich mee. De Christen Unie blijft zitten met de uitspraak van Gert-Jan Segers dat hij niet meer wil meeregeren met Rutte als premier. Het CDA is verdeeld en staat in de peilingen van de Hond op 5 zetels als kleinste regeringspartij (de CU heeft er 7), D66 verliest 7 zetels en het CDA 10. De BBB wint er 6 en Volt 3. In totaal beschikken in de laatste peiling de coalitie nog maar over 65 zetels. Ouwehand en Azarkan waren somber gestemd of de (in)formatiebesprekingen gaan leiden tot een volgend kabinet. Kaag zal uiteindelijk wel de knoop moeten doorhakken. Bekijk de uitzending op https://www.vpro.nl/buitenhof/speel~VPWON_1325473~buitenhof~.html Maandag komen zowel Trouw als het Financieel Dagblad met het bericht dat Investico, een groep onderzoeksjournalisten, onderzoek heeft ingesteld naar een belegging van Wopke Hoekstra, in een brievenbusfirma op de Britse Maagdeneilanden, dat hij weer van de hand heeft gedaan toen hij van Senator voor de CDA minister werd. Rutte en de fiscus waren daar, op enig moment, van op de hoogte. Ook de VVD-bewindsvrouw Ankie Boekers-Knol heeft zich in de schijnwerpers gezet met uitspraken over Afghanen, waarvan ze nu zegt dat ze die zorgvuldiger had moeten kiezen. Een minister van Financiën die heeft belegd in een brievenbusfirma op een belastingparadijs kan niet. Hiermee kan het informatieberaad niet verder. Eerst excuses en dan aftreden. De zoveelste.

Informatie-ontwikkelingen

Maandag is het informatieoverleg van Johan Remkes herstart. Er liggen 2 nieuwe ontwikkelingen op tafel: Kaag is bereid te praten over een meerderheidskabinet met de VVD, CDA, CU, PvdA en GL. Vanuit de VVD was de eerste reactie ‘dat schept de mogelijkheid de huidige coalitie voort te zetten. Dat zal de inzet van Kaag niet zijn geweest. Die wil in feite zonder CDA en CU en met PvdA en GL verder onderhandelen. De andere ontwikkeling is een bericht in het dagblad de Telegraaf dat premier Rutte extra zwaar wordt beveiligd, omdat hij mogelijk doelwit is van een aanslag of ontvoering door de georganiseerde misdaad. Bronnen zouden tegenover de NOS het verhaal hebben bevestigd. Er zouden zogenoemde spotters in de omgeving van Rutte zijn gezien. Dat zijn personen die verkennen hoe een aanslag of ontvoering het best kan worden aangepakt, zodat een plan kan worden opgesteld. “Het zou gaan om verdachte personen die zijn gelieerd aan de Mocro-maffia”, aldus De Telegraaf. Het Landelijk Parket van het OM en de NCTV willen niet ingaan op de zaak. Wil de Mocro-maffia de premier uit de weg ruimen. Welke belangen zou Rutte schaden voor de criminaliteit? Nederland is voor hen een paradijs, kijk naar de XTC-productie en de export ervan en de invoer en overslag van cocaïne. Mogelijk een poging te ontvoeren om daarmee een zware ‘jongen’ uit te ruilen tegen de premier. Zou dit een poging kunnen zijn van de onderwereld om de rechtstaat van de bovenwereld aan te tasten? Maar het baart zorgen. Later in de week werd bekend dat andere boeven het zouden hebben voorzien op Rutte, Wilders en Baudet, meldde RTLNieuws

Tussen de 65.000 en 180.000 mensen hebben in 2020 hun baan kunnen behouden door het steunpakket voor bedrijven. Dat heeft het Centraal Planbureau (CPB) berekend. Zonder het steunpakket zou de economie 0,6% harder zijn gekrompen. Het steunpakket was in 2020 effectief, concludeert het CPB. De werkloosheid bleef beperkt, inkomens bleven op peil en weinig bedrijven gingen failliet. Het CPB waarschuwt wel dat de steun de normale economische dynamiek blokkeert. Zo bleven ook bedrijven overeind die eigenlijk niet levensvatbaar waren. Het is daarom de vraag of de coronasteun in 2021 ook effectief was, zegt het CPB. (bron: NOS) Op de laatste vraag van het CPB kan ik het antwoord wel geven: NEE. Doordat wij een rijk zijn met een lage staatsschuld konden wij ons permitteren volgende generaties op te zadelen met een extra staatsschuld van ca €100 mrd. Daarbij komt dat ondernemers die getroffen zijn bijna volledig werden vergoed. Dat wij daardoor met een voorsprong uit de crisis zijn gekomen, is verklaarbaar. De vraag is echter of de zombiebedrijven niet opgeruimd hadden moeten worden en of de thuis zittende werknemers, zonder werk, beter omgeschoold hadden moeten worden voor de beroepen waarnaar nu grote vraag is. Verder is het de vraag hoe de toekomst eruit ziet voor bedrijven met een verdienmodel van de ouwe economie? Nee, het kabinet III krijgt van mij een onvoldoende voor de royale overheidssteun voor de ondernemers zonder dat te conditioneren.

De integrale tekst van de mededeling van Sigrid Kaag: D66 is onder mijn leiding de verkiezingen in gegaan met de belofte dat wij verantwoordelijkheid zullen nemen. Dat wij er alles, maar dan ook alles, aan zullen doen om een regering met een zo progressief mogelijk programma tot stand te brengen. Een stem op D66 was en is een stem voor het klimaat, voor het onderwijs, voor Europa, voor de democratische rechtsstaat. De kiezer heeft die boodschap gehoord en heeft ons het vertrouwen gegeven dat wij onze belofte waar zullen maken een zo progressief mogelijk kabinet te vormen. Zoals u weet wordt een regeringscoalitie met beide linkse partijen uitgesloten door VVD en CDA. Tot brede inhoudelijke onderhandelingen is het helaas niet gekomen, ook niet na de positieve ontvangst van het hoofdlijnendocument van VVD en D66 ( https://d66.nl/nieuws/hoofdlijnendocument-onze-belofte-voor-nederland/).De samenleving roept om positieve flexibiliteit, om actie, om een daadkrachtige regering. Er moet iets gebeuren. Wij hebben daarom onze politieke blokkade opgeheven ( https://d66.nl/nieuws/sigrid-kaag-heft-blokkade-op-wil-onderhandelen-met-zes-partijen/ ), maar dit heeft helaas niet het gewenste resultaat gebracht. De keuze waar D66 nu voor staat is: opnieuw verkiezingen óf inhoudelijk onderhandelen met VVD, CDA en de ChristenUnie. D66 verkiest onderhandelingen boven nieuwe verkiezingen omdat de samenleving daar recht op heeft. Omdat we in Nederland al 170 jaar de traditie hebben dat de kiezer spreekt en dat politici dan tot een kabinet komen. Maar vooral omdat politici en partijen op aarde zijn om resultaten te boeken. Om Nederland verder te brengen. Niemand is gebaat bij nieuwe verkiezingen. Die verlammen de politiek tenminste nog een half jaar. Dan blijven de grote besluiten uit. Dat verdient ons land niet. Bovendien is er geen garantie dat de uitslag anders zal zijn. Daarmee zijn verkiezingen alleen uitstel en dat speelt ook populisten in de kaart. Wij gaan dus onderhandelen. Dat heb ik de informateur laten weten. Maar laat ik daarbij het volgende markeren. Wij staan voor vernieuwing. Voor een ander programma, voor een nieuwe politiek en voor nieuw elan. Dat zal zich moeten vertalen naar de inhoud én naar de vernieuwing van de politieke cultuur. Wij zullen als onderhandelaars staan voor de inhoud. Daar gaat het ons altijd om. Voor ons moet het regeerakkoord recht doen aan al die mensen in Nederland die zich zorgen maken over de klimaatcrisis, die gelijke kansen willen voor hun kinderen, die willen dat Nederland loyaal en gewaardeerd is in Europa, dat Nederland weer het trotse open, tolerante en internationaal georiënteerde land wordt dat het ooit was. Dat betekent dat Nederland klimaatkoploper wordt in Europa, dat we de grootste structurele investering in het onderwijs ooit doen en dat Nederland mede aan het stuur gaat zitten in de Europese Unie. Onze wens is dat het komende kabinet progressiever, genereuzer, opener en menselijker zal zijn. We doen het goed of we doen het niet. Gaat het lukken? Ik weet het niet. Wij gaan vol overtuiging onderhandelen. Wij weten ons gesteund en gemotiveerd door onze idealen voor het Nederland waar wij in geloven. Een Nederland dat ieder individueel mens de kansen geeft om te worden wie zij willen zijn. Een Nederland dat zijn waarden hooghoudt en zijn waardigheid bewaakt. De kracht van verantwoordelijkheid nemen is wat je ermee doet voor een ander.

De samenleving roept om flexibiliteit, om actie en om een daadkrachtige regering. Er moet iets gebeuren”, zo sprak Kaag bij een persmoment donderdag. “D66 verkiest onderhandelen boven nieuwe verkiezingen. Niemand is gebaat bij nieuwe verkiezingen. Woensdag waren er gedurende de hele dag gesprekken met informateur Johan Remkes in het Logement in Den Haag. Na afloop van die gesprekken maakten VVD, CDA en D66 bekend dat zij zich “intern wilden beraden” over de opties die door informateur Johan Remkes op tafel waren gelegd. Het CDA en de VVD zeggen eveneens al een besluit te hebben genomen, maar de partijen hebben nog geen verdere informatie gegeven. Aangezien de twee centrumrechtse partijen meermaals hebben gezegd dat zij graag verder willen regeren met de ChristenUnie, ligt het echter in de lijn der verwachting dat ook zij akkoord gaan.

Kaag wil dat de oude coalitie wel op een aantal zaken gaat veranderen. “Wij staan voor vernieuwing, een ander programma, het bedrijven van nieuwe politiek met nieuw elan. Dat moet zich vertalen naar de inhoud en de vernieuwing van de politieke cultuur”, aldus Kaag. Er was direct al commentaar op de stellingname van D66, van links (PvdA/GL), van de D66-achterban en van veel politieke commentatoren. Kaag zou op voorhand de slag al hebben verloren, dat standpunt deel ik niet. Ik zie in haar handelen een strategie die gericht is op het eindresultaat. Ze heeft nu klik en klaar haar eisen op tafel gelegd, waaraan een nieuwe regering zal moeten voldoen. Ik sluit zeker niet uit dat ze aan het einde van de onderhandelingen een mede-premierschap op tafel zal leggen, b.v. Remkes-Kaag. Met een groot deel van haar plannen voor de inrichting van onze (rechts)staat volg ik haar, maar dat Nederland klimaatkoploper in Europa, haak ik af. Kaag spreekt op haar verlanglijstje over sociaal/maatschappelijke hervormingen, maar geen woord over de financieel/economische, laat staan haar visie op het monetaire beleid dat buiten Den Haag om wordt gevoerd. Ook op het beleid van de Europese Commissie met haar neoliberaal handelen plaats ik kritische kanttekeningen. Als we spreken over realisatie van klimaatdoelstellingen, over stikstof, over milieu, dierenwelzijn en ecologische wensen dan praten we over ‘wie gaat de rekeningen betalen en waar gaan de subsidies heen’? Als D66 het beleid voortzet van Rutte III dan gaat het grootste deel (80%) van de subsidies naar het ondernemers (de grote vervuilers) en dragen ze daarvoor 20% van de lasten bij. Dat betekent dat de burgers het grootste deel (80%) van die enorme schulden moeten opbrengen. Uiteindelijk moet de staatsschuld worden opgebracht door volgende generaties (onze (klein)kinderen). Over rentmeesterschap gesproken. De CO2-tax heffen verhoogt alleen maar de prijzen van producten, die burgers kopen en dus indirect betalen. Het enige wat de bedrijven doen is incasseren en afdragen. Het is een illusie aan te nemen dat de aandeelhouders en beleggers een deel van die CO2-heffing meedragen. Zo werkt dat namelijk niet met vrije markten. Nee, er moeten nog veel hobbels genomen worden en Wouter is niet de man, die daar leiding aan kan geven.

Financieel/economische berichten

Het Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen (NBTC) schat dat er aan het eind van dit jaar zo’n 5,4 miljoen internationale bezoekers Nederland hebben aangedaan. Dat is ruim een kwart minder dan in 2020, toen het toerisme door corona ook al flink was afgenomen. Het NBTC noemt aanhoudende restricties als het gaat om reizen en beperkende maatregelen als redenen voor de verdere afname. Het huidige bezoek is terug op het niveau van begin jaren negentig. De brancheorganisatie denkt dat het toerisme pas in 2024 volledig is hersteld. Met name intercontinentale en zakelijke reizen komen traag op gang. (bron: NOS) De onzekerheid die door de corona-pandemie worden en zijn veroorzaakt werkt nog lang na. Maar wat zijn de gevolgen daarvan voor de bedrijven die daar hun omzet mee maken?

De gemiddelde adviesprijs van benzine staat sinds 1 oktober op €2, het hoogste bedrag voor een liter ooit. Dat blijkt uit cijfers die UnitedConsumers bijhoudt. Het gaat om een adviesprijs, die – gelukkig – niet door alle pomphouders worden gevolgd. Hier om de hoek is de prijs voor E10 nog steeds €1,849 per liter. Die hoge prijs is het gevolg van stijgende marktprijzen, maar ook door het verhogen van de accijns op benzine.

In vergelijking met andere eurolanden is de Nederlandse economie de pandemie goed doorgekomen, concludeert het IMF. De Nederlandse economie was voor corona al robuust en mede door de overheidssteun verliep de recessie in 2020 mild en was het herstel erna sterk, klinkt het. Het IMF verwacht een economische groei in 2021 van 3,8% en in 2022 van 3,2%. Dat zijn groeipercentages die in lijn zijn met de CPB-prognoses. Het IMF wijst op een tweetal zwakheden in de economie: de woningmarkt en het onderwijs. Ook moet Nederland meer doen om de klimaatdoelen nog te kunnen realiseren. (bron: NOS) Op het eerste oog klopt de uitspraak dat grote delen van economie weer draaien. Waar aan voorbij gegaan is zijn de enorme schulden die het heeft gekost en de achterstallige lasten die de bedrijven nog moeten af/terugbetalen. Neem de fiscale claims en verhoogde kredieten bij de banken. Bij de begrote economische groei is uitgegaan van de stabiliteit van het monetaire beleid en dat de inflatie geen roet in het eten gaat gooien. Gaat het monetaire beleid kantelen, vrijwillig dan wel afgedwongen, dan kan dat tot chaos op financieel terrein leiden. Ook het geld dat nodig is om de achterstanden in het onderwijs, klimaat en de woningbouw moet nog wel ergens vandaan komen. Voor mij zijn hogere schulden geen optie.

De Duitse inflatie is in september voor het eerst in 28 jaar boven de 4% uitgekomen. Dat blijkt uit een eerste raming van het Duitse federale statistiekbureau. De geldontwaarding op jaarbasis kwam uit op 4,1%. De forse toename van de inflatie werd onder meer veroorzaakt door een wisseling in het btw-tarief. Vorig jaar werd de btw vanwege de coronacrisis tijdelijk verlaagd. Dat de tarieven nu weer normaal zijn, werkt onder andere door in de prijzen voor kleding en vrijetijdsbesteding. Daarnaast lopen de energieprijzen op. De verstoringen in de toeleveringsketen en de hogere grondstofprijzen zorgen ook voor prijsdruk. Kenners verwachten dat de inflatie tegen het einde van het jaar tot 5% kan oplopen. Los van de eenmalige effecten kan de inflatie volgend jaar ook vele maanden boven het door de Europese Centrale Bank (ECB) gewenste niveau van 2% uitkomen. De inflatie is een gevoelig politiek onderwerp in Duitsland. Veel Duitsers hebben het ook nog steeds over de hyperinflatie in het land een eeuw geleden. De laatste keer dat er een inflatie van de grootste economie van de eurozone boven de 4% uitkwam was in december 1993, toen sprake was van een niveau van 4,3%.

De consumentenprijzen in de eurozone zijn in september iets sterker dan verwacht gestegen. Dit bleek uit voorlopige cijfers van Eurostat. De inflatie bedroeg in september 3,4%. In augustus was dit 3,0% en in juli 2,2%. De kerninflatie, voor de ECB een belangrijke graadmeter, bedroeg in september 1,9% op jaarbasis. De inflatie zonder de volatiele prijzen voor onder meer voeding, energie en alcohol, was in augustus nog 1,6%. De industrie van de eurozone heeft in september minder groei laten zien. Dit blijkt uit definitieve cijfers van Markit. De inkoopmanagersindex die de activiteit meet, kwam in september uit op 58,6 tegen 61,4 in augustus. “Hoewel de industrie in de eurozone in september in een robuust tempo groeide, is de groei wel duidelijk verzwakt”, zei econoom Chris Williamson van Markit. Hij wees daarbij op problemen in de aanvoerketen. Williamson verwacht echter verbetering op dit vlak, maar waarschuwt ook dat dit een traag proces is. Een indexstand groter dan 50 wijst op groei, terwijl minder dan 50 krimp betekent. De Duitse industrie is in september minder hard gegroeid. De index die de activiteit in de Duitse industrie meet, kwam in september uit op 58,4 tegen 62,6 in augustus. Het cijfer voor september is het laagste in acht maanden. De Franse industrie is ook in september minder hard gegroeid. De index die de activiteit van de Franse industrie meet, kwam in september uit op 55,0 tegen 57,5 in augustus. De Britse industrie is ook in september minder sterk gegroeid dan in augustus. De index die de activiteit in de industrie meet, kwam in september uit op 57,1 tegen 60,3 in augustus.

In september zijn er, net als in augustus, weer fors minder nieuwe auto’s in Nederland geregistreerd. Dit bleek uit cijfers van RAI Vereniging, BOVAG en RDC. In totaal ging het afgelopen maand om 24.663 nieuwe auto’s. Dat is 16,9% minder dan in september 2020. Tot en met september zijn er dit jaar tot nog toe 235.977 nieuwe auto’s geregistreerd. Dat is 4,9% minder dan de 248.206 in dezelfde periode in 2020. “Het tekort aan computerchips in combinatie met logistieke uitdagingen, beide als gevolg van wereldwijde coronamaatregelen, zorgen voor flinke vertraging in de productie van nieuwe personenauto’s, soms met sluiting van fabrieken tot gevolg. Veel auto’s die nu worden besteld, kunnen niet tijdig worden afgeleverd en de verwachting is dat deze problemen nog minstens enkele maanden aanhouden”, aldus de instellingen. In september verkocht Kia weer het best, gevolgd door Volkswagen en Toyota. (bron: alle bovenstaande artikelen deaandeelhouder.nl)

Het zou de week van de waarheid voor Joe Biden worden: de toekomst van zijn hervormingsplannen hangt aan een zijden draad, zijn overheid heeft grote geldzorgen. Maar werd een time-out overeengekomen van 2 maanden, een shutdown werd daardoor voorkomen. De Amerikaanse Senaat en het Huis van Afgevaardigden zijn akkoord met een noodbegroting, die tot 3 december geldig is. Zo is net op tijd voorkomen dat de federale overheid deels op slot zou gaan, een zogeheten shutdown. Door het akkoord kunnen de salarissen van honderdduizenden ambtenaren worden uitbetaald en kunnen nationale parken en federale musea openblijven. Om nieuwe problemen te voorkomen, moet de Amerikaanse politiek het de komende tijd nog wel eens worden over verhoging van het maximale bedrag dat de overheid kan lenen, het schuldenplafond. Dat is nu $28.400 mrd. (bron: NOS) Een ‘shutdown’ van de Amerikaanse overheid is tenminste tot begin december afgewend. Maar dat verandert volgens BNR commentator en macro-econoom Kees de Kort helemaal niks aan de typisch Amerikaanse situatie van het schuldenplafond. Per 18 oktober wordt de grens bereikt van wat de Amerikaanse regering mag lenen. Daar moet iets voor bedacht worden, om over de lange termijn plannen nog maar te zwijgen. Volgens De Kort hebben de steunprogramma’s tijdens de coronacrisis zwaar gedrukt op de Amerikaanse overheidsuitgaven. ‘Maar die stoppen per 1 oktober. Er zijn nu al vijf à zes miljoen mensen minder die een uitkering krijgen dan een week geleden. En ook de programma’s om huisuitzettingen te voorkomen stoppen. Als miljoenen mensen minder geld ontvangen en sommige ook nog uit hun huis worden gezet, dan zijn dat geen plussen voor het vertrouwen in de Amerikaanse economie.’ (bron: BNR)

De legendarische beursexpert Jeremy Grantham denkt dat Amerikaanse aandelen ten prooi zijn gevallen aan een zeepbel die erger is dan die van 1929, toen de beurs zwaar crashte. De expert in het identificeren van beurszeepbellen vergelijkt de huidige stemming op de markt met ‘een vampier’ die immuun is voor slecht nieuws. Grantham ziet beleggen in meme-aandelen, SPAC’s en crypto’s als symptomatisch voor de gekte op de beurs. Die opvatting bracht beursexpert Jeremy Grantham deze week naar voren in gesprek met tv-zender CNBC. Grantham blijft ervan overtuigd dat de huidige situatie op financiële markten onhoudbaar is en verwacht de komende maanden een scherpe terugval van aandelenmarkten. De beursveteraan voorzag eerder onder meer zeepbellen rond de interneteuforie eind jaren negentig. Dit is veel extremer dan de bubbels van 1929 en 2000”, zei de medeoprichter van vermogensbeheerder GMO tegen CNBC. Voor de komende maanden ziet Grantham een daling van de brede S&P 500-index met minstens 10%. Hij beschouwt de gekte rond meme-aandelen, lege beurshulzen waarmee overnames worden gedaan (SPAC’s) en crypto’s als tekenen dat er veel te veel optimisme is in de markt en dat er een terugval aankomt. Tegelijk stelt Grantham dat de beurs op korte termijn nog door kan gaan met het negeren van negatieve economische signalen. “Beleggers zijn zo optimistisch dat zelfs als de economische data waarschuwingssignalen geven, er sprake is van ontkenning.” Hoewel Grantham vanwege zijn scherpe inzicht op het gebied van langetermijntrends op de beurs als een topexpert wordt gezien, zijn er ook critici die hem te pessimistisch vinden. In juni 2020 stelde Grantham al dat de beurs overgewaardeerd was, maar sindsdien is de S&P 500-index met nog eens 40% gestegen. Tegen CNBC zei Grantham deze week dat het voorspellen van het exacte moment waarop een zeepbel knapt niet mogelijk is. Maar dat kan nu in principe “elk moment” gebeuren. Business Insider (bron: Business Insider) Ik ben nog kritischer dan Grantham. Als hij stelt dat de ‘zeepbellen’ nu groter zijn dan in 1929 en hij stelt dat de S&P 500 ‘elk moment’ met minstens met 10% kan dalen, dan ‘dwaalt’ hij. In de periode van zomer 1929 tot de lente van 1932 daalde de DJIA met 89%. Ik verwacht een veel zwaardere daling, maar die zal pas ontstaan zodra de centrale banken indringend gaan ingrijpen met het inpompen van geld in de markten en de rente gaat stijgen. Dat moment kan ontstaan zodra de stijging van de inflatie onbeheersbaar wordt voor de centrale banken. Als zij de regie verliezen over het gevoerde monetaire beleid, breekt de chaos uit hetgeen niet alleen tot grote financiële verliezen met grote sociaal/maatschappelijke gevolgen zal leiden, maar ook het bankwezen zal met grote problemen worden geconfronteerd.

Federal Reserve-voorzitter Jerome Powell verwacht nog steeds dat de inflatie uiteindelijk zal afnemen, maar ziet niettemin de huidige druk doorlopen tot in 2022. De leider van de Amerikaanse centrale bankenkoepel merkte ook op dat de huidige inflatiedruk “frustrerend” is. FED-voorzitter: “Inflatie is frustrerend en houdt tot volgend jaar aan”

Een paar betekenisvolle opmerkingen van de FED-chef bij een door de Europese Centrale Bank (ECB) georganiseerde paneldiscussie. Bij het beoordelen van de huidige economische situatie zei Powell dat hij “gefrustreerd” was dat het vaccineren van mensen en het stoppen van de verspreiding van de Covid-Delta-variant “het belangrijkste economische beleid blijft dat we hebben.” “Het is ook frustrerend om te zien dat de knelpunten en de problemen met de toeleveringsketen niet (worden aangepakt en) opgelost raken – in feite lijken ze in de marge zelfs een beetje erger te worden,” voegde hij eraan toe. “We zien dat dit waarschijnlijk tot volgend jaar aanhoudt en de inflatie langer ophoudt dan we hadden gedacht.” De inflatie loopt volgens de voorkeursmaatstaf van de FED tegen het hoogste tempo in ongeveer 30 jaar. Powell en de meeste van zijn collega’s zeggen te verwachten dat de huidige druk weer zal afnemen tot het gewone niveau, naarmate de knelpunten in de toeleveringsketen afnemen en de vraag terugkeert naar het niveau van voor de pandemie. Hij zei dat 2022 voor economische groei “een vrij sterk jaar” zou moeten worden. Regeringsfunctionarissen hebben de laatste tijd echter erkend dat de inflatoire druk niet is verlicht, zoals de FED eerder had voorspeld. Het Federal Open Market Committee heeft vorige week zijn prognose voor de kerninflatie in 2021 collectief verhoogd van de in juni voorspelde 3% naar 3,7%. (bron: BusinessAM) Het gevolg was een daling van de euro-notering t/o de dollar (de verwachting dat de Amerikaanse rente wel gaat stijgen en de Europese niet). De winnaars hiervan zijn de bedrijven die goederen in dollargenoteerde prijzen exporteren (b.v. technische producten), de verliezers zijn de huishoudens omdat de koopkracht verder afneemt (doordat de dollargenoteerde goederen die wij importeren, b.v. olie, energie en grondstoffen) duurder worden).

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Mona Keijzer (CDA) geeft haar zetel in de Tweede Kamer op en verlaat de landelijke politiek. De aankondiging volgt op het ontslag van Keijzer als demissionair staatssecretaris, vorig weekend. Premier Rutte nam dat besluit na uitspraken over de uitvoering van de corona-pas in de horeca van Keijzer in De Telegraaf. (bron: NOS) Dat demissionair premier Mark Rutte CDA-staatssecretaris Mona Keijzer (Economische Zaken en Klimaat) op staande voet heeft ontslagen, druist in tegen het reglement van orde van de ministerraad. Zoiets past eigenlijk alleen in een presidentieel stelsel. Dat zegt oud-CDA’er Pieter Omtzigt, die nu een eenmansfractie vormt in de Tweede Kamer. ,,Kennelijk kan een minister-president de telefoon pakken en ministers en staatssecretarissen ontslaan zonder kabinetsbesluit. In zijn eentje, per telefoon. Maar dat is vreemd”, aldus Omtzigt in berichten op Twitter. ,,Het reglement is duidelijk: de minister-president mag een voordracht doen voor ontslag, maar het is aan de ministerraad om erover te beraadslagen en te besluiten. Dat is dus niet gebeurd.” Volgens de Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) droeg Rutte ‘met instemming van de minister van Economische Zaken en Klimaat, en na overleg met de drie vicepremiers’ Keijzer voor ontslag voor, met onmiddellijke ingang. Koning Willem-Alexander verleende de demissionair staatssecretaris vervolgens ‘op de meest eervolle wijze’ ontslag. (bron: AD) Correctie: in het vorige blog had ik voor Mona Keijzer 127.446 voorkeursstemmen opgegeven, dat is onjuist: het waren er 18.031. Zij schijnt niet vrijwillig uit de politiek te zijn vertrokken, maar na druk vanuit de CDA-fractie.

Het kabinet houdt er serieus rekening mee dat de gehele bevolking volgend jaar opnieuw 2x moet worden ingeënt tegen het coronavirus. Dat blijkt uit de vorige week gepresenteerde begroting van het ministerie van Volksgezondheid. Daarin is voor volgend jaar een bedrag van €134 mln gereserveerd voor dit scenario. In een toelichting op het bedrag wordt in de begroting gesproken van „het maximale scenario (gehele bevolking twee keer herprikken)”. Dat het ministerie zich concreet voorbereidt op een 3e en mogelijk zelfs een 4e coronaprik voor de hele bevolking in 2022 was nog niet eerder bekend. Een woordvoerder van het ministerie zegt dat het gereserveerde geld bedoeld is voor „de uitvoeringscampagne van het vaccineren in 2022”. De €134 mln is een schatting van het bedrag dat nodig zou zijn om uitvoerende partijen als de GGD te betalen.

In een rapport adviseerde de Gezondheidsraad het kabinet om er rekening mee te houden dat de werking van de coronavaccins in de loop der tijd kan afnemen. Om die reden verwacht de Gezondheidsraad dat een derde prik voor bijvoorbeeld ouderen op termijn nodig is, namelijk „zodra er een dalende trend is te zien in de vaccineffectiviteit tegen ernstige ziekte”. De raad vroeg het kabinet op dit scenario te „anticiperen”. Op dit moment beschermen de vaccins nog voor 95% en 97% tegen respectievelijk ziekenhuis- en IC-opname. Het instituut monitort continu of deze percentages afnemen. Uit onderzoek blijkt of een vaccin goed werkt. Als een coronavaccin bijvoorbeeld 60% of 95% werkzaam is betekent dit dat mensen die dat vaccin hebben gekregen 60% of 95% minder kans hebben om (ernstig) ziek te worden door COVID-19 dan mensen die geen prik hebben gehad. Alle vaccins die in Nederland worden gebruikt beschermen zeer goed tegen ernstige ziekte en ziekenhuisopname. (bron: NRC) Mijn insteek is zoveel mogelijk mensen te laten besmetten, waardoor mensen zelf de antistoffen aanmaken om verder beschermd te zijn. De eigen antistoffen hebben een veel hogere kwaliteit dan de vaccins die ons worden opgedrongen door de overheid. Wat duidelijk wordt is dat coronavaccins mogelijk slechts een beperkte werkingstijd hebben. Er zijn vaccins met een lage dekkingsgraad, bij Astra Zeneca is dat maar 66%. Dat betekent dat 1/3 van de mensen die met dit middel zijn gevaccineerd niet dan wel onvoldoende tegen besmetting beschermen. Dat betekent dus dat er in Nederland >1½ miljoen mensen een coronapas kunnen aanvragen, die helemaal niet voldoende beschermd zijn. Die pas geeft dan ook maar in beperkte mate zekerheid, maar de overheid suggereert 100%. En nu houdt de overheid er rekening mee dat de hele bevolking komend jaar nog eens twee keer gevaccineerd moet gaan worden, vanwege de volksgezondheid. Hoe ernstig is besmetting in vergelijking tot griep. Zeker de ernst van de alfa variant was ernstiger van aard, maar de delta variant is een stuk milder. Er zijn in totaal in Nederland sinds maart 2020 2.001347 mensen besmet met corona en zijn er 18.168 coronadoden geregistreerd. In 2020 stierven er 168.678 mensen (CBS). Als we dat omzetten naar 18 maanden dan zijn er dan ruim 250.000 overledenen. Als we dat relateren aan het aantal overledenen aan corona, is dat slechts 7,2% van het totaal. Als we in acht nemen dat het grootste deel van de coronadoden ouderen zijn dan wel mensen met een kwetsbare gezondheid, die ook zonder corona ‘op korte termijn’ zouden zijn overleden, dan resteert een aantal dat veel kleiner is dan de overledenen aan een veel kortere durende griepepidemie. Maakt de overheid zich ook zo druk over mensen die overlijden aan dementie, beroertes, hart- en vaatziekten, hartfalen, COPD en vormen van kanker?

Ik kreeg een aantal uitspraken toegestuurd over corona, die ik overneem, maar waarvoor ik geen verantwoordelijkheid neem voor de juistheid ervan. In Nederland zijn er na 18 maanden, sinds de start van de coronacrisis, ‘slechts’ 208 overlijdens (<70 jr.) zonder onderliggende aandoeningen: kanker, hart-en vaatziekten, dementie, Alzheimer, nierfalen en diabetes. Er is weinig tot geen bewijs dat lockdowns enige impact hebben op het beperken van Covid-sterfgevallen. Uit onderzoek van The Lancet bleek dat lockdowns ineffectief zijn. Ze concludeerden dat overheidsmaatregelen, zoals de sluiting van grenzen, strenge lockdowns en veel testen, niet konden worden geassocieerd met een afname in het aantal kritieke gevallen of algemene sterfte. De analyse van Bloomberg naar aanleiding van voorwerk verricht door Oxford University had ongeveer dezelfde conclusie. Ze vonden weinig correlatie tussen overlijdens en de ‘strengheid’ van maatregelen.

Er zijn sterke aanwijzingen dat lockdowns – door sociale, economische en andere schade aan de volksgezondheid – dodelijker zijn dan het “virus”. Dr. David Nabarro, speciale gezant van de WHO voor Covid-19, beschreef lockdowns als een “wereldwijde catastrofe” in oktober 2020: “Wij van de WHO pleiten niet voor lockdowns als primair middel om het virus onder controle te houden. De armoede zal verdubbelen, net als het aantal ondervoede kinderen. Dit is een verschrikkelijke, afschuwelijke wereldwijde catastrofe. Een VN-rapport van april 2020 waarschuwde voor 100.000 kinderen die zullen sterven, als gevolg van de economische gevolgen van lockdowns, terwijl tientallen miljoenen meer worden geconfronteerd met mogelijke armoede en hongersnood. Werkloosheid,  armoede, zelfmoord, alcoholisme, drugsgebruik en andere sociale/mentale gezondheidscrises pieken over de hele wereld. Terwijl gemiste en vertraagde operaties en screenings in de nabije toekomst een verhoogde mortaliteit door hartaandoeningen zullen zien. Vaccins bieden geen immuniteit of verhinderen overdracht. Het is gemakkelijk toe te geven dat Covid “vaccins” geen immuniteit tegen infectie verlenen en niet voorkomen dat je de ziekte doorgeeft aan anderen.

Pfizer geeft zelfs toe dat dit waar is in het gelieerde leveringscontract tussen de farmaceutische gigant en de regering van Albanië: “De langetermijneffecten en werkzaamheid van het vaccin zijn momenteel niet bekend en er kunnen nadelige effecten van het vaccin zijn die momenteel niet bekend zijn.” Vaccinfabrikanten hebben een wettelijke vergoeding gekregen als ze schade veroorzaken. De elite, het grootkapitaal heeft een fortuin verdiend tijdens de pandemie. Sinds het begin van de lockdown zijn de rijkste mensen aanzienlijk rijker geworden. Forbes meldde dat er 40 nieuwe miljardairs bij zijn gekomen, “die zich inzetten het coronavirus te bestrijden”. Daarvan zijn er 9 vaccinfabrikanten. Business Insider meldde dat miljardairs hun nettowaarde tegen oktober 2020, “met $5.000 mrd zagen stijgen”. (bron: onbekend)

De coronabeperkingen die gelden voor ongeplaceerde evenementen mogen van de rechter in Den Haag blijven. De branche had een kort geding aangespannen tegen de Staat om van de maximumcapaciteit van 75% en de sluitingstijd van middernacht af te komen, maar ving bot. De keuzes van de Staat zijn navolgbaar, oordeelt de rechter. Alleen als de Staat in redelijkheid niet voor het gevoerde beleid heeft kunnen kiezen, is plaats voor rechterlijk ingrijpen, staat in de uitspraak. “Dat is hier niet het geval.” (bron: NOS)

De WOZ-waarde van een woning is dit jaar gemiddeld 7% hoger dan vorig jaar, meldt het CBS. De gemiddelde waarde is nu €290.000, het hoogste bedrag ooit. Het is voor het zesde jaar op rij dat de WOZ-waarde toeneemt. Vorig jaar was de stijging 8,9%. Met de waarde wordt onder andere de hoogte van lokale belastingen bepaald, zoals de rioolheffing. Het getal wordt ook bij de belastingaangifte gebruikt en door het Waterschap. In de gemeente Rotterdam ging het om 11,4%. In Amsterdam bleef de toename na jaren van forse stijging beperkt (1,2%). (bron: NOS) Gezien de doorgaande stijging van de koopprijzen van woningen, zal de WOZ-waarde in de toekomst blijven stijgen.

Flappentappers van de banken nu allemaal overgedragen aan Geldmaat. Ook de pinautomaten intern in het bankgebouw worden gesloten, zodat je bij de bank zelf geen geld meer kunt opnemen.

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 1411, 304 aantal opgenomen mensen in het ziekenhuis + 164 op de IC, maandag 1739, 321, 154, dinsdag 1776, 313, 143, woensdag 1732, 316, 140, donderdag 1741, 305, 132, vrijdag 1686, 294, 128 en zaterdag 1620, 319, 131.

Eyeliners

De regerende CDU/CSU van Angela Merkel heeft een historische nederlaag geleden met 8,8% van de stemmen

In Nederland krijgen vrouwen gemiddeld 40% minder pensioen uitgekeerd dan mannen

Shutdown’ VS dreigt: ‘Zou rampzalig zijn voor de economie’

Kaag weet niet of de onderhandelingen zullen slagen. “Wij staan voor vernieuwing. Voor een ander programma, voor een nieuwe politiek en voor nieuw elan. Dat zal zich moeten vertalen naar de inhoud én naar de vernieuwing van de politieke cultuur. Nederland moet klimaatkoploper worden in Europa.”

Frontberichten

Op basis van de informatie over wie in aanmerking komen voor de corona-pas op https://coronacheck.nl zou ik daarvoor in aanmerking kunnen komen, want uit de coronatest van 12 januari 2021 bleek dat ik positief was getest, in quarantaine moest, op 18 januari op een gesloten afdeling van het ziekenhuis werd opgenomen, 23 januari weer naar huis mocht en 10 mei van de longarts te horen kreeg dat de schade aan de longen was hersteld en ik corona-vrij was. Met deze achtergrond de coronacheck app gedownload en een aanvraag gedaan voor de pas conform de instructies: met DiGiD inloggen, herstelbewijs aanvragen, document dat bij mij corona (alfa-variant) was vastgesteld opgehaald, daarna QR-code ophalen, hier verschijnt je QR-code op het scherm en daaarna de dooddoener ‘QR-code is verlopen’. Conclusie: de overheid suggereert dat alle 2 miljoen met corona besmette personen een corona-pas kunnen aanvragen, maar niet iedereen komt, om de een of andere reden, toch niet door de screening zonder enige argumentatie. En nu zal Rutte c.q. de Jonge wel 3x ‘sorry’ gaan zeggen.

De bestrijding van de gevolgen van de coronapandemie kost ons land in de periode van 2020 tot en met 2022 naar verwachting 82,1 mrd. Dat is de rekening voor 234 maatregelen, becijferde de Algemene Rekenkamer. Voor komend jaar is 10,8 mrd uitgetrokken, meldt het instituut dat de overheidsuitgaven controleert. “Voor komend jaar worden lagere uitgaven verwacht, vooral omdat regelingen om het bedrijfsleven te ondersteunen worden afgebouwd”, zegt de Algemene Rekenkamer in een toelichting op de nieuwste editie van de ‘Coronarekening’. Vanaf 1 oktober 2021 is het gedaan met regelingen als de NOW, Tozo en TVL, tegemoetkomingen in respectievelijk de loonkosten, inkomstenderving voor zelfstandigen en compensatie van vaste lasten. Het grootste deel van de 10,8 mrd is dan ook bestemd voor het Nationaal Programma Onderwijs: 3,7 mrd. Door het kabinet is een bedrag van in totaal 8,5 mrd uitgetrokken voor een periode van 2,5 jaar, om leerachterstanden die kinderen en studenten door de coronacrisis hebben opgelopen weg te werken. Dat programma is ongeveer een jaar geleden ingezet. Dit jaar viel de coronarekening 6 mrd lager uit dat voorzien in de voorjaarsnota. “Het eindsaldo van alle uitgaven zal waarschijnlijk pas in de jaren na 2022 kunnen worden vastgesteld”, aldus de Rekenkamer. Zo moeten bedrijven die te veel geld hebben gekregen, dat geld terugbetalen. “Vooral bij de NOW zal dit naar verwachting de komende jaren leiden tot miljarden euro’s aan terugbetalingen.” (bron: nu.nl)

Overwegingen

Willem Middelkoop heeft op You Tube een interview gegeven aan Madelon Vos over de economie, huizenprijzen, beleggen, goud en bitcoin en relatie tot het het monetaire beleid van de centrale banken op https://www.youtube.com/watch?v=sOxgPF9mZZI&t=2317s Middelkoop bespreekt een aantal actuele thema’s, die in dit blog ook regelmatig vrijwel wekelijks aan de orde komen, met dit verschil dat hij beleggingsadviezen geeft in deze onzekere tijden. Ik spreek over ‘geldontwaarding’ en hij over ‘gelduitholling’, maar het gaat over de gevolgen van het monetaire beleid van de centrale banken van enorme hoeveelheden gratis geld in de markten pompen, waardoor de geldkranen door overheden wagenwijd open zijn gezet. “Het geld klotst als het ware tegen de wanden.” Alhoewel de centrale banken de de markten proberen gerust te stellen door taperen in het vooruitzicht te stellen, de rentetarieven zullen vooralsnog niet worden verhoogd en de inkoop van vastrentende waarden (in Japan zelfs ook aandelen) niet worden gestopt. De stroom geld naar de markten zal ook in de komende tijd gewoon doorgaan, tot het moment dat ontwikkelingen de centrale banken daartoe zullen worden gedwongen. Een aanleiding daartoe kan een stijgende inflatie-ontwikkeling zijn, die vooralsnog niet van tijdelijke aard zal zijn maar meer structurele vormen aan zal nemen. Maar zolang de inflatie onder de 8% blijft zal de druk niet zodanig worden gevoeld bij de monetaire autoriteiten dat zij het beleid wel moeten laten kantelen. Dat draagt in zich het risico dat de financiële grote verliezen zullen lijden, ook omdat het bankwezen onder zware druk zal komen te staan. Middelkoop schetst het Big Brother scenario: de burger is geen persoon meer maar een slaaf in een wereld van big data. Hij schetst het beeld van vrije meningsuiting maar als die mening kritisch is voor de regerende bobo’s dan kan het gevolg zijn dat je bankrekening wordt opgeheven. Kritiek op beleid geven wordt steeds ‘gevaarlijker’. Mona Keijzer weet er alles van als staatssecretaris van Economische Zaken. Of we deze maatschappelijke ontwikkeling nog kunnen stoppen, ik vrees van niet, maar we zouden onze ondergeschiktheid aan het neoliberale beleid kunnen beëindigen en kiezen voor een meer sociaal/maatschappelijk samenleving. Daar zal een grote meerderheid van het volk voor zijn, maar de vraag is hoe en door wie die conversie vorm kan krijgen? Het monetaire beleid rust op wankele fundamenten lees ik op iexprofs.nl Het geloof van centrale banken in de voorspellende waarde van inflatieverwachtingen rust op uiterst dubieuze theoretische en empirische funderingen. Monetair beleid daarop baseren kan ernstige gevolgen hebben, aldus Edin Mujagic, hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer, hij is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. We moeten de inflatieverwachtingen verankeren.” En; “Er is niets aan de hand zolang de inflatieverwachtingen verankerd zijn.” Zulke uitspraken doen centrale bankiers met grote regelmaat. Kijk maar eens een persconferentie van de Fed of de ECB terug. De achterliggende gedachte is de overtuiging dat inflatieverwachtingen van huishoudens en bedrijven de belangrijkste determinant (beïnvloedende factoren) zijn van toekomstige inflatie. Inderdaad, in dat geval moeten centrale banken ervoor zorgen dat de verwachtingen laag blijven, want dan zal de echte inflatie in de toekomst ook wel laag zijn. Ik overdrijf niet, maar dit is het fundament waar het moderne monetaire beleid op rust. Als dat fundament instabiel zou blijken te zijn, dan hebben de centrale banken een groot probleem. Een recente paper van een Fed-econoom stelt namelijk dat het geloof in de voorspellende waarde van inflatieverwachtingen op uiterst dubieuze theoretische en empirische funderingen stoelt. Monetair beleid daarop baseren kan ernstige gevolgen hebben. De centrale banken zoals de Fed en de ECB doen echter niet anders. Hoewel die funderingen dus bijzonder dubieus zijn, grenst het geloof aan de voorspellende waarde van inflatieverwachtingen onder centrale bankiers aan monetair fundamentalisme. Naar de buitenwereld toe schept die aanpak ook een beeld van volledig in control zijn. Maar het is schijnzekerheid. Dat monetaire fundamentalisme is een onderdeel van de verafgoding van economische modellen, een proces dat enkele decennia geleden begonnen is en vanaf begin jaren 70 écht populair is geworden. Mede doordat rond die tijd het geloof in maakbaarheid van de samenleving en economie postvatte. Voor mij was dat ook een belangrijke reden om “Keerpunt 1971: over staatsschulden, werkende armen en nieuwe economische groei” te schrijven. Het was ook in dit belangrijke opzicht een keerpunt, omdat het monetaire beleid gericht op te veel geld drukken vanaf 1971 niet alleen mogelijk maakte, maar ook voorzag van een wetenschappelijk alibi. Voor ons is dat een uiterst ernstige zaak. De gevolgen van dit beleid zijn economische instabiliteit en vervolgens politieke en maatschappelijke instabiliteit, zeepbellen op de beurzen; net als de situatie waarin we nu zitten. We zitten in een negatief rentemoeras, waar niet uit te komen is zonder een groot risico op financiële chaos, maar met het beleid doorgaan heeft ook veel negatieve effecten. En dat heeft weer gevolgen voor andere maatstaven van toekomstige inflatie. Neem de zogeheten 5y-5y-forwards. Dat is eenvoudig gezegd het verschil tussen tienjarige rentes en de vijfjarige rentes. Centrale bankiers gebruiken die maatstaf ook veel om erop te wijzen dat het beleid dat ze al jarenlang voeren, niet tot hoge inflatie in de toekomst zal leiden. Het probleem is alleen dat de 5y-5y-forward-maatstaf alleen nuttig kan zijn als – dit is cruciaal – de markt waarop de rentes tot stand komen, volledig vrij is en de werking niet verstoord wordt. Hetgeen momenteel wel het geval is. Grootschalig opkopen van staatsobligaties en bedrijfsobligaties verstoort de markt enorm. Het komt erop neer dat centrale banken dit inflatiealarm saboteren en vervolgens zeggen “het inflatiealarm gaat niet af, ons beleid is niet gevaarlijk en we kunnen ermee doorgaan.” Dus er is wat voor te zeggen dat beleggers met het oog op middellange termijn beter kunnen overwegen een inflatieverzekering af te sluiten binnen hun beleggingsmix. Overigens is er aan de paper van de Fed-econoom Jeremy Rudd een positief aspect, namelijk dat de Fed de publicatie ervan niet voorkwam. Ik vermoed dat publicatie bij de ECB lastiger was geweest. Ook al schrijft hij onder meer dat “de primaire rol van de mainstream, economische wetenschappen is een excuus te verschaffen voor crimineel onderdrukkende, onhoudbare en onrechtvaardige maatschappelijke orde.”

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 1 okt 2021, week 39: AEX 761,82; Bel 20 4.096,42; CAC40 6.412,70; DAX 15.156,44; FTSE 100 7.027,07; SMI 11.575,37; RTS (Rusland) 1.771,50; SXXP (Stoxx Europe) 452,90; DJIA 34.326,46; NY-Nasdaq 100 14.791,87; Nikkei 28.771,07; Hang Seng 24.539,01; All Ords 7.486,60; SSEC 3.568,17; €/$1.1596; BTC/USD $47.787,90; troy ounce goud $1.761,00, dat is €48.832,56 per kilo; 3 maands Euribor -0,547%; 1 weeks -0,562%; 1 mnds -0,557%; 10 jaar Duitse Staat -0,235%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,204%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,112%; 10 jaar Belgische Staat -0,082%; 10 jaar Japan 0,0503%; 10 jaar Franse Staat 0,113%; 10 jaar Spanje 0,408%; 10 jaar VK 0,912%; Italië 0,798%; 10 jaar VS 1,4798%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,849

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden overwegend dalend, in Europa sterker dan in de VS en zuid-Oost Azië. Nadat op 23 september 2021 de 800-grens nipt was overschreden, daalde de koers, ik sluit niet uit dat we voor eind oktober door de 700 zakken. In tegenstelling met deze trend noteerden de rentetarieven stabiel tot licht hoger. De euro daalde fors versus de dollar, waarschijnlijk van de verwachting op hogere rentetarieven in de VS. Dit heeft consequenties voor de handel met een dollar-notering. Onze import, b.v. olie en energie en grondstoffen, wordt duurder en onze export in $$ wordt aantrekkelijker. De bitcoin spoot omhoog evenals andere crypto’s. Begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie spelen op de achtergrond nog mee, de centrale banken spreken geruststellende woorden alhoewel de onrust toeneemt, aangezien de inflatie in september verder is gestegen. De ECB heeft nu ook aangekondigd dat de inkoop van vastrente waarden wordt afgebouwd. Maar in welke mate? Er dreigt in het najaar/winter een griepgolf, verwachten de ziekenhuizen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland 0,033%; Duitsland 0,248%; Nederland 0,327%; Japan 0,6557; Frankrijk 0,899%; Spanje 1,298%; VK 1,366%; Italië 1,761%; Canada 1,9607%; VS 2,0533%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,59%; Zwitserland -0,5678%; Nederland -0,561%; België -0,504%; Denemarken -0,491%; Frankrijk -0,367%; Spanje -0,326%; Japan -0,1015%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 02-10-2021/601 Opnieuw maken 2 bewindslieden uit het kabinet Rutte III zich op voor vertrek

UPDATE 25-09-2021/600 Monica Keijzer (CDA) door Rutte uit het kabinet gezet als staatssecretaris van Economische Zaken, vanwege haar kritische uitspraken over het corona-pasbeleid voor de horeca (haar beleidsgebied)

Dit is de 600ste blog van UPDATE, maar hij wordt geschreven in een tijd met grote problemen en onzekerheden op politiek, financieel/monetair en sociaal/maatschappelijk terrein. Het kabinet Rutte III loopt op haar laatste benen, maar presenteerde op Prinsjesdag toch de Miljardennota, er is nog altijd geen zicht op een nieuw kabinet. Het monetaire beleid staat steeds sterker ter discussie, ons geld is ontdaan van haar waarde, de inflatie stijgt en de prijs van huizen blijft excessief stijgen, ja, de economie doet het goed, maar als gevolg van een monetair beleid van veel gratis geld in de markten pompen. Daardoor hebben de centrale banken al hun gereedschap om het monetaire beleid te kunnen besturen verbruikt. Ze zitten als het ware achter het stuur, maar kunnen geen andere richting meer op dan doorrijden recht vooruit: niet op de rem trappen (althans nauwelijks) en al zeker niet stoppen dan wel achteruit schakelen. Afhankelijk van de ontwikkeling van de inflatie (zet de stijging door) en hoe reageren de rentetarieven daarop, verwacht ik dat op kortere dan wel middellange termijn het monetaire beleid in zwaarder weer terecht zal komen, n.l. op het moment dat de gevormde luchtbellen op de financiële markten, langzaam dan wel snel, leeg gaan lopen. De economie blijft goed presteren zolang de centrale banken en een afgeleide daarvan, de overheden royaal geld blijven scheppen en uitgeven. Dat daardoor de schuldposities blijven stijgen, wordt als een natuurlijke ontwikkeling aangenomen. Toch moeten die schulden ooit door volgende generaties worden terugbetaald. En over die schuldoverdracht maakt niemand zich druk. Waar ik ook aandacht voor wil vragen is het feit dat de economische groei wordt betaalt door al die mensen die geen rente meer ontvangen op hun (spaar)geld. Daarachter zit de neoliberale gedachte van wij willen onze bezittingen en verworven gelden veilig stellen en de fossiele boedel die wordt achtergelaten moeten onze (klein)kinderen maar betalen. We staan aan de vooravond van een gigantische ombouw naar een nieuwe samenleving: de verduurzaming (klimaat, milieu, natuur, biodiversiteit), de woningmarkt in relatie tot de stikstofproblematiek, verlaging van de CO2-uitstoot, maar ook over de sociaal/maatschappelijke gevolgen van robotisering, werken met algoritmen, digitalisering van de samenleving onder meer de gevolgen van de quantum-computer, bestrijding van cyber-criminaliteit, arbeid, opleiding, her- en omscholing, privacy, veiligheid, internet of things en de beheersing van de macht van data. Dan zijn er natuurlijk nog de vluchtelingen die over de wereld zwerven en de hongersnood in arme landen en de verhouding tussen arm en rijk. Dat wordt een enorme complex project, omdat over veel zaken afstemming zal moeten plaatsvinden met Europese partners, maar ook op wereldniveau.

Heeft Sigrid Kaag een briljante voorzet gedaan met haar voorstel met 6 partijen (VVD, D66, CDA, PvdA, GL en de CU) te gaan onderzoeken met welk regeerprogramma een meerderheidskabinet te vormen is? Zij zet hiermee de VVD en het CDA voor het blok: ja of nee met PvdA/GL.

De CoronaCheck-app, die sinds vandaag als toegangsbewijs voor restaurants en café’s, bioscopen en evenementen dient, was al direct overbelast door grote drukte. Allestoringen.nl ontving veel meldingen van gebruikers die in de app geen QR-code te zien kregen. Er was ook een d-dos aanval. De reacties op de invoering van de Coronapas zijn voor mij begrijpelijk. Het hele volk moet en zal gevaccineerd worden, welke gevolgen dat ook met zich meebrengt. The show must go on! De belangen voor de farmaceutische industrie zijn groot en wij, als een neoliberaal land, kunnen niet achterblijven. De financiële belangen bepalen het beleid van dit kabinet. Een staatssecretaris mag in de media niet melden dat de coronapas, volgens de huidige uitvoeringsregels, voor de horeca niet tot nauwelijks uit te voeren c.q. te onderhouden is. Dat gaat regelrecht in tegen het regeringsbeleid. Nee, dat een recht van iedere burger en ondernemer, en dus ook iedere politicus, om daarop te wijzen. Het is gewoon dom beleid van dit kabinet, onuitvoerbaar en niet controleerbaar. Wat wil minister Grapperhaus? Bedrijven gaan beboeten of sluiten? Dit is de arrogantie van de macht. Hoe groot is de omvang van het aantal coronabesmettingen nog in de zorg: gemiddeld 4 zieken in ieder ziekenhuis in Nederland. We praten dus over niks, in deze fase. Ik vrees veel meer voor een komende griepepidemie, maar misschien overdrijven de ziekenhuizen ook daar wel over. Opnieuw wilde de top van het CDA opnieuw een politica, eerder een Kamerlid, sensibiliseren (tot de orde roepen en dwingen het regeringsstandpunt te steunen). Het CDA is de weg echt helemaal kwijt. Mona Keijzer kreeg bij de laatste verkiezingen 127.446 voorkeursstemmen, heb je een achterban. Stapt zij als Kamerlid nu over naar de Groep Omtzigt?

De Troonrede: Nederland is en blijft een goed land om in te leven, maar er zijn grote thema’s die moeten worden aangepakt: de woningmarkt, kansenongelijkheid en stikstof. Dat was de boodschap die de koning namens de regering uitsprak in de Grote Kerk in Den Haag. Koning Willem-Alexander noemde naast de binnenlandse zaken ook allesomvattende problemen, zoals klimaatveranderingen, waarbij hij onder meer verwees naar de watersnood in Limburg. Ook stond hij stil bij de geopolitieke ontwikkelingen die dichtbij kwamen bij veel mensen, b.v. door de vele dramatische beelden uit Afghanistan. De regering moet de hand in eigen boezem steken over de rechtsstaat en rechtsszekerheid, zei de koning namens de regering in de Troonrede. De afhandeling van de aardbevingsschade in Groningen is “te lang te stroperig geweest” en in de toeslagenaffaire heeft “de overheid mensen letterlijk en figuurlijk onrecht gedaan”, zei hij. Koning Willem-Alexander zei dat deze fouten hersteld moeten worden en dat mensen die recht hebben op compensatie, dat zo snel mogelijk moeten krijgen. De deur van de rechtsstaat moet openstaan voor iedereen. Daarom komt er extra geld voor de sociale advocatuur, zei hij. (bron: NOS) Ik weet dat het traditie is, maar waarom laat het kabinet de troonrede voorlezen door iemand die daarvoor geen enkele politieke verantwoordelijkheid draagt en daarop dus ook niet aangesproken kan worden. Voorbeeld: de toeslagenaffaire moet snel worden afgewerkt, maar als Rutte tijdens de Algemene Beschouwingen wordt aangesproken, kan en wil hij geen einddatum geven. In feite worden in de Troonrede de feiten benoemd waar de kabinetten een puinhoop van hebben gemaakt: de woningbouw, de prijsstijgingen in de woningsector, de extreem hoge huurprijzen, het stikstof-, klimaat-, aardgas- en zorgdossier, en de rechtsongelijkheid en een rechtvaardige verdeling van de vooruitgang tussen rijk en arm.

De economie is het afgelopen kwartaal harder gegroeid dan eerder verwacht, zo meldt het CBS. Het statistiekbureau ging in augustus nog uit van een groei van 3,1%, maar inmiddels is dat bijgesteld naar 3,8%. De Nederlandse economie is nu bijna terug op het niveau van eind 2019. Het CBS zegt dat de consumptie van zowel consumenten als overheid is gestegen. Ook de hoeveelheid banen steeg in de nieuwe berekening:er kwamen er 153.000 bij, 20.000 meer dan eerder gedacht. (bron: NOS)

Grote energieleveranciers zoals Vattenfall en Eneco zeggen niets te kunnen doen aan de stijgende prijzen. Doordat gas en elektriciteit veel duurder zijn geworden, dreigt ook de energierekening van veel Nederlanders een stuk hoger te worden. Spanje heeft al noodmaatregelen getroffen. Zo neemt het land geld af van energiebedrijven die veel winst maken. Daarnaast wordt een maximumprijs ingesteld voor gas. In Nederland is daar geen sprake van (door het neoliberale beleid dat wordt gevoerd door Rutte en Hoekstra). “We begrijpen dat mensen zich zorgen maken over de stijgende energieprijzen”, zegt een woordvoerder van Vattenfall. Het bedrijf weet net als andere aanbieders nog niet precies wat de prijsstijgingen betekenen voor klanten. “We helpen klanten door inzicht te geven in hun verbruik en als mensen in financiële problemen komen, dan zoeken we naar passende oplossingen.” Consumenten met een variabel contract gaan als eerste merken dat de prijzen stijgen. Eneco pleit voor een halvering van de energiebelasting op elektriciteit. “De energiebelasting op aardgas moet gelijk blijven om te voorkomen dan verduurzaming van woningen minder rendabel wordt”, aldus een woordvoerder. Ook Vattenfall wijst op de energiebelasting. “Een groot deel van de energierekening bestaat uit netbeheerkosten en belasting. Mocht onze overheid iets willen doen, dan hebben ze dus wel de mogelijkheid, maar dat is echt een politieke afweging.” Essent verwijst voor een reactie naar branchevereniging Energie-Nederland. Die noemt ingrijpen van de overheid in de markt ongewenst. “Wanneer enkele factoren straks weer verbeteren, kan de gasprijs weer naar een ander niveau dalen. Wanneer dat is, lijkt moeilijk te voorspellen”, laat Energie-Nederland weten. “Den Haag kan eventueel wel tijdelijke maatregelen nemen om de hogere kosten voor consument en bedrijfsleven op te vangen.” De branchevereniging lobbyt daar zelf niet voor. De gasprijzen zijn hoger dan ooit in Europa. Dat komt doordat de voorraden vanwege de relatief koude winter klein zijn. Normaal gesproken worden die voorraden in de zomer aangevuld, maar door leveringsproblemen en het herstel van de economie na de coronacrisis is gas schaarser en dus duurder. Volgens Rusland zullen de spanningen op de gasmarkt minder worden wanneer gaspijpleiding Nord Stream 2 in gebruik wordt genomen. Het is nog altijd niet bekend wanneer de pijpleiding door de Oostzee in gebruik zal worden genomen. Deskundigen verwachten dat het gas al in oktober door de eerste van twee leidingen kan stromen. (bron: nu) Er is hier sprake van een zakelijk belang voor de energieleveranciers en een sociaal belang voor de huishoudens. Hier wordt slechts 1 zijde van het probleem belicht. De politiek is nu aan het woord. De lasten kunnen niet naar de toekomst worden verschoven door de staatsschuld verder op te laten lopen en daarmee komende generaties ermee op te zadelen.

Informatie-ontwikkelingen

Voor het posten van blog 599 kon ik nog meenemen het niet tot een tastbaar positief resultaat leiden van de heisessie, afgelopen weekend. Rutte stelde dat de sfeer uitstekend was maar ook ‘heftig’. Enige vooruitgang in het informatieproces is er niet geboekt, er is niet over inhoudelijke zaken gesproken, wat wel de bedoeling was van Remkes. Wel is er gekozen de linkse partijen met een truc proberen te verleiden een minderheidskabinet te steunen. Daarvoor wordt Sofie Hermans, 2e op de lijst van de VVD en assistent van Rutte, op pad gestuurd naar de linkse partijen (PvdA en GL) om hen te bewerken het regeringsplan van het demissionaire kabinet, dat op Prinsjesdag werd gepresenteerd, te steunen door hen financiële toezeggingen te doen voor linkse wensen. Rutte heeft zich gerealiseerd dat zonder steun van GL en PvdA een minderheidskabinet niet overleeft. Daarvoor heeft hij een vrouw, die over meer empathie beschikt, als een man en zeker niet Rutte en Hoekstra die weinig vertrouwen uitstralen. Zij heeft de opdracht gekregen te gaan onderzoeken of en zo ja onder welke voorwaarden oppositiepartijen bereid zijn een minderheidskabinet te gedogen. Dat is vreemd, want de Kamer heeft daarvoor de informateur Johan Remkes aangewezen. Kennelijk wilde Remkes niet opnieuw naar de linkse partijen gestuurd worden met een boodschap die GL en de PvdA al hadden gegeven en dat ze in Buitenhof nog eens hadden bevestigd. Daarbij komt dat links aan tafel wil zitten over de mogelijkheden voor vorming van een meerderheidskabinet waarin zij dan als PvdA/GL participeren, zo nodig zelfs met de CU. Als ik Remkes was zou ik de opdracht teruggeven. Hermans krijgt als verkenner een opdracht, waarbij Remkes wordt gepasseerd. Dit commentaar is zondagavond geschreven.

PvdA en GroenLinks willen op voorhand geen afspraken maken met VVD, D66 en CDA over de begroting van 2022. “Als ze met ons willen onderhandelen, moeten ze ons uitnodigen voor de kabinetsformatie.”, aldus Klaver na fractieoverleg. VVD, D66 en CDA willen voorafgaand aan de Algemene Politieke Beschouwingen afspraken maken over steun voor de begroting. Ze voelen zich niet zeker van steun van CU, die heeft gezegd zich geen deel van de coalitie meer te voelen. (bron: NOS)

Een aantal medewerkers van de GGD is op non-actief gesteld vanwege mogelijke fraude met vaccinatiebewijzen. Ze zouden misbruik gemaakt hebben van het systeem waar ze vanwege hun werk in konden. Demissionair minister De Jonge van Volksgezondheid meldt dit aan de Tweede Kamer. De GGD-medewerkers zouden valse vaccinatieregistraties hebben gemaakt op aanvraag, waardoor mensen onterecht QR-codes konden aanmaken. (bron: NOS)

Jos Heymans, politiek analist vatte de week van de Algemene Beschouwingen en de Miljoenennota kort en bondig samen. Er was een beetje op gehoopt, misschien zelfs wel gerekend, dat de Algemene Beschouwingen een doorbraak in de kabinetsformatie teweeg zouden brengen. Dat partijen van links tot rechts, van coalitie tot oppositie, water bij de wijn zouden doen om een breed draagvlak voor de begroting te krijgen. Maar de wijzigingsvoorstellen kwamen van de oude coalitie, van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Niet van PvdA en GroenLinks, ook al hadden die wel voor druk op de coalitie gezorgd. In plaats van de karige €800 tot €900 miljoen die de VVD aan de oppositie cadeau deed, werd de begroting uiteindelijk verhoogd met €2 miljard en nog eens dik €700 miljoen voor verbetering van de zorgsalarissen. Vooral de VVD moest stokpaardjes inleveren: de staatsschuld loopt op, de verhuurdersheffing gaat eraan, en de vennootschaps-  en winstbelasting moeten omhoog om de wensen van de Kamer te realiseren. Ondernemers zullen dat geld grotendeels moeten ophoesten en dat doet pijn in de achterban van de VVD. ‘Als de Beschouwingen iets hebben aangetoond, dan is het dat de coalitie wel degelijk zaken kunnen doen.’ Maar Rutte kon niet anders, wilde hij de begroting met voldoende steun door de Kamer loodsen. De premier is niet meer de baas, hij kan de zaken niet meer naar zijn hand zetten zoals hij de laatste tien jaar deed. Sigrid Kaag accepteert dat niet meer, de PvdA heeft ondervonden wat er gebeurt als je als onderliggende partij regeert met de VVD en bij de loyale bestuurderspartij CDA zijn ook haarscheurtjes te bespeuren nu de christendemocraten samen met de ChristenUnie een meerderheid achter zich hebben verzameld om het leenstelsel voor studenten af te schaffen. Rutte is daar fel op tegen, maar de VVD heeft onvoldoende vrienden om haar zin te krijgen. Vandaar ook dat het niet opschiet met de formatie van een nieuw kabinet. Als de Beschouwingen iets hebben aangetoond, dan is het dat VVD, D66, CDA en CU wel degelijk zaken met elkaar kunnen doen. En dat is hoopgevend, ware het niet dat medisch-ethische onderwerpen hier niet aan de orde waren en het ook niet ging over de bestuursstijl, over een nieuwe politieke cultuur of de vraag hoe progressief het nieuwe kabinet moet zijn. De afgelopen dagen werden uitsluitend urgente zaken besproken waarvan de aanpak geen uitstel kan velen, zoals de woningnood, het onderwijs en de zorg. De vier partijen hebben laten zien dat ze overeenstemming kunnen bereiken en dat ze bereid zijn om gezamenlijk naar oplossingen te zoeken. Maar in de formatie doen ze dat tot nu toe niet. Tot frustratie van de ene na de andere informateur. Mariette Hamer begreep er niets van dat VVD, D66 en CDA niet inhoudelijk wilden praten over een stuk waar ze het over eens waren, de aanzet tot een regeerakkoord. PvdA en GroenLinks konden zich ook vinden in de opzet en wilden erover onderhandelen, maar dat wilden VVD en CDA niet. Ook de ChristenUnie had op basis van dat stuk willen praten, maar Sigrid Kaag wil die partij niet aan tafel. ‘Hoewel Rutte anders beweert, kunnen hij en Kaag niet samen door één deur.’ Het gaat dus niet om de inhoud, het gaat om wederzijds wantrouwen; ontstaan in het debat van 1 april toen Rutte loog over de kwestie-Omtzigt en Kaag officieus het vertrouwen in de VVD-leider opzegde en dat onlangs nog eens herhaalde tijdens haar Schoo-lezing. Hoewel Rutte anders beweert, kunnen hij en Kaag niet samen door één deur. Als de twee winnaars van de verkiezingen over hun eigen schaduw kunnen springen, en dat had afgelopen weekend tijdens de heisessie in Hilversum moeten gebeuren, was er een doorbraak geweest. Daar had huidig informateur Johan Remkes ook op gerekend. Hij is er klaar mee en geeft VVD, D66 en CDA nog één kans, zo blijkt uit zijn brief aan de onderhandelaars waarin hij ze uitnodigt om maandag de balans op te maken. Remkes wil na maandag conclusies trekken en de Tweede Kamer meteen daarna informeren over het verloop van de formatie. Dat klinkt niet alleen dreigend, dat is het ook. (bron: RtlNieuws) Voor mij is ook relevant de vraag waarom de verkenner Sophie Hermans, adjudante van Rutte, in stelling is gebracht, hetgeen een regelrechte schoffering is voor de positie van de informateur Johan Remkes (VVD). Kennelijk moest zij voor Rutte een gedoogsituatie tot stand brengen voor het kabinet Rutte IV. Maar die interventie is op zo korte termijn mislukt. Steeds meer wordt voor mij duidelijk dat Rutte zelf het probleem is voor de totstandkoming van een volgend kabinet met als strategie de informatie steeds verder op te rekken. Daarmee hoopt hij zoveel druk te zetten op de het verantwoordelijkheidsgevoel van zijn politieke mede/tegenstanders dat zij overstag zullen gaan hem als hun leider te accepteren. Maar Rutte maakte fouten die hij allemaal met een tikje van zijn schouder wegwuifde. En zijn tegenstanders accepteerde zijn ‘sorry’s’. Maar vrijdag ging hij opnieuw de fout in. Demissionair premier Rutte heeft er bij de Algemene Vergadering van de VN op aangedrongen om in de strijd tegen corona niet alleen aandacht te hebben voor de ziekte zelf, maar ook voor de maatschappelijke gevolgen ervan. Rutte noemde geweld tegen vrouwen een ‘schaduwpandemie’ en wees op de toename van huiselijk geweld in lockdowns. Ook zei hij dat sommige landen de pandemie gebruiken om mensenrechten in te perken. (bron: NOS) De uitspraak over de ‘schaduwpandemie’ is echter ‘het geestelijk eigendom’ van Sigrid Kaag. Heeft hij hiermee Kaag laten weten dat hij de absolute leider is, die moet wat hij wil en dat zij dat moet accepteren. Maakt zij daarover stennis dan zegt hij ‘sorry’ en dat hij het zo niet had bedoeld had.

Kamerleden Kati Piri (PvdA) en Pieter Omtzigt willen dat het kabinet alle communicatie overlegt die verband houdt met de evacuaties uit Kaboel, zo blijkt uit Kamervragen die ook aan demissionair premier Mark Rutte zijn gericht. “Het Afghanistandossier is wat ons betreft nog niet gesloten”, zegt Piri tegen nu.nl.

Piri en Omtzigt besloten hun vragen juist nu te stellen om te voorkomen dat het Afghanistandossier zou ondersneeuwen door Prinsjesdag en de Algemene Beschouwingen. “Na het kamerdebat leven er bij ons misschien nog wel meer vragen dan daarvoor”, zegt Piri. Niet alleen Omtzigt en Piri stelden Kamervragen, ook GroenLinks wil opheldering van het demissionaire kabinet. Een van de belangrijkste vragen is hoe het kabinet tot het besluit kwam om de ambassadeur in Kaboel te vragen drie mensen te selecteren uit een groep van zestig familieleden van lokale ambassademedewerkers. De rest kon eerder niet op de evacuatielijsten komen. De inmiddels afgetreden buitenlandminister Sigrid Kaag kon de Kamer geen bevredigende antwoorden geven. Rutte beweerde dat er in de kabinetsbesprekingen nooit een dergelijk besluit is genomen. Piri is verbaasd: “Iemand moet een besluit hebben genomen. Rutte had hier geen steekhoudend verhaal. In de e-mail kun je zwart-op-wit lezen hoe het is gegaan. De ambassadeur heeft dat toch niet verzonnen?” Omtzigt en Piri willen nu dat alle communicatie wordt vrijgegeven en ook dat de besluiten van de ministerraad openbaar worden. Piri: “Het staat zwart-op-wit dat de ambassadeur zegt: “Drie van de zestig gaan we niet doen.” Dat wordt vervolgens door ambtenaren in Den Haag niet tegengesproken in de mails. Wat is daar nou gebeurd? Daar moet duidelijkheid over komen.” (bron: nu) Nog even afwachten op een reactie van de premier.

Woningcorporatiekoepel Aedes en de Vereniging Eigen Huis (VEH) vinden de €1 mrd die het kabinet over 10 jaar beschikbaar stelt voor de crisis op de woningmarkt onvoldoende. Volgens Aedes leidt het geld niet tot de bouw van voldoende huizen. “De druk op de woningmarkt neemt enorm toe met het aantal aandachtsgroepen dat snel een huis nodig heeft, naast de vele gewone woningzoekenden”, zegt Aedes. De Vereniging Eigen Huis wil dat het geld sneller beschikbaar wordt gesteld. “Het woningtekort neemt met de huidige plannen tot 2025 verder toe”, zegt de organisatie. (bron: NOS) De bouw van woningen wordt beperkt door de hoeveelheden stikstof en fijnstof. Daar zal eerst duidelijkheid over moeten worden geschapen.

Milieuorganisaties zijn boos dat het kabinet de maximale hoeveelheid CO2 die mag worden opgeslagen onder de grond wil ophogen. Met CO2-opslag komt bedrijfsuitstoot niet in de atmosfeer, maar wordt het in een leeg gasveld opslagen. Daar komt extra geld voor. Natuur en Milieu vreest dat bedrijven minder zullen verduurzamen, omdat ze de CO2 toch mogen opslaan. Greenpeace noemt het plan onverteerbaar. In het Klimaatakkoord werd afgesproken dat maximaal 7,2 Megaton met subsidie mag worden opgeslagen. Daar komt 2,5 nu Mton bij. Volgens het kabinet kan de CO2-reductie zo worden versneld. Kabinet beleid hoe houden wij zo lang mogelijk ‘fosiel’ overeind? (bron: NOS) Dit beleid gaat er nog niet vanuit dat er actief op de afbouw van ‘fosiel’ wordt ingezet.

Het kabinet heeft in totaal €5 mrd opzijgezet voor compensatie van slachtoffers en andere kosten voor het afhandelen van het schandaal met de kinderopvangtoeslagen. Dat is meer dan waar eerder van werd uitgegaan en dat komt onder meer doordat er zich meer mensen dan verwacht melden als gedupeerde. (bron: NOS)

Het leger krijgt er €95 mln per jaar bij. Dat geld gaat vooral naar munitie, zorg voor veteranen en de militaire inlichtingendienst MIVD. Het extra geld is echter veel te weinig om te voldoen aan de NAVO-norm, die stelt dat een land 2% van het BBP aan het leger moet uitgeven. Het is 1,47%. (bron: NOS)

Koning Willem-Alexander ontvangt in 2022 €6.132.000, waarvan €1.007.000 aan salaris en €5.125.000 voor de kosten van het personeel en de hofhouding. Dat is €75.000 meer dan dit jaar. Ook Máxima gaat er volgend jaar op vooruit. Ze ontvangt €400.000 aan salaris en €667.000 voor personeel en hofhouding. Dat is €12.000 meer dan dit jaar. Kroonprinses Amalia wordt in december 18 en krijgt vanaf januari €299.000 aan inkomen en €1.354.000 onkosten. Een deel van dat geld stort ze terug zolang ze studeert. Voor de Oranjes is in totaal €10.521.000 gereserveerd. (bron: NOS)

Het vertrouwen in de koning is verder gedaald. 44% van de Nederlanders zegt nu vertrouwen te hebben in koning Willem-Alexander. Op Koningsdag was dat nog 57%. Dit blijkt uit een enquête van Ipsos die in opdracht van de NOS is uitgevoerd. De steun voor de monarchie (57%) blijft ten opzichte van Koningsdag jl. nagenoeg onveranderd. Op Koningsdag in 2020 zei nog 74% de monarchie te ondersteunen. (bron: NOS) Koning Willem-Alexander en Máxima voor het eerst uitgejouwd: “Zelfs de grootste Oranjefan vindt hun keuzes verkeerd” De Nederlandse koning Willem-Alexander (54) benadrukt dat Nederland een goed land is en blijft om in te leven. Dat zei hij deze week in de troonrede op Prinsjesdag, traditiegetrouw de derde dinsdag van september. Maar is Willem-Alexander wel een ‘goede’ koning? Het boegeroep dat dit jaar voor het eerst te horen was, bewijst dat Nederland twijfelt. De Nederlandse koningshuisdeskundige Justine Marcella (50) – hoofdredactrice van het blad ‘Vorsten’- stelt: “Zijn keuzes van het afgelopen jaar werden hem zéér kwalijk genomen.” (bron: hln.be) Waarschijnlijk doelt zij op de jachtpartijen op het Loo.

De Nederlandse begroting heeft weer ankers nodig en er moeten dus normen gesteld worden aan het uitgeven van geld, anders kun je niet uitleggen dat de lasten ook moeten worden verhoogd. Dat stelt de Raad van State. Alle begrotingsregels lijken te worden losgelaten. Dat dat gebeurde tijdens de coronacrisis, snapt de Raad, maar nu moet de hele politiek het gesprek aangaan over nieuwe begrotingsregels. De Raad wijst erop dat het budgetrecht het oudste recht van het parlement is, maar dat die kaders zijn weggevallen. De Raad van State noemt het wenselijk om de spelregels per wet te regelen. (bron: NOS) Veel partijen in de Kamer reageren op de Troonrede met een oproep om snel te formeren. D66’er Jetten snapt dat mensen “het vertrouwen een beetje kwijt zijn” door de duur van de formatie. Segers (CU) stelt dat komend jaar geen verloren parlementair jaar mag worden. Heerma (CDA) vindt dat de demissionaire

status van het kabinet niet betekent “dat ons land tot stilstand komt”. Ploumen (PvdA) en Klaver (GL) zeggen dat er nu snel wat moet gebeuren tegen de wooncrisis en klimaatverandering. Wilders van de grootste oppositiepartij PVV ziet maar één weg uit de lange formatie: nieuwe verkiezingen. (bron: NOS)

Voor de zorgverzekering verandert er komend jaar weer het nodige. Het kabinet verwacht dat de gemiddelde jaarpremie van de basisverzekering stijgt met €31. Maar het zijn de zorgverzekeraars die uiteindelijk op 12 november de definitieve premies bekendmaken. Het eigen risico blijft wel gelijk op 385. Als het erbij blijft dat de basisverzekering ‘slechts’ met €2,58 per maand stijgt en de dekking onveranderd en de prijs van de aanvullende verzekeringen onveranderd kan ik daar wel mee leven.

Financieel/economische berichten

Minister van Financiën Wopke Hoekstra: Economie staat er goed voor, een jaar geleden hadden we hier blind voor getekend, zei hij bij de aanbieding van de overheidsbegroting 2022. Hoekstra roemde de ‘veerkracht’ van de economie, maar ook van burgers. ,,De veerkracht in de samenleving, van de overheid, door de economische steunpakketten. Van mensen in de zorg, leraren en agenten.” Volgens hem ziet de economie ‘er opvallend goed uit’, volgens Hoekstra onder meer door de ‘ongekende steunpakketten’ die de overheid beschikbaar stelde aan bedrijven. ,,De overheidsfinanciën staan er beter voor dan eerder voorzien. Wel zei hij dat dit zich niet, ook het komende jaar niet, zal vertalen naar een dikkere portemonnee of meer levensgeluk. ,,Zij die iemand verloren hebben, die hun baan zijn kwaad geraakt, zij hebben hun oude normaal nog niet terug.” Hoekstra kondigde ‘dringende investeringen’ aan voor komend jaar. Eerder al lekte uit dat het kabinet vanwege het Urgenda-vonnis €6,8 mrd uittrekt voor extra klimaatmaatregelen. Het geld gaat vooral naar subsidies, bijvoorbeeld om elektrisch rijden te stimuleren en huizen te isoleren. Ook gaat er €500.000 mln extra naar bestrijding van de georganiseerde criminaliteit én naar de sociale advocatuur. (bron: Parool) De boedel die het kabinet Rutte III achterlaat is een grote chaos. Niet alleen in de zorg, het onderwijs, de woningnood, ons milieu en de toestand van ons klimaat. Ook op financieel/monetair terrein is er onzekerheid: de enorme stijgingen van woningprijzen en de huurlasten, de overheidssteun aan het bedrijfsleven zonder dat Hoekstra aan de burgers meldde dat zij en hun (klein)kinderen in de toekomst die €100 mrd (op dit moment) moeten terugbetalen en dan de 0% rente die spaarders op hun (spaar)geld krijgen. De economie draait als een tierelier maar de gemiddelde stijging van de koopkracht wordt geschat op 0,01%, terwijl de prijzen op velerlei terrein fors stijgen (benzine, aardgas, stroom en in de supermarkten).

Kerstkaarten, kalenders en ander drukwerk worden mogelijk 20% tot 25% duurder. Daarvoor waarschuwen drukkerijen en papierproducenten nu de tekorten op de papiermarkt aanhouden. Ook energie is snel duurder geworden. Door problemen met het transport en de grote vraag naar karton, vanwege de toename van het webwinkelen, is er een groot tekort ontstaan aan papierpulp. Dat wordt gebruikt in onder meer luiers, wc-papier, boeken en wenskaarten. Door het tekort waren er al problemen bij de levering van schoolboeken. Ook worden er minder leesboeken gedrukt vanwege het tekort aan papierpulp. (bron: NOS) Daardoor zal de inflatie toenemen en de koopkracht afnemen.

Zeker 80.000 sociale huurwoningen in Nederland vertonen flinke gebreken. Hun onderhoudsconditie is matig tot zeer slecht blijkt uit cijfers van de Autoriteit woningcorporaties, die RTL Nieuws onderzocht. Bij dergelijke scores is snel onderhoud noodzakelijk volgens deskundigen. “Dat ze oud zijn is geen excuus.” Ernstige gebreken, onomkeerbare veroudering of zelfs technisch rijp voor de sloop. Minstens 80.000 sociale huurwoningen in Nederland zijn in matige tot zeer slechte conditie. Dat zijn meer woningen dan er in totaal staan in steden als Enschede, Maastricht of Nijmegen. (bron: nu) Triest verhaal, waar snel gehandeld moet worden.

De wereldeconomie zal dit jaar iets minder hard groeien dan eerder gedacht, vooral door een minder sterke groei van de Amerikaanse economie. Dat zegt de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) in een rapport. De economie van de eurozone groeit juist weer sterker dan eerder voorzien, aldus de OESO die spreekt van een “onevenwichtig herstel” van de coronapandemie in de wereld. De wereldeconomie zou dit jaar met 5,7% moeten groeien, denkt de OESO. In mei werd nog op 5,8% gerekend. Voor 2022 wordt een vooruitgang voorspeld met 4,5%, tegen 4,4% bij de eerdere raming. De groeiverwachting voor de Verenigde Staten werd voor dit jaar verlaagd naar 6%. Eerder werd nog op 6,9% gerekend voor ‘s werelds grootste economie. Die zwakkere groei heeft onder meer te maken met de opmars van de deltavariant van het coronavirus in het land. Ook wijst de OESO op de problemen in de toeleveringsketen. Voor de eurozone rekent de organisatie dit jaar nu op een plus van 5,3%. Hier werd eerder 4,3% voorzien. De groeiraming voor China blijft onveranderd op 8,5%. (bron: OESO)

Is het Chinese vastgoedbedrijf Evergrande het nieuwe Lehman Brothers? ‘De financiering lijkt op een piramidespel’ Al jaren kijken analisten naar de bubbels in de Chinese vastgoedsector, die goed is voor 25 procent van de economie en een belangrijke aanjager is geweest van de economische groei. En al jaren vragen zij zich af hoelang dat goed zal gaan. De prijsstijgingen, het speculeren met woningen en de opgeleverde vastgoedprojecten die soms helemaal leegstaan wekken de nodige zorgen. De dreiging van een faillissement van Evergrande, dat gebukt gaat onder een schuldenlast van omgerekend €260 mrd, houdt wereldwijd investeerders in de ban. Toenemende zorgen over het concern leiden tot een uitverkoop op de Aziatische markten en onderstrepen hoe de crisis zich uitbreidt naar andere activa. Blijft het concern in gebreke, dan kan dat de grootste schuldherstructurering in de geschiedenis van China veroorzaken. Het zou ook de zwaarste klap tot nu toe betekenen op een markt die internationale vermogensbeheerders wist te verleiden met lucratieve rendementen. Dat gebeurde op het moment dat de wereldwijde obligatierente op een historisch dieptepunt stond. De Chinese vastgoedgigant Evergrande moest donderdag $83,5 mln terugbetalen aan de houders van dollarobligaties. Het bedrijf heeft nog niets gecommuniceerd over die terugbetalingen. Volgens Bloomberg is er geen enkel signaal dat de obligatiehouders het verschuldigde kapitaal hebben gekregen. Evergrande heeft nu 30 dagen om zijn financiële verplichtingen na te komen. De Evergrand-saga is ver van afgelopen. Nadat de beurzen maandag fors in het rood doken, wist Evergrande woensdag de gemoederen te bedaren door $34,5 mln aan rentelasten terug te betalen. De afgelopen dagen was er dan ook sprake van een voorzichtig herstel op de aandelenmarkten. Vraag blijft hoelang de rust zal blijven. Voorts meldde Bloomberg betalingsproblemen bij het filliaal dat elektrische wagens produceert. Dat onderdeel van Evergrande zou een deel van het personeel al een tijd niet betaald hebben. Ook een aantal toeleveranciers wachten op een betaling. “Dit zijn periodes van akelige stilte omdat niemand in dit stadium grote risico’s wil nemen”, zei Howe Chung Wan, hoofd vastrentende waarden Azië bij Principal Global Investors in Singapore, aan The Guardian. “Er is niet echt een precedent voor een bedrijf ter grootte van Evergrande. We moeten zien hoe dit de komende tien dagen zal uitspelen, alvorens de vakantieperiode start in China.” In China start op 1 oktober de zogenaamde Gouden Week. Komende week woensdag moet Evergrande opnieuw geld op tafel leggen. De vastgoedgigant moet dan 47,5 miljoen dollar aan schulden terugbetalen. Dat is weliswaar een fractie van de schuldenlast – ruim $300 mrd – die Evergrande torst. De ontwikkelaar is grote sommen geld verschuldigd aan leveranciers van bouwmaterialen en aannemers die zijn appartementencomplexen aan het bouwen waren. Evergrande heeft onlangs een aantal van die schuldeisers betaald in de vorm van onafgewerkte appartementen. (bron: Business AM)

Centrale banken wereldwijd sloegen deze week alarm over de stijgende inflatie. De Fed hintte op een afbouw van de steunmaatregelen, en ook bij de Bank of England gaan almaar meer stemmen op om de obligatieaankoop stop te zetten. Alleen bij de Europese Centrale Bank (ECB) blijft het – relatief – stil. Eerder liet ECB-voorzitter Christine Lagarde weten: “The lady’s not for tapering”. De prijsstijgingen en hun grote risico’s; het kwam weer op de agenda toen de Amerikaanse Federal Reserve aankondigde dat zij de obligatieaankopen binnenkort kan verminderen. De Bank of England en minstens vijf andere centrale banken (die van Brazilië, Hongarije, Noorwegen, Paraguay, Pakistan) hadden het in het kielzog van de Fed ineens over renteverhogingen – dit jaar nog. Dat weet Bloomberg. Een duidelijk meningsverschil met de Europese Centrale Bank, waarvan de ambtenaren zich nog steeds veel meer zorgen maken over ondersteuning van het broze economische herstel dan over inflatie. Zij benadrukken dat de op 9 september aangekondigde afbouw van de stimuleringsmaatregelen niet de taper (aanduiding voor een geleidelijk laten uitdoven of stopzetten van het opkoopprogramma van vastrentende waarden) is die zich binnenkort in de VS kan voordoen. Door de aankondigingen deze week kan de toon op de financiële markten gezet zijn voor de komende maanden. Tegen december zou de Fed haar steun kunnen afbouwen en een renteverhoging in het vooruitzicht kunnen stellen, terwijl andere centrale banken hun eigen steunmaatregelen zullen laten uitdoven. Dat is ook het moment waarop de eurozone hoogstwaarschijnlijk zal bespreken hoe háar stimuleringsprogramma moet evolueren. “Met een andere vorm van obligatieaankopen als waarschijnlijke uitkomst om de aanhoudende economische zwakte van de regio te bestrijden”, schrijft Bloomberg. “De ECB verwacht dat de problemen van voor de pandemie nog wel even zullen aanhouden, dus ze moeten veel voorzichtiger zijn met het weghalen van de punchschaal”, zegt Neville Hill, Europees hoofdeconoom bij Credit Suisse in Londen. “Het zal veel langzamer gaan dan de Fed of de Bank of England.” Hoewel de inflatie in de eurozone ook is aangewakkerd door de wereldwijde kostendruk, blijven de beleidsmakers optimistischer dan hun tegenhangers. De eigen prognoses van de ECB gaan uit van een onderbesteding van haar doelstelling van 2% gedurende de prognoseperiode. “Bij de ECB zit het beleid muurvast”, schrijft Bloomberg. In een gepubliceerd interview met CNBC herhaalde president Christine Lagarde haar standpunt: “the lady’s not for tapering”.

De situatie is vergelijkbaar voor haar regionale pendanten. Zo onthulde de Zweedse Riksbank dinsdag dat ze in de nabije toekomst geen renteverhoging voorziet. De Zwitserse Nationale Bank blijft het laagste rentetarief van alle centrale banken hanteren: -0,75%. Madis Muller, lid van de Raad van Bestuur van de ECB, zei deze week dat hij en zijn collega’s zullen praten over het opvoeren van de reguliere activa-aankopen zodra hun noodstimulans van het pandemietijdperk ten einde loopt. Een van de opties zou zijn om het pre-crisisplan uit te breiden tot boven het huidige niveau van €20 mrd, hoewel een dergelijke verhoging geenszins gegarandeerd is, zei hij. (bron: Business AM) De vraag is of de ECB nog wel in staat is de FED en de BoE te volgen met betrekking tot het afbouwen van de inkoop van staatsobligaties en het verhogen van de rente? Zijn er geen blokkades die dat verhinderen. Vreest de ECB niet dat dat een chaos kan veroorzaken op de financiële markten en in de bankensector als gevolg van dan leeglopende ‘luchtbellen’?

Het Amerikaanse investeringsbedrijf Blackstone, dat honderden woningen in Nederlandse steden bezit, betaalt dooreen truc geen belasting in Nederland, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. Via een complexe constructie verdwijnt de winst van het bedrijf naar Jersey en de Kaaimaneilanden, waardoor het bedrijf op papier verlies lijdt in Nederland. Volgens de Volkskrant is het onbekend of de constructie is afgestemd met de Belastingdienst, de fiscus geeft geen commentaar op individuele gevallen. Blackstone zelf zegt dat het voldoet aan de Nederlandse wet en “alle van toepassing zijnde belasting betaalt”. (bron: NOS)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De kwaliteit van de zorg staat onder druk en daarom moet de politiek snel scherpe keuzes maken en prioriteiten stellen. Dat stelt de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR), een van de belangrijkste organen die het kabinet adviseren. Volgens de raad kunnen de kosten voor de zorg in de komende 40 jaar bijna verdrievoudigen. Nu kost de zorg jaarlijks zo’n €6.000 per Nederlander, in 2060 zal dat volgens de WRR ongeveer €16.000 zijn. Tegen die tijd geven we niet 13%, maar ongeveer een kwart van de totale economie (bruto binnenlands product) uit aan zorg. Dat komt onder meer door vergrijzing. “En dan moet op de drie mensen in de zorg werken, vergeleken met een op de zeven nu. We moeten dan bijna onze hele welvaartsgroei inzetten voor de stijgende zorgkosten.” De zorg moet prioriteit krijgen op de agenda van het volgende kabinet.

Polen moet de Europese Commissie €500.000 per dag betalen als het bruinkool blijft opgraven in een mijn in het dorpje Turów. In maart vorig jaar verlengde Polen de concessie voor de mijn met 6 jaar zonder te onderzoeken of dat schadelijke gevolgen op de omgeving zou kunnen hebben. Daarmee overtrad het land de Europese wetgeving. De zaak werd aangespannen bij de Europese Commissie door de Tsjechische regering. Die wil niet dat Polen de mijn, die op 20 kilometer van de Tsjechische grens ligt, openhoudt zonder rekening te houden met de eventuele gevolgen voor Tsjechië. De Europese Commissie oordeelde dat Polen daarmee inderdaad de wet heeft overtreden, want er moet altijd een milieueffectenrapportage gemaakt worden. Daarop stapte Tsjechië naar het Europese Hof van Justitie met de vraag om de sluiting van de mijn te eisen. In mei ging het Hof mee in die vraag en droeg het Polen op de mijn onmiddellijk te sluiten. Dat deed het land niet met de argumentatie dat de mijn belangrijk is voor de energievoorziening in Polen en werk creëert. Maar het Hof wees die argumenten af en veroordeelde Polen tot een dwangsom van €500.000 per dag dat de mijn openblijft. De Poolse regering reageerde dat de mijn gewoon openblijft ondanks de dwangsom, “die disproportioneel en niet rechtvaardig is”. (bron: nu) Of die uitspraak ‘rechtvaardig’ is kan ik niet beoordelen, maar ‘disproportioneel’ in ieder geval wel. Een boete van €180 miljoen per jaar opleggen, dat getuigt van machtsmisbruik. Ja, natuurlijk moet die bruinkoolmijn worden gesloten, maar dan moeten er allereerst een plan van aanpak komen en een financiering voor de omscholing van de arbeiders, dan moet de infrastructuur zo worden ingericht dat er alternatieve energie beschikbaar komt en vervolgens zullen de bedrijven/afnemers een financiële vergoeding krijgen voor de ombouw van hun machines. Commando’s en dreigementen en exorbitant hoge boetes lossen dat probleem niet op.

Vakbond FNV wil bij onderhandelingen voor een nieuwe cao volgend jaar niet alleen loonsverhogingen eisen, maar ook flink meer vaste banen. De vakbond wil een einde maken aan wat wordt genoemd de “wildgroei aan flexconstructies”. Volgens de bond hebben vooral mensen met een migratieachtergrond, jongeren en vrouwen laagbetaald en flexwerk terwijl ze cruciaal werk doen. Bijvoorbeeld werk in distributiecentra van supermarkten moet beter gewaardeerd worden. Zo moet iedere werknemer als waardering 100 per maand extra krijgen, vindt de FNV. Ook moeten lonen automatisch worden gecompenseerd voor inflatie. (bron: NOS)

Corona berichten

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 1370, aantal opgenomen mensen in het ziekenhuis 367 + 198 op de IC, maandag 1694, 378, 200, dinsdag 1935, 346, 186, woensdag 1841, 330, 183, donderdag 1718, 295, 176, vrijdag 1625, 297, 173, Zaterdag 1624, 304, 169.

Het Outbreak Management Team (OMT), dat het kabinet adviseert over de bestrijding van de corona-epidemie, streeft naar een vaccinatiegraad van 95 procent. De vaccinatiegraad blijft echter hangen rond 86 procent, zei arts-microbioloog en OMT-lid Marc Bonten in Nieuwsuur. Daarom zijn volgens het OMT-lid versoepelingen van de coronamaatregelen alleen mogelijk met een extra controle via de coronapas. (bron: NOS) Hier zet ik kanttekeningen bij. Eerder was de norm dat 80% gevaccineerden voldoende zou zijn voor groepsdekking. Waarom moet dat nu 95% worden. Verder stoort het mij dat het OMT het beleid bepaalt dat door dit kabinet wordt gevoerd. Wat staat ons te wachten als er straks een fikse griep uitbreekt? In het verleden kropen mensen dan in bed met een kruik en een glas water met het sap van een uitgeperste citroen. En ja, er stierven ook mensen aan griep. En dat zal nu ook wel weer het geval zijn. Ik liep deze week over de markt en zag dat niemand zich nog iets aantrok van de 1½ meter-afstandregel. Zo gaat dat nu eenmaal als de premier geen harde onderbouwing geeft voor het beleid dat ze opleggen.

Eyeliners

Remkes niet optimistisch na heisessie: hij mag de scherven lijmen na vertrek van Kaag en Bijleveld

Hermans laat zich zien: ‘Leek alsof ze enorm veel weggaf, maar ze gaf geen millimeter toe’

VVD’er Henk Kamp is de beoogde minister van Defensie. Ben Knapen van het CDA is dat voor het ministerie van Buitenlandse Zaken

Wat nu nog zonnig lijkt kan zo omslaan in een drama

ECB redder van de crisis is ook de veroorzaker van een nieuwe

Advies Baudet: Mensen die al corona hebben gehad moeten zich niet laten vaccineren

OMT-leden zijn bezorgd: controle corona-pas in de horeca is echt nodig, maar op het terras hoeft het niet meer

Staatssecretaris Keijzer van Economische Zaken (MKB) door Rutte ontslagen omdat zij de reactie van de horeca verdedigde op het coronapasjesbeleid van Rutte c.s.

Beleid Europese Centrale Bank zit muurvast

Mario Draghi vreest voor oplopende rentetarieven voor de Italiaanse economie

AEX breekt record na record: nu op naar de 1000, 1500, 2000?

Economie dik in de plus, burger blijft achter

Biden passeert Europa in nieuw bondgenootschap met Australië en het Verenigd Koninkrijk; wij missen loyaliteit van de Amerikanen

Prinsjesdag zonder een greintje feeststemming (voor de burger)

Stroom- en gastekort mogelijk ernstiger dan gedacht

Verhuurdersheffing op de helling voor bouw van sociale woningen: verlaging volstrekt onvoldoende om de wooncrisis op te lossen

Bijna terug bij normaal

Hoge gasprijs jaagt energiearmoede op: 550.000 Nederlanders leven in energiearmoede

Horeca wil geen agentje spelen voor de overheid

Ligt in China de kiem voor een volgende crisis: de bedrijfsvoering van de Chinese vastgoedgigant Evergrande lijkt op een pyramidespel

De rechtsstaat heeft nog een lange weg te gaan

Exitpolls in Duitsland geven het beeld van een nek aan nek race met een heel lichte voorsprong voor de SPD, zondagavond 19:00 uur

Frontberichten

Hoofdschuddend kijkt macro-econoom en BNR-commentator Kees de Kort naar wat de FED deze week allemaal heeft gedaan. ‘Er is geen crisis, maar je voert wél crisisbeleid.” Ik ben toch niet de enige die dit vreemd vind?’ ‘Fascinerend, ze staan in de VS nog steeds in crisisstand. Dat is gerechtvaardigd als er een crisis is, maar kijk je naar de FED-verwachtingen: het woord ‘crisis’ komt daar niet bij in de buurt. De economie groeit, de inflatie loopt een beetje op, de werkloosheid blijft laag. Er is geen enkele crisis, maar wél een crisisbeleid!’ ‘Dat kan Jerome Powell niet uitleggen. Want wat doet dat met de economie? En wat als er een échte crisis uitbreekt? Mocht de groei een keer gaan tegenvallen, en zou er een crisis ontstaan, dan staat de FED met lege handen. Dit is wanbeleid van de unieke orde. ‘Is er dan niemand die zich druk maakt om de economie? Zijn er alleen maar mensen die zich druk maken over koersjes en winstjes? De koersenmannetjes zijn blij, maar de rest van de wereld draait door.’

Het Centraal Plan Bureau komt met de Macro-Economische Verkenning: er is krachtig herstel, maar er is ook oog voor de risico’s. Kees de Kort noemt de verwachtingen aardig. Maar bij het CPB blijven het natuurlijk bobo’s. ‘In termen van economie is het helemaal weer terug bij pre-corona, de vraag is dan: wat gaat er nu gebeuren? Het CPB zegt dat als het nergens tegenzit komt het wel goed. Maar het CPB geeft ook aan dat er her en der wat beren op de weg zijn: de inflatie loopt op, maar dat is volgens de bobo’s tijdelijk, de huizen prijzen lopen uit de hand, beursontwikkelingen gaan ook hard.’ ‘Ze hebben ook oog voor de wereld: er worden wat opmerkingen gemaakt over schuldenposities van landen en geopolitieke ontwikkelingen. Maar waar ze het niet over hebben, en wat wel heel belangrijk is: het vertrouwen van het publiek, de ongelijkheid, de onvrede. Dat complex van dingen heeft consequenties voor bestedingen en investeringen.’ (bron: BNR) De economie gaat hard en dat blijft zo de komende jaren zolang alle ontwikkelingen maar beheersbaar blijven. En daar zit hem de crux. Beschikken de centrale bankiers nog over het gereedschap om monetair beleid aan te passen zolang dat noodzakelijk is. Mijn antwoord daarop is duidelijk: Nee, ze staan met lege handen. De huidige economische ontwikkelingen zijn het gevolg van de enorme hoeveelheden goedkoop tot gratis geld die in de markten worden gepompt. Behalve dat die de economie stimuleren veroorzaken die ook ‘luchtbellen’ op de financiële markten, ook op crypto-platforms’ en worden de huizenprijzen opgejaagd. Beleggers geloven niet echt dat we de status van utopia hebben bereikt en dat de bomen nu deze keer doorgroeien tot in het walhalla. Op enig moment bereiken het punt dat al die illusies ‘verdwijnen’ en we terugkeren tot de orde van de dag. Die terugweg zal gepaard gaan met veel pijn en chaos en een enorme vernietiging van geld en vermogen. Daarbij zullen ook harde klappen vallen op de woningmarkt. De AEX is donderdag boven de 800 gesloten, maar ik sluit helemaal niet uit dat bij dit monetaire beleid we over enige tijd de 1000 en 1500 zullen overschrijden. En dan staan we allemaal te juichen, maar de andere kant van de medaille is dat we ook kunnen terugzakken naar 400. Tijdens de beraadslagingen in de Kamer was het voor de oppositie helemaal niet moeilijk om geld bij Rutte los te peuteren voor ‘linkse’ wensen. Ik ondersteun dat, maar het tekort op de begroting voor 2022 stijgt wel naar 5,8% bbp. En dat is wel bijna het dubbele van de EU-norm. Er werd met geld gestrooid alsof het niets kostte. We kunnen, als een rijk en veilig land, momenteel rekenen met een negatieve rente, maar .………… volgende generaties moeten de hoofdsom wel ooit terugbetaler aan de geldverschaffers, die het ons nu lenen. De overheid en de politiek staan te juichen dat we geen, stel 3%, rente hoeven te betalen, maar over de 100% van het geleende geld dat onze (klein)kinderen moeten terugbetalen, praat niemand.

Overwegingen

De vraag is niet meer of er een kabinet Rutte IV komt, maar of de premier voor zichzelf een waardige aftocht kan ‘regelen’. Het op pad sturen van een verkenner, zijn adjudante Sophie Hermans, met een opdracht te gaan onderzoeken of ze voor komende maandag, met een zak vol geld om uit te delen, een deal kon maken met oppositiepartijen, waardoor een minderheidskabinet (VVD, D66, CDA) voldoende draagvlak in de Eerste en Tweede Kamer zou krijgen om te regeren, was bepaald niet elegant. Interessant is hoe de positie van Johan Remkes (ook VVD) is bij dit initiatief. Conform de opdracht van de Kamer behoort dat tot zijn takenpakket. Tijdens de Algemene Beschouwingen hoorde ik Hermans zeggen dat ze daarin deze week mogelijk niet gaat slagen. Er werd gesproken over een tijdstip nadat de begrotingen 2022 van de ministeries allemaal zijn behandeld maar dan zijn we maanden verder. Wat mij opviel was dat onze toch altijd positief ingestelde demissionaire premier er ongeïnteresseerd bijzat tijdens de Beschouwingen. Hij sprak boekdelen vol lichaamstaal. De strijd was voor hem al gestreden. Ik steun het voorstel van Jan van Putten (Trouw/Opinie 22 september 2021) dat een extra parlementair kabinet onder leiding van b.v. Johan Remkes een relatief snelle oplossing kan bieden. Informateur Remkes hoopt volgende week te concluderen hoe het verder moet met de formatie. Maandag spreekt hij met onderhandelaars van VVD, D66 en CDA. In een brief aan hen schrijft hij dat dan “de balans wordt opgemaakt”. Hij wil de Kamer later in de week informeren. (bron: NOS) Gekeken hebbende naar de Algemene Beschouwingen is het mij duidelijk dat Rutte in de tang zit van de Kamer en uit moet voeren waar daar wordt besloten. Hij een minderheidskabinet zich daaraan niet onderwerpt zal het snel aan zijn eind komen. Het zij zo. Dan is een extra-parlementair kabinet de laatste optie, maar daarvan verwacht ik niet dat Rutte daarover de scepter zal gaan zwaaien. Voor hem resteert dan nog een bankje in de Kamer. Kaag heeft op het laatste moment het initiatief genomen voor een meerderheidskabinet .

Bestaande koopwoningen waren in augustus 17,8% duurder dan een jaar eerder. Dat blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek en het Kadaster. Het is de grootste prijsstijging sinds september 2000. In juni 2013 stonden de huizenprijzen op een dieptepunt. Sindsdien zijn ze aan het stijgen. De prijsstijging zwakte in 2019 wat af,maar trok daarna steeds verder aan. In augustus 2021 stond de prijsindex op het hoogste niveau ooit. Vergeleken met het dieptepunt in juni 2013 waren de prijzen in augustus bijna 78% hoger. (bron: NOS)

Zo’n 500.000 huishoudens in Nederland leven in energiearmoede; ze hebben een hoge energierekening, meestal een slecht geïsoleerd huis en een laag inkomen. Dat concludeert TNO na onderzoek. Het komt vooral voor buiten de Randstad, in het noorden, oosten en zuidoosten. Vaak gaat het om huurders van huizen die slecht geïsoleerd zijn en waar de eigenaar niets aan wil doen of mensen die een eigen huis hebben maar geen geld om erin te investeren. TNO waarschuwt ook dat als de gasprijs stijgt, zoals wordt verwacht, veel meer mensen moeite zullen krijgen om hun energierekening te betalen. (bron: NOS)

De gebroeders Sackler vergaarden een vermogen met een pijnstiller, die aan bijna een half miljoen mensen het leven kostte. Journalist Patrick Radden Keefe schreef een fascinerende geschiedenis over hun vaak onmenselijke praktijken. $34 mrd is de totale omzet van de pijnstiller OxyContin, een opioïde. 450.000 Amerikanen zijn er sinds de introductie van het middel, in 1996, overleden aan overdoses die verband hielden met opioïden. 2500 rechtszaken zijn er aangespannen tegen fabrikant Purdue. De getallen in Het Pijnstillerimperium van Patrick Radden Keefe zijn duizelingwekkend. Als er een non-fictie-tegenhanger zou bestaan van de Great American Novel dan zou dit boek daar een geslaagd voorbeeld van zijn. Het is een grootse familiegeschiedenis, een geschiedenis van de reclame, van de farmaceutische industrie, nou ja, eigenlijk is het een geschiedenis van Amerika in de 20ste en het begin van de 21ste eeuw. Bovendien is het een knap staaltje onderzoeksjournalistiek. De familie, dat zijn de Sacklers. Wereldwijd zijn ze vooral bekend om hun filantropie. Ze hebben hun naam verbonden aan musea en universiteiten van Harvard tot Oxford, van het Metropolitan Museum in New York tot het Louvre in Parijs. In Westminster Abbey in Londen is een glas-in-lood-raam opgedragen aan twee leden van de familie. Maar het familiebedrijf van de Sacklers, de producent van OxyContin, is niet naar hen vernoemd, alsof ze dáár niet trots op zijn. Patrick Radden Keefe, onderzoeksjournalist voor onder meer The New Yorker, laat overtuigend zien dat dat bedrijf, Purdue, verantwoordelijk is voor de opiatencrisis in de VS en dat de Sacklers bloed aan hun handen hebben. (bron: NRC) Het is de tijd die dit allemaal mogelijk maakte.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 24 sep 2021, week 38: AEX 791,45; Bel 20 4.138,92; CAC40 6.638,46; DAX 15.531,75; FTSE 100 7.051,48; SMI 11.817,20; RTS (Rusland) 1.747,56; SXXP (Stoxx Europe) 463,29; DJIA 34.798,00; NY-Nasdaq 100 15.329,68; Nikkei 30.248,81; Hang Seng 24.155,40; All Ords 7.649,30; SSEC 3.613,07; €/$1.1716; BTC/USD $42.601,00; troy ounce goud $1.750,20, dat is €47.992,88 per kilo; 3 maands Euribor -0,543%; 1 weeks -0,567%; 1 mnds -0,553%; 10 jaar Duitse Staat -0,229%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,188%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,109%; 10 jaar Belgische Staat -0,086%; 10 jaar Franse Staat 0,112%; 10 jaar Japan 0,05%; 10 jaar Spanje 0,405%; 10 jaar VK 0,837%; Italië 0,783%; 10 jaar VS 1,4518%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,829

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden flat met uitschieters, de AEX sloot 23 september 2021 op 800,61 , de rentetarieven stegen wederom. De euro wijzigde nauwelijks versus de dollar. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s daalde 15%. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie spelen op de achtergrond nog mee, de centrale banken spreken geruststellende woorden alhoewelde onrust toeneemt, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De ECB heeft nu ook aangekondigd dat de inkoop van vastrente waarden wordt afgebouwd. Er dreigt in het najaar/winter een griepgolf, verwachten de ziekenhuizen. Per heden werden de coronaregeld versoepeld. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland 0,033%; Duitsland 0,258%; Nederland 0,336%; Japan 0,67%; Frankrijk 0,897%; VK 1,235%; Spanje 1,293%; Italië 1,741%; Canada 1,8956%; VS 1,976%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,569%; Nederland -0,548%; Zwitserland -0,5411%; België -0,489%; Denemarken -0,439%; Frankrijk -0,36%; Spanje -0,326%; Japan -0,0951%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 25-09-2021/600 Monica Keijzer (CDA) door Rutte uit het kabinet gezet als staatssecretaris van Economische Zaken, vanwege haar kritische uitspraken over het corona-pasbeleid voor de horeca (haar beleidsgebied)

UPDATE 18-09-2021/599 Motie van afkeuring voor de minister Bijleveld (CDA) en over het Afghanistan beleid van het kabinet Rutte III, minister Kaag, minister van Buitenlandse Zaken en minister Bijleveld dienen hun ontslag in

GEEN DOORBRAAK IN DE INFORMATIE, OVER 8 DAGEN GAAN DE BESPREKINGEN VERDER

Pieter Omtzigt is blij om weer aan het werk te zijn, maar hij vond het woensdagmorgen toen hij het Kamergebouw binnenliep wel een beetje overweldigend. Fotografen, cameraploegen en journalisten wachtten hem op. “Normaal zou je na een burn-out rustig beginnen, met halve dagen. Maar dat kan hier moeilijk”, zei hij op zijn nieuwe werkkamer in de tijdelijke Tweede Kamer. 16 weken zat hij thuis. Ondertussen verliet hij zijn partij, het CDA, en dus keert hij terug als eenmansfractie; de Groep Omtzigt. In die 16 weken ziekteverlof heeft hij de politiek vanaf de bank wel gevolgd, inclusief de haperende formatie. “Wat ik zag, was weinig verheffend. Die beloofde nieuwe bestuurscultuur komt nog niet echt van de grond.” Zijn belangrijkste ambitie is het herstellen van het evenwicht tussen de overheid en de burgers. Om dat te bewerkstelligen, wil Omtzigt zich de komende tijd vooral richten op wetgeving. Zo wil hij een grondwetswijziging om voorstellen te kunnen toetsen aan de Grondwet. Ook denkt hij aan strengere regels voor oud-bewindslieden die gaan lobbyen voor belangenorganisaties en een nieuw kiesstelsel, waarbij Kamerleden meer op basis van hun regionale binding gekozen worden. Hij wil daarbij niet wachten op het kabinet, de Kamer moet wat Omtzigt betreft veel meer zelf het heft in handen nemen. “De Tweede Kamer is het hoogste orgaan. En het kabinet geeft ook niet vrijwillig een stukje macht op en zal dus niet zo gauw met dit soort voorstellen komen.” Op zijn eerste dag doet Omtzigt meteen mee aan het grote debat over de evacuaties uit Kabul. Zijn indruk is dat het kabinet slecht voorbereid was op de val van de Afghaanse hoofdstad, waardoor de evacuaties te laat op gang kwamen en er mensen zijn achtergebleven. “Ik wil weten welke lessen er zijn geleerd van Srebrenica.” Toen bleek volgens Omtzigt dat je je moet voorbereiden op het worstcasescenario. “Dat lijkt nu niet gebeurd.” Ondanks de ruim 340.000 voorkeurstemmen die Omtzigt bij de laatste Kamerverkiezingen kreeg, goed voor bijna vijf zetels, vormt hij volgens de regels van de Tweede Kamer een afsplitsing. Dat betekent dat hij maar recht heeft op één medewerker en in debatten maximaal 2 minuten spreektijd heeft. Ook krijgt hij als afsplitser een beperkt budget. “De werkdruk is idioot hoog, zeker voor een eenmansfractie”, zegt Omtzigt. Om het toch vol te kunnen houden, heeft hij zich voorgenomen veel vaker nee te zeggen tegen mediaverzoeken. Ayfer Koç, echtgenote Pieter Omtzigt, stopt bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 als raadslid van de CDA in Enschede. (bron: nu) Pieter, we gaan je steunen!

Energierekening wordt onbetaalbaar voor lage en middeninkomens, kopt het AD. \De energietarieven stijgen zo hard dat gas en licht in 2022 onbetaalbaar dreigen te worden voor grote groepen Nederlanders. Energiebedrijven bevestigen de trend, schuldhulpverleners reageren bezorgd. Het goedkoopste energiepakket (1 jaar, vast) doet inmiddels bijna 2500. In juli was dat nog 460 minder. ,,Een gemiddeld huishouden is maandelijks al 200 kwijt aan gas en licht.” Energiebedrijven bevestigen de stijgingen en stellen dat die voorlopig aanhouden. Volgens Vattenfall is de toename ‘ongekend hoog’. ,,De prijzen stijgen inderdaad hard, dat zien we in heel Europa, dus ook in Nederland”. Voornaamste oorzaak van de fors stijgende tarieven is een aanzienlijk tekort aan gas in Europa, vertelt marktanalist Rick Marsman. ,,De prijs van aardgas is bepalend voor de energieprijzen.” Gevolg is dat de Nederlandse gasvoorraden momenteel voor slechts de helft gevuld zijn, normaal voor deze tijd van het jaar is 85%, ,Ondertussen is er in Europa weinig gas uit de grond gehaald doordat veel gasvelden tegelijk in onderhoud zijn.” Gas uit Rusland komt er eveneens weinig, mede door onderhoud door Gazprom. De nieuwe Nord Stream 2-pijpleiding, die Russisch gas naar Europa moet vervoeren, is daarnaast pas over vele maanden operationeel. Als dit doorzet is een gemiddeld gezin volgend jaar minimaal 400 extra kwijt voor gas. Ook is de vraag naar gas uit China en de rest van Azië momenteel hoog. De economie herstelde daar al veel sneller van de coronacrisis. ,,In Azië wordt meer betaald en dus varen schepen met extra vloeibaar gas daarheen”, zegt analist Marsman. Energievergelijker Gaslicht.com voorziet dat de energierekening volgend jaar nog eens honderden euro‘s zal stijgen. Sinds 2009 stegen de overheidsheffingen van gemiddeld 355 euro naar 755 dit jaar. Ook de netbeheerkosten gingen licht omhoog. ,,Vraag is wat er met Prinsjesdag gebeurt en of het kabinet energie nóg duurder gaat maken. De rekening van de klimaatdoelstellingen lijkt nu op alle fronten bij de burger terecht te komen.” De energievergelijker krijgt bijval van schuldhulpverleners en het Nibud. ,,De stijgende energieprijzen zijn ontzettend zorgwekkend”, stelt Marco Florijn, voorzitter van de vereniging van schuldhulpverleners NVVK. Hij legt uit dat er 3 bouwstenen zijn die de inkomenspositie van Nederlanders ondergraven: energie, zorg en huur. ,,Nu, de zorgkosten stijgen al jaren, terwijl de huren eveneens de pan uitrijzen. Energie komt daar dus bij.” Door deze ontwikkeling zien schuldhulpverleners steeds vaker mensen met relatief hogere inkomens bij hen aankloppen. ,,Hieronder veel kleine zelfstandigen die door de coronacrisis zwaar getroffen zijn. Voor ons is het dweilen met de kraan open.” De verduurzaming kost veel geld en die kosten worden bij burgers en bedrijven neergelegd. Volgens de NVVK moet de politiek hier dinsdag met Prinsjesdag dan ook stil bij staan, zeker nu de verduurzaming energie voorlopig ook niet goedkoper maakt. ,,Het bestaansminimum is al jaren niet aangepast, de bijstand moet omhoog. Ik wil niet overdramatiseren, maar ik zie een groot probleem. We creëren een kwetsbare klasse.” Het Nibud, dat adviezen over omgaan met geld geeft, pleit eveneens voor verhoging van de bijstand. ,,Uit eerder onderzoek bleek al dat 650.000 mensen moeite hebben met het betalen van hun energierekening, zij lijden aan energiearmoede”, zegt Gabriëlla Bettonville. ,,Door de stijgende energiekosten wordt die groep steeds groter.” Vattenfall zegt er ondertussen alles aan te doen om burgers en bedrijven dit najaar snel duidelijkheid te geven over de tarieven voor 2022. ,,Dat begint met informeren en inzicht geven in verbruik en hoe er energiebesparing mogelijk is.” (bron: AD) Hopelijk leest de Haagse politiek dit artikel ook.

Informatie-ontwikkelingen

CDA-leider Hoekstra wil doorgaan met de formatieonderhandelingen. In een speech op het partijcongres noemde hij de verleiding om in de oppositie te gaan groot, maar naar eigen zeggen wil hij liever verantwoordelijkheid nemen. Hoekstra erkende dat het een lastige periode is voor het CDA. “Maar als wij als partij dan zeggen: wij doen per definitie niet mee, dan maken we het nog moeilijker.” Ook zei hij dat CDA’ers met elkaar moeten praten,niet over elkaar. (bron: NOS)

CDA-leider Hoekstra blijft de deur openhouden voor Pieter Omtzigt, die in juni zijn CDA-lidmaatschap opzegde na felle kritiek van hem over de koers van de partij. Omtzigt heeft eerder al bevestigd dat hij definitief weg is bij het CDA. In een gesprek met het AD zei Hoekstra dat enorm jammer te vinden. Hoekstra zegt dat hij Omtzigt graag aan boord had willen houden. Omtzigt keerde woensdag na 16 weken terug in de Kamer en Hoekstra zegt “in goede harmonie” de samenwerking te blijven zoeken met hem. (bron: NOS) Remkes liet weten dat hij in het weekend gaat brainstormen op landhuis De Zwaluwenberg in Hilversum met de VVD, D66 en het CDA of er overeenstemming kan ontstaan ‘op de inhoud’. Het resultaat was teleurstellend, er werd niet gesproken over een mislukking, maar over ‘de besprekkingen gaan over 8 dagen verder en Sophie Hermans (VVD) gaat peilen in hoeverre de oppositie bereid is een minderheidskabinet te gedogen. PvdA en GL zullen daarop reageren met wij willen deelnemen aan een meerderheidskabinet, zo nodig zelfs met 6 partijen. VVD-leider Rutte zegt dat dat het niet is gelukt al concrete afspraken te maken. Het was volgens Rutte en Kaag “heel heftig” wat er tijdens de heisessie is gebeurd.

Op Trouw.nl schrijft Jan Kleinnijenhuis over een steeds groter wordende groep werkende armen, toenemende woningnood, een afbrokkelende rechtsstaat en een volstrekt verstoorde verhouding tussen overheid en burger. Dat is wat het teruggekeerde Kamerlid Pieter Omtzigt ziet als hij naar Nederland kijkt. En dat is in hoge mate te wijten aan overheidsbeleid dat alleen gericht is op beeldvorming, aldus Omtzigt tijdens een lezing in debatcentrum De Balie op 17 september 2021,, waar hij zijn plannen als Kamerlid uiteenzette. Volgens Omtzigt is er zelfs sprake van een ‘gecorrumpeerde en op beeldvorming gerichte bestuurscultuur’, die ontstaan is onder de voorgaande kabinetten onder leiding van premier Rutte. Daarin worden structurele problemen teruggebracht tot incidenten, zodat die niet opgelost worden, zoals de gaswinning in Groningen, of het toeslagenschandaal. Omtzigt zei in zijn lezing te kiezen voor een aantal onderwerpen waarop hij zich wil richten de komende jaren. De belangrijkste thema’s zijn bestaanszekerheid voor mensen, wonen, en een goed functionerende overheid en rechtsstaat ‘die burgers beschermt en er niet overheen walst’. Het voormalig CDA-Kamerlid hekelde de sturing op statistieken, bijvoorbeeld waar het gaat om de definitie van armoede of bestaanszekerheid. Hij wees op de verdubbeling van het aantal daklozen, terwijl officieel de armoedecijfers gedaald zouden zijn. Het belastingstelsel zou zo hervormd moeten worden dat er pas belasting geheven wordt als zeker is dat een huishouden genoeg heeft om van rond te komen. Op het terrein van de woningmarkt moet de overheid een centrale rol nemen om gebieden aan te wijzen waar grootschalig gebouwd kan worden – ook als dat op landbouwgrond is. De verhuurdersheffing voor woningcorporaties moet afgeschaft worden om hen in staat te stellen meer sociale huurwoningen te bouwen. Volgens Omtzigt gebeurt er al jaren niets, doordat plannen die nu gemaakt worden pas jaren later resultaat opleveren, zodat er voor politici weinig mee te winnen is bij de eerstvolgende verkiezingen. Om de verhouding tussen de overheid en de burger te herstellen, verwees Omtzigt naar de voorstellen die hij eerder deed in zijn boek ‘Een nieuw sociaal contract’ dat voor de verkiezingen verscheen. Daarin pleit hij onder meer naar een grondwettelijk hof waar wetsvoorstellen worden getoetst aan de Grondwet. Een nieuw kiesstelsel waarin zetels per provincie worden verdeeld, zou Kamerleden een sterkere positie moeten geven ten opzichte van partijen. Zo zouden zij hun controlerende en wetgevende taak beter kunnen invullen, los van partij- en coalitiedwang. Over de huidige formatie is Omtzigt niet positief. Hij bepleit een zogeheten extraparlementair kabinet, “bestaande uit bewindspersonen van verschillende politieke kleuren en niet gebonden aan een zeer gedetailleerd regeerakkoord”. De partijleiders blijven in dat geval allemaal in de Tweede Kamer, waar het kabinet op zoek moet naar meerderheden op verschillende onderwerpen. (bron: Trouw)

Het Planbureau voor de Leefomgeving trekt ook aan de bel van de politiek verantwoordelijke leiders voor de lange periode waarin nog geen voortgang is geboekt in het (in)formatieproces. Het PBL waarschuwt dat het halen van de klimaatdoelen in 2030 nog meer in gevaar komt .Om die doelen te halen, zijn sowieso al meer inspanningen nodig en dan is er nog geen rekening gehouden met de extra klimaateisen die de EU heeft opgesteld. Het belangrijkste probleem zit bij de stroomnetten, stelt het PBL. Er is straks veel meer stroom nodig, maar de netten kunnen dat nog niet aan. Er moeten nu snel besluiten worden genomen voor de aanleg van nieuwe hoogspanningsleidingen. Maar ook voor de infrastructuur van het gas en toekomstige waterstofnet moeten besluiten worden genomen. Ook waarschuwt het PBL voor te weinig en erg duur aardgas deze winter. (bron: NOS)

Financieel/economische berichten

Kees de Korte, macro-econoom, aan het woord bij BNR: Zeggen dat het Amerikaanse begrotingstekort fors is, is het understatement van het decennium, zegt de Kort. Want het gaat om welgeteld $2.700 mrd wat neerkomt op 14% á 15% van het bbp ‘dat over de economie heengesproeid is.’ ‘Dus ja, ik vind het niet gek dat de Amerikaanse economie het beter doet dan andere economieën.’ Het geheim van de smid? Iedereen heeft geld gekregen. Waar in Europa alleen die mensen en bedrijven geld kregen die het nodig hadden, daar maakten de Amerikanen geen onderscheid. Iedereen kreeg geld, ook degene die totaal geen last hadden van de coronamaatregelen. ‘Die mensen krijgen geld. En dan? Dan ga je lekker uitgeven. Daar komt dat hele groeiverhaal vandaan.’ En toch pakken donkere wolken zich samen en neemt het vertrouwen in de economie wat af. Uit een recente enquête blijkt dat respondenten niks geloven van het door de FED zo geambieerde inflatiecijfer van 2%. ‘Het publiek denkt dat de inflatie op 5% komt, dat is de resultante van het Amerikaanse beleid.’ (bron: BNR) De inflatie lag in augustus in de VS al >5% en zal niet zo snel dalen, hetgeen de FED wel aangeeft. Andere onderwerpen waar Kees de Korte aandacht aan besteedde: het gaat toch een keer kraken en de centrale banken faciliteren implosie economie.

Omdat de Europese Centrale Bank een flexibel opkoopprogramma heeft, kan de markt een beslissing om minder obligaties op te kopen niet aanwijzen als een kentering in het monetaire beleid, zoals bij de Federal Reserve. “The lady isn’t tapering”, zei voorzitter van de ECB Christine Lagarde onlangs in een toelichting op het rentebesluit. Daarmee parafraseerde ze de legendarische Britse premier Margaret Thatcher die in 1980 liet weten niet te buigen voor druk om haar economische beleid terug te draaien. Wat Lagarde naar eigen zeggen wel deed, is het opnieuw afstellen van de stimulering, op basis van de gunstigere indicatoren, met name op het vlak van de inflatie en de economische groei. Op basis daarvan kan in het komende kwartaal in een “bescheiden lager tempo” worden gekocht dan in het tweede en derde kwartaal. De maandelijkse obligatie-opkopen onder het PEPP-programma zullen vermoedelijk gaan verlaagd worden naar €60 mrd, nadat dit in het tweede en derde kwaal nog circa €80 mrd was, zo verwacht beleggingsstrateeg Joost van Leenders van Van Lanschot Kempen. De afgelopen twee kwartalen was het tempo van opkopen juist opgevoerd vanwege de matige economische vooruitzichten. Inmiddels is de economie van de eurozone in een verder gevorderd stadium van herstel. Volledig herstel zou echter nog kunnen worden vertraagd door de deltavariant van het coronavirus. Het pandemie-stimuleringsprogramma PEPP kan desgewenst weer worden opgevoerd als de omstandigheden daarom vragen, of juist verder worden afgebouwd als de situatie verder verbetert. Het programma loopt in elk geval tot en met maart 2022 en kan lager maar ook hoger uitvallen dan de aangegeven beoogde omvang van €1.850 mrd. Daarmee houdt de ECB alle opties open voor de vergadering in december, wanneer zal worden vergaderd over de afronding van het resterende pandemieprogramma. Dan zal ook ter sprake komen of de grenzen van het reguliere stimuleringsprogramma APP moeten worden bijgesteld, om na afloop van het pandemie-programma de economie te kunnen blijven stimuleren. De ECB dreigt de bovengrens van 33% van de uitstaande leningen van lidstaten te overschrijden. Dit reguliere programma heeft momenteel een omvang van €20 mrd per maand en zal doorlopen tot vlak voor het moment waarop de centrale bank de rente gaat verhogen. “De ECB heeft zijn eerste significante stap naar tapering gezet”, zei Seema Shah van Principal Global Investors. “Op kenmerkende wijze heeft de ECB zich niet vastgelegd op een specifiek tempo van opkopen, maar behoudt een element van flexibiliteit, dat behulpzaam zal zijn op het moment dat de financiële omstandigheden kunnen verkrappen nu de tapering van de FED naderbij komt”. De markt reageerde lauw op het rentebesluit. De centrale bank stelde zijn verwachting voor de inflatie dit jaar bij van 1,9% naar 2,2%, wat boven de doelstelling van 2% is. De hoge inflatie van 3% in augustus zal later in het jaar nog verder stijgen, maar volgend jaar weer dalen. De opwaartse inflatiedruk is daarmee volgens de ECB nog altijd “grotendeels van voorbijgaande aard”. Dit zou kunnen veranderen als de verstoringen van de aanvoerketens aanhouden én als dit ook doorwerkt in de lonen. In dat geval zou de huidige inflatiedruk meer blijvend kunnen zijn. Dit is belangrijk omdat een structureel hoge inflatie een verkrapping van het monetaire beleid tot gevolg behoort te hebben. De ECB paste eerder dit jaar zijn inflatiedoel aan van bijna 2% naar 2%, wat ruimte biedt om het accommoderende monetaire beleid nog wat langer aan te houden. Vooralsnog ziet Lagarde nog geen loondruk en is de verwachting dat die gematigd en bescheiden zal zijn, wanneer de lonen gaan stijgen. Voor 2022 gaat de ECB uit van 1,7% inflatie en voor 2023 van 1,5%, wat ruim onder de doelstelling is en voldoende reden is om de rente nog geruime tijd niet te verhogen. Wel liggen de inflatieverwachtingen hoger dan in juni. De economische groei schat de ECB dit jaar op 5,0% en voor 2022 op 4,6%. In 2023 zakt de groei dan terug naar 2,1%. Dat betekent dat de groeiverwachting voor dit jaar is gestegen, maar voor de jaren daarna ongeveer gelijk is gebleven. (bron: ABM Financial News) De vraag is hoe serieus de aannames van de ECB genomen moeten/kunnen worden. Een onderbouwing van de dalende inflatie voor de komende 2 jaar ontbreekt. Wat zijn de verwachte gevolgen van een wijziging van de inkoop van vastrentende waarden voor de ECB?

De Zuidas verliest veel van haar aantrekkingskracht doordat, nadat eerder APG, de investeringstak van pensioenfonds ABP, aankondigde met 500 werknemers te gaan verhuizen naar Sloterdijk, daarna volgde ABNAmro met een verhuizing en nu gaat De Brauw, Blackstone Westbroek De Rock, bij station Zuid, verlaten. Daarmee komt er 120.000 m2 van de 1.000.000 m2 vrij in de komende jaren.

Klanten van ABN AMRO die jarenlang een torenhoge variabele rente hebben betaald over hun doorlopend consumptief krediet krijgen een veel te lage compensatie van de bank. Deskundigen die Kassa raadpleegde, stellen dat de bank de compensatieregeling niet uitvoert in lijn met uitspraken van het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening (Kifid). Klanten kunnen hierdoor vele duizenden euro’s mislopen.

Uit Europese cijfers blijkt dat de inflatie oploopt, met een stijging van de consumentenprijzen als gevolg. Macro-econoom en BNR-economiecommentator Kees de Kort wijst naar de Europese Centrale Bank (ECB). Hij vraagt zich af wat de ECB nog wil doen als de economische groei afzwakt. Volgens de laatste cijfers over de Europese inflatieontwikkeling stegen de consumentenprijzen in augustus met 3% op jaarbasis. De Kort: ‘Dat komt doordat producentenprijzen ook stijgen en zij zijn beter in staat om die door te berekenen aan de consument. De ECB heeft ooit gezegd: als de inflatie boven de 2% komt gaan wij wat doen. Toen dit gebeurde, hebben ze gezegd ‘het komt wel goed’. Ze hebben zichzelf buiten het speelveld geplaatst.’ De Kort heeft zoals altijd weinig vertrouwen in het beleid van de centrale banken. ‘Stel je voor dat de economische groei gaat afzwakken, wat kan de ECB dan nu nog doen om de economie te stimuleren? Wat de ECB doet maakt eigenlijk geen moer uit, want ze kunnen niks meer doen.’ Volgens de econoom gaat het door de steunmaatregelen allemaal best aardig, maar is onduidelijk wat de centrale bank zal doen als daar een einde aan komt en het door de stijgende inflatie wat minder wordt. Wat goed is voor de financiële markten, is niet per se goed voor de economie, besluit De Kort. (bron: BNR) De Korte stelt 2 zaken aan de orde: de gereedschapskist van de centrale bankiers is zo goed als leeg, alle ‘gebruikelijke’ tools zijn al ingezet en dus behoort nieuw beleid momenteel niet meer tot de mogelijkheden. Als de inflatie doorstijgt, en dat is helemaal niet ondenkbaar, dan wordt duidelijk, wat de Kort stelt, zal blijken dat de ECB alle monetair gereedschap al heeft gebruikt. Vandaar ook dat de ECB maar blijft zeggen dat de inflatiestijging maar van tijdelijke aard zal zijn en dat deze volgend jaar alweer zal dalen naar 1,7%. Zolang de markten daarin blijven geloven, tegen beter weten in, koopt de ECB tijd. Dus blijven de centrale banken goedkoop/gratis geld in de markten pompen. Maar wat er MOET gebeuren is dat ze moeten stoppen met de inkoop van financiële (vastrentende) waarden en daarna moet de rente weer omhoog naar een basiswaarde van stel 4% + inflatiecorrectie. Op dit moment zou dat dus 7% zijn. Maar die monetaire beweging kan niet worden uitgevoerd omdat dan het financieel/monetaire statuut instort.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De Tweede Kamer vindt dat Tata Steel de fabriek in IJmuiden moet sluiten als hij niet wordt omgebouwd tot “groene en gezonde industrie”. Het kabinet moet nu ingrijpen en het bedrijf dwingen tot actie, zeggen verschillende partijen. Over hoe streng dat moet verschillen de partijen van mening. De VVD wil dat het kabinet samen met bedrijf een route vastlegt naar schonere productie. GL, SP en de PvdD vinden dat het meest vervuilende deel, de Kooks 2-fabriek, direct dicht moet. Daar worden cokes gemaakt, een brandstof die in hoogovens wordt gebruikt. Volgens de 3 partijen kan Tata die ook inkopen. De Tweede Kamer is bereid financiële steun te geven voor het plan van staalfabrikant Tata Steel om de productie in IJmuiden te verduurzamen. Een ruime meerderheid roept het kabinet op om per direct steunopties uit te werken. Ook het nemen van een belang in het bedrijf wordt niet uitgesloten. Voorwaarde is wel dat het geld niet mag weglekken naar de aandeelhouder in India. Woensdag maakte de directie van Tata Steel Nederland bekend te gaan stoppen met het gebruik van steenkolen bij de productie van staal, waardoor de uitstoot van fijnstof en CO2 verminderd wordt. In eerste instantie wil het bedrijf overstappen op aardgas en uiteindelijk op groene waterstof. In 2030 moeten de steenkolen niet meer nodig zijn. (bron: NOS) Betekent dit dat de prijs van aardgas voor huishoudens in de komende jaren verder stijgt?

Kolen, de meest vervuilende elektriciteitsbron, maken een comeback. Nederlandse kolencentrales produceerden in het eerste half jaar van 2021 bijna 50% meer stroom dan in dezelfde periode vorig jaar. Door torenhoge gasprijzen is de meest vervuilende bron van elektriciteit weer in trek. (bron: NOS) Dit stemt tot nadenken. In het 2e kwartaal lag de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen 11% hoger dan in dezelfde periode een jaar eerder. Dat melden het Centraal Bureau voor de Statistiek en het RIVM op basis van voorlopige cijfers. De totale uitstoot nadert bovendien het niveau van voor de coronacrisis. In sommige sectoren ligt de uitstoot inmiddels al hoger, waaronder in de industrie en de landbouw. De toename in de uitstoot van broeikasgassen komt vooral op het conto van het hogere aardgasverbruik. Dat was vanwege het koude weer voor huishoudens en kantoren nodig om te stoken, terwijl de glastuinbouw meer aardgas verbruikte voor de eigen warmtekrachtcentrales. Die worden aangedreven door een gasgestookte motor en zorgen voor warmte en elektriciteit. Het was namelijk minder zonnig, waardoor de belichting van kassen vaker ingezet moest worden. Ook de industrie zag de uitstoot toenemen. Er werd in het 2e kwartaal meer geproduceerd dan een jaar eerder, met hogere emissies als gevolg. De uitstoot van de elektriciteitssector viel weliswaar 2% hoger uit, maar blijft onder het niveau van voor de coronacrisis. Hetzelfde geldt voor de mobiliteitssector, al steeg de CO2-uitstoot vanwege de herstel van het vliegverkeer en de transportsector wel ten opzichte van dezelfde periode in 2020. Ook pakten huishoudens in het afgelopen kwartaal weer vaker de auto. (bron: nu)

Klimaatorganisaties kondigen het ‘grootste protest ooit’ aan. Een samenwerkingsverband van klimaatactiegroepen organiseert op 6 november een demonstratie in Amsterdam. Het protest vindt plaats tijdens de VN-klimaatconferentie in Glasgow. Het protest wordt georganiseerd door de Klimaatcrisis Coalitie, een samenwerking van onder meer Oxfam Novib, Fridays For Future, Greenpeace, Extinction Rebellion, FNV, Fossielvrij NL en Milieudefensie. De clubs stellen dat ‘klimaatverandering veel sneller gaat dan eerder werd voorspeld’ en dat de Nederlandse klimaatdoelen tot nu toe te ver achter blijven ‘om zeer ernstige klimaatontwrichting te voorkomen’. De demonstranten verzamelen op de Dam om vanuit daar een mars te lopen door Amsterdam. De details over de tocht worden later bekendgemaakt. In maart van dit jaar organiseerde de Klimaatcrisis Coalitie het Klimaatalarm, waar naar eigen zeggen ruim 35.000 mensen aan meededen, verspreid over 44 plaatsen in het land. “Toen hadden we ons vanwege de coronamaatregelen verspreid,” aldus een woordvoerster van de organisatie. “Nu hopen we weer met z’n allen samen te kunnen komen.” (bron: Parool) In de komende tijd komen wij hierop terug.

Boeren die te veel stikstof uitstoten in de buurt van natuurgebieden moeten hun vergunning kwijtraken. Dat adviseert de landsadvocaat. Het ministerie van Landbouw benadrukt dat het een advies is en dat er ook andere opties zijn. Als de vergunning wordt ingetrokken, moet een boer vrijwel meteen stoppen. Deze handeling gaat verder dan onteigening, een procedure die vaak jaren duurt. De landsadvocaat zegt dat een snelle maatregel nodig is omdat er op sommige plekken snel ruimte moet komen om wegen en huizen te bouwen. Boerenorganisatie LTO noemt het plan schandalig en een schending van de rechten van boeren. (bron: NOS) De landsadvocaat is een jurist die de overheid bijstaat in gedingen. De landsadvocaat is geen politiek adviseur in maatschappelijke onderwerpen. Mijn vraag is dan ook ‘in wiens opdracht heeft hij dat advies uitgebracht’?

Het kabinet heeft meerdere hulpvragen van de ambassade in Kabul genegeerd. Dat schrijft de Volkskrant. Den Haag zou klemmend zijn verzocht evacuatieplannen te maken voor lokaal ambassadepersoneel vanwege de Taliban-opmars. Volgens de krant kreeg het kabinet sinds begin 2020 signalen van bezorgde diplomaten. Toch duurde het tot 2 dagen voor de val van Kabul voordat het kabinet een evacuatiebesluit nam. Het ministerie van Buitenlandse Zaken is het oneens met de conclusies in het stuk. Alle 37 lokale medewerkers zijn zoals beloofd met hun “kerngezin” uit het land gehaald. Verder kwam de Kabul-val “onvoorzien snel”. (bron: NOS) De Kamer wil dat er onderzoek naar wordt ingesteld door een onafhankelijke instelling. Er is in ieder geval van alles fout gegaan bij de evacuatie. Insiders wisten wel degelijk dat de Taliban het zo goed als failliete Afghanistan in de schoot geworpen zou krijgen. Als je een leger hebt van 300.000 soldaten en je betaalt ze al 3 maanden geen soldij uit waarmee ze hun gezin moeten onderhouden, dan is er geen enkele twijfel aan dat het leger uiteen valt en de soldaten naar huis terugkeren. Daarbij komt dat de president en zijn regering corrupt en dus onbetrouwbaar waren, maar dat alles was de verantwoordelijke Westerse politici ontgaan. Zij dachten er zich op te kunnen beroepen dat het Afghaanse leger zwaar bewapend en getraind was, maar dat was een illusie.

We hadden een gehele blinde vlek’, aldus minister Kaag over de dramatisch verlopen evacuatie uit Afghanistan. Toch wil zij en de premier het woord ‘falen’ niet in de mond nemen. Wij hebben datgene gedaan wat veel bondgenoten ook deden. De formatie wordt er alleen niet makkelijker op. Vertrouwen minister-president Rutte en minister Kaag elkaar nog voldoende?”, wil Pieter Omtzigt weten. Het schemert al bijna als het voormalig CDA-Kamerlid aan de beurt is om zijn bijdrage aan het Afghanistan-debat te leveren, op zijn eerste dag na een lange afwezigheid. “Heeft hun verhouding, die toch ijzig lijkt als je op de bank zit in Enschede, geleid tot goede of minder goede samenwerking op dit dossier?” Het antwoord krijgt Omtzigt niet, maar hij legt de vinger op de zere plek. Op het gebrek aan regie rond de evacuatie uit Afghanistan waardoor mensenlevens onnodig in gevaar werden gebracht, én op de politieke gevolgen voor de formatie en de samenwerking tussen de hoofdrolspelers. Dat de vier ter verantwoording geroepen bewindspersonen het debat zullen overleven, lijkt in de eerste uren duidelijk, al zal het debat zich tot half drie voortzetten. Niet dat er geen harde kritiek is op Sigrid Kaag (D66, buitenlandse zaken), Ank Bijleveld (CDA, defensie), Ankie Broekers-Knol (VVD, asiel) en hun demissionaire baas Mark Rutte. Er ging ‘heel veel fout’, er was ‘gebrek aan regie’ en de Kamer is ‘onvoldoende geïnformeerd’, constateert CDA’er Derk Boswijk. Maar VVD, D66 en CDA zijn niet uit op de politieke scalp van hun partijgenoten in vak K. Daarvoor zijn de problemen rond de achtergebleven Afghanen en Nederlanders nog te groot, de verantwoordelijkheden te diffuus. Een motie van afkeuring over het door Kaag en Bijleveld gevoerde beleid werd door vrijwel de hele oppositie en de CU gesteund. (bron: Trouw) Het demissionaire kabinet haalde de eindstreep niet, maar bleef, voor de zoveelste keer, beschadigd achter. Het is opvallend dat de CU het coalitie-front verliet. En dan rijst de vraag of dit demissionaire kabinet Rutte III nog verder kan en in hoeverre een minderheidsregering kan rekenen op voldoende draagvlak in de beide Kamers. En wat deed minister Kaag, zij kreeg geen motie van afkeuring, maar trad wel af en Bijleveld, met een motie van afkeuring, blijft aan. En wat doet Rutte nu? De chaos is nu bijna compleet. Veel fracties in de Tweede Kamer uiten hun respect voor het besluit van D66-leider Kaag om op te stappen als minister van Buitenlandse Zaken. “Veel waardering voor deze zuivere keuze”, zegt GroenLinks-leider Klaver op Twitter. Ook PvdA, SP en Volt prijzen haar besluit. Premier Rutte spreekt van een groot verlies. Hij noemt Kaag “een grote mevrouw, wereldwijd erkend als een groot diplomaat.” (bron: NOS) Het aftreden van Sigrid Kaag levert verschillende reacties op in de media: De politieke verhoudingen aan het Binnenhof waren al ijzig, maar sinds het Afghanistandebat is de stemming gedaald tot ver beneden het vriespunt. Dat raakt ook de toch al sukkelende formatie, al zal het de positie van D66-leider Kaag niet verzwakken schrijft het Parool. Opgestapte Kaag gaat gehavend door, kopt Trouw en NRC schrijft: Kaag houdt woord, haar vertrek zal haar positie in de formatie niet verzwakken. Kabinet Rutte III valt definitief als los zand uit elkaar.

In het CDA heerst grote onrust over het aanblijven van minister Bijleveld van Defensie. Dat valt op te maken uit gesprekken met partijleden uit diverse geledingen. Ook in de CDA-fractie in de Tweede Kamer wordt gesproken over de politieke toekomst van Bijleveld. Partijleider Hoekstra is vrijdag voortijdig vertrokken uit de ministerraad voor crisisoverleg op het ministerie van Defensie. De CDA-ministers Grapperhaus en Bijleveld waren al niet aanwezig op het ministersberaad. Aangenomen wordt dat andere CDA-ministers en partijvoorzitter Van Rij daar ook zijn. Ank Bijleveld had al voor de stemming over de motie van afkeuring laten weten dat ze aan zou blijven. Demissionair minister van Defensie Bijleveld treedt toch af na crisisberaad van de CDA-top. Grapperhaus neemt tijdelijk waar op Defensie. Ik zie het besluit van Kaag als af te treden als minister als een principiële handeling die is voortgekomen uit haar stijl van communiceren en leidinggeven. Daarin staat ze diametraal tegenover Rutte (3x sorry en vervolgens gewoon doorgaan). Dat siert haar. In haar verdediging was ze transparant en eerlijk en daarmee legt zij haar papieren voor het leiderschap op tafel. Waar ik nog op wil duiden dat zij persoonlijk, in tegenstelling tot minister Bijleveld (CDA), geen motie van afkeuring aan haar broek kreeg. Zij trad af vanwege de motie van afkeuring over het Afghanistan/Kabul beleid van het kabinet, waarvoor in feite de premier verantwoordelijk was. Kamerlid Omtzigt stelde terecht de vraag of er door de ministerraad een crisismanager, voor dit dossier, was benoemd. De reactie was ontkennend en de premier zat erbij en hield zijn mond. Maar toen Omtzigt doorvroeg naar de samenvatting van de discussie daarover in de ministerraad antwoordde Kaag niet maar verwees naar Rutte. Die reageerde met ‘daar kom ik later op terug’. Omtzigt stelde vrijdag, nadat Kaag haar ontslag had aangekondigd met stop met deze informatie voor een minderheidskabinet en zet alle energie in voor een extra-parlementair kabinet, waarin Rutte, Kaag en Hoekstra fractievoorzitters worden in de Kamer. Van mij mag Kaag dat kabinet ook gaan leiden en Rutte en Hoekstra uit de politiek verdwijnen. De informatie uit welingelichte kringen wijst op een ‘‘incompatibilité d’humeur‘ tussen Kaag en Bijleveld. In ieder geval had voor de stemming over de drie moties van afkeuring Bijleveld al laten weten dat ze daar geen consequenties aan zou verbinden voor haarzelf. Toen Kaag haar ontslag aankondigde in de Kamer was Bijleveld vooraf niet over geïnformeerd. Hebben Kaag en Bijleveld tijdens de Kabulcrisis qua aanpak niet op één lijn gelegen? Het gevolg is nu dat er in het kabinet Rutte III al tien bewindslieden zijn opgestapt. Zondagmiddag weten we meer over de resultaten van het (informatie) beraad dit weekend ‘op de hei’ in Hilversum.

Nabil B., kroongetuige in het proces rond Ridouan Taghi, wilde financieel het maximale halen uit de deal die hij met het OM heeft gemaakt. Dat schrijft het AD, dat appjes kon lezen die B. in 2017 en 2018 uitwisselde met zijn vriendin, familieleden en een medegevangene. B. legde belastende verklaringen af in ruil voor strafvermindering, maar hij wilde ook geld van het OM. “Helemaal uitzuigen. Tot de laatste cent”, appte hij aan zijn vriendin. De advocaat van B. noemt het AD-artikel “tendentieus, vals en onjuist” en eiste in kort geding een publicatieverbod. De rechter wees die eis af, waarna het AD overging tot publicatie. Advocaat Inez Weski heeft de rechters in het liquidatieproces Marengo gewraakt. De rechtbank heeft volgens haar de schijn van vooringenomenheid gewekt bij het nemen van een beslissing over een presentatie die Weski wil houden. Die heeft te maken met appjes van Nabil B.,de kroongetuige. (bron: NOS) De positie van de ‘kroongetuige’ moet in heroverweging worden genomen, nu wordt het OM in de tang genomen door criminelen, die wil praten over andere criminelen.

Met de brede invoering van het coronatoegangsbewijs blijft testen op corona voorlopig gratis. Er komt extra geld voor handhaving. Minister De Jonge zei dat niemand gedwongen zal worden zich te laten vaccineren. Wel erkende hij dat ongevaccineerden meer beperkt zullen worden, omdat zij zich voor toegang moeten laten testen. De Jonge zei dat vaccineren een vrije keuze blijft, “maar de verstandige keuze is om het wel te doen”. Hij zei dat een vaccin voor 95% beschermt tegen een ziekenhuisopname (bij IC 97%). De Jonge benadrukte dat gevaccineerden het virus minder en korter doorgeven. (bron: NOS) Dit is het standpunt van het kabinet, maar is dit beleid wel uitvoerbaar, is het te handhaven en worden mensen erdoor juist wel gediscrimineerd. De Telegraaf meldde al dat de horeca daartoe niet bereid is de controlefunctie uit te voeren, de BOA’s zullen zich beperken tot het controleren of uitbaters die regel wel uitvoeren maar zij controleren dus niet of de aanwezigen in een restaurant, het terras en in het café beschikken over een legitieme coronapas. Wie vertelt aan iemand die komende vrijdag op een terras zit, dat als hij/zij de volgende dag alleen mag terugkomen als hij/zij een coronapas kan tonen.

De Europese Commissie heeft op de agenda gezet de wenselijkheid van het aanleggen van een register, waarin worden vastgelegd de bezittingen van alle 450.000 inwoners in de 27 EU-landen, niet alleen eigendommen in de vorm van onroerend goed, grond en aandelen worden opgenomen, maar ook bezittingen als edelmetalen, cryptomunten, sieraden, kunstwerken, auto’s en boten. Volgens de Europese Commissie is een dergelijk register noodzakelijk om belastingontduiking en witwassen te voorkomen. Het geeft de autoriteiten meer informatie om geldstromen in kaart te brengen. Uit de tekst van het voorstel: “Het verzamelen van gegevens en de onderlinge koppeling van registers is een belangrijk instrument in het kader van de EU-wetgeving om de toegang van de bevoegde autoriteiten tot financiële informatie te versnellen en grensoverschrijdende samenwerking te vergemakkelijken. In het kader van dit project worden verschillende mogelijkheden onderzocht voor het verzamelen van informatie met het oog op het opzetten van een activaregister dat vervolgens kan worden gebruikt voor een toekomstig beleidsinitiatief. Er zal worden nagegaan hoe men informatie uit verschillende bronnen over eigendom van activa (bv. kadasters, vennootschapsregisters, trust- en stichtingenregisters, centrale bewaarinstellingen voor effectenbezit, enz. ) kan analyseren en hoe het ontwerp, de reikwijdte en de uitdagingen van een dergelijk vermogensregister van de Unie eruit kan zien. Ook zal worden nagegaan of gegevens over de eigendom van andere activa, zoals cryptomunten, kunstwerken, onroerend goed en goud, in het register kunnen worden opgenomen.” Hoewel het slechts een voorstel betreft is dit een bijzonder zorgelijke ontwikkeling. Het geeft overheden nog meer inzicht in het vermogen van burgers, bovenop de informatie die ze nu al verzamelen. Opvallend is dat het voorstel alleen belangen van overheden, toezichthouders, banken en NGO’s belicht en geen rekening houdt met belangen van Europese burgers. Ook maakt het voorstel niet duidelijk waarom een meer gedetailleerde registratie van bezittingen noodzakelijk is. Onder het mom van witwassen en terrorisme wordt de vrijheid en privacy van burgers met een dergelijk register verder aangetast. Overheden gebruiken het als excuus om meer controle uit te kunnen oefenen op de eigen bevolking. Uit verschillende hoeken klinkt dan ook felle kritiek op het voorstel. Volgens de Duitse politicus Markus Ferber gaat de Europese Commissie haar boekje voorbij. “Deze plannen zijn totaal disproportioneel. De relatie tussen de burger en de staat doet me bij dit soort plannen denken aan China, niet aan EU lidstaten”. De Duitse krant Die Welt concludeert dat met dit register alle bezittingen van goud en bitcoins traceerbaar worden, terwijl het de Oostenrijkse krant Die Press doet denken aan een hoofdstuk uit Orwell 1984. Volgens de Oostenrijkse Kroner Zeitung is een dergelijke registratie van bezittingen in de praktijk onuitvoerbaar en bovendien zeer kostbaar. Volgens het Duitse tijdschrift Focus wil de EU het vermogen van alle mensen tot op de laatste zin kaart brengen: “Als dit register tot stand zou komen, dan liggen de gevolgen voor de hand. Voor politiek onwelgevallige burgers – en daar vallen niet alleen criminelen onder – wordt het in de toekomst bijvoorbeeld veel moeilijker om hun activiteiten voort te zetten. Het kan bijvoorbeeld gaan om onderzoeksjournalisten of klokkenluiders, die met meer gerichte represailles worden bedreigd. De controle van geldstromen, investeringen en activa is in strijd met de menselijke waardigheid. Onder het mom van het voorkomen van witwaspraktijken worden we allemaal doorgelicht. Nu is het tijd voor burgerlijke ongehoorzaamheid. De mensen moeten de straat op, zoals de gele hesjes in Frankrijk.” Het in kaart brengen van vermogens is een volgende stap in het verscherpen van de controle op burgers. Eerder pleitte de Europese Commissie al voor strenger toezicht op aanbieders van cryptovaluta. Ze wil alle crypto adressen registreren, zodat er een einde komt aan anonieme transacties. Ook heeft de Europese Commissie deze zomer een richtlijn opgesteld om transacties van meer dan €10.000 in contanten in de hele Europese Unie te verbieden. Een zorgwekkende ontwikkeling, ook voor spaarders die niks te verbergen hebben. (bron: Geotrendlines)

Het elektriciteitsnet blijkt overvol in veel meer delen van de hoofdstad dan gedacht. Daardoor kunnen bedrijven geen stroomaansluiting krijgen. Amsterdam waarschuwt politiek Den Haag dat ook de bouw van tienduizenden woningen hierdoor vijf tot zeven jaar vertraging oploopt. Het deel van de stad waar het elektriciteitsnet aan zijn taks zit breidt zich snel uit. Voor de zomer gold dat al voor een deel van het Westelijk Havengebied en de Buiksloterham in Noord. Donderdagmorgen heeft netwerkbedrijf Liander ‘congestie’ aangekondigd in grote delen van Amsterdam-West en Amsterdam-Noord. Daar is geen capaciteit meer om bedrijven die veel stroom verbruiken aan te sluiten op het stroomnet. In West gaat het onder meer om de Houthavens en Minervahaven, maar ook om het Centraal Station. Boven het IJ is het elektriciteitsnet in de hele westelijke helft van stadsdeel Noord overvol, maar ook in de gemeenten Oostzaan en Landsmeer. Zolang het net niet is uitgebreid, is hier geen ruimte op het net voor nieuwe grootverbruikers, zoals supermarkten, grootschalige horeca, kantoren en fabrieken. Liander schat dat het hier nog 4 tot 6 jaar duurt voordat extra elektriciteitsstations zijn bijgebouwd. Grootverbruikers die zich hier willen vestigen krijgen al die tijd geen stroom, maar het kan ook betekenen dat uitbreidingsplannen van bestaande bedrijven stuklopen. Liander noemt geen namen van bedrijven die nu op de wachtlijst zijn beland, maar het gaat onder meer om horeca, grootschalige laadvoorzieningen voor elektrisch vervoer, datacenters en onderwijsinstellingen. Voor de zomer bleek al dat een distributiecentrum zijn uitbreidingsplannen in de ijskast moest zetten. Het bedrijfsleven stond toen al op zijn achterste benen, vanwege de gevolgen voor de economie en de energietransitie. (bron: Parool)

Corona berichten

55% vindt het terecht dat je in de horeca moet aantonen dat je bent ingeënt, negatief bent getest of hersteld bent. Bij bioscopen is dat 59%. Bij mensen die niet zijn ingeënt ligt dat heel anders, blijkt uit onderzoek van I&O Research in opdracht van de NOS. Slechts in die groep heeft maar 7% er begrip voor. Een ruime meerderheid van de mensen vindt verder dat vaccineren een vrije keus moet zijn (60%). Van de mensen die zich niet laten inenten ervaart 61% ‘sterke dwang’ om dat toch te laten doen. Vanaf 25 september vervalt de regel om 1,5 meter afstand van elkaar te houden, heeft het kabinet bekendgemaakt. De vaccinatiegraad is daarvoor hoog genoeg. Er blijft wel een ‘dringend advies’ overeind om afstand te houden. Daarnaast zal er wel vaker gevraagd worden om een coronatoegangsbewijs. Dat bewijs gaat gelden in alle horeca, bij evenementen (festivals, concerten, sportwedstrijden) en in bioscopen en theaters.1 november wordt geëvalueerd. De sluitingstijd voor horeca blijft 00.00 uur, buitenevenementen mogen wel langer ‘open’. Evenementen binnen zonder vaste zitplaats mogen 75% vol zitten. (bron: NOS) Dit onderzoek is uitgevoerd voor de persconferentie van 14 september 2021 door het duo Rutte/De Jonge. Toen de exacte regels bekend werden gemaakt over de grote verschillen in aanpak tussen grootschalige evenementen als de F1-race in Zandvoort, de voetbalstadions die weer volledig open mogen en festivals slechts mogen plaatsvinden met een ¾ bezetting. Vaccinatie is geen must, maar werkgevers mogen wel vastleggen welk personeel is gevaccineerd. Is dat geen schending van de privacy.

Aantal geregistreerde besmettingen op zondag 1777, aantal opgenomen mensen in het ziekenhuis 450 + 208 op de IC, maandag 2041, 430, 203, dinsdag 2402, 400, 200, woensdag 2130, 378, 202, donderdag 2172, 372, 194, vrijdag 2051, 359, 192 en zaterdag 1694, 364 en 195.

Wat betreft het aantal ziekenhuis opnamen is het interessant te melden dat Nederland in 2019 116 ziekenhuislocaties telde waaronder 8 Universitaire medische centra’s. Bij de huidige stand van zaken liggen er dan ca 5 coronazieken in elk ziekenhuis en waar praten we dan nog over?

Heel Nederland blijft de komende week op rood staan op de coronakaart van Europa. Dat komt doordat nog altijd meer dan 5% van alle tests positief is. Maandag was het percentage gedaald naar 7,4. Als de daling doorzet, zou de waarschuwingskleur binnenkort kunnen veranderen op de kaart van het Europese gezondheidsinstituut ECDC. Het ECDC publiceert de kaart elke donderdag. Er wordt gekeken naar het aantal vastgestelde besmettingen en het percentage positieve tests in de twee vorige weken. De kaart heeft vier kleuren: groen, oranje, rood en donkerrood. Friesland heeft Flevoland ingehaald en is nu de grootste brandhaard. In de afgelopen twee weken zijn meer dan 1800 Friezen positief getest, omgerekend 277 op elke 100.000 mensen. Dat is 9 procent meer dan op de kaart van vorige week. In Limburg en Zeeland is een lichte stijging te zien, in Drenthe blijft het aantal positieve tests gelijk. (bron: NOS)

Eyeliners

Omtzigt richt zijn pijlen op Rutte en Hoekstra

Kabinet en OMT kiezen met loslaten 1,5 meter voor ‘het risicovolste scenario’

Boa’s gaan vanaf zaterdag 25 september handhaven of horecaondernemers en andere uitbaters controleren op de coronapas bij hun bezoekers.

Kabinet op ramkoers met vaccinweigeraars

Geld is op voor 2e hands elektrische autos

De WAB (Wet arbeidsmarkt in balans) heeft het tegendeel bereikt als het doel van die wet. 77.000 flexwerkers zitten nu in de WW. Het doel was de flexibilisering van de arbeidsmarkt terugbrengen, maar werkgevers werkte tegengesteld

Zorgstelsel op den duur onhoudbaar

Zwak tegenspel van de achterban van het CDA op congressen

AEX breekt record na record, hoe lang nog?

Griep kan hard toeslaan in de winter

Frontberichten

Via Brussel krijgt het bedrijfsleven wel heel makkelijk de politiek mee. Het bedrijfsleven beïnvloedt beleidsmakers in Brussel vaak al jaren voordat de Tweede Kamer over deze plannen hoort. En dat gaat heel gewiekst, schrijft Romana Abels in Trouw. Journaliste Lise Witteman nam in 2018 ontslag bij De Telegraaf en vertrok op goed geluk naar Brussel. Ze zou verhalen leveren voor Follow the Money en De Groene Amsterdammer, als freelancer. Eenmaal daar viel ze van de ene verbazing in de andere: via Brussel weet het bedrijfsleven wel héél makkelijk het beleid te beïnvloeden. Sluiproute Brussel heet haar boek dan ook. Witteman: “Zo ontdekte ik dat diplomaten allerlei voordeeltjes kunnen krijgen, zoals korting op een nieuwe auto. En er was die keer dat ik naar een bijeenkomst ging, georganiseerd door de Permanente Vertegenwoordiging van Nederland in Brussel en gesponsord door Heineken. Ik vond dat maf. Maar ik was helemaal verbluft toen ik ontdekte hoe het werkt met congressen.” “Een voorbeeld. Je hebt een bijeenkomst, Eurofi, waar sprekers komen uit de politiek. Die wordt steeds gehouden rond het moment dat de ministers van financiën bij elkaar komen. Allerlei hotshots uit de bankensector betalen grof geld om daarheen te mogen. Journalisten zijn niet welkom. De organisatie, de bankensector, bepaalt de agenda en zo kunnen ze heel slinks een redenering inslijpen.” Dat deden ze bijvoorbeeld bij zogenoemde ‘securisaties’, vertelt Witteman. “Dat is precies het beleggingsproduct waardoor de Amerikaanse bankensector in 2008 is ingestort.” Witteman ontdekte dat de bankensector via de Eurofi-congressen langzaam de geesten rijp wist te maken tegen het plan om die securisaties aan banden te leggen. “Het werd daar vanaf 2010 heel erg gepromoot in allerlei panels. Het verhaal was daar steeds: ‘securisaties zijn nodig om de Europese economie er weer bovenop te helpen. Daardoor krijgen de banken weer geld’.” “Niemand zei: ‘Is dat wel zo? Is er niet een beter verdienmodel?’ Kijk, misschien hebben ze wel gelijk, maar het komt niet eens aan de orde. In Brussel wemelt het van dit soort conferentietjes, waar je als vertegenwoordiger van een sector een politicus kunt aanschieten zonder dat dat wordt geregistreerd in het lobbyregister. Ze maken de geesten rijp.” “Het meest verontwaardigd was ik over het zogeheten innovatieprincipe. Dat bestond tot voor kort niet, maar is door het bedrijfsleven, specifiek de chemie en de tabaksindustrie, ingestoken. Het was zo: als Brusselse beleidsmakers de veiligheid van een product niet helemaal konden overzien, dan kwam het er niet. Dat heette het voorzorgsprincipe. Onder druk van lobbyisten kwam daar iets tegenover te staan. Een ander principe, waarmee de beleidsmakers ‘innovatie niet afremmen’. Wie wil dat nu niet? Maar het is bedacht door de tabaksfabrikanten, zodat hun producten aan zo min mogelijk regels hoeven te voldoen.” “Het is zo vernuftig gedaan. Iedereen trapt erin, zeker Nederland dat erg voor innovatie is. Uiteindelijk kijkt niemand meer waar zoiets vandaan komt. Zo’n lobby voor een nieuw principe kan decennia doorgaan. Want terwijl het hele bedrijfsleven in Nederland al zei: ‘innovatieprincipe, dat moeten we doen’, was de Tweede Kamer überhaupt nog niet op de hoogte dat men hiermee bezig was, laat staan dat ze wisten wat de achterliggende agenda was.” “Telkens als ik iets vond, dacht ik: goh, interessant, hoe zit Nederland erin? Het was vaak helemaal niet zo evident wanneer Nederland met een onderwerp te maken kreeg. Vaak, als ik goed ging kijken, was dat vele malen eerder dan de Tweede Kamer erover werd geïnformeerd.” IIk heb allerlei gevallen samengebracht in mijn boek uit de afgelopen tien jaar, precies de periode waarin Rutte premier was. Ik vraag me af: zou er altijd een Kamermeerderheid zijn geweest voor het beleid dat door hem in Brussel is gevoerd? Er is nooit discussie over geweest in de Tweede Kamer. Ik vraag me af of het dan terecht is dat de VVD met 34 zetels het beleid kan bepalen voor iedereen. Je kunt pas een democratie hebben waarin mensen geïnformeerd hun stem uitbrengen als ze weten wat er gaande is.” Het boek Sluiproute Brussel., de Europese lobby voor de bv Nederland kost € 20,99. (bron: Trouw) Interessant om te lezen hoe het neoliberalisme werkt en waar Mark Rutte en Wopke Hoekstra de hoofdlakeien van zijn.

Luchtvaartmaatschappijen zoals KLM zijn woedend over plannen van Schiphol om de tarieven te verhogen. Ze overwegen juridische stappen tegen de luchthaven, zegt hun belangenorganisatie in het FD. Schiphol heeft sinds de coronacrisis

721 mln verlies geleden en van het kabinet mag het dat deels verhalen op luchtvaartmaatschappijen. Zo komen er hogere havengelden, die worden betaald voor het gebruik van de luchthaven. Volgens het FD wil Schiphol de tarieven

met 40% verhogen. Belangenclub Barin vindt dat misbruik door een monopolist. “Ze laten ons betalen voor diensten, die ze niet geleverd hebben”. Barin overweegt juridische stappen om de coronaheffing te voorkomen. Het kabinet heeft eerder toestemming gegeven om vanaf 2023 een deel van die verliezen te verrekenen met luchtvaartmaatschappijen. Die zijn daar fel tegen. Bij de maatschappijen is er ook onvrede, omdat Schiphol meer kosten maakt voor de aanleg van een nieuwe pier. Die had al anderhalf jaar open moeten zijn, maar de bouw is uitgesteld en de kosten lopen op. Voor die bouwkosten komt er een aparte verhoging van de havengelden aan. (bron: NOS)

Overwegingen

De Hoge Raad moet nog oordelen of de box 3-heffing wel door de beugel kan, maar die uitspraak wil de Belastingdienst niet afwachten. De fiscus eist dat mensen hun individuele bezwaar nu al doorzetten óf intrekken, schrijft Rick van de Lustgraaf in Trouw. Hoe staat de belastingbetaler hierin? De tienduizenden mensen die de laatste jaren bezwaar maakten tegen de spaartaks, officieel de box 3-heffing, wachten nog op een uitspraak van de Hoge Raad. Die moet voor iedereen in een keer duidelijk maken of die gehate spaartaks, waarin mensen worden belast alsof ze rendement halen uit hun vermogen, door de beugel kan óf inderdaad in strijd is met het recht. Het duurt nog wel even voordat die uitspraak komt, maar daar gaat de Belastingdienst niet op wachten. De fiscus eist namelijk dat al die bezwaarmakers nu al hun individuele bezwaar doorzetten. Ze moeten laten zien waarom zij voor zichzelf vinden dat ze te veel hebben betaald. Dat konden ze tot uiterlijk dit weekend doen, anders trekt de fiscus hun bewaar weer in. Tot ongenoegen van de Bond voor Belastingbetalers. De fiscus zou moeten wachten op het oordeel over de heffing van de Hoge Raad, stelt voorzitter Jurgen de Vries. Vier vragen over de spaartaks. Wat is de spaartaks precies? De fiscus gaat ervan uit dat mensen hun geld vanaf een bepaalde vermogensgrens, sinds dit jaar staat die op €50.000, beleggen. En daar dus rendement aan overhouden. Over dat veronderstelde inkomen moeten zij vervolgens belasting betalen. Het punt is dat lang niet iedereen belegt. Veel mensen stallen hun spaargeld gewoon op een spaarrekening. En daar valt tegenwoordig helemaal geen rendement uit te halen, nu spaarrente iets uit het verleden is. De inkomsten uit het vermogen van deze spaarders zijn dus veel lager als waarvan de fiscus uitgaat. Dus betalen zij in werkelijkheid te veel belasting. Vanwege de massale onvrede hierover heeft het ministerie van financiën samen met de Bond voor Belastingbetalers zes van de tienduizenden mensen die de voorbije jaren bezwaar maakten tegen de spaartaks geselecteerd. Die zes zaken zullen helemaal worden doorgeprocedeerd tot de hoogste rechter, de Hoge Raad, om eens en voor altijd duidelijk te maken of deze manier van belastingheffing wel mag. De fiscus onderscheidt de bezwaren in twee delen: de algemene rechtsvraag of de spaartaks wel mag en de individuele vraag of de heffing inderdaad een ‘buitensporige last’ is voor de bezwaarmaker. De Belastingdienst wil vraag twee nu al beoordelen, nog voordat de Hoge Raad zich heeft uitgesproken over vraag een. Mensen konden tot uiterlijk dit weekend laten weten of ze hun eigen bezwaar doorzetten of intrekken. De Belastingbond vindt dat de fiscus moet wachten op het oordeel van de Hoge Raad. Bezwaarmakers worden nu voor het blok gezet, vindt de bond. Waarom vindt de Bond dat de fiscus de zaken moet aanhouden? Mensen komen voor een lastig dilemma: individueel procederen is moeilijk, kost veel tijd en loopt misschien ook wel uit op een rechtszaak, met alle kosten van dien. Dus gezamenlijk heeft de voorkeur. Maar het bezwaar intrekken is ook niet ideaal. Want stel nou dat de Hoge Raad over een tijdje oordeelt dat de spaartaks inderdaad in strijd is met bijvoorbeeld het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens, wat een reële kans is. Dan is het nog geen uitgemaakte zaak dat de belastingplichtigen ook hebben gewonnen. Want ook de wet zal moeten veranderen. En op de stoel van de wetgever gaat de Hoge Raad niet zitten, verwacht de belastingbond. In dat geval, zegt voorzitter De Vries, zou het rechtsorgaan mensen kunnen adviseren om hun eigen bezwaar door te zetten, met het oordeel van de Hoge Raad als steuntje in de rug. Maar dat kan dan niet meer, als hun eigen bezwaar al is ingetrokken. Die vrees is niet onterecht. 2 jaar geleden zei de Hoge Raad in een andere zaak tegen de heffing al dat de spaartaks oneerlijk is, maar dat betekende niet dat mensen ook hun te veel betaalde geld terugkregen. Ja. De fiscus beroept zich op de Algemene wet bestuursrecht en zegt niet anders te kunnen dan de bezwaren zo snel mogelijk te behandelen. Sympathiek is het misschien niet, zegt Edwin Heithuis, hoogleraar fiscale economie aan de Universiteit van Amsterdam. De fiscus zou de bezwaren ook mogen aanhouden tot na het oordeel van de Hoge Raad, aldus Heithuis. Misschien is het dan helemaal niet meer nodig dat mensen individueel bezwaar maken.

Een nieuwe financiële crisis? Daar zijn we goed op voorbereid, vinden Nederlandse banken. Er is voldoende geld in huis om de klappen van een crisis op te vangen. Sterker, als de buffers van banken nóg verder worden verhoogd, kan dat zelfs negatieve gevolgen hebben, waarschuwde de branchevereniging van banken NVB eerder deze week. Want als banken over meer eigen vermogen beschikken, kunnen de rentes worden verhoogd. En dan moeten klanten meer betalen voor leningen. Dat is onnodig, aldus de NVB, die vindt dat buffers daarom vooral niet hoger moeten worden dan ze al zijn. De branchevereniging loopt vast vooruit op dit najaar, als de regels voor het eigen vermogen van banken worden aangescherpt. Die aanscherping is al in 2017 bepaald door een comité van meerdere bankentoezichthouders die bijeen kwamen in het Zwitserse Bazel. Zij vonden destijds dat banken beter voorbereid moeten zijn op een nieuwe crisis. Banken als ABN Amro en de Rabobank moesten hun buffers met miljarden verhogen. Volgens hoogleraar bankwezen en financiering Harald Benink van de Universiteit Tilburg moeten de regels juist nóg verder worden aangescherpt. Benink zegt dat Nederlandse banken ‘buitengewoon kwetsbaar’ blijven als er een nieuwe financiële crisis uitbreekt. Zo zijn er uiteenlopende meningen. Hier vijf vragen. Wat verandert dit najaar voor de banken? Wat nu vooral verandert is dat Bazel meer risicovolle kredieten (bijvoorbeeld hypotheken) strenger gaat beoordelen. En Nederlandse banken zijn wereldkampioen hypotheekverstrekker – ook nog eens op een relatief risicovolle manier. Want terwijl je hier vaak 100% van de woningprijs leent, is dat in het buitenland soms maar 80%, en moet je de rest zelf bijleggen. Met andere woorden: de kredieten lopen meer risico, dus moeten de buffers van Nederlandse banken in verhouding hoger zijn. En daar wringt het, want Nederlandse banken schatten de risico’s lager in. Zijn Nederlandse banken nu voorbereid op een nieuwe financiële crisis? Nee, zegt hoogleraar Benink. Ze voldoen aan de Bazel-eisen, maar dat is niet genoeg, ziet hij. Simpel gezegd: banken hebben een eigen vermogen van 7% van het uitstaande krediet, maar eigenlijk hebben ze minimaal 10% nodig, aldus Benink. “Bazel is een heel mooie stap, maar wereldwijd zijn wetenschappers het erover eens dat de buffers eigenlijk hoger moeten. Dat blijkt uit onderzoek.” Toezichthouder De Nederlandse Bank houdt zich in een reactie op de vlakte, maar zegt wel dat de aangescherpte regels een ‘belangrijke verbetering’ zijn. Historisch gezien, aldus Benink, potten banken zelfs 15% eigen vermogen op, maar zijn ze die buffers gaan terugbrengen sinds duidelijk werd dat overheden wel te hulp schieten als banken kopje onder dreigen te gaan (zoals in Nederland gebeurde met de overname van ABN Amro). Bovendien staat de overheid sinds enige tijd garant voor een deel van de spaargelden, mocht een bank omvallen. Banken dachten door die ‘overheidshulp‘ hun buffers verder te kunnen verlagen, aldus Benink. En dat argument van de NVB, dat hogere buffers voor hogere rentes kunnen zorgen? De branchevereniging baseert zich op een deze week verschenen rapport van het Centraal Planbureau (CPB), dat zegt dat te hoge buffers bij banken kunnen leiden tot hogere rentetarieven voor klanten. “Maar hoe erg is dat?”, vraagt Benink zich af. “De rente staat historisch zó laag dat dat nog wel even zo blijft. Daarbij zou het misschien wel gezond zijn als lenen iets meer wordt ontmoedigd.” Komt er een nieuwe financiële crisis? Misschien niet volgend jaar, maar wereldwijd maakt men zich wel zorgen over een nieuwe financiële crisis, merkt Benink om zich heen. Ga maar na: aandelenkoersen, huizenprijzen, bedrijfswinsten, alles gaat de lucht in, terwijl de rentes nihil zijn. Het risico op een ‘vertrouwensschok’ neemt toe, ziet Benink, terwijl banken hun buffers alleen maar willen afbouwen. (bron: Trouw) Ik steun de ongerustheid van Benink wel. Wij verkeren momenteel in een geheel nieuwe situatie nu ons geld niet meer is gekoppeld aan onderliggende waarden en nu is gekoppeld aan een inflatie van net onder de 2%. Maar op basis van stijgende prijzen stijgt de inflatie en ik verwacht dat aan die stijging op korte termijn geen einde komt (in ieder geval >2% blijft). Dat betekent dat de centrale banken hun monetaire beleid (geld uit de markt halen, waardoor de rente weer gaat stijgen) moeten kantelen. Maar de tools die daarvoor nodig zijn, ontbreken. Dit kan grote gevolgen hebben voor de stabiliteit van het bankwezen, vandaar dat de buffers omhoog moeten. En als dat tot gevolg zou hebben dat spaarders weer een redelijke rente krijgen op hun spaargeld en als de rente op kredieten weer stijgt is dat maatschappelijk een gezonde ontwikkeling. Ik betwijfel of de stelling van Benink dat de overheid sinds enige tijd garant staat voor een deel van de spaargelden juist is. Ik doe daar onderzoek naar maar DNB komt nog niet met de gevraagde informatie. Inderdaad zet DNB die uitspraak wel op haar website onder ‘consumenten informatie’ maar of dat correct is, betwijfel ik. De overheid heeft de taak, in het kader van het Europese Depositie Garantie Stelsel, om nationale wetgeving te ‘regelen’ waarin gelden van €0,01 tot €100.000 bij deelnemende banken worden ‘gegarandeerd’. Maar nog de Europese Unie, de Europese Centra Bank, nog de Nederlandse overheid, nog De Nederlandsche Bank stellen zich garant voor de betalingsverplichtingen voortvloeiend uit het Deposito Garantie Stelsel. Later meer hierover.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 17 sep 2021, week 37: AEX 789,49; Bel 20 4.133,21; CAC40 6.570,19; DAX 15.490,17; FTSE 100 6.963,64; SMI 11.935,53; RTS (Rusland) 1.745,04; SXXP (Stoxx Europe) 461,84; DJIA 34.584,88; NY-Nasdaq 100 15.333,47; Nikkei 30.500,05; Hang Seng 24.884,666.183,71; All Ords 7.702,90; SSEC 3.613,97; €/$1.1727; BTC/USD $48.305,10; troy ounce goud $1.753,80, dat is €48.046,49 per kilo; 3 maands Euribor -0,548%; 1 weeks -0,563%; 1 mnds -0,562%; 10 jaar Duitse Staat -0,272%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,237%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,157%; 10 jaar Belgische Staat -0,034%; 10 jaar Franse Staat 0,058%; 10 jaar Japan 0,045%; 10 jaar Spanje 0,368%; 10 jaar VK 0,761%; Italië 0,738%; 10 jaar VS 1,3779%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,842.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vrijwel allemaal lager, behalve in Japan, de beurs in Hong Kong daalde fors, daarentegen steeg de AEX deze week even boven de 800 op 803,70, de rentetarieven stegen. De euro daalde versus de dollar. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s stegen weer. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden alhoewel ………., dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De ECB heeft nu ook aangekondigd dat de inkoop van vastrente waarden wordt afgebouwd. Er dreigt in het najaar/winter een griepgolf, verwachten de ziekenhuizen. Maar premier Rutte versoepelde de coronaregels. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,013%; Duitsland 0,226%; Nederland 0,304%; Japan 0,65%; Frankrijk 0,851%; VK 1,162%; Spanje 1,266%; Italië 1,732%; Canada 1,8232%; VS 1,9197%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,606%; Nederland -0,582%; Zwitserland -0,487%; België -0,521%; Denemarken -0,455%; Frankrijk -0,399%; Spanje -0,343%; Japan -0,0998%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 18-09-2021/599 Motie van afkeuring voor de minister Bijleveld (CDA) en over het Afghanistan beleid van het kabinet Rutte III, minister Kaag, minister van Buitenlandse Zaken en minister Bijleveld dienen hun ontslag in

UPDATE 11-09-2021/598 Pieter Omtzigt: “De notulen van het kabinet lieten zien dat het kabinet meer bezig was met het controleren van Kamerleden en beeldvorming dan met het oplossen van problemen van burgers. CDA-minister De Jonge denkt niet dat veel CDA’ers zullen overstappen naar Omtzigt

In mijn blog van 21 augustus j.l. heb ik aandacht besteed aan de val van Kabul op 15 augustus en daarbij melding gemaakt dat de Amerikanen $84 mrd hebben geïnvesteerd in militaire bewapening van het Afghaanse leger. Nu blijkt dat de Amerikanen in de laatste 20 jaar €2.400 mrd in Afghanistan hebben gestoken.

Van alle winbare olie, gas en kolen moet de komende dertig jaar respectievelijk 58%, 59% en 89% in de grond blijven om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad Celsius. Dat hebben onderzoekers van het University College London berekend. Als deze hoeveelheden fossiele brandstoffen inderdaad ongebruikt blijven, heeft dat grote gevolgen voor landen en bedrijven die voor hun inkomsten afhankelijk zijn van de winning ervan. Niet iedereen zal deze stap even makkelijk maken, schrijven de onderzoekers in Nature. Landen zoals Irak, Koeweit en Saoedi-Arabië, hebben hulp nodig om de winning van fossiele brandstoffen af te bouwen. De opwarming van de aarde is voor een groot deel te wijten aan de verbranding van fossiele brandstoffen, waarbij het broeikasgas CO2 vrij komt. De mens zal het gebruik van olie, gas en kolen heel snel moeten afbouwen om het doel van het Parijs-akkoord uit 2015 te halen. Dat doel is om de opwarming in ieder geval onder de 2°C te houden, en het liefst onder de 1,5°C. De aarde is inmiddels gemiddeld 1,1°C warmer vergeleken met het pre-industriële tijdperk. (bron: NRC)

Informatie-ontwikkelingen

D66-leider Kaag heeft haar ongenoegen uitgesproken over het mislukken van de poging om een kabinet te vormen met de PvdA en GroenLinks. Ze deed dat in de jaarlijkse H.J. Schoo-lezing. Zonder hem bij naam te noemen, haalde Kaag uit naar VVD-leider Rutte. “Leiderschap is voor mij het tegenovergestelde van regelen en ritselen zonder visie”, zei ze. Het mislukken van de formatie vindt ze lastig te bevatten. “Misschien was ik te goedgelovig. Ik dacht dat het menens was, dat werken vanuit de inhoud.” Kaag zei ook dat de VVD als grootste partij nu verantwoordelijk is om het vertrouwen terug te krijgen van links. (bron: NOS)

Bij de jaarlijkse HJ Schoo-lezing in Amsterdam heeft Kaag maandagavond gezegd dat ‘het gehalte Haags gedoe’ in de kabinetsformatie ‘veel te hoog is’. ,,Er lijkt meer tijd te worden besteed aan wat er geschreven wordt in de krant dan de geschiedenis die wij zelf willen schrijven’’, zegt ze over de formatiegesprekken. ,,En het geeft een heel ongemakkelijk gevoel.’’ Kaag vroeg zich af of ze ‘te goedgelovig’ was toen ze deze zomer samen met Rutte een aanzet voor een regeerakkoord schreef. Het gaf haar vertrouwen dat een meerderheidskabinet kon worden gevormd, zeker nadat PvdA en GroenLinks enthousiast op de inhoud van het stuk hadden gereageerd. Kaag kan nu ‘moeilijk bevatten’ dat met die partijen niet wordt onderhandelt. ,,Na een zomer vol inhoudelijk werk zijn helaas potentiële bondgenoten op niet-inhoudelijke gronden uitgesloten’’, zegt ze. De D66-leider legt de schuld voor de impasse in de formatie bij de VVD, niet bij haar eigen blokkade voor een voortzetting van de huidige coalitie met de ChristenUnie. Kaag trekt de intenties van Rutte in twijfel: ,,Ik dacht dat het menens was, werken vanuit de inhoud.’’ Het is daarom tijd, stelt Kaag, om te werken aan ‘de grote reparatie’. ,,Het is nu, voor mij, de verantwoordelijkheid van de grootste partij om de impasse te doorbreken.’’ De oplossing ziet Kaag niet in een minderheidskabinet van VVD, D66 en CDA. Ze roept Rutte op ‘de inhoudelijke steun en het politiek vertrouwen te herwinnen, met name van links’. Kaag wil ‘een kabinet dat uit conservatieve en progressieve krachten bestaat’. ,,Een evenwichtig kabinet. Waar het evenwicht ontbreekt, gaat het mis. Rutte, Wilders en het CDA kunnen daarover meepraten.’’ Dat is niet de enige sneer naar Rutte. Zo hekelt Kaag in haar H.J. Schoo-lezing ‘degenen die om het hardst roepen hoe onwijs gaaf ons landje is’. ,,Veel te lang hebben we ons in de verdoving van de zelfgenoegzaamheid collectief laten sussen door politieke bijziendheid’’, zegt ze. ,,Leiderschap is voor mij dan ook het tegenovergestelde van regelen en ritselen zonder visie.’’ Ze vervolgt: ,,Als me iets is opgevallen in de jaren nadat ik terugkwam naar Nederland, nu bijna vier jaar geleden, is het wel dat politiek hier in het bijzonder wordt bedreven door koffie te drinken, relaties te managen en binnenskamers spelletjes te spelen met partijpolitieke emotie.’’ Ruim 5 maanden geleden nam Kaag al eens afstand van Rutte door in een debat te zeggen: ‘Hier scheiden onze wegen’. Nu neemt ze opnieuw afstand. Wat de uitlatingen van Kaag betekenen voor het verdere verloop van de formatie is onduidelijk. Dinsdag debatteerde de Tweede Kamer over het eindverslag van informateur Hamer. (bron: AD) Kaag heeft geen hand voor de mond genomen, Rutte bleef in het debat in de Tweede Kamer zichzelf: hij weigerde ook maar enig commentaar te geven op de uitspraken van Kaag, ook na aandrang van de Kamer en zijn motivering om verder te laten informeren voor een volgend kabinet was de stelling dat onder zijn leiding de economie snel is hersteld en de werkloosheid laag is en daarom moet hij zijn beleid voortzetten. Dat er op de achtergrond een dreiging is ontstaan dat vanuit het gevoerde financieel/monetaire beleid van een complete instorting van het financieel/monetaire stelsel met een grote uitstraling naar de economie, ziet hij niet of wil hij niet zien. Dat de inflatie stijgt en de koopkracht verder gaat dalen ontwijkt hij. ‘Te veel Haags gedoe in formatie’

Nieuw kabinet: Kaag haalt uit: Ik trok de intenties van Rutte in twijfel “ik dacht dat het menens was ….. werken vanuit de inhoud. D66-leider Sigrid Kaag heeft in een toespraak uitgehaald naar het leiderschap van VVD-premier Mark Rutte. Ze spreekt over ‘regelen en ritselen zonder visie’ en hekelt het ‘binnenskamers spelletjes spelen met partijpolitieke emotie’. Bij de jaarlijkse HJ Schoolezing in Amsterdam heeft D66-leider en minister Sigrid Kaag gezegd dat ‘het gehalte Haags gedoe’ in de kabinetsformatie ‘veel te hoog is’. “Er lijkt meer tijd te worden besteed aan wat er wordt geschreven in de krant dan de geschiedenis die wij zelf willen schrijven,” zei ze over de formatiegesprekken. “En het geeft een heel ongemakkelijk gevoel.” Kaag vroeg zich af of ze ‘te goedgelovig’ was geweest toen ze deze zomer samen met Rutte een aanzet voor een regeerakkoord schreef. Het gaf haar vertrouwen dat een meerderheidskabinet kon worden gevormd, zeker nadat PvdA en GroenLinks enthousiast op het stuk hadden gereageerd. Kaag kan nu ‘moeilijk bevatten’ dat met die partijen niet wordt onderhandeld. “Na een zomer vol inhoudelijk werk zijn helaas potentiële bondgenoten op niet-inhoudelijke gronden uitgesloten.” De D66-leider legt de schuld voor de impasse in de formatie bij de VVD, niet bij de eigen blokkade van een voortzetting van de huidige coalitie met de ChristenUnie. Het is daarom tijd, stelde Kaag, om te werken aan ‘de grote reparatie’. “Het is nu de verantwoordelijkheid van de grootste partij om de impasse te doorbreken.” De oplossing ziet Kaag niet in een minderheidskabinet van VVD, D66 en CDA. Ze roept Rutte op ‘de inhoudelijke steun en het politiek vertrouwen te herwinnen, met name van links’. Kaag wil ‘een kabinet dat uit conservatieve en progressieve krachten bestaat’. “Een evenwichtig kabinet. Waar het evenwicht ontbreekt, gaat het mis. Rutte, Wilders en het CDA kunnen daarover meepraten.” Dat was niet de enige sneer naar Rutte. Zo hekelde Kaag in haar toespraak ‘degenen die om het hardst roepen hoe onwijs gaaf ons landje is’. “Veel te lang hebben we ons in de verdoving van de zelfgenoegzaamheid collectief laten sussen door politieke bijziendheid.” “Leiderschap is voor mij dan ook het tegenovergestelde van regelen en ritselen zonder visie.” Om te vervolgen: “Als me iets is opgevallen sinds mijn terugkomst naar Nederland, nu bijna vier jaar geleden, is het wel dat politiek hier in het bijzonder wordt bedreven door koffie te drinken, relaties te managen en binnenskamers spelletjes te spelen met partijpolitieke emotie.” Wat de uitlatingen van Kaag betekenen voor het verdere verloop van de formatie is onduidelijk. (bron: Parool) Nadat dinsdag de Kamer had gedebatteerd over het eindverslag van informateur Mariëtte Hamer en de demissionaire coalitiepartijen hadden ingestemd met de benoeming van de 70-jarige Johan Remkes (VVD) tot informateur, met als opdracht te onderzoeken of er een kabinet te vormen is, die draagvlak geniet in de Kamer, is de informateur aan de slag gegaan. De grote vraag was natuurlijk welk standpunt gaat D66 innemen in de standpuntbepalingen. Wat heeft Kaag bewogen met haar aanval op Rutte. Vrijwel niemand had daarover een mening. Ik denk dat Kaag een frontale aanval heeft uitgevoerd op de premier om de combinatie VVD/CDA buitenspel te zetten. Haar regeerstijl wijkt zover af van die van Rutte dat die 2 elkaar niet zullen vinden. Ik zet daarom in op een kabinet Kaag/Rutte, waarbij Kaag de feitelijke minister-president wordt en Rutte de minister van Algemene zaken. De vraag is of Rutte die feitelijke afgang zal accepteren.

8 jaar geleden verwoorde Mark Rutte tijdens de vijfde H.J. Schoolezing het begrip VISIE als “ik geloof niet in alomvattende blauwdrukken waarmee maatschappelijke problemen in één klap op te lossen zouden zijn. Daar word ik als liberaal altijd een beetje wantrouwend van. Een land, een samenleving past niet in een mal.” De tekst van die lezing van 2 september 2013 staat op: https://www.ewmagazine.nl/politiek/article/2013/09/vijfde-h-j-schoo-lezing-elsevier-premier-mark-rutte-1351204W/ Kaag neemt geen hand voor de mond als ze de regeerstijl van Mark Rutte benoemt als ‘regelen en ritselen in achterkamertjes, regeren zonder visie’. Het is de harde waarheid, waar Rutte nu zijn consequenties aan moet verbinden. Ik wacht af hoe dinsdag Rutte en de Kamerleden reageren op de nu ontstane situatie. Als het vertrek uit de politiek van Rutte 5 maanden heeft moeten duren, het zij zo.

Dinsdag werd Johan Remkes (VVD) door een kleine meerderheid, alleen de coalitiepartijen, van de Tweede Kamer benoemd tot de volgende informateur. Formeel moet hij trachten een minderheidsregering mogelijk te maken. Dat is een noodgreep van Rutte want eerder in het proces heeft de demissionaire premier al gezegd ‘dat niks te vinden’. Nu is het de vraag of de drie beoogde coalitiepartijen: VVD, CDA en D66, wel door één deur willen. Wil Kaag het wel opnemen tegen de 2 rechtse partijen van Rutte en Hoekstra? Is het CDA wel een serieuze partner, gaat de achterban zich niet dwars opstellen over regeringsdeelname? Remkes zelf is zeker geen tegenstander van regeren met een minderheidskabinet. De democratie wordt erdoor versterkt omdat de oppositie een meerderheid heeft in de Eerste en Tweede Kamer en er toch zaken gedaan moeten worden waarvoor oppositiepartijen moeten worden gevonden. Een dichtgetimmerd regeringsprogramma voor de komende 3½ jaar is dan weinig zinvol. Anderzijds telt een minderheid van VVD en D66 maar 58 Kamerzetels van de 150 in de 2e Kamer en 19 van de 75 in de Eerste Kamer. Als dat mislukt, resteert nog een extra parlementair kabinet, dat de VVD’er Henk Kamp prefereert. Dat is een kabinet zonder coalitie, want daar worden bekwame bewindslieden gekozen op basis van hun deskundigheid en het dienen van het algemeen belang. In zo een kabinet worden geen partijpolitieke doelstellingen nagestreefd. Mijn voorkeur gaat daar ook naar uit, maar dan in een nog bredere scoop waar ook plaats zou kunnen zijn voor partijonafhankelijken, als wetenschappers, werkgevers, werknemers en ngo’s en met een onafhankelijke premier, als b.v. Kim Putters. Rutte zal dan uit zichzelf terugtreden, want daarin zal hij zijn neoliberale doelstellingen niet meer kunnen uitvoeren.

In het Parool stond woensdag een interview met Pieter Omtzigt, waarin hij verteld over de wijze waarop hij zijn burn-out heeft ervaren. Voorlopig komt hij terug met een eenmansfractie in de Kamer, maar ik lees tussen de regels door dat er initiatieven zijn de groep Omtzigt uit te bouwen naar een politieke partij. Ik steun die beweging. Een aanbeveling het interview te lezen, waarin iemand, die door Rutte c.s. getracht is zijn taken als kamerlid tegen te werken, terugkeert naar zijn werkplek op het Binnenhof. https://www.parool.nl/nederland/stoppen-was-geen-optie-voor-omtzigt-ik-heb-op-mijn-tong-moeten-bijten~bfb1c199/ Komende week keert Pieter Omtzigt terug in de Tweede Kamer, waar hij de afgelopen maanden de meest besproken man was. Terwijl hij thuis zat met een burn-out moest hij op zijn tong bijten, om maar niet te reageren. ‘Ik weet niet of het zo verstandig was om naar die debatten over mezelf te kijken.’ De bospaden en parken rondom zijn huis kent Pieter Omtzigt inmiddels als zijn broekzak. Hier vond hij de afgelopen maanden rust. Hij liep er kilometers, om het hoofd leeg te maken. Vaak na zonsondergang, in het donker. Even geen mensen die informeren hoe het met hem gaat, hoe goed bedoeld ook. Al was er altijd wel iemand die nog even wilde bellen. Maandenlang hield de politicus zich stil. Hij zette alleen een enkele keer een statement op Twitter. Nu doet hij zijn verhaal. Nog even geen talkshows op landelijke televisie. Wel dit interview. In de eetkamer, thuis bij hem in Enschede. Met zijn vrouw in de buurt die aan de andere kant van de gang in haar eigen kantoor aan het werk is, en de kinderen die zich in de keuken klaarmaken voor een nieuwe schooldag. Op 15 september keert hij terug als Tweede Kamerlid. Niet meer voor het CDA, maar als Groep Omtzigt. (bron: Parool) Omtzigt, een man waarop Nederland trots zou moeten zijn. Maar de ‘tegenstanders’, die mensen wiens falend beleid hij in het zonlicht zette, zullen daar anders over denken. Neem de premier die zich niet kon herinneren dat hij opdracht had gegeven ‘Omtzigt elders’ en Hoekstra, die er niet in slaagde hem tot de orde te roepen. Dat laatste wordt voor het CDA de genadeklap bij de volgende verkiezingen. Omtzigt wilde de eer aan zichzelf houden, door voor het congres van dit weekend, zijn besluit al wereldkundig te maken. Na afloop van het Congres waren de 2 partijen, uitgebreid terugblikken en niet terugkijken in bitterheid, nog onzeker of er sprake is van een onverdeeld succes en de rijen zijn gesloten. Hoekstra gaat door als politiek leider, ook nu de peilingen aangeven dat voor het Congres het aantal zetels al was gedaald naar 10 en de Groep Omtzigt start met 25 zetels. Daarmee kan Omtzigt bij verkiezingen de grootste partij worden. Hoekstra prees de partij voor de wijze waarop deze onbekommerd was opgetreden tegen polarisatie en verkettering, maar liet onbenoemd de wijze waarop hij, in opdracht van Rutte, Kamerlid Omtzigt had gesensibiliseerd. Hij stelde wel dat hij nog altijd goede contacten onderhoud met Omtzigt en dat er altijd een plek voor hem is als Kamerlid. Je moet dat wel een Farizeeër zijn om zoiets te zeggen na alles wat hem is aangedaan. De man is net zo gevoelloos als Rutte, het is in feite een ideaal koppel, op het eerste gezicht. Tijdens het Congres werden een motie aangenomen, waarin afstand werd genomen van het partijbeleid en het standpunt van Hoekstra om het leenstelsel als een ‘breekpunt’ te formuleren bij de formatiebesprekingen en een resolutie die pleit vóór repatriëring van IS-vrouwen en kinderen uit Syrië. Toen minachtte Hoekstra het Congres door te stellen dat hij zich door deze uitspraken zich niet zal laten ‘beperken’’ in de formatiebesprekingen. Volgens de Grondwet zal hij ‘zonder last’ moeten kunnen onderhandelen en is hij niet gebonden aan de meerderheidsstandpunten van de Congresgangers. Ik sluit het helemaal niet uit dat het zetelaantal in de peilingen verder daalt naar 5. Een deel van de achterban van het CDA was er toch al voor een einde te maken aan het bewind van Wopke Hoekstra als slippendrager van Rutte en zijn VVD. Het CDA gaat moeilijke maanden tegemoet.

De kop is eraf, Remkes heeft zijn werkzaamheden gestart en werd gelijk met een forse tegenvaller. Links wil geen minderheidsregering gedogen. Dat is een tegenvaller voor Rutte, hij wordt nu gedwongen met de PvdA en GL te gaan onderhandelen of voor een extra parlementair kabinet te gaan. PvdA en GroenLinks hebben tegenover informateur Remkes herhaald dat ze een minderheidskabinet niet zullen gedogen. De partijleiders Ploumen en Klaver zeiden dat er “gewoon een stabiel meerderheidskabinet” nodig is. Ze zien voor zichzelf geen rol in gesprekken over een minderheidskabinet. Voorstellen van zo’n kabinet zullen ze beoordelen op het moment dat ze in de Kamer komen. Remkes sprak ook met zijn voorganger Hamer. Die zei dat het zaak is dat Rutte als leider van de grootste partij de andere partijen nu “comfort” biedt. De VVD wil een kabinet met D66 en het CDA, D66 een kabinet zonder het CDA. (bron: NOS)

Demissionair premier Rutte wist al op 23 juli dat minister Van Nieuwenhuizen een baan als lobbyist had aangenomen. Kamerleden en staatsrechtexperts vragen zich af waarom hij haar niet meteen als minister liet aftreden, meldde Nieuwsuur. Ze vertrok pas op 31 augustus. Van Nieuwenhuizen (VVD) kon zo aanwezig zijn bij minstersbesprekingen terwijl ze wist dat ze aan het werk zou gaan als lobbyist voor de energiesector. Dat Rutte Van Nieuwenhuizen niet direct wegstuurde, druist niet in tegen de wet; wel tegen de informele gedragsregels voor bewindslieden. Onder meer de PvdA en de SP willen opheldering van Rutte. (bron: NOS)

Vertrekkend minister Cora van Nieuwenhuizen mag toch de komende twee jaar geen contact hebben met ambtenaren van haar huidige ministerie, meldde RTL Nieuws.

Financieel/economische berichten

De Europese Centrale Bank schroeft het opkoopprogramma voor obligaties de komende tijd ietwat terug. Volgens ECB-president Lagarde kan dat omdat de economie steeds beter herstelt van de coronacrisis, al wil ze het vanwege de onzekere situatie geen afbouwen noemen. Maandelijks koopt de ECB nu voor €80 mrd obligaties op als steun voor de economie. Verwacht wordt dat dat de komende maanden €60-€70 mrd wordt. Over de economische groei is Lagarde positiever dan eerder. Al eind dit jaar is de economie groter dan voor corona, denkt ze. De inflatie, nu vrij hoog, neemt volgend jaar weer af naar 1,7%. (bron: NOS) Ik deel een aantal uitspraken die hier gedaan worden niet dan wel ik heb er twijfels over met welke intenties die worden gedaan. Ze gaat de opkopen enigermate terugschroeven, maar het mag geen afbouwen (taperen) heten. Ze moet wel wat doen om de inflatie af te remmen en terug te keren naar de nagestreefde basis van 2%, maar onder geen geval mogen de financiële markten daar last van krijgen. En al helemaal wil ze kenbaar maken dat de rente daardoor zou gaan stijgen, want dan kan de ECB in grote problemen komen, omdat het haar ontbreekt aan monetaire tools zo een beweging te beheersen. Maar dat heeft een centrale bankier tijdens soortgelijke omstandigheden in het verleden, ook nooit gedaan, gezien de gevolgen daarvan op financieel/economisch/monetair en sociaal/maatschappelijk terrein. Lagarde weet heel goed dat ze met vuur speelt. Ze geeft bewust ook niet aan op basis van welke aannames de inflatie volgend jaar weer naar <2% gaat dalen. Vooralsnog staan alle pijlen stijgend en dalend voor de koopkracht van de consumenten.

Banken moeten dit najaar over meer eigen vermogen beschikken om een financiële crisis op te kunnen vangen. Dat doen ze met tegenzin. Maar volgens hoogleraar Benink zijn de aangescherpte regels nog niet afdoende, schrijft Rick van de Lustgraaf in Trouw. Een nieuwe financiële crisis? Daar zijn we goed op voorbereid, vinden Nederlandse banken. Er is voldoende geld in huis om de klappen van een crisis op te vangen. Sterker, als de buffers van banken nóg verder worden verhoogd, kan dat zelfs negatieve gevolgen hebben, waarschuwde de branchevereniging van banken NVB eerder. Over deze vraag zegt Prof. H.A. Benink, econoom: misschien niet volgend jaar, maar wereldwijd maakt men zich wel zorgen over een nieuwe financiële crisis, merkt hij om zich heen. Ga maar na: aandelenkoersen, huizenprijzen, bedrijfswinsten, alles gaat de lucht in, terwijl de rentes nihil zijn. Het risico op een ‘vertrouwensschok’ neemt toe, ziet Benink, terwijl banken hun buffers alleen maar willen afbouwen. (bron: Trouw)

Het kabinet heeft plannen om honderden boeren te onteigenen om de stikstofuitstoot omlaag te krijgen. NRC heeft stukken ingezien en meldt dat er €9 mrd kan gaan naar de opkoop van productierechten en €17 mrd naar het kopen en verduurzamen van grond. De landbouwsector is de grootste bron van stikstofuitstoot en raakt daarmee ook andere sectoren. De Raad van State haalde in 2019 bijvoorbeeld een streep door veel bouwprojecten, omdat er in Nederland te veel stikstofuitstoot is. Haagse bronnen laten weten dat er nog meer plannen liggen en benadrukken dat er nog niets is besloten. (bron: NOS) Het demissionaire kabinet Rutte III heeft van het stikstofdossier de laatste jaren ondermaats gepresteerd. Toch is het goed als het volgende kabinet eerst een visie uitwerkt over de toekomst van ons land in het Europa van morgen. Hoe gaan wij om met de afbouw van fossiele energie en de vergroening van ons land, het milieu, de teelt van dieren in een productieproces, het dierenwelzijn en de natuur. Het kan niet zo zijn dat de bouwsector aan werk geholpen moet worden en daarvoor landschappen moeten worden opgeofferd.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De kamernood onder studenten gaat de komende jaren meer dan verdubbelen. Dat meldt Trouw op basis van kenniscentrum voor studentenhuisvesting Kences. Afgelopen najaar was er een tekort aan woonruimte voor 22.000 studenten en in 2024-2025 is het tekort zeker 50.000, is de verwachting. Dat jaar worden 103.000 studenten meer verwacht dan voorspeld. Het is de bedoeling dat er tot 2024 18.000 studentenwoningen bij komen, maar daarmee is het tekort niet opgelost. Studenten uit het buitenland dragen ook bij aan het tekort. Kences denkt dat zij vaker voor Nederland kiezen,nu het VK door de Brexit een lastiger optie is. (bron: NOS)

Van alle winbare olie, gas en kolen moet de komende dertig jaar respectievelijk 58%, 59% en 89% in de grond blijven om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad Celsius. Dat hebben onderzoekers van het University College London berekend. Als deze hoeveelheden fossiele brandstoffen inderdaad ongebruikt blijven, heeft dat grote gevolgen voor landen en bedrijven die voor hun inkomsten afhankelijk zijn van de winning ervan. Niet iedereen zal deze stap even makkelijk maken, schrijven de onderzoekers in Nature. Landen zoals Irak, Koeweit en Saoedi-Arabië, hebben hulp nodig om de winning van fossiele brandstoffen af te bouwen. De opwarming van de aarde is voor een groot deel te wijten aan de verbranding van fossiele brandstoffen, waarbij het broeikasgas CO2 vrij komt. De mens zal het gebruik van olie, gas en kolen heel snel moeten afbouwen om het doel van het Parijs-akkoord uit 2015 te halen. Dat doel is om de opwarming in ieder geval onder de 2°C te houden, en het liefst onder de 1,5°C. De aarde is inmiddels gemiddeld 1,1°C warmer vergeleken met het pre-industriële tijdperk. (bron: NRC)

De Europese Commissie denkt na over een nieuw register om alle bezittingen van burgers te registreren. Daarin moeten niet alleen eigendommen in de vorm van onroerend goed, grond en aandelen worden opgenomen, maar ook bezittingen als edelmetalen, cryptomunten, sieraden, kunstwerken, auto’s en boten. Dat blijkt uit een nieuw document getiteld ‘Feasibility Study for a European asset registry‘. Hier zal het laatste woord nog niet over zijn gezegd. Dit is een schending van onze privacy, in ernstige zin.

Koning Willem-Alexander sluit een deel van Kroondomein Het Loo opnieuw af van 15 september tot 25 december. Dat bevestigt de Rijksvoorlichtingsdienst na berichtgeving van RTL Nieuws. De koning sluit het park op de Veluwe elk jaar in deze periode, vermoedelijk voor de jacht. Eerder werd bekend dat dat in 2022 niet meer mag, tenzij hij afziet van de Rijkssubsidie die hij krijgt voor het onderhoud van het park. De RVD zegt nu dat de komende sluiting, vanaf volgende week, gewoon doorgaat. Nog onduidelijk is of de koning een besluit heeft genomen over de subsidie en dus over toekomstige sluitingen. (bron: NOS) De vraag is in hoeverre dit besluit van de Koning ongepast gedrag is, in veranderende tijden waar normen en waarden verschuiven. Rutte zal er niet in slagen de Koning op andere gedachten te brengen, misschien Maxima wel.

Plastic afval is schadelijk voor mens, natuur én economie. Het Wereld Natuur Fonds wil dat de VN-lidstaten drastisch ingrijpen. Deze oproep doet Jelle Brandsma in Trouw. De schade die plastic toebrengt aan de natuur en de gezondheid is het tienvoudige van de prijs die producenten betalen om datzelfde plastic te maken, zo becijfert het Wereld Natuur Fonds. In 2019 kwam de schadepost op €4.000 miljard. Dit bedrag kan de komende twintig jaar verdubbelen als het gebruik van plastic niet vermindert. Kostenposten zijn onder meer de gezondheidsschade, de aantasting van koraal en andere ecosystemen in zee, het geld dat gemoeid is met het opruimen van afval en de kooldioxide die vrijkomt bij de verbranding van plastic. Het Wereld Natuur Fonds presenteert deze bevindingen in een rapport, tijdens een voorbereidende top voor een grote VN-milieuconferentie in februari. De milieuorganisatie wil dat VN-lidstaten dan een verdrag sluiten om plasticvervuiling in te dammen. De berekeningen over de kosten van de vervuiling zijn gemaakt door Dalberg Global Development Advisors.
“Door de kosten van plastic in kaart te brengen, willen wij aantonen dat plastic afval niet alleen schadelijk is voor de natuur, maar ook de mens en de economie schaadt. We schieten in onze eigen voet; als we niet drastisch ingrijpen lopen de kosten snel op en is de schade onomkeerbaar”, zegt Oskar de Roos van het Wereld Natuur Fonds, de Nederlandse tak van het World Wide Fund for Nature (WWF). “Het probleem van plasticvervuiling speelt wereldwijd”, zegt De Roos. “We willen dat er mondiale afspraken komen over de vermindering van het gebruik van plastic en een beter hergebruik. In Europa is een aantal plastic producten al verboden, maar dat gaat niet ver genoeg. En zo’n verbod is nodig op wereldschaal. Er zwerven heel veel plastic tasjes rond, in Europa en zeker in ontwikkelingslanden. Wij bepleiten een belasting op plastic.” Het WWF wil dat er meer eisen komen aan de productie van plastic, zodat hergebruik gemakkelijker wordt. Door het gebruik van diverse soorten grondstoffen is veel plastic nu moeilijker te recyclen. “Hergebruik moet goedkoper en eenvoudiger worden”, zegt De Roos. “We willen een verplichting om bij de productie van plastic 30% oud plastic te gebruiken. Dat percentage moet oplopen naar 50 in 2025 en 100 in 2030. We hebben pas echt een circulaire economie als we de cirkel van gebruik en hergebruik van producten volledig sluiten.”
(bron: Trouw) Een oproep die ik volledig onderschrijf.

Dat de Coronamelder app een complete flop is geworden is een publiek geheim, maar interessant is dan hoe het verantwoordelijke ministerie haar stoepje schoon veegt. De app CoronaMelder heeft tot nu toe €23 mln gekost, laat het ministerie van Volksgezondheid weten. Wie van de app een waarschuwing krijgt, moet thuisblijven en kan zich laten testen. Ook dat kost geld. Staat de prijs van de CoronaMelder in verhouding tot wat de app heeft opgeleverd? De kosten van CoronaMelder bestaan grotendeels uit de ontwikkeling en het beheer van de app. De ontwikkelingskosten omvatten vooral ingehuurde experts binnen en buiten de Rijksoverheid, licht een woordvoerder van het ministerie toe. Onder de ontwikkelkosten valt ook de organisatie van de zogenoemde appathon in april 2020. Omdat de zeven daar gepresenteerde ideeën ontoereikend waren, nam de overheid de ontwikkeling van de app op zich. CoronaMelder werd vervolgens in oktober landelijk in gebruik genomen. Naast het bedrag voor de (door) ontwikkeling trok de overheid geld uit voor publiekscampagnes (€4,3 mln) en zaken zoals de helpdesk, juridisch advies en wetenschappelijk onderzoek (€4 mln). De kosten van de CoronaMelder-app:

  • Ontwikkeling: 5 mln;

  • Doorontwikkeling en beheer: €9,7 mln;

  • Communicatie: €4,3 mln;

  • Programma en beleid: €4 mln.

Dat een waarschuwing van CoronaMelder maandenlang een reden was om je direct te laten testen, brengt nog veel meer kosten met zich mee. Wekelijks gaan duizenden mensen naar een GGD na de melding dat zij in de buurt zijn geweest van iemand die later besmet bleek. “De kosten van de app vallen in het niet bij de kosten die de app teweegbrengt”, zegt Joost Poort van de Universiteit van Amsterdam. Hij berekende voor een nog niet gepubliceerd rapport over CoronaMelder dat de tests als gevolg van de meldingen tientallen miljoenen euro’s moeten hebben gekost. Het onderzoek van de Universiteit van Amsterdam wordt naar verwachting later deze maand openbaar. Testen brengt daarnaast nog meer “rompslomp en ongemakken” met zich mee, zegt Poort. “De test is gratis, maar het kost je al met al wel een halve dag. Ook moet je in quarantaine tot je de uitslag hebt. Je kunt daardoor niet naar school of werk. Die verloren productiviteit is met afstand de grootste kostenpost.” Toch is het zeer aannemelijk dat CoronaMelder wat betreft de maatschappelijke welvaart uiteindelijk meer heeft opgeleverd dan gekost, concludeert Poort. Het RIVM berekende eerder dat CoronaMelder in de winter 15.000 besmettingen en ruim 200 ziekenhuisopnames heeft voorkomen. Poort rekende door dat de app rond die periode tussen de 110 en 250 sterfgevallen heeft voorkomen. (bron: nu) Die laatste aannames stel ik in een context van 2 miljoen, geregistreerd bij het RIVM 1.958.804, besmettingen in Nederland en 18.048 geregistreerde doden als gevolg van corona. Dat laatste cijfer moet zeker hoger zijn, omdat lang niet alle corona-doden in verpleeghuizen als zodanig zijn geregistreerd. Neem daarbij in acht dat in die cijfers veel kwetsbare ouderen zitten, die ook zouden zitten in het ‘normale’ aantal overledenen per jaar van 155.000 (CBS cijfer).

De groep Afghanen die zich hebben aangemeld voor evacuatie naar Nederland is veel groter dan tot nu toe gedacht. In een feitenrelaas over de evacuaties schrijven de bewindslieden Bijleveld, Kaag en Broekers-Knol dat daar tot vorig weekend bijna 41.000 e-mails zijn binnengekomen. Volgens een eerste onderzoek zitten er 21.512 mails tussen over mensen die in aanmerking zouden komen voor evacuatie, b.v. omdat ze met Nederlanders zouden hebben samengewerkt. Mogelijk is de groep nog omvangrijker, omdat er ook mails zijn gestuurd namens grote groepen mensen. (bron: NOS)

Corona berichten

Aantal besmette corona-personen: zondag 2151, in het ziekenhuis 462 plus 220 op de IC., maandag 2501, 463 en 215, dinsdag 2487, 480, 219, Woensdag 2496, 462, 211, donderdag 2730, 459, 214, vrijdag 2245, 439, 209 en zaterdag 2219, 435, 205.

Het aantal positieve tests ongeveer gelijk gebleven, aantal opnames licht gedaald. Het aantal positieve coronatests in week 35 is min of meer gelijk aan dat van de voorgaand weken. Het aantal ziekenhuisopnames daalde wel licht, zo valt op te maken uit de wekelijkse rapportage van het RIVM. In de afgelopen week werden 17.890 positieve tests afgenomen. Dat komt overeen met de aantallen van de twee voorgaande weken, toen er 17.575 en 17.315 positieve tests werden geregistreerd.

Op GGD-locaties werden in de afgelopen week ruim 150.000 tests afgenomen, waarvan 10,8% positief was. Daarmee werden de meeste tests sinds eind juli afgenomen, maar was het percentage positieve tests het laagst sinds begin juli. In het ziekenhuis werden 388 mensen met COVID-19 opgenomen. 88 van hen zijn op een intensivecareafdeling beland. Beide aantallen waren sinds half juli niet zo klein. Het reproductiegetal, dat weergeeft hoe snel het virus zich verspreidt, staat volgens de recentste berekeningen op 0,98. In de afgelopen weken schommelde de R-waarde rond de 1. Voor het eerst sinds het begin van de pandemie werden de meeste positieve tests afgenomen in de leeftijdscategorie van tien tot en met veertien jaar. Met ruim tweeduizend positieve tests werd 11,4% binnen die groep vastgesteld. Dat komt mede doordat veel jongeren nog niet (volledig) zijn gevaccineerd. Bovendien zijn inmiddels in alle delen van het land de scholen weer begonnen, waardoor de veelal niet (volledig) gevaccineerde kinderen meer met elkaar in contact komen. Het aantal positief geteste mensen met een reishistorie bleef net als vorige week onder de 14% steken. Met 659 besmettingen kwam ruim een kwart van hen terug van een reis naar Turkije. (bron: nu) De stelling dat veel besmette personen niet of niet (volledig) gevaccineerd zouden, heeft maar een betrekkelijke waarde. Ook bij mensen die volledig zijn gevaccineerd worden een besmetting vastgesteld. Daarbij wordt de waarde van vaccineren wordt steeds meer in twijfel getroffen. Ik heb eerder al gemeld dat de Franse viroloog en Nobelprijswinnaar Prof. Luc Montagnier stelt dat juist door de vaccins nieuwe varianten van het corona-virus worden ontwikkeld, die blijven besmetten. Is niet-vaccineren het beste medicijn tegen het corona-virus? De huidige vorm van de deltavariant doet mij veel meer denken aan een ‘griepje’ van vroeger. Je bed in en uitzieken. Nu zijn de bijwerkingen veel minder voor velen. Toen waren er geen commerciële aspecten, die een grote rol speelden.

Eyeliners

Plastic afval zorgt voor schadepost van €4.000 mrd wereldwijd

Racefeest in Zandvoort dat wel erg doet denken aan een festival

700 jaar geleden dichtte de Italiaanse schrijver en denker Dante Aligieri al over onderwerpen als: de reis van het leven, de diepe dalen en hoe daaruit te komen, onze honger naar kennis, waarheid en wetenschap, de kracht van het geloof, de vertroosting van poëzie, literatuur, kunst, de eeuwige waarde van vriendschap en de liefde

NATO-chef Jens Stoltenberg is tegen een eigen leger van de Europese Unie

Kaag: waar het evenwicht ontbreekt, gaat het mis. Rutte, Wilders en het CDA kunnen daarover meepraten

Over hoe duidelijk het kabinet werkt en denkt: over hoe duidelijk het echt alleen maar gaat over persoonlijke verhoudingen en niet over de inhoud. In een ongezonde bestuurscultuur met veel te weinig checks-and-balances en welke directe gevolgen dat heeft voor urgente maatschappelijke problemen

Frontberichten

In het Reformatorisch Dagblad beschrijft Edin Mujagić, hoofdeconoom bij OHV Vermogensbeheer, de huidige stand van zaken op financieel/monetair gebied. Hij schrijft meerdere columns per week, die te volgen zijn op https://www.ohv.nl/category/columns/edin-Mujagic/ Leerzaam! Op 15 augustus 1971 neemt de Amerikaanse president Nixon een historische beslissing. Vanaf die dag is de waarde van geld niet langer gekoppeld aan goud. Volgens econoom Mujagić valt een hevige crisis op korte termijn niet te vermijden. Het enkele feit dat er 50 jaar geleden een ingrijpende beslissing is genomen, is voor Edin Mujagić niet de reden om er het boek Geldmoord over te schrijven. Maar als hij verschillende economische en maatschappelijke ontwikkelingen op een rij zet, ziet hij een duidelijk keerpunt: 1971. Dat is ook de titel van zijn boek. In dat jaar besluit de Amerikaanse president Nixon dat buitenlandse overheden hun dollars niet meer kunnen inwisselen voor goud. Tot dan toe kon dat nog wel. Ieder land kon de dollars die ze gebruiken voor handel met andere landen bij de Amerikaanse centrale bank inwisselen voor goud tegen een vaste prijs: $35 voor een troy ounce − 31,1034768 gram goud. De waarde van de Amerikaanse dollar was dus gekoppeld aan de goudprijs; de waarde van munten als de Duitse mark en het Britse pond waren op hun beurt tegen vaste wisselkoersen gekoppeld aan de dollar. Al met al zorgde dat ervoor dat het waardevaste goud het anker was van het geldstelsel. Dat anker belette centrale bankiers om al te scheutig nieuwe bankbiljetten bij te drukken. De goudvoorraad van de centrale bank moest immers altijd groot genoeg zijn om buitenlandse overheden goud te bieden in ruil voor dollars die ze kwijt wilden. Het anker zorgde er ook voor dat iedereen wist dat hij vijf of tien jaar later nog steeds dezelfde spullen kon kopen tegen een even hoge prijs. Na 1971 verandert dat. Centrale banken kunnen dan onbeperkt geld bijdrukken. De hoeveelheid geld die in de samenleving in omloop is, stijgt en stijgt. Een direct gevolg is dat de prijzen steeds verder oplopen. Het is met geld net als met elk ander goed: hoe meer ervan is, hoe minder het waard is. De lonen liggen ook stukken hoger dan 50 jaar geleden, maar Mujagić concludeert dat de middenklasse daar nauwelijks van profiteert door de gestegen prijzen. De onvrede daarover ziet de econoom als een belangrijke verklaring voor het populisme, een van de vele gevolgen van het besluit van Nixon. Een belangrijke ontwikkeling waar de econoom de vinger bij legt is de alsmaar groeiende schuldenberg. In een toelichting op zijn boek noemt Mujagić 2 redenen waarom dat verband houdt met het besluit in 1971. „Geld was vanaf toen volop beschikbaar, centrale banken konden onbeperkt bankbiljetten drukken. Bovendien ontwikkelden politici de overtuiging dat de samenleving maakbaar, stuurbaar is. Nieuw beleid kost geld. Na 1971 stond politici niets meer in de weg om permanent rood te staan.” Dat het leven op de pof steeds normaler is geworden, blijkt ook uit cijfers van het Institute for International Finance. Mujagić beschrijft dat de schulden van alle huishoudens, bedrijven, overheden, banken en andere financiële instellingen wereldwijd in 2020 bij elkaar optellen tot een duizelingwekkend bedrag van $277 biljoen. Dat is bijna vier keer zoveel als de omvang van de totale wereldeconomie. Corona heeft er voor een belangrijk deel aan bijgedragen, maar ook voor die tijd was de omvang van het schuldenprobleem al enorm. De prangende vraag na al die jaren van schulden en nog meer schulden is: komen we ooit nog van die schuldenlast af? Mujagić denkt van wel: „Alles kan in het leven.” Hij stelt echter tot zijn teleurstelling vast dat de Europese Centrale Bank (ECB) en de Amerikaanse centrale bank (FED) niets anders doen dan symptoombestrijding. „De centrale banken zorgen ervoor dat de rente laag blijft, maar de bron −de hoge schuldenberg− pakken ze niet aan.” De enige oplossing die de econoom ziet is echter „zo onrechtvaardig als wat.” Mujagić is de eerste die dat toegeeft. Hij stelt voor om alle schulden af te schrijven. Hoeveel? „Halveren.” Landen als Griekenland en Italië houden dan nog maar de helft van hun staatsschuld over. Volgens de econoom is het ook zaak om schulden van huishoudens door de helft te doen. Bijvoorbeeld de schuld die is gemaakt voor de aankoop van een dure auto of een huis. Mujagić: „De overheid heeft jarenlang schulden maken gestimuleerd. Zo is de hypotheekrente aftrekbaar van de belasting. Voorheen was het zelfs zo dat rente op iedere lening in mindering kon worden gebracht op de belasting.” De econoom wijst erop dat het kwijtschelden van schulden niets nieuws is; het kwam al in de tijd van de Bijbel voor. Na iedere 49 jaar vond het jubeljaar plaats waarin schulden werden kwijtgescholden, zo blijkt uit het Bijbelboek Leviticus. „2021 is precies 50 jaar na 1971.” Mujagić denkt dat het anno 2021 ook mogelijk is om schulden te halveren. „Ruim de helft van de schulden van de eurolanden staat uit bij de ECB. Aangezien de lidstaten gezamenlijk eigenaar zijn van de centrale bank kunnen ze zichzelf die schulden kwijtschelden.” Het is out of the box denken, maar volgens de econoom kunnen op dezelfde manier ook hypotheekleningen van huishoudens bij commerciële banken kwijtgescholden worden. De ECB koopt ze op, de lidstaten schelden ze zichzelf kwijt. Naast schuld afschrijven is het volgens Mujagić ook nodig dat de overheid erkent dat leven op de pof niet meer kan. „Daar moet een eind aan komen. Een economie die alleen maar groeit omdat er op krediet aankopen worden gedaan, is niet duurzaam. Dat houdt een keer op.” Toen de financiële crisis uitbrak in september 2008 leek het er op dat het zo ver was. „Iedereen is het erover eens dat het schuldenprobleem de oorzaak is geweest van die crisis”, zegt Mujagić. De econoom is van mening dat sinds 2008 één grote financiële crisis is uitgebroken. Hij houdt daaraan vast, ondanks dat op 2009, 2012 (eurocrisis) en 2020 (coronacrisis) na de economie ieder jaar gegroeid is. „Dat is geen duurzame, maar kunstmatige groei. Dankzij heroïne-achtige middelen.” De ECB kon de rente die zij rekent aan commerciële banken in een noodgreep verlagen naar nul procent, legt Mujagić uit. „Dat betekent: gratis geld.” Banken konden consumenten goedkoop krediet verschaffen. De aankopen die daarmee gedaan werden, stuwden de economische groei. Daarbovenop kochten centrale banken voor honderden miljarden euro’s per maand schulden van overheden op. „Naar mijn mening is er sprake van duurzame groei als de rente 3% à 4% bedraagt. Als de rente langdurig tot het nulpunt is gedaald om er 1% à 1,5% economische groei uit te persen is dat eerder iets om te huilen dan om blij mee te zijn. Het zegt veel over de economie dat de Amerikaanse en Europese centrale bank het anno 2021 niet aandurven om de rente boven nul procent te laten komen.” Mujagić constateert dat het schuldenprobleem sinds de financiële crisis in 2008 alleen maar groter is geworden. Hij is er zeker van dat er een economische apotheose op komst is. Het zou de econoom niet verbazen als zich in de komende jaren een diepe crisis voordoet, die als het echt tegenzit ongecontroleerd kan verlopen. Het zal heviger zijn dan de inzinkingen die zich tussen 2008 en 2020 hebben voorgedaan. Het economisch onheil zou een daverend slotakkoord vormen op de economische crises sinds de financiële crisis. „Uiteindelijk lopen we een keer tegen de muur aan”, zegt Mujagić. „Het schuldenprobleem is te groot geworden om steeds maar door te schuiven. Vraag me niet wanneer, maar het moment komt steeds dichterbij.” Hij constateert dat politici en beleidsmakers de groeiende schuldenberg maar niet willen aanpakken. Het is zijn angst dat als er niets gebeurt, het probleem zichzelf zal gaan oplossen. Als er een volgende crisis uitbreekt, staan centrale banken voor het eerst in lange tijd zonder wapens. In 2008 konden de ECB en de FED de rente nog verlagen naar nul procent, legt de econoom uit. Dertien jaar later kan dat niet meer. De rente is al tot onder het nulpunt gedaald. Stel dat de rente verlaagd zou worden naar 5%, dan zou iedere Nederlander die spaargeld heeft naar de bank gaan om het van zijn rekening af te halen. Als gevolg daarvan zouden de banken omvallen en zou de crisis alleen maar groter worden. Het nog intensiever opkopen van schuldpapier door centrale banken zal ook geen soelaas bieden, verwacht Mujagić. „Natuurlijk, in theorie zou het kunnen. De geldpersen kunnen onbeperkt draaien sinds de waarde van geld niet meer gekoppeld is aan goud. Maar de centrale banken hebben al bijna alles opgekocht. Vanaf 2012 hebben zij voor ettelijke duizenden miljarden euro’s aan staatsobligaties aangeschaft. Je kunt wel zeggen: „Ik wil twee keer zoveel schuldpapier opkopen.” Maar als het er niet is, houdt het op.” De econoom sluit niet uit dat de ECB „nog meer bizarre dingen” gaat doen als staatsobligaties schaarser worden. Een volgende stap zou kunnen zijn dat de centrale bank aandelen of huizen opkoopt. Mujagić: „Ik sluit uit dat de zon morgen in het westen opkomt en in het oosten ondergaat. Maar ik sluit niet uit dat de ECB aandelen gaat opkopen.” Er is al een precedent, vertelt Mujagić. Hij wijst op Japan. „De Japanse bank kwam op een gegeven moment tot de conclusie dat nul procent rente en het opkopen van staatsobligaties ontoereikend was. Toen zijn ze aandelen gaan opkopen.” Het heeft er volgens de econoom in geresulteerd dat de Japanse centrale bank de grootste aandeelhouder is in heel veel van de 50 grootste Japanse bedrijven. Over de toekomst is de econoom optimistisch. Mujagić denkt dat er na de heftige schuldencrisis betere tijden zullen aanbreken. Hij hoopt dat er dan een duurzame economie zal ontstaan waarin schulden niet langer de motor zijn van economische groei. Hij verwacht dat er in dat nieuwe tijdperk een nieuw geldstelsel zal komen. Dat kan „iets met cryptomunten” zijn, vermoedt de econoom. Of digitaal centralebankgeld zoals een digitale euro. Een cryptomunt is een volledig digitale munt, die bestaat uit een computercode. Het bekendste voorbeeld is de Bitcoin. Een centrale bank heeft geen invloed op de hoeveelheid cryptomunten dat in de samenleving in omloop is. Een digitale euro zou de centrale bank wel kunnen reguleren. Het is volgens Mujagić „niet realistisch om te denken dat alles digitaliseert, behalve geld.” Ook generatieverschillen spelen een rol. „De volgende generatie jongeren zal het heel normaal vinden om digitaal te betalen.” Concreet verwacht Mujagić dat er geen contant geld meer zal bestaan als zijn jongste dochter −die nu negen jaar oud is− volwassen wordt. „Deo volente” (als God het wil), voegt de belijdend moslim er aan toe. (bron: RefDag) Een interessante schets van de ontwikkeling van ons financieel/monetaire systeem, uit het boek Geldmoord van Edin Mujagić. Ik onderschrijf zijn beschrijving maar maak toch enkele kanttekeningen. Op de eerste plaats over de tijdelijke opschorting van de koppeling van de Amerikaanse dollar op 15 augustus 1971 met een vaste goudprijs ($35 per troy ounce), zoals afgesproken in 1944 in Bretton Woods Daarmee kwam er een einde aan de goudstandaard: de koppeling tussen de waarde van een munt en de goudprijs. Voor de goede orde: Nixon maakte de beperking dat het slechts van tijdelijke aard zou zijn, maar de tijdelijkheid duurt al 50 jaar. Dan de schuldenproblematiek. Dit is een uiterst complexe zaak, ik stel, dat kwijtschelding van de helft van schulden, vrijwel onuitvoerbaar is. Op de eerste plaats is het, door de globalisering, een probleem dat wereldwijd tegelijkertijd moet worden aangepakt. Dus zowel voor arme als voor rijke landen en op dezelfde voorwaarden. Dan de vraag op welke wijze de kwijtschelding moet worden verantwoord. Iemand moet die verliezen voor zijn/haar rekening nemen. Voor het geval dat de centrale banken dat doen, is er een optie denkbaar de verliezen in een bad bank te stoppen. Maar zijn die centrale banken dan niet gelijk bankroet? Feitelijk wel, maar die kunnen nooit failliet gaan, is de aanname. Maar wat doet dat dan met de koers van de valuta? Een valuta, die bulkt van de schulden! En dan ontstaat er onzekerheid over hoe de financiële markten, incl. de cryptoplatforms, erop reageren, verdubbelen die in waarde of storten die in. Maar een kwijtschelding is geen exclusief financieel/monetaire zaak: het heeft ook sociaal/maatschappelijke gevolgen. Neem een huishouden met een eigen huis met een hypotheek. Daalt de waarde van de woning ook als de hypotheek wordt gehalveerd of stijgt die dan? En dalen de lonen dan ook en worden goederen (voeding, energie, grondstoffen) en diensten dan ook goedkoper? Nee, natuurlijk niet. Er ontstaat dan een chaotische toestand, waar uitsluitend de allerslimsten profijt uit halen. Als laatste de vraag: zijn de centrale banken nog wel in staat de rentetarieven te verhogen naar een basisniveau en hebben ze nog voldoende monetair gereedschap om monetair beleid te voeren. Ik denk van niet, de onderhoudskist is zo goed als leeg. Taperen met een kleine afbouw van de inkopen zal nog wel lukken (als een gebaar van goede wil als reactie op de stijgende inflatie), maar de totale inkoop van vastrentende waarden (stand per juli 2021 €3.038.684.000, bron https://www.ecb.europa.eu/mopo/implement/app/html/index.en.html) en in de toekomst ook aandelen, zoals nu al in Japan, is een realistische aanname. De reden daarvoor zijn de risico’s die in de posities in financiële producten zitten. Het afdekken van posities die financiële partijen, denk dan aan onder meer (institutionele)beleggers, banken, verzekeraars, pensioenfondsen, innemen en beleggingswinsten (als gevolg van de luchtbellen en de dalende rentetarieven op de effectenmarkten) hebben vastgelegd. Eerst werd dat gedaan middels swaps, daarna met opties en de laatste jaren ook met derivaten. Die wereldwijde handel gaat om gigantische bedragen, denk dan om biljoenen en biljarden. Exacte cijfers daarover zijn niet beschikbaar omdat er geen tot weinig toezicht, wereldwijd, op wordt uitgevoerd. De vraag is niet of de Centrale Banken een stap vooruit, achteruit, zijwaarts bewegen dan wel stil blijven staan. Zij staan onder de macht van het grote geld. Ze hebben alle bewegingsruimte verspeeld. Ik deel de conclusie van Mujagić dat op termijn de toekomst er positief uitziet, maar eerst zal die enorme geld- en schuldenberg moeten worden teruggebracht tot gezonde proporties, zodat de rentetarieven weer kunnen worden genormaliseerd. De hamvraag is dan wel als tijdens dat proces van zuiveren van al het overbodige het bankwezen in zijn huidige vorm niet omvalt en overheden niet in staat zullen zijn het bankwezen te steunen, omdat de verliezen dermate groot zijn, dat die optie niet uitvoerbaar is. Volgens het mandaat van de ECB is overname van het bankwezen ook geen optie, dus wie neemt de betaalfunctie (pinnen en internetbankieren) over? Pas als al die problemen zijn opgelost kan een volgende generatie aan de slag. Ik schat in tussen 2030 en 2035.

C&A, Aldi, Lidl en Hugo Boss hebben mogelijk geld verdiend aan dwangarbeid in China. Een Duitse mensenrechtenorganisatie wil dat het Openbaar Ministerie onderzoek doet, schrijft Trouw. Het European Center for Constitutional and Human Rights (ECCHR) wil dat supermarkten en kledingmerken zoals Lidl en Hugo Boss worden vervolgd wegens betrokkenheid bij gedwongen arbeid door Oeigoeren in China. Een Duitse mensenrechtenorganisatie, gevestigd in Berlijn, heeft een klacht ingediend bij het openbaar ministerie in Karlsruhe. Volgens tijdschrift Der Spiegel gaat het verder om winkelketen C&A en de supermarktketens Aldi Süd en Aldi Nord. Deze bedrijven zijn volgens het ECCHR direct of indirect betrokken bij de dwangarbeid door de Oeigoerse minderheid. Via het textiel dat de concerns verkopen, verdienen ze aan de onderdrukking van deze bevolkingsgroep door de Chinese overheid. Zo zijn ze mogelijk medeplichtig aan misdaden tegen de menselijkheid, staat in de klacht. De organisatie wil dat het Openbaar Ministerie onderzoekt in hoeverre dat het geval is. “Het is onacceptabel dat Europese overheden China bekritiseren op het gebied van mensenrechten, terwijl Europese bedrijven mogelijk profiteren van de uitbuiting van de Oeigoerse bevolking”, zegt Miriam Saage-Maaß van ECCHR. Ze wil dat de betrokken managers in deze bedrijven ter verantwoording worden geroepen. Mensenrechtenorganisaties zoals Amnesty International en experts van de Verenigde Naties hebben China beschuldigd van grootschalige opsluiting, marteling, gedwongen arbeid en sterilisatie van Oeigoeren in de regio Xinjiang. China ontkent dit en zegt dat het extremisme in de regio wil tegengaan. Modeconcern Hugo Boss heeft in een verklaring laten weten dat het gedwongen arbeid niet tolereert en dat het wereldwijd onderzoek doet naar leveranciers om er zeker van te zijn dat hun producten aan de eisen voldoen. “Tot dusver heeft Hugo Boss bij directe leveranciers geen producten aangeschaft die afkomstig zijn uit de Xinjiang-regio”, zegt het bedrijf. Volgens Saage-Maaß heeft een van de leveranciers van Hugo Boss wel degelijk een productielocatie in Xinjiang. “Verder zegt Hugo Boss dat het zelf de fabrieken van leveranciers inspecteert. Hoe ze dat doen, blijft onduidelijk. Internationale inspectiebedrijven zijn vorig jaar al gestopt in Xinjiang, omdat ze daar hun werk niet kunnen doen.” Ook Lidl zegt mensenrechten erg belangrijk te vinden en hoge eisen te stellen aan leveranciers. Met een van de zakenpartners die Oeigoeren aan het werk zou zetten, heeft Lidl de banden eind juni verbroken, zegt het bedrijf op de website van ECCHR. Saage-Maaß vindt dat laat. “Al enige jaren is bekend dat er misstanden plaatsvinden in China.” Ook in Nederland worstelen textielbedrijven en winkelketens met de situatie in China. De problemen overstijgen de textielindustrie, doordat ze voortkomen uit Chinees overheidsbeleid. Als bedrijven dieper in de keten verbonden blijken te zijn met Xinjiang, kunnen ze weinig veranderen aan de situatie van de Oeigoeren. “Zelfs het verbreken van de zakelijke relatie lost het probleem voor de Oeigoeren niet op”, schreef de Sociaal-Economische Raad hierover. “Daar kun je op verschillende manieren naar kijken”, zegt Saage-Maaß. “Inderdaad zal de Chinese repressie niet zomaar ophouden als bedrijven hun textiel elders gaan inkopen. Maar als de Oeigoeren na hun heropvoedingskamp verplicht aan de slag moeten in textielfabrieken, zijn bedrijven die daar klant blijven medeplichtig aan die mensenrechtenschendingen. Als er misdaden worden gepleegd, moet je toch eens gaan nadenken over je eigen verantwoordelijkheid.” ECCHR beroept zich op een Duitse wet tegen internationale misdaden, zoals genocide, oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid, waaronder moderne slavernij. Eerder dit jaar hebben mensenrechtenorganisaties een vergelijkbare klacht ingediend in Frankrijk tegen internationale modemerken. In dat dossier gaat het om het Spaanse Inditex (bekend van de Zara-winkels), het Japanse Uniqlo, de Franse SMCP Groep en de Amerikaanse sportschoenenproducent Skechers. Via hun toeleveranciers zouden zij zakelijk betrokken zijn bij de verplichte arbeid van de Oeigoeren in China. Openbaar aanklagers zijn er een onderzoek begonnen. (bron: Trouw)

De Nederlandse inflatie is in augustus uitgekomen op 2,4%, een vol procentpunt boven de geldontwaarding in juli. Vooral prijsstijgingen van pakketreizen naar het buitenland en verblijven in bungalowparken waren volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) aanzienlijk duurder dan vorig jaar. Niet zo gek, want toen zaten we midden in de coronapandemie en durfden veel mensen niet op vakantie te gaan. In 2020 was het prijspeil volgens de statistici zo laag dat de vergelijking met een reservering van een bungalow of plek voor de caravan nu al snel hoog uitvalt. Pakketreizen waren vorige maand 16,4% duurder dan in augustus 2020, een trip naar een vakantiepark was 12% prijziger. Beide waren in juli nog in prijs gedaald. Vanwege de weer strengere coronamaatregelen en de heropleving van het virus in die maand was er toen minder vraag naar vakanties dan verwacht. Ook de prijs van voedsel droeg bij aan de inflatie. Het was gemiddeld 0,2% duurder, vooral voor aardappelen, vlees en fruit moest meer worden betaald. Verder waren Nederlanders ook meer geld kwijt aan vervoer en horeca. Het CBS berekent de inflatie ook volgens een geharmoniseerde Europese methode, die ook door de Europese Centrale Bank wordt gebruikt. Volgens die grondslag kwam de inflatie in augustus uit op 2,7%, waarmee Nederland lager scoort dan het Europees gemiddelde van 3%. De stijging van de consumentenprijzen voor goederen en diensten zorgt er wel voor dat wereldwijd ondernemers en beleggers zich zorgen maken over signalen van een mogelijke inflatiegolf. Over die laatste mogelijkheid wordt heel verschillend gedacht. Neem de centrale banken, als de FED en de ECB, die blijven herhalen dat de stijgende inflatie slechts van tijdelijke aard is. Ik denk dat de centrale banken een beleid voeren van ‘zolang wij er maar in slagen de financiële markten te overvoeren met geld, blijft de rente wel extreem laag dan wel negatief en zal de inflatie beheersbaar blijven’. Zij gaan ervan uit dat het vertrouwen in het geld, dat steeds meer in waarde daalt en er geen prijsverhogende effecten zullen ontstaan door de na-ijlende corona-pandemie wereldwijd. Grondstoffen stijgen in prijs en voor de winter worden fors hogere energieprijzen verwacht.

Overwegingen

De Hoge Raad moet nog oordelen of de box 3-heffing wel door de beugel kan, maar die uitspraak wil de Belastingdienst niet afwachten. De fiscus eist dat mensen hun individuele bezwaar nu al doorzetten óf intrekken, stelt Rick van de Lustgraaf in Trouw. De tienduizenden mensen die de laatste jaren bezwaar maakten tegen de spaartaks, officieel de box 3-heffing, wachten nog op een uitspraak van de Hoge Raad. Die moet voor iedereen in een keer duidelijk maken of die gehate spaartaks, waarin mensen worden belast alsof ze rendement hebben gehaald uit hun vermogen, wel de beugel kan óf inderdaad in strijd is met het recht. Kan de fiscus belasting heffen over nooit geïnd rendement onder het mom van fictief rendement heffen? En dan naast het ingediende “massale bezwaar” daartegen, ook nog individueel tegen de fiscus daarover moeten gaan procederen. In het volgende blog meer hierover.

Als de inflatie oploopt wil je goud in je portefeuille hebben. Dat zei miljardair John Paulson in een interview met Bloomberg. Hij verwacht de komende jaren meer inflatie, waardoor mensen hun vermogen zullen verplaatsen van obligaties en andere vastrentende waarden naar goud. Omdat de goudmarkt relatief klein is kan dat een explosieve koersstijging van het edelmetaal tot gevolg hebben. Een herhaling van de prijsstijging eind jaren zeventig is zelfs mogelijk, aldus Paulson. “De reden waarom goud zo snel kan stijgen is dat er maar een zeer beperkte hoeveelheid goud is. Het is in de orde van enkele biljoenen dollars, terwijl de totale hoeveelheid financiële activa dichter bij de $200 biljoen ligt. Dus als de inflatie toeneemt, proberen mensen uit obligaties en andere vastrentende waarden te stappen. En de logische plaats om naartoe te gaan is goud. Omdat de hoeveelheid vermogen in obligaties en cash vele malen groter is dan de hoeveelheid vermogen in goud kan de goudprijs heel snel stijgen.” Paulson merkt op dat ook spaargeld onder de huidige marktomstandigheden snel aan waarde verliest. De rente is 0%, terwijl de inflatie ongeveer 4% is. Daardoor zullen ook meer spaarders op zoek gaan naar alternatieven om hun vermogen te beschermen. Daar kan goud van profiteren, omdat het edelmetaal historisch gezien een goed rendement behaalt wanneer de reële rente negatief is. Zo enthousiast als de miljardair is over goud, zo kritisch is hij over virtuele munten als Bitcoin. Hij gelooft niet in de schaarste van cryptomunten en ziet er geen intrinsieke waarde in. Daarover zegt hij: “Het is een schaars aanbod van niets. Zo lang er meer vraag is dan aanbod stijgt de prijs. Maar als de vraag wegvalt, dan gaat de prijs naar beneden. Er zit geen enkele intrinsieke waarde in cryptomunten, anders dan de schaarste van het aanbod. Virtuele munten zullen uiteindelijk waardeloos blijken te zijn. Als het uitbundige sentiment wegzakt neemt de liquiditeit af en zakt de koers naar nul. Ik zou niemand aanraden om in cryptomunten te beleggen.” Volgens Paulson hebben virtuele munten geen intrinsieke waarde, maar ook voor goud is die zeer beperkt. Het edelmetaal is een goede geleider en een metaal dat niet corrodeert, maar dat verklaart niet waarom een kilo goud vandaag de dag bijna €50.000 waard is. De industriële vraag is slechts 10% van de totale vraag naar goud. De waarde van het edelmetaal wordt in veel grotere mate bepaald door de vraag naar sieraden en beleggingsgoud. Deze vormen van goud worden vooral gekocht door mensen die op zoek zijn naar een instrument om vermogen in op te slaan. In dat opzicht zijn goud en Bitcoin vergelijkbaar. Het voordeel van goud is dat het zich door de eeuwen heen heeft bewezen als veilige haven en dat centrale banken nog steeds op grote goudvoorraden zitten. Die kunnen ze gebruiken in een ‘monetaire reset’. Virtuele munten als Bitcoin hebben als voordeel dat ze digitaal te verhandelen zijn. Daardoor zijn cryptomunten makkelijker te gebruiken als alternatief betaalmiddel dan edelmetalen als goud en zilver. (bron: Geotrendlines)

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 10 sep 2021, week 36: AEX 788,49; Bel 20 4.178,00; CAC40 6.663,77; DAX 15.609,81; FTSE 100 7.029,20; SMI 12.060,64; RTS (Rusland) 1.725,25; SXXP (Stoxx Europe) 466,34; DJIA 34.607,72; NY-Nasdaq 100 15.440,75; Nikkei 30.381,84; Hang Seng 26.183,71; All Ords 7.706,20; SSEC 3.703,11; €/$1.1815; BTC/USD $45.910,90; troy ounce goud $1.786,80, dat is €48.582,88 per kilo; 3 maands Euribor -0,544%; 1 weeks -0,568%; 1 mnds -0,558%; 10 jaar Duitse Staat -0,343%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,294%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,225%; 10 jaar Belgische Staat -0,034%; 10 jaar Franse Staat -0,014%; 10 jaar Japan 0,0402%; 10 jaar Spanje 0,318%; 10 jaar VK 0,648%; Italië 0,699%; 10 jaar VS 1,3217%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,804.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vrijwel wat lager, maar in de oriënt sterk oplopend, de rente noteerde flat. De euro daalde licht versus de dollar. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s, daalde 10%. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De ECB heeft nu ook aangekondigd dat de inkoop van vastrente waarden wordt afgebouwd. Er dreigt in het najaar/winter een griepgolf, verwachten de ziekenhuizen. Maar premier Rutte overweegt 1 november het einde van de corona-beperkingen aan te kunnen kondigen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,0854%; Duitsland 0,143%; Nederland 0,229%; Japan 0,6509%; Frankrijk 0,774%; VK 1,06%; Spanje 1,211%; Italië 1,698%; Canada 1,7585%; VS 1,9177%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,65%; Nederland -0,614%; Zwitserland -0,594%; België -0,543%; Denemarken -0,479%; Frankrijk -0,432%; Spanje -0,368%; Japan -0,1048%; Italië -0,008%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 11-09-2021/598 Pieter Omtzigt: “De notulen van het kabinet lieten zien dat het kabinet meer bezig was met het controleren van Kamerleden en beeldvorming dan met het oplossen van problemen van burgers. CDA-minister De Jonge denkt niet dat veel CDA’ers zullen overstappen naar Omtzigt

UPDATE 04-09-2021/597 Max Verstappen wint F1-race in Zandvoort

De politiek filosofe Daan Roovers stelt, in Trouw, ‘dat het met de economie goed gaat’. Daarover twee kanttekeningen. Daar lijkt het wel op, maar de prijs die onze samenleving daarvoor moet gaan betalen schat ik uiteindelijk op €100 miljard. De minister van Financiën verdedigt dat met het feit dat we over dat bedrag momenteel geen rente betalen, maar hij zegt niet dat komende generaties dat bedrag wel terug moeten betalen aan de geldschieters. Op de tweede plaats wordt het economische herstel mogelijk gemaakt door de explosieve gratis geldcreatie van de Europese Centrale Bank (ECB). Dat geld is voor kapitaalmarktpartijen ruim voorhanden. Dat monetaire beleid brengt ook met zich mee dat de inflatie gaat stijgen. Weliswaar spreken centrale bankiers daarover geruststellende woorden. Maar toen onlangs de ECB bekendmaakte dat de inflatie was gestegen naar 3%, bevestigde Christine Lagarde van de ECB dat zij er nog vanuit gaat dat een stijging van tijdelijke aard zal zijn, maar ze gaf geen duiding of ‘tijdelijk’ dan gaat over 3 maanden of 3 jaar. Toch klonk haar reactie zorgelijker dan voorheen. De enorme hoeveelheden geld die de laatste jaren in de markt zijn gepompt veroorzaken een waardedaling van ons geld en dat gaat de burger ervaren met een afnemende koopkracht.

Informatie-ontwikkelingen

Opnieuw heeft het kabinet Rutte III 2 van haar ministers verloren: Cora van Nieuwenhuisen (VVD) en Tamara van Ark (VVD). Van Nieuwenhuizen (VVD) vertrekt als minister van Infrastructuur en Waterstaat. Koning Willem-Alexander heeft haar ontslag verleend vanwege een andere baan. Ze wordt voorzitter van Energie-Nederland,de branchevereniging van lobbyisten van energiebedrijven. Ze wordt opgevolgd door partijgenoot Barbara Visser. Zij was staatssecretaris van Defensie. Huidig minister Bijleveld van Defensie neemt de taken van Visser over. Onlangs vertrok ook staatssecretaris Van Veldhoven van Infrastructuur, die tegenwoordig werkt bij een organisatie voor duurzaam beleid. Demissionair minister Van Ark voor Medische Zorg en Sport is opgestapt vanwege gezondheidsredenen. De Koning heeft haar ontslag verleend. Haar taken worden door minister De Jonge en staatssecretaris Blokhuis overgenomen. Eerder was al bekend dat ze rust moest nemen vanwege nekklachten. Ze zegt ze dat er nog geen herstel is “op het niveau dat ik weer aan de slag kan”. Van Ark stapt ook op als lid van de Tweede Kamer. Vorig jaar volgde ze als minister Martin van Rijn op, die op zijn beurt Bruno Bruins verving, die ook om gezondheidsredenen ontslag nam. (bron: NOS) Over het opstappen van van Nieuwenhuizen is veel onrust ontstaan, omdat de afspraken over tussentijds opstappen als minister, zoals die waren vastgelegd in een circulaire, kortelings geleden zijn ingetrokken. Het is ongepast dat een minister overstapt naar een club met als doel het lobbyen voor, in dit geval de energiebedrijven, aan te gaan sturen. Die baan is onverenigbaar met de kennis die zij heeft opgedaan als minister. De Koning heeft haar ontslag geaccepteerd, kennelijk heeft Rutte ermee ingestemd.

Dinsdag 31 augustus 2021 moest een gedenkwaardige (bijltjes)dag worden. De 6 politieke partijen die betrokken waren bij de informatieopdracht van Mariette Hamer zouden kleur moeten bekennen. De informateur zou na 122 dagen haar eindconclusies aan de Tweede Kamer presenteren, terwijl de verkiezingen al 167 dagen geleden plaatsgevonden va 5 maanden gebakkelei, schijnbewegingen en getalm. VVD en CDA willen niet met de PvdA én GroenLinks praten over een mogelijk regeerakkoord. Dat zei PvdA-leider Ploumen na een gesprek met VVD-leider Rutte, Hoekstra (CDA), Klaver (GL) en en informateur Hamer. VVD en CDA hadden al bij herhaling laten weten niets te voelen voor een coalitie met twee linkse partijen. Ook het voornemen van PvdA en GroenLinks om één blok te vormen tijdens de formatie heeft daar niets in veranderd. Ook willen D66 en de CU niet verder. (bron: NOS) Ik heb de indruk dat vooral Hoekstra die dwars heeft gelegen omdat bij een coalitie VVD, D66, Links en het CDA de kleinste partij zou worden. Maar de vraag is: wat nu? Een minderheidskabinet, maar die wordt geconfronteerd met dezelfde problemen en dan wordt de positie van het CDA nog moeilijker te verdedigen komend weekend in het bijeengeroepen Congres. Daarbij komt dat D66 niet veel voelt voor een minderheidsregering samen met de VVD en het CDA. Vertrekkend informateur Hamer (PvdA) adviseert de Kamer een VVD-informateur aan te wijzen die onderzoek gaat doen naar een minderheidscoalitie van VVD, D66 en CDA. Dat zou ook een combinatie van twee van deze partijen kunnen zijn. Dat concludeert Hamer na vier maanden zoeken naar een coalitie. Ze noemt het zeer zorgelijk dat er geen doorbraak is gekomen. De partijen die het voortouw moeten nemen, werpen “blokkades” op om andere redenen dan vanwege inhoudelijke politieke meningsverschillen, zegt ze. Voor een minderheidscoalitie adviseert Hamer steun te zoeken bij in ieder geval PvdA, GroenLinks en ChristenUnie. De VVD wil dat de 70-jarige oud-minister Johan Remkes de opvolger wordt van Mariëtte Hamer als informateur. (bron: NOS) Het hele informatie-traject is gegaan over welke partijen wel en welke niet aan tafel mogen zitten. Over de inhoud is het nauwelijks gegaan. Is dat geen blamage voor de politiek?

Het eindverslag van informateur Mariëtte Hamer en haar mondelinge toelichting waren één grote waarschuwing aan het adres van de zes ‘brede middenpartijen’: VVD, D66, CDA, PvdA, GroenLinks en ChristenUnie. Als zelfs deze ooit constructieve partijen na maanden nog niet in een coalitiebootje willen stappen, wie moet dan nog die handschoen oppakken in een versplinterd parlement met sterke populistische flanken? “Dit is zeer onbevredigend, echt zeer, zeer zorgelijk ook,” zei de SER-voorzitter toen ze na maanden praten, wikken en wegen met lege handen naar de Kamervoorzitter moest. “Met alle grote problemen verdient ons land een stabiel kabinet met voldoende politiek draagvlak.” Missie mislukt, is haar trieste conclusie 170 dagen na de verkiezingen van 17 maart. Inhoudelijk komen de partijen een heel eind, maar alle gesprekken stranden bij de vraag ‘wie met wie’ een verbond aan wil, of aandurft. Dan domineren plots beeldvorming, risicoanalyses en profileringskansen. Meest voor de hand ligt nu een minderheidskabinet met VVD, D66 en CDA, denkt Hamer. Maar er is veel kapot gegaan op het Binnenhof de afgelopen maanden. De tamme verkiezingscampagne werd gevolgd door een verhitte verkennersfase, met uitgelekte notulen en diep onderling wantrouwen na de ‘Omtzigt-gate’. Die ontploffing dreunt nog na, zag Hamer tijdens de urenlange sessies in de Stadhouderskamer. Een doorbraak is nodig, denkt Hamer. “Het risico dat partijen niet meer tot elkaar komen, was de afgelopen fase zeer groot.” Ze noemt het lijntje om dan maar tot een minderheidskabinet te komen ‘zeer broos’. Zelfs dat zou dus kunnen mislukken. “Het is de verantwoordelijkheid van alle betrokken partijen zich dit te realiseren en het vertrouwen van de kiezer niet verder te verkleinen.” Helemaal nul is het resultaat na vier maanden verkennen en informeren ook weer niet. Het basisstuk dat VVD en D66 deze zomer schreven, leverde misschien geen doorbraak op, maar kan wel een handvat zijn in een volgende fase verder te praten. Enkele losse plannen op rij: kinderopvang moet gratis worden – mits dat betaalbaar is. De leerplicht zou moeten gelden voor kinderen vanaf 4 jaar, er moet een gratis lunch komen op scholen in arme wijken en spionage door bijvoorbeeld Russische geheim agenten moet strafbaar worden – wat het nu nog niet is. Het document is verder een klassiek compromis: soms leest het alsof VVD en D66 om en om zinnen aan de tien pagina’s toevoegden. Illustratief voorbeeld zijn de alinea’s over klimaat: de Europese vergroeningsdoelen moeten worden gehaald in 2050, met een versnelling naar 2030, dat zal vast de inzet zijn van D66. Maar dat gaat gepaard met een VVD-sausje: er kan ook geld worden verdiend aan de klimaatplannen. De consensus is verder wel dat de overheid een ‘krachtige’ moet zijn en regie moet pakken. Op zowel de woningmarkt, waar de bouw verder moet worden aangejaagd, als in de zorg waar marktwerking niet meer heilig is. Flexwerk moet bovendien verder aan banden, als het aan VVD en D66 ligt. En veiligheid moet weer speerpunt worden. Andere netelige kwesties als stikstof worden niet besproken. Evenmin is er aan de plannen een prijskaartje gehangen. De financiering van alle ideeën is nog niet doorgerekend. Toch bevat het wel politieke keuzes. Euthanasiebeleid wordt bijvoorbeeld aan de Tweede Kamer gelaten, wat de ChristenUnie afschrikte. Dat had juist de afgelopen vier jaar bedongen dat het onderwerp in de ijskast bleef. Net als het streven om tot een ‘moderne’ embryowet te komen: ook dat halen VVD en D66 van stal. Wat al die ‘inhoud’ waard is, zal moeten blijken. VVD-prominent Johan Remkes – alweer de zevende ceremoniemeester die de formatieverkenning mogelijk begeleidt – zal het trio VVD, D66 en CDA (samen 72 zetels) bereid proberen te krijgen tot onderhandelingen over een minderheidscoalitie. Maar meteen daar wijken de voorkeuren alweer af. VVD en CDA zouden best willen praten over een minderheidsregering met D66, maar D66-leider Kaag laat zich over de deelnemende partijen niet uit. In de wandelgangen van D66 wordt gesuggereerd dat een minderheidskabinet zou kunnen, maar dan zónder het CDA. Dat zien ze bij VVD en CDA weer niet zitten, waardoor ook Binnenhofbronnen vertwijfeld erkennen dat het nog maar de vraag is of er een nieuw kabinet zit voor de kerst. (bron: Parool) De week begon met de uitspraken van de congressen van PvdA en GL dat de Tweede Kamer fracties van de beide partijen gaan samenwerken en zich gaan profileren als één. Voor de VVD en CDA-leiders was dat onvoldoende. Inmiddels kondigde dinsdag D66 voorvrouw en demissionair minister van Buitenlandse Zaken Kaag aan een reis aan naar onder meer Qatar, Pakistan en Turkije. Doel van het bezoek is om evacuaties van Nederlanders en anderen uit Kabul weer mogelijk te maken. In feite staat nu de toekomst van Rutte ter discussie. Het is ook de vraag of Wopke Hoekstra van het bijzondere congres van het CDA op 10/11 september nog de politiek leider is van de Christen-democraten. Binnen het CDA is er een richting die voor de oppositie kiest en vandaaruit een nieuwe lijn wil opbouwen. Dan biedt een extra parlementair kabinet voor Hoekstra betere mogelijkheden dan een minderheidskabinet. Nieuwe verkiezingen in het najaar zouden voor het CDA catastrofaal kunnen eindigen als de partij geen deal maakt met Omtzigt (als hij dat al wil). Ook is op het Binnenhof steeds meer te horen dat het CDA niet meer is dan een dependance van de VVD (Hoekstra/Rutte, 2 lakeien van het neoliberalisme)

De demissionair staatssecretarissen Yesilgöz, Wiersma en Van Weyenberg geven hun zetel in de Tweede Kamer per direct op. Dat melden ze in een brief aan Kamervoorzitter Bergkamp. Eerder zei de Raad van State dat het niet strijdig is met de Grondwet dat Kamerleden ook actief zijn in het demissionaire kabinet maar wel dat de gang van zaken ongelukkig is. “Dit gegeven brengt ons ertoe de Kamerzetel per direct op te geven”, melden de drie. Er was kritiek op de gang van zaken. (bron: NOS) De raad van State had wel even art 3 X cab de Kieswet over het hoofd gezien. Heel kwalijk! Met of zonder opzet?

Financieel/economische berichten

De inflatie is in augustus gestegen van 2,2% naar 3%. De stijging is veroorzaakt door hogere energieprijzen, industriële materialen, voedsel, alcohol, tabak en vormen van dienstverlening. Dat heeft gevolgen voor de koopkracht van de consument.

Voor de financiële markten vielen de ontboezemingen van Fed-voorzitter Jerome Powell op 27 augustus 2021 niet tegen. Een voortijdige aanscherping van het monetair beleid van de Federal Reserve kan ‘bijzonder schadelijk’ zijn voor de economie, waarschuwde de voorzitter in zijn speech. Volgens Powell is er nog aanzienlijke ‘slack’ oftewel onderbenutting in de economie en zorgt de coronapandemie nog altijd voor onzekerheid. In de Verenigde Staten, maar ook elders ter wereld laaide het virus recent weer op vanwege de deltavariant. volgens Powell vormt de pandemie een bedreiging voor het herstel. Een “slecht getimede beleidsmaatregel” vertraagt volgens de Fed-voorzitter onnodig de werving van personeel en andere economische activiteit en duwt de inflatie mogelijk zelfs lager dan gewenst. Powell bevestigde dat de Fed er in juli van uitging dat taperen dit jaar nog zou beginnen. In zijn laatste toespraak gaf hij echter geen sterk signaal over wanneer dat proces zal starten, waardoor de kans klein is dat er tijdens de aanstaande Fed-vergadering op 21 en 22 september iets wordt aangekondigd. “Na het recente spervuur van sprekers van de Federal Reserve, die pleitten voor een vroege en snelle afbouw van de QE-aankopen van activa, neemt voorzitter Jerome Powell een voorzichtiger standpunt in”, reageerden analisten van ING. “Een aankondiging voor afbouw in september blijft mogelijk. “Een aankondiging van tapering in november is nu het meest waarschijnlijk”, zei analist Simon Harvey van Monex Europe. (bron: IEX)

Richard Bernstein, decennialang aan de slag op Wall Street, is één van de 57 analisten opgenomen in de “Hall of Fame” van Institutional Investor. Als zo iemand spreekt, dan luisteren de markten aandachtig. Hij meent dat het hoogtijd is dat beleggers in de populairste aandelen van het moment hun portfolio beginnen te diversifiëren. Bernstein ziet veel donkere wolken aan de horizon, maar denkt ook niet dat het onweer erg lang duurt. Om te illustreren hoe hij de markt opnieuw ziet opkrabbelen, gebruikt hij een metafoor … (zie hierna) “We zitten misschien wel in de grootste zeepbel van mijn carrière,” vertelde Bernstein, de CEO en CIO van Richard Bernstein Advisors, onlangs aan zakenzender CNBC. Zijn waarschuwing impliceert dat de omvang groter is dan de dot-com- en huizenbubbels. “De FED heeft het lange eind van de rentecurve zodanig vervormd dat we een heel natuurlijke reactie zien bij activa met een lange looptijd, die vervolgens een eigen leven gaat leiden,” zei Bernstein. “Iedereen die in deze langlopende activa zit, moet er vast van overtuigd zijn dat de langetermijnrente niet zal stijgen, want dat is het kryptoniet (opgeblazen) voor deze zeepbel.” Bernstein meent dat de implosie nog gevaarlijker is dan in juni, toen hij waarschuwde dat bitcoin een zeepbel was. De cryptomunt heeft zich sindsdien fors hersteld. “Wanneer je in een bubbel terechtkomt, worden mensen erg bijziend. Ze kijken alleen naar een zeer klein universum van investeringen,” zei hij. “Mensen zeggen altijd tegen me ‘Oké. Nou, je bent zo slim. Wanneer gaat de zeepbel barsten?’ Het antwoord is dat niemand het weet.” Bernstein, ook geroemd voor zijn werk als strategisch analist bij Merrill Lynch, beveelt aan om te diversifiëren naar aandelen met een prijszettingsvermogen in een inflatoire omgeving. “Dat zou je het meest leiden naar grondstoffen, naar materialen, energie, dat soort dingen,” zei hij. “Ik vind het heel interessant dat energie de afgelopen zes of twaalf maanden in een grote bullmarkt heeft gezeten en dat iedereen zegt dat die onhoudbaar is. Bitcoin heeft in een grote bearmarkt gezeten en iedereen wacht tot het terugkomt.” Ondanks zijn waarschuwing voor een bubbel van epische (grootse, opwindende, spannende) proporties voorspelt Bernstein geen totale ineenstorting van de markt. Hij ziet de markt als een wipplank. “We balanceren tussen deze langlopende activa die zeer overgewaardeerd zijn en een zeepbel versus de rest van de wereld,” zei Bernstein. “Tenzij de liquiditeit zeer snel opdroogt, wat onwaarschijnlijk lijkt, is de kans op een grote bearmarkt waarschijnlijk veel kleiner dan mensen denken.” De beurzen laten de laatste weken weer recordcijfers optekenen. (bron: bussinessam.be) Hoe moet ik reageren op de uitspraken van Bernstein. Ja, de luchtbellen gaan leeglopen, ja, de koersen vallen dan terug, maar hij spreekt niet van een crash en stelt wel dat ze weer snel zullen herstellen, omdat de centrale banken zullen voorkomen dat het monetaire beleid zal gaan kantelen. Dat betekent dat de centrale banken waardeloos gratis geld in de markten blijft pompen, zolang ze dat kunnen blijven volhouden. 30-jarige Nederlandse leningen worden nu verhandeld op 0,223%. Daar is toch geen ander rendement mee te maken dan een negatief. Wie is daartoe bereid en hoe lang nog? Het impliceert dat de effectenkoersen wel zijn opgeblazen, instorten en dan weer opnieuw worden opgeblazen omdat het geld waarmee wordt gehandeld geen waarde meer heeft. Maar juist dat kan leiden tot een enorme inflatie, die zal leiden tot het ineenstorten van het financieel/bancair en monetair stelsel. Wat blijft zijn aandelen van gezonde bedrijven die zich voorbereiden op de wereld van morgen, maar dan gewaardeerd op realistische koers-winst verhoudingen en niet op extreme illusies. Over de toekomst van de cryptoproducten wordt heel verschillend gedacht: van een complete ineenstorting tot een stijging in de komende jaren van de bitcoin naar $1.000.000. Ik zou hier wel een onderscheid aan willen brengen in crypto’s die geen waarde vertegenwoordigen zoals de ‘coins’ en crypto’s die bedrijven in nieuwe technologieën toepassen als algoritmen en KI.

Ik waarschuw al maanden voor een forse stijging van de inflatie en die ligt nu op tafel (een stijging van 2,2% naar 3%, maar liefst een stijging van de prijzen ten opzichte van augustus 2020 van 36%). En nu maar hopen dat Christine Lagarde gelijk krijgt dat dit maar een beweging is van tijdelijke aard en dat alles onder controle is. Zitten wij eind december 2021 weer op de nagestreefde inflatie van 2%? Ik ga eerder uit van 4% tot 6%. Meer info over dit onderwerp in een naschrift bij uitspraken van Drs Kees de Kort, econoom, elders in dit blog.

De inflatie in de eurozone schiet volgens de eerste schattingen omhoog. De prijzen stegen in augustus met 3% in vergelijking met een jaar geleden, zegt statistiekbureau Eurostat. Het is het hoogste inflatiecijfer sinds 2011. Als de inflatie hoog is, kan de ECB ervoor kiezen om de rente te laten stijgen, om zo de economie af te koelen. (bron: NOS) Als het zo simpel nog maar zo was als de modellen van vroeger nog werkten. Maar de laatste jaren is het monetaire beleid opgeschoven van dienstbaar voor het volk naar de financiële markten, waardoor de waarde van ons geld steeds verder afneemt. We merken dat in de rente van 0,01% rente op ons spaargeld en een daling van de koopkracht (goederen worden duurder, terwijl het inkomen niet mee stijgt).

BNR-commentator Drs Kees de Kort, econoom, is bepaald niet gerustgesteld door de uitspraken van de FED-preases Jay Powell over het monetaire beleid in de komende periode. ‘Hij heeft niks nieuws gezegd, de destructie door de centrale bankiers gaat gewoon door.’ Cornelis Johannes (Kees) de Kort is een Nederlandse beursanalist en macro-analist. Hij kenmerkt zich door een uitgesproken mening over economische ontwikkelingen. Zo wijst hij er vaak op dat positief nieuws sterk wordt uitvergroot; negatief nieuws, zelfs als dat in de meerderheid en relevanter is, wordt genegeerd. In zijn dagelijkse beurspraatjes op BNR Nieuwradio gebruikt hij zijn eigen ‘Dekortiaanse’ jargon, met een aantal veelgebruikte termen waarmee hij vooral de (naar zijn idee) dwaasheid van beleggers en stijgende beurskoersen bekritiseert, te midden van slecht economische nieuws. Niks nieuws onder zon dus: de Fed kijkt naar de economische ontwikkeling, de Fed kijkt naar de ontwikkeling van de inflatie, de Fed kijkt naar wat de deltavariant van het coronavirus gaat doen. Voorlopig doen ze niets, maar misschien aan het eind van het jaar? ‘Misschien wel, misschien niet, misschien wel, misschien niet, misschien wel een einde aan het taperen, het economische opkoopprogramma.’ De Kort benadrukt met klem dat hij niet voor niets altijd over centrale bankiers mekkert en zeurt. ‘Zij zijn verantwoordelijk voor de prijs van het geld, één van de belangrijkste componenten in een economie. Maar geld hoeft helemaal niet GRATIS te zijn. Alle economieën hebben geleefd met geld waar 3% of 4% rente voor wordt betaald.’ De Kort wijst nog maar weer eens op wat er gebeurt als geld gratis is: ‘Dat vinden consumenten en bedrijven raar, dan gaan we voorzichtig worden of op onze handen zitten. En de financiële wereld gaat aandelen of huizen kopen omdat obligaties geen enkel rendement, zelfs negatief, meer opleveren. En dus stijgen de huizenprijzen, dat heeft een negatieve invloed op de samenleving als grote groepen mensen geen huis kunnen kopen.’ Een Dekortiaanse stelling: ‘Een normale economie kan niet gebaseerd zijn op extreem beleid.’ (bron: BNR) Ik zou die uitspraken nog wel wat willen aanscherpen. De centrale banken bevinden zich in een positie waarin hun bewegingen nog maar zeer beperkt zijn. De enige tool is nog taperen (het afbouwen van de inkoop van staatspapier). Maar de terugkeer naar een monetair beleid met een basisrente en vergoeding voor inflatie is geen optie meer, ook al zouden de centrale banken dat willen. Dat is een gepasseerd station. De onderhoudskist met beschikbare tools om daarmee monetair te kunnen sturen, zijn nog maar heel beperkt als gevolg van het neoliberale monetaire beleid van de afgelopen jaren. Een keerpunt is er niet meer: het wordt geblokkeerd door de enorme posities die financiële partijen hebben ingenomen om hun risico’s ad te dekken en ingenomen positie ‘vast te zetten’. Eén stap terug zal al gigantische verliezen veroorzaken. Ik praat uit eigen ervaring als ik stel dat 50 jaar geleden er een basisrente gold van 4% plus de inflatie. Als de inflatie 2% was, was de kapitaalmarktrente 6%. En daarmee wist iedereen waaraan hij toe was. Ik neem als voorbeeld De FED koopt nu maandelijks $120 mrd aan waardepapieren op. En ze houden het niet voor onmogelijk dat ze, daartoe gedwongen door de stijgende inflatie, moeten gaan taperen. Ze zullen zeker niet in één beweging daarmee stoppen. Wanneer ze daarmee stapje voor stapje gaan beginnen geven de Amerikaanse centrale bankiers nog niet aan. Er is ook geen eenduidigheid over de (dringende) noodzaak daarvoor. De vraag is of en hoe de financiële markten daarop gaan reageren. En de monetaire noodzaak om de rente te gaan verhogen is vooralsnog onbespreekbaar. En dat snap ik ook wel want een verhoging naar een basisrente, zoals Kees de Kort voorstelt, is onbetaalbaar. Daarvoor moeten zoveel opgeworpen buffers worden afgekocht dat dat geen begaanbaar traject zal zijn. Een oplossing daarvoor heb ik ook niet, ondanks dat ik met de Kort van oordeel ben dat voor de gezondmaking van het monetaire systeem een renteverhoging naar een basisrente plus een inflatiecorrectie onvermijdelijk is. De financiële markten negeren realistische stellingen daarover en willen alleen maar optimistische geluiden horen (de taal van Rutte).

Het demissionaire kabinet stopt op 1 oktober definitief met de coronasteunregelingen NOW (voor loonkosten), Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL), de zelfstandingenregelingen Tozo en TONK en diverse fiscale maatregelen. Dat schrijft het kabinet in een brief aan de Tweede Kamer. Het demissionaire kabinet vindt dat doorgaan met de steunmaatregelen het economisch herstel in de weg zit. “De beperkende maatregelen zijn grotendeels opgeheven, de economie draait weer volop en de werkloosheid is laag”, klinkt het in een mededeling. Bedrijven kunnen nog wel steeds leningen aanvragen bij kredietverleners als KKC, Qredits overbruggingskrediet, BMKB-C en GO-C. Die regeling blijft nog het hele jaar van kracht voor bedrijven die toch nog in de problemen komen. Ook het Garantiefonds Evenementen, voor evenementen die al gepland waren en uiteindelijk niet kunnen plaatsvinden, loopt door in het vierde kwartaal. Verder is het kabinet bezig met een gerichte compensatieregeling voor nachtclubs en discotheken als die ook na 1 oktober nog niet open kunnen. De sector van de nachthoreca is al sinds het begin van de coronacrisis verplicht gesloten en heeft als enige sector zijn deuren nog niet kunnen openen. Ook vervalt de mogelijkheid om belastinguitstel aan te vragen. Vanaf 1 oktober wordt verwacht dat ondernemers weer gewoon hun belastingen betalen volgens de gebruikelijke termijnen. Sinds het begin van de crisis hebben 369.000 ondernemers gebruikgemaakt van de mogelijkheid van belastinguitstel, voor een bedrag van 40,4 mrd. Het kabinet heeft met een aanvullend sociaal pakket extra middelen vrijgemaakt om mensen die wegens de coronacrisis in onzekerheid zitten te helpen. Daarmee worden mensen onder andere begeleid naar nieuw werk of worden ze omgeschoold. (bron: nu)

De stijging van de inflatie gaat hard. In juli bedroeg de inflatie in de eurozone nog 2,2% vergeleken met dezelfde maand een jaar eerder, nu is dat 3%, het hoogste niveau sinds eind 2011. De stijging is vooral veroorzaakt door hogere energieprijzen. De prijs daarvan ligt ruim 15% hoger dan een jaar eerder. Dat meldt het Europese statistiekbureau Eurostat op basis van voorlopige cijfers. Het Duitse federale statistiekbureau meldde op basis van voorlopige cijfers dat de geldontwaarding ten opzichte van dezelfde maand een jaar eerder 3,9% bedroeg en in juli 3,8%. Het Duitse inflatiecijfer werd beïnvloed door de wisselingen in het btw-tarief. In Frankrijk kwam de inflatie in augustus op 1,9%, waar dat in juli nog 1,2% was. Vooral de prijzen van energie en voedsel gingen daar omhoog. Om de inflatie van de hele eurozone te bekijken, is er een meting die in alle landen op dezelfde wijze wordt gedaan. De cijfers wijken wel wat af van waar de landen zelf mee komen. Zo kwam het geharmoniseerde cijfer van de ECB in Duitsland in augustus uit op 3,4% op jaarbasis. En volgens de geharmoniseerde Europese methode bedroeg de geldontwaarding van Frankrijk op jaarbasis 2,4%. De ECB moet dit jaar al gaan praten over het afbouwen van de coronasteun, vindt gouverneur François Villeroy de Galhau van de Banque de France. Daarmee onderschrijft hij het eerdere standpunt van de ECB dat er geen haast is geboden. De Europese centrale bank verschilt daarin van de Amerikaanse Federal Reserve (Fed). (bron: NOS)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Het Europees gezondheidsinstituut ECDC heeft deze week heel Nederland de kleurcode rood gegeven, het op een na hoogste niveau. Bij het vaststellen van de codes wordt gekeken naar de coronabesmettingen en het percentage positieve tests in de 2 vorige kalenderweken.

Stof dat in de IJmond neerdaalt is onwenselijk voor de gezondheid van kinderen. Dat concludeert het RIVM na onderzoek op 29 locaties in de regio rond de staalfabriek van Tata Steel. Volgens het RIVM is de hoeveelheid kankerverwekkende stoffen en metalen in het stof een stuk hoger dan op plekken zonder staalindustrie. Daardoor neemt het risico op kanker iets toe, zegt het RIVM. De normen die bepalen welk extra risico op kanker acceptabel is, worden volgens het RIVM niet overschreden. Staatssecretaris Van Weyenberg van Infrastructuur vindt dat er in IJmuiden geen toekomst is voor Tata Steel als het bedrijf zo vuil blijft, nu blijkt dat de gezondheidssituatie rond de fabriek de laatste twee jaar is  verslechterd. Van Weyenberg vindt dat het echt anders moet. Hij wil de provincie helpen de vergunningen strenger te maken en de handhaving van de normen te verbeteren. Hij wijst erop dat het bij gesprekken over Tata vaak over banen en klimaat ging, maar te weinig over gezondheid. (bron: NOS)

Demissionair premier Rutte overlegde in Frankrijk met president Macron over
samenwerking bij het evacueren van Afghanen. De evacuaties van tolken en anderen die ervoor in aanmerking komen moeten snel worden hervat, vindt hij. Rutte zegt dat het vooral van belang is dat deze mensen veilig zijn. Als ze zelf
naar een buurland gaan, wil dat volgens hem niet zeggen dat ze naar Nederland
kunnen komen: “Dat moet per geval worden bekeken. Als ze uit Afghanistan zijn,
zijn ze in ieder geval veilig.” Daarnaast wil Rutte voorkomen dat er een vluchtelingenstroom op gang komt, zoals in 2015 uit Syrië. (bron: NOS) Rutte zet zich in dat andere landen, elders in de wereld, zich bereid gaan verklaren om Afghanen die hun land willen verlaten, op te nemen. En Nederland zelf wil zo weinig mogelijk vluchtelingen opnemen. Daartoe heeft hij minister Kaag naar Qatar, Pakistan en Turkije gestuurd om dat te bewerkstellen.

Uitkeringsinstantie UWV stopt met het terugvorderen van voorschotten voor arbeidsongeschikten. Het UWV vindt dat mensen niet in financiële nood mogen komen, omdat ze vanwege een artsentekort niet snel genoeg gekeurd kunnen worden. De regeling geldt voor iedereen die op 1 januari 2020 in het kader van de WIA een voorschot had of er daarna een gekregen heeft. Wie het voorschot al helemaal of deels heeft terugbetaald, krijgt het geld opnieuw op de rekening. Bij een WIA-aanvraag moeten mensen binnen acht weken worden gekeurd. Als dat langer duurt, maken mensen aanspraak op een voorschot. (bron: NOS)

Coronasteun was prima, zeggen economen. Ermee stoppen ook. Het lukte de overheid volgens economen om de coronasteun goed terecht te laten komen. Dat er nu bedrijven failliet zullen gaan, hoort bij een gezonde economie, schrijft Hanne Obbink in Trouw. Zelden zijn economen het zo eens als over de coronasteun van de afgelopen anderhalf jaar. De overheid heeft het ‘uitzonderlijk goed gedaan’, zegt Sandra Phlippen, hoofdeconoom bij ABN Amro. Het is een ‘schoolvoorbeeld’ van hoe je bij zo’n crisis moet optreden, vindt ook Bas ter Weel, directeur van onderzoeksbureau SEO en hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam. Ja, er staat ons nog wel wat te wachten nu die steun stopt, zeggen economen. Er gaan de komende tijd misschien toch bedrijven failliet. En nu de economie lijkt aan te haken bij de hoogconjunctuur van voor de crisis, lopen ook de personeelstekorten op. Dat kan zelfs tot een milde recessie leiden. “Misschien eind volgend jaar”, zegt Ter Weel. Al met al pakte de coronasteun toch erg goed uit. Die steun moest ‘tijdig, tijdelijk en gericht’ zijn, blikt Ter Weel terug. “Tijdig was het. Er was paniek, er moest snel worden opgetreden en dat is gebeurd. Ook lukte het om de steun goed te laten terechtkomen.” Alleen over de tijdelijkheid van de steun kunnen vragen worden gesteld, vervolgt Ter Weel. Heeft het niet te lang geduurd, is er niet ook geld besteed aan ondernemingen die sowieso niet levensvatbaar waren? “Het eerlijke antwoord op die vraag is: dat weten we nog niet. Door zo lang door te gaan zijn er misschien ook bedrijven voor omvallen behoed die wél levensvatbaar zijn.” Hier plaats ik een kanttekening. Is dit een realistische benadering? Er wordt gesteld ‘economen vinden’. Het zou van realiteitszin getuigen als hier ook de sociaal/maatschappelijke gevolgen zouden zijn benoemd. Natuurlijk zegt een bankier dat de overheid het prima heeft gedaan, want zij heeft een groot deel van de bedrijfsrisico’s voor hun rekening genomen. Dat past in een neoliberaal beleid, burgers opzadelen met de lasten van het bedrijfsleven en daardoor de banken uit de wind (orkaan) houden. Ik hou er rekening mee dat de totale lasten, die momenteel worden geschat op €80 mrd, de €100 mrd gaan overschrijden als er geen coronagolf 4 gaat komen. Verder zijn de geldkisten wagenwijd open gezet om iedereen maar te kunnen redden. Die aanpak is volstrekt verwerpelijk. Een veel kritischer benadering had de leidraad moeten zijn waarbij de helft van de overheidssteun in de vorm van leningen had moeten worden gegeven. Dan had er een natuurlijke schifting plaatsgevonden, waarbij alleen de gezonde bedrijven de pandemie hadden overleefd. Het is veel te simpel om te stellen ‘dat wij nog niet weten aan hoeveel ondernemingen, die niet levensvatbaar meer waren dan wel in een sector werkzaam waren die door de transitie van fossiel naar duurzaam zouden moeten verdwijnen. Hier heeft de overheid een enorme kans laten voorbijgaan. Het beleid van het kabinet Rutte III heeft voor Sinterklaas gespeeld maar laat komende generaties de rekening ervan betalen. Stoppen met het steunprogramma is onvermijdelijk, zeggen de twee. Er zullen bedrijven failliet gaan vanwege de na-ijlende pandemie of omdat ze louter op coronasteun draaiden. Dat is geen ramp, al was het maar omdat het aantal faillissementen tijdens de crisis uitzonderlijk laag was. “Bij een gezonde economie hoort dynamiek”, zegt Phlippen, “met startende ondernemingen én met faillissementen.” Niet elk deel van de economie zal volledig herstellen, waarschuwt Phlippen, want er doen zich ook structuurveranderingen voor. “Thuiswerken zal bijvoorbeeld gevolgen hebben voor het zakelijk reisverkeer en voor de kantorenmarkt, inclusief de schoonmaak, de catering et cetera.” Ook daarom moet de coronasteun stoppen. “Het heeft geen zin banen blijvend overeind te houden in bedrijven waar te weinig omzet wordt behaald, terwijl in andere sectoren juist een groot tekort aan personeel bestaat.” Wie lessen wil trekken uit deze periode van overheidssteun, kan ook kijken naar de financiële crisis van 2009 en de jaren daarna. “Vorig jaar september al had de overheid twintig keer zoveel balanssteun gegeven als destijds tijdens de hele crisis” zegt Phlippen. “Extreem veel meer dan toen én heel snel.” Waarom nu wel en toen niet? “Omdat de schade voor bedrijven deels werd veroorzaakt door de overheid zelf, met haar coronamaatregelen”, legt Phlippen uit. “En vooral: omdat de Europese Centrale Bank de rente laag hield en schuldpapieren opkocht, was die steun relatief goedkoop.” De samenleving moet, wordt hier gesteld, de lasten dragen van de door de overheid opgelegde beperkende maatregelen om b.v. de zorg drasaiende te houden, dat is maatschappelijk beleid, wat ook kan worden aangemerkt als een bedrijfsrisico. Het is een lesje economie voor beginners, zegt Phlippen: als de economie krimpt, moet de overheid gas geven. “Ja, regeringen hebben vaak de neiging het tegenovergestelde te doen: de crisis bestrijden door te bezuinigen, op de rem te gaan staan, waardoor ze de crisis nog verdiepen.” Blijft de extra schuldenlast – de coronasteun kostte de Nederlandse overheid €80 mrd – niet als een donkere wolk boven de economie hangen? Nee, denken de economen van ABN Amro. “Omdat die schulden ook op de langere termijn waarschijnlijk betaalbaar blijven”, zegt Phlippen. “En weeg het eens af tegen de gitzwarte wolken die zouden zijn ontstaan zonder coronasteun, met bijvoorbeeld massawerkloosheid. Zoiets werkt decennia door in de economie en dat is nu voorkomen.” Hier houdt de eensgezindheid onder economen alweer op. Weliswaar maakt ook Phlippen een voorbehoud over het belang van een overheid die ‘gas geeft’ bij crises – “Misschien denken we over vijf jaar: dit nooit weer” – maar Ter Weel slaat toch een iets andere toon aan. “Deze keer werkte het, omdat de coronacrisis van buiten de economie kwam. Dat is iets anders dan een crisis die uit de economie zelf voortvloeit”, zegt hij. “Een grotere rol van de overheid, daar blijf ik huiverig voor.” (bron: Trouw) Dat de overheid steun heeft gegeven aan het getroffen bedrijfsleven staat voor mij niet ter discussie. Wel in de vorm waarin. Een pandemie is eens in de zoveel tijd een terugkomend fenomeen, waar bedrijven buffers voor moeten aanleggen. Een deel van het bedrijfsleven heeft dat ook gedaan, maar anderen hebben dat niet gedaan en moesten daarom aan de reddingsslang van de overheid. Daar had de overheid moeten eisen van de aandeelhouders, de eigenaren van het bedrijf. En verder had de overheid slechts steun moeten verlenen voor de helft in de vorm van een gift en de andere helft in de vorm van een goedkope lening. Philppen stelt dat de overheidssteun €80 mrd heeft gekost. Ja, dat zegt het kabinet, maar dat is zeker niet het bedrag van de eindafrekening. Dat kan nog wel jaren duren, voordat we weten of de kredieten met staatsgarantie en de achterstanden van belastingbetaling zijn terugbetaald. Het is veel te vroeg om nu al te spreken van een succes, nu de sociaal/maatschappelijke gevolgen nog niet in beeld zijn. De suggestie van een succes nu al gaat mij te ver. Met de motivatie die de bankvrouw aandraagt voor het verlenen van staatssteun in deze vorm onderschrijft zij de redenen van de minister van Financiën. “Het geld kost tegenwoordig niks meer dus de overheidssteun is verantwoord”. Dit is pure misleiding. De prijs/rente die voor een lening betaald wordt is slechts een peanut van de totale last die wordt aangegaan. De hoofdsom is 100% en stel dat de rente 2% zou zijn geweest dan is dat toch nog maar het 1/50 deel, de inflatiecorrectie niet meegenomen. Dat laatste is wel relevant, want als de inflatie gaat stijgt daalt de waarde van ons geld wel en dat heeft gevolgen voor de koopkracht van de burger.

Over de macht van de Koninklijke familie nu en in verleden als het gaat om Formule 1 op Zandvoort. In 1948 was het Prins Bernhard, de echtgenote van Koningin Juliana en nu is het zijn kleinzoon Prins Bernhard. Prins Bernhard, de oude, heeft zich in 1948 ingezet om een bouwstop op het circuit van Zandvoort te voorkomen. Dat schrijft sporthistoricus Jurryt van de Vooren in Trouw en het Parool. Zijn inzet had succes. Voor de bouw werden nog goede bakstenen gebruikt. Het Rijk wilde die inzetten voor de wederopbouw, bij de bouw van nieuwe woningen, en liet de aanleg van toegangswegen naar het circuit stilleggen. Voor een bedrag van zo’n 20.000 gulden zette prins Bernhard begin 1948 twee ministers onder druk om een bouwstop voor het circuit van Zandvoort te beëindigen. Dat blijkt uit archiefstukken. De eerste race in Zandvoort werd gereden op 3 juni 1939, toen nog op een stratencircuit. De prins stelde een wisselbeker beschikbaar voor de winnaar. Natuurlijk was hij er zelf bij, als eregast bij de gemeentegrens opgewacht door burgemeester Henri van Alphen. ‘Nadat de Prins had plaatsgenomen in zijn loge, werd het Wilhelmus gespeeld’, aldus het dagblad De Tijd. In de Tweede Wereldoorlog sloopten de Duitsers een groot deel van de badplaats voor de aanleg van de Atlantikwall. Ondertussen werkte de gemeente gewoon door aan de plannen voor een nieuwe autobaan. Meteen na de bevrijding verschenen de bouwtekeningen en begonnen de duinafgravingen. In deze haast werden niet alle regels even goed nageleefd. Dat ging al mis bij het leggen van de fundamenten, waarvoor de oorlogspuinhopen werden gebruikt. Daar zaten nog geschikte bakstenen tussen, in die tijden van schaarste zeer waardevol. Ze werden alleen niet apart gelegd door de gemeente, zoals vereist, maar kapotgeslagen, wat het kabinet Beel 1, met name het ministerie van Wederopbouw en Volkshuisvesting, bestuurd door L. Neher (PvdA), bijzonder irriteerde. In verschillende brieven en vermaningen in 1947 en 1948 werd dat dan ook duidelijk gemaakt. ‘Vernieling van beschikbaar bouwmateriaal dat voor bouwerij te Zandvoort goedkoper uitkomt dan nieuwe steen, op zich zelf al te veroordelen, is onder de heersende omstandigheden ontoelaatbaar. Het zal duidelijk zijn dat uit het niet nakomen van de voorwaarden schade voor het Rijk is ontstaan.’ Dit conflict kwam begin 1948 tot een climax toen de overheid de aanleg van de toegangswegen en het circuit stillegde, tot ontzetting van de gemeente. De ene brandbrief volgde na het andere spoedoverleg, maar het bouwverbod werd gehandhaafd. De geplande opening van 7 augustus 1948 kwam serieus in gevaar. Het was dan ook een grote verrassing toen op 19 maart een gezamenlijk persbericht werd verstuurd. ‘Het gedurende enige maanden tussen het gemeentebestuur van Zandvoort en verschillende ministeries gepleegde overleg inzake de voltooiing van de auto-toerweg, heeft tot een resultaat geleid. De werkzaamheden worden thans met volle kracht voortgezet.’ Uit archiefstukken van de gemeente Zandvoort en de ministeries van Binnenlandse Zaken en Financiën blijkt nu dat prins Bernhard een einde heeft gemaakt aan deze impasse. Op 13 februari 1948 was er een vertrouwelijk overleg tussen de gemeente en de Prins Bernhard Stichting, die financiële steun leverde aan veteranen. Daar werd afgesproken dat de stichting de autoriteit van haar naamgever zou inzetten bij de ministeries van Binnenlandse Zaken en Financiën om te benadrukken dat de autowedstrijden in Zandvoort ‘een meerzijdig landsbelang’ hadden – met succes. Door deze ingenieuze constructie bleef de prins zelf buiten beeld, maar werd via de Stichting Prins Bernhard wel zijn gezag aangewend om de bouw van het circuit op tijd af te ronden. Wat er met het geld is gebeurd, is onbekend. Een overstap naar het heden. Door een rechterlijk verbod op de race wegens ongeoorloofde stikstofuitstoot zou het circuit een faillissement boven het hoofd hangen, dat heeft de rechter meegenomen in de belangenafweging. MOB, dat onder leiding van Johan Vollenbroek in 2019 het Nederlandse Programma Aanpak Stikstof succesvol aanvocht en zo de stikstofcrisis op de agenda zette, stelde dat de vergunning voor de Formule 1-race op een verkeerde berekening van de stikstofuitstoot berust. Of dit klopt, moet de rechtbank in een bodemprocedure uitmaken, maar dat wilde de MOB niet afwachten en spande daarom een kort geding aan. De voorzieningenrechter durft een beoordeling nu echter niet aan. “Daarmee zou namelijk in belangrijke mate worden vooruitgelopen op de beantwoording van de vraag wie van de partijen gelijk heeft, terwijl juist de rechter in de bodemprocedure daarvoor nadere inhoudelijke advisering (…) nodig acht,” aldus de rechtbank. (bron: Trouw/Parool) Voor een goed inzicht in de uitstoot van CO2, enkele data: de raceauto’s veroorzaken slechts 7,3% van het totaal, verplaatsingen van het ‘circus’ 45%, logistiek 27,9% de faciliteiten 13,3%, maar het reizen en verblijven van het publiek is 7½ keer zo groot als de milieuvervuiling van de F1 races zelf. De data zijn van alle races en werden gepubliceerd door gptoday.net

Corona berichten

Maandag 30 augustus werden 2349 geregistreerd en lagen er 459 mensen met corona in het ziekenhuis plus 212 op de IC. Dinsdag bedroegen die cijfers: 2878, 436 en 207, woensdag 2806, 432 en 216, donderdag 2576, 439 en 216, vrijdag 2793, 442 en 212, zaterdag 2393, 467 en 213 op de IC. In week 34 werden 17.588 positieve tests gemeld bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Dat komt neer op gemiddeld 2513 nieuwe gevallen per dag.

Het Europees Geneesmiddelenbureau EMA ziet nu geen dringende noodzaak voor een extra prik met een coronavaccin. De huidige vaccins bieden volgens het EMA voldoende bescherming tegen ernstige ziekte, ziekenhuisopnames en de dood.

Het kabinet denkt aan de invoering van een coronatoegangsbewijs voor alle bezoekers van horeca, theaters en bioscopen. Demissionair minister De Jonge wil zo bewerkstelligen dat meer mensen zich laten vaccineren. 1,8 miljoen Nederlanders zijn niet ingeënt en dat vindt De Jonge te veel. Hij vreest dat de IC-capaciteit op termijn weer overbelast raakt. Mensen krijgen een coronatoegangsbewijs, als ze zijn gevaccineerd, negatief zijn getest of zijn genezen van covid-19. Bij bijvoorbeeld sportwedstrijden met veel bezoekers en kleine festivals is zo’n bewijs al langer verplicht.

Werkgevers willen kunnen controleren of werknemers gevaccineerd of getest zijn, of recent zijn hersteld van een corona-infectie. Ook moeten ze de mogelijkheid krijgen ongevaccineerden niet toe te laten tot de werkplek, zeggen VNO-NCW en MKB-Nederland. Werkgevers mogen werknemers nu niet vragen of ze gevaccineerd of getest zijn. Ze vinden dat ze zo niet kunnen zorgen voor een veilige werkomgeving. Ze zeggen dat ook werknemers vragen om een veilige werkplek met gevaccineerde collega’s. Ook vragen opdrachtgevers en klanten soms om alleen gevaccineerde of geteste werknemers te sturen. (bron: NOS) Een derde prik is dus voor mensen, zonder kwetsbare aandoeningen, niet nodig. De 1,8 miljoen Nederlanders die zich nog niet hebben laten vaccineren, waaronder deze blogger (maar die al wel corona heeft gehad en daarvoor is behandeld op een gesloten Corona-afdeling in het ziekenhuis en die vertrouwt op de aangemaakte antistoffen in het lichaam) maakt nog geen 10% uit van alle Nederlandse inwoners. Als we daar dan nog kleine kinderen vanaf trekken en de mensen die al corona hebben gehad, dan zitten we mijlenver boven de norm van groepsdekking. De Jonge overdrijft. Iets anders wordt het als er nog een nieuwe variant zich aandient die vele maken besmettelijker is en veel meer doden geeft. Als ik kijk naar het aantal doden van de laatste maanden zijn die te verwaarlozen in relatie tot het gemiddeld aantal ‘normale’ doden van ca 150.000. Ik las een artikel van de Franse viroloog en Nobelprijswinnaar Prof. Luc Montagnier die stelt dat juist door de vaccins nieuwe varianten van het corona-virus worden ontwikkeld in het lichaam.

Afgelopen week is het aantal nieuwe positieve coronatests licht gestegen, met 1,5% tot 17.575. Het aantal afgenomen tests steeg sneller dan het aantal positieve tests. Het percentage positieve testen bij de GGD’s daalde dus, van 13,7% naar 13,1%. Het aantal ziekenhuisopnames bleef min of meer gelijk. De afgelopen week werden
535 mensen met corona opgenomen in het
ziekenhuis; op de IC’s kwamen 105 nieuwe coronapatiënten binnen. (bron: NOS)
Eyeliners

Een heffing van €50 per ton CO2 voor de bedrijven heeft nauwelijks gevolgen voor de economie

Hoge inflatie in augustus is een tegenvaller voor de ECB: geloof in de waarde van de euro staat op het spel

Coronasteun was prima, zeggen economen; ermee stoppen ook

Minderheid lijkt enige optie voor Rutte, extra parlementairkabinet moet de oplossing bieden

Frontberichten

Het plan om meer sectoren in Europa te laten betalen voor CO2-uitstoot, zal niet tot een vlucht van bedrijven leiden. Een nieuw kabinet moet dus vierkant achter het klimaatpakket van eurocommissaris Timmermans gaan staan, stelt De Nederlandsche Bank., schrijft Esther Bijlo op https://www.trouw.nl/economie/strenger-europees-klimaatbeleid-zal-bedrijven-niet-wegjagen~b5d48425/ Een heffing van €50 per ton CO2 invoeren voor de hele industrie, alle energiebedrijven en de transportsector in de Europese Unie, schaadt de economie nauwelijks. Het is onwaarschijnlijk dat bedrijven in bijvoorbeeld de chemie of de metaal dan hun vestigingen sluiten en naar elders in de wereld vertrekken om daar meer broeikasgassen uit te gaan stoten. Dat blijkt uit een nieuwe studie van De Nederlandsche Bank (DNB). De centrale bank is nagegaan wat de effecten zijn van de nieuwste klimaatplannen van de Europese Commissie. In het voor de zomer gelanceerde ‘Fit voor 55’, wil de Commissie vuile uitstoot zwaarder aanslaan, in meer sectoren. Dat is nodig om het doel voor 2030, 55% minder uitstoot van broeikasgassen, te kunnen halen. Tegelijk is het plan om de EU te beschermen met een soort CO2-muur. Dat kan met een heffing op uitstoot aan de grens om te voorkomen dat Europese bedrijven worden weggeconcurreerd met viezere producten die van buiten de EU binnenkomen. Voor Nederland valt er al helemaal weinig te vrezen, constateert Olaf Sleijpen, lid van de directie van DNB. “Het concurrentievermogen van Nederland lijdt nauwelijks onder zo’n bredere CO2-prijs. Zelfs zonder de heffing aan de buitengrens van de EU zijn de gevolgen te overzien voor de Nederlandse economie.” Een nieuw kabinet zou er daarom goed aan doen de plannen van de Europese Commissie te omarmen, stelt Sleijpen. “Nederland moet sowieso meer doen, het haalt de eigen klimaatdoelen niet eens. Een nieuw kabinet zou het pakket van de EU integraal moeten steunen. Het klimaat is toch een van de grootste problemen die nu op tafel liggen.” Het belasten van uitstoot aan de grens is een effectief instrument om de schonere EU-markt te beschermen, concludeert DNB. De Commissie wil daarvoor het zogeheten Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) in het leven roepen. Die taks zal om te beginnen ijzer en staal, aluminium, stroom, kunstmest en cement treffen. Zo’n CO2-muur om de EU heen voorkomt dat goedkopere, vuilere producten de groenere van de markt drukken. “De CBAM doet precies wat die moet doen, zo komt uit onze berekeningen. Maar ook zonder die heffing is het wel te doen voor de economie. Zeker als je puur naar Nederland kijkt.” Elders in Europa kan het aangescherpte klimaatbeleid harder aankomen. In een aantal landen in Centraal- en Oost-Europa, die nog veel steenkool gebruiken, zullen delen van de industrie het zwaarder te verduren krijgen. De Europese Commissie houdt daar in de plannen ook rekening mee. Er komt een Social Climate Fund waar een deel van de grensheffing in belandt. Dat geld moet bedrijven helpen te vergroenen en de sociale gevolgen verzachten. “Dat is wel nodig”, ziet Sleijpen. “Mensen moeten het wel mee kunnen maken. Je wilt voorkomen dat maatregelen stranden om politieke redenen.” Het onderzoek van DNB laat zien dat de productiekosten voor de hele Europese economie met 0,7% stijgen door een CO2-belasting van €50. Voor Nederland is dat 0,8%. In Centraal- en Oost-Europa stijgen die kosten met gemiddeld 1,7%. In Bulgarije is het effect het grootst met 3% meer kosten voor bedrijven. De concurrentiekracht voor de export zakt slechts met 0,5%, oftewel: de Europese Unie prijst zich nauwelijks uit de markt met strenger klimaatbeleid. De gevolgen blijven beperkt omdat een groot deel van de handel binnen de EU plaats vindt. De schatting is daarnaast zelfs nog aan de hoge kant, constateert Sleijpen. “Verandering van gedrag is in de modellen niet meegenomen. Terwijl natuurlijk de bedoeling is dat bedrijven hun productie ook gaan aanpassen door het beleid en minder CO2 gaan uitstoten.” (bron: Trouw) Het is typisch een document geschreven vanuit een beperkte blik: het beperken van de CO2-uitstoot. Dat is jammer, want DNB beschikt over veel meer kennis wat betreft de gevolgen ervan. Een heffing van €50 per ton CO2 invoeren voor de hele industrie, alle energiebedrijven en de transportsector in de Europese Unie, schaadt de economie nauwelijks. Dat laatste betwijfel ik, want de vraag is wie die CO2-tax gaan betalen. De bedrijven gaan die heffing afdragen aan de fiscus, maar de huishoudens gaan die betalen door een verhoging van de energieprijzen en producten die door de bedrijven die de CO2 uitstoten veroorzaken. Dus niet de vervuiler betaalt maar de gebruiker. En laat niemand de illusie maken dat de aandeelhouders en de bonusuitkeringen erdoor getroffen worden. Het zijn de burgers die deze last gaan betalen doordat prijzen gaan stijgen, de inflatie toeneemt en koopkracht van de burger daalt. De EC heeft berekend dat de productiekosten in de EU met 0,7% gaan stijgen en in Nederland met net iets daarboven, namelijk 0,8%. Maar in Centraal en Oost Europa met het dubbele en als wij goederen van daar importeren betalen wij daarvoor een hogere prijs. Maar als wij kijken naar de totale lasten, van de afbouw van fossiel en opbouw van duurzaam plus de aanscherping van de milieueisen, die op de burger afkomen zullen die vele malen hoger zijn dat dit onderdeel van de CO2-tax. Wij zullen onze borst flink nat moeten maken (rekening houden met een zware klus) waarvan de kosten voor het grootste deel door volgende generaties moeten worden opgebracht. 

Overwegingen

Ik had deze week een droom. Meestal ben ik die, als ik wakker word, vergeten, althans ik herinner mij er weinig van en kan het geen plaats geven in mijn leven. Woensdag was dat anders. Ik zag het levensecht voor mij, alhoewel ik de hoofdrolspeler nooit persoonlijk heb ontmoet, laat staan gesproken. Ik zag Wopke Hoekstra op TV en hij zag er slecht uit. Ik schrok ervan want ik kende hem van vroeger toen wij, mijn vrouw en ik, bij hen over de vloer kwamen. We woonden in dezelfde straat, onze kinderen speelden met die van hen. Ik besloot Liselot, zijn verloofde, te bellen en maakte een afspraak om een kopje koffie bij haar te gaan drinken. Haar vier kinderen waren niet thuis. Ik vertelde haar dat ik geschrokken was van Wopke: hij ziet er slecht uit. Ze beaamde het. Het zijn moeilijke tijden voor hem. Hij deelt zijn problemen niet allemaal met haar maar een week geleden zei hij geheel onverwachts ‘Die klootzak luist mij erin’. Ik schrok, zulke taal had ik nooit eerder van hem gehoord, maar het werd duidelijk ‘Wopke was Wopke niet meer’. Toen vertelde ze me hoe hij begin dit jaar uit zijn evenwicht was gebracht door de voorzitter van de partij. De verkiezingen kwamen eraan en het ging slecht met de partij. Zijn collega, die de kar zou gaan trekken, had aangekondigd dat hij zich terug zou gaan trekken, want hij was zo druk met corona dat hij niet ook nog de partijleider zou kunnen worden. Daarbij kwam dat de campagnekas leeg was en de partij er in de peilingen slecht voorstond. Mijn verloofde was de uitgesproken leider die die klus moest overnemen. Maar Wopke heeft die kwaliteiten niet, hij is een bestuurder. Dat zei hij ook, maar hij was de leider die naar voren moest treden. Hij twijfelde maar werd voor het blok gezet. Hij kreeg ondersteuning want er waren donateurs gevonden die €1 miljoen in de campagnekas gingen storten, maar het bleef onduidelijk of die stortingen ook gemeld zouden worden aan Biza, zoals de wet voorschrijft. Het was onduidelijk wat de status van dat geld was. Verder zou het partijprogramma worden aangepast aan de nieuwe tijd met een nieuw logo en nieuwe mensen. Het kader werd daarover niet geïnformeerd. Wopke voelde zich daar niet kosher bij. Tijdens de campagne voor de verkiezingen liet hij hier en daar steken vallen. Het verlies aan zetels viel hem nog mee, het had veel erger gekund. Maar ja, Pieter speelde op de achtergrond wel mee. In feite waren zijn voorkeursstemmen van meer waarde dan die van de lijsttrekker. Pieter is een strategisch denker en die liet niet toe dat hij binnen de lijnen van het coalitieakkoord moest blijven en geen verdere schade meer mocht toebrengen aan het kabinet. Maar Pieter luisterde niet en ging gewoon door met zijn onderzoek over de wijze waarop de Kinderopvangtoeslagenwet werd uitgevoerd, door te zetten, waarbij gesteund door artikel 68 van de Grondwet. Zijn baas die hem de opdracht had gegeven Pieter tot de orde te roepen, nam het Wopke niet kwalijk. Hij zou Pieter zelf wel buitenspel zetten, beloofde hij. Dat probeerde hij ook: Omtzigt – elders. Maar ook dat mislukte. Ondertussen begon de achterban zich te roeren en begon vragen te stellen, nadat Pieter intern had gemeld van de onregelmatigheden die voor de verkiezingen hadden plaatsgevonden. Een paar uur later lag die notitie van Pieter op straat. Wopke had er slapeloze nachten van. Er gingen geruchten binnen de partij dat hij zich zich voor het karretje van zijn baas had laten spannen. De naam van de zogenaamde reddende engel die de partij voor de verkiezingen van de ondergang had gered, werd genoemd. Het viel steeds meer op dat de partij was opgeschoven van christendemocratisch naar liberaal. En zijn baas wilde onder alle omstandigheden met hem (en de 15 Kamerleden van de fractie) verder, ook al werd niet duidelijk wat de toegevoegde waarde daarvan was. Liberaal denken en handelen was Wopke niet onbekend: hij had bij Shell in Hamburg, Berlijn en Rotterdam gewerkt. Hij raakte vermoeid en dat is hem aan te zien. Vannacht vertelde hij mij dat één van zijn collega’s van het ene op het andere moment als lobbyist voor de energiesector zou gaan werken. Hij vroeg zich af wiens belangen hij de afgelopen jaren had gediend en of de steun van buitenaf aan de partij niet geregisseerd was en hij de zetbaas was. Wopke is ten einde raad en weet niet of en hoe hij verder moet. Wat moet hij daarover zeggen op het komende Congres. Moet hij zijn partij deel laten nemen in een volgend kabinet en onder welke voorwaarden? Of moet hij gewoon aftreden als minister en als partijleider en een nieuwe baan gaan zoeken. Toen schrok ik wakker, het was al kwart voor negen, veel te laat om de dag mee te beginnen.

Het begrip blockchain trekt al geruime tijd mijn aandacht vandaar dat ik daar deze week wat in heb verdiept. Om iets te weten te komen over crypto’s, blockchain en smart contracts las ik https://cryptokopen.nl/6-redenen-waarom-blockchain-zo-groot-wordt-als-het-internet/ dit is geschreven vanuit een optimistische blok door iemand die gelooft in de kracht van crypto’s en blockchain, weinig kritisch. Daarentegen las ik op https://www.openrecht.nl/commentaar/791f5d34-f3d0-4959-b319-ad96f807af07/ een beschouwing vanuit de juridische invalshoek. Vervolgens legde mijn zoon het boek Blockchain organiseren, fundamenten voor een nieuwe sociaaleconomische (wereld)orde voor mij neer, Uit het voorwoord citeer ik ‘hoe wij een toenemende vergrijzing en globalisering, onze welvaart in stand kunnen houden’. Dat schept bij mij de verwachting dat we met nieuwe techniek onze welvaart zouden kunnen behouden. Die benadering lijkt mij simpel, ik denk dat veel meer aspecten daarbij een rol spelen. Ik denk dan aan monetair/financiële en sociaal/maatschappelijke. Organisatie is daarbij uiteraard van belang, maar het is een middel, in het krachtenspel. De meest succesvolle toepassing van blockchain is de bitcoin, schrijft Albert Akkermans. Een mooie technologische toepassing van een virtuele munt, zonder centrale eigenaar. Blockchain Organiseren is echter een nieuwe denkwijze om elkaar te kunnen vertrouwen zonder dat de complexiteit toeneemt, zonder dat we meer juristen, accountants en managers nodig hebben. De sleutel gaat naar de blockchain community. De macht zou dus gaan verschuiven van de huidige instanties naar die van een technisch systeem. De zwakte ervan is dat alles opgehangen aan een private key (een persoonlijke code) en als die code in bverkeerde handen terecht komt, loop je het risico al je bezittingen kwijt te zijn: je huis, je geld, je documenten. En hoe snel dat kan weten we uit de ervaringscijfers van mensen die hun pinpascode met derden (cyber-criminelen) of vertrouwelingen delen. Blockchain wordt een groot wereldwijd systeem waarin alle gelden, bezittingen en persoonlijke documenten worden opgeslagen en beheerd. Maar een grote bedreiging voor blockchain en dus ook voor de cryptomarkten is de quantumcomputer, die over een jaar of tien wel operationeel zal zijn en die alle paswoorden, private keys en inlogcode binnen de korst mogelijke kraakt. Cash geld is verleden tijd. Er is nog een lange weg te gaan. Maar dat het het nieuwe walhalla wordt, ik maak het niet meer mee.

In het volgende blog zal ik reageren op een column van Edin Mujagić, hoofdeconoom bij OHV Vermogensbeheer, op mogelijkheden om de politieke monetaire te verlossen van de huidige problematiek door de schulden in de wereld te gaan halveren, we spreken dan wel over een bedrag >$100 biljard, een stijging van de rente naar een basisrente van 3%-4% en de onmogelijkheid deze uit te voeren zonder een enorme chaos te veroorzaken op de financiële markten. Deze week schrijft hij “zelfs als inflatie na 2021 daalt, gaat werkende er flink op achteruit”. In Duitsland 3,9%, 2,7% in Nederland, 4,7% in België, 3% in de hele eurozone, 5,4% in de Verenigde Staten. Dat is de laatste stand van zaken als we het over inflatie hebben. Dat die cijfers in de komende maanden verder zullen stijgen, is net zo zeker als dat de zon elke ochtend opkomt. In zowel de eurozone als de VS streven de centrale banken naar zo’n 2% inflatie per jaar. Zowel de Europese Centrale Bank (ECB) als de Amerikaanse Fed gaven echter onlangs onomwonden aan voorlopig de rentes op 0% te houden. De columnist Edin Mujagic is te volgen op https://www.ohv.nl/category/columns/edin-mujagic/

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 3 sep 2021, week 35: AEX 789,55; Bel 20 4.303,90; CAC40 6.689,99; DAX 15.781,20; FTSE 100 7.138,35; SMI 12.351,84; RTS (Rusland) 1.734,16; SXXP (Stoxx Europe) 471,93; DJIA 35.369,09; NY-Nasdaq 100 15.652,86; Nikkei 29.128,11; Hang Seng 25.901,13; All Ords 7.826,70; SSEC 3.581,73; €/$1.1883; BTC/USD $49.965,00; troy ounce goud $1.827,60, dat is €49.416,07 per kilo; 3 maands Euribor -0,551%; 1 weeks -0,56%; 1 mnds -0,558%; 10 jaar Duitse Staat -0,356%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,327%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,236%; 10 jaar Belgische Staat -0,04%; 10 jaar Franse Staat -0,015%; 10 jaar Japan 0,037%; 10 jaar Spanje 0,339%; 10 jaar VK 0,627%; Italië 0,712%; 10 jaar VS 1,3249%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,812

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vrijwel onveranderd, maar in Japan sterk oplopend, de rente trok weer aan. De euro trok weer aan versus de dollar. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s, als cardana, steeg weer richting de $50.000. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De 3e coronagolf van de deltavariant is in ons land in korte tijd weer gestegen, Er dreigt ook nog een vierde golf in het najaar/winter. Maar premier Rutte hoopt 1 november het einde van de corona-beperkingen aan te kunnen kondigen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,085%; Duitsland 0,147%; Nederland 0,223%; Japan 0,6456%; Frankrijk 0,795%; VK 1,07%; Spanje 1,267%; Italië 1,726%; Canada 1,7532%; VS 1,9454%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,674%; Nederland -0,643%; Zwitserland -0,594%; België -0,56%; Denemarken -0,498%; Frankrijk -0,45%; Spanje -0,363%; Japan -0,1037%; Italië -0,017%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 04-09-2021/597 Max Verstappen wint F1-race in Zandvoort

UPDATE 28-08-2021/596 PvdA en GroenLinks willen samen formeren, maar voor rechts blijft het ‘nee’: de laatste strohalm is een minderheidskabinet, maar Sigrid Kaag vertrekt naar de regio rond Afghanistan en laat Rutte achter met een complex probleem

De rechtbank in Haarlem doet na dit weekend uitspraak in de stikstofzaak die Mobilisation for the Environment (MOB) heeft ingediend tegen de Dutch Grand Prix op Zandvoort. Dat melden verschillende media. Volgens MOB produceert de Grand Prix en alles eromheen namelijk veel meer stikstof dan is doorgerekend en binnen de huidige vergunningen is toegestaan. Die vergunningen zijn afgegeven door de provincie Noord-Holland. MOB heeft dan ook een kort geding aangespannen tegen de provincie. Maatschappelijk is er veel discussie ontstaan nadat er een vergunning voor een driedaags festijn van de Formule 1 op Zandvoort, inclusief een grote camping voor 5.000 fans, waar Prins Bernhard, de kleinzoon van, de grote animator van is. Terwijl op datzelfde moment die mogelijkheid, met een veel minder grote uitstoot van belastend materiaal voor het milieu. Het zal toch niet de invloed zijn van de Koninklijke Familie die hier een rol heeft gespeeld.

De VS, en daarmee ook de andere westerse landen, houden vast aan hun vertrek uit Afghanistan op 31 augustus aanstaande. President Biden zei dat in een televisietoespraak nadat hij eerder de G7 had ingelicht. De operatie bij het vliegveld is volgens Biden met de dag riskanter. De president benadrukte ook dat het aantal evacués per dag stijgt, waardoor de deadline van 31 augustus gehaald zou kunnen worden. De Taliban moeten dan wel het vliegveld openhouden, zei Biden. Hij sluit niet uit dat er na de 31e toch nog evacuaties kunnen doorgaan. De noodplannen daarvoor worden nu gemaakt, bevestigde Biden in de toespraak. (bron: NOS) 2 aspecten spelen hier een rol: op de eerste plaats de positie van de NAVO en de bondgenoten van de Amerikanen in dit proces en ook de positie van de taliban, die snel een einde wil maken aan de uitstroom van de meer intelligente Afghanen, die de taliban juist nodig heeft voor de opbouw van het land. De actualiteit is ook dat veel landen voor 31 augustus ‘hun’ evacués nog niet hebben opgehaald en dat met Europees ontwikkelingsgeld mogelijk een veilige af/doortocht kan worden gekocht. Vreemd is ook dat Biden onvermurwbaar is ondanks dat Merkel en Rutte hem hebben gesmeekt de termijn te verlengen. Wat ook op de achtergrond speelt is dat het Westen, dat wordt geduid met ‘de internationale gemeenschap’, niet van plan is de machtsgreep van de taliban te accepteren. Maar er zullen zeker wel landen zijn die in onmin leven met de Amerikanen en hun bondgenoten dan wel om economische redenen, het taliban-bewind te erkennen. Denk alleen maar aan China, Pakistan, Iran.

Nederland stopt op met de evacuaties uit Kabul, laat het demissionaire kabinet weten. De VS heeft Nederland gemaand te vertrekken, omdat dat land dinsdag weg wil zijn. De laatste vluchten van Nederland zijn waarschijnlijk op 26 augustus 2021. Het kabinet noemt het “een pijnlijk moment”, nu niet iedereen mee kan die in aanmerking komt. Wel wordt geprobeerd om de paar honderd evacués die al op het vliegveld zijn mee te nemen. Ook andere westerse landen stoppen met evacueren. Het ambassadeteam en de Nederlandse militairen vertrekken ook. Een paar militairen zijn tot en met komende dinsdag in de regio met een transportvliegtuig. Het is “verschrikkelijk nieuws” dat mensen die nog op weg waren naar het vliegveld van Kabul daar niet meer naartoe kunnen, zei premier Rutte. De afgelopen uren is de situatie op het vliegveld erg verslechterd, zei Rutte. Er is nu ook een terreurdreiging. Verder zei hij dat iedereen door de val van Kabul is overvallen. “Als er fouten zijn gemaakt, lopen we daar niet voor weg.”

Op het vliegveld van Kabul zijn grote veiligheidsrisico’s, zegt demissionair minister Kaag in een toelichting op het besluit om na donderdag te stoppen met evacueren.” Hoeveel Afghaanse mensen moeten achterblijven, weet het kabinet niet. “De lijsten groeien nog steeds”,zei Kaag. Nederland en andere westerse landen hadden evacués al opgeroepen om niet meer naar het vliegveld te komen. Het laatste Nederlandse toestel met diplomaten en militairen is vertrokken uit Kabul, meldt demissionair minister van Buitenlandse Zaken Kaag op Twitter. “We leven mee met de mensen die nog niet in veiligheid zijn. Voor hen heeft ons vertrek ingrijpende consequenties”, schrijft ze in een tweede tweet. In Kabul zijn in de buurt van de luchthaven twee explosies geweest. Zelfmoordterroristen van IS hebben aanslagen hebben gepleegd in Kabul bij een ingang van de luchthaven en bij een hotel. Daarbij zouden 13 Afghaanse doden en 60 Amerikaanse zijn gevallen. Ook zijn er 143 gewonden gemeld.

Ook in Amsterdam is nu een noodopvang voor Afghaanse evacués. Defensie heeft het Marine Etablissement op Kattenburg voor een deel beschikbaar gesteld, meldt opvangorganisatie COA. Er is plek voor zo’n 400 evacués. De locatie in Amsterdam is de vijfde noodopvang voor Afghaanse evacués. Die in Zoutkamp, Zeist en Harskamp zitten met bij elkaar 1650 mensen vrijwel vol. De opvang in Nijmegen (Heumensoord) wordt vanaf zondag in gebruik genomen. Op dat terrein kunnen eerst 450 evacués terecht; dat aantal stijgt naar 1000. (bron: NOS)

Informatie-ontwikkelingen

Een schets van de stand van de informatie-besprekingen aan het begin van de week op https://www.trouw.nl/politiek/week-van-de-waarheid-komt-er-vijf-maanden-na-de-verkiezingen-een-doorbraak-in-de-formatie~b59734ce/ Er is nog geen enkele aanwijzing dat er nu snel overeenstemming wordt bereikt over welke partijen en met welk regeringsprogramma aan de slag gaan of dat er nieuwe verkiezingen worden uitgeschreven. Een linkse ‘formatiefusie’ brengt coalitie niet dichterbij. Er is een basisstuk. Er zijn ‘inhoudelijke overeenkomsten’. Maar een nieuw kabinet is nog ver weg. (bron: AD) Het kan vriezen en het kan dooien. Wie het weet mag het zeggen. Daar komt nog een dissonant bij. Vanuit de achterban van het CDA kwam het geluid dat het CDA deelname aan een volgend kabinet moet uitsluiten als levensbeëindiging een vrije keuze wordt (D66-standpunt). PvdA en GroenLinks spraken vandaag uit wel samen te willen formeren, maar voor rechts blijft het ‘nee’: de laatste strohalm is een minderheidskabinet, maar Sigrid Kaag vertrekt met een buitenlandse missie en laat Rutte achter met een complex probleem. Ik opteer voor een kabinet van Nationale Eenheid met Kim Putters als premier.

De overheid moet meer de regie nemen over de woningmarkt. In de zorg moet meer worden samengewerkt in plaats van geconcurreerd, financiële prikkels om medische behandelingen wel of niet te geven moeten worden ingeperkt. De embryowet moet worden gemoderniseerd, mensen moeten zelf de regie krijgen over het einde van hun leven als zij dat willen. Er moeten brede brugklassen worden ingevoerd, zodat scholieren niet al op jonge leeftijd ingedeeld worden in een hokje. Ruim een week na het afronden van het vooralsnog geheime formatiedocument dat VVD en D66 hebben opgesteld, lekken er steeds meer details uit. Deze voorgenomen maatregelen, worden door verschillende betrokkenen aan het NRC bevestigd. Het ‘basisdocument’ dat de onderhandelingsteams van de twee liberale partijen schreven, moet andere partijen verleiden om aan finale coalitiegesprekken mee te doen. Eerder werd aan het NRC ook gelekt dat de partijen een aanpassing aan artikel 23 voorstellen, het wetsartikel dat de vrijheid van (bijzonder) onderwijs waarborgt. Ook zouden voorstellen uit het Regenboogakkoord om de emancipatie van lhbti’ers te bevorderen, een initiatief van belangenorganisatie COC, worden overgenomen. De denkrichting in het stuk verklaart de reacties van de partijleiders van GroenLinks en Partij van de Arbeid, toen zij vorige week een drie pagina tellende samenvatting kregen voorgeschoteld door informateur Mariëtte Hamer, VVD-leider Mark Rutte en D66-leider Sigrid Kaag. Het volledige document is uitgebreider. Lilianne Ploumen (PvdA) en Jesse Klaver (GroenLinks) zeiden er genoeg aanknopingspunten in te zien voor verdere gesprekken. CU-leider Gert-Jan Seghers was niet enthousiast. „Het is duidelijk door twee liberale partijen geschreven.” Nu meer bekend is over de inhoud van het stuk is de reactie van Wopke Hoekstra opmerkelijk. Hij zei zich „constructief” te willen opstellen. Van de CDA-leider is bekend dat hij ook vindt dat artikel 23 moet worden gemoderniseerd. Toen hij in december halsoverkop partijleider werd, nadat de eerder door de leden gekozen Hugo de Jonge zich had terug getrokken, poogde hij met amendementen het verkiezingsprogramma van het CDA meer naar zijn hand te zetten. Een van zijn voorgestelde aanpassingen gaat over de vrijheid van onderwijs. Hoekstra wilde een zin schrappen waarin stond dat het CDA „de ruimte voor bijzondere scholen om zelf invulling te geven aan het onderwijs op basis van godsdienst of levensovertuiging” wil beschermen. Na ledenoproer werd de wijziging teruggedraaid. Leden werd verzekerd dat het CDA niet wil morrelen aan de vrijheid van onderwijs en scholen geen acceptatieplicht hoeven in te voeren en een identiteitsverklaring mogen vragen aan leerlingen. Voor het CDA is het geen reden niet aan te schuiven aan de formatietafel. Dat de onderhandelingen over een nieuw regeerakkoord maar beginnen, ligt ook niet aan een gebrek aan partijen die wel mee willen doen aan coalitievorming – wel aan partijen die elkaar er niet bij willen hebben. Onbedoeld lijkt de formatie een test te zijn voor Gert-Jan Segers: is zijn bereidheid om beleefd te blijven eindig? Sinds D66 vorige week herhaalde geen voorkeur te hebben voor een coalitie met de ChristenUnie, constateert Segers dat de partij „ongewenst en niet nodig” is bevonden. Weglopen doet hij ook niet uit zichzelf. Hij vindt dat VVD en D66 maar moeten bepalen of hij mag blijven meepraten. Woensdag werd Segers zelfs twéé keer op het Binnenhof ontvangen. ’s Ochtends sprak hij alleen Hamer, ’s avonds kwam hij terug voor een gesprek met Hamer, Rutte en Kaag. Na afloop van dat laatste gesprek wekte Segers de indruk dat het wel eens zijn laatste bezoekje aan de informateur zou kunnen zijn. „Misschien kom ik ook niet zo vaak meer. Dat zou zomaar kunnen.” Achter de schermen klinkt inmiddels ook bij de linkse partijen ongeduld. Daar is te horen dat de twee liberalen toch echt de knoop moeten doorhakken. Een week geleden werd nog verwacht dat Hamer deze week haar eindverslag zou presenteren. Inmiddels wordt daar niet op gerekend, al was het maar om de ledenraadplegingen van GroenLinks en de PvdA af te wachten die zaterdag plaatsvonden. Die gaat over de voorgenomen samenwerking tussen de beide linkse partijen en mogelijke deelname aan de onderhandelingstafel. Vooral de bijeenkomst van de PvdA is onvoorspelbaar. Er is een kritische motie in voorbereiding om nieuwe samenwerking met de VVD af te wijzen. Die was na het kabinet Rutte II (2012-2017) slecht bevallen: de PvdA beleefde haar grootste verkiezingsnederlaag ooit. De inhoudelijke punten die tot nu toe zijn uitgelekt zijn voor de achterbannen van GroenLinks en PvdA niet ongunstig. (bron: NRC) De vraag is welke positie de politieke leider van het CDA gaat innemen. Hij weet dat zijn achterban kritisch is en dat zijn beleid uiteindelijk kan worden afgewezen tijdens het komende Congres. Dan kan het informatieproces zo eindigen dat Rutte en Kaag overblijven met Klaver en dat Hoekstra, Segers en Ploumen afhaken vanwege onvoldoende steun en vertrouwen in Rutte, bij hun achterban. Omdat het land wel geregeerd moet worden blijf ik opteren voor een interventie van de Koning, die opdracht gaat geven voor de vorming van een Kabinet van Nationale Eenheid, onder premierschap van Prof. Dr. Kim Putters, Nederlands bestuurskundige, voormalig politicus en bestuurder. Hij is hoogleraar Beleid en Sturing van de Zorg aan de Erasmus Universiteit Rotterdam. Voor de Partij van de Arbeid was hij van 2003 tot 15 juni 2013 lid van de Eerste Kamer der Staten-Generaal. En dan een kabinet zonder coalitie en oppositie, met bekwame mensen uit alle delen van de samenleving: de politiek (maar op persoonlijke titel), het bedrijfsleven, de wetenschap, sociaal/maatschappelijke deskundigen, ook ngo’s, maar die geen politieke standpunten behartigen, maar alleen het algemeen belang dienen. Dus geen Rutte, Hoekstra en Koolmees, die behartigen de belangen van het verleden, maar bewindslieden met een bredere scoop ook op de sociaal/maatschappelijke gevolgen van de transitie (de overgang naar een nieuwe economische golf). Ja, ik weet het: het is mogelijk een “mission impossible’’ maar er moet nu ingegrepen worden en we moeten weer gaan besturen met een visie op de toekomst.

Als een wisselspeler die in de blessuretijd van een al gelopen wedstrijd nog mag invallen werd Tom de Bruijn op 10 augustus geïnstalleerd als demissionair minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Een paar maanden, hoogstens, zal de D66’er in het kabinet-Rutte III het ambt dragen. Toch had hij nog wel ambities „Perspectief bieden aan de meest kwetsbare mensen, de internationale economische positie van Nederland versterken en verduurzamen, en inzetten op thema’s zoals onderwijs en klimaat.” Het toont wellicht de twee gedachten waarop het demissionaire kabinet hinkt: terughoudend zijn want immers demissionair, maar toch ook de noodzaak voelen om bij gebrek aan een nieuw kabinet door te regeren. 5 maanden na de Tweede Kamerverkiezingen en 8 maanden nadat het kabinet-Rutte III viel is er nog geen zicht op een nieuwe regeringscoalitie, maar draait de wereld door, dringen politieke dossiers zich op en gaat het parlementaire werk verder. Het kabinet bevindt zich als het ware in een staatsrechtelijk schemergebied waarin de actualiteit tot handelen dwingt, zoals afgelopen week met de evacuaties van Afghanen en de Kamerdebatten daarover, waarin grote dossiers op politiek handelen wachten, zoals de Urgenda-uitspraak, en waarin de normale parlementaire cyclus weer op gang komt. Vorige week woensdag sneden de drie door elkaar: op één dag begonnen ministers met de begrotingsonderhandelingen voor het nieuwe jaar, werd er onderhandeld over een nieuw kabinet én was er een debat over de situatie in Afghanistan. Ondertussen laten demissionair ministers zich nog aankondigen zonder de toevoeging die hun takenpakket in de praktijk beperkt, alsof het kabinet nooit is gevallen. Deze zomer werden ook nog eens 3 nieuwe demissionair staatssecretarissen benoemd. Want dat is het voornaamste mandaat van een demissionair kabinet: doen wat het nodig vindt in het belang van het koninkrijk. Die boodschap geeft de Koning de premier mee als die het ontslag van zijn ministers komt aanbieden. Dat een demissionair kabinet zich terughoudend opstelt is meer uit beleefdheid dan staatsrechtelijke noodzaak: nergens staan regels voor zo’n kabinet beschreven. In de praktijk komt die terughoudendheid vaak voort uit dat het demissionaire kabinet na de verkiezingen geen meerderheid meer heeft en daardoor op zoek moet naar steun in de Kamer. Maar dat is dit jaar anders: de oude regeringscoalitie heeft ook in de nieuwe Tweede Kamer een meerderheid. Bovendien zijn alle vier de regeringspartijen nog betrokken bij de formatie van een nieuw kabinet. Ze hebben er daarom minder belang bij het elkaar moeilijk te maken. Dat was 4 jaar geleden anders: de coalitie VVD-PvdA had na de verkiezingen nog maar 42 zetels én de PvdA onderhandelde niet mee over een nieuw kabinet. Demissionair vicepremier en PvdA-leider Lodewijk Asscher dreigde bovendien tijdens de begrotingsonderhandelingen zijn partij uit het kabinet terug te trekken als de lerarensalarissen niet verhoogd werden. De begrotingsonderhandelingen lijken dit jaar rustiger te verlopen. De verwachting in Den Haag is dat het oude kabinet in de begroting die het op Prinsjesdag zal presenteren veel zal openhouden dat in de maanden daarna, als het nieuwe kabinet wellicht is aangetreden, alsnog ingevuld kan worden tijdens de parlementaire begrotingsbehandelingen. De Tweede Kamer kan met amendementen altijd extra geld uittrekken voor nieuwe politieke wensen. Wel nam het demissionaire kabinet dit jaar al verregaande besluiten die over haar eigen ambtstermijn heen reiken. Grote en kostbare „besluitvorming die niet kan wachten op een nieuw kabinet”, schreef demissionair minister Wopke Hoekstra (Financiën, CDA) eind mei in de zogeheten Voorjaarsnota. Zo reserveerde hij al €5,7 mrd voor operatie ‘Herstel Toeslagen’, het puinhoopdossier waarop het kabinet was gevallen. Dit gaat niet alleen om herstelbetalingen voor gedupeerde ouders, maar ook om een structurele investering van ruim €800 mln per jaar voor de verbetering van de dienstverlening door de Rijksoverheid. Voor een ander bestuurlijk drama dat een grote groep burgers in problemen bracht, het Groningse Gasdossier, trok Hoekstra voor de komende zes jaar €8,7 mrd uit. Dat gaat vooral naar het betalen van schadevergoeding en het versterken van woningen. Deze uitgaven lopen door tot en met 2027 – dus zelfs voorbij de regeerperiode van het komende kabinet. Een ander dossier dat niet kan wachten tot een nieuw kabinet: de Urgenda-uitspraak, die het huidige kabinet dwingt de CO2-uitstoot verder te beperken. Haagse bronnen verwachten dat het kabinet al op korte termijn grote maatregelen zal nemen om aan het vonnis te voldoen, waarmee het demissionaire kabinet nog tijdens de formatie een schaduw werpt over de volgende regeringsploeg. (bron: NRC) Typisch Rutte-beleid, gewoon doorregeren ook als daarmee een volgend kabinet wordt opgescheept met beleidsbeslissingen van Rutte III, dat demissionair is.

Zondagmiddag waren op vpro.nl/buitenhof/kijk/afleveringen/2021/buitenhof-29-augustus-2021.html onder meer VVD-prominent Henk Kamp, die Minister Economische Zaken, Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, Minister van Defensie en Minister van VROM is geweest en de Italiaan Roberto Saviano, journalist en schrijver van de best-seller Gomorra, te gast. Interessante aflevering van Twan Huijs. Kamp had een duidelijke mening over het einde van de informatie-opdracht van Mariëtte Hamer. Die gaat mislukken. Hij opteert dan voor een extra-parlementair kabinet van politici uit alle partijen. We zullen zien. Roverto Saviano, schrijver van een spraakmakend boek over de Napolitaanse maffia, Gommorra, dat succesvol is verfilmd als Netflix-serie. De prijs voor zijn succes is hoog, de Italiaan leeft al vijftien jaar onder zware politiebewaking. Hij is nooit gestopt met onderzoek naar internationaal georganiseerde misdaadorganisaties. Over de moccro-maffia hield hij nauw contact met Peter R. De Vries. Saviano stelt dat de Nederlandse staat verantwoordelijk is voor de moord op Peter R De Vries, want zegt hij: “Nederland is het rottende hart van Europa: een piratennest” zijn. Een belastingparadijs waar internationale criminele organisaties hun geld naar hartenlust kunnen witwassen en belastingen kunnen ontwijken. En zolang het Nederlandse economische systeem niet verandert heeft de georganiseerde misdaad hier vrij spel.

Het CDA heeft nu niets te zoeken in de formatiebesprekingen, schreef deze week Bernard Bennink, CDA-lid en bestuurskundige in Trouw. Het CDA is nog niet toe aan regeringsdeelname. Het zal eerst intern orde op zaken moeten stellen. Het ontbreekt de partij aan een aansprekende boodschap en een inhoudelijk verhaal. Daar komt bij dat het leiderschap in een vacuüm zit, een situatie die maar steeds blijft. De partij is vooral met zichzelf bezig. Want wat betreft organisatie en interne omgangsvormen loopt het ook niet lekker. Het evaluatierapport van de commissie-Spies legde, wat dit laatste betreft, de vinger op de zere plek. Maar dat is dan ook meteen de enige verdienste van dit rapport. Voortdurend wordt om de hete brij heen gedraaid. Hoe heeft het zo mis kunnen gaan? Velen in de top van de partij hebben helaas niet door dat het CDA in de loop der jaren steeds verder ging aanschurken tegen de VVD. Net als bij de liberalen kwamen meer marktwerking, minder overheid en minder regelgeving voorop te staan. Gaandeweg is de partij uit het oog verloren dat de menselijke maat centraal moet staan in de uitwerking van beleid. Dat heeft enorme gevolgen gehad op veel kwetsbare mensen op allerlei terreinen. De eigen christendemocratische uitgangspunten werden alleen met de mond beleden. Als het op de uitwerking aankwam, werden deze rap bij het oud vuil gezet. Velen hebben de partij dan ook teleurgesteld de rug toegekeerd. Er is weinig meer over van een christendemocratisch gedachtegoed en het uitdragen daarvan. De partij is helemaal geen door waarden gedreven politieke beweging, zoals het rapport Spies beweert. Dat is complete onzin. Het CDA heeft de afgelopen twintig jaar regeringsverantwoordelijkheid gedragen voor veel zaken die inmiddels echte maatschappelijke problemen zijn geworden. Denk aan de veel te ver doorgeschoten ‘flexibilisering’ van de arbeidsmarkt. Het regent tijdelijke arbeidscontracten en zzp’ers. Met alle rechtspositionele gevolgen van dien. Andere voorbeelden: mensen met een ‘vlekje’ of met een arbeidsbeperking – en dat zijn er velen – zijn de dupe geworden. De decentralisatie van de gezondheidszorg naar de gemeenten was een platte bezuinigingsoperatie, die grote gevolgen heeft gehad. Wat goed was voor de economie en de schatkist werd kritiekloos gezien als goed voor werknemers en uitkeringsgerechtigden. Het uitgangspunt van solidariteit was bovendien ver te zoeken. Het standpunt van het CDA bij de afgelopen vluchtelingencrises was ronduit beschamend. De eveneens onwrikbare opstelling bij de Palestijnse kwestie heeft zelfs Dries van Agt doen besluiten om zijn lidmaatschap op te zeggen. Gelukkig ging de partij bij de toeslagenaffaire door toedoen van Pieter Omtzigt eindelijk eens daadwerkelijk voor anker bij het uitgangspunt van gerechtigheid. Maar vervolgens werd Chris van Dam, de voorzitter van de parlementaire onderzoekscommissie, op een onverkiesbare plaats gezet en ontstond intern de affaire-Omtzigt. Omtzigt mag dan niet altijd de makkelijkste zijn, maar zo ga je niet met deze ijzervreter om. De partij heeft ook veel te lang naar de pijpen van de industrie en de boeren gedanst. Ondertussen gaat het milieu naar de knoppen. En dat terwijl rentmeesterschap juist een van de uitgangspunten is. Het eigenaarschap van dit thema is de partij volledig kwijtgeraakt. Hoe nu verder? Houd ermee op jezelf als een verbindende schakel in het politieke midden te zien. Kies bewust voor wederopbouw in de oppositie en zorg dat je daadwerkelijk een waardegedreven politieke beweging wordt. Zorg ook voor een inspirerende politieke leider. Kies je thema’s zorgvuldig en maak ze concreet in een nieuw sociaal contract, zoals aangegeven door Omtzigt. Doe dat met name daar waar marktwerking, minder overheid en minder regelgeving veel kapot hebben gemaakt. Op 11 september is er een bijzonder partijcongres. Dat is het moment om spijkers met koppen te slaan in plaats van de zoveelste rituele dans uit te voeren. (bron: Trouw) Een prachtige beschouwing over de plaats waar het CDA nu staat en wat er moet gebeuren om de verloren positie terug te veroveren. Dat Rutte juist de politiek leider van de Christen-Democraten aan zijn zijde wil houden, ook in zijn volgende kabinet Rutte IV, ligt nu duidelijk op tafel. Hoekstra is voor hem de perfecte lakei van het neoliberalisme om zijn beleid nog jaren uit te kunnen voeren. De vraag is echter of de 14 Kamerleden van het CDA blijven stemmen als liberale christendemocraten of dat ze de ommekeer maken, die Bennink beschrijft. Wat het proces ook gaat beslissen Hoekstra zal niet te handhaven zijn.

Midweeks laat ChristenUnie-leider Segers weten dat hij een minderheidskabinet een goede optie vindt, na een gesprek met informateur Hamer. In mei zei Segers zoiets ook al. Argumenten voor die optie zijn volgens Segers dat een meerderheidscoalitie maar niet van de grond komt en dat een kabinet met een minderheid “steeds op inhoud in de Kamer een meerderheid moet vinden en dat geeft open verhoudingen”. Segers sluit kabinetsdeelname niet uit, maar de kans daarop is volgens hem niet groter geworden. Hij benoemde dat zijn partij door D66 “ongewenst” is verklaard en dat het formatiestuk van VVD en D66 “behoorlijk liberaal” is. (bron: NOS) Dit betekent dat er nog maar weinig schot zit in de voortgang van het proces. Maar als ook Hoekstra zich terugtrekt, daartoe gedwongen door de CDA-achterban, die niet weer wil meewerken aan een liberaal beleid, zoals Rutte dat nu 10 jaar heeft gevoerd, dan is ook de optie van een minderheidsregering van tafel en resteert alleen nog een Kabinet van Nationale Eenheid dan wel nieuwe verkiezingen.
Financieel/economische berichten

De Nederlandse economie dendert volgens het Centraal Plan Bureau voorwaarts dit en volgend jaar. Maar de burger merkt daar niets van in zijn portemonnee. Dat de economie alweer vol op stoom is, bleek al uit de groeicijfers voor de eerste helft van dit jaar. Uit nieuwe voorspellingen van het Centraal Plan Bureau (CPB) blijkt dat de economie dit jaar met bijna 4% gaat groeien, volgend jaar met 3,2%. Dat is een uitzonderlijk hoge groei voor volwassen economieën als de Nederlandse. Maar de vraag is of de Nederlandse consument daar ook van gaat profiteren? Dat het goed gaat, is iedereen die wel eens buiten komt al langer duidelijk. Overal hangen bordjes met ‘personeel gevraagd’ bij de winkels en de kans dat de kroeg of restaurant dicht is wegens personeelsgebrek wordt met de dag groter. En niet alleen de detailhandel en de horeca smeken om personeel. Ook in de industrie en de zorg kunnen ze extra handjes goed gebruiken. Handjes die maar moeizaam te vinden zijn. Voor het eerst in de geschiedenis staan er meer vacatures open dan er werkzoekenden zijn. De werkenden worden dus schaars. En waar schaarste heerst, stijgen de prijzen, in dit geval de lonen, luidt de economische wetmatigheid. Maar dat valt tegen volgens de CPB-ramingen. De lonen stijgen dit jaar met gemiddeld 1,9% en volgend jaar met 2,25. Die loonstijging wordt ook nog eens helemaal weggevreten door de inflatie en de lastenverzwaringen die al in de pijplijn zitten. Per saldo gaat niemand er in koopkracht op vooruit volgend jaar, heeft het CPB berekend. Ook niet op achteruit. Wel houdt het CPB een slagje om de arm bij de loonstijging. Door de krapte op de arbeidsmarkt kan het zijn dat de lonen toch wat harder gaan stijgen dan de rekenmeesters van het kabinet nu verwachten. Uitgaande van de nu verwachte loonstijging is het hopen voor de werkenden dat het demissionaire kabinet nog wat geld wil uittrekken voor lastenverlichting zodat de koopkracht nog wat zal stijgen. Geld is niet het grootste probleem blijkt uit de cijfers. De overheid bespaart volgend jaar miljarden omdat de coronasteun stopt. Door de hoge economische groei komt er ook meer belastinggeld binnen. Het begrotingstekort daalt daarom spectaculair van 5,3% van het bbp naar 1,8%. Ruim onder de 3 procent die het tekort maximaal mag zijn. Het CPB gaat er verder van uit dat de rente die de staat op leningen moet betalen ook volgend jaar nog negatief zal zijn. Dat maakt de noodzaak om de tekorten weg te werken kleiner. Dit jaar heeft elk huishouden gemiddeld nog 0,8% meer te besteden. Toch gaan consumenten wel meer uitgeven is de verwachting. Tijdens de corona-pandemie hebben huishoudens namelijk veel gespaard. Aan de ene kant was er minder noodzaak geld uit te geven aan kleding bijvoorbeeld, omdat je als thuiswerkende ook de hele week in je joggingbroek kunt rondlopen. Bovendien sparen mensen graag wat extra in onzekere tijden. Nu is de noodzaak om een buffer aan te leggen kleiner en zijn die nieuwe kleren juist urgenter. Dat betekent minder sparen en dus meer uitgeven volgend jaar. Het CPB steunt de beslissing van het kabinet om nog dit jaar te stoppen met de coronasteun aan bedrijven. Ook voor sectoren die nog steeds last hebben van de maatregelen, zoals de horeca, kunstensector en bijvoorbeeld touringcarbedrijven. Dat zal tot extra faillissementen leiden, maar niet tot hogere werkloosheid denkt het CPB. Werknemers uit die sectoren die werkloos worden, kunnen nu gemakkelijk elders een baan vinden. (bron: AD) Enige kritische kanttekeningen. De toegenomen vraag naar personeel is groter dan het aantal geregistreerde werklozen. Het verontrustende daaraan is dat vraag en aanbod niet matchen. De vraag naar beta-geschoolden neemt toe en daar voorziet het aanbod niet in. En alfa- en laaggeschoolden voorzien daar niet in. De overheid had daar jaren geleden al moeten inspelen. Dat is dus geen positief maar een negatief beeld. Er wordt gesproken over loonsverhogingen dit en volgend jaar maar de Limburger meldde onlangs dat ouderen een financiële kater wacht: het besteedbaar inkomen gaat flink achteruit. Hun besteedbare inkomen staat flink onder druk door oplopende prijzen en een stagnerende AOW en niet geïndexeerde pensioenen, daardoor daalde de koopkracht van gepensioneerden met 14% ten opzichte van werkenden. Bij de aanname van het CBP dat de rente op de Nederlandse kapitaalmarkt ook volgend jaar nog altijd negatief zal zijn, plaats ik vraagtekens. Zelfs bij een kleine beweging in het kantelen van het monetaire beleid kunnen de gevolgen in de rentetarieven groot zijn. Daarbij komt dat de staatsschuld, vanwege de overheidssteun aan door de corona-pandemie getroffen bedrijven (bedrijfsleven, banken en zorg), uiteindelijk met €100 mrd zal stijgen. Daarbij komt dat de economie zo voorspoedig groeit door de enorme bergen gratis geld die door de centrale banken beschikbaar zijn gekomen en nog altijd komen. Maar daaraan komt een einde, dat is voor mij zeker. Door natuurrampen, door een stijging van de rente, door een groeiende inflatie, door het leeglopen van de opgebouwde luchtbellen, een verder dalend vertrouwen in ons geld en het monetaire systeem, door geo-nationale verschuivingen, kortom door een onverwachte ontwikkeling. Wat nu nog rozengeur en maneschijn lijkt kan zo omslaan in een drama.

De consument in ons kijkt minder optimistisch naar de economie en zijn eigen portemonnee dan een maand geleden. Het lijkt voorlopig even gedaan met het herstel van het zogenoemde consumentenvertrouwen, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Zowel het oordeel over de economie als de bereidheid om zelf de knip te trekken verslechterde in augustus ten opzichte van juli, toen aan de positieve gemoedstoestand van de consument een einde kwam. Het CBS drukt de stemming onder het ‘kopend publiek’ uit in cijfers, met minnen en plussen. Het vertrouwen bereikte in januari 2000 de hoogste stand ooit (36). Het dieptepunt werd bereikt in maart 2013 (-41). Sinds het begin van 2019 schommelde het consumentenvertrouwen van de Nederlander rond het nulpunt. Nu staat de barometer op -6. Voor wat het waard is. En zeggen dat het goed gaat, dan doen we volgens het CBS dus nog maar even niet. Nederlandse consumenten hebben vooral een verminderd vertrouwen in de nabije toekomst. Als het gaat om de komende twaalf maanden zijn er zorgen om zowel de eigen portemonnee als over de economie als geheel. De voortsluimerende pandemie speelt daarbij wellicht mee, de gestegen benzineprijzen kunnen ook van invloed zijn op het vertrouwen en zo zijn er nog wel meer factoren, denkt Carlijn Prins, senior econoom bij de Rabobank. “Mensen nemen op allerlei manieren kennis van hoe het met de economie gaat. Veel hangt af van hun omgeving. Zijn daar veel besmettingen? Dat kunnen de bevraagde consumenten uit het CBS-panel meenemen in hun gevoel over de economie. Het moment dat je mensen er naar vraagt is natuurlijk ook van belang. Zo is de laatste peiling gehouden vóór het gunstige economische nieuws van vorige week. Ook in de eurozone is het vertrouwen in de economie onder consumenten deze maand wat afgenomen. Daarop wijst de graadmeter van de Europese Commissie. Net als in juli drukt de snelle verspreiding van de besmettelijkere Delta-variant van het coronavirus op het sentiment, concluderen economen van ING. Maar de graadmeter staat nog wel boven de stand die voor de coronapandemie werd gemeten. In juni steeg het consumentenvertrouwen nog, mede dankzij versoepelingen van coronaregels in Europese landen. De Europese Commissie baseert zich voor de graadmeter op enquêtes onder duizenden inwoners in de eurozone. Ook in andere landen van de eurozone is het vertrouwen in de economie onder consumenten deze maand wat afgenomen. Daarop wijst de graadmeter van de Europese Commissie. Net als in juli drukt de snelle verspreiding van de besmettelijkere deltavariant van het coronavirus het sentiment, concluderen economen van ING. (bron: Trouw) Ik sluit niet uit dat het vertrouwen in de overheid en de corona-autorireiten afneemt na de bekendmaking dat 700.000 gevaccinneerden met een auto-immuun ziekte geen tot een matige dekking tegen corona hebben en dat 2 vaccins al een daling van de immuniteit tegen corona laten zien na 3 maanden en mogelijke een nieuwe injectie moeten krijgen. Dat sijpelt door ook op andere onderdelen van de maatschappij. Wat hebben consumenten eraan dat de economische groei fors aantrekt als de koopkracht van de burger er niet van profiteert en voor ouderen die zelfs daalt. Als ouderen voor hun spaarcentjes (tot €100.000) nog maar 0,01% rente krijgen. Nog minder dan een fooi, namelijk €1 per €10.000 per jaar.

Hier stond een artikel over uitspraken van Rich Bernstein over de huidige stand in monetair/financieel terrein, dat ik wegens ruimtegebrek heb moeten verplaatsen naar het blog van volgend weekend: De markt zit misschien wel in de grootste zeepbel van mijn carrière, lees https://businessam.be/hall-of-fame-belegger-rich-bernstein-de-markt-zit-misschien-wel-in-de-grootste-zeepbel-van-mijn-carriere/

De Fed zal tegen eind dit jaar de monetaire stimulus zal gaan afbouwen. Een renteverhoging komt er nog niet. Het is de speech op de financiële hoogmis in Jackson Hole waar ­ieder jaar het meest naar uitgekeken wordt, die van Jerome Powell, de voorzitter van de Amerikaanse centrale bank. Ook op de tweede online-editie sprak hij traditioneel over de economische situatie en zijn plannen met het monetaire beleid. De vraag was vooral of met de huidige inflatie van 5,4% het soepele beleid nog verdedigbaar is. De Fed streeft een inflatie van 2% na. Door massale obligatie-aankopen wakkert de Fed volgens critici de inflatie te hard aan. Powell gaf het antwoord waarop de markten gerekend hadden: neen, de inflatie baart ons geen zorgen en van een renteverhoging is nog geen sprake. Maar hij bevestigde wel dat het zeer soepele monetaire beleid zijn langste tijd heeft gehad. De Fed zal tegen eind dit jaar de obligatie-aankopen van $120 mrd per maand beginnen af te bouwen. Tapering, heet dat in het jargon. Naar verwachting geeft de Federal Reserve op de volgende bijeenkomst op 21-22 september een concrete tijdlijn voor de afbouw. Ook in de vorige tapering-periodes werden de aankopen geleidelijk afgebouwd. ‘De timing en de snelheid van die afbouw is geen indicatie voor het moment waarop de rente verhoogd zal worden.’ Daarmee hintte de voorzitter dat na dd tapering niet meteen een renteverhoging volgt. Sinds de coronacrisis verdubbelde de Fed via monetaire stimuli haar balans tot $8.400 mrd. Is dat veel of heel veel geld? De totale staatsschuld van de VS is $28.900 mrd, waarvan $6.000 mrd van de overheid en de rest van de federale regering. Deze schulden zijn in omvang de grootste in de wereld, maar in relatie tot het bbp staat de VS op de 33e plaats. In dat lijstje staat Japan op de 1e plaats met 237% bbp, Griekenland op de 2e met 175% bbp en Libanon 3e met 155% bbp. Italië 6e met 133%, Portugal 10e met 117%, Singapore 13e met 114%, België 16e met 101%, Bahrein 26e met 101% en de VS staat op de 33e op plek met 106%. De data zijn van 2019. Over de hoge inflatie bleef Powell bij het standpunt dat de huidige inflatie-opstoot tijdelijk is. Op langere termijn evolueert de inflatie naar 2%. De eerste signalen zijn er volgens hem dat een aantal prijsverhogingen voor duurzame goederen stabiliseert. Powell haalde het voorbeeld van tweedehandswagens aan, die heel sterk in prijs gestegen waren. De piek lijkt volgens hem bereikt. Ook van de gevreesde loonprijsspiraal, waarbij de lonen sneller stijgen dan de productiviteit, wat tot steeds hogere prijzen leidt, is volgens de Fed voorlopig weinig sprake. Powell geeft wel aan dat de Fed dit nauwkeurig opvolgt. Powell gaf verder een typische enerzijds-anderzijdsspeech waar hij sterke en zwakke punten van het economisch herstel opsomde. Het herstel is enerzijds krachtig en de arbeidsmarkt verbetert, maar anderzijds is de werkloosheid nog altijd hoger dan voor de crisis en sommige dienstensectoren blijven achter. Hij zei ook dat het herstel op de arbeidsmarkt nog niet inclusief is, aangezien hispanics en Afro-Amerikanen harder getroffen worden door werkloosheid. Naast inflatie is volledige tewerkstelling de tweede voorwaarde om de rente te verhogen. De beurzen stegen na speech. (bron: m.standaard.be) Het was een zwakke toespraak, waarin Powell geen helder beeld schetste van de richting die het monetaire beleid heengaat. Dat de stijging van de inflatie slechts van tijdelijke aard is, zegt in feite niets zolang het begrip ‘tijdelijk’ niet wordt geduid. Is tijdelijk 6 maanden, een jaar, 3 of 5 jaar? Iedere centrale bankier laat zich hierover in de kaart kijken. Voor mij is voor een inflatie van 4% en hoger en wat langer is dan 3 maanden niet meer tijdelijk. Alhoewel Powell zijn woorden op een goudschaaltje had gewogen, verwacht ik wel dat het taperen nog dit jaar zal aanvangen, maar de vraag is met welke bedragen en wanneer gaat de Fed de rente weer verhogen. Ik begrijp best dat deze beleidswijziging stapje voor stapje moet worden gezet om chaos op de markten te voorkomen, maar de vraag is hoe lang de banken die beweging nog kunnen dragen. Iemand moet namelijk de verliezen van het kantelen van het monetaire beleid gaan dragen en langer uitstel betekent zwaardere verliezen.

Schiphol heeft in de eerste helft van 2021 €158 mln verlies geleden. Dat komt door lagere aantallen passagiers door de coronapandemie. Dat blijkt uit cijfers van Schiphol Group, het moederbedrijf van Schiphol, Lelystad Airport, Rotterdam The Hague Airport en mede-eigenaar van Eindhoven Airport. In 2020 was het verlies nog €246 mln. Dat het verlies nu lager uitvalt komt deels door de loonsteun van de overheid. In 2019 werd in het eerste half jaar nog een winst gemaakt van 133 mln. Schiphol verwacht dat pas in 2024 weer het niveau van 2019 wordt gehaald. (bron: NOS)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

De oververhitte huizenmarkt heeft in juli weer een record gebroken. Bestaande koopwoningen waren ruim 16% duurder dan een jaar geleden. Volgens het CBS en het Kadaster is dat de grootste stijging sinds oktober 2000. Vorige maand meldde makelaarsvereniging NVM al dat kopers gemiddeld ruim 4 ton kwijt zijn voor een bestaande woning; de hoogste meting ooit door de NVM. Kopers moeten vooral dieper in de buidel tasten voor een vrijstaand huis. Eerder noemde De Nederlandsche Bank (DNB) de goedkope financiering van woningen een belangrijke factor in de stijging van de huizenprijzen. (bron: NOS) Bestaande koopwoningen waren in juli 16,3% duurder dan een jaar eerder. Dat is de grootste prijsstijging na oktober 2000, toen de koopwoningen ook 16,3% duurder waren dan het jaar ervoor. De prijsstijging zet in de zomer gewoon door, waardoor huizen bij verkoop nu ruim 74% duurder zijn dan in juni 2013. De verklaring van DNB over de al jaren stijgende huizenprijzen geeft slechts een deel weer van de feiten die eraan ten grondslag liggen. De goedkope financieringen, die DNB aangeeft, is het directe gevolg van het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) met de maar doorgaande gratis geld injecties in de geld- en kapitaalmarkten waardoor de rentetarieven maar blijven dalen. In ons land is het tarief voor 5-jarig geld -0,72%, 10-jarig -0,366 en 30-jarig +0,048%. Daaruit resulteren hypotheektarieven voor 10-jarige leningen met Nationale Hypotheek Garantie (NHG) <0,9% en voor 20-jarige met NHG 1,2%. Dat laatste betekent dat je bij een 20-jarige lening van €360.000 start met een maandelijkse rente van €340 plus aflossing. Daarbij komt dat burgers steeds minder vertrouwen hebben in de waarde van hun (spaar)geld en daarom eerder geld stoppen in ‘steen’, een eigen huis dus. En dat proces wordt gestimuleerd door het monetaire beleid van de ECB en dat door DNB wordt uitgevoerd. DNB kan hun handen dus niet in onschuld wassen!

Shell levert binnenkort stroom en gas aan consumenten thuis. Het olieconcern heeft daarvoor een vergunning gekregen van de Autoriteit Consument en Markt. Het gaat om ‘CO2-gecompenseerd’ gas en groene stroom die Shell inkoopt op de energiemarkt, van Nederlandse wind- en zonneparken. Zo wil het bedrijf “mensen actief helpen hun energieverbruik te verduurzamen”. In het VK en Duitsland biedt Shell al stroom en gas aan. Het bedrijf werd onlangs gedwongen door de rechter om sneller zijn uitstoot terug te dringen. Deze stap staat daar los van, zegt Shell. Het concern wil eind 2021 de eerste consumenten aansluiten. (bron: NOS) Dat is nu wat ik de media kwalijk neem, dat zij commerciële informatie van bedrijven niet filteren op ‘maatschappelijke aspecten’. Hier gaat het om ‘CO2-gecompenseerd gas’. Dat is gewoon fossiele brandstof, waarvoor ze elders in de wereld bomen gaan planten. Maar die mogelijkheden zijn beperkt, aangezien de landbouwgronden die daarvoor gebruikt gaan worden, voedseltekorten gaan veroorzaken. De oplossing is gewoon stoppen met fossiele energie dan wel, waar ik voorstander van ben, aardgas te blijven gebruiken voor alleen verwarming en koken in huizen. Dat is comfortabel en beheersbaar voor wat de CO2-uitstoot betreft.

De campagne van Shell om CO2-neutraal te rijden, is misleidend. Dat heeft de Reclame Code Commissie bepaald. Het gaat om de campagne ‘Maak het verschil. Rij CO2-neutraal’. Bij tankstations van Shell kan per liter brandstof één cent extra betaald worden voor onder meer het aanplanten van bomen. De commissie vindt dat Shell niet hard kan maken dat zo de uitstoot van CO2 volledig wordt gecompenseerd. Zelf zegt Shell dat het voldoet aan de normen voor wat klimaatneutraal genoemd mag worden. De Reclame Code Commissie zegt dat klimaatneutraal rijden helemaal niet mogelijk is. (bron: NOS)

Er gaat mogelijk zoveel mis in de trustsector, dat uitgezocht moet worden of deze dienstverlening helemaal verboden moet worden in Nederland. Dat schrijft minister Hoekstra van Financiën in een brief aan de Kamer, meldt Het Financieele Dagblad. De brief is al in juli verstuurd, maar tot nu toe was er weinig over bericht, aldus de krant. Hoekstra stuurde de brief, nadat hij onderzoeksbureau SEO onderzoek had laten doen naar illegale trustdienstverlening in Nederland. Een trustkantoor biedt verschillende financiële diensten aan voor bedrijven. Zo kan het de administratie doen, maar ook een brievenbusfirma voorzien van een kantooradres en het kan het bedrijf waarvoor het de diensten verleent belastingvoordeel opleveren. Een kantoor heeft voor het verlenen van deze diensten in Nederland wel een vergunning nodig. Zonder zo’n vergunning handelt het dus illegaal. Sinds begin 2019 zijn de regels voor trustkantoren aangescherpt, en is het toezicht strenger geworden. Sindsdien zijn er steeds minder trustkantoren met een vergunning en zien toezichthouders meer signalen van illegale dienstverlening, wat aanleiding was voor een onderzoek naar de sector, aldus SEO. Het bureau heeft onder andere een schatting gemaakt van de omvang van de “potentieel illegale trustsector”. SEO schat dat bijna 1 op de 3 mensen die trustdiensten verleent, dat zonder vergunning doet. Daarbij geeft het bureau nog wel aan dat het percentage in werkelijkheid waarschijnlijk wat lager is, omdat het niet alle legale bestuurders heeft kunnen tellen. Daarnaast werken de kantoren zonder vergunning volgens het bureau voor een kleinere groep bedrijven dan de kantoren met vergunning en gebeurt daardoor ‘slechts’ 15% van het werk zelf via een bestuurder zonder vergunning. “Deze schattingen laten zien dat het mogelijke aandeel van de illegaliteit in de trustsector substantieel is”, aldus Hoekstra in zijn brief. “Ik vind dat verontrustend en hoogst onwenselijk, omdat deze partijen actief buiten beeld van toezichthouders proberen te blijven, de integriteitsrisico’s voor het financieel stelsel daardoor toenemen en er oneerlijke concurrentie is met partijen die wel een vergunning hebben en onder toezicht staan.” De minister haalt ook “problemen uit het verleden” aan. Er waren bijvoorbeeld Nederlandse trustkantoren betrokken bij belastingontwijking, belastingontduiking en witwassen, zoals ook bleek na de onthullingen uit de Panama Papers. Volgens de minister zijn het onder andere deze slechte ervaringen, maar ook de ervaringen van de toezichthouder en de schattingen uit het SEO-onderzoek, die bij hem de vraag oproepen “of bij trustdienstverlening de integriteit wel voldoende te waarborgen is”. Het biedt voor hem voldoende aanleiding te overwegen de gehele sector te verbieden. “Ik wil deze vraag in breder verband laten onderzoeken en zal daarbij ook de economische voor- en nadelen van het verbieden van deze dienstverlening betrekken.” Een eventueel besluit over een verbod, laat hij aan het volgende kabinet. Als je de gereguleerde sector schrapt, waar gaat het dan heen? Martin Wörsdörfer, voorzitter van trustbranchevereniging Holland Quaestor noemt het ‘hartstikke goed’ dat onderzocht wordt hoe illegale praktijken tegengegaan kunnen worden. “Daar willen we ook bij helpen, ook als sector.” Tegelijk vindt hij niet dat de illegaal opererende bestuurders en kantoren onderdeel zijn van de trustsector, omdat ze geen vergunning hebben. “Dat valt niet onder ons.” Dat de minister wil uitzoeken wat de voor- en nadelen van een verbod op trustdienstverlening zijn, vindt hij “een raar punt in de brief”. Het zal volgens hem niet helpen. “Als je de gereguleerde sector schrapt, waar gaat het dan heen? Dan wordt het helemaal illegaal.” (bron: NOS) Het onderzoek van SEO lijkt zinvol. Maar er waren al signalen dat trustkantoren zich bezighielden met criminele activiteiten. ING is daarvoor al eerder beboet in een zaak over witwassen. Het is een activiteit waarmee veel geld te verdienen valt: belastingontwijking en -ontduiking en witwassen. In die zin zijn wij, Nederlanders, heel creatief. Maar hoe liggen de verhoudingen erover in de Kamer?

Corona berichten

In week 33 zijn meer mensen positief getest dan de week daarvoor. De stijging was 4,5%. Tegelijkertijd steeg ook het aantal afgenomen tests bij de GGD met 6,8%. Daardoor kan het toegenomen aantal positieve tests in ieder geval deels worden verklaard doordat er vaker is getest. Opvallend is dat veel positief getesten in het buitenland zijn geweest en daar mogelijk besmet zijn. Het recentste (van 2 weken geleden) reproductiegetal is 1,01. Dat betekent dat honderd besmette mensen samen 101 anderen besmetten. Het is voor het eerst sinds 6 weken dat het R-getal weer boven 1 staat. Het aantal coronapatiënten op de IC is de laatste tijd vrij stabiel, rond de 200. IC-baas Diederik Gommers zei bij Op1 dat we ermee moeten leven dat coronapatiënten constant een groot beslag leggen op IC. Dat kan ten koste gaan van andere zorg. (bron: NOS)

Dinsdag werden er 2863 corona-besmettingen geregistreerd, die woensdagmorgen door het RIVM bekend werden gemaakt. Er lagen toen 446 personen in het ziekenhuis plus 228 in de IC. Woensdag werden 2651 besmettingen vastgelegd, verbleven nog 440 mensen met corona in het ziekenhuis plus 218 op de IC. Donderdag werden 2853 corona-besmettingen vastgesteld door het RIVM. In de afgelopen 7 dagen waren er per dag gemiddeld 2585 positieve tests, 9% meer dan de 7 dagen ervoor. De ziekenhuisbezetting blijft al weken stabiel. De cijfers van zaterdag zijn: aantal co ongeveer gelijk. Nu zijn 437 mensen met corona opgenomen plus 222 op de IC, meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. Het aantal besmettingen van Vrijdag bedroegen 645, met 421 mensen in het ziekenhuis en 224 op de IC. Zaterdag bedroeg het aantal corona-besmettingen 2.342. Er lagen 418 mensen met corona in het ziekenhuis en 224 op de IC.

Eyeliners

Een loonstijging wordt opgevreten door de inflatie en lastenverzwaringen

VS verlaten Kaboel voordat iedereen is geëvacueerd

Ursula Gertrud von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie: wij hebben nog wel iets onderhandelingsmogelijkheden . Afghanistan is een arm land, er heerst droogte en er is covid

Details uit het geheime formatiedocument van VVD en D66 verklaren de positieve reactie van PvdA en GroenLinks én de scepsis bij ChristenUnie

Frontberichten

De taliban hebben niet alleen het bestuur van Afghanistan overgenomen, ook alle rijkdommen die onder de grond liggen zijn van hen. Er liggen voor duizenden miljarden aan zeldzame edelmetalen in het land en China wil die graag graag hebben. “De Chinezen zijn hier al jaren mee bezig.” Slechts een paar uur nadat de taliban het land overnamen wilde China al zakendoen met de nieuwe leiders. Peking was volgens een woordvoerder van Buitenlandse zaken klaar voor ‘een vriendelijke samenwerking’ met Afghanistan. Er is al contact geweest met de Afghaanse taliban, zei de woordvoerder tijdens een persconferentie. De verstandhouding is meer dan wat diplomatieke banden aanhalen, zeggen deskundigen. De Chinezen zijn uit op de zeldzame edelmetalen die in de grond zitten. Voor de exploitatie ervan zouden ze met de taliban willen samenwerken.

En er liggen heel wat bijzonderheden in de grond. Zoals Lanthaan, lithium, maar ook goud, zilver en zink. Volgens het ene onderzoek ligt er tussen de $1000 en $3000 mrd aan grondstoffen, een ander onderzoek heeft het over minimaal $3000 mrd (ruim €2500 mrd). Er zijn daar veel bijzondere edelmetalen in Afghanistan als:

Lanthaan: een zacht, buigzaam en makkelijk vervormbaar metaal. In de industrie wordt het als toevoeging gebruikt. Bijvoorbeeld om te zorgen dat glas beter bestand is tegen barsten of staal beter bestand tegen een inslag.

Cerium” ook dit metaal is buigzaam en makkelijk te vervormen. Bij afwezigheid van lucht heeft het een zilverwitte glans. Het wordt vooral gemengd met aluminium, wordt onder meer gebruikt in verbrandingsmotoren en komt voor in de vuursteentjes van aanstekers.

Neodymium: een zilverachtig metaal dat vooral geliefd is in de glasindustrie. Door neodymium kan glas gekleurd worden, van zuiver violet tot rood en grijs. Ook wordt het als toepassing gebruikt in generatoren voor bijvoorbeeld windturbines.

Lithium: het lichtste metaal dat er is. Veel industrieën gebruiken het. Zo is het belangrijk voor de batterijen in elektrische auto’s. Het wordt ook verwerkt in een medicijn (lithiumcarbonaat) voor mensen die kampen met manies en depressies. En zelfs voor het aandrijven van een torpedo: de reactiviteit van lithium met water wordt gebruikt als de energiebron daarvoor. China wil de metalen maar wat graag hebben, zegt China-deskundige Fred Sengers. Volgens hem is het land al heel lang bezig met Afghanistan. Die interesse is er niet opeens nu de taliban aan de macht is. “Chinese bedrijven hebben al jaren posities in het land. Ze zijn er al bezig met de winning van ijzer, koper, goud en lithium.” Vooral dat laatste is belangrijk voor het land. Het wordt gebruikt in mobieltjes en batterijen, producten die veel worden gemaakt in het land. “China is de fabriek van de wereld en die draait alleen als er grondstoffen en energie naartoe gaan. Daar zijn dit soort materialen voor nodig.” China heeft volgens hem de afgelopen jaren met zowel de Afghaanse regering als de taliban de banden onderhouden en zelfs vredesconferenties georganiseerd. Nu de taliban aan de macht zijn, willen ze met die groepering om de tafel. “Dit is puur eigen belang. In eigen land gaan ze slecht om met de Oeigoeren, maar nu werken ze vanwege het geld wel samen met een moslimgroepering.” Vergeet niet: er is al 20 jaar een oorlog aan de gang”, vervolgt Sengers. “De taliban zijn nooit weggeweest. Ondanks dat hebben de Chinezen een risicovolle investering gedaan. Hebben ze geprobeerd de kanalen open te houden.” Dat China nu zaken wil doen, verbaast sinoloog Boudewijn Poldermans niets. Volgens hem zijn de Chinezen pragmatisch. Kijken ze niet naar het verleden van de extremistische groepering. “Dit is puur eigenbelang. In eigen land gaan ze slecht om met de Oeigoeren, maar nu werken ze vanwege het geld wel samen met een moslimgroepering.” Sowieso hebben Chinezen een andere manier van zakendoen dan we hier gewend zijn. “De Chinezen gaan gewoon naar Afrika en Zuid-Amerika, zonder zich te bemoeien met bijvoorbeeld de mensenrechten. Dat zouden wij wel doen.” De diplomatie van de afgelopen jaren gaat China veel opleveren, denken beide heren. De taliban willen maar wat graag geld verdienen en China staat nu klaar. “Dit is voor hen een window of opportunity. Als er een nieuwe, stabiele situatie ontstaat kunnen ze daar echt zakendoen”, zegt Sengers. En een stabiel Afghanistan is nodig om überhaupt grondstoffen te exploiteren. Denk bijvoorbeeld aan het transport, aldus de China-deskundige. Dat is van vitaal belang. “Kijk, je kan de mijnen wel beveiligen. Maar hoe haal je het er vervolgens weg? Het moet uiteindelijk allemaal naar China. Daarom is stabiliteit van belang.” China gaat de taliban paaien met grote investeringen, denkt Poldermans. We kunnen de komende jaren verwachten dat er ziekenhuizen, vliegvelden en snelwegen worden gebouwd in Afghanistan. China betaalde een spoorweglijn tussen Nairobi en Mombasa in Kenia. “Dat doen ze ook in andere landen. Dan bouwen ze een ziekenhuis of een vliegveld en in ruil daarvoor willen ze grondstoffen. Ik denk dat ze zo bijvoorbeeld het monopolie op lithium binnenhalen.” Poldermans verwacht een ‘jarenlange samenwerking op economisch gebied’ tussen de nieuwe leiders van Afghanistan en China. De meeste grondstoffen ullen naar China gaan. Via snelwegen, die de Chinezen zelf daar zullen aanleggen. Los van het economische plaatje denkt Sengers dat er nog iets heel belangrijks achter de nieuwe samenwerking schuilt. “Die inkomsten zijn leuk, maar voor de Chinezen is het veel belangrijker dat er een stabiele staat ontstaan. Afghanistan grenst aan China, het is een buurland. Het wil daar rust.” (bron: RTL Nieuws)

Overwegingen

Ja, ik kan het niet ontkennen: het gaat goed op de financiële markten. Misschien wel zo goed dat ik mij daar zorgen over maak. De koersen stijgen steeds verder, de centrale banken blijven enorme hoeveelheden geld in de geld- en kapitaalmarkten pompen, de rentetarieven blijven dalen c.q. de negatieve rentes blijven stijgen, de economische groei bereikt hoogtepunten, de valutakoersen zijn redelijk stabiel, de centrale banken spreken geruststellende woorden over een tijdelijke stijging van de inflatie en de noteringen op de cryptoplatforms gaan rechtstreeks naar het walhalla. Overheden maken zich niet druk over stijgende staatsschulden en geven geld uit als water want ze hoeven geen rente dan wel een kleine rente te betalen maar volgende generaties moeten natuurlijk wel de hoofdsom terugbetalen (daar maakt geen politicus zich druk over). Het volk wordt daar ongerust van, het consumentenvertrouwen daalt weer, de inflatie in de VS blijft stijgen, Joodse families kopen diamanten als belegging en spaarders krijgen nog maar 0,01% rente per jaar over max €100.000 (€10 per jaar). In wat voor wereld leven wij, is ons geld nog wel wat waard? De koopkracht daalt en onze jongeren zijn niet opgeleid voor de vacatures van vandaag en morgen. Voor 300.000 werklozen is geen werk meer, dat ze aankunnen. Gaat de politiek er na 5 maanden in slagen een nieuw kabinet (met visie) van de grond te krijgen?

Het aantal besmettingen met covid ligt hoog, zegt het RIVM. Betekent dit dat de bescherming van de vaccins verzwakt, vraagt Johan van Heerde zich af in Trouw. Doorbraakinfecties. Dit woord zal steeds vaker vallen. Vrij vertaald naar de situatie rond het coronavirus betekent zo’n doorbraakinfectie een corona-infectie na vaccinatie. Nu de deltavariant wereldwijd domineert, worden er meer nieuwe besmettingen gemeld dan in de periode voor de zomer, toen, net als nu, in een aantal westerse landen al veel mensen waren gevaccineerd. Ook in Nederland zijn er doorbraakinfecties. In de afgelopen zes kalenderweken testten ruim 48.000 Nederlanders positief op het virus hoewel ze volledig gevaccineerd waren, meldde het RIVM. Wat zeggen doorbraakinfecties over de werking van vaccins? Onderzoek naar de effectiviteit van de vaccins volgt elkaar in razend tempo op. Zo snel dat er nauwelijks tijd is om deze onderzoeken rustig te laten controleren door andere wetenschappers. Dat maakt het lastig om al die conclusies op waarde te schatten, zegt Rogier Sanders, hoogleraar virologie en experimentele vaccins van het UMC in Amsterdam. Een gewichtig onderzoek is van de universiteit van Oxford, dat de testuitslagen van ruim 350.000 Britten analyseerde. De wetenschappers ontdekten dat de bescherming tegen symptomatische corona-infectie, dus mét klachten, door de vaccins van Pfizer en AstraZeneca aanzienlijk afnam in de periode dat de deltavariant van het virus domineerde. De effectiviteit van Pfizer daalde van 94 procent tot 84 procent en die van AstraZeneca van 86% naar 70%.Maar worden we ook ziek, ondanks een vaccinatie? Niet zo vaak, en dat is het goede nieuws, zegt viroloog Sanders. “De vaccins werken niet fantastisch, maar nog wel goed. Ze zijn niet in staat om alle infecties te voorkomen, maar voorkomen wel een ernstige ziekte.” Onderzoekers van het Amerikaanse CDC, het equivalent van het RIVM, ontdekten dat de effectiviteit van de vaccins (vooral Pfizer en Moderna) tegen ziekenhuisopname ondanks de deltavariant stabiel bleef, tussen de 92% en 95%. Hoe kan een vaccin wel beschermen tegen ziekte, maar niet tegen infectie? Viroloog Sanders: “De afweerreactie die een vaccin opwekt bevat minstens twee componenten. De circulerende antistoffen, die ervoor zorgen dat de infectie wordt tegengehouden, nemen af. Oftewel: de bescherming tegen infectie daalt. Maar de bescherming tegen ernstige ziekte wordt beïnvloed door de zogenaamde geheugencomponent van de afweerreactie. Die blijft constant goed presteren, maar heeft wat tijd nodig om op te starten. Je raakt dus wel geïnfecteerd, en test positief, maar wordt niet ernstig ziek.” Is groepsimmuniteit nu een illusie ? De gedachte was vorig jaar dat groepsimmuniteit kon worden opgebouwd door een combinatie van natuurlijke immuniteit door een infectie en – voornamelijk – immuniteit door vaccinatie. Maar nu blijkt dat volledig gevaccineerde mensen geïnfecteerd raken en het virus kunnen verspreiden, vormen zij niet de beoogde beschermende ring rond kwetsbaren en ouderen. Volgens Sanders is dat niet zo verrassend. “Dat immuniteit afneemt na verloop van tijd was wel een beetje verwacht.” Toch vindt hij het te vroeg om groepsimmuniteit helemaal af te schrijven. “Er is nog veel onduidelijk over immuniteit. Het kan zijn dat de combinatie van een vaccinatie én doorgemaakte infectie de antilichamen zodanig versterkt dat er wel een mate van groepsimmuniteit ontstaat.” Die derde prik, is die nog nodig nu vaccins goed beschermen tegen ernstige ziekte? De discussie over de derde prik, in andere landen een ‘booster’ genoemd, blijft actueel. Sommige landen dienen die al toe. In Nederland komt de Gezondheidsraad binnenkort met een advies hierover. De raad kijkt dan vooral naar de technische kant: beschermt een derde prik beter? Zijn er geen gezondheidsrisico’s? Het morele vraagstuk of zo’n derde prik verantwoord is zolang zoveel wereldburgers nog geen inenting hebben gehad, is aan de politiek. Volgens viroloog Sanders heeft een booster waarschijnlijk voordelen. Hij drukt zich voorzichtig uit, omdat er nog weinig hard bewijs is. “Een derde prik is waarschijnlijk niet nodig voor het voorkomen van ernstige ziekte, maar kan wel helpen bij het tegengaan van infectie bij mensen die je niet geïnfecteerd wilt zien raken, zoals ouderen of kwetsbaren.” Hij baseert zich onder meer op dierproeven die hij zelf uitvoert. “We zien dat de immuniteit bij dieren na een derde vaccinatie echt toeneemt. Ik denk dat de derde prik een groot voordeel biedt, en we ouderen en mensen met een zwak immuunsysteem zo’n prik moeten aanbieden.” (bron: Trouw) Dat er de laatste 6 weken gemiddeld 8.000 mensen zijn besmet die al gevaccineerd zijn, betekent dat de oproep van dit kabinet dat vooral iedereen zich moet laten vaccineren en dan is het corona-probleem opgelost. Die zekerheid bestaat niet. Er zijn 700.000 mensen met een auto-immuum ziekte die gevaccineerd zijn, waar de bescherming niet tot onvoldoende werkt. Dan verzwakt de immuniteit van de vaccins al vrij snel, blijkt achteraf. Maar de ernst van de deltavariant is minder dan bij de alpha-variant, eerder genoemd het Wuhan-virus, maar de besmetting verloopt veel sneller en gevaccineerden kunnen er wel door worden besmet.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 27 aug 2021, week 34: AEX 787,04; Bel 20 4.318,44; CAC40 6.681,92; DAX 15.851,75; FTSE 100 7.148,01; SMI 12.439,00; RTS (Rusland) 1.664,25; SXXP (Stoxx Europe) 472,34; DJIA 35.455,80; NY-Nasdaq 100 15.432,95; Nikkei 27.641,14; Hang Seng 25.396,09; All Ords 7.760,10; SSEC 3.522,16; €/$1.1795; BTC/USD $49.010,30; troy ounce goud $1.816,80, dat is €49.486,20 per kilo; 3 maands Euribor -0,55%; 1 weeks -0,565%; 1 mnds -0,556%; 10 jaar Duitse Staat -0,412%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,362%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,283%; 10 jaar Belgische Staat -0,072%; 10 jaar Franse Staat -0,054%; 10 jaar Japan 0,0198%; 10 jaar Spanje 0,31%; 10 jaar VK 0,593%; Italië 0,653%; 10 jaar VS 1,3323%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,797.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden onveranderd, maar in Zuid-Oost Azië oplopend, de rente trok weer aan. De euro trok weer aan versus de dollar, alhoewel de rentetarieven op dollars stegen. Na de jaarlijkse toespraak van Jerome Powell, president van de FED over een mogelijke kanteling van het monetaire beleid op termijn op termijn, trokken de koersen aan. De bitcoin, evenals een aantal andere crypto’s, als cardana, steeg weer richting de $50.000. Oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en onzekere verwachtingen voor het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van de lockdown als gevolg van de corona-pandemie bepalen nog altijd de sfeer, de centrale banken spreken geruststellende woorden, dankzij een stabiele inflatie (waar ik vraagtekens bij zet), maar wel met een ongeruste ondertoon. De 3e coronagolf van de deltavariant is in ons land in korte tijd weer gestegen, Er dreigt ook nog een vierde golf in het najaar/winter. Maar premier Rutte hoopt 1 november het einde van de corona-beperkingen aan te kunnen kondigen. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,183%; Duitsland -0,061%; Nederland 0,144%; Japan 0,6404%; Frankrijk 0,735%; VK 1,017%; Spanje 1,21%; Italië 1,66%; Canada 1,7594%; VS 1,9399%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,698%; Nederland -0,664%; Zwitserland -0,618%; België -0,587%; Denemarken -0,511%; Frankrijk -0,472%; Spanje -0,368%; Japan -0,1163%; Italië -0,036%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 28-08-2021/596 PvdA en GroenLinks willen samen formeren, maar voor rechts blijft het ‘nee’: de laatste strohalm is een minderheidskabinet, maar Sigrid Kaag vertrekt naar de regio rond Afghanistan en laat Rutte achter met een complex probleem

UPDATE 21-08-2021/595 Tongen voor toegang tot festival-evenementen

Maandagmorgen noteerde rond de klok van 12:00 uur (Amsterdam/Parijs) op de aandelenbeurzen in de min. Vannacht waren de Nikkei (-1,62%), de Hang Seng (-0,8%)en de All Ords (-0,61%) al in de min gesloten en op de West Europese beurzen noteerde de AEX al -0,55%, de DAX -0,48%, de FTSE -0,89% en de SMI -0,49.

De Taliban willen, nu ze maandag de macht in Afghanistan hebben overgenomen, banden met de internationale gemeenschap aanknopen. Een woordvoerder zei tegen de nieuwszender Al Jazeera dat de Taliban niet streven naar afzondering; ze willen samenwerken om problemen op te lossen. Verder zei hij dat het nieuwe bestuur in Afghanistan snel vorm krijgt en dat de Taliban de rechten van vrouwen en minderheden zullen respecteren, maar wel binnen de sharia (islamitische wet). De Taliban waren eerder aan de macht (1996-2001). Vrouwen mochten niet werken of naar school. Straffen als steniging, zweepslagen en ophanging waren normaal. (bron: NOS)

Zondagochtend nog leek Kaboel, de hoofdstad van Afghanistan, op de stad die het al jaren was, toen hij de door de vliegmaatschappij vereiste covidtest ging doen, schreef Trouw maandagmorgen. Vlak daarna, veel sneller dan verwacht, rammelden de Taliban aan de poorten van de hoofdstad. Bij de inname van Kabul door de Taliban was er amper sprake van bloedvergieten. Het Afghaanse leger was moegestreden, heette het eerst, overdonderd later. Bijna de complete rest van het land was al in handen van de Taliban, ook de grote stad Mazar-i-Sharif. In plaats van te vechten, trokken de soldaten in Kaboel snel hun burgerkloffie aan en gingen ze naar huis. Zelfs de Afghaanse president Ashraf Ghani, die zaterdag nog strijdbaar op televisie had gezegd dat het leger zou worden herbewapend, vluchtte het land uit. In een verklaring zei hij later dat hij was vertrokken ‘om een bloedbad te voorkomen’, maar zijn kabinet bleef in verbijstering achter. Hij had niets gezegd. De Taliban nam zonder slag of stoot haar intrek in het Presidentiële paleis. Op het vliegveld waarvandaan Ghani moet zijn weggeglipt was het in ieder geval een drukte van belang, omdat alle westerse landen stante pede hun ambassadepersoneel het land uit proberen te krijgen. De VS moet zeker 4000 mensen met hun gezinnen evacueren. De hele dag vlogen helikopters naar en van de ambassade. Ook de Nederlandse ambassade werd leeggeruimd. De complete staf met hun gezinnen, in totaal zo’n 200 man, zijn ondergebracht vlak bij het vliegveld, in afwachting van het militaire toestel dat de Nederlandse regering heeft gestuurd om ze op te halen. De Duitsers wachten vlakbij op hun vlucht. Bij ouderen, vooral in de Verenigde Staten, roept de haast waarmee het Westen zijn mensen terughaalt herinneringen op aan de paniek bij de val van Saigon, 46 jaar geleden. Zondag liet de Taliban weten dat buitenlanders Kaboel kunnen verlaten, dat ze inzetten op een vreedzame machtsoverdracht. Maar hij weet niet wat zijn lot zal zijn, of dat van al die landgenoten die de afgelopen jaren werkten voor westerse mogendheden. De vraag is of Afghanen die hebben gewerkt voor de buitenlandse bezetters in de afgelopen 20 jaar, als tolken en anders, niet zullen worden aangemerkt als collaborateurs (landverraders). (bron: Trouw)

Op de luchthaven van Kabul zijn zeker 7 mensen om het leven gekomen, melden ooggetuigen. De doodsoorzaak is nog niet bekend. Mogelijk zijn mensen gedood door geweervuur of zijn ze in de chaos onder de voet gelopen. Amerikaanse militairen hadden eerder in de lucht geschoten. De luchthaven staat nog onder controle van de VS. De waarschuwingsschoten waren bedoeld om te voorkomen dat een menigte wanhopige Afghanen de vliegtuigtrappen bestormde. Mensen willen weg uit vrees voor wraakacties van de Taliban. Westerse landen zijn druk bezig om hun onderdanen weg te halen uit het land. De Taliban houden zich daarbij op afstand. (bron: Trouw) Het Nederlandse militaire vliegtuig dat zondag naar de luchthaven van Kabul in Afghanistan was vertrokken kon daar maandag niet landen. De veiligheidssituatie staat het niet toe, meldde het ministerie van Defensie. De aangekondigde hervatting van de evacuatievluchten op de luchthaven van Kabul is niet tot stand gekomen. Het lukt de Amerikaanse militairen niet de start- en landingsbaan vrij te krijgen. Duizenden wanhopige mensen zouden vast zitten tussen de Amerikanen die hen proberen weg te krijgen en de Taliban die buiten de luchthaven staan. In de chaos zijn enkele doden gevallen, waaronder ook mensen die zich hadden vastgegrepen aan een vertrekkend vliegtuig. Op beelden is te zien dat ze van grote hoogte vallen. De Amerikanen hebben ook twee mensen doodgeschoten die in de menigte wapens droegen. Bondskanselier Merkel heeft gezegd dat Duitsland snel 10.000 mensen uit Afghanistan moet evacueren. Het gaat om 2500 mensen die hebben samengewerkt met de Duitse strijdkrachten, maar ook om mensenrechtenactivisten, advocaten en anderen die gevaar lopen. Minister van Defensie Kramp-Karrenbauer zegt dat Duitsland commando’s en parachutisten inzet bij de evacuatie, die ze een extreem gevaarlijke operatie voor de Duitse strijdkrachten noemde. De straten in Kabul zijn in handen van de taliban. Op veel plekken wordt gepatrouilleerd en de controleposten zijn overgenomen. Nu de taliban aan de macht zijn, slaat de paniek toe bij veel mensen in het land. (bron: NOS, RTL Nieuws, nu.nl) Maandagavond sprak de Amerikaanse president Joe Biden de wereld toe over de Afghanistan deceptie. 20 jaar hebben Westerse landen zich ingezet en veel geld geïnvesteerd in het land in de strijd tegen de taliban, een streng islamitische beweging, die ontstond in 1994 in Pakistan en Afghanistan. Daar voerden zij een guerrillaoorlog. In beide landen beheersen de taliban grote bevolkingsgebieden en belijden de sharia (de wet van God), aan de koran ontleende wetgeving, die op onderdelen grote verschillen toont met onze mensenrechten en de rechten van de vrouw, het uitspreken van de doodstraf en het afhakken van handen. De Sharia lijkt in een aantal opzichten op de joodse Halacha. aan de koran ontleende wetgeving. Hier de motivatie die zij hiervoor geven: “De reden waarom Allah zware misdaden hard straft, is om het plegen van die misdaad te voorkomen of te minimaliseren. De straffen die worden gegeven aan degenen die stelen, onrechtmatig doden en overspel plegen, zijn bedoeld om te voorkomen dat deze misdaden worden gepleegd. Alleen de staat kan deze misdaden in de Sharia bestraffen. Mensen kunnen individueel nooit straffen. Als ze dit toch doen, zullen ze een grote misdaad begaan. De staat moet ook een aantal maatregelen nemen vooraleer ze deze straffen mogen uitvoeren. Als iemand bijvoorbeeld steelt vanwege honger, wordt die persoon niet gestraft in de Sharia. De nodige voorzorgsmaatregelen moeten worden genomen om eerst zijn maag te vullen. Worden deze maatregelen genomen en wordt desondanks diefstal gepleegd, en zijn er minimaal 4 personen getuige geweest van deze diefstal, dan wordt die persoon gestraft. De Sharia is het meest magnifieke verzameling van geboden, verboden en wetten die zijn gezonden door God, die de mens heeft geschapen en de mens het beste kent. Sharia is de beste naam voor het regeren over de mensen met rechtvaardigheid en wijsheid.” Deze uitgangspunten staan diametraal op de Westerse mensenrechten, daarvoor hebben we 20 jaar lang Afghanistan voorzien van steun om onze mensenrechten daar een basis te geven in hun samenleving. Daarvoor is meer dan $100 mrd geïnvesteerd door de VS en hun bondgenoten, waaronder Nederland, in militair materiaal, opleiding van politie en militairen, onderwijs, vrouwenemancipatie, waarvoor duizenden doden zijn gevallen. In 2 weken tijd viel het hele project in diggels en kreeg de taliban al het militaire materiaal, vliegtuigen, bewapening en munitie, dat ooit een waarde had van $84 mrd, in hun schoot geworpen. In veel gevallen zonder dat er slachtoffers vielen. 300.000 Afghaanse militairen gaven zich over aan 75.000 taliban strijders. En alle betrokkenen in de Westerse wereld vragen zich af ‘hoe heeft dit kunnen gebeuren, we hadden het op papier goed op orde’. Zij wijzen naar het corrupte beleid van de president en zijn vrienden, een falende regering en het feit dat de soldaten al maanden geen soldij hadden ontvangen. En Biden stopt het project, want het volk zelf heeft geen enkel verzet gepleegd tegen de opmars van de taliban in het land en toen zondag de President naar het buitenland vluchtte zonder zijn regering daarvan de verwittigen werd het Presidentieel Paleis het Hoofdkantoor van de politieke en militaire afdelingen van de taliban. De Amerikaanse president Biden staat ‘vierkant’ achter zijn besluit om alle Amerikaanse troepen uit Afghanistan naar huis te halen, zei Joe Biden maandagavond in een speech. ,,Amerikaanse troepen horen niet te vechten en sterven in een oorlog die de Afghaanse troepen zelf niet willen uitvechten.” Biden legde de bal bij de Afghanen, nu hij onder vuur ligt omdat, na zijn besluit alle troepen terug te trekken, de Taliban razendsnel de macht hebben overgenomen in Kaboel. Afghaanse leiders hebben de strijd opgegeven en zijn gevlucht, beschreef de Amerikaanse president. (bron: AD) Later deze week kwam hij daar op terug. Amerikaanse soldaten zouden daar blijven zolang dat nodig is.

Informatie-ontwikkelingen

De week begon met de mededeling van Sigrid Kaag (D66) dat ze niet wil doorregeren met de ChristenUnie en als ook het CDA afhaakt moeten linkse partijen wel aanhaken bij de VVD/D66 initiatiefnemers voor het regeringsprogramma voor een volgend kabinet. Rutte en Kaag zijn verder in gesprek gegaan of er bouwstenen zijn om de verschillen van inzicht te overbruggen in programmatisch opzicht. Kaag sprak maandag van “een aanzet voor een opzet voor een mogelijk regeerakkoord”. Ze wilde niet zeggen wat erin staat en ook Rutte wil niets kwijt. Wel zei Kaag “dat we allemaal haast hebben”.

Trouw kopte maandagmorgen “De formatie is een ‘chicken game’: in volle vaart op het ravijn af, maar wie stuurt er als eerste weg?” Een chicken game (Nederlands: spel van de angsthaas) is een belangrijk conflictmodel in de speltheorie. Het principe is dat als in een conflict niemand toegeeft, dit voor iedereen nadelig is. De spanning wordt opgeroepen door de vraag wie het eerst opgeeft bij het aangaan van een gevaarlijke uitdaging. Wie het eerst opgeeft heet een chicken (angsthaas, letterlijk: kip). De vraag is ook of Rutte nog wel door wil? Maandagochtend ontving formateur Mariëtte Hamer de VVD-onderhandelaars Mark Rutte en Sophie Hermans en de D66-onderhandelaars Sigrid Kaag en Rob Jetten. Op de agenda stond het document dat de twee partijen schreven, dat de aanzet moet vormen voor een nieuw kabinet. Oorspronkelijk had dat vorige week al klaar moeten zijn, maar de laatste dagen is nog fors heen en weer gemaild en gebeld. Vermoedelijk moet de komende tijd nog verder geschreven worden. Op gevoelige onderwerpen als migratie, klimaat en stikstof zijn nog flinke verschillen te overbruggen. Heel vreemd is dat niet. De twee liberale partijen kunnen elkaar gemakkelijker vinden als het gaat over de economie, arbeidsmarkt en de woningmarkt. Juist over migratie, klimaat en stikstof vonden voorbije kabinetsperiode de felste onderlinge discussies plaats. Daarnaast werpt ook die andere kwestie van de formatie zijn schaduw al vooruit. Meer nog dan over inhoudelijke verschillen zijn de partijen het al maanden met elkaar oneens over met wíe er onderhandeld moet worden. De VVD, die in de formatie samen optrekt met het CDA, wenst niet te praten met PvdA en GroenLinks samen. Rutte volgt daarin de wens van CDA-leider Hoekstra, die daarover zeer uitgesproken is. Volgens de rechtse partijen doet samenwerken met een ‘wolk van linkse partijen’ geen recht aan de verkiezingsuitslag. VVD en CDA zien liever een voortzetting van het huidige kabinet, met de ChristenUnie, of desnoods een coalitie met maximaal één linkse partij. Maar zelf hebben de twee linkse partijen voor en na de verkiezingen beloofd alleen samen toe te zullen treden tot een kabinet. D66-leider Kaag heeft juist van begin af aan gepleit voor een ‘zo progressief mogelijk’ kabinet. Mét GroenLinks en PvdA. D66 voelt niets voor een herhaling van de huidige coalitie met de ChristenUnie. Dan zou D66 opnieuw de enige progressieve partij zijn in de coalitie. D66 blijft ook herhalen dat het een groot probleem is dat tijdens Rutte III niet of nauwelijks stappen werden gezet in medisch-ethische thema’s. Het heeft er alle schijn van dat de partijen met een klassieke chicken game bezig zijn: ze rijden in volle vaart op een ravijn af, om te kijken wie als eerste wegstuurt. VVD en CDA zien het nog altijd niet zitten om met PvdA én GroenLinks te praten. Zij rekenen erop dat D66 zal toegeven. Maar daar lijkt het nog niet op. Bij D66 is er omgekeerd juist ongeduld over de ‘blokkades’ die Rutte en Hoekstra opwerpen voor onderhandelingen met PvdA en GroenLinks tegelijk. D66 vindt dat VVD en CDA die partijen niet op voorbaat kunnen afwijzen, maar gewoon om tafel kunnen gaan om over concrete onderwerpen te gaan onderhandelen. Binnen de linkse partijen is er niemand die oppert om elkaar los te laten om toch maar het kabinet in te gaan. PvdA en GroenLinks wachten af tot er een uitnodiging komt voor hen samen. Overigens stapt de ChristenUnie ook niet zomaar opnieuw aan boord. Kort na het debat over ‘Omtzigt: functie elders’ waarin Mark Rutte ternauwernood zijn politieke leven redde, kondigde CU-voorman Gert-Jan Segers aan nooit meer in een kabinet met de demissionaire VVD-premier te stappen. Inmiddels is hij daarvan teruggekomen, maar Segers vindt dat er eerst met de linkse partijen gepraat moet worden. En zo heeft het vervolg van de formatie alle ingrediënten in zich om de vorming van een nieuw kabinet nog langer voort te laten slepen. Al neemt de druk inmiddels wel toe, van partijprominenten als Frans Weisglas (VVD) en Jan Terlouw (D66), die vinden dat er eindelijk eens een kabinet moet komen. Ook de Tweede Kamer begint te morren, met PVV-fractievoorzitter Geert Wilders voorop. Maar de onderhandelende partijen lijken vooralsnog niet onder de indruk. (bron: Trouw) Dit artikel werd in het weekend van Mari Hemelvaart geschreven toen Kaag nog niet had gemeld met de CU te willen praten. Is dit een strategische zet om VVD/CDA te dwingen wel met PvdA/GL aan tafel te gaan. In de loop van de week zal meer duidelijk worden over de strategische zetten die de hoofdrolspelers zullen gaan zetten. VVD-leider Rutte en D66-leider Kaag zijn dinsdag aan tafel geschoven met

achtereenvolgens de leiders van CDA, PvdA en GL en de ChristenUnie. PvdA-leider Ploumen en GL-leider Klaver schuiven samen aan. Er wordt nu gesproken over een Kamerfractie van PvdA en GL.

Financieel/economische berichten

De laatste weken worden steeds meer ‘deskundigen op financieel/monetair terrein ongerust over de steeds maar stijgende effectenkoersen en de gevolgen van het gevoerde monetaire beleid van het maar blijven pompen van enorme hoeveelheden gratis geld op de geld- en kapitaalmarkten. De twijfels richten zich op twee onderwerpen:

1. de angst dat op enig moment de opgebouwde ‘luchtbellen’ gaan leeglopen en een beurscrash het gevolg daarvan kan zijn en

2. de mogelijke gevolgen van een stijgende inflatie, die niet van tijdelijke aard is, en die vormen gaat aannemen die >5% ligt. De centrale banken van de Westerse landen blijven bij hun eerdere uitspraken dat zij nog niet overwegen de inkoopprogramma’s af te bouwen dan wel de stoppen dan wel de rente te gaan verhogen. Dit ondanks dat er steeds meer centrale bankiers op herbezinning aandringen om het onvrijwillig ‘kantelen van het monetaire beleid’ te voorkomen. We moeten ons afvragen of er een relatie is tussen de extreem stijgende koersen van de cryptowaarden, als de bitcoin en de cardana, en de koersen van de $ en de €, door de centrale banken, als de FED en de ECB, gereguleerde valuta. Vier weken geleden noteerde de bitcoin $32.290 en €27.247 en op 16 augustus 2021 $49.188,30 en €42.044,03. Dat zijn in feite devaluaties waardedalingen) van 46,5% en 47,5%. Cardana/ADA noteert nu zelfs 257% hoger van €0.871 naar €2.2448. Dat zijn verontrustende koersbewegingen, die binnen zo korte termijn alleen maar voorkomen bij heel zwakke valuta. Het debat en de onenigheid over de afbouw van het programma concentreerden zich op volume en tijd.

De meeste van de 19 functionarissen van de Federal Reserve dachten tijdens de laatste beleidsvergadering van de Amerikaanse centrale bank dat het gepast zou zijn om nog dit jaar te beginnen met het verminderen van het obligatie opkoopprogramma. Dit bleek woensdag uit de notulen van de meest recente beleidsvergadering van de Amerikaanse centrale bank. In de notulen werd opgemerkt dat de door de commissie uitgezette voorwaarden voor de beëindiging van het opkoopprogramma van obligaties en door hypotheek gedekte effecten voor in totaal $120 mrd mogelijk dit jaar zou kunnen worden bereikt. De centrale bank refereert daarmee naar zijn doelstelling van maximale werkgelegenheid en zijn prijsstabiliteitsdoelstellingen van 2%. 

De Nederlandse economie is uit de 2e coronadip gekomen. Na een krimp van 3 maanden groeide de economie in het 2e kwartaal met 3,1% ten opzichte van de eerste drie maanden van dit jaar, meldt het CBS. De economie is nog niet terug op het niveau van voor de coronacrisis, maar de versoepelingen leidden wel tot betere economische cijfers. Zo gaven mensen en de overheid meer uit, en werd er fors meer geïmporteerd en geëxporteerd. Ook de consumptie is nog niet op het niveau van 2019. Consumenten gaven nog altijd 5% minder uit dan in het 2e kwartaal van dat jaar. (bron: NOS) Goed nieuws of misschien ook slecht nieuws. Ik denk: beiden. De economie trekt weer aan, terwijl de consumptie nog achterblijft. Beiden zijn verklaarbaar. De economie groeit vanwege de enorme hoeveelheden gratis geld die in de markten worden gepompt. De economische groei gaat door totdat de centrale banken moeten besluiten om de creatie van steeds maar meer nieuw geld te gaan beperken/beëindigen. Dat kan zijn als gevolg van een verdere stijging van de inflatie, en dan doel ik niet op 2% en 4%, maar op veel grotere prijsstijgingen, maar ook om de economische groei af te remmen door de rente te verhogen. Het eerste heeft tot gevolg dat ons geld steeds minder waard wordt, het tweede dat overheden en bedrijven worden geconfronteerd met hogere lasten. Dat dat heeft dan weer tot gevolg dat het vertrouwen in ons geld nog verder zal afnemen. De Limburger bracht donderdag het bericht dat ouderen een financiële kater wacht: het besteedbaar inkomen gaat flink achteruit. Hun besteedbare inkomen staat flink onder druk door oplopende prijzen en een stagnerende AOW en niet geïndexeerde pensioenen, daardoor daalde de koopkracht van gepensioneerden met 14% ten opzichte van werkenden.

De meeste van de 19 functionarissen van de Federal Reserve dachten tijdens de laatste beleidsvergadering van de Amerikaanse centrale bank dat het gepast zou zijn om nog dit jaar te beginnen met het verminderen van het obligatie opkoopprogramma. Dit bleek woensdag uit de notulen van de meest recente beleidsvergadering van de Amerikaanse centrale bank. In de notulen werd opgemerkt dat de door de commissie uitgezette voorwaarden voor de beëindiging van het opkoopprogramma van obligaties en door hypotheek gedekte effecten voor in totaal 120 miljard dollar mogelijk dit jaar zou kunnen worden bereikt. De centrale bank refereert daarmee naar zijn doelstelling van maximale werkgelegenheid en zijn prijsstabiliteitsdoelstellingen van 2%. Het debat en de onenigheid over de afbouw van het programma concentreerden zich op volume en tijd.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Afghanistan heeft een ongekende rijkdom aan bodemschatten in de grond zitten. Volgens schattingen loopt de waarde op tot biljoenen euro’s. Daarmee zou het door oorlog verscheurde land een flinke economische impuls kunnen krijgen. Maar de Afghanen hebben er amper iets mee kunnen doen. De lijst met bodemschatten in het Centraal-Aziatische land is indrukwekkend. Het winnen van al die grondstoffen en andere bodemschatten zou de Afghanen mogelijk 1 tot 3 biljoen dollar (850 miljard tot 2,5 biljoen euro) opleveren. Dat is 50 tot 150 maal de hele Afghaanse economie. De metalen kunnen worden gebruikt in tal van apparaten, zoals auto’s, telefoons en computers. Voor onder meer lithium is een grote markt. Het wordt gebruikt in accu’s voor elektrische auto’s. Daar is nu al volop vraag naar, maar die zal explosief groeien doordat in de toekomst alle auto’s elektrisch moeten kunnen rijden. (bron: nu.nl)

Voetbalwedstrijden met tienduizenden bezoekers waar niet iedereen bleef zitten, hebben voor relatief weinig nieuwe besmettingen gezorgd. Dat zocht de GGD uit op verzoek van de NOS. Bij de duels in Amsterdam en Rotterdam waren fans niet altijd goed verspreid in het stadion. Ook werd er gesprongen en gezongen. Dat heeft dus niet geleid tot besmettingshaarden. Met name de cultuursector reageerde geïrriteerd, omdat bijvoorbeeld grote festivals door de zitplaatsregel beperkt zijn. Demissionair minister De Jonge wil dat gemeenten beter gaan handhaven, maar die vinden dat een taak van het ministerie. (bron: NOS)

Duizenden mensen zijn besmet geraakt met het coronavirus tijdens de finale van het EK in Londen, zo blijkt uit cijfers die Public Health England heeft vrijgegeven. 2.295 fans in en rond het Wembleystadion zouden tijdens de halve finales en finale op 7 en 11 juli, het virus enorm hebben verspreid. 3.404 mensen raakten besmet. Fans moesten een corona-virustest afleggen om toegang te krijgen tot Wembley. Het systeem vertrouwde erop dat de mensen zelf zouden melden of hun uitslag al dan niet negatief was. De finale tussen Engeland en Italië verliep enorm chaotisch. Duizenden mensen kwamen zonder ticket het stadion binnen en er waren ook verschillende gewelddadige confrontaties tussen fans. De Britse regering lag onder vuur omdat zij toelieten dat 60.000 fans het stadion mochten betreden op het hoogtepunt van het aantal besmettingen in het land. (bron: sporza.be) 2 meldingen 2 geheel verschillende uitslagen. De demonstratie in Amsterdam van duizenden festival-enthousiasten, die door het centrum van Amsterdam (en vier andere grote steden) trokken overtraden massaal de 1½-meter afstand regel. De politie deelde mij mede dat het ondoenlijk was daar te handhaven. De overheid kan wel afdwingen dat dat moet, maar het moet ook uitvoerbaar zijn. En dat was daar onmogelijk. Het enige wat de gemeente Amsterdam deed was op sociale media een oproep te doen zich niet meer aan te sluiten bij de demonstratie.

Corona berichten

Honderdduizenden mensen in Nederland bij wie het afweersysteem niet goed werkt, hebben niet of nauwelijks baat bij de vaccinaties tegen SARS-CoV-2. Een deel van die grote groep maakt geen antistoffen en afweercellen aan. De rest produceert daarvan te weinig. Andere vaccinaties geven bij deze patiënten vergelijkbare problemen. Bij sommige patiënten werken de vaccinaties beter dan gedacht. Dat geldt bijvoorbeeld voor dialysepatiënten en voor patiënten met bepaalde aangeboren stoornissen van het immuunsysteem. Zij maken ongeveer even veel antistoffen aan als gezonde mensen. Mensen die niet goed reageren op de vaccins zijn patiënten die afweeronderdrukkende medicijnen slikken, transplantatiepatiënten, (bloed)kankerpatiënten en mensen met aangeboren aandoeningen van het immuunsysteem. Ook mensen met HIV en mensen met het syndroom van Down lopen daar risico op. Afweeronderdrukkende medicijnen worden bijvoorbeeld geslikt door patiënten met een auto-immuunziekte zoals reumatische aandoeningen. De mate waarin het effect van vaccinaties afneemt door de afweerremmers hangt af van de dosering, van het eventuele gebruik van combinaties van middelen en van de ernst van de aandoening. In totaal hebben volgens de Stichting Farmaceutische Kerngetallen 820.000 Nederlanders in 2020 een afweerremmer geslikt. In het eerste half jaar van 2021 deden 520.000 mensen dat. Sinds begin dit jaar lopen in Nederland acht studies naar verschillende subgroepen patiënten die kampen met verminderde afweer. ZonMw, de belangrijkste financier van medisch-wetenschappelijk onderzoek, heeft 15,5 miljoen uitgetrokken voor de onderzoeken. In een webinar dat ZonMw organiseerde werden de eerste resultaten van vier studies bekendgemaakt. De studies worden in nauwe samenwerking tussen de Nederlandse UMC’s uitgevoerd. Het RIVM en ZonMw hebben ervoor gezorgd dat de studies een gestandaardiseerde methode gebruiken om de immuunrespons van de deelnemers te meten, zodat de resultaten onderling vergelijkbaar zijn.

Ernstige nierpatiënten hebben een drie tot vijf keer hogere kans om te overlijden aan covid-19 dan gemiddeld. De studie over de vaccinatie van nierpatiënten leverde relatief gunstige uitkomsten op voor patiënten met nierfalen en dialysepatiënten. Ruim 80% van die patiënten maken na volledige vaccinatie voldoende antistoffen aan. Van de mensen die een niertransplantatie hebben ondergaan reageerde 2/3 niet of onvoldoende op vaccinatie. Zij bouwen geen of niet genoeg bescherming op. Patiënten die een longtransplantatie hebben ondergaan en covid-19 hebben overleefd, bouwen een goede afweer tegen het virus op na vaccinatie. Één vaccin volstaat dan als booster voor de natuurlijke afweer. Ook patiënten op de wachtlijst voor een longtransplantatie hebben baat bij vaccinatie. Heel anders ligt dat voor getransplanteerde patiënten die nog geen covid-19 hebben gehad. Van de ruim honderd patiënten die deelnamen aan de studie maakte maar 13% voldoende afweerstoffen aan. Jaarlijks zijn er ongeveer tienduizend diagnoses met een vorm van bloedkanker of lymfeklierkanker in Nederland. Al die patiënten hebben uiteenlopende stoornissen van afweersysteem. Voor het onderzoek werd 850 patiënten geselecteerd met 17 verschillende vormen van bloed- of lymfeklierkanker en allen kans op ernstig beloop van covid-19. Bij alle patiënten is de werking van het afweersysteem verstoord. Dat kan komen doordat ze chemotherapie ondergaan, immuuntherapie of celtherapie of doordat hun tumor de werking van het afweersysteem verlamt. Verder zijn er patiënten bij die afweeronderdrukkende medicatie krijgen of van wie het immuunsysteem herstellende is na een stamceltransplantatie. Volgens de richtlijnen zouden patiënten uit deze groep geen vaccinatie moeten krijgen tijdens de behandeling voor hun hematologische aandoening. Tijdens het onderzoek zijn de patiënten wel gevaccineerd. Een deel reageerde daar boven verwachting goed op en maakte voldoende afweerstoffen aan, een ander deel niet. Een vergelijkbaar verschil in reacties op vaccinatie treedt op bij patiënten met aangeboren aandoeningen van het afweersysteem. Waar sommigen totaal geen antistoffen aanmaken, doen andere dat wel en ook in voldoende mate. De patiënten met de ernstigste vormen van immunodeficiëntie – het ontbreken van bepaalde voor de afweer cruciale stofjes – hadden geen baat bij vaccinatie. Een derde of mogelijk zelfs een vierde prik zou de bescherming voor een deel van de mensen met problemen met hun afweer kunnen verbeteren. Daar wordt verder onderzoek naar gedaan. Voor een andere groep patiënten zullen ook derde of zelfs vierde prikken geen bescherming opwekken, verwachten de onderzoekers. (bron: NOS) Een heel technisch medisch verhaal met veel verschillende reacties na vaccinaties. Duidelijk is wel dat er heel veel mensen zijn gevaccineerd zijn en geen dan wel een geringe bescherming genieten. Maar wat ik niet begrijp dat in bepaalde gevallen geëxpirimenteerd gaat worden met een derde of zelfs een vierde prik maar dat alles weer veranderd zodra er er een volgende variant komt na het delta-virus. Hieronder stelt het RIVM dat er 700.000 mensen zijn gevaccineerd en rondlopen met het gevoel van ‘ik heb gedaan wat de virologen adviseerde en waarop de overheid aandrong, maar het netto-resultaat is nul’.

Jaap van Dissel (RIVM) verwacht dat iedereen die niet gevaccineerd is, vroeg of laat het coronavirus zal krijgen en ziek kan worden. In een briefing in de Tweede Kamer zei hij dat het op termijn om 16.000 tot 22.000 ziekenhuisopnames en 2.200 tot 3.400 IC-opnames gaat. Volgens Van Dissel zijn er 1,8 miljoen Nederlanders die zich niet willen laten vaccineren. Ook zijn er 700.000 mensen bij wie het vaccin niet effectief is vanwege niet goed werkende afweer. (bron: NOS) Ik begin mijn twijfels te krijgen over de onafhankelijkheid van de informatie die hij aan de Kamer (en dus aan het volk) verstrekt. Wat hij dus in feite zegt is dat wij ons moeten voorbereiden op een 4e coronagolf. Wat ik hem niet hoor zeggen is dat er al 1.900.000 mensen in ons land al besmet zijn geweest met het corona-virus en dus al natuurlijke antistoffen hebben opgebouwd. Weliswaar heeft het RIVM al aangegeven dat die antistoffen mogelijk maar 6 maanden optimaal beschermen, maar dat wordt in een Amerikaans Wetenschappelijk onderzoek ontkent. In dat rapport wordt zelfs ontraden aan mensen, die corona al hebben gehad, zich te laten vaccineren. Zelfs als iemand die al besmet is geweest opnieuw corona krijgt zal dat een milde reactie geven en zullen de aanwezige antistoffen een natuurlijke update krijgen. Dus dat doembeeld van van Dissel staat in schril contrast met de laatste informatie van premier Rutte en minister de Jonge. Maar dat hij suggereert dat iedereen die nog niet is gevaccineerd alsnog corona krijgt, dat is een ‘glazen bol’ uitspraak.

Het aantal nieuwe coronagevallen daalt niet meer. Voor de elfde achtereenvolgende dag lag het aantal positieve tests tussen de 2000 en de 3000. Het gemiddelde steeg iets. Tussen zondagochtend en maandagochtend (16-08-21) kreeg het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) 2275 meldingen van positieve tests. Dat is vrijwel gelijk aan zondag. Precies een week geleden meldde het RIVM iets meer dan 2000 positieve tests, de maandag ervoor zo’n 2100.

In de afgelopen zeven dagen zijn 16.418 nieuwe gevallen geregistreerd, wat neerkomt op gemiddeld 2345 positieve tests per dag. Dat weekcijfer is nu voor de vijfde dag op rij nauwelijks veranderd. (ANP) Weer meer dan 700 coronapatiënten in ziekenhuizen. Het aantal coronapatiënten in de Nederlandse ziekenhuizen is maandag voor de derde dag op rij toegenomen. Er liggen nu in totaal 703 covid-patiënten, 32 meer dan zondag, blijkt uit cijfers van het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding (LCPS). Het is voor het eerst in bijna twee weken dat er meer dan 700 coronapatiënten zijn opgenomen. Op de intensive cares liggen nu 199 ernstig zieke coronapatiënten, één minder dan een dag eerder. Maar op de verpleegafdelingen liggen nu 504 mensen met Covid-19, de ziekte die door het coronavirus wordt veroorzaakt. Dat zijn er 33 meer dan zondag. Op de verpleegafdelingen kwamen in de afgelopen 24 uur 67 nieuwe coronapatiënten binnen. Op de ic’s werden 10 mensen binnengebracht. (ANP)

Trouw meldt dat er 5 groepen zijn met een te lage vaccinatiegraad. Het zijn: 1. de jongeren; 2. lager opgeleiden, arme stedelingen en migranten, 40% van mensen met een minimumsalaris wil niet worden ingeënt; 3. gelovigen, vooral streng gereformeerden; 4. zieken b.v. mensen met een auto-immunziekte; 5. sceptici, waaronder mensen die tegen vaccin-injecties zijn, twijfelaars die behoefte hebben aan informatie van iemand die ze vertrouwen en in zijn algemeen te weinig informatie krijgen van het RIVM, virologen en de overheid, de druk die op mensen wordt gezet dat ze zich vooral moeten laten vaccineren om de besmettingen terug te dringen maar geen overtuigende informatie krijgen over mogelijke bijwerkingen op kortere en langere termijn, en het feit dat het economische aspect voor de economie en de leveranciers van de vaccins (de pharmaceuten). En dan mogelijk nog een heel andere groep, van >1.900.000 Nederlandse inwoners die al besmet zijn geweest door het virus en dus zelf anti-stoffen hebben opgebouwd, die van een veel hogere kwaliteit zijn dan die van de vaccins (info uit Amerikaans onderzoek), maar die 6 maanden na de besmetting toch worden geadviseerd voor de zekerheid maar 1 prik te laten zetten, terwijl Amerikaans onderzoek stelt dat juist niet te laten doen, om de kwaliteit van de eigen antistoffen zo optimaal mogelijk te houden. Het aantal besmette personen ligt zeker hoger dan het gemelde aantal van 1,904.128 gemelde besmettingen, per 16 augustus 2021, bij het RIVM. Bekend is dat lang niet iedereen met corona in quarantaine is gegaan omdat ze niet in de ziektewet konden en toch inkomen voor hun gezin moesten binnenbrengen. Voor artsen is een vaccin een middel om een ziekte te voorkomen. Maar die vaccins zijn dan wel jarenlang uitgetest en toch kunnen er dan nog ongewenste bijwerkingen optreden. De overheid heeft 84 miljoen vaccins ingekocht voor 17 miljoen inwoners, waarvan er mogelijk 12 miljoen gevaccineerd worden met 1, 2 of misschien wel 3 prikken. De overtollige kunnen niet bij het chemisch afval gedumpt worden dan wel naar Afrika worden gestuurd. Dat laatste zou misschien nog wel de beste oplossing zijn. Minister de Jonge blijft maar zeggen ‘laten prikken, laten prikken, laten prikken’. Premier Rutte zegt de economie moet gered worden dus ‘prikken, prikken, prikken’.

In het weekoverzicht over de ontwikkeling van corona-besmettingen in week 33 wordt gemeld dat zowel het aantal nieuwe coronagevallen als het aantal ziekenhuisopnames door het virus in de afgelopen week heel licht is gedaald. Ook het aantal gemelde sterfgevallen ging een klein beetje omlaag. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) kreeg in de afgelopen zeven dagen 16.564 meldingen van positieve tests. Dat is 8% minder dan de week ervoor, toen er iets meer dan 18.000 bevestigingen van besmettingen kwamen. De coronaklachten waren bij 408 mensen zo ernstig dat ze in een ziekenhuis moesten worden opgenomen. Van hen belandden 90 op een intensive care. Het zijn de laagste opnamecijfers in een maand tijd. Vorige week meldde het RIVM 421 ziekenhuisopnames, van wie 115 op de intensive care. Het RIVM kreeg bericht dat 42 coronapatiënten aan de besmetting zijn overleden. Dit zijn vooral 80-plussers. Vorige week waren het er 46. Het reproductiegetal steeg iets verder en staat nu op 0,92. Dat geeft aan dat de uitbraak vrijwel stabiel is, het aantal nieuwe gevallen daalt nog maar heel langzaam. Het R-getal betekent dat een gemiddelde groep van honderd coronapatiënten 92 anderen besmet, die het virus overdragen aan 85 anderen, die op hun beurt 78 anderen aansteken. Het cijfer was een tijdje stabiel op ongeveer 0,7, maar steeg afgelopen vrijdag naar 0,87. Het cijfer gaat altijd over de situatie twee weken eerder, omdat recentere cijfers nog niet betrouwbaar genoeg zijn. Net als vorige week raakten de meeste mensen besmet door een huisgenoot of door een bezoek. Ook vakantie bleek weer een belangrijke bron. De meeste positief geteste vakantiegangers zijn in Spanje, Griekenland of Frankrijk geweest, maar het aantal mensen dat vermoedelijk in Turkije of Marokko besmet is geraakt neemt verder toe. Sinds het begin van de uitbraak zijn iets meer dan 1,904 miljoen mensen in Nederland positief getest. Onder hen zijn bijna 188.000 mensen die in de zorg werken en meer dan 84.000 mensen die in het onderwijs en de kinderopvang werken. Van bijna 18.000 mensen is zeker dat ze aan het virus zijn overleden. De werkelijke aantallen liggen hoger. (bron: Trouw/ANP) Dat aantal mensen van zeker 18.000 doden, die geregistreerd zijn als gestorven aan corona in de afgelopen 18 maanden, in relatie tot 150.000 doden per jaar bedraagt maar 8% van het totale aantal. En dan ook nog kwetsbare ouderen.

Tot woensdagochtend 10.00 uur zijn bij het RIVM 2824 nieuwe coronabesmettingen gemeld, Dat is een stijging van 490 ten opzichte van de gerapporteerde besmettingen van maandag. Het weekgemiddelde is nagenoeg gelijk aan dat van vorige week. De daling van de afgelopen maand lijkt tot stilstand gekomen. In de ziekenhuizen nam de bezetting met 19 mensen af naar 468. Daarvan liggen er 212 op de IC en dat is dan weer een stijging van 14. In de buurlanden stijgt het aantal besmettingen ook weer. Het gemiddeld aantal besmettingen in België is nu hoger dan in Nederland. Ook in Duitsland, dat lange tijd lage cijfers had, stijgt het aantal besmettingen. (bron: NOS) In feite weten wij wel waar die besmettingen worden opgelopen, maar toch moesten de grenzen weer open en moesten de beperkingen worden afgebouwd. Het aantal positieve coronatesten is met 2534 in de afgelopen 24 uur, stel op 18 augustus, ongeveer op hetzelfde niveau gebleven ten opzichte van een week eerder. Toen noteerde het RIVM 2570 nieuwe gevallen. In de afgelopen zeven dagen kregen in totaal 17.146 mensen te horen dat ze het virus hadden opgelopen. Dat zijn er iets meer dan in de zeven dagen daarvoor, toen opgeteld 16.513 besmettingen aan het licht kwamen. Al twee weken ligt het dagelijkse aantal geconstateerde besmettingen tussen de 2000 en 3000. Het zevendaags gemiddelde staat nu op 2449 gevallen per dag. (bron: NOS/RIVM/ANP)

Bij het RIVM werden voor 21 augustus 2499 nieuwe coronameldingen gedaan. Dat zijn er 46 meer dan vrijdag. Gemiddeld stijgt het aantal positieve coronatests ook. In de afgelopen 7 dagen werden gemiddeld 2429 positieve tests per dag geregistreerd, 5% meer dan de week daarvoor. Er liggen nu 441 mensen met corona in het ziekenhuis, plus 219 op de IC. (bron: NOS/RIVM) Als ik naar Nederland kijk variëren het aantal corona-besmettingen zo rond de 2400/2500 per dag, maar ik twijfel of dat cijfer wel representatief is, want veel mensen die besmet zijn met de delta-variant, kunnen lichte klachten krijgen, als keelpijn en een lichte verhoging van de lichaamstemperatuur, laten zich niet testen.

Een nipte meerderheid van de Tweede Kamer steunt het plan om in de toekomst een eigen bijdrage te gaan vragen voor corona-toegangstesten. D66, VVD, CDA en Volt dienden daartoe een motie in. Ze willen wel dat er een regeling wordt gecreëerd voor mensen die niet kunnen worden gevaccineerd. Demissionair minister De Jonge herhaalde dat het kabinet een eigen bijdrage redelijk vindt, nu iedereen de kans heeft gehad zich te laten vaccineren. De Jonge spreekt van “een stimulans” die van de eigen bijdrage uit zou gaan, maar wil niet spreken over wang of drang. (bron: NOS) De vaccins van Pfizer en AstraZeneca bieden minder bescherming tegen de nu dominante deltavariant. Drie maanden na de laatste prik beschermt AstraZeneca nog maar voor 61% en Pfizer voor 75%, stelt een onderzoek van de Universiteit van Oxford. Voor het onderzoek werden ruim drie miljoen neus- en keeluitstrijkjes gebruikt. Bij besmette mensen die al 2 prikken hadden gehad werden evenveel virusdeeltjes gevonden als bij ongevaccineerden. Dat kan betekenen dat beide groepen even besmettelijk zijn. (bron: NOS) Wat opvalt is dat de CU, de PvdA en GL tegenstemden. Alhoewel de Jonge dat ontkent is deze motie een vorm van dwang om mensen die zogenaamd een vrije keuze hebben, een financiële straf op te leggen als ze zich nu niet direct laten inenten. Het is een slecht doordachte voorstel, want er kunnen zich tal van zaken voordoen waardoor mensen zich niet hebben kunnen laten vaccineren. Daarbij komt dat steeds meer informatie naar boven komt van gevaccinneerden waar het virus niet dan wel tijdelijk werkt. Achteraf zullen er vraagtekens worden gesteld bij het nut van vaccins injecteren, want het lijkt steeds duidelijker dat de bescherming lang niet voor iedereen en bij alle types vaccins optimaal is. Verre van dat zelfs.

Eyeliners

Het oude normaal keert niet meer terug, en zicht op een nieuw normaal heeft het kabinet niet

Noodnummer Nederlandse ambassade in Kaboel onbereikbaar; Afghaanse tolken verlaten het vliegveld weer

President Biden over Afghanistan: ‘Doel van de Amerikanen was om terrorisme te bestrijden, niet om land op te bouwen’

We laten mensen in Afghanistan achter met een doodvonnis

Nederlandse diplomaten verlieten tegen de structie van minister Kaag in de Nederlandse ambassade in Kabul

De gevluchte Afghaanse president Ghani is met zijn familie aangekomen in de Verenigde Arabische Emiraten. Hij mag daar op humanitaire gronden blijven.

Afghaanse crisis plaatst EU voor een nieuwe test. Europese leiders worstelen met de situatie in Afghanistan

Tongen voor toegang (bij festival-evenementen)

Afghaanse crisis plaatst EU voor nieuwe test

Nederland faalt tegen de misdaad: de ‘maffianisering’ is een feit en minister Grapperhaus schiet ernstig tekort. Die man is bezig een ramp te organiseren

Nederland stuurt extra militairen naar Afghanistan, om de al aanwezige 62 militairen bij te staan bij evacuaties

Frontberichten

Edin Mujagic is hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en is gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij heeft verschillende boeken op zijn naam staan, waaronder “Geldmoord: hoe de centrale banken ons geld vernietigen” en “Boeiend en geboeid: een monetaire geschiedenis van Nederland sinds 1814/1816”. Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. Profs die de kost verdienen met de handel en advisering in financiële producten zijn in zijn algemeenheid voorzichtig in het oordelen over veranderdende marktomstandigheden. Ze zien ontwikkelingen altijd in het licht van ‘je moet nu oppassen, maar straks ontstaan weer nieuwe koopmomenten. Dat is natuurlijk ook zo, de vraag is dan hoeveel tijd daartussen zit. Zijn column deze week draagt de titel “Monetaire kapiteins wijzigen koers”. Dat het monetaire beleid moet gaan kantelen wordt van meerdere kanten al enige tijd aangegeven. Daaronder ook onze eigen President van De Nederlandsche Bank en die van de Bundesbank. Ook vanuit de VS komen dezelfde geluiden. Maar de vraag is of dat proces zonder schade aan te richten uit te voeren is. De oplossing die nu wordt aangedragen is: doe het in stapjes en bereidt de financiële markten daar tevoren op voor. Ik twijfel of die aanpak het gewenste succes gaat opleveren en het mislukken van het de laatste jaren gevoerde monetaire beleid kan maskeren. “Wij staan aan de vooravond van een majeure verandering, een verandering die vooral de financiële markten behoorlijk kan beïnvloeden. Ik heb het over het aanstaande draaien van de Fed,” zo opent Edin Mujagic zijn nieuwste column. Nadat de FED de rente jarenlang op 0 procent heeft gehouden en elke maand voor ruim $120 mrd staatsobligaties en ander papier heeft opgekocht, is de economie zodanig gewijzigd dat de monetaire teugels iets aangehaald moeten worden. Het economisch herstel na de coronacrisis mag dan omgeven zijn met allerlei risico’s en onzekerheden, het is onmiskenbaar dat de crisis achter ons ligt, dus crisisbeleid niet langer te rechtvaardigen is. Steeds meer leden van het rentecomité van de FED zien dat zo. Een andere reden om de teugels weer aan te halen is dat de Amerikaanse inflatie fors is opgelopen. De geldontwaarding ligt in de VS ruim >5%. Hoewel een groot deel daarvan wordt veroorzaakt door de klim uit de crisisdal en andere tijdelijke factoren, ziet het er steeds meer naar uit dat dit niet het hele verhaal is. Wanneer die tijdelijke hulpeffecten straks komen te vervallen, vanaf eind van dit dan wel begin volgend jaar, dan is de kans groot dat de inflatie niet zal terugzakken naar het pre-corona niveau. Ook hiervoor geldt dat steeds meer leden van het rentecomité van de FED daar zo over denken. Het bovenstaande leidt de FED-leden naar de conclusie dat het monetaire beleid iets minder ruim moet. Natuurlijk zal een nieuwe koers voorzichtig worden ingezet. Omdat het herstel omgeven is door risico’s en onzekerheden, omdat financiële stabiliteit weinig nodig heeft te muteren in ínstabiliteit, en omdat de FED ook wel weet hoe wild de markt kan reageren op het aantrekken van de monetaire teugels. Daarom zal de Fed kleine stapjes zetten en elk van die kleine stappen ruim van tevoren aankondigen, zodat de kans op een schok op de markten beperkt blijft. Desondanks is er een draai van de FED op komst, te beginnen met het afbouwen van het opkopen van staatsobligaties en dan, in een later stadium, renteverhogingen. Het is niet alleen de FED die zich klaarmaakt een draai te maken. Verschillende centrale banken doen hetzelfde, en sommige zijn al gedraaid. De centrale bank van Nieuw-Zeeland bijvoorbeeld heeft medio juli aangekondigd per eind van die maand te stoppen met het opkopen van staatsobligaties. Toen het rentecomité daarvan eerder deze week bij elkaar kwam, was de nieuwe lockdown in het land de enige reden dat de bank de officiële rente niet had verhoogd. De economie van het land herstelt van de coronacrisis, aldus de Nieuw-Zeelandse centrale bankiers. Natuurlijk, sommige sectoren herstellen sneller dan andere, maar overall is er sprake van herstel. In het kielzog daarvan is ook op Nieuw-Zeeland de inflatie in de afgelopen maanden behoorlijk opgelopen. De centrale bank van het land verwacht dat de geldontwaarding dit jaar 4% zal bereiken om in een later stadium weer terug te zakken in de tweede helft van volgend jaar. Ofwel: de crisis is daar voorbij. Het bestuur oordeelde daarom dat het ‘door kan gaan met het weghalen van de monetaire steun’ omdat ‘deflatierisico en risico van hoge werkloosheid afgenomen zijn’. Dan moet ik het nog hebben over de eurozone. Ook bij ons is de crisis grotendeels voorbij. Desondanks maakt de ECB nog geen aanstalten het beleid aan te passen. Maar wanneer de FED straks gedraaid is, dan zal het voor de ECB zeer lastig worden – en ik vermoed onmogelijk – om te doen alsof de crisis nog vol aan de gang is. Het zou mij niet verbazen als de draai van de FED ertoe leidt dat de ECB per maart volgend jaar het coronacrisisopkoopprogramma, de PEPP, beëindigt. Dat is een belangrijke constatering omdat financiële markten afgelopen jaren vooral door het zeer ruime monetaire beleid én de verwachting dat dat heel lang het geval zal blijven, zijn gestegen. Is nu, met de genoemde draai, een instorting van de beurzen te verwachten? Nee! Niet alleen omdat, zoals gezegd, de draai van de FED voor niemand een verrassing zal zijn, maar ook omdat economische groei het stokje over kan nemen. Het is voor beleggers wel oppassen, want de markt die ruim een decennium verslaafd is geraakt aan monetair opium, kickt daar niet zo makkelijk vanaf. Instorten hoeft geen gevolg te zijn, maar het humeur kan van tijd tot tijd beroerd zijn, waardoor nogal wat, wellicht hevige, beursturbulentie waarschijnlijk is. Daarbij is het belangrijk om te weten dat een einde aan het crisisbeleid van centrale banken niet betekent dat het monetaire beleid daarom niet langer ruim zal zijn. Dat blijft nog lang het geval, zij het minder dan voorheen. (bron: DFT) Mujagic is een professional en deskundig op zijn gebied, daarover twijfel ik niet. Maar toch plaats ik bij alle adviezen van deskundigen de vraag ‘in hoeverre kunnen zij een transparant oordeel geven over ontwikkelingen’. Hoe afhankelijk zijn hun dik belegde boterhammen van de financiële handel? Laten zij altijd het hele verhaal zien en tonen zij de factoren ‘tijd en omvang’. Zo heb ik vraagtekens bij zijn uitspraak dat het monetaire beleid ruim zal kunnen blijven, maar dat de rente wel gaat stijgen. Die 2 begrippen zijn aan elkaar gekoppeld, het een is het gevolg van het ander. Verder stelt hij dat er geen instorting van de beurzen gaat plaatsvinden, maar tegelijkertijd dat hevige beurs-turbulentie waarschijnlijk is. Hij besteedt geen aandacht aan de kopeling van de economische groei aan de bergen gratis geld die de centrale banken al zeker 5 jaar in de markten hebben gepompt. Het spanningsveld komt te liggen tussen inflatie, gratis geld en de geldontwaarding door overliquiditeiten. Mujagic toont de risico’s die er zijn, maar geeft b.v. niet aan welke gevolgen kunnen optreden als de centrale banken pas over een half jaar mogelijk met maatregelen komen. Welke onherstelbare schade kan er dan al zijn aangericht. Verder is de omvang van de maatregelen relevant. Worden de opkoopprogramma’s van staatspapier volledig,, deels of nauwelijks afgebouwd. Dat er tussen de aankondiging en invoering enige tijd moet zitten is noodzakelijk omdat beleggers hun posities opnieuw afdekken met financiële producten. Stel een belegger heeft onlangs 30-jarig staatsleningen in portefeuille genomen tegen een rente van 1½%. Stel die rente stijgt naar 3%. Dan daalt de koers van dat fonds. Dan moet iemand dat verlies nemen. Stel de luchtbellen op de aandelenmarkten lopen leeg dan moeten er partijen veel geld ophoesten. De hele handel in financiële producten is heel ondoorzichtig en mega-groot. Over die risico’s spreekt deze vermogensadviseur/econoom niet. Hij moet zijn klanten niet ongerust maken, want na de klap moet hij door met hen. Dus ja, er komt slecht weer aan, mogelijk met veel wateroverlast en zwaar onweer/orkaan, maar tot welke gevolgen dat leidt, dat zien we wel als de zon weer schijnt.

Overwegingen

De vraag moet gesteld worden of de NATO missies naar Afghanistan enig nut hebben gehad. Minister Kaag van Buitenlandse Zaken was daar deze week in de Kamer duidelijk over “de Nederlandse inspanningen zijn niet voor niets geweest”. Is dat wel zo? Heeft de inzet van de 27 bondgenoten van de VS, waaronder het Verenigd Koninkrijk, Australië, Frankrijk, Canada en Nederland, wel tot het beoogde doel geleid: het veiligheidsapparaat, leger en politie verder op te bouwen, zodat de centrale overheid uiteindelijk op eigen benen zou kunnen staan in een eigentijdse samenleving op basis van onze versie van mensenrechten? Wat is de inbreng geweest in de bezetting van Afghanistan vanaf 2001: alleen de Amerikanen hebben er $2.000 miljard in gestopt, er vielen 241.000 doden, waarvan 71.000 Afghaanse burgers, 2.200 Amerikanen, 441 Britten, 186 Fransen, Duitsers en Italianen en 158 Canadezen. Wij hebben daar 300.000 Afghaanse militairen opgeleid, die de Amerikanen voorzagen van het modernste wapentuig. We verlosten vrouwen en meisjes uit de klem van de Islamitische regelgeving, bouwden schooltjes en introduceerde onze vorm van vrijheid. Maar wat gebeurde er de laatste weken: het Afghaan leger legde de wapens neer, vertrok naar huis en trokken hun burgerkloffie weer aan. Wat waren de drijfveren van de Amerikanen en hun bondgenoten? In de wereld zijn er meerdere vormen van mensenrechten, die sterk van elkaar kunnen afwijken. De verlichte vorm op basis van de Christelijke moraal, de Chinese vorm en wat ik noem de in onze ogen strenge wetgeving op basis van de Koran. Wij hebben fors geïnvesteerd om onze levensstijl in het Centraal-Aziatische deel van de wereld een plek te geven en daarvoor ingezet op het rijkste land aan grondstoffen op aarde, naast Saoedi-Arabië met haar fossiele brandstoffen. Afghanistan heeft een ongekende rijkdom aan bodemschatten, waaronder lithium, in de grond zitten, waar in de toekomst veel vraag naar zal zijn. De taliban hebben niet alleen het bestuur van Afghanistan overgenomen, maar ook alle rijkdommen die onder de grond liggen, waarvoor China grote belangstelling heeft. Slechts een paar uur nadat de taliban het land overnamen wilde China al zakendoen met de nieuwe leiders, lieten ze hen weten. Peking was volgens een woordvoerder van Buitenlandse Zaken klaar voor ‘een vriendelijke samenwerking’ met Afghanistan. Daardoor ziet de toekomst van Afghanistan er rooskleurig uit, met een kritische kanttekening ‘de infrastructuur is zwak ontwikkeld waardoor de exploitatie van de winning van mineralen en het vervoer ervan momenteel niet mogelijk is. Daarvoor hebben ze een technisch en financieel sterke partner nodig. De Europese Unie laat weten daaraan voorwaarden te zullen verbinden op het gebied van mensenrechten. Volgens een rapport van de United States Geological Survey van enkele jaren geleden zit er 60 miljoen ton koper, 2,2 miljard ton ijzererts en een grote hoeveelheid andere interessante grondstoffen en edelmetalen, zoals goud, zilver, robijnen en saffieren, in de Afghaanse bodem. Het Amerikaanse ministerie van Defensie noemde Afghanistan in het verleden zelfs “het Saoedi-Arabië van het lithium”. Eerder hebben de Russen al een poging gedaan grip te krijgen op die rijkdom, maar ze moesten hun legers terugtrekken, nu hebben de VS c.s. het geprobeerd en zijn daarin ook niet geslaagd. Beide keren was de macht van de Taliban groter, ondanks dat zij ‘de David’ zijn en de grootmachten ‘de Goliath’. Het leger van 75.000 Taliban-strijders, met beperkt materiaal versloeg een goed getraind leger van 300.000 Afghaanse soldaten. Hoe kon dat gebeuren? Onze politieke leiders zijn eensgezind in hun reacties: ze weten het niet, op papier stond de overwinning vast, maar de realiteit is een volledig mislukte missie die veel geld en mensen heeft gekost en niets heeft opgeleverd. En dat in feite in enkele weken tijds zonder veel bloedvergieten. Er zijn wel enkele redenen aan te geven waarom het Afghaanse volk toch koos voor de Taliban. Was de door de ‘Westerse bondgenoten’ in het zadel gezette regering er wel geweest voor het volk en het algemeen belang of hadden ze de Westerse vorm van corruptie omarmd en hun zakken gevuld in plaats van de soldaten hun soldij te betalen? De President Ashraf Ghani en zijn ‘vriendjes’ werden niet vertrouwd en het was niet toevallig dat de president op 15 augustus het land ontvluchtte, zonder zijn regering daarvan in kennis te stellen. In allerijl vertrok hij onder medeneming van een bergen contant geld: vier wagens en een helikopter propvol, het ging om zo veel geld dat het niet allemaal in de helikopter en de 4 auto’s kon. Voor Ghandi zat er niets anders op dan een deel achter te laten op het asfalt. Hij vertrok naar de Verenigde Emirataten, die hen om humanitaire redenen toeliet. Ook de President van de centrale bank nam de benen. In feite is de schatkist leeg en land bankroet. Op datzelfde moment ging de Westerse illusie in rook op. Zijn wij solidair met de Afghanen die voor en met ons hebben samengewerkt met onze militairen in Afghanistan? Voor de Kamer wel, maar de regering plaatste in eerste instantie kritische kanttekeningen. Minister Kaag verwoordt het standpunt van het kabinet: wij willen ons ambassadepersoneel, de tolken die voor ons gewerkt hebben en de ‘schrijnende’ gevallen naar Nederland halen. Is schrijnend wel voldoende? Betekent dat niet dat wij mensen achterlaten met een doodvonnis? Later lieten de betrokken bewindsvrouwen een motie van de Kamer voor meer coulance en een royalere interpretatie van de toetsing uit de voeren. Voor ons zijn de Afghanen die ons, toen, hebben geïnformeerd over bewegingen van de Taliban of ons op een andere wijze hebben bijgestaan ‘helden’ maar voor de Taliban zijn zij mogelijk ‘landverraders’ of ‘collaborateurs’ en verdienen zij de doodstraf. Hoe humanitair is dan schrijnend? In de media maken wij ons druk over de vraag hoe serieus wij de nieuwe leiders moeten nemen met hun uitspraken die zij maandag deden voor de internationale pers in Kaboel (in het Engels, dat wel) en welke waarde kan worden toegekend aan de uitspraak dat de rechten van de vrouw zouden worden gerespecteerd, voor zover die vallen binnen de Islamitische grondregels. Op zich is dat duidelijke taal. De Westerse mensenrechten zullen in Afghanistan niet worden ingevoerd. Dat wil de Europese Unie wel, althans streeft daar naar, maar ik vrees dat, als wij een band willen opbouwen met het nieuwe Afghanistan (onder meer om handel mee te drijven) dan zullen wij moeten accepteren dat de Koran het beleid bepaalt. Het is een keuze tussen de koopman en de dominee. Ook in de Westerse wereld zijn de mensenrechten niet éénduidig, neem de doodstraf in de VS. Handen afhakken komt ook voor in Saoedi-Arabië, en daar spreekt niemand schande over, want wij kunnen nog niet zonder olie en het geld van de Arabieren en Amerikanen. Twintig jaar lang hebben wij gewerkt aan een platform om onze commerciële belangen op te kunnen bouwen (grondstoffen en mineralen) en onze Westerse mensenrechten daar een plek te geven: dat project is vooralsnog mislukt, ondanks dat politici daar een heel ander beeld van schetsen. Wat Taliban 2.0 het land zelf en de wereld gaat brengen zal op een later tijdstip duidelijk worden De Taliban is nu gehuisvest in het Presidentiële Paleis en heeft een andere opdracht dan die ze hadden toen ze nog een guerrilla-oorlog voerden. Ze moeten nu een land met 38 miljoen inwoners opbouwen en besturen en hebben daar kader voor nodig, dus zullen ze trachten de Knappe Koppen, die naar het buitenland willen vertrekken, dat beletten. Daar zal daar dan wel iets tegenover moeten staan. De gevluchte Afghaanse president Ghani is met zijn familie aangekomen in de Verenigde Arabische Emiraten. Ajmal Ahmady, de president van de centrale bank van Afghanistan, heeft uitgehaald naar de gevallen regering in zijn land, waar de Taliban deze week de macht heeft overgenomen. Volgens Ahmady, is de regering van de gevluchte president schuldig aan de snelle en chaotische ineenstorting van de Afghaanse overheid. „Het had niet zo hoeven eindigen. Ik walg van het gebrek aan enige planning door het Afghaanse leiderschap”, zo liet hij weten via Twitter. De president van de Afghaanse centrale bank is het land ontvlucht vanwege de machtsovername in Afghanistan door de Taliban. In een tweet liet bankgouverneur Ajmal Ahmady ook weten zondag met een militair toestel te zijn vertrokken uit Afghanistan. De waarde van de Afghaanse munteenheid, de afghani, is naar een dieptepunt gezakt vanwege alle onrust. Ahmady zegt afgelopen zondag nog te hebben gewerkt bij de centrale bank totdat strijders van de Taliban aan de poorten van de stad stonden en dat hij op zaterdag nog crisisoverleg had met banken en geldhandelaren om hen gerust te stellen. Hij is zondag op de luchthaven van Kabul op een militair transportvliegtuig gestapt. Het is niet duidelijk van welk land dat toestel was en waar hij naartoe is gevlucht.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 20 aug 2021, week 33: AEX 771,41; Bel 20 4.277,34; CAC40 6.626,11; DAX 15.808,04; FTSE 100 7.087,90; SMI 12.415,66; RTS (Rusland) 1.623,50; SXXP (Stoxx Europe) 468.80; DJIA 35.120,08; NY-Nasdaq 100 15.092,57; Nikkei 27.013,25; Hang Seng 24.832,50; All Ords 7.725.10; SSEC 3.427,33; €/$1.1697; BTC/USD $49.215,20; troy ounce goud $1.780,70, dat is €48.949,46 per kilo; 3 maands Euribor -0,55%; 1 weeks -0,564%; 1 mnds -0,56%; 10 jaar Duitse Staat -0,495%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,408%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,366%; 10 jaar Belgische Staat -0,169%; 10 jaar Franse Staat -0,151%; 10 jaar Japan 0,007%; 10 jaar Spanje 0,214%; 10 jaar VK 0,531%; Italië 0,545%; 10 jaar VS 1,245%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,784.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden onveranderd tot lager, de rente daalde verder. De euro zakte verder weg tegen de dollar, alhoewel de rentetarieven op dollars daalde. Geruchten over een kanteling van het monetaire beleid op termijn