UPDATE 16-01 2021/565 Hannes heeft corona sinds 12 januari 2021

Dit is een gestripte versie vanwege het feit is ik sinds dinsdagmorgen positief getest ben op corona en bijna de hele week op bed heb gelegen. En er is veel gebeurt deze week: het opstappen van het kabinet Rutte III, het aanblijven van de drie lijsttrekkers voor de komende verkiezingen; de vraag of de verkiezingen over 2 maanden nog wel door kunnen gaan; de gevaren van de Britse mutant van het corona-virus, de gevolgen van de verlenging van de mogelijkheid de lockdown aan te scherpen (avondklok) tot begin februari dan wel mogelijk tot eind februari; de verwachting dat corona dit halfjaar nog onder ons zal blijven. De vraag is wat de waarde is van het aftreden van het Kabinet Rutte III en het directe opstappen van de de minister van Economische Zaken en Klimaat, de VVD’er Erik Wiebes. Hijzelf gaf daarover een verklaring maar de inhoud daarvan was zo doorspekt met parlementaire taal zodat waarschijnlijk niemand heeft begrepen, wat de werkelijke reden is van zijn onverwachte vertrek. Ik sluit helemaal niet uit hij hij niet langer mee wilde gaan in de Rutte doctrine, daarbij ook de sorry-cultuur die politici graag gebruiken om gewoon op hun stoel te kunnen blijven zitten. Misschien wilde hij niet langer eraan meewerken dat Rutte zijn problemen bij hem dumpte. Voor mij zou dat een heel plausibele reden zijn. Rutte is voor de Amerikaanse wetenschapper Joseph Samuel Nye, een transactie-leider, in ieder geval geen transformatie-leider, alhoewel hij zich op die wijze graag profileert. Voor Nye zijn John F. Kennedy, Abraham Lincoln, Franklin D. Roosevelt en Ronald Reagan grote hervormers. Misschien hoort Barack Obama daar ook toe: hij was jong, dynamisch, het symbool van de nieuwe tijd en ……… een geweldige redenaar. Angela Merkel wordt ook genoemd maar hier heb ik twijfels over, want ze is er niet in geslaagd Europa een eensgezind uiterlijk te geven, de EU is nog steeds een statenbond op het derde niveau, die overeind blijft door het sluiten van compromissen, maar nauwelijks grote stappen voorwaarts zet. De bekwaamheden van onze premier missen beperkingen voor het oplossen van complexe problemen. Daarvoor schakelt hij terug op derden die hij opdracht geeft met een oplossing te komen, waarvoor hij geen draagvlak krijgt. Neem het polderen, maar die uitkomsten zijn nooit te beste voor de Staat, maar altijd een compromis tussen wat werkgevers- en werknemersvertegenwoordigers aan hun achterban kunnen slijten. Datzelfde deed hij ook met de klimaattafels, waardoor de belangenbehartiging van de betrokken partijen dominant was in de eindrapportage. De grootste vervuilers betalen de minste bijdrages en krijgen de hoogste subsidies. En de burgers worden opgescheept met hoge lasten die lang niet voor iedereen betaalbaar zijn. En dan heeft Rutte ook nog achter de hand een Commissie die zijn problemen moet oplossen, zoals de Commissie Donner, die de Kinderopvang Toeslagen moest oplossen. Dat mislukte want de 2e Kamer greep in en stelde de Commissie van Dam in, waar Rutte geen verweer tegen had. Youp van ‘t Hek, beschikte voor zijn Oudejaarsconference al over voorkennis toen hij aankondigde dat Rutte al onderweg was naar de Koning om het ontslag van Rutte III aan te bieden. Het beleid van de kabinetten Rutte wordt gekenmerkt door het uitvoeren van neoliberale doelstellingen. De belangen van zijn VVD-achterban, bevoordeling van zijn ‘vriendjes’ en de schandalige wijze waarop hij de eigenaren/aandeelhouders en financiers uit de wind houdt bij de financiële verliezen als gevolg van de recessie, mede als gevolg van de corona-pandemie. Uiteindelijk moeten de belastingbetalers, ook onze kinderen en hun kleinkinderen, de giften aan de getroffen bedrijven om de crisis te overleven betalen. Misschien wel tien, misschien wel 15 jaar lang. En de CDA’er Wopke Hoekstra voert dat uit. En zowel Rutte als Hoekstra willen beiden politiek leider blijven van hun politieke partij. Maar is dat zinvol voor ons landje? Mijn antwoord daarop is ‘nee’. Wij moeten van die coalitie VVD/CDA af. Daarom stel ik voor de Kamerverkiezingen van 16 maart een jaar op te schuiven en de Koning gaat de politiek een opdracht geven tot een Regering van Nationale Eenheid. Dat is een kabinet waarin naast politieke partijen uit de coalitie en oppositie, ook ondernemers, wetenschappers en vertegenwoordigers van sociaal/maatschappelijke in participeren. Ik heb een groot vertrouwen in Kim Putters van het SCP. Ik verwacht echter dat Pieter Omzigt meer voorkeursstemmen krijgt dan de lijsttrekker, als de verkiezingen, ondanks de corona-pandemie, toch door zouden gaan. Een probleem waar niemand zich zorgen over maakt is dat ouderen schriftelijk mogen stemmen, maar veel postbussen in de steden en de buitengebieden zijn weggesaneerd.

Dit is premier Rutte en zijn kabinet Rutte III ten voeten uit: Van de 33 grootste zonneparken in Nederland is inmiddels 79% in buitenlandse handen, blijkt volgens het AD uit eigen onderzoek. Hierdoor verdwijnt tot 889 mln aan subsidiegeld naar het buitenland. Vooral Duitse, Chinese, Engelse en Scandinavische projectontwikkelaars en investeringsfondsen bouwen zonneparken op Nederlandse grond of kopen Nederlandse zonneparken op. “Er is een explosieve toename van zonneparken die vrijwel allemaal in handen komen van buitenlandse investeerders”, zegt Jan Rotmans, hoogleraar transitiekunde en duurzaamheid aan de Erasmus Universiteit in het AD. “Onze subsidies zijn een melkkoe voor deze investeerders. Het levert ze hoge rendementen op, die ook nog eens weglekken naar het buitenland. Ze verdienen veel geld dat eigenlijk voor de regio bedoeld is.” Een ander voorbeeld is de wijze waarop de lakeien van het neoliberalisme investeringen subsidiëren. Het aantal zonneparken in Nederland neemt snel toe. De afgelopen jaren werden al tientallen parken gebouwd en de komende jaren komen daar nog honderden bij. Het gaat om zowel kleine zonneparken van enkele hectares, als grote parken met een omvang van soms meer dan vijftig voetbalvelden. Volgens het AD bieden projectontwikkelaars soms tot wel 10.000 per hectare aan landeigenaren, vaak boeren. Boeren die 25 hectare land verpachten ontvangen hierdoor jaarlijks al snel zo’n 200.000. Veel projectontwikkelaars zouden voor Nederland kiezen vanwege de miljarden euro’s aan subsidies die de Nederlandse overheid verstrekt. “Het is een vechtmarkt met heel veel concurrentie”, zegt Egbert Ludwig in de Telegraaf. Hij is directeur van Bronnen VanOns, een coöperatieve ontwikkelaar van wind- en zonneparken die wil dat de duurzame energieproductie voor de helft in handen komt van de lokale bevolking. De lucratieve subsidies zijn volgens Ludwig de enige reden voor commerciële ontwikkelaars om zonneparken te bouwen. “De overheid strooit zo kwistig met geld dat je er een prachtige businesscase mee hebt, met rendementen tot soms wel 15%. Het gevolg is dat tientallen projectontwikkelaars opduiken, als bijen op de honingpot. Ook dubieuze partijen die het niet zo goed voor hebben met de omgeving. Aan bewonersparticipatie hebben zij geen boodschap. Hun enige motivatie is zoveel mogelijk geld verdienen.” Deze Nederlandse zonnevelden die in buitenlandse handen zijn krijgen samen tot bijna 1,1 mrd subsidie. 83% daarvan, zo’n 889 mln, verdwijnt naar het buitenland. Van de 29 grootste zonneparken die de komende jaren gebouwd worden is volgens het AD 52% in buitenlands bezit. Het gaat om maximaal 506 mln subsidie. De verwachting is dat dit percentage nog zal stijgen, omdat investeringsfondsen zonneparken meestal pas overnemen nadat ze gebouwd zijn. (bron: DFT)

Premier Rutte heeft het ontslag van zijn derde kabinet aangeboden aan de koning. De vier coalitiepartijen hebben in de ministerraad afgesproken dat ze op het gebied van de coronabestrijding missionair blijven. Dat betekent dat alles op dat gebied hetzelfde blijft. Het kabinet heeft ook besloten dat alle notities van ambtenaren en politiek adviseurs die tot een kabinetsbesluit leiden, automatisch openbaar gemaakt worden. Dat gaat vermoedelijk 1 juli in. In het rapport over de toeslagenaffaire stond felle kritiek op het achterhouden van informatie en ambtelijke notities die niet meer gevonden konden worden. (bron: NOS)

Trump, Biden en een smadelijke afgang van een Republikeinse president

President Trump heeft de bestuurder in Georgia die eerstverantwoordelijk is voor het verloop van de verkiezingen, zwaar onder druk gezet om hem toch de winst in de staat te bezorgen. Dat wordt duidelijk uit audio-opnames van een telefoongesprek tussen de twee, die The Washington Post online heeft gezet. “Ik wil gewoon dat je 11.780 stemmen vindt”, zegt Trump. Hij verloor Georgia aan Joe Biden met 11.779 stemmen verschil. Over twee weken moet Trump plaatsmaken voor Joe Biden. De president houdt nog steeds vol dat hij de verkiezingen heeft gewonnen, maar dat er geknoeid is met de stembusgang. (bron: NOS)

President Trump wil dat de verkiezingsuitslag in de staat Georgia alsnog wordt veranderd, zodanig dat hij de verkiezingen in die staat heeft gewonnen. Een telefoontje dat Trump, ook als hij straks geen president meer is, in de problemen kan brengen. Jurist Kenneth Manusama, gespecialiseerd in het Amerikaanse staatsrecht, stelt welke de juridische en politieke gevolgen kunnen zijn. Het is denkbaar dat er nog na Trumps vertrek uit het Witte Huis een afzettingsprocedure tegen hem wordt begonnen die het hem onmogelijk kan maken om ooit nog een politieke functie te vervullen. (bron: DFT) Het is volstrekt onduidelijk wat hij hiermee wil bereiken. Ook al zouden die 11.780 stemmen worden gevonden, dan nog wint hij de verkiezingen niet. Hooguit kan hij zijn achterban ermee overtuigen dat er ook in andere staten wel gefraudeerd zal zijn en dat hij nog vier jaar het land zou hebben kunnen besturen. De strijd is gestreden en hij is een slechte verliezer. De VS haalt het vliegdekschip USS Nimitz terug uit de wateren in het Midden-Oosten, meldt The New York Times. Waarnemend minister van Defensie Miller zou daarmee de spanning met Iran willen verminderen om een nieuwe confrontatie te voorkomen. Het besluit komt onverwacht en zou zijn genomen tegen het advies van prominente adviseurs. Inlichtingendiensten zouden er rekening mee houden dat Iran, of een gelieerde militie, op korte termijn een aanval plant op Amerikaanse doelen. Daarmee zou Iran de dood van generaal Suleimani willen wreken, die een jaar terug door de VS werd gedood. (bron: NOS)

Een Amerikaanse federale rechter in New York heeft een streep gehaald door een decreet van president Trump. Daarin bepaalde hij in juni dat mensen die meewerken met het ICC (Internationaal Strafhof) in Den Haag strafbaar zijn. Volgens Trump schendt het strafhof de Amerikaanse soevereiniteit. Op grond van het decreet werden sancties ingesteld tegen ICC-aanklager Fatou Bensouda, die onderzoekt of er oorlogsmisdaden zijn gepleegd in Afghanistan. Volgens de rechter druist het decreet in tegen de Amerikaanse grondwet. Eerder had onder anderen minister Blok de VS al gevraagd het decreet in te trekken. (bron: NOS) Trump vindt zichzelf de beste president ever en zijn tegenstanders de slechtste.

Het zal Trump tot in het diepst van zijn hart treffen dat hij er niet in is geslaagd een tweede termijn te realiseren. Ondanks dat hij bleef stellen dat hem 2,7 stemmen zijn ontnomen, dat er op grootschalige wijze verkiezingsfraude heeft plaatsgevonden maar slechts 1 ‘rechtertje’ gaf hem het voordeel van de twijfel. Bewijzen kon hij daarvoor niet aandragen. Het is de vraag hoe zijn rechts-activistische achterban zich gaat opstellen op 20 januari 2021, de dag van de inauguratie van Joe Biden. Trump is een slechte verliezer en ik vrees dat hij zijn verlies op allerlei wijzen zal blijven wreken op de Staat en de nieuwe president.

Corona gerelateerde berichten

Tot 10.00 uur zondagochtend zijn bij het RIVM 5622 nieuwe coronabesmettingen gemeld, minder dan het weekgemiddelde van 5728. Ook zijn er 43 nieuwe doden gemeld. Het gemiddelde aantal doden over de afgelopen zeven dagen is 93. In de ziekenhuizen liggen nu 1708 covid-patiënten in het ziekenhuis, plus 676 op de IC, meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. (bron: NOS/RIVM) Documenten die vorige maand via een hack bij medicijnautoriteit EMA werden gestolen, zijn online gezet op een forum uit Rusland. Het gaat om rapporten over het Pfizer-vaccin en mails van de EMA. Het lijkt erop dat de stukken geplaatst zijn om twijfel te zaaien over de vaccinontwikkeling. Volgens de EMA is er met de documenten geknoeid, maar om welke stukken het gaat zegt men niet. In de e-mails is te lezen dat de EMA druk heeft ervaren van de Europese Commissie om vaccins zo snel mogelijk goed te keuren. Maar het is niet gezegd dat dat klopt. De commissie zegt dat er nooit politieke druk is uitgeoefend. (bron: NOS) Voor de goede orde dit bericht is geen fake-nieuws, want de NOS bracht het naar buiten. De vraag is of er druk is uitgeoefend door de EC op de Europese Medicijn Autoriteit om niet te lang stil te staan bij het testen van corona-vaccins bij het bepalen van de ‘veiligheid’. Mogelijk werden de financieel/economische aspecten zwaarder gewogen dan medische. Dat kan betekenen dat er vaccins op de markt komen, waarbij veiligheid niet meer de hoogste prioriteit hebben gekregen.

Overwegingen

In een essay over ‘macht’ in de Tijdgeest schrijft Hans de Bruijn dat de 83-jarige Joseph Samuel Nye jr, in 1958 aan de Princeton Universiteit summa cum laude afgestudeerd met een BA in de geschiedenis en sinds 1964 lid van de faculteit van Harvard, dat er twee soorten presidenten, leiders zijn. Hij onderkent transactie-presidenten, door mij genoemd ‘onderhoudsmonteurs, en transformatie-presidenten, door mij staatsmannen genoemd. De eerste groep, waartoe Mark Rutte behoort, heeft weinig ambities en past op de winkel. Hij lost op zijn manier problemen op, pragmatisch en stap voor stap, en zal derden te hulp roepen, polderen, klimaattafels, als de problemen te complex zijn om op te lossen zonder daarvoor voldoende draagvlak te krijgen. In zijn algemeen krijgt hij daarvoor wel steun en waardering omdat hij niet rommelt aan de rechten en zekerheden van de samenleving. Een transformatie-president, zoals John F. Kennedy, Abraham Lincoln, Franklin D. Roosevelt en Ronald Reagan zijn grote hervormers. Misschien hoort Barack Obama daar ook toe: hij was jong, dynamisch, het symbool van de nieuwe tijd en ……… een geweldige redenaar, maar dat vertaalde zich niet in economische zin. Angela Merkel wordt ook genoemd maar hier heb ik twijfels over, want ze is er niet in geslaagd Europa een eensgezind uiterlijk te geven, de EU is nog steeds een statenbond op het derde niveau, die overeind blijft door het sluiten van compromissen, maar nauwelijks grote stappen voorwaarts zet. De vraag is waar Trump, de super-leugenaar en manipulator, de volksopruier, de twitteraar, bij wordt ingedeeld in de geschiedenisboeken. Waren het vier dwaze jaren? “The American political system was designed by geniuses, so it could be run by idiots”. Het is de vraag of Trump met zijn handelsoorlogen en de beperkingen van de vrijhandel, zijn strijd om het wereldleiderschap, de positie van de VS in de NATO en de wijze waarop het neoliberalisme, gekoppeld aan het kapitalisme, alsmede de grote hervormingen van het monetaire beleid in de Westerse wereld, hem tot een staatsman van grote klasse voor de VS dan wel een mislukkeling zullen maken, die de welvaart grote schade zal toebrengen. Misschien is het terugbrengen van de wereldhandel, de globalisering en het uitstappen van de VS uit de NATO wel een zegen voor Europa, omdat ze dan zelf in hun eigen veiligheid moeten gaan investeren. Wie zal het nu zeggen?

CDA-leider Wopke Hoekstra vindt het “niet goed voorstelbaar” dat zijn partij met de PVV gaat regeren. De PVV pleit in zijn verkiezingsprogramma voor een verbod op het verspreiden van de “islamitische ideologie”. Partijleider Wilders wil een ministerie voor De-islamisering en vindt dat tijdelijke verblijfsvergunnigen voor Syriërs moeten worden ingetrokken. Het CDA wil alleen regeren met partijen die de rechtsstaat serieus nemen en ten volle onderschrijven, zei Hoekstra in WNL op Zondag. Het PVV-programma is volgens Hoekstra “geen aanbeveling om samen op weg te gaan”. (bron: NOS) Het is de vraag hoe kiezers daarover denken. Die zullen uiteindelijk bepalen welke partijen met elkaar gaan regeren.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Een recente nota van het ministerie van Volksgezondheid bevat confronterende cijfers. De steeds oudere bevolking heeft een steeds grotere zorgvraag. Rond 2040 bereikt de vergrijzing zijn hoogtepunt. Dan is één op de vier Nederlanders 65 of ouder – nu één op de zes. Als er geen behandeling komt, heeft dan één op de acht werkende Nederlanders een demente ouder; nu één op de 33. En bij ongewijzigd beleid werkt in 2040 één op de vier werknemers in de zorg, tegen één op de zeven nu. Ondertussen verdubbelt de vraag naar verpleeghuiszorg en groeien de zorguitgaven harder dan de economie. Welke knelpunten moeten op tafel voor een beter zorgstelsel? Het Parool sprak met enkele deskundigen: ‘De marktwerking is doorgeslagen’ Sinds 2006 kent Nederland marktwerking in de zorg. Verzekeraars kopen de zorg voor hun klanten zo goedkoop mogelijk in bij ziekenhuizen en andere zorgverleners. Het stelsel beloont elke medische handeling, dus de reflex van ziekenhuizen is om ten minste zoveel zorg te leveren dat hun voortbestaan is gewaarborgd. Wie niet behandelt, gaat failliet. Marcel Canoy, gezondheidseconoom en bijzonder hoogleraar aan de VU, richt zich op de positie van kwetsbare ouderen. Anna van Poucke, zorgexpert bij consultant KPMG, ziet ‘interne tegenstrijdigheid’ in het stelsel: ziekte behandelen loont, het voorkómen van ziekte niet. Terwijl dat laatste mensen langer gezond houdt. Minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge is ook kritisch. De zorg ‘vertoont te veel kenmerken van een verdienmodel’. ‘Men schuift met de meubels, terwijl de Titanic op een ijsberg afstevent,’ zo omschreef ze het gebrek aan fundamentele oplossingen voor de dure Nederlandse zorg in 2018. Het klinkt GroenLinks-Kamerlid Corinne Ellemeet als muziek in de oren, om verschillende redenen. Zo leidt efficiëncydenken en onderlinge concurrentie bij verzekeraars tot een enorme verantwoordingslast bij artsen en andere zorgverleners, die soms wel 40% van hun tijd kwijt zijn met administratieve plichten. Zorg moet niet alleen om efficiëntie gaan, zegt Ellemeet. “Het opdoeken van kleinere spoedeisende hulpposten om die elders in de regio te centraliseren is efficiënt, maar als je je arm breekt, wil je hulp dichtbij hebben. Je kunt niet alleen denken vanuit Excelsheets.” Daarnaast leidt marktwerking in bijvoorbeeld de geestelijke gezondheidszorg tot selectie aan de poort, ziet Ellemeet. “Ingewikkelde patiënten hebben veel tijd en zorg nodig, maar leveren relatief weinig inkomsten op. Dus zetten ggz-instellingen in op mensen met lichtere, rendabelere klachten. Dat is funest voor de zwaarste patiënten.” Marcel Levi, de internist-ziekenhuisdirecteur bekritiseert vanuit zijn kantoor in Londen vooral de omslachtige beslislijnen in de Nederlandse zorg. (bron: Parool) Er zijn nogal wat problemen, waarvoor een oplossing gezocht moet worden. Het kan niet zo zijn dat alleen rendabele behandelingen plaatsvinden en moeilijkere patiënten onvoldoende opvang krijgen. Verder de vraag of de marktwijze op deze wijze moet worden doorgegaan en of de inkomens van specialisten en managers niet moeten hergewogen. En dan het financieel/economische aspect van de toenemende vergrijzing van de samenleving in de komende 20 jaar met een sterke stijging van de zorgkosten voor ouderen. Wie gaat dat betalen? Blijven de lasten betaalbaar of moet de zorg voor bejaarden worden afgeschaald. Laten we dat maar eens vragen aan Klaas Knot, die kan in de glazen bol kijken, of niet?

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 15 jan 2021, week 2: AEX 651,73; Bel20 3.715,69; CAC40 5.611,69; DAX30 13.787,73; FTSE 100 6.735,71; SMI 10.877,06; RTS (Rusland) 1.474,28; SXXP (Stoxx Europe) 407,85; DJIA 30.814,26; NY-Nasdaq 100 12.803,93; Nikkei 28.519,18; Hang Seng 28.573,86; All Ords 6.986,80; SSEC 3.566,38; €/$1.208; BTC/USD $36319,74; 1 troy ounce goud $1.828,60, dat is €48.678,82 per kilo; 3 maands Euribor -0,552%; 1 weeks -0,567%; 1 mnds -0,557%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,488%; 10 jaar VS 1,092%; 10 jaar Belgische Staat -0,369%; 10 jaar Duitse Staat -0,547%; 10 jaar Franse Staat -0,325%; 10 jaar VK 0,287%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,494%; 10 jaar Japan 0,0314%; Spanje 0,051%; 10 jaar Italië 0,606%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,507.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week variabel. Er zijn wel twijfels over de stand van de Amerikaanse economie, de dalende waarde van de $, of er nog nieuwe zetten komen van Trump en de stijgende besmettingen met de Engelse en Zuid-Afrikaanse corona-mutant. Ik hou het voor mogelijk dat het sentiment op de aandelenkoersen gaat omslaan van enthousiast naar terughoudend: de VS verkeren momenteel in een kritische fase over wat Trump nu nog gaat doen. Wereldwijd daalde de rente een fractie. De dollar noteerde onverwachts hoger, maar de bitcoin daalde flink, maar hield stand >$35.000 Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, verlenging van de lockdown tot 9 februari en mogelijk het instellen van een avondklok door het demissionaire kabinet Rutte III en misschien nog wel naar eind februari, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ daalde deze week >10%. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,311%; Duitsland -0,136%; Nederland -0,074%; Frankrijk 0,385%; Japan 0,6457%; Spanje 0,876%; VK 0,869%; Italië 1,466%; Canada 1,439%; VS 1,8413%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,757%; Nederland -0,727%; Zwitserland -0,68%; België -0,666%; Frankrijk -0,659%; Denemarken -0,609%; Spanje -0,369%; Japan -0,1053%; VK -0,048%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 16-01 2021/565 Hannes heeft corona sinds 12 januari 2021

UPDATE 09-01 2021/564 Gelukkig en Gezond 2021: ‘Beleggen in 2021: ’de beurs is al heel optimistisch over herstel’’ GL: Klaver eist aftreden kabinet

6 januari 2021 is een gedenkwaardige dag geworden waarop de democratie in de VS tot in de kern is aangetast door de bestorming van het Capitool, waar op dat moment een grondwettelijke vergadering plaatsvond. Onder voorzitterschap van vice-president Mike Pence besliste het Congres over de uitslag van de presidentsverkiezingen van 3 november 2020, de benoeming van de kiesmannen en benoeming van de volgende President. Bekend was al dat Trump een deel van zijn assertieve achterban had gemobiliseerd om het Capitool, het hart van de Amerikaanse democratie, te omsingelen, om daarmee druk uit te oefenen op de Republikeinse leden van het Huis van Afgevaardigden en de Senaat om nieuwe verkiezingen af te dwingen om daarmee de inauguratie van Joe Biden op 20 januari a.s. te voorkomen. Dat plan veroorzaakte grote chaos en Trump werd de grote verliezer. “De demonstranten zijn in het gebouw.” Het waren de laatste woorden die een microfoon in het Capitool oppikte voordat het Congres overrompeld werd door een woedende menigte. Kort daarna moesten Congresleden vluchten of zich verschuilen en barricadeerden bewakers met getrokken wapens de ingangen met meubilair. Ongekend geweld overspoelde Washington. De noodtoestand is afgekondigd. Zeker één vrouw, een activiste, werd doodgeschoten in het hart van de Amerikaanse democratie, vier anderen overleden als gevolg van een “medisch ongeval”. Er waren 50 gewonden. Een vijftigtal mensen is aangehouden. Toen de terroristen uit het Capitool waren verwijderd maakten de Congresleden er een punt van nog dezelfde dag weer bijeen te komen. “We laten ons niet intimideren”, aldus de Republikeinse leider Mitch McConnell.

Er was vooraf al rekening mee gehouden dat Trump-aanhangers overlast zouden veroorzaken op de dag dat het Congres officieel de verkiezingswinst van Joe Biden zou vastleggen. Trump hield tegelijkertijd namelijk een bijeenkomst bij het Witte Huis voor zijn aanhangers, op loopafstand van het Congres. De president zweepte het publiek, zoals hij vaker doet, op met aantijgingen over gestolen verkiezingen en verwensingen van partijgenoten die geen procedurele streken wilden uithalen om Biden de winst te ontzeggen. Hij riep vice-president Pence op zijn verantwoordelijkheid te nemen, maar die weigerde de opdracht, het grondwettelijke proces te saboteren, uit te voeren. Trump jr riep de masso op ‘Be a hero, not a zero”. “Laten we naar het Capitool lopen en onze dappere Senatoren en Afgevaardigden aanmoedigen”, suggereerde Trump. “Zo kunnen we de zwakke Republikeinen de trots en stoutmoedigheid geven die nodig is om ons land terug te nemen.” De menigte zette daarop inderdaad koers naar de grote, witte koepel die boven de Amerikaanse hoofdstad uittorent. Agenten bij het Congres, de Capitool-politie, leken overrompeld door de mensenmassa. Mensen met Trump-vlaggen en rode MAGA-petjes kwamen met weinig moeite door een politiecordon en dwanghekken, traangas en pepperspray was er niet genoeg om hen tegen te houden. Sommige betogers sloegen ruiten in van het gebouw om binnen te komen, “USA!” scanderend, of “stop the steal“. Congresleden moeten angstige momenten hebben beleefd. Sommigen verscholen zich onder hun Congreszetels terwijl de meute al op de deuren van de zaal bonsde. In deze chaos werd een vrouw neergeschoten, ze overleed later in een ziekenhuis. Ondanks alle chaos konden alle Congresleden en hun medewerkers via onderaardse gangen in veiligheid worden gebracht. Sommigen droegen de gasmaskers die beschikbaar waren gesteld vanwege het traangas. “Dit is jullie schuld”, verweet een Democratische Afgevaardigde zijn Republikeinse collega’s. Enige tijd later bereikte de boze menigte het spreekgestoelte waar vicepresident Pence minuten eerder had gezeten. “Waar zijn ze?”, hoorde een journalist sommigen vragen. “Trump heeft die verkiezingen gewonnen”, riep een man vanaf de plek waar Pence had gezeten.

Elders in het gebouw werden de kantoren van Congresleden aangevallen. Een naambordje van Nancy Pelosi, de voorzitter van het Huis, werd losgerukt, een betoger ging op haar stoel zitten met zijn voeten op haar bureau. Iemand liet een briefje achter op haar werkplek: “We zullen niet opgeven”. Na die eerste chaotische taferelen hingen de Trump-aanhangers wat rond in het gebouw en dropen uiteindelijk af. Ze hadden hun punt gemaakt, hun visitekaartje afgegeven. Ondertussen riepen Democratische én Republikeinse politici president Trump op zijn supporters te beteugelen. “Dit is chaos, het grenst aan een opstand”, betoogde Joe Biden. “Het moet stoppen.” Toen Trump kort daarna reageerde, weigerde hij onomwonden de bestorming af te keuren. Hij riep de betogers weliswaar op zich vreedzaam terug te trekken, maar herhaalde ook de beschuldigingen over kiesfraude. Twitter, Facebook en YouTube oordeelden dat zijn woordgebruik zo opruiend was, dat ze de video verwijderden. Twitter voegde er later nog een ban van 12 uur aan toe, Facebook schortte Trumps account voor 24 uur op. Aan het begin van de avond on 18:00 uur, kort voordat een avondklok van kracht werd, kwam het bericht dat het Congres weer in handen van de autoriteiten was. Ordetroepen, waaronder de politie, Nationale Garde uit drie staten en FBI-agenten, begonnen gestaag ook de omgeving van het gebouw schoon te vegen met traangas en flitsgranaten, hier en daar waren er confrontaties met betogers. Zes uur na de schorsing van de vergadering kondigden de leiders van het Congres, Democraten en Republikeinen, aan hun zitting te willen hervatten. Toen vicepresident Pence voorstelde “Laten we weer aan het werk gaan” leverde hem dat een ongebruikelijk eendrachtig applaus op. Senator Schumer, leider van de Democratische minderheid in het hogerhuis, wilde voordat het dagelijks werk weer werd hervat echter nog wel iets benadrukken. “Dit is niet spontaan gebeurd”, onderstreepte hij. “Dit is de laatste, onuitwisbare erfenis van onze 45ste president, ongetwijfeld onze slechtste.”

President Trump belooft dat er op 20 januari een ordelijke machtsoverdracht zal zijn. “Ook al ben ik het totaal niet met de verkiezingsuitslag eens, er zal een ordelijke machtsoverdracht komen”, zegt hij in een verklaring. Maar hij zegt ook dat er nu een einde komt aan “de beste eerste termijn” van een Amerikaanse president ooit. “Maar het was slechts het begin van ons gevecht om Amerika weer groots te maken”. In de verklaring feliciteert hij aanstaand president Biden niet en geeft hij zijn nederlaag ook niet toe. Biden wordt op 20 januari geïnaugureerd als 46ste president. Het Congres heeft de zege van Joe Biden bij de presidentsverkiezingen van 3 november bekrachtigd. Dat gebeurde aan het einde van een ongekend roerige dag. Om precies te zijn rond 03.40 uut lokale tijd. Kort ervoor werd een bezwaar tegen de uitslag in Pennsylvania verworpen. (bron: NOS)

Een opsteker voor Joe Biden was ook dat de Democraten de nog 2 vacante Senaatszetels in Georgia binnenhaalden. Daarmee is de verhouding in de Senaat nu 50:50. In 2023 is de volgende Senaatsverkiezing. Bij stemmingen over bepaalde zaken als benoemingen van rechters hebben de Democraten een meerderheid bij een gelijke stemuitslag want dan bepaalt mede de stem van de Democratische vice-president de uitslag. Voor Biden is het van het grootste belang hoeveel lijken er in de kast zitten van de boedel die hij van Trump overneemt. Biden beschuldigt Trump van het aanzetten tot geweld. “Trump probeerde met een woedende en opgehitste menigte de 160 miljoen Amerikanen die hun stem hebben uitgebracht het zwijgen op te leggen”, zei Biden. Volgens hem waren het geen demonstranten, maar “terroristen van eigen bodem”. Biden sprak van een van de donkerste dagen in de geschiedenis van de Verenigde Staten. Er zijn een aantal vragen over de positie van President Trump en handelen in de toekomst. In een eerste reactie meldden meerdere ministers uit zijn kabinet dat zij overwegen nog voor 20 januari Trump uit zijn ambt te laten zetten. Ik denk dat dat in een zo korte tijdsspanne niet gerealiseerd kan worden. Dan is het nog maar de vraag of de Republikeinse partij Trump nog ooit gaat voordragen als kandidaat bij de volgende verkiezingen. Nog essentiëler is of de Republikeinse partij, na het ondemocratisch handelen van hun president en het weigeren te accepteren dat hij verloren heeft omdat er grootschalig verkiezingsfraude zou hebben plaatsgevonden, wat hijzelf niet heeft kunnen aantonen en in de 63 rechtszaken niet is gekend, niet gaat scheuren. Dan ontstaan er drie partijen en dat zou goed zijn voor het democratisch functioneren van de VS. Ik blijf erbij dat Donald Trump psychisch gestoord is, een bord voor zijn tronie heeft en volstrekt onbekwaam is een wereldmacht als de VS te leiden. Maar ook moeten we er rekening mee houden dat deze figuren als ze niet worden opgenomen in een gesloten afdeling, een land nog grote schade kunnen toebrengen. Maar …………….. na 6 januari 2021 mag je toch hopen dat een groot deel van zijn 74 miljoen kiezers, achterban en zijn 85 miljoen volgers op sociale media zich kritischer gaan opstellen over hun president, die de verkiezingen gewonnen heeft en toch geen president blijft. Trump en zijn zoon Trump je zijn agressors, type straatvechters, meedogenloos voor tegenstanders. Wat mij opviel is dat op het moment dat de democratie in de VS op zijn grondvesten schudde, op Wall Street gewoon doorgevierd werd en de volgende dag elders in de wereld het vertrouwen in de VS niet werd aangetast. Maar toch ……………………….!!

In zijn column in Trouw geeft Rob de Wijk een interessante visie op de ontwikkelingen in de VS onderweg naar een ‘mislukte’ greep naar de macht van de verliezer van de presidentsverkiezing van 3 november 2020: Donald Trump. Lees en huiver. <citaat> Wees erbij. Het wordt ruig.” Met deze tweet leidde president Trump zijn eerste poging tot een staatsgreep in. Daarna hitste hij zijn aanhangers in Washington op met een 70 minuten durende speech: “Je geeft nooit toe als levens op het spel staan”, en “Ons land heeft er genoeg van. We pikken het niet meer.” Vervolgens bezetten aanhangers van de complotbeweging QAnon, white supremacists en neonazi’s het Capitool. Alles wijst erop dat Trump hoopte dat de boel zodanig uit de hand zou lopen dat hij de staat van beleg zou kunnen afkondigen en de democratische instituties buiten werking zou kunnen stellen. Precies daarom wilde hij aanvankelijk de nationale garde niet inzetten. Maar binnen het Witte Huis leek hij geen steun te hebben voor het ontketenen van een gewelddadige revolutie. Bovendien is Amerika nog niet ver genoeg afgezakt in de richting van het Italië van de jaren dertig, Argentinië in het midden van de vorige eeuw en Rusland in de jaren negentig. Daarbij komt dat Trump niet kan rekenen op de steun van de krijgsmacht en daarmee een belangrijke machtsbasis ontbeert. Daarom moet hij het hebben van het opjutten van de bevolking met complottheorieën over verloren verkiezingen en nepnieuws. Het doel is verwoestende polarisatie en ontwrichting van de maatschappij. Dit klassieke scenario voor een revolutie kan nog steeds slagen. Zeker zolang het Trumpisme een grote aantrekkingskracht op ontevredenen heeft. Die hebben geen belang bij waarheid en fatsoen, maar streven naar de totale ineenstorting van de instituties die uiteindelijk een utopische wereld van vrijheid en voorspoed moet opleveren. Als mijn veronderstelling klopt dat het trumpisme een blijvertje is, dan gaat Amerika een periode tegemoet die sterk aan het naoorlogse Argentinië doet denken waar het peronisme tot een staatsgreep en dood en verderf heeft geleid. President Perón werd gearresteerd, werd vervolgens weer president en kon de Argentijnse politiek decennialang vergiftigen. Gezien zijn leeftijd zal Trump relatief snel een opvolger moeten zoeken. Die kan worden gevonden onder de senatoren die de afgelopen dagen weigerden de verkiezingsuitslag te bevestigen, zoals Ted Cruz (Texas) die in 2016 ook al een gooi naar het presidentschap deed. Voorlopig is het probleem dat elke actie tegen Trump zijn aanhang verder zal opjutten. Hij is de eerste president sinds dertig jaar die geen tweede termijn krijgt. Twitter en Facebook verwijderden zijn opruiende teksten. Hij is de enige die een mislukte staatsgreep op zijn naam heeft staan. Vicepresident Pence is daarom gevraagd de president op grond van het 25ste amendement – wegens ongeschiktheid – uit zijn ambt te zetten. Zijn aanhang interesseert het niet. Zij zien hem als martelaar en zullen achter hem aan blijven lopen, ook al is hij straks ambteloos burger. Met honderden miljoenen dollars aan giften achter de hand kan hij het land blijven ontwrichten, de inauguratie van Biden frustreren en diens presidentschap onmogelijk maken. Hij kan aansturen op een tweede termijn, zich opwerpen als ‘tegenpaus’, een opvolger aanwijzen of een nieuwe staatsgreep voorbereiden. Zo kan hij ook uit de gevangenis blijven. Want dat hij een aantal rechtszaken over fraude, valsheid in geschrifte en seksueel wangedrag gaat verliezen, is zeker. </citaat> Volgens mijn informatie zou vice-President Pence toestemming hebben gegeven de elitetroepen, de Nationale Garde, uit drie staten in te vliegen en niet Trump zelf. Trump krijgt nu ook de kans zijn oudste zoon, Donald jr, voor te bereiden op de overname van de macht. Daarbij spelen nog andere zaken een rol. Een daarvan is de vraag of de Republikeinse partij in deze vorm bijeen blijft en Donald Trump als hun politieke leider blijft steunen. Als er een scheuring optreedt zal dat tot verschuivingen van de politieke macht in de VS gaan leiden. Of Trump dat in zijn voordeel kan aanwenden, is te vroeg om daarover een oordeel te geven. Inmiddels heeft Pence laten weten dat hij niet zal meewerken aan de mogelijkheden die het 25ste amendement biedt om de president zijn bevoegdheden te ontnemen. Trump kan nu wel iedereen nog ontslaan, ook ministers, die zijn beleid niet wensten uit te voeren en daar hoort Pence ook toe. Wat mij zorgen baart is het feit dat de financiële markten zich van deze ‘mislukte’ staatsgreep tot dusverre niets hebben aangetrokken en het feest op de markten gewoon door is gegaan, ook elders in de wereld. President Trump heeft laten weten dat hij de inauguratie van zijn opvolger Joe Biden niet zal bijwonen. Hij zou op 19 januari aanstaande het Witte Huis verlaten. Trump gaf geen reden voor zijn afwezigheid. Biden wordt op 20 januari geïnaugureerd als 46e president van de Verenigde Staten. Trump erkent dat er een nieuwe regering aantreedt en zegt hij te zullen meewerken aan een soepele en ordelijke machtsoverdracht. Het is sinds 1869 niet meer voorgekomen dat de vertrekkende president afwezig is bij de inzweringsplechtigheid van zijn opvolger. (bron: NOS) Dat zoiets een keer in de 150 jaar voorkomt, verrast mij niet. Maar wel dat de media uitspraken van president Trump 1:1 weergeven, net alsof dat de hele waarheid is. Bij een man als Trump moeten we, in de situatie waarin hij nu verkeert, niet attent zijn over wat hij wel zegt, maar veel meer over wat hij niet zegt. Hij zegt namelijk niet dat hij zich heeft neergelegd dat hij accepteert dat Joe Biden de verkiezing heeft gewonnen en dat hij stopt met zijn 74 miljoen kiezers te blijven bestoken met zijn waarheid dat hem 2,7 miljoen stemmen zijn ontnomen door massale fraude. En dat zelfs rechtbanken en opperrechters en zelfs partijgenoten in dat complot een rol hebben gespeeld. En dat hij op het tweede plan als president gekozen door zijn achterban alles in het werk zal stellen om het beleid van de Biden Administratie te frustreren. We zijn op 20 januari 2021 nog lang niet verlost van de familie Trump. Ik sluit een greep naar de macht nog steeds niet uit, ondanks dat hij het leger, op dit moment, nog niet aan zijn kant heeft. Sociale mediaplatform Twitter heeft president Trump voorgoed verbannen. De tweets op het account *realdonaldtrump zetten volgens een woordvoerder van Twitter aan tot geweld. Twee nieuwe tweets hebben geleid tot de definitieve blokkade. In een ervan stond dat Trump de inauguratie overslaat. Dat zou aanhangers het signaal kunnen geven dat de ceremonie een doelwit is, omdat Trump er toch niet is, aldus Twitter. Dat zou kunnen, alhoewel ik niet verwacht dat zijn assertieve rechtse groepen, na de inval in het Capitool deze week, opnieuw tot de aanval zullen overgaan. Daarbij komt dat Trump momenteel ‘onder curatele staat’ van Republikeinse leiders. Sociale media zijn voor Trump heel belangrijk als communicatiemiddel met zijn achterban. De grote media brengen volgens hem alleen maar ‘fakenews’. Maar hij heeft nog meerdere twitteraccounts die nog open zijn. Het Parool schrijft dat Amerikanen zich zorgen maken over de aanwending van de machtsmiddelen die de president nog tien dagen tot zijn beschikking staan. Hij kan nog een oorlog starten, hij heeft de rode knop nog tot zijn beschikking om een kernaanval uit te voeren. De man is onberekenbaar over zijn uitspraken en zijn daden, maar ja ‘hoever gaat hij nog in de wetenschap dat hij de verliezer is als president en met het verlies in de Senaat van de meerderheid’. Wat heeft hij nog te winnen op dit moment. Ik blijf somber gestemd over de schade die deze man nog allemaal kan gaan aanrichten in de komende jaren in de VS en in de wereld. Hij is nog steeds een ‘bevriend staatshoofd’, heet dat in diplomatieke taal. Hij is sluw en meedogenloos en zal niet schromen zijn tegenstander, president Joe Biden, dwars te zitten en hem het regeren onmogelijk te maken. Hem staat geen democratisch bestel voor de ogen: hij is in hart en nieren een autocraat. Hij is een winner, geen lozer, dat weten zijn tegenstanders maar al tegoed waarmee hij in de loop der jaren met zijn vastgoedtransacties zaken heeft gedaan. Nog een ander aspect is hoe de vraag moet worden geïnterpreteerd die Trump heeft gesteld aan zijn adviseurs of hij aan zichzelf gratie kan verlenen, voor misdaden waarvoor hij tot dusverre niet veroordeeld is. Los daarvan moet hij voor datgene waarvoor hij gratie aan zichzelf verleent wel schuld bekennen. Hij vreest op dit punt kennelijk voor het OM dat klaar staat met verdenkingen van het schenden van wetten voor eerdere feiten, als hij op 20 januari 2021 te 12:00 uur Washington time is afgetreden. Hij riep deze week ook op de terroristen te vervolgen die het Capitool waren binnengedrongen en die hijzelf daartoe had aangezet. Het waren zijn ‘troepen’ die hij op pad had gestuurd. Maar het is maar zeer de vraag of die demonstraten als terroristen kunnen worden vervolgd. Uiteindelijk zijn ze zonder veel geweld het Capitool binnen gekomen omdat witte agenten van de Capitool politie de hekken wegschoof en de meute toegang gaf het Capitool te betreden. Op die twee demonstranten die ruiten insloegen na. Wat veel ernstiger is dat de parlementariërs en de vice-president niet in de vergaderruimte bleven, maar als angsthazen vluchten. De opdracht die de demonstranten hadden gekregen van Trump c.s. was dat ze de Republikeinse volksvertegenwoordigers en de vice-president onder druk moesten zetten om de verkiezingen van 3 november ongeldig te verklaren en nieuwe verkiezingen moesten worden uitgeschreven. Vice-president Pence weigerde die instructie van de president uit te voeren. De vrijwel laatste poging van Trump om het tij voor hem te keren, mislukte. Hij bedankte zijn ‘demonstranten’ voor hun inzet en verzocht hen vreedzaam huiswaarts te keren. Op dat moment keerden ook zijn Republikeinse adviseurs zich tegen hem toen ze zich realiseerden dat hij had getracht een staatsgreep te plegen in een democratisch bestuurd land. Trump moest in het openbaar enkele uitspraken doen, maar in feite zei hij weinig wat echt relevant was. Nog altijd weten we niet wat hij allemaal nog van zins is.

Het blijft niet bij die ene aanval op het Capitool, vrezen wetenschappers. Daarvoor is het aantal extremisten in de VS, én in de rest van de wereld, te lang ongeremd gegroeid en is de verwevenheid met de politie en het leger te groot, schrijft Romana Abels in Trouw. De bestorming van het Capitool, afgelopen woensdag, was nog maar net voorbij of voormalig president Obama deed er een verklaring over uit. Hij zag het al aankomen, schreef hij. “We zouden onszelf belachelijk maken als we zeiden dat dit een complete verrassing was.” Iedereen zag het aankomen. Dat zeggen ook tientallen onderzoekers en politicologen. De aanval was in alle openheid aangekondigd. Het zal niet de laatste zijn, zeggen zij ook. “Het gaat erom wat er in de komende maanden gebeurt”, zegt Arie Perliger, politicoloog en criminoloog aan de universiteit van Massachusetts. “Ook nu bereiden een heleboel groepen aanvallen voor, die misschien wel gewelddadiger zullen zijn dan die van deze week. Mijn verwachting is dat we de komende weken gelijksoortige gebeurtenissen zullen zien. Ik vrees ook dat er een aantal echte terroristische aanslagen zal volgen, waarbij meer mensen omkomen. Er worden in ieder geval voorbereidingen voor getroffen in militie-kringen. Bovendien, in het verleden is het ook zo gegaan: deze aanvallen komen in golven.” Je kunt Perliger een zekere mate van voorspellende gaven toedichten, want hij wist vooraf dermate precies wat er op 6 januari zou gebeuren, dat hij er de publicatie van een wetenschappelijk artikel op afstemde. Hij besloot zijn stuk over de ‘tweede golf van de Amerikaanse militiebeweging’ op 6 januari te publiceren, omdat het dan het meest actueel zou zijn. “Heel moeilijk was het niet om dit te zien aankomen. Iedereen wist dat dit zou gebeuren”, zegt Perliger een dag na de bestorming van het Capitool aan de telefoon. “In alle openheid zeiden de leiders van verschillende extremistische groepen dat ze op 6 januari in Washington zouden zijn. Er werden wapens aangeschaft en gefabriceerd. Er was niets geheimzinnigs aan.” Perliger wijst erop dat de afgelopen weken al in allerlei internetwinkels T-shirts te koop waren met civil war 2, de tweede burgeroorlog. Op sociale media werd er in de dagen voor 6 januari duizenden keren gepraat over de actie in Washington. ‘Sloop de staat’ was een van de termen die werd gebruikt. Een bekende agitator als Alex Jones had laten weten dat ‘er mensen klaarstaan in DC om te verhinderen dat de president wordt afgezet’. Vaak wordt gezegd dat de regering-Trump ervoor heeft gezorgd dat deze sfeer van geweld en wantrouwen in de Verenigde Staten is gaan overheersen. “Hij heeft zeker een rol van betekenis gespeeld. Hij heeft deze mensen het gevoel gegeven dat hun stem van betekenis is, dat hun gedachten de moeite waard zijn.” Maar Perliger zegt dat het niet alleen aan Trump ligt. “De extreme milities die dit hebben georganiseerd, bestaan al veel langer dan de regering-Trump”, zegt hij. “Ze waren er ook in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw en ook toen was meer dan de helft van hun geweld gericht tegen de overheid.” In zijn laatste artikel schrijft Perliger dat er sinds 2008 een tweede golf van milities is ontstaan. Groepen met een naam als Constitutional Patriots, schieten als paddenstoelen uit de grond en weten steeds meer mensen aan zich te binden. Ze hebben het idee dat hun waarden van ze worden afgenomen: dat hun recht op het dragen van een wapen zal worden beperkt, of dat ze verplicht worden aan allerlei milieueisen te voldoen. Hij beschrijft hoe er in het hele land tientallen groepen zijn ontstaan op lokaal niveau en dat ze in toenemende mate landelijk georganiseerd zijn. De laatste jaren zenden ze hun mensen uit naar de plaatsen waarvan zij menen dat hun waarden daar onder druk staan. Tussen Donald Trump en de milities is een wederzijdse waardering ontstaan die voor beide kanten voordelig heeft gewerkt. “De milities voelen zich gesterkt en gelegitimeerd door Trump, die op zijn beurt van hen bevestiging krijgt dat hij ondanks alle bewijzen van het tegendeel de verkiezingen heeft gewonnen.” (bron: Trouw) Dat Perliger het heeft zien aankomen, geloof ik wel, maar bij de duiding die hij eraan geeft zet ik vraagtekens. Ik ontken zeker niet dat er wereldwijd, onder het volk, groepen zijn ontstaan die ageren tegen het beleid van overheden. Tegenover de verdere digitalisering van de rechten, tegen het burocratisme. Ook in ons land. Kijk naar de wijze waarop de Kinderopvangtoeslag onbeheersbaar werd en de verantwoordelijke politici wegkeken. Mede daardoor neemt het populisme toe. Daarover een verschil van mening. Toch zijn die groepen, ook in de VS, beperkt in omvang. Dat er duizend mannen en vrouwen het Capitool met vlaggen en petjes naar binnen liepen, nadat ze wat ruiten hadden ingeslagen, en hier en daar op een zetel gingen zitten, past niet in een democratische staat, maar het was zeker geen veldslag. In feite was de omsingeling een strategische aanval, die in de oudheid zijn nut had bewezen. Dat een deeltje van de burgerij, laat ik zeggen de agressieven, blijk hebben gegeven over hun onvrede over het bestuur, waarop de VS worden geleid, kon alleen maar gebeuren omdat ze op voorhand wisten dat hun president, die de verkiezingen verloren had, hen zou ondersteunen. Waar ik meer bezorgd over ben is dat veel Amerikanen nog hechten aan hun wapens. In feite willen ze nog altijd cowboytje spelen en hun wil kunnen opleggen met wapens en dat zij niet geconfronteerd willen worden met de gevolgen van de industriële revolutie gevoed door fossiele brandstoffen. Daarin denkt een deel van de Amerikanen heel egoïstisch. Trump heeft zich onttrokken aan de plichten die het als wereldleider heeft en is onder zijn leiding als een eenling verder gegaan. Althans dat heeft hij gepoogd. De vraag is i8n hoeverre deze ontwikkeling het resultaat is van het neoliberale beleid, gekoppeld aan het kapitalisme, dat in de Westerse wereld wordt gevoerd. In ieder geval hebben de Amerikanen laten zien hoe het democratische bestel uit de rails kan lopen. Wij zijn gewaarschuwd!

Financieel/economische ontwikkelingen

Tijdens de jaarwisseling, voor de opening van de beurzen op 4 januari 2021 deden zich 2 ontwikkelingen voor, die sterk de aandacht trokken, maar waarvoor geen verklaring kon worden gegeven. De € sloot op Oudjaarsdag op $1,2214 op op 1 januari om 12:00 exact steeg de $ naar 1,1914. Precies $0,03 lager. Het lijkt erop dat dat een truc is door de dekkingsgraad van de pensioenfondsen boven de 90% te tillen om te voorkomen met een hogere dollar nog net over de streep te trekken om verlagingen van de pensioenen te voorkomen. Maar op de eerste beursdag van 2021 plusten de euro en het goud en noteerden de aandelenkoersen in de plus. Daarbij komt dat op zaterdagmorgen 2 januari 2021 de bitcoin (BTC/USD) steeg boven de $30.000 en in de middaguren >$31.000. In de loop van 3 januari oversteeg de notering $34.500. De BTC/USD sloot 2020 af op 29.002,61 en noteerde bij het sluiten van dit blog $40.075,10. Al de winst van de laatste dagen verdween op de eerste beursdag als sneeuw voor de zon, maar het herstel was spectaculair. Kennelijk zien de centrale banken met lede ogen toe hoe de prijs van de bitcoin omhoog schiet zonder dat ze interveniëren. Toch lijkt het erop dat de bitcoin een bedreiging vormt voor de valuta, van de grote centrale banken. De snelle winsten en verliezen van de bitcoin spreken een bepaald type belegger aan. De digitale valuta bitcoin is sinds 2 januari 2021 voor het eerst tot boven de €25.000 gestegen. En aan de sterke opmars van de cryptomunt lijkt voorlopig nog geen einde te komen. Na het behalen de mijlpaal steeg de waarde van de munt begin van de middag vrijwel meteen verder. Waarschijnlijk speelt mee dat steeds meer vermogensbeheerders brood beginnen te zien in cryptomunten. Ook klanten van betalingsdienstverlener PayPal kunnen al met bitcoins betalen. Dat voedt de hoop dat de cryptovaluta voor het grote publiek interessanter worden. Daarnaast is er door steunmaatregelen vanuit overheden en centrale banken zoveel geld voorhanden, dat er ook steeds meer geld in risicovollere investeringen wordt gestoken. Tenslotte is er een groep mensen die verwacht dat bitcoins, net als goud, een goede investering zijn omdat die niet vatbaar zijn voor zaken als inflatie. (bron: DFT) In 2020 ging voornamelijk in het vierde kwartaal de koers vier keer over de kop. Ik heb recentelijk nog gewaarschuwd dat de bitcoin wel de suggestie in zich heeft dat het een munt is, maar, grosso modo, kun je er alleen maar mee betalen in casino’s. Verder gebruikte de onderwereld de bitcoin om criminele handelingen mee te financieren. Er is op dit moment in de westerse wereld geen enkele centrale bank die de bitcoin steunt als ‘geld’. Het is ook geen geld want de bitcoin heeft in feite geen enkele waarde anders dan de prijs die kopers er ‘in de markt bereid voor te betalen’. En onder die kopers zijn zeker speculanten, die denken snel rijk te kunnen worden net zoals gokkers, maar nu ook grote institutionele beleggers, die ook een graantje mee willen pikken. Maar ik zeg het nog maar een keer, het is lucht, het is een illusie, in feite heeft het geen enkele waarde. Maar de Telegraaf heeft gelijk: de centrale banken hebben zoveel overtollig geld in de markt gepompt dat partijen die daarbij kunnen komen de beurskoersen opblazen en zich verlekkeren in de bitcoin.

Trouw schrijft over de bitcoin kopen of juist niet? Misschien nog belangrijker: volgens sommigen staat de wereld aan de vooravond van een ongekende inflatie. Centrale banken zijn immers massaal geld gaan bijdrukken om de economie overeind te houden tijdens de pandemie. Nu wordt dat geld amper uitgegeven vanwege de lockdowns, maar wat als die straks voorbij zijn? “Sinds afgelopen najaar zijn het juist de grote spelers die erin stappen – verzekeraars, investeringsfondsen en grote bedrijven.” Fondsen die financieel niet op hun achterhoofd zijn gevallen, en dat wekt vertrouwen. Zij lijken vooral in te stappen door de lage rentestanden, waardoor ze geld moeten toeleggen om te mogen sparen, en waardoor obligaties ook weinig opleveren. De Amerikaanse dollar daalt al maancen in waarde tegenover de euro (de euro stijgt dus in waarde) en wie weet waar dat straks heen gaat, denken de investeerders. Dus beschermen ze zich daartegen door een klein deel van hun geld in de bitcoin te steken. “En als een groot investeringsfonds ook maar 1% van zijn vermogen aan bitcoin uitgeeft, dan stijgt de koers ervan al.” Een kwestie van vraag en aanbod. Die economische wet geldt des te meer in een kleine, en dus gevoelige markt. Bitcoins worden virtueel gedolven door computers hele zware berekeningen te laten oplossen. Elke tien minuten worden er zo ongeveer 6 bitcoins gemijnd, maar de voorraad is eindig. Inmiddels zijn er zo’n 18,5 miljoen bitcoins in omloop, en het kost computers steeds meer rekenkracht om dat aantal te doen toenemen. Bij 21 miljoen munten is de mijn gewoon leeg, boven dat aantal gaat het dus nooit uitstijgen. Die krapte op de markt zien ze ook bij betaaldienst Paypal, waar gebruikers sinds oktober hun bitcoins kunnen beheren. “In december was de vraag naar bitcoin bij Paypal-gebruikers al goed voor zo’n 20 tot 25 miljoen dollar per dag”, zegt Vos. “Maar het aantal bitcoins dat dagelijks gemijnd wordt is ook ongeveer 20 miljoen waard. Dus alleen al onder Paypal-gebruikers was er meer vraag dan er in totaal aan nieuw aanbod is.” Om een koersval van 17%, zoals die van begin deze week, moet Vos haast lachen. Dat hoort erbij, zegt ze. “Veel van de handel is geautomatiseerd. Dan hebben handelaren de computer zo ingesteld dat die bitcoins gaat verkopen als de waarde daarvan door de $30.000 breekt. Dus als je zo’n grens passeert, kun je een tijdelijke terugval verwachten.” Dat kan een optie zijn, maar er kunnen ook andere redenen zijn zoals interveniëren door de centrale banken. Wat dat betreft vormt strengere regulering een groter gevaar voor investeerders. Guy Hirsch, manager bij een van ’s werelds bekendste bitcoinhandelaren eToro, sprak vorige week al over ‘donkere wolken aan de horizon’ nu toezichthouders en waakhonden zich in allerlei landen beginnen te roeren. Ook in Nederland moeten bitcoin-bedrijven zich inmiddels registreren bij De Nederlandsche Bank, die zo wil voorkomen dat de munt wordt gebruikt door criminelen en fraudeurs. Het is onzeker hoe streng dat toezicht uiteindelijk wordt, wereldwijd. En dat doet de markt geen goed, zei Hirsch tegen nieuwsmedium Bloomberg. Mijn grootste zorg is het monetaire beleid van de centrale banken en de dreiging van een explosieve stijging van de inflatie, zodra we uit de lockdown komen. Het volk heeft vorig jaar een CAO-verhoging gekregen van 3%, de hoogste in 12 jaar. De bedrijven die de corona-klap overleven zullen hun verliezen moeten gaan compenseren met een verhoging van hun prijzen en als Jan dat doet gaan Piet, Klaas en Steven dat ook doen. En dan staan de centrale banken met lege handen, want hun gereedschapskisten zijn leeg. Want kunnen ze nog wel de geldmarkten gaan verkrappen en als ze dat zouden doen wat veroorzaken ze dan daarmee. Ik denk wel dat ik dat weet: chaos.

Lagere inkomens verwachten minder te profiteren van economisch herstel na de coronacrisis dan hogere inkomens. Zij vrezen geraakt te worden door hogere belastingen en prijzen. Ook denken ze er niet in inkomen op vooruit te gaan. Over het geheel genomen denken 7 op de 10 mensen (69%) dat 2021 financieel een goed jaar wordt voor ze. Dat komt naar voren uit onderzoek van EenVandaag onder ruim 25.000 leden van het eigen Opiniepanel. Waar mensen uit alle inkomensgroepen het over eens zijn, is de verwachting voor de Nederlandse economie. In totaal verwachten ruim 4 op de 10 dat het daar dit jaar goed mee gaat, tegenover 5 op de tien, die juist een slecht jaar voorziet. Van de mensen met een benedenmodaal inkomen denkt 41% er dit jaar op achteruit te gaan. Onder hogere inkomens is dat cijfer flink lager: 17%. De grootste groep ondernemers zegt er financieel redelijk goed voor te staan en verwacht dit in 2021 voort te zetten. Een kwart (25%) van de ondervraagde ondernemers denkt dat het in 2021 beter gaat en een net zo grote groep vreest juist slechter af te zijn met het bedrijf. Bij ondernemers met personeel is dat cijfer hoger: van hen verwacht 1/3 dat het slechter zal gaan.

Van de ondernemers met personeel zegt 1/4 dat overheidssteun cruciaal is voor het voortbestaan van hun bedrijf. Nog eens een ¼ kan het goed gebruiken, maar noemt het niet van levensbelang. 41% zegt geen steun van de overheid nodig te hebben. Ondanks pessimisme over de economie denken bijna alle ondervraagde werknemers (92%) dat ze hun baan houden in 2021. Dat is iets lager onder werknemers met een lager inkomen (86%) dan onder werknemers met hogere inkomens (94%). (bron: EenVandaag) Deze peiling verrast mij. Klaas Knot is veel voorzichtiger gestemd. Als de overheid met het blijven doorbetalen van de salarissen van werknemers in de 81.000 bedrijven die in meerdere dan wel mindere mate worden getroffen door corona wereldwijd. Maar Sinterklaas is al meer dan een half jaar in het land en blijft maar heel royaal grote kadoos uitdelen en blijft dat het komende jaar nog wel doen. Ik hoef geen ‘ziener’ te zijn om te voorspellen dat hier een einde aan komt.

Schiphol vervoerde in 2020 20,9 miljoen reizigers, een afname van 70% ten opzichte van 2019. Vanwege de coronacrisis bleef het aantal vluchten steken op rond 227.000 en dat is minder dan de helft van het aantal vluchten van het jaar ervoor. Er waren wel flink meer vluchten met uitsluitend vracht, bijna 70% meer. Toch daalde de totale vracht met 9% doordat er veel minder van werd vervoerd met passagiersvluchten. Eindhoven Airport zag een daling van het aantal reizigers van 69% procent (tot 2,1 miljoen), Rotterdam-The Hague Airport zag een daling van 77%. (bron: NOS)

Het gebruik van het openbaar vervoer is vorig jaar vrijwel gehalveerd. Er werd 660 miljoen keer ingecheckt met de ov-chipkaart, tegen bijna 1,3 miljard keer in 2019, blijkt uit cijfers van Translink en het CBS. Meer dan 40% van het aantal check-ins was in de eerste 11 weken, toen er geen coronamaatregelen golden. In januari en februari was het nog drukker in het OV dan een jaar eerder. April was met 16 miljoen check-ins met afstand de rustigste maand in het ov. De drukste maand tijdens de coronacrisis was september. Ook toen werd maar half zoveel ingecheckt als normaal. (bron: NOS)

De cao-lonen zijn in 12 jaar niet zo hard gestegen als in 2020. Het gaat om een loonstijging van gemiddeld 3%, meldt het CBS. Werknemers in de industrie, bouw en horeca kregen er het meeste bij: ruim 3,5%. De verhogingen zijn het gevolg van afspraken die grotendeels al voor de coronacrisis waren gemaakt. Voor dit jaar verwacht werkgeversorganisatie AWVN een stijging van gemiddeld 1,2%, terwijl de prijzen stijgen met waarschijnlijk 1,4%. Veel werknemers wachten nog op een nieuwe cao. 720.000 mensen vallen onder een cao die verlopen is. (bron: NOS) De ruime cao-verhoging van vorig jaar zal zeker, als gevolg van de lockdown in meerdere sectoren, dit jaar en ook volgend jaar nog worden gecorrigeerd. De mate waarin zal gevolgen hebben voor de koopkracht.

De Nederlandsche Bank en de Nederlandse economie

Het volgende kabinet moet niet te snel gaan bezuinigingen, waarschuwt president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank. De economie moet eerst hersteld zijn van de pandemie. ‘Het is een buitengewoon harde tijd voor de getroffenen’. In januari 2020 gaf hij de Nederlandse economie nog een 9. Zes weken later raakte de economie in de grootste crisis na de Tweede Wereldoorlog. Hij ziet hoe de corona-pandemie een enorme schade heeft aangericht aan de economie. “Laat ik vooropstellen dat we er goed voor stonden toen de crisis uitbrak. Maar ik verwacht dat de komende maanden zwaar zullen zijn. Ik denk dat we in het eerste kwartaal van dit jaar de grootste klap zullen zien,” zegt de president van De Nederlandsche Bank (DNB). “Het is een buitengewoon harde tijd voor getroffen ondernemers of werkenden. Je zult maar net een grote investering hebben gedaan en de overheid vertelt je dat je bedrijf dicht moet. Of je bent je baan verloren.” Pas aan het einde van het jaar ‘of misschien nog later’ zal volgens Knot duidelijk zijn wat de permanente schade is aan de economie. Welke bedrijven overleven en welke niet. Toch benadrukt hij dat met het wereldwijde vaccin licht aan het einde van de tunnel komt. “Het biedt perspectief op economisch herstel. We moeten alles op alles zetten om de uitrol van het vaccin zo snel mogelijk te realiseren. Ik verwacht dat het lentezonnetje dit jaar ook weer zal doorbreken voor de economie als het op rolletjes loopt met het vaccin.” Zolang het virus nog rondwaart moet het kabinet doorgaan met de steunmaatregelen, benadrukt hij. “Ik kan er geen datum op plakken, maar als ik een gooi moet doen, zal dat tot eind dit jaar het geval zijn. Dan heb je een fase dat er werkloosheid is en de bedrijven niet op volle capaciteit draaien. Dan moet de overheid de economie op zijn beloop laten en nog niet gaan bezuinigen. Dat zal waarschijnlijk nog één of twee jaar doorgaan. Pas als de economie weer op het oude niveau is, moet de overheid iets aan het tekort gaan doen.” De ruimhartige steun is een van de redenen dat de Nederlandse economie minder achteruitging dan die in veel andere landen. “Dit kabinet kan de vorige kabinetten heel dankbaar zijn dat ze de financiën voortvarend op orde hebben gebracht.” Knot wijst op de door de overheid aangelegde buffers en het begrotingsoverschot. “Het dak is gerepareerd toen de zon scheen. Dankzij die gunstige financiële positie kan de overheid de economie steunen.” Toch heeft een volgende regering niet de luxe om de bezuinigingen voor zich uit te schuiven. De buffers moeten weer gevuld zijn voor de volgende crisis, die er volgens Knot ongetwijfeld gaat komen. “Daar kun je maar beter op voorbereid zijn. De kans dat we opnieuw door een pandemie getroffen worden, wordt ook groter. Het vliegverkeer zal weer toenemen en de internationale handel.” Knot vindt dat de rekening niet bij de burgers moet komen te liggen. Hij waarschuwt voor een verhoging van de loon- en inkomstenbelasting. “We moeten de trend keren dat een steeds groter deel van de belastinginkomsten uit de inkomstenbelasting komt. Die belasting werkt verstorend op de arbeidsmarkt omdat het verschil tussen bruto en netto loon er groter door wordt.” Loonsverhogingen zitten er de komende jaren niet in, denkt Knot. “Werk gaat nu boven loon. Pas als de economie hersteld is en de werkloosheid laag is, komt er weer ruimte voor loonstijging. Dat is ook een begrijpelijke volgorde. Een baan vinden als je werkloos bent, betekent de grootst denkbare koopkrachtverbetering.” De bankpresident roept het nieuwe kabinet op werk te maken van de hervorming van de arbeidsmarkt. “De excessen met de flexibele schil moeten worden aangepakt. Flex moet minder flex worden, zodat ook die mensen bestaanszekerheid geboden kan worden. Aan de andere kant moet vast ook minder vast worden. Een flexibele arbeidsmarkt zorgt ervoor dat mensen gemakkelijker een baan vinden.” Bedrijven en overheid moeten ook gaan investeren in verdere digitalisering. “Een van de redenen dat Nederland relatief goed door de crisis komt, is de digitale vaardigheid van de bevolking en het feit dat bijna iedereen internet heeft. Maar ook daar kunnen nog slagen gemaakt worden. En we willen verduurzamen. Bedrijven en overheid moeten in dat groene herstel investeren. Investeren in groeisectoren zorgt ervoor dat er nieuwe banen bijkomen.” (bron: Parool) Ik heb nog wel aan te merken op deze Nieuwjaarstoespraak van de President van De Nederlandsche Bank N.V. Knot doet verstandige uitspraken, stelt zaken aan de orde die ook in een andere context kunnen worden geplaatst en uitspraken die gekleurd zijn en geen gewogen beeld geven van de werkelijkheid. Ik zal dit toelichten. Het kabinet kan niet voortgaan met het blijven ondersteunen van het getroffen bedrijfsleven. De schulden die daarvoor moeten aangegaan en die de belastingbetalers van deze generatie en van hun kinderen en kleinkinderen uiteindelijk moeten gaan betalen zijn onrechtvaardig. Bedrijven moeten in pricinpe hun eigen broek ophouden, waarvoor ze eigen vermogen opgebouwd moeten hebben en hebben ze eigenaren/aandeelhouders die in noodsituaties te hulp moeten schieten. Dat is sociaal ondernemerschap. Dit kabinet doet alsof het de plicht van de overheid, het volk dus voor een groot deel, is in een situatie als we nu verkeren, de corona-pandemie, de economie overeind te moeten houden met grootscheepse hulpprogramma’s. Dat de overheid op de achtergrond paraat is, prima, maar geen maanden achtereen Sinterklaas blijven spelen. Nog één tot twee jaar doorgaan met het verlenen van ruimhartige steun aan het bedrijfsleven is GEEN optie. Daarentegen de ondersteuning van kunst en cultuur en van de amateursporten moet selectief blijven plaatsvinden. Maar het subsidiëren van de mega-salarissen van topsporters moet kritisch worden beoordeeld. Een miljoen aan een voetballer kan ook, in deze moeilijke tijden, een ton zijn. Het subsidiëren van bovenmodale inkomens moet worden heroverwogen. De overheid heeft ook andere opdrachten dan de bestrijding van de corona-besmettingen. Knot benoemt die ook: de transitie van fossiele brandstof naar duurzame energie, investeren in groeisectoren en hij noemt digitalisering. Daarmee pikt hij de krenten uit de pap. De uitdagingen waarvoor onze samenleving, en die van de andere 26 EU-lidstaten staan (in feite de hele wereld) staan zijn veel groter en complexer als de wijze waarop hij ze aanstipt. Ik ga ervan uit dat de wereld van vóór corona niet meer terugkomt, na de pandemie zal een nieuwe wereld gebouwd gaan worden voor onze jongeren en volgende generaties. Daarom moeten we geen geld meer stoppen in de oude economie. Onze KK’s (Knappe Koppen), daaronder reken ik ook Klaas Knot, moeten stoppen met het beschermen van de opgebouwde waarden in de periode 1950-2008. Dat is verleden tijd, weggegooide tijd en zonde van het geld dat wordt ingezet om het oude zolang mogelijk overeind te houden. Ook ‘het nieuwe normaal’ is bedrog. Het beleid van onze bestuurders incl de financieel/monetaire autoriteiten moet zijn gericht op de toekomst. Dit land moet niet langer worden geleid door een welbespraakte onderhoudsmonteur maar door een architect. De pandemie is in feite de kleinste opdracht om op te lossen en ook de korste. De herschikking van de wereldhandel, mede gezien de tweestrijd daarover tussen China en de VS, vergt jaren en is voor ons land, met zijn open economie van groot belang, in het licht van hergebruik van goederen gezien vanuit de duurzaamheid; dan de afbouw van het gebruik van fossiele energie in de kortst mogelijke tijd en vervolgens de grootste opdracht de bouw en inrichting van de samenleving van de toekomst waarin jongeren worden opgeleid en ouderen worden omgeschoold naar banen in een omgeving van Kunstmatige Intelligentie, algoritmen, robotisering, digitalisering en de quantumcomputer. Wat worden de sociale en maatschappelijke rechten van de werknemers van ‘morgen en overmorgen’. Welke plaatsen krijgen waarden als data, privacy, veiligheid? Knot heeft gelijk: wij moeten zo snel mogelijk af van het monster van flexwerken. En nee, er moeten geen vaste banen minder komen. Voor de hoogstbetaalden zal dat niet zo’n probleem zijn maar voor de lagerbetaalden is een vaste baan van groot belang in relatie tot het aangaan van financiële verplichtingen, als een huis kopen met een hypotheek. Het monetaire beleid leidt niet naar een houdbaar systeem op de langere termijn. Wij gaan die oorlog niet winnen maar we gaan naar de nederlaag, tenzij nu een daadkrachtig beleid gevoerd gaat worden gestoeld op houdbaarheid en draagvlak in de samenleving. De president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, waarschuwt het kabinet dat het niet te vroeg moet gaan bezuinigen, maar de economie eerst moet laten herstellen van de coronapandemie. “Pas als de economie weer op het oude niveau is, moet de overheid iets aan het tekort gaan doen”, zegt hij in een interview in het AD. Hij vindt dat de overheid het steunbeleid moet blijven volhouden totdat het virus onder controle is. Knot verwacht dat de komende maanden zwaar zullen zijn. “Ik denk dat we in het eerste kwartaal van 2021 de grootste klap zullen zien”, zegt hij. “Maar ik zie ook licht aan het einde van de tunnel. Het vaccin biedt perspectief op economisch herstel.” De president van de DNB denkt dat het een paar jaar duurt voor de economie de klap van de coronacrisis te boven is. Ook wordt volgens Knot de kans groter dat we opnieuw door een pandemie getroffen worden. (bron: Parool) Hier spreekt Knot als een lakei van het neoliberalisme en verdedigt hij de belangen van de financiële markten (kapitalisme). Dat was wel even schrikken over wat Knot declameert: maar vooral over al hetgeen hij voor ons verzwijgt dan wel een invulling geeft die niet de mijne is. Onze President van de Nederlandsche Bank profileert zich als een lakei van het neoliberalisme. En dat bedoel ik niet in positieve zin. Overigens voert hij daarmee de instructies uit die hem worden opgelegd vanuit Frankfurt. Ik verschil op een aantal uitspraken van Knot van mening.

Corona gerelateerde berichten

Op het Catshuis bespraken 10 januari leden van het kabinet met deskundigen of de lockdown die sinds half december geldt tot 19 januari, moet worden verlengd. Afgelopen week toonden politici zich niet optimistisch over eventuele versoepelingen, omdat het aantal coronabesmettingen nog niet genoeg terugloopt. In week 52 is bij mensen met langdurige zorg corona verder toegenomen. Het CBS meldt dat in week 52 ca 3.800 mensen in Nederland zijn overleden. Bij personen die zorg ontvingen in het kader van de Wet langdurige zorg, overleden 40% meer mensen dan verwacht. In de periode van 30 december tot 5 januari werden 56.440 personen positief getest, terwijl op GGD-lokaties in week 53 349.417 testen werden afgenomen, waarvan 47.743 positief. Het percentage positieve testen t.o.v het totaal steeg in week 53 van 13,0% naar 13,7%. Op het moment van sluiting van dit blog meldde het RIVM dat het aantal positief geteste personen tot 6.657 waren gedaald.

Frontberichten

Onderstaand artikel van de hand van Jan Kleinijenhuis was wel even schrikken: het Openbaar Ministerie ziet af van strafrechtelijk onderzoek naar de Belastingdienst in de toeslagenaffaire. Volgens het OM is er ‘na een zorgvuldige beoordeling van de feiten en omstandigheden’ geen sprake van een strafrechtelijke verdenking. Het rapport van de Commissie Kinderopvangtoeslag van Dam, dat op 17 december 2020 werd aangeboden aan het Parlement stelt dat Bij de uitvoering van de kinderopvangtoeslag de grondbeginselen van de rechtsstaat zijn geschonden”. Dit was niet alleen het geval bij de Belastingdienst, de uitvoerende instantie die zo meedogenloos onschuldige ouders heeft opgejaagd, maar ook bij „de wetgever en de rechtspraak”. Dat is een hele zware vaststelling, die de commissie een „optelsom van onvermogen” noemt, waardoor vals beschuldigde ouders „jarenlang geen schijn van kans hebben gehad”. In andere woorden: individuele burgers werden eerst door de overheid onterecht en hard aangepakt. Vervolgens haperde hun rechtsbescherming. Ook de hoogste bestuursrechter, de Raad van State, ging daar in mee. Tot oktober 2019 kreeg de Belastingdienst bijna altijd gelijk in procedures die gedupeerden hadden aangespannen. „De bestuursrechtspraak”, schrijft de commissie, „heeft jarenlang een wezenlijke bijdrage geleverd aan het in stand houden van de niet dwingend uit de wet volgende, spijkerharde uitvoering van de regelgeving van de kinderopvangtoeslag. Daarmee heeft de bestuursrechtspraak zijn belangrijke functie van (rechts)bescherming van individuele burgers veronachtzaamd.” (NRC)

In mei vorig jaar deden de staatssecretarissen van financiën Van Huffelen (toeslagen en douane) en Vijlbrief (Belastingdienst) zelf aangifte tegen de dienst. Aanleiding daarvoor was een analyse van strafrechtadvocaat Hendrik Jan Biemond, die oordeelde dat er mogelijk sprake was van strafrechtelijk verwijtbaar handelen. De analyse werd een jaar geleden onder druk van de Tweede Kamer aangevraagd door minister Hoekstra van financiën, die uitgezocht wilde hebben of de Belastingdienst en individuele ambtenaren verwijtbaar hadden gehandeld in de toeslagenaffaire. Volgens Biemond, die zich enkel baseerde op openbare documenten, had de Belastingdienst zich mogelijk schuldig gemaakt aan beroepsmatige discriminatie en zogeheten knevelarij. Dat laatste houdt in dat ambtenaren willens en wetens geld terugvorderen of niet uitkeren, terwijl zij weten dat burgers daar wel recht op hebben. Na de aangifte heeft de Rijksrecherche ‘een uitgebreid oriënterend feitenonderzoek’ gedaan, aldus het OM. De weging daarvan leidt voor het OM tot de conclusie dat er van strafrechtelijke verdenkingen geen sprake is. Het OM verwerpt de verdenking van knevelarij met een nadrukkelijke verwijzing naar de hoogste bestuursrechter, de Raad van State, die jarenlang de beslissingen tot terugvordering van toeslagen door de Belastingdienst in stand heeft gelaten. “De Belastingdienst en zijn medewerkers mochten ervan uitgaan dat de terugvorderingen binnen de regels pasten”, aldus het OM. Het OM constateert dat de Belastingdienst ‘in het kader van bestrijding van misbruik en fraude’ gezocht heeft op nationaliteit van toeslagaanvragers. Maar omdat daarna altijd een individuele beoordeling plaatsvond om vast te stellen of er recht was op toeslag, speelde de nationaliteit daar geen rol meer, stelt het OM. Daarom zou er ook geen sprake zijn van beroepsmatige discriminatie. Die laatste conclusie staat lijnrecht tegenover de erkenning van de ontslagen hoogste baas van de Belastingdienst, Jaap Uijlenbroek, aan de Autoriteit Persoonsgegevens dat nationaliteit binnen de dienst ‘als indicator voor fraude’ werd gezien. Daarnaast werd het afgelopen jaar duidelijk dat binnen de dienst wel degelijk werd gelet op (tweede) nationaliteit. Zo werd er gesproken over ‘een nest Antillianen’ en werden mensen met zowel de Turkse als Nederlandse nationaliteit als ‘Turks’ bestempeld.

Volgens het OM hoort de zaak niet thuis in het strafrecht, maar in het politieke domein. Aan de bestrijding van misbruik en fraude door de Belastingdienst ‘lagen politieke en bestuurlijke keuzes ten grondslag’. “De Belastingdienst en zijn medewerkers meenden bij de uitvoering van het beleid te handelen binnen het kader van die keuzes”, aldus het OM. “Over verwijtbare handelingen die de Staat zijn toe te rekenen, moet verantwoording worden afgelegd in het politieke domein en niet in het strafrecht.” Dat de beslissing om niet tot vervolging over te gaan gevoelig ligt, beseft het OM zeker, zo blijkt uit haar verklaring. Zo wordt het ‘duidelijk’ genoemd dat de aanpak van de Belastingdienst ‘in veel gevallen zeer onrechtvaardig heeft uitgepakt’. Ouders die aangifte hebben gedaan kunnen bij de rechter alsnog vragen om tot een vervolging over te gaan, via een zogeheten artikel 12-procedure. (bron: Trouw) Het OM wil zijn vingers niet branden aan deze zaak en verwijst naar het politieke domein. Daar kan het kabinet mee aan de slag. Maar de vraag is in hoeverre ambtenaren die dit beleid hebben uitgevoerd, verantwoordelijk kunnen worden gesteld.

Op zondag 2 januari 2021 kwam het kabinet, en petit comité (met de politieke hoofdrolspelers), 4 uur bijeen om te overleggen over de kinderopvangtoeslag. Ingewijden spreken over een “constructief” gesprek, maar wilden geen inhoudelijke informatie geven. In de ministerraad van 8 januari werd ‘de eerste worp’ besproken van de reactie op het rapport over de affaire, Het kabinet wil ergens in januari een inhoudelijke reactie op het rapport van de commissie van Dam klaar hebben en vervolgens een debat met de Tweede Kamer voeren. Het was een goed overleg, maar er zijn nog geen conclusies,” zei premier Mark Rutte na afloop van het Catshuisberaad. De roep om politieke gevolgen – zoals aftreden van het kabinet – klinkt steeds luider. Of daar zondag in het Catshuis over is gesproken, is onduidelijk. Rutte wil de uitkomsten van het overleg van zondag komende vrijdag bespreken met de héle ministersploeg. (bron: Parool en NOS) Rutte wil tijd winnen om daarmee het aftreden van zijn kabinet, dan wel de ministers Wiebes en Hoekstra, af te wenden. Ze kwamen al heel snel met €30.000 voor 22.000 getroffenen en voor slachtoffers, die een grotere schade hebben geleden, met een hogere schadevergoeding. Op zich is dat een redelijk voorstel, maar op welke wijze gaat de immateriële schade worden vergoed? Ik heb daar eerder al op gewezen. Maar mogen de laatste van de 22.000 slachtoffers nog voor het einde van de regeerperiode van Rutte III, dat geld tegemoetzien? Niet het volgende kabinet opzadelen met de problemen die tijdens de drie kabinetten Rutte zijn ontstaan doorschuiven.

U kent de columniste Rosita Steenbeek, die iedere week schrijft over haar leven in Italië schrijft? Ze woont al 30 jaar in Rome en bezoekt regelmatig nog haar moeder in Nederland. Ze studeerde af in moderne letterkunde, schreef 16 boeken, speelde in drie films en had een relatie met drie veel oudere mannen, waaronder de filmregisseur Federico Fellini. Ze schrijft op een warme wijze over hoe ze in het leven staat en hoe ze geniet van de Italiaanse levensstijl.

Elfstedentocht?

De rayonhoofden van de Friese Elfsteden hoeven nog niet bij elkaar te komen, maar er is wel iets aan de hand in de atmosfeer. Boven de Noordpool weliswaar, maar het kan de temperatuur hier naar schaatsniveau drukken, schrijft illem Schoonen. De poolwervel is aan de wandel en kan mogelijk splitsen. Dat heeft in verleden gezorgd voor bar winterweer, in Noord-Amerika maar ook in Europa. Het gebeurde bijvoorbeeld in februari 2018 en zorgde voor een koudeperiode die in Noord-Amerika en Groot-Brittannië. Ook in Nederland sloeg de winter toe, eind februari. Het verantwoordelijke fenomeen daarvoor heet in de meteorologie ‘plotselinge stratosferische opwarming’. Wat verwarrend misschien, maar de bron van die snelle omslag naar winterweer zit in een verwarming. Niet in de opwarming van het klimaat; het gaat hier over een weersverschijnsel dat ongeveer in iedere tien jaar zes keer voorkomt in de stratosfeer . En over een verwarming die ver onder nul blijft. De stratosfeer is de luchtlaag die begint op 10 kilometer hoogte. Boven de Noordpool is het daar de hele winter donker, want zonlicht komt er niet. Daardoor bouwt zich een gebied van lage druk op met sterke westenwinden: de poolwervel. Vaak blijft die in stand, maar de poolwervel kan ook opbreken. Meteorologen zien dan op grote hoogte de wind draaien van west naar oost. “Dat is afgelopen woensdag gebeurd”, zegt Michiel van Weele, meteoroloog bij het KNMI. Het duidt erop dat de temperatuur in de stratosfeer boven de Noordpool flink is gestegen, maar die blijft wel flink onder nul. Er kunnen nu twee dingen gebeuren: de poolwervel verplaatst zich alleen wat in onze richting of hij splitst in twee wervels, zoals het geval was in 2018. “We hebben deze week alleen een verplaatsing kunnen meten”, zegt Van Weele, “maar we houden het in de gaten.” Richard Hall. hoogleraar aan de universiteit van Bristol (VK), publiceerde deze week in de Journal of Geophysical Research met collega’s een methode om de gevolgen van zo’n wandel van de poolwervel te voorspellen. Het is geen methode die precies verklaart wat er gebeurt, maar een algoritme dat op basis van alle gevallen uit de afgelopen halve eeuw karakteristieken heeft gedestilleerd die nu kunnen worden gebruikt om te voorspellen. Hij houdt er ernstig rekening mee dat die splitsing er gaat komen. Want de gevolgen kunnen enorm uiteenlopen. De spectaculaire weersverandering voltrekt zich op grote hoogte, in de stratosfeer. Daar kan die ook blijven en dan merken we er niets van. Maar in twee van de drie gevallen doet die verandering zich voelen op leefniveau. Daar kan dan koude poollucht naar gematigde streken gaan stromen. Winterweer dus. Vooral een splitsing van de poolwervel kan het weer doen omslaan. Bovendien gaat dat een stuk sneller. In de analyse van Hall blijkt het drie weken te duren voor een verplaatsing van de poolwervel zich laat voelen. Maar als de wervel splitst, slaat de kou al na twee weken toe. Waar dat gebeurt, hangt af van de gang van de twee nieuwe wervels. Maar de meest waarschijnlijke gebieden, zegt meteoroloog Van Weele van het KNMI, zijn Noord-Amerika en Europa.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 8 jan 2021, week 1: AEX 645,60; Bel20 3.761,88; CAC40 5.706,88; DAX30 14.049,53; FTSE 100 6.873,26; SMI 10.797,99; RTS (Rusland) 1.466,50; SXXP (Stoxx Europe) 411,17; DJIA 31.097,97; NY-Nasdaq 100 13.105,20; Nikkei 28.139,03; Hang Seng 27.861,76; All Ords 7.024,20; SSEC 3.570,11; €/$1.2219 ; BTC/USD $39.629,54; 1 troy ounce goud $1.850,00, dat is €48.683,46 per kilo; 3 maands Euribor -0,55%; 1 weeks -0,561%; 1 mnds -0,555%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,476%; 10 jaar VS 1,1153%; 10 jaar Belgische Staat -0,368%; 10 jaar Duitse Staat -0,554%; 10 jaar Franse Staat -0,32%; 10 jaar VK 0,289%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,522%; 10 jaar Japan 0,034%; Spanje 0,032%; 10 jaar Italië 0,523%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,482.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week stijgend. Er zijn wel twijfels over de stand van de Amerikaanse economie, de dalende waarde van de $, of er nog nieuwe zetten komen van Trump en de stijgende besmettingen met de Engelse en Zuid-Afrikaanse corona-mutant. Ik hou het voor mogelijk dat het sentiment op de aandelenkoersen gaat omslaan van enthousiast naar terughoudend: de VS verkeren momenteel in een kritische fase over wat Trump nu nog gaat doen. Wereldwijd daalde de rente een fractie, alleen steeg die fors voor Amerikaans papier. De dollar noteerde onveranderd, maar de bitcoin steeg deze week door naar een slot van tegen de $40.000, een weekstijging van 35%. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, verlenging van de lockdown, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ daalde weer wat sinds de laatste notering van 2020. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,337%; Duitsland -0,132%; Nederland -0,071%; Frankrijk 0,365%; Japan 0,6455%; Spanje 0,841%; VK 0,869%; Italië 1,385%; Canada 1,411%; VS 1,885%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,731%; Nederland -0,712%; Zwitserland -0,692%; België -0,669%; Frankrijk -0,649%; Denemarken -0,601%; Spanje -0,4%; Japan -0,1114%; VK -0,046%; Italië -0.026%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 09-01 2021/564 Gelukkig en Gezond 2021: ‘Beleggen in 2021: ’de beurs is al heel optimistisch over herstel’’ GL: Klaver eist aftreden kabinet

UPDATE 31-12 2020/563 Youp: Premier heeft op Oudjaar ontslag van Rutte III aangeboden

Koning Willem-Alexander sprak op Eerste Kerstdag zijn Kersttoespraak tot het Nederlandse volk. Central stonden de gevolgen van de Corona-pandemie. In het publieke debat moet ruimte zijn voor nuance en redelijkheid. Hij sprak zich vooral uit tegen te veel stellingname en het wij-tegen-zijgevoel. “Ook de zachte stemmen verdienen het gehoord te worden”, was de boodschap van de koning. De kern van zijn toespraak spitste zich vooral toe op het verenigen van de Nederlandse bevolking. Afstand houden, wat iedereen nu moet doen vanwege de coronacrisis, druist volgens de koning in tegen onze menselijke natuur. “We gaan ervan uit dat alles in het leven te beheersen is, maar dit onttrekt zich aan onze greep.”

De koning sprak zijn begrip uit voor mensen die genoeg hebben van de crisis en de maatregelen. “Aan het einde van een zwaar jaar is dit niet het kerstfeest waarop we hadden gehoopt. We hebben allemaal onze plannen moeten aanpassen. Veel waarop we ons verheugden, kan niet doorgaan en dat is een teleurstelling.” Met de mensen die niet radicaal stelling nemen of willen nemen in het publieke debat, toonde de koning medeleven. “Wie onzeker is, kan houvast zoeken in ferme ideeën, beelden en standpunten. Door stevig positie te kiezen, maak je de wereld immers weer overzichtelijk. Maar wat als je het gewoon even niet weet? Als je twijfelt? Of soms van mening verandert?” De koning heeft empathie voor deze grote groep Nederlanders. “U bent onmisbaar. Ook de zachte stemmen verdienen het om gehoord te worden. Scherpe debatten over uitgesproken opvattingen of radicale ideeën horen bij een vrije samenleving. Ze zijn nodig en brengen ons verder. Wie houvast zoekt in die opvattingen of ideeën, mag niet worden buitengesloten.” Willem-Alexander benadrukte daarentegen: “Wij mensen zijn niet geschapen om elkaar te haten. Een land waarin mensen elkaar een beetje liefdevol tegemoet treden, is een land waarin mensen zich thuis kunnen voelen, ook in tijden van grote onzekerheid.” Of dit de steun is waarop het Nederlandse volk zit te wachten, weet ik niet. Het is voor mij een te beperkte visie op de ontwikkelingen die om oplossingen vragen. We staan op een kruising van wegen, met andere trajecten naar de toekomst, naar de samenleving voor ons nageslacht. Dat vraagt om dappere besluiten en om moed om afscheid te nemen van onze zekerheden, ons vertrouwen en onze rijkdom. Wat de toekomst ons gaat brengen is afhankelijk van de route die we vanaf nu gaan inslaan. Is de Koning ook een lakei geworden van het systeem, waaraan wij moeten gehoorzamen? Hij had zich in zijn Kersttoespraak daarover krachtiger moeten profileren.

Corona gerelateerde berichten

De meldingen van de laatste 7 dagen zijn niet representatief vanwege de beide Kerstdagen en een zondag. Tot 31 december 2020 10.00 uur zijn de laatste 24 uur bij het RIVM 9719 nieuwe corona-besmettingen gemeld. Dat aantal ligt hoger dan het gemiddelde van 9222 positieve tests van afgelopen week. Het aantal coronapatiënten dat in het ziekenhuis ligt is gestegen naar 2104 plus 724 op de IC, meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. (bron: NOS) Sinds vandaag ben ik in quarantaine gegaan, aangezien een medeinwoner positief is getest.

Er zijn drie aspecten die een rol spelen op de jaarwisseling. Het gemiddelde aantal besmettingen is de laatste week gedaald, maar er zijn ook minder testen afgenomen. Het aantal ziekenhuisopnamen zijn gestegen. Dat zet nog meer druk op de zorg en haar medewerkers. Gommers waarschuwt voor code zwart eind januari als de aantallen niet dalen. Veel zorgverleners zijn aan het einde van hun krachten, na twee golven corona-besmettingen, het ziekteverzuim blijft stijgen en de psychische druk is gestegen. Er is onzekerheid over de mate waarin besmettingen dalen als gevolg van de ingestelde lockdown. Dat wordt ook veroorzaakt door de mate waarin wij zullen besmet met de Engelse mutant van het corona-virus.

Mensen die een sneltest laten doen en een gunstige, negatieve uitslag krijgen, hebben mogelijk toch corona. Een sneltest die hier duizenden keren per dag wordt gedaan, mist 40% van de coronagevallen, blijkt uit onderzoek van het Leids UMC. Het gaat om sneltests van de farmaceut Abbott. De steekproef was relatief klein maar de onderzoekers waarschuwen toch voor een lage betrouwbaarheid. Volgens de farmaceut is de test wel nauwkeurig. (bron: NOS) Ik verwacht van de autoriteiten dat bij 40% foutdiagnoses daar toch onderzoek naar wordt gedaan.

Sociaal/maatschappelijke berichtgeving

De inschrijving door bedrijven om in aanmerking te komen voor loonsubsidie in het kader van de derde periode van de Tijdelijke Noodmaatregel Werkgelegenheid (NOW) is gesloten. 81.000 hebben sinds oktober zich aangemeld, meldt de UWV. Het aantal aanvragen is groter dan in de tweede periode, toen er ruim 65.000 aanvragen binnenkwamen, maar kleiner dan in de eerste periode. Toen kreeg het UWV bijna 149.000 aanvragen. Werkgevers kunnen vanaf 15 februari tot en met 14 maart aanstaande een aanvraag indienen voor NOW3,2 en voor de NOW3, derde tijdvak wordt gestreefd naar een aanvraagperiode tussen 17 mei 2021 en 13 juni 2021. Vanwege de lockdown is de steunregeling verlengd. (bron: NOS/UWV) Waarvan ik schrik is de aankondiging dat het volgende kabinet zal doorgaan met de steunoperatie NOW. De overheid kan en mag niet blijven doorgaan bedrijven te blijven ondersteunen met geld dat uiteindelijk betaald moet gaan worden door de belastingbetalers van nu en van die in de toekomst. Er zal een selectie moeten worden gemaakt welke bedrijven van essentieel belang zijn in de samenleving na corona. Hoe erg het ook is, maar voor alle bedrijven van voor corona is geen toekomst meer. Dat klinkt hard, maar het is ook de werkelijkheid. Verder hangt er ook een prijskaartje aan het overeind blijven houden van sectoren en bedrijven, waarvan niet duidelijk is of en wanneer de steun kan worden terugbetaald. Bedrijven die hun winsten geheel dan wel gedeeltelijk fiscaal aantrekkelijk met belastingconstructies elders afrekenen, zullen heffingen moeten worden opgelegd voor gebruik van onze infrastructuur, onderwijs, en het gebruik/vervuiling van ons klimaat en natuur en de belasting van ons milieu. Het beleid van dit kabinet is het uitvoeren van neoliberale doelstellingen en die behartigen niet op alle aspecten die van het volk.

Het is het COA niet gelukt om genoeg opvangplaatsen voor asielzoekers te realiseren. Al ruim een jaar zoekt de opvangorganisatie 5000 extra plekken om de overvolle asielcentra te ontlasten. Nu dat niet lukt, dreigt er binnenkort weer noodopvang nodig te zijn, zoals in 2015 en 2016. Toen moesten asielzoekers slapen in sportzalen en beurshallen. Het kabinet riep de provincies onlangs op om ieder 417 extra opvangplekken te realiseren. Tot nu toe zijn er pas 800 plekken toegezegd, in Groningen en Brabant. Ook Friesland lijkt binnenkort aan de vraag tegemoet te kunnen komen; andere provincies slagen er niet in. (bron: NOS/COA)

Er zijn beelden opgedoken van de Griekse marine die bootvluchtelingen terug de zee op stuurt. De opnames, die vanuit een helikopter zijn gemaakt, werden onder meer door de Duitse Europarlementariër Erik Marquardt (Groenen/EVA) op Twitter gezet. Op de beelden – met de tijdsaanduiding 24 december – is te zien dat mensen vanaf een patrouilleschip op een plastic reddingsvlot met een overkapping worden gezet. Een kleine boot sleept het vlot een eind de zee op en vertrekt. Het is duidelijk te zien dat er mensen op het vlot zitten, maar hun aantal is niet vast te stellen. Wat er daarna met de opvarenden van het reddingsvlot is gebeurd, is vooralsnog onbekend. De Grieken zijn er al eerder van beschuldigd dat ze dergelijke onwettige ‘pushbacks’ uitvoeren en er zijn ook vaker beelden van gemaakt. De Europese grens- en kustwachtorganisatie Frontex wordt verweten de Grieken daarbij te assisteren. In september vertelden Somalische vluchtelingen aan NOS-correspondent Mitra Nazar dat ze, nadat ze op Lesbos waren aangekomen, door onbekenden werden opgepakt. Daarna werden ze beroofd en mishandeld, teruggebracht naar zee en op een opblaasbaar vlot gezet. Ze werden uiteindelijk door de Turkse kustwacht gered. De pushbacks zijn in strijd met het internationaal recht, en hulporganisaties protesteren er al jaren tegen. De Griekse regering ontkent dat ze iets te maken heeft met het terugslepen van vluchtelingen naar volle zee. (bron: NOS)

Trump, Biden en de toekomst van de VS

De Amerikaanse president Donald Trump moest wel, alhoewel niet van harte: het goedkeuren van het corona-steunpakket ter waarde van $900 mrd. Naast het steunpakket zette hij ook zijn handtekening onder een federale begroting van $1.400 mrd, waarmee wordt voorkomen dat de overheid werd lamgelegd. Als hij zijn handtekeningen niet had gezet zouden werklozen geen geld meer hebben gekregen. Trump blijft echter bij zijn standpunt dat de waarde van de steuncheque voor Amerikanen moet worden verhoogd van $600 naar $2000. Trump heeft daarvoor de steun van de Democraten in het Congres, maar een meerderheid van zijn eigen partij steunt hem niet. Er komt geen coronasteuncheque van $2000 voor Amerikanen onder een bepaalde inkomensgrens, zoals president Trump wil. Zijn eigen Republikeinse partijgenoten in de Senaat hebben het voorstel tegengehouden. Het steunpakket werd vorige week door het Congres goedgekeurd, maar Trump weigerde toen te tekenen. Hij vond het bedrag in het pakket veel te laag. Het vorige steunpakket liep 26 december af. (bron: NOS en DFT) Ik ben er nog niet achter welke overwegingen de president, die over 3 weken wordt afgeserveerd, nog heeft om de bevolking een afscheidskadootje te geven van $2000. Het lijkt er nu op dat Trump zich heeft neergelegd bij zijn verlies en dat hij is gestopt met zijn beweringen dat er grootschalig verkiezingsfraude heeft plaatsgevonden. Verder verliest hij de onvoorwaardelijke steun van de Republikeinse partij. Alhoewel de vertrekkende regering Trump ‘wegversperringen’ opzet voor een soepele overgang van de macht, in het bijzonder op het gebied van defensie. Dat heeft de aanstaande Amerikaanse president Joe Biden gezegd. Op dit moment krijgen we van het vertrekkende bestuur gewoon niet alle informatie die we nodig hebben op het gebied van nationale veiligheid. Het is niets minder dan, naar mijn mening, onverantwoordelijkheid,” zei Biden in een toespraak vanuit zijn woonplaats Wilmington (Delaware). Bidens team klaagde al eerder dat het ministerie van Defensie briefings annuleerde en informatie achterhield. Het Pentagon verwierp dat verwijt. Traditioneel werken de vertrekkende machtshebbers samen met het inkomende team om een soepele overgang te verzekeren, in naam van het nationale belang. De ordelijke overdracht van officiële zaken na een presidentsverkiezing is wettelijk vastgelegd. Trump weigert echter toe te geven dat hij de presidentsverkiezingen van november heeft verloren. Hij heeft Biden sindsdien niet ontmoet en het is onduidelijk of hij dat vóór de inauguratie op 20 januari wel zal doen. Sterker, hij heeft zijn aanhangers opgeroepen op 6 januari naar Washington te komen in een laatste poging om het Congres onder druk te zetten om de overwinning van Biden niet te bekrachtigen. Op die dag zal vicepresident Mike Pence een sessie leiden in het Congres om de stemmen van het kiescollege van elke Amerikaanse staat te bekrachtigen. Duizenden activisten worden in de Amerikaanse hoofdstad verwacht om de vertrekkende president en zijn beschuldigingen van ‘massale verkiezingsfraude’ bij de verkiezingen te steunen. Trump hoopt dat demonstranten druk kunnen uitoefenen op het Congres om zijn nederlaag ongedaan te maken. Op 12 december was er een soortgelijke demonstratie, die escaleerde. Meerdere mensen werden neergestoken en tientallen demonstranten gearresteerd. (bron: Parool) Ik geloof niet dat Trump nog verwacht dat de Senaat de verkiezing van Biden nog zal voorkomen. Ook onder de Republikeinse senatoren zal wel doorgedrongen zijn dat de suggestie van Trump van grootscheepse verkiezingsfraude, die hij niet met feiten heeft kunnen onderbouwen, nergens hout snijdt. Ik denk veel meer in de richting van een streven van Trump om het uitvoeren van het beleid van Joe Biden en zijn administration te ondermijnen en daarvoor zijn rechtse achterban te mobiliseren. Misschien schept hij er wel genoegen in zijn opvolger te treiteren, door zijn regeermacht te ontregelen.

Frontberichten

De Verenigde Staten gaan op bepaalde producten uit Duitsland en Frankrijk importheffingen invoeren. Het gaat dan om producten als vliegtuigonderdelen en wijnen. Aanleiding is een slepend handelsconflict tussen de VS en de EU. De ruzie draait om subsidies die de EU geeft aan de Europese vliegtuigbouwer Airbus en die de VS geeft aan het Amerikaanse bedrijf Boeing. Zowel de VS als de EU vindt andermans subsidie oneerlijk en verhoogt daarom met enige regelmaat de tarieven voor producten. In november kwam de EU met $ 4 mrd aan importheffingen op Amerikaanse vliegtuigdelen en landbouwgoederen, na een uitspraak van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in een al 16 jaar lopend geschil van mening over subsidiëring (illegale staatssteun) van vliegtuigbouwers. (bron: deels NOS)

Alle EU-lidstaten staan achter het brexit-handelsakkoord met het Verenigd Koninkrijk. De lidstaten werden het eens op een bijeenkomst van EU-ambassadeurs, zegt een woordvoerder van Duitsland, dat momenteel nog voorzitter is van de EU (in 2021 worden dat Portugal en Slovenië). Ook het Britse Lagerhuis stemde daarna in met het akkoord. Ook het Europees Parlement moet het akkoord goedkeuren. Waarschijnlijk gebeurt dat in februari. In de tussentijd is er een voorlopige regeling. Het akkoord regelt dat de handel kan doorgaan als de Britten op 1 januari de Europese interne markt verlaten. (bron: NOS). Moeten de parlementen van de 27 lidstaten daar niet mee instemmen of zijn die buitenspel gezet? De vraag is welke parlementariërs de kennis bezitten om de overeenkomst, die in 1246 A4’tjes juridische tekst is vastgelegd, op alle financieel/economische en sociaal/maatschappelijke merites te beoordelen en daarover een afgewogen oordeel te vellen? Het antwoord is niemand, ik vrees dat iedereen blanco tekent.

Deze brexit is hard en meedogenloos, schrijft het Parool. De analyse luidt: veel is níet geregeld, bijna alles wordt ingewikkelder. De jubelstemming over het akkoord tussen de EU en het VK verhult hoe hard de scheuring tussen de blokken zal zijn. De gevolgen voor reizigers en ondernemers blijven groot, te meer omdat het akkoord veel onbesproken laat en op onderdelen nog uitgewerkt moet worden, schrijft Christoph Schmidt. Dit zijn verraderlijke brexitdagen. Weliswaar was de opluchting groot dat de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk luttele uren voor Kerstmis een historisch handelsakkoord sloten, 1246 pagina’s dik. Vooral in Londen is dit weekeinde de suggestie gewekt dat die overeenkomst de springplank is voor een glorieuze toekomst, met vrijhandel, zonder EU-bureaucraten. Maar wat sommigen misschien vergeten, is dat Europa op 1 januari 2021 een ingrijpende economische scheuring gaat beleven die haar gelijke in de geschiedenis niet kent. De 27 EU-ambassadeurs hebben hun formele zegen te geven aan de voorlopige invoering van de afspraken per 1 januari. Andere plichtplegingen, zoals ratificatie door het Europees Parlement, komen daarna. De Britse regering krijgt de knoertharde brexit die ze al die tijd wilde. Om met het goede nieuws te beginnen: de belangrijkste economische winst, vooral voor het VK, is dat er geen tarieven en invoerquota komen. Dat is uniek voor een EU-handelsakkoord. In een no-dealscenario, dat een week geleden nog onvermijdelijk leek, waren die belemmeringen er op 1 januari pardoes geweest. Maar het vertrek van het VK uit de interne EU-markt en de douane-unie leidt wel tot administratieve rompslomp en grenscontroles voor het goederenvervoer, procedures die voor elk exporterend niet-EU-lid gelden. Die kosten geld. Ook het vrije personenverkeer houdt op te bestaan, een wezenlijk onderdeel van de hele brexitcampagne. Wie langere tijd in het VK wil wonen en werken, heeft een Brits visum nodig. Andersom geldt die verplichting uiteraard ook. Ander relatief klein, maar tastbaar gevolg: het VK valt straks buiten de Europese roaming- afspraken voor mobiel internetten, waarbij je niets extra’s hoeft te betalen als je in een ander EU-land bent. Net als in Zwitserland moet je bij bezoekjes aan het VK dus de instellingen van je smartphone in de gaten gaan houden. EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier peperde het de Britten nog maar even in bij de bekendmaking van de deal. “Het VK heeft ervoor gekozen de Europese Unie en de interne markt te verlaten en af te zien van de rechten en voordelen van een lidstaat. Onze overeenkomst is geen kopie van deze rechten en voordelen. Het is de basis voor een nieuw partnerschap.” Volgens het onafhankelijke instituut Office for Budget Responsibility in Londen zal de Britse economie op langere termijn 4% kleiner zijn dan zonder de brexit het geval zou zijn geweest. Ook de 27 EU-landen zullen schade ondervinden – Ierland en Nederland het meest. Ook op veel niet-economische gebieden worden banden doorgeknipt. Zo vertrekt het VK uit de politie- en justitiesamenwerkingsverbanden Europol en Eurojust, al gaat de gegevensuitwisseling op een andere manier door. Opzienbarender is dat Londen deelname aan Erasmus+ laat vallen, het populaire EU-uitwisselingsprogramma voor studenten. Het brexitakkoord mag dan een dikke stapel papier zijn, er staat ook veel níet in. Er zijn nauwelijks afspraken over de dienstensector, 80% van de Britse economie. De cruciale financiële sector verliest de vrije toegang die het nu heeft tot de EU-markt. Ook over samenwerking op het gebied van buitenlands beleid zwijgt het akkoord. De hoofdpunten van het akkoord zijn:

1. Geen tarieven en quota, wel douane- en grenscontroles;
2. Eerlijke concurrentie: onafhankelijke arbitrage, zowel EU als VK kan eenzijdige maatregelen nemen bij constatering van oneerlijke concurrentie;
3. Visserij: overgangsperiode van 5,5 jaar, waarin de EU een kwart van haar huidige quota in Britse wateren overdraagt aan het VK. Daarna per jaar nieuwe afspraken;
4. Toezicht op afspraken: Londen is erin geslaagd de rol van het Europees Hof van Justitie tot een minimum te beperken.
Het Nederlands parlement is erg ongelukkig met de manier waarop de Europese Commissie in de brexitdeal de nationale parlementen buitenspel heeft gezet. De Tweede Kamer wil weten hoe het parlement alsnog democratische medezeggenschap kan krijgen en eist een schriftelijke garantie dat de commissie dit nooit meer doet. Dat bleek deze week in een inderhaast bijeengeroepen Tweede Kamer over de brexitdeal, die op Kerstavond werd afgesloten. De Kamer was blij dat er tenminste een deal met de Britten is voordat het land 1 januari 2021 daadwerkelijk uit de EU stapt. Het akkoord wordt overschaduwd door onvrede over de wijze waarop het gebeurt, namelijk door nationale parlementen buitenspel te zetten. SP-Kamerlid Renske Leijten vatte het als volgt samen: “We zitten nu in de cynische situatie dat de Britten een referendum wonnen omdat ze meer zeggenschap wilden, en wij nu met een handelsverdrag zitten waarover alle achtergebleven EU-parlementen minder democratisch te zeggen hebben”. De reden om alleen Brussel over het akkoord te laten stemmen is dat de belangrijkste afspraak met de Britten over het handelsakkoord gaat. En over handelsakkoorden gaat alleen Brussel. Bovendien speelt tijd hier een belangrijke rol, of beter gezegd: het gebrek aan tijd. De uiterste datum van uittreden is 1 januari, en dat is deze week. Deze tijdnood betekent ook dat er alleen over een tijdelijk handelsakkoord wordt gesproken. Het Europees Parlement moet over de precieze inhoud stemmen voor 28 februari 2021, wanneer het tijdelijke akkoord afloopt. Dan pas wordt het akkoord definitief. Overigens heeft het EU-parlement gevraagd om hiervoor meer tijd te krijgen, om alle implicaties van de brexitdeal goed te kunnen doorgronden. Minister Stef Blok van buitenlandse zaken stelde dat Nederland er heel pragmatisch in zit. “Als we alle parlementen laten meebeslissen, dan loop je risico op vertraging, of dat andere zaken met het handelsverdrag verknoopt worden, en dat hoeft niet in het belang van Nederland te zijn.” Dat is de praktijk die de EU vaker meemaakt. Toch hebben nationale parlementen eerder ingegrepen, bijvoorbeeld met het Ceta-handelsakkoord met Canada. Die ingreep leidde ertoe dat bijvoorbeeld het Waalse parlement voor jaren vertraging zorgen kon. Dat kan deze keer ook gebeuren, tenminste als meerdere nationale parlementen zeggenschap over de brexitdeal eisen.
Bovendien is er op veel terreinen nog helemaal geen afspraak gemaakt met het Verenigd Koninkrijk. Het gaat dan om grote thema’s zoals veiligheids- en buitenlands beleid, migratie- en asielbeleid, milieu-afspraken, arbeidsregels, voedselveiligheid of erkenning van elkaars opleidingen. De Kamer is bezorgd over hoe hier in de toekomst mee wordt omgegaan, en vreest dat de EU er mogelijk slechter uit komt. Daarom willen de parlementariërs weten waarover ze in de toekomst nog wel en waarover ze niet meer mogen meepraten als het om brexitonderwerpen gaat. De SGP noemt het uitermate ‘karig’ hoe het parlement betrokken wordt bij deze grote stap. “Hoe gaan we in de toekomst verder met al die zaken die in het verdrag zijn vastgelegd?”, wilde VVD-Kamerlid André Bosman weten. “Waar komt het Nederlandse parlement nog aan bod?” De Europese Commissie heeft overigens wel in het akkoord geregeld dat bij nieuwe overlegrondes met de Britten op deelterreinen ook nationale vertegenwoordigers worden uitgenodigd. Maar of dit betekent dat nationale parlementen straks over die onderwerpen ook mogen meebeslissen, daarover kon minister Blok gisteren nog geen helderheid geven. De Kamer eiste verder dat de Nederlandse vissers voldoende compensatie krijgen voor de brexit-deal die vorige week is afgesproken. Brussel heeft voor vissers €600 mln compensatie uitgetrokken. De Nederlandse vissers mogen de komende vijfenhalf jaar 25% minder vissen. Daarna mogen de Britten zelf de quota vaststellen. Blok zei dat Nederland zich inzet voor een stevig bedrag aan compensatie voor de vissers. (bron: Trouw) Er zijn nog wel wat vragen over het door de Europese Unie met het VK gesloten overeenkomst en waaraan de EU-ambassadeurs hun toestemming hebben gegeven, zonder zich verdiept te hebben over de gevolgen voor de 27 EU-lidstaten. Maar zowel de EU als de het VK hebben De vraag is welke status die EU-ambassadeurs eigenlijk hebben. Het zijn diplomaten, ambtenaren dus, die de belangen van een land in het buitenland, hier dus bij de EU, behartigen. Maar die kunnen slechts uitvoeren, geen beslissingen nemen die de wetgever aan de politieke bestuurders hebben toegewezen. En de politieke verantwoordelijkheid kan nooit worden gedelegeerd aan ambtenaren. En al zeker niet als de gevolgen van de overkomst op veel onderdelen nog ‘onduidelijk’ zijn, en waar het Europees Parlement nog meer dan 2 maanden voor nodig heeft. Rutte c.s. hebben onze belangen niet serieus behartigd en het hele proces veel te lang laten lopen. Johnson heeft het mogelijk slimmer gespeeld dan alle 27 regeringsleiders samen. Die dachten dat ‘als we onze rug maar rechthouden en solidariteit uitstralen, zullen de Britten wel door de knieën gaan’, maar zo liep het niet, want de EU kon zich geen no-deal permitteren in deze coronatijd. En daardoor liggen er nog tal van onderwerpen op tafel waarover verder onderhandeld moet gaan worden. Na het Lagerhuis heeft ook het Britse Hogerhuis ingestemd met de brexit-deal die net voor de Kerst gesloten werd tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie. Ook koningin Elizabeth heeft haar handtekening gezet. De enige goedkeuring die de deal nog nodig heeft is die van het Europees Parlement. Tot dan geldt een voorlopige regeling, met ingang van 1 januari 2021.

In deze tijd van het jaar melden helderzienden over ontwikkelingen die zij voor volgende jaar in beeld hebben. De Telegraaf schreef daarover en er worden veel ‘voorspellingen’ gedaan die logisch lijken gezien vanuit de actuele stand van zaken. Zaken, die ik al maanden geleden heb beschreven en onderbouwt. Ik zal de namen van de paragnosten niet benoemen, maar enkele relevante uitspraken wel. Er zijn ‘zieners’ die corona eerder al hebben zien aankomen en voor de gevolgen daarvan hebben gewaarschuwd. Voor een financiële malaise in 2021 wordt door meerderen gewaarschuwd. Sociale media gaan voor korte tijd uit de lucht omdat Facebook de knop even uitzet. Dit is niet nieuw: corona wordt moedwillig in stand gehouden (voor winsten van de farmaceutische industrie en de zorg) terwille een hoger belang. Een nieuw (monetair) systeem dan wel een andere wereldorde? Een profetie ‘In de toekomst hoeven we niet meer zo bang te zijn voor vijandelijke legers, als wel voor agressieve bacteriën en virussen, die de mensheid massaal gaan bedreigen. Dat er winnaars en verliezers zijn op economische terrein als gevolg van corona, is verklaarbaar, niks nieuws. Wel over de wijze waarop de monetaire en politieke autoriteiten de problemen aanpakken. Over de gevolgen daarvan zijn de ‘zieners’ somber gesteld: een rottige economie en een diepe economische crisis. De beurs stort exorbitant in. Buiten wordt het een jungle, daar komen we in 2025 pas uit. Er komt een Noord€ en een Zuid€. Voor maart voorspelt een ziener een bacterie op onze gewassen en honger. Vreemd want ik was onkundig van deze informatie toen ik de mogelijkheid opperde dat de bron van corona zou kunnen liggen in niet schoon water en vervuild voedsel. Ik dacht toen aan chemische bestrijdingsmiddelen en resten daarvan in ons water. Voedselschaarste in de wereld. Er zijn twijfels over gevolgen van het Pfizer-corona-vaccin. Vrouwen moeten even niet zwanger worden als ze het vaccin hebben gekregen. De een verwacht een virusvrije zomer, een ander een 4e besmettingsgolf. Bestaande machtsstructuren staan onder druk. Sterke krachten (ik herken daarin het neoliberalisme en kapitalisme) willen terug naar normaal (hoe het was voor corona) maar de krachten die in werking zijn gezet blokkeren de optie van terug naar het fossiele tijdperk. De roep om verandering is er en corona heeft de open zenuwen van het systeem blootgelegd. Daarbij denk ik dan aan de monetaire en financiële modellen die worden ingezet om te redden wat er nog te redden is; daarbij wordt niet geschroomd de waardedaling van ons geld in de stelling te brengen. Wat de ‘zieners’ dit jaar presenteren voor feiten die zij voor 2021 verwachten, bieden mij weinig nieuws. Dat we nog geen duidelijkheid hebben over het verloop van het aantal corona-besmettingen komend jaar is in feite geen nieuws. De rekenmeesters en beleidsbepalers houden alle mogelijkheden open maar suggereren dat het spoedig allemaal beter zal zijn. Dat delen van het bedrijfsleven snel verlost zullen zijn van de zware verliezen die te lijden is een wens, dat begrijp ik best, maar hoelang de overheid getroffen bedrijven kan blijven subsidiëren, zal het volgende kabinet moeten besluiten. Er uiteindelijk besloten zal worden de euro op te splitsen in een ‘rijke’ en een ‘arme’ is een optie, waarvoor serieuze argumenten op tafel liggen, maar of de KK’s (Knappe Koppen) daarvoor in 2021 gaan kiezen, ik weet het niet. De gevolgen kunnen groot zijn. Er is al eens gesproken dat de waarde van de Noord-euro 7/10 van de huidige euro zou gaan bedragen en die van de Zuid-euro 3/10. Dat betekent dat onze export veel duurder gaat worden in de interne markt en de de Zuidelijke landen veel goedkoper kunnen gaan verkopen. Maar de vraag wordt wel tegen welke prijs de 19 eurolanden hun staatsleningen terug kunnen betalen aan de financiële markten. Daar zal de ECB nog een oplossing voor moeten gaan bedenken. En dat de pandemie kan leiden tot onverwachte en onoverzienbare ontwikkelingen op het gebied van de voedselvoorziening is goed mogelijk, alhoewel dat ook kan voortkomen uit natuurrampen.

Overwegingen aan het einde van 2020

Het jaar dat wij vandaag afsluiten wijkt af van die van de laatste decennia. Misschien wel van de laatste 70 jaar. Wij bouwden welvaart op, zekerheden, sociale vangnetten en vertrouwen erop dat we in staat zijn die te behouden. Maar in de natuur en het milieu waarin wij hier op aarde leven doen zich al eeuwen lang ‘onverwachte’ ontwikkelingen voor. Dat kunnen natuurrampen zijn (vulkaanuitbarstingen, orkanen, stormen en wateroverstromingen) maar ook levensbedreigende verstoringen van onze gezondheid en ons welzijn. Ik denk dan aan bacteriën (de Pest) en virussen (De Spaanse griep en het Corona-virus) maar ook ziektes als TBC, malaria, rode hond, cholera, ebola, HIV/aids, mazelen, pokken en lepra. Het is nu 100 jaar geleden dat de Spaanse griep vele tientallen miljoenen, schattingen zijn er van 20 tot 100 miljoen, mensen over de hele wereld het leven kostte. Nu de stand van de medische wetenschap meer inzicht heeft in hoe virussen en bacteriën zich gedragen, kan er – gelukkig – ook sneller op worden gereageerd. Toch moeten we alert zijn en blijven op mogelijke gevolgen, die bij de ontwikkeling van vaccins niet in beeld zijn geweest en bij de selectie van testpersonen niet zijn geconstateerd. Ik wijs maar op het softenon-drama in 1960: Thalidomide is een geneesmiddel dat het Duitse farmaceutische bedrijf Chemie Grünenthal op 1 oktober 1957 als slaapmiddel, sedativium, pijnstiller en als middel tegen zwangerschapsbraken op de markt kwam. In 1960 werd het in meer dan 40 landen gebruikt. Het was populair als slaapmiddel en als middel tegen ochtendmisselijkheid. Het was in ons land bekend onder de merknaam Softenon. Nadat bleek dat het middel ernstig schadelijk was voor de ongeboren vrucht van moeders die het gebruikten, werd het in 1961 in de meeste landen voor de oorspronkelijk bedoelde indicatie van de markt gehaald. Bijna 10.000 kinderen waren inmiddels geboren met ernstige aandoening ten gevolge van de medicatie, de helft daarvan in West-Duitsland, waar het middel zonder recept verkrijgbaar was. Zo was dit 60 jaar geleden de realiteit. Wij moeten attent blijven bij onze pogingen het virus buitenspel te zetten. Mijn terughoudendheid over het Pfizer-vaccin, dat binnen 5 maanden is ontwikkeld en uitgetest en ook het label ‘veilig’ heeft gekregen, stemt mij onzeker. Nog erger dat minister Hugo de Jonge het volk over de streep tracht te trekken door over ‘veilig’ en ‘winnaars’ te spreken. De 22.000 proefkonijnen die door Pfizer zijn getest waren ‘gezonde mensen’ uit alle leeftijdsgroepen, maar hoe reageren personen die medische problemen hebben en daarvoor medicijnen slikken op dit vaccin? Ik begrijp dat binnen de kortste tijd zoveel mogelijk mensen moeten worden gevaccineerd om de economische verliezen te beperken, Maar als de inenting met dit vaccin moet worden gestopt, door welke oorzaak dan wel, is de schade in geld en vertrouwen niet te overzien. De sneltesten, die 2 weken geleden werden geïntroduceerd, waren een gerede oplossing om snel testresultaten te krijgen, maar tijdens de Kerst kwam al naar buiten dat er twijfels zijn over de betrouwbaarheid van de testen. Mensen die een sneltest laten doen en een gunstige, negatieve uitslag krijgen, hebben mogelijk toch corona. Een test die hier duizenden keren per dag wordt gedaan, mist 40% van de coronagevallen, blijkt uit onderzoek van het Leids UMC. Dat sneltests niet zo betrouwbaar zijn als mensen, zonder klachten, zich laten ttesten, was al bekend,maar nu blijkt dat die het virus bij mensen met klachten ook lang niet altijd opsporen. Het gaat om sneltests van de farmaceut Abbott. De steekproef was relatief klein maar de onderzoekers waarschuwen toch voor een lage betrouwbaarheid. Volgens de farmaceut is de test wel nauwkeurig, maar hier spelen naast medische aspecten ook commerciële belangen mee. We moeten de waarschuwing van het LUMC dat uitslagen niet altijd betrouwbaar zijn: een negatieve uitslag is niet altijd negatief, serieus nemen. Wij leven in een wereld waarin voor bepaalde groepen geld, winst en commerciële belangen de manna zijn die wij moeten dienen, ook als daarmee de positie van de mens in het gedrang komt. Daarnaast wordt verwacht dat de meer besmettende gemuteerde corona-virussen ook Europa en ons land werkzaam worden. Verder hebben we een halve en later een vrijwel hele lockdown afgekondigd maar het aantal registreerde besmette personen daalt niet als gehoopt. De corona-pandemie houdt samenlevingen en economieën in hun greep. De rekenmeesters en politieke bestuurders gaan er echter vanuit dat in 2022 de problemen zijn opgelost. Dat gebeurt op basis van aannames, maar of die ook bewaarheid worden,, niemand weet dat zeker. Ik ook niet, het kan allemaal in een sneltreintempo onder controle zijn. Dat hoop ik, maar het kan ook heel anders verlopen. Los daarvan lopen er een aantal scenarios op de achtergrond, die een grote invloed kunnen uitoefenen over onze toekomst. Ik noem er maar een paar: The great Reset, de vergroening en verduurzaming, Trump en Biden, geo-ontwikkelingen, de strijd om de wereldmacht, het kantelen van de macht van fossiele naar duurzame energie, de gevaren van het monetaire beleid van de centrale banken en het waardeloos maken van ons geld en dan de opbouw en inrichting van de samenleving van de toekomst met robotisering, kunstmatige intelligentie, meer bèta-gericht handelen (algoritmes), de macht van data, internet en digitalisering. Een aantal waarden moet opnieuw worden gewogen, zoals klimaat, milieu en natuur, de sociaal-maatschappelijke fundamenten en de staatsinrichting van Europa. Een herwaardering van de democratie en het neoliberalisme is onontkoombaar. Een herprofilering van de waarden arbeid, opleiding, om- en herscholing, inkomen, wonen, veiligheid en privacy is noodzakelijk. Het was voor mij dit jaar een sobere Kerst, maar wel met een zelf bereide Kerstdis.

Een ontwikkeling die in de VS zichtbaar wordt is die van een president in de wacht en een vernederende president, die zijn herverkiezing niet heeft kunnen verwezenlijken. Een president die de wereld naar zijn hand wilde zetten. Hij slaagde daarin niet. Hij verloor de verkiezing, alleen dat accepteerde hij niet. Hij bleef, zonder enig bewijs daarvoor, rechtbanken, parlementen van deelstaten, de Opperrechters en de 74 miljoen Amerikanen die op hem hadden gestemd en zijn 85 miljoen, waarschijnlijk voor een groot deel dezelfde die op hem hadden gestemd, volgers op sociale media, bestoken met informatie dat hem door stemfraude 2,7 miljoen stemmen waren ontnomen. Vier jaar geleden stelden psychiaters al vast dat bij Donald Trump psychische storingen werden vastgesteld en dan niet alleen dat hij een pertinente leugenaar was en een narcist, maar dat er ook ernstiger medische afwijkingen werden waargenomen. Zo is er nu sprake van zijn onvermogen om een nederlaag te accepteren en dat hij van alles bedenkt, om alsnog een eervolle nederlaag te bereiken. Waar ik mij zorgen over maak zijn ‘geluiden’ die suggereren dat hij de komende vier jaar op het tweede plan door wil blijven regeren en het Joe Biden onmogelijk gaat maken zijn sociaal en economisch beleid uit te voeren, met als zijn enige doel over 4 jaar terug te komen als president. Dit kan gaan leiden tot burgerlijke onlusten van Trump’s rechts-revolutionaire achterban om hun steun te geven aan de in hun ogen bedrogen leider. Maar de gevolgen daarvan kunnen enorme proporties aannemen in de VS en in de wereld, dus ook in Europa. Met name de vraag of wij ons moeten blijven onderwerpen aan het neoliberale systeem, met de vrije markten en de koppeling aan het kapitalisme. Als de VS worden getroffen door een ineenstorting van het financieel/monetair en economische systeem zal dat ook in de rest van de wereld grote problemen en veel onrust veroorzaken.

Als ik naar Nederland kijk staan wij aan de vooravond van een periode van grote ontwikkelen, die verschuivingen zullen veroorzaken in ons financieel/economisch en sociaal/maatschappelijk welzijn. Daarbij heb ik ook twijfels of de transitie van een monetair beleid van de waarde van ons geld naar waardeloos geld, zonder maatschappelijke problemen zal verlopen. Wij zullen de status van een rijk land kwijtraken zodra duidelijk wordt dat geld waardeloos is geworden en dat schulden niet langer relevant zijn voor de bepaling van de status van een land, een continent. De verschuiving van fossiel naar duurzaam is daarvan één aspect, maar ook de wijze waarop wij in een nieuwe samenleving kunnen omgaan met nieuwe normen als robotisering, digitalisering, beta-opgeleidingen in ons onderwijs, de wetenschap, de macht van data en internet en de intelligentie van computers. Het is hard om te stellen maar de tijd van voor corona is voorbij, daarvoor in de plaats komen jaren, deccennia, met grote onzekerheden en hard werken aan de invulling en omscholing naar een geheel nieuwe periode. Ik voorzie, ik ben geen waarzegger, dat basisrechten voor mensen opnieuw moeten worden bevochten, afgedwongen omdat alle belanghebbende partijen in de komende periode zullen trachten hun toekomstige belangen veilig te stellen door het innemen van strategische posities. Op zich zouden de belangen van burgers in dat proces moeten worden behartigd door democratische instituten, onze politici. Maar zolang er een meerderheid is die zich gedragen als lakeien van het neoliberalisme, heb ik daar geen vertrouwen in. Die dienen het belang van het kapitalisme en daar heeft het volk weinig tot niets van te verwachten.

Er zullen voortrekkers, pioniers, moeten komen die zich zullen moeten gaan inzetten tot een maatschappij waarin de belangen van alle partijen: burgers, bedrijfsleven, overheden, inclusief de wetenschap en onderwijs, en die van ons klimaat, milieu en de natuur vorm zullen geven. Die zullen door de gevestigde orde, al diegenen die belangen hebben in de fossiele industriële productie en het daarmee gepaard gaand financieel bezit, worden tegengewerkt, hun aanpak zal worden vertraagd dan wel ontmoedigd met financiële ondersteuning. Maar er zullen ook grote veranderingen optreden door nieuwe technologie. Neem bijvoorbeeld de quantumcomputer, waarvan Google een prototype heeft, de Sycamore en de Chinezen de Jiuzhang, die beiden de Boson sampling met goed gevolg hebben uitgevoerd met 53 qubits in 3 minuten en 20 seconden. Ter vergelijking: de snelste supercomputer ter wereld, de Japanse Fugaku, zou hier duizenden jaren over doen. En een huis-tuin-en-keuken-computer, zoals die van U en mij, heeft daar minstens 2,5 miljard jaar voor nodig. Dit is een revolutionaire ontdekking, maar of het een verrijking of een bedreiging wordt voor de mensheid is nog maar de vraag. Usernames, wachtwoorden en kluiscodes zijn in seconden te kraken. Het zou best kunnen zijn dat over een aantal jaren, stel 10 tot 15 jaar, quantumcomputers de huidige samenleving compleet ontdoen van de rekenmodellen en de daaraan gekoppelde systemen. Mogelijk verdwijnt de mogelijkheid om geld over te boeken, gaan cybercriminelen de macht overnemen, veranderen alle materiële waarden. Komen er nieuwe machthebbers die aan de knoppen gaan draaien en bepalen zij het leven van de wereldbevolking. Maar dat wij nu op een kruising van wegen staan die ons uiteindelijk gaan leiden naar een geheel nieuwe wereldorde, dat zie ik helder in beeld. Maar hoe de mens daar uiteindelijk uitkomt is voor mij vaag, duister, misschien wel een hel.

Of er eerder momenten in de geschiedenis zijn geweest die vergelijkbaar zijn met die van die waarvoor wij nu zijn gesteld? Mijn antwoord luidt bevestigend. De laatste keer was dat de overgang van de Middeleeuwen naar die van de industriële revolutie. De Middeleeuwen sloot af in een periode waarin het volk bestond uit burgers, die woonden in steden en waarvan velen ambachtslieden waren, die in gilden verenigd waren en een eigen opleiding van personeel voerden, dan de boeren in het buitengebied, agrarische en veeboeren veelal een combinatie van beiden en dan de lieden die in het buitengebied verbleven, zonder de bescherming van de steden. Daarnaast was er de adel, die grote bezittingen hadden en het bestuur uitvoerde. De adel was verdeeld in de hoge adel, keizers, tsaren en koningen, en de lagere adel met graven, hertogen en baronnen.

Beweging werd in die tijd hoofdzakelijk gegenereerd door windmolens en paardenkracht. Na 1770, de periode waarin de Schotse moraalfilisoof Adam Smith, werkte aan zijn onderzoek naar de aard en oorzaken van de rijkdom van landen, werden ontdekkingen gedaan die de samenlevingen grondig onderuit haalden. Alles wat vertrouwd was en een bepaalde zekerheid gaf, ging op de schop als gevolg van ontdekkingen op het gebied van een versnelling van beweging en communicatie en uit een nieuwe denkrichting dat in een individualistische maatschappij het najagen van eigenbelang het algemeen belang moet dienen. Adam Smith onderbouwde dat met zijn vrijemarkt theorie en de koppeling van de economie aan het kapitalisme.

Als eerste werd de stoommachine uitgevonden, waarvan het prototype in 1706 op de markt kwam van de uitvinders Thomas Newcomen, een smid met een hoge IQ, en Thomas Saverys, een loodgieter, en die werd ingezet voor het wegpompen van grondwater in steenkoolmijnen in Engeland. Het duurde tot 1764 voordat de Schot James Watt een patent registreerde waarmee zijn stoommachine, die werd aangedreven met steenkool (fossiele brandstof), algemeen bruikbaar was. De eerste stoommachine (atmospherische of vuurmachine) in Nederland werd op 9 maart 1776 in gebruik genomen. De eerste stoomboot werd in 1783, ontworpen door de Fransman Claude François Jouffroy d’Abbans. De North River Steam Boat, in 1807 ontworpen door Robert Fulton, was de tweede stoomboot die op commerciële basis geëxploiteerd werd. Het schip, door latere generaties veelal de Clermont genoemd, maakte op 17 augustus 1807 zijn eerste reis van Albany naar New York, een afstand van 220 km en voerde op de rivier de Hudson een lijndienst uit. In 1819 voer de eerste stoomboot de Atlantische Oceaan over, van New York naar Liverpool.

Voordat de moderne verbrandingsmotor werd toegepast, gebruikte men eerst nog stoommachines bij de fabricage van de eerste auto’s. Een van de bekendste ontwerpers van de stoomauto is Nicolas Joseph Cugnot (1725-1804). Deze officier gebruikte zijn stoomauto voor opdrachten binnen het leger. Ook Gurney ontwierp een stoomauto in 1832 voor de verbinding tussen Gloucester en Chettenham in Engeland. De gangbare snelheid was toen ongeveer 25 kilometer per uur. Eenzelfde ontwikkeling was te zien in Nederland waar Sibrandus Stratingh uit Groningen in 1834 een (succesvol) experiment deed met een stoomauto. Tot aan de uitvinding van de verbrandingsmotor ontwikkelde de stoomauto zich geleidelijk, maar hij kon niet op tegen de verbrandingsmotor. De voordelen van deze motor waren voornamelijk een veel lager gewicht en minder brandstofverbruik voor meer vermogen. De T-Ford was de eerste auto die aan de lopende band werd geproduceerd. In 1918 was de helft van alle auto’s in de wereld een Ford T. In 1924 kostte deze nog maar $290.

De eerste stoomlocomotief dateert van 21 februari 1804 gemaakt door Richard Trevithick en werd gebruikt in de Pen-y-darren ijzermijn. 21 jaar later, op 27 september 1825 gaat de eerste commerciële treindienst voor goederen van start. Op 15 september 1830 vond de opening plaats van de eerste lijn met dubbelspoor tussen de Engelse industrie- en havensteden Liverpool en Manchester, tevens de eerste lijn waarop passagiers met stoomtreinen en volgens een vaste dienstregeling werden vervoerd. Op 5 mei 1836 reed de eerste trein op het Europese vasteland tussen Mechelen en Brussel. Op 7 december van datzelfde jaar reed tussen Nürnberg en Fürt, in het toenmalige Koninkrijk Bayern de eerste trein. Drie jaar later, op 20 september 1839, reed de eerste trein in Nederland van Haarlem naar Amsterdam.

Op 25 juni 1864 reed de eerste tram in Nederland: een paardentram van de The Dutch Tramway Company (DTC). De tramlijn liep van Den Haag naar Scheveningen over de Scheveningseweg. Den Haag was ook de stad waar over het wijdvertakte railnetwerk de stoomtram voor het eerst in 1878 reed. Het gehele land volgde daarop. De eerste elektrische tram reed al in 1881 in Zandvoort maar dat was geen succes. In 1890 volgde in Den Haag een elektrische accutram die wel succesvol was. Vaals was de eerste plaats in Nederland waar in 1894 een elektrische tram met bovenleiding reed. In het begin van de twintigste eeuw volgden diverse grote steden met een elektrisch kabelnetwerk boven de spoorlijnen.

Tijdens de Franse Revolutie (1792/93) experimenteerde de Fransman Claude Chappe met diverse methoden om snel berichten over grote afstanden door te geven. In 1793 werd zijn semafoor– of optische telegraafsysteem tussen Parijs en Rijsel (ca 220 km) voor het eerst in gebruik genomen. De snelheid waarmee de Chappe-telegraaf werkte was voor die tijd verbluffend. Via de vijftien seinposten deed een bericht er dertien minuten over. Een koerier te paard had daar minstens twintig uur voor nodig. Later, tijdens de Europese veroveringen van Napoleon werd de lijn Parijs – Rijsel (Lille) via Brussel en Antwerpen doorgetrokken tot zelfs naar Amsterdam en de lijn die van Parijs naar het zuiden liep tot Venetië. Er heeft dus kortstondig in 1813 een directe verbinding tussen Amsterdam en de Middellandse Zee bestaan. Na de val van Napoleon werden deze “vijandelijke” lijnen ontmanteld. Kennelijk zag men niet in dat het netwerk nog van nut kon zijn. De optische telegraaf van Chappe heeft in Frankrijk ruim 50 jaar dienstgedaan en werd pas met de komst van de elektrische telegraaf rond 1850 verdrongen. Op 14 februari 1876 werd in de Verenigde Staten door Alexander Graham Bell een patent aangevraagd op de uitvinding voor improvement of telegraphy (“verbetering van de telegrafie”). Enkele jaren daarvoor was het de Italiaanse immigrant Antonio Meucci al gelukt om een telefoonverbinding tot stand te brengen. In 1871 wilde hij zijn teletrophone patenteren, maar omdat hij het benodigde geld niet had, bleef het bij een patentaanvraag, die al na drie jaar afliep en wegens verder geldgebrek ook niet werd verlengd. Hierdoor was het Bell die op 7 maart 1876 het eerste patent op de telefoon verkreeg. Ondanks het patent wilde het apparaat van Bell eerst niet functioneren, totdat hij drie dagen later, op 10 maart, per ongeluk een flesje met zuur omstootte. In een reflex riep hij zijn assistent te hulp: “Mr. Watson, come here. I want to see you.” Thomas Watson, die in een andere kamer van het huis verbleef en daardoor buiten gehoorafstand was, kwam direct. Door het apparaat had hij duidelijk de stem van Bell gehoord.

Waarom zo’n lange intro, vraagt U zich misschien af. Om duidelijk te maken hoe de ontdekking van stoom als energie een gigantische omwenteling teweeg heeft gebracht in het denken en doen van mensen en hoe groot de veranderingen voor de mensen van toen moeten zijn geweest, Weefgetouwen konden veel sneller worden aangedreven met stoom dan met stromend water, wat tot dan toe gebeurde. Paard en wagen verdwenen naar de achtergrond, post hoefde niet langer door de koets te worden verplaatst. Vanaf 1865 hoefde mensen zich niet te voet meer te verplaatsen door de ontdekking van een toestel dat op onze fiets leek. Het was een tweewieler, gebouwd door de Fransman Pierre Michaux en zijn zoon Ernest. Hun vélocipède had een ijzeren frame en ijzeren wielen. Aan de voorwielen waren trappers gemonteerd en kende nog geen kettingaandrijving. De oorsprong van het ontwerp is echter onduidelijk. Mogelijk zijn ook Pierre Lallement en de gebroeders Olivier bij de oorsprong betrokken geweest.

Zeg maar in de periode van 1770 en 1870 is het volk geconfronteerd met omwentelingen op technisch gebied met een vertaling naar sterk veranderde sociaal/maatschappelijke normen en waarden, als gevolg van de industriële revolutie, die generaties lang niet in het voordeel van het volk uitvielen. Dit hele proces is later in een stroomversnelling terechtgekomen door de ontdekking van de stroom aan het einde van de 19e eeuw. Dankzij Thomas Edison, Nikola Tesla, Werner von Siemens, Alexander Graham Bell en Lord Kelvin werd elektriciteit essentieel in de moderne samenleving. Uiteindelijk komt de industriële revolutie aan zijn einde door het gebruik van fossiele energiebronnen, als steenkool, olie en aardgas en zijn wij genoodzaakt om over te schakelen op duurzamer energie, die het klimaat niet verder zal belasten. Dus stappen we honderden jaren terug naar windenergie. De CO2-uitstoot in de huidige volumes, is een bedreiging voor het welzijn van deze en komende generaties. Maar bedreigingen komen er ook van andere kanten. Neem het monetaire beleid van de centrale banken met enorme geldverruimingen waardoor voor geld lenen op kapitaalmarkten geen dan wel nauwelijks nog rente meer betaald hoeft te worden. Dat betekent ook dat burgers voor hun spaarcentje bij de bank geen vergoeding meer krijgen en dat pensioenfondsen hun pensioenverplichtingen moeten berekenen met extreem lage verrekenrentes en misschien straks nog wel met negatieve correcties. Pensioenfondsen moeten hun rendement maar halen uit ‘de markt’ en uit koerswinsten op aandelenkoersen die vol zitten met ‘luchtballonnen’. Dat heeft wel tot gevolg dat de waarde van ons geld steeds verder daalt. Een uitspraak die een jaar geleden werd gegeven door een panel van financiële deskundigen op de vraag wat ‘ons geld nog waard is’, was, na een lange stilte, ‘wat de markt er nog voor geeft’. Maar dan is de vraag waaraan de markt dat toetst. Dan is er een nieuwe monetaire theorie waarbij geld waardeloos wordt gemaakt en vervangen wordt door ‘fiat geld’. In dat systeem hebben overheden geen staatsschulden meer en kunnen zij geld scheppen zoveel ze willen. Dan wordt geld nog slechts een ruilmiddel, en is sparen en pensioen opbouwen zinloos. Maar op de achtergrond nog twee andere ontwikkelingen. De eerste is dat cybercriminelen slimmer en intelligenter zijn dan de diegenen die waken over ons geld: de banken maar ook de Toezichthouders op de financiële instellingen. Het hacken van personalia is al lang geen topprestatie meer, maar meer dagelijks handelen. Daarnaast wordt de financiële sector, wereldwijd, bedreigd door de quantumcomputer, waarover ik hierboven al geschreven heb. Met een druk op de knop kunnen ze beschikken over alle geheime wachtwoorden en codes om bij ons geld te komen, bij de stand van de huidige beveiliging. Dan is er nog slechts een mogelijkheid over en dat is geld te ontdoen van hun waarde. Dan worden de nieuwe peilers van de maatschappij: kennis, opleiding, data, misschien ook vastgoed en de merken en patenten van bedrijven, maar daarmee wordt de burger ontdaan van de opgebouwde reserves voor moeilijker tijden. De vraag is dan namelijk hoe het prijspeil van essentiële goederen gaat reageren. Een mega-inflatie of een deflatie? Als geld geen waarde meer heeft, kan een tussenwoning, die nu €280.000 kost, heel gemakkelijk ‘door de markt’ op een miljoen worden gewaardeerd. Want geld heeft geen waarde meer. Er gaat de komende tijden, misschien wel eeuwen, veel veranderen, daarom is het van het grootste belang dat wij ons nu al voorbereiden op alle veranderingen die een bedreiging voor ons welzijn kunnen worden. Er zijn altijd personen, partijen en systemen die een maximaal resultaat willen behalen uit veranderingen van het systeem.

De beurskoersen hielden stand ondanks de corona-pandemie. De AEX steeg dit jaar ruim 3%, de DJIA steeg 6% ondanks een daling van de dollar t/o de euro van 1%. Daar staat tegenover een stijging de goudprijs in dollars van bijna 25% en een exorbitante stijging van de bitcoin van 400%. Wat eruit springt is de enorme stijging van de bitcoin die op 1 november nog $13783 noteerde en op Tweede Kerst door de $25000 schoot en daarna met gemak is doorgestegen: de $29.000 voorbij. 

Voor beleggers in de bitcoin kan het jaar niet meer stuk. De digitale munt is vooral na oktober hard omhoog gegaan. Eerder deze maand werd nog de piek van eind 2017 aangescherpt met een stand van boven de $20.000. Het grote verschil met de vorige rally van de bitcoin uit 2017 is dat grote beleggers nu ook meedoen met het omarmen van de cryptomunt. De enorme steunpakketten die de centrale bankiers dit jaar hebben gelanceerd om de coronacrisis te bestrijden, speelt een rol voor marktpartijen om bescherming te zoeken in de digitale munt. Daarnaast is er ook steeds meer animo vanuit het bedrijfsleven om te werken met de bitcoin. Zo heeft onder meer de digitale betalingsdienstverlener PayPal een lans gebroken voor cryptomunten. Op het huidige niveau heeft de digitale munt nog nooit gestaan, maar volgens van de bitcoin houden er rekening mee dat met aanhoudende interesse van grote beleggers de cryptomunt vaart kan blijven houden. Dit is wat de markt verwacht. (bron: DFT) Wat hier staat is dat de centrale banken met hun monetaire verruimingsbeleid hun valuta vrijwel waardeloos hebben gemaakt en bezien vanuit dat standpunt ook kunnen beleggen in de bitcoin, die ook waardeloos is alleen daarmede zijn op de korte termijn veel grotere winsten te maken (maar ook verliezen als de markt, stapjes terug doet). Ik denk dat de monetaire autoriteiten de koersontwikkeling van de bitcoin angstvallig volgen. De rente op 10 en 30-jarig papier Nederlandse Staat daalde met 0,44%.

Als U zich afvraagt waarom de aandelen dit jaar, nadat in februari ook ons land werd getroffen door corona-besmettingen, ziekenhuis opnames en behandelingen op Intensive Care (IC-afdelingen en een stijgend aantal overledenen, niet dan wel incidenteel werden getroffen door koersdalingen, hieronder een aantal overwegingen. Als de economische groei krimpt, en dat deed hij in 2020, dan zou het heel normaal zijn geweest als er verliezen op de financiële beurzen zouden zijn opgetreden. En dat gebeurde niet, zelfs het tegendeel vond plaats. Er werd feest gevierd en velen begrepen daar iets van. Hier speelden drie ontwikkelingen een rol. Op de eerste plaats werd duidelijk wat de gevolgen zijn van het gewijzigde monetaire beleid dat Mario Draghi, de toenmalige bestuursvoorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB), vanaf 2016 voerde. Op 23 juli 2012 sprak hij de gedenkwaardige woorden uit Within our mandate, the ECB is ready to do whatever it takes to preserve the euro. And believe me, it will be enough.” Na de ECB-vergadering van 6 september 2012 werd bekendgemaakt dat de ECB inderdaad tot het onbeperkt opkopen van dit schatkistpapier zou overgaan. De Duitse Bundesbank was ertegen, maar begin 2016 startte de ECB met het opkopen van staatsobligaties. Dit eerste opkoopprogramma bedroeg €2.600 mrd. Nadien zijn nieuwe programma’s uitgevoerd en aangekondigd. Het resultaat was dat er geldmarkten werden overstroomd met goedkoop geld, waar dan weer onvoldoende belangstelling voor was. Daarop daalde de rente nog verder, de Nederlandse Staat kan nu op de kapitaalmarkt voor alle termijnen t/m 30 jaar geld lenen en krijgt daarop rente toebetaalt. Het resultaat was dat de rente op spaargelden van burgers naar vrijwel nul (€10 per jaar voor €100.000) daalde en voor grotere bedragen naar een negatieve rente. Veel van het overtollige geld werd gebruikt door (dag)handelaren/speculanten/gokkers op de effectenbeurzen. Kennelijk ondersteunen de centrale bankiers deze aanwending van het geld aangezien zij geld in de markt blijven pompen, want zij doen niets om het opblazen van de beurskoersen te voorkomen. Maar …………………… het kan ook een beleid ondersteunen, zonder dat ze daarmee naar buiten hoeven te komen op dit moment. Zij zijn doende de waarde aan ons geld te ontnemen, door de drukpersen, beeldspraak, 24/24 7/7 op de hoogste snelheid te laten draaien, zodat geld niet schaars meer is en waarvoor ook geen rente meer voor betaald behoeft te worden. U weet dat ik grote twijfels heb of zo een monetair systeem draagvlak heeft/krijgt in de samenleving. 4500 jaar geleden ontstond geld als ruilmiddel in het toen al hoogontwikkelde Mesopotamië (tegenwoordig Irak), waar toen nog graan werd geruild voor dieren en daarvoor een hoeveelheid zilver tussen werd geschoven. Het ruilmiddel vertegenwoordigde een waarde in de vorm van een edel metaal, zoals zilver en goud. In 1967 werden de laatste Nederlandse guldens (67% zilver) geslagen. Die tijd is definitief voorbij. Er is inmiddels zoveel digitaal geld in omloop dat de beheersing ervan en het Toezicht erop, inclusief een gigantische hoeveelheid financiële producten als swaps en derivaten, onbeheersbaar is geworden. Het lijkt erop dat de centrale banken bezig zijn de waarde van ons geld te ontnemen, alleen vertellen ze dat nog niet, ze wachten op een geschikt moment om dat in de openbaarheid te brengen. Dus daar moeten de spaarders, pensioenfondsen en verzekerden van lijfrentes bij verzekeraars op wachten. Het beeld komt overeen met het financiële beleid van de Europese Unie en de 27 EU-lidstaten. Ze ondersteunen financieel de bedrijven en instellingen die getroffen zijn en worden door de lockdowns, die gepaard gaan met de corona-pandemie. Daardoor lijkt het erop alsof de economische krimp geen gevolgen heeft voor de meeste bedrijven en hun werknemers. Daarmee wordt een droomscenario gecreëerd. Maar de rekening ervan wordt gepresenteerd aan de belastingbetalers van deze en volgende generaties. Slim, zullen de KK’s (Knappe Koppen) ons wijsmaken, geniaal zelfs! Dat is de nieuwe tijd! Maar in feite is dat a-sociaal beleid: onze kinderen en kleinkinderen opschepen met de afbetaling van door deze generatie gemaakte schulden, om zo de huidige rijkdom zo lang mogelijk in stand te houden. Want, wordt ons wijsgemaakt: wij krijgen zelfs van de geldverschaffers, waarvan wij dat geld lenen, rente, stel ½% , toebetaald, maar dat betekent wel dat de hoofdsom a pari (100%) moet worden terugbetaald. Tenzij geld waardeloos is/wordt, net zoals de bitcoin (BTC) (het woord ‘coin’ suggereert ‘munt’) nu, waar al >$28.000 werd betaald voor 1 bitcoin. De bitcoin heeft geen enkele waarde, het is in feite ‘helemaal niks’, waar de ‘markt’ (speculanten en gokkers) gigantische bedragen voor betalen. Bezie in dit licht ook de waarden die op de financiële platforms worden toegekend aan bedrijven die zich gereed maken voor ‘morgen’ en ‘overmorgen’ in een wereld met waardeloos geld. Maar ja, dat is nu eenmaal de nieuwe tijd. Eerder in deze essay heb ik al beschreven dat de pionnen aan het verschuiven zijn. Dat er geëxperimenteerd wordt door de KK’s met nieuw beleid, nieuwe rekenmodellen en waarden en normen. Dat betekent niet dat al die probeersels ook gaan slagen. Neem een monetair beleid dat waardevol geld, wat het heel lang is geweest, gaat devalueren naar waardeloos. Heeft dat enige kans van slagen? De rijken dezer aarde zijn dan ineens net zo rijk als de armen en de armen worden net zo rijk als de rijken. Alles wordt dan monopoly geld, maar de grote vraag is dan hoe het prijspeil gaat reageren. Nederland, Duitsland, Zwitserland en Luxemburg zijn dan ineens net zo arm als de Zuid-Europese landen als Griekenland, Spanje, Portugal en Italië. Spaargeld is dan ontdaan van zijn waarde, want geld is dan nog slechts waard wat de markt nog voor geld, zolang er geld in overvloed te krijgen is, voor over heeft. Dat zien we al gebeuren met de Amerikaanse dollar zeker in relatie tot de enorme prijsstijgingen voor de bitcoin. Maar in plaats van geld zullen wel nieuwe waarden ontstaan: kennis, opleiding, wetenschap, merken en patenten, en het hele proces van digitalisering met robotisering, Kunstmatige Intelligentie, de quantumcomputer, data, terwijl de gevaren voor het klimaat, het milieu en de natuur blijven evenals de intelligentie van de cybercriminaliteit. Zo zal ook van belang zijn hoe geo-machtsverschuivingen gaan plaatsvinden. Stel dat De Chinezen, de Russen en de Britten een deal sluiten over de verdeling van de macht, welke gevolgen zou dat dan hebben voor continentaal Europa, Amerika, Afrika, India en Oceanië? Maar zover is dat nog niet en of die optie er ooit zal komen ………… wie zal het zeggen. Iedere toekomst is onzeker. Ik verwijs U naar twee artikelen over dit onderwerp:

https://www.trouw.nl/opinie/het-bedrijfsleven-krijgt-een-te-prominente-rol-in-het-reddingsplan-van-het-kabinet~b2909d39/ en https://www.rd.nl/artikel/906590-samen-leven-moet-over-andere-boeg

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 31 dec 2020; week 53: AEX 624,01; Bel20 3.621,28; CAC40 5.551.41; DAX30 13.718,78; FTSE 100 6.460,52; SMI 10.703,51; RTS (Rusland) 1.387,46; SXXP (Stoxx Europe) 398.97; DJIA 30.606,48; NY-Nasdaq 100 12.888,28; Nikkei 27.444,17; Hang Seng 27.231,13; All Ords 6.850,70; SSEC 3.473,07; €/$1.2214; BTC/USD $29.002,81 1 troy ounce goud $1.898,30, dat is €49.966,70 per kilo; 3 maands Euribor -0,541%; 1 weeks -0,575%; 1 mnds -0,562%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,491%; 10 jaar VS 0,9248%; 10 jaar Belgische Staat -0,385%; 10 jaar Duitse Staat -0,575%; 10 jaar Franse Staat -0,344%; 10 jaar VK 0,204%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,53%; 10 jaar Japan 0,0201%; Spanje 0,039%; 10 jaar Italië 0,542%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,502.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week gemiddeld flat. Er zijn wel twijfels over de stand van de Amerikaanse economie, de dalende waarde van de $, of er nog nieuwe zetten komen van Trump en de stijgende besmettingen met corona en de ontdekking van meerdere gemuteerde corona-virussen. Ik hou het voor mogelijk dat het sentiment op de aandelenkoersen gaat omslaan in enthousiast naar terughoudend: de VS verkeren momenteel in een kritische fase. De dollar noteerde onveranderd, maar de bitcoin steeg deze week door naar een slot van $29000, een jaarstijging van 400%. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ steeg weer wat maar steeg op jaarbasis met 25%. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,368%; Duitsland -0,163%; Nederland -0,093%; Frankrijk 0,363%; Japan 0,6431%; VK 0765%; Spanje 0,858%; Canada 1,2419%; Italië 1,418%; VS 1,664%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,741%; Nederland -0,712%; Zwitserland -0,72%; België -0,688%; Frankrijk -0,673%; Denemarken -0,594%; Spanje -0,402%; Japan -0,1081%; VK -0,083; Italië -0.009%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 31-12 2020/563 Youp: Premier heeft op Oudjaar ontslag van Rutte III aangeboden

UPDATE 24/25-12 2020/562 Kerstblog OVEREENSTEMMING BREXIT

Het is de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk gelukt om onder grote tijdsdruk een no-deal-brexit te voorkomen. Het akkoord is een document van zo’n 2000 pagina’s. Voorzitter Ursula Von der Leyen van de Europese Commissie zegt dat er een eerlijke en rechtvaardige overeenkomst ligt, die voor beide partijen het beste is. “Eindelijk is het zover.” De Britse premier Boris Johnson zei in een verklaring dat alle beloftes aan de Britten met deze overeenkomst worden waargemaakt. Von der Leyen zei op haarbeurt dat de EU en het VK in de toekomst nauw blijven samenwerken.

Maandagmorgen werd de schade duidelijk die de Engelse versie van het gemuteerde corona-virus in enkele uren tijds teweeg had gebracht. Engeland was ineens weer een eiland geworden voor het Europese continent. Vrijwel alle verkeerslijnen waren gesloten. De EU-lidstaten willen alles doen om te voorkomen dat vanuit het VK personen met het corona-virus nog naar Europa kunnen reizen. Het Franse besluit om de grens met het Verenigd Koninkrijk te sluiten voor mensen en vrachtvervoer kwam voor de Britten als een verrassing, zei minister Shapps van Transport tegen Sky News. In ieder geval de komende twee dagen gaat er geen Brits verkeer naar Frankrijk. Volgens Shapps gaat Frankrijk verder dan andere landen op het gebied van het vrachtverkeer. (bron: NOS) Hier en daar in Europa zijn al gevallen vastgesteld die drager zijn van de gemuteerde versie. Daarbij komt dat een nog veel besmettelijkere versie in Zuid-Afrika is vastgesteld. De vraag is of die versies nog te lokaliseren zijn? Woensdag waren de de blokkades weer van tafel en kon het vrachtvervoer naar Europa weer op gang komen. De vraag is wel of vrachtwagenchaffeurs ook een negatieve corona-test moeten tonen, die niet ouder is dan 72 uur. Passagiers moeten dat wel.

Sociaal/maatschappelijke berichten

De ChristenUnie wil na de corona-crisis een economie die meer draait om mensen dan om geld en grote bedrijven en blijvend meer aandacht voor de medemens. Daarvoor wil de regeringspartij onder meer af van het systeem met toeslagen en in plaats daarvan een belastingkorting die afhangt van de grootte van huishoudens. De CU wil verder hogere salarissen voor zorgpersoneel, agenten en leraren. Ook moeten er 50.000 ‘basisbanen’ komen voor mensen in de bijstand en moet de basisbeurs voor studenten terugkeren. Partijleider Segers wil groeien van 5 naar 7 Kamerzetels. De prijs om mee te regeren gaat omhoog, zegt hij. (bron: NOS) Daarnaast wil de ChristenUnie het eigen risico in de zorg bevriezen op €385.
Tegelijkertijd moet iemand die één dure behandeling in het ziekenhuis ondergaat niet meteen dat hele bedrag kwijt zijn. Daarom wil de partij categorieën behandelingen introduceren van €25, €100 en €250, om het eigen risico te spreiden. In het verkiezingsprogramma Kiezen voor wat echt telt maakt de ChristenUnie twintig ‘hoopvolle keuzes’ waarin “Corona onze kwetsbaarheid laat zien, maar ook onze veerkracht,” stelt partijleider Gert-Jan Segers. “We kunnen sterker uit deze crisis komen, als we maar de juiste keuzes maken.” De CU wil meer grip op het migratiebeleid. Zo moet er meer ruimte komen voor kwetsbare vluchtelingen om naar ons land te komen, maar moet arbeidsmigratie aan banden worden gelegd. Het minimumloon moet in de plannen 10% omhoog, net als de AOW en de bijstand. De partij wil ook een kilometerheffing voor de auto, om mensen ertoe te bewegen voor kortere afstanden fiets, bus, tram en trein te pakken. Ook keert de basisbeurs terug in de plannen van de partij, die in de regeringscoalitie zit. Een student die op kamers woont zou daarmee €550 per maand krijgen, een thuiswonende student maximaal €475. Voor de generatie studenten die de studiefinanciering heeft geleend, moet compensatie komen – een bedrag wordt niet genoemd, maar studenten kunnen het geld gebruiken voor het (deels) afbetalen van hun studielening of voor een vervolgopleiding. Verder pleit de partij voor gratis anticonceptie, waarmee het aantal abortussen teruggedrongen moet worden en voor een radicaal ander belastingstelsel – zonder toeslagen, maar met een belastingkorting per huishouden en wil €1 mrd wil steken in de bouw van 80.000 seniorenwoningen
. (bron: Parool) Een positief geluid vanuit de politiek, maar aan de andere kant ook bescheiden. Met de nu geformuleerde doelstellingen moet het geen probleem zijn het aantal Kamerzetels te verdubbelen, maar dan moet de partij zich ook als zodanig gaan profileren. Er gaan veel zwevende kiezers komen die allemaal op zoek gaan naar een nieuw ideaal, een schone samenleving en een betrouwbare partner. Ik hoor ook al geluiden die heel optimistisch zijn over de uitslag van de komende verkiezingen voor de CU.

Corona gerelateerde berichten

Het virus verliest nog niets van zijn kracht: tot vanmorgen 10.00 uur waren bij het RIVM 11.555 nieuwe corona-besmettingen gemeld. In de ziekenhuizen nam de bezetting toe. Daar liggen nu 1712 mensen met corona in het ziekenhuis plus nog eens 596 op de IC’s, meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. (bron: RIVM/NOS) In week 51 bedroeg het aantal niet meldingen van mensen met SARS-CoV-2: 82.340, werden 1549 patiënten opgenomen in ziekenhuizen en 287 op IC’s. Er werden 476.671 mensen getest bij de GGD’s, waarvan er 64.930 (13,6%) positief testten. De laatste 7 dagen werden er 9.605, 10.053, 10.573, 11.212, 9.872, 10.447 en 11.155 positieve testen geregistreerd. Onze politieke leiders raakten volledig in paniek toen er in Engeland en in Zuid-Afrika gemuteerde virussen werden vastgesteld. Nu is het muteren van virussen de gewoonste zaak van de wereld. Ik hoorde een viroloog zeggen dat er misschien al wel >30.000 mutaties zullen optreden. De gemuteerde corona-virussen in het VK en Zuid-Afrika hebben een grotere besmettingskracht dan het oudere virus.

In mijn vorige blog heb ik geschreven, naar aanleiding van een artikel over de pest en het handelen van de dokters van toen dat de artsen van nu denken dat het corona-virus wordt overgedragen via de lucht (mondkapjes) en door lichamelijke aanraking (handen schudden, kussen, zoenen e.d.), maar historici zullen wellicht later vaststellen dat die diagnose maar een verschijnsel was en de werkelijke aard voortkwam uit ons vergiftigde voedsel dat wij aten en het water en drankjes die wij dronken. Het zou zo maar kunnen. Dat laatste tijd een veronderstelling uit. Geen hard feit. Met de wetenschap van nu weten we dat de pest werd veroorzaakt door de slechte hygiënische toestanden. Over de oorzaak van het coronavirus weten we alleen dat onder de overledenen veel mensen zijn die als ‘stevige drinkers’ worden gekwalificeerd.

Het Europees Geneesmiddelenbureau EMA heeft op 21 december 2020 het corono-vaccin van Pfizer en BioNTech goedgekeurd. Als de Europese Commissie het advies overneemt, komt het vaccin in enkele dagen op de Europese markt. In de VS en het VK wordt het vaccin al toegediend. Zondag gaan de eerste EU-landen inenten en in Nederland gebeurt dat op 8 januari. Het EMA verwacht dat het vaccin ook effectief is tegen de nieuwe variant van het virus. Nederland ontvangt in eerste instantie 507.000 doses, goed voor 250.000 mensen. Medewerkers van verpleeghuizen en woonzorgcentra voor verstandelijk beperkten zijn als eersten aan de beurt. (bron: NOS) In het vorige blog heb ik aandacht gevraagd voor de beperkingen van het uitgevoerde testprogramma. Nu zegt het EMA dat ze ‘verwacht’ dat het vaccin ook bescherming geeft tegen het nu gemuteerde corona-virus. Op grond waarvan baseert men dat en is daar al onderzoek naar gedaan. Dat verwacht ik niet. Ik krijg steeds meer de indruk dat de ‘deskundige autoriteiten’ ons commerciële fabels proberen wijs te maken. Ja, het is veilig, ja wij vinden het betrouwbaar, ja maar wij baseren ons wel op de testen en de informatie die de farmaceut ons aanlevert. Farmaceuten zijn commerciële bedrijven die winst willen maken en waarvan de marketing makers er geen probleem mee hebben patiënten als proefkonijnen te gebruiken om de werking van een medicijn verder uit te testen. Daar komt bij dat de kopers, de overheden uit de hele wereld, de productie uit de handen staan te trekken, want de politiek heeft haast. De besmettingen met het corona-virus moeten zo snel mogelijk weer onder controle komen. De vliegtuigen moeten de lucht weer in, de cruiseschepen moeten weer in de vaart komen en de toeristen moeten ons weer buitenlandse valuta brengen. The show must go on.

Financieel/Economische berichten

In het vorige blog meldde ik al dat de oud-topman van ING vervolgd gaat worden over zijn handelen in het ING-witwas-dossier. Bij de Zwitserse bank UBS vinden momenteel interne discussies plaats over de mogelijke gevolgen van de strafrechtelijke vervolging van Ralph Hamers. De Nederlandse oud-topman van ING staat sinds enige tijd aan het roer bij UBS. Dat meldt persbureau Bloomberg op basis van anonieme bronnen binnen UBS. Eerder deze maand werd bekend dat de voormalig ING-topman in Nederland wordt vervolgd voor het falende toezicht op witwaspraktijken bij de Nederlandse bank. Axel Weber  president-commissaris van UBS, praat met leden van de raad van commissarissen over de consequenties van de zaak voor het leiderschap van Hamers, aldus de ingewijden. De bestuursleden zouden het onder meer hebben gehad over de vraag wie de functie van Hamers kan overnemen, als de situatie onhoudbaar wordt. De grootste bank van Zwitserland zei eerder het volledige vertrouwen te hebben in de nieuwe topman, die sinds november aan het roer staat. (bron: RTLZ)

Ondanks de coronacrisis blijven de Nederlandse huizenprijzen stijgen. In november waren koopwoningen volgens het CBS bijna 9% duurder dan een jaar geleden. Doordat de hyptheekrente nog altijd erg laag is, bieden kopers hard tegen elkaar op en hebben met name starters moeite om een huis te bemachtigen. Gemiddeld werden huizen voor €344.000 verkocht. (bron: NOS) Ik neem aan dat er nog een andere reden is waarom de vraag naar woningen blijft stijgen, behalve dan de lage hypotheekrente en dat is het gevoel onder burgers dat ‘stenen’ een betere belegging dan (spaar)geld op den duur. Wat is geld dat geen rente meer geeft nog waard? Is het op termijn nog wel wat waard?

Ministers Eric Wiebes (Economische Zaken), Wopke Hoekstra (Financiën) en Wouter Koolmees (Sociale Zaken) maakten vorige week de details van het nieuwe steunpakket bekend. De steun is nodig omdat de economie langer dan verwacht op slot blijft. Dat komt doordat de coronacijfers er slecht uitzien en de tweede golf nog niet voorbij is. Er is daarom nog steeds “een stevig pakket” nodig, zei Wiebes. Al gloort er volgens de bewindsman met een vaccin wel licht aan het einde van de tunnel. Het gaat om een uitbreiding van het huidige, derde steunpakket dat tot en met juni 2021 loopt. Tegelijkertijd zijn geplande versoberingen van de baan. De vergoeding voor vaste lasten (TVL) wordt verhoogd zodat bedrijven met hoge omzetverliezen, zoals cafés, een hogere vergoeding krijgen. Ondernemers krijgen maximaal 70% van hun kosten terug van de overheid. De vergoeding wordt ook uitgebreid zodat bijvoorbeeld toeleveranciers van de horeca ervoor in aanmerking komen. Het maximaal te vergoeden bedrag blijft op €90.000 voor drie maanden staan. De loonsubsidie (NOW) wordt zoals verwacht niet vanaf januari teruggeschroefd. Er komt een nieuwe regeling voor werknemers die inkomsten mislopen, maar geen gebruik kunnen maken van de bestaande reddingsboeien. Het gaat bijvoorbeeld om zelfstandigen die geen opdrachten meer hebben of werknemers die geen inkomsten krijgen omdat ze in quarantaine zitten. Zij kunnen gebruikmaken van de zogenoemde Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK). Starters lijken tussen wal en schip te vallen. De coronasteun is gebaseerd op omzet van een jaar geleden en die hebben zij niet. Het is dan ook niet gelukt om een “eerlijke en uitvoerbare” regeling op te tuigen. “Er is een groot risico op fraude en dat wil ik niet”, zei Koolmees. Hij erkent dat dit een “hard gelag” voor deze ondernemers is. De groep heeft wel de mogelijkheid om gunstige overheidsleningen af te sluiten. Er komt in totaal zo’n €400 mln beschikbaar voor de bedrijven die via de Stichting Garantiefonds Reisgelden (SGR) zijn aangesloten bij reiskoepel ANVR en nog eens €40 mln voor leningen aan kleinere garantiefondsen. Zo’n 90% van de aanbieders van pakketreizen is aangesloten bij ANVR/SGR. Medio maart begon de reisbranche met de uitgifte van vouchers voor reizen die als gevolg van de uitbraak van COVID-19 geannuleerd moesten worden. Die vouchers konden worden ingewisseld voor een nieuwe reis of na een jaar worden verzilverd voor de contante waarde. Aangezien de reissector sindsdien nagenoeg heeft stilgestaan, is er niet genoeg geld in kas om de tegoeden uit te betalen. Zeker een mln Nederlanders hebben een voucher gekregen omdat hun vakantie niet doorging. ANVR-voorzitter Frank Oostdam denkt dat honderden tot wel duizend bedrijven geholpen kunnen worden met de ‘voucherbank’ en andere aanvullende steunmaatregelen. De overheid komt de sector nu te hulp met een kredietfaciliteit voor vouchers die tussen 12 maart en 31 december van dit jaar zijn of worden uitgegeven. Het systeem van vouchers stopt na dit jaar, meldt de ANVR. Touroperators kunnen maximaal 80% van de waarde van de uitgegeven vouchers financieren via de pot van de overheid. “Een onderneming waaraan een lening wordt verstrekt, diende voorafgaand aan de uitbraak van COVID-19 in de kerngezond te zijn. De leningen worden in zes jaar afgelost tegen een nog nader te bepalen rentevergoeding en voorwaarden”, aldus het ministerie van Economische zaken en Klimaat (EZK). Mogelijk komen er nog aanvullende eisen, zoals een verbod op het uitkeren van dividend of bonussen in de periode dat de bedrijven gebruikmaken van de steun. Reisondernemingen kunnen tot maximaal €50 mln lenen om het tegoed van reisvouchers terug te betalen aan consumenten. Sowieso moet Brussel de ‘voucherbank’ nog goedkeuren. “Je kunt niet eindeloos vouchers blijven uitgeven”, aldus de ANVR-woordvoerder. “Het moet te overzien blijven en het kan zo zijn dat de waarde van de voucher op een zeker moment moet worden uitgekeerd.” “Ook door een ruimere tegemoetkoming vaste lasten en vooral ook de nieuwe regeling voor zzp’ers, de TONK. Er zijn veel zelfstandigen werkzaam in onze sector die eerder nergens een beroep op konden doen.” De reisbranche zou volgens Oostdam de periode tot de tweede helft volgend jaar kunnen overbruggen. “Er is nu weer perspectief. We moeten de tweede golf eronder krijgen en dan weer kijken wat er wel kan in plaats van wat er niet kan”, zegt de ANVR-voorzitter. Testen, bijvoorbeeld voor vertrek op Schiphol, is daarbij volgens de reisbranche het toverwoord. Voor consumenten die na 1 januari een reis boeken die vanuit de kant van de touroperator geannuleerd moet worden, geldt weer het ‘oude regime’. “We vallen terug op de regeling hoe die was”, licht de ANVR toe. “Dat wil zeggen dat als een geboekte reis niet mag worden uitgevoerd, de consument binnen veertien dagen zijn geld terugkrijgt.” (bron: DFT) De grote vraag is of het beleid dat het kabinet Rutte III uitvoert wel de resultaten gaat opleveren die zij ervan verwachten. Wordt er niet veel hulp verstrekt dat uiteindelijk in een bodemloze put verdwijnt?

Even waren de financiële markten maandag van slag, toen de ontwikkelingen van het corona-virus bekend werden en de gevolgen daarvan voor de bedrijfsresultaten en de economische activiteiten wereldwijd. Maar dinsdag waren alle doemgedachten weer verdwenen toen bekend werd dat met de instemming door het Huis van Afgevaardigden en de Senaat komt er in de VS definitief een coronasteunpakket ter waarde van $900 miljard. Het Congres stemde ook in met de overheidsbegroting tot september 2021, waardoor een dreigende shutdown van de overheidsdiensten is voorkomen. De zorgen bij beleggers over de de nieuwe virusvariant nemen iets af. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie besmet iemand die deze oploopt gemiddeld 1,5 personen. Voor eerdere varianten was dat 1,1. Een opsteker is dat de Britse premier Boris Johnson en de Franse president Emmanuel Macron het eens zijn geworden over maatregelen om de Franse grens woensdag weer te openen. Een iets sterker dan verwachte daling van het consumentenvertrouwen in Duitsland zorgt ook niet voor ongerustheid bij beleggers. Het vooruitzicht dat de centrale banken geen gas terug gaan nemen in het stimuleren van de economie blijft positief voor aandelen. Mogelijk zit er voor cyclische aandelen nog meer in het vat. Verder is het vooral wachten op de jaarcijfers die de volatiliteit in het eerste kwartaal in beweging kunnen gaan zetten.” De financiële instellingen zijn ook in trek in navolging van het verbeterde sentiment onder Amerikaanse branchegenoten nadat de Federal Reserve de regels voor het inkopen van eigen aandelen heeft versoepeld.

Trump, Biden, de inauguratie en hoe dan verder …….

De Amerikaanse president Donald Trump weigert zijn handtekening onder een coronasteunpakket van $900 mrd te zetten. Dat pakket werd eerder deze week door het Amerikaanse congres goedgekeurd. Trump is het er niet mee eens en noemt de steun ‘schandalig’. Volgens de president heeft het pakket ‘niets met covid-19 te maken’. Zo stelt Trump dat er miljoenen naar andere landen en kunst- en cultuurinstellingen gaan, terwijl dat volgens hem niet relevant is. Een van de onderdelen van het steunpakket is een eenmalig bedrag van $600 voor vrijwel iedere Amerikaan. Volgens Trump moet dat bedrag verhoogd worden naar $2000 (ruim €1600). “Het Amerikaanse volk krijgt nu het absolute minimum”, vindt Trump. “Terwijl dit virus niet hun schuld was. Het was de schuld van China.” Trump vindt andere steunmaatregelen ‘verspilling’ of ‘onnodig’. Eerder deze week werd het coronasteunpakket na maandenlange vergaderingen door de Democraten en Republikeinen goedgekeurd. De steunmaatregelen, die staan omschreven in een document van 5593 pagina’s, zijn vervolgens door zowel het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden als de Senaat goedgekeurd. Er komt ook een steunregeling voor worstelende kleine bedrijven en gaat er geld naar scholen, luchtvaartmaatschappijen, openbaar vervoer en vaccindistributie. Het pakket wordt zowel door Democratische als Republikeinse kopstukken gezien als een compromis. Het wetsvoorstel bevatte niet alles wat Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, wilde, maar ging volgens haar de goede kant op. “Het is een eerlijk compromis”, zei een Republikeinse volksvertegenwoordiger erover. (bron: RTL Nieuws) Een typische Trump-reactie op een moment dat het einde van zijn regeerperiode in zicht komt.

Een ander bericht komt van de achterban van Trump. Zij hebben aangekondigd op 22 januari aanstaande, de dag van de inauguratie van Joe Biden tot de 46ste president van de VS, Donald Trump te gaan inaugureren tot hun president. Dan is er dan een echte en een nep president. Maar zover is het nog niet. Beide heren zijn op leeftijd en gezien de spanningen die worden opgebouwd, kunnen onverwachte ontwikkelingen plaatsvinden.

President Trump heeft de goedkeuring van de defensiebegroting geblokkeerd. Hij gebruikte zijn veto om de nota van zo’n $740 mrd voorlopig tegen te houden. In het Congres was een ruime meerderheid voor de defensiebegroting. Sinds 1961 is de jaarlijkse nota altijd goedgekeurd. Het veto werd al verwacht. Trump is onder meer tegen het plan om legerbases te hernoemen die de naam dragen van leiders van zuidelijke staten in de Amerikaanse burgeroorlog. De kans is groot dat het veto van tafel wordt geveegd, omdat er bij Democraten en Republikeinen brede steun was. Daar is een tweederdemeerderheid voor nodig. (bron: NOS)

In Irak is met afschuw gereageerd op een besluit van Donald Trump. De Amerikaanse president verleende gratie aan vier mannen die in 2007 verantwoordelijk waren voor de dood van zeker veertien mensen in Irak. “Ons bloed is goedkoper dan water”, citeert persbureau AFP een vriend van een van de slachtoffers. Een vader van een negenjarig jongetje dat omkwam, zei tegen de BBC: “Mijn leven is opnieuw kapotgemaakt. De vier Amerikanen werkten destijds voor de private beveiliger Blackwater. Drie van hen kregen een gevangenisstraf van dertig jaar, later teruggebracht tot twaalf, en de vierde werd veroordeeld tot levenslang. Ze beveiligden in september 2007 een karavaan van Amerikaans ambassadepersoneel en toen er een auto kwam aanrijden, werd, zonder enige aanleiding, het vuur op de inzittenden geopend. (bron: RTL Nieuws)

Frontberichten

Het reizen vanuit Zuid-Afrika en het Verenigd Koninkrijk moet snel mogelijk worden gemaakt voor mensen die negatief getest zijn, zegt minister Van Nieuwenhuizen. Het gaat dan om de gangbare PCR-test, die in de 72 uur voorafgaand aan de reis is afgenomen. Ze overlegt met veerbootbedrijven, luchtvaartmaatschappijen en vervoerders om dit snel voor elkaar te krijgen. Reizigers moeten na aankomst in Nederland nog wel 10 dagen in thuisquarantaine. De Europese Commissie heeft een advies uitgebracht waarin EU-lidstaten wordt gevraagd strenge reisbeperkingen voor het Verenigd Koninkrijk op te heffen. Reizen moet ontmoedigd worden, maar noodzakelijke reizen moeten wel mogelijk zijn. Zo zouden mensen terug moeten kunnen reizen naar huis en moeten ook mensen van buiten de EU kunnen reizen. Wel zouden ze een negatieve test moeten overleggen of in quarantaine moeten. Vrachtwagenchauffeurs zouden volgens het advies helemaal uitgesloten moeten worden van de reisbeperkingen en van de test- of quarantaine-eis. (bron: NOS) Waarom vrachtwagenchauffeurs vrijgesteld zouden moeten worden, komt waarschijnlijk uit de koker van Brusselse lobbygroepen. Kunnen reizigers het gemuteerde virus wel overdragen, maar vrachtwagenchauffeurs niet? Vreemde redenering. Niet doen. Maar wel een ander aspect dat de aandacht vraagt en dat is in welke mate deze blokkade van verkeer uit het VK naar de EU-landen betrekking kan hebben op verhoging van de druk op de Britse regering en onderhandelaars over de Brexit. Europa kwam namelijk in beweging onder aanvoering van Nederland toen bekend werd dat de Britten het laatste voorstel van Barnier, de hoofdonderhandelaar van de 27 EU-landen, over een kleine tegemoetkoming in de Britse visserij eisen, had afgewezen. Zo van: dit gaat er gebeuren als jullie je niet schikken naar onze eisen, Johnnson.

Overwegingen

Om te voorspellen dat er zogenaamde onafhankelijke ‘deskundigen’, als een rechtsgeleerde en een beleidsadviseur zouden worden ingezet om de politieke hoofdschuldigen en ambtenaren vrij te pleiten van schuld in de Kinderopvantoeslagenaffaire kwam niet onverwacht. Natuurlijk moest worden voorkomen dat Rutte, Hoekstra, Asscher, Wiebes en anderen bewindslieden schade zouden oplopen en rechters, tot aan de Raad van State aan toe, zouden worden geconfronteerd met de achterkant van hun gelijk. De Commissie van Dam bracht in het rapport “Ongekend onrecht” het systematisch falen van de politiek en van de rechterlijke macht in de openbaarheid met als gevolg: de burger kan de instituties niet meer vertrouwen. Zij brachten de schending van de grondbeginselen van de rechtsstaat, en daarmee de rechtsbescherming van burgers, in beeld. Een tweede constatering van de commissie is eveneens ontluisterend, en gaat om de informatievoorziening aan de Tweede Kamer, de rechtspraak en de media. De Tweede Kamer werd herhaaldelijk onvolledig, onjuist of veel te laat geïnformeerd. Ook de commissie zelf beklaagt zich over de gebrekkige informatievoorziening: gevorderde documenten werden te laat of helemaal niet geleverd. Vorige week nog doken ineens weer nieuwe documenten op die de commissie had willen hebben, maar niet kreeg van het ministerie van Financiën. De verantwoordelijke politieke bewindslieden zullen beslist allemaal in de Kamer, op TV en op sociale media hun verontschuldigingen aanbieden: sorry, sorry, sorry. We hebben dat proces nooit zo gezien en beleefd zoals het nu op tafel ligt. Wij gaan nu – pas – orde op zaken stellen en binnen enkele jaren de gedupeerden schadeloos stellen. Dat laatste zal lang niet altijd mogelijk zijn. In theorie in financiële zin wel, maar in praktische zin lang niet altijd. Hoe krijg je alle aantekeningen van de 26.000 slachtoffers uit het BKR, hoe krijg je alle dwangbevelen en dossiers van deurwaarders vernietigd. Hoe krijg je alle negatieve aantekeningen op sociale media uit de systemen? Kunnen deze mensen in de toekomst nog een lening of hypotheek krijgen? En hoe reageren de systemen van de lagere overheden daarop? En hoe wordt de psychische schade, ziektes, echtscheidingen, gecompenseerd? Sorry, maar we gaan nu weer over naar de orde van de dag!! We moeten stoppen met de schuld neer te leggen bij de zogenaamde ‘zondebokken’, we moeten op zoek gaan naar balans. Nog erger, wij de stemgerechtigde burgers in dit land, die de politici hebben gekozen die deze wet hebben goedgekeurd en uitgevoerd, zijn de hoofdschuldigen. Niet de ambtenaren en de bewindslieden, die jarenlang rechters, het Parlement en de media hebben bedrogen en informatie hebben achtergehouden, moeten ter verantwoording worden geroepen. Ook zij zijn slachtoffers van dit systeem. Renske Leijten en leden van de Commissie van Dam, alsmede alle 29.000 slachtoffers moeten tot dat inzicht komen, dan wel woorden van gelijke strekking worden tot het volk gesproken. Maar de problematiek is volgende de premier nog groter. Op 26 november stuurde het kabinet een brief naar de Kamer met daarin de boodschap dat het ook bij de huur- en zorgtoeslag niet altijd goed is gegaan. En ook andere uitvoeringsorganisaties kennen aanhoudend problemen, waarbij de burger in het gedrang komt. Daarom moet er ‘breder’ worden gekeken, is de boodschap. Dat daarmee het vertrouwen van het volk in de gevestigde politieke orde ernstig wordt beschadigd, zal Rutte, Hoekstra, Asscher, Wiebes en andere verantwoordelijken worst zijn. Zij zullen alles in het werk stellen op hun post te blijven zitten, vrees ik.

Het kabinet overweegt om alle gedupeerden van de toeslagenaffaire zo snel mogelijk een ruimhartige vergoeding te geven voor de schade die ze hebben geleden. Geld mag daarin geen enkele rol spelen. Daarmee wil het falende kabinetsbeleid van meerdere kabinetten Rutte af te kopen. Ingewijden melden dat dit de inzet is van het overleg in het Catshuis. Tot nu toe zette het kabinet vooral in op een zorgvuldig proces en maatwerk voor de ouders. Maar dat gaat veel te langzaam, is de algemene kritiek. De regeringspartijen hebben een sterke wens om het nu onorthodox aan te pakken. Daarom wordt er gedacht aan een regeling waarbij alle gedupeerden aanspraak kunnen maken op een vast bedrag als compensatie. Dat zou dan voor de meeste ouders voldoende moeten zijn. Maar het is zeer de vraag of daarmee alle onvrede kan worden afgekocht.

Binnen de PvdA is discussie over het lijsttrekkerschap van Lodewijk Asscher. Er circuleert een brief van de afdeling Hoeksche Waard waarin wordt gesteld dat Asscher moet worden vervangen vanwege zijn rol in de toeslagenaffaire. Excuses zouden onvoldoende zijn. Ook in appgroepen van PvdA-kandidaten en anderen die nauw bij de campagne betrokken zijn wordt openlijk de vraag gesteld of Asscher nog geloofwaardig is als lijsttrekker, meldt RTL Nieuws. Anderen wijzen erop dat Asscher zijn fouten ruimhartig heeft toegegeven en dat hem in de toeslagenaffaire minder te verwijten valt dan Rutte en Wiebes. (bron: NOS) Dat lijkt erop dat je in de politiek met de sorry-cultuur alle grove fouten en tekortkomingen onder het kleed kunt vegen en over kunt gaan tot de orde van de dag. De kiezer kan daar in maart zijn mening over geven.

Het kabinet Rutte III heeft voor de Kerst nog een besluit genomen over de compensatie voor de slachtoffers van het gevoerde Kinderopvangtoeslagenbeleid. Daarvan zijn er 11.000 bekend en nog 15.000 moeten zich nog melden om in aanmerking te komen voor de compensatie van €30.000, dan wel een hoger bedrag als de opgelopen schade >€30.000 bedraagt. In eerste instantie werd gezegd dat binnen 4 maanden een deel van de €30.000 zou worden uitgekeerd, maar nu melden de media dat het hele bedrag en één keer wordt betaald voor 1 mei 2021. Het kabinet heeft besloten de individuele aanpak los te laten en over te gaan op een groepsbehandeling. Slachtoffers die <€30.000 schade hebben gehad krijgen toch €30.000 uitgekeerd en hoeven het verschil niet terug te betalen. Daarmee is een stap in de goede richting te zijn gezet in de goede richting. Maar hoe de overheid omgaat met de niet-materiële schade die door het handelen van de Belastingdienst is ontstaan voor slachtoffers, wordt niet gesproken. Met andere woorden ‘hoe lang kunnen slachtoffers nog worden getroffen met de naweeën ervan’. Dan lees ik dat er getroffenen zijn waar de schulden zo hoog zijn opgelopen, onder meer ook door boetes, boetes op boetes, rentes en rentes op rentes, deurwaarders, incassobureaus en schuldhulpverlening, dat die direct beslag gaan leggen op de uitkering van €30.000. Daar moet de overheid een stokje voor gaan steken want dan is het netto effect voor de slachtoffers nul. Over de politieke consequenties voor het kabinet, bewindslieden en verantwoordelijke ambtenaren wordt pas op 5 januari 2021 beraadslaagd en half januari gedebatteerd in de Kamer. Het kan nooit zo zijn dat de verantwoordelijke bewindslieden hun politieke posities afkopen met geld dat uiteindelijk door belastingbetalers moet worden opgebracht.

De leugenachtige dekkingsgraden van de pensioenfondsen; ze hebben eerder teveel dan te weinig geld in kas, schrijven Jur Bezema, oud hoofd comptabiliteit en Jan Oosterhaven, emeritus hoogleraar economie, aan de Rijksuniversiteit Groningen. De pensioenfondsen strooien ons zand in de ogen. De pensioenen kunnen gemakkelijk geïndexeerd worden en de premies kunnen omlaag. Ook deze maand is er weer een reeks nieuwe dekkingsgraden van minder dan 100% gepubliceerd en weer melden alle media dat de pensioenfondsen dus te weinig geld in kas hebben en dat de pensioenen dus omlaag moeten en/of de premies omhoog. Neem het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP). Haar jongste dekkingsgraad is 87% en dat – zo legt zij op haar website uit – betekent dat zij voor iedere toekomstig te betalen euro slechts 87 cent in kas heeft. Dat is een leugenachtige voorstelling van zaken. Uit haar jaarverslag over 2019 blijkt namelijk dat het ABP €514 mrd aan vermogen heeft, dat zij €11 mrd aan pensioenpremies ontving en dat zij €12 mrd aan pensioenen uitkeerde. Dat vermogen is groter dan de helft van ons nationale inkomen en daarop maakte het ABP in 2019 ook nog eens een rendement van 16%! Alleen dat gigantische vermogen is al voldoende om 42 jaar lang ieder jaar 12 mrd aan pensioenen uit te betalen, zonder dat er enig rendement wordt gehaald en zonder dat er nog enige pensioenpremie wordt betaald! En dat terwijl de naoorlogse geboortegolf over zo´n twintig jaar zal zijn uitgestorven. Er is dus niet te weinig geld in kas, maar veel te veel, terwijl het gemiddelde rendement over de laatste twintig jaar (inclusief de kredietcrisis van 2008 en de coronacrisis van dit jaar) ook nog eens 6 tot 7% bedroeg. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat dat rendement in de toekomst nihil zal worden. Conclusie: de pensioenuitkeringen kunnen gemakkelijk geïndexeerd worden en de pensioenpremies kunnen wel omlaag. Dat is de niet-leugenachtige waarheid. Dit stuk roept vragen op, want waarom hanteren de politiek en de centrale banken regeltjes die zo ver verwijderd zijn van de realiteit en waarom worden de deelnemers en gepensioneerden van de pensioenfondsen zo sterk benadeeld als nu kennelijk al jaren het geval is. Ik heb het antwoord daarop niet. Wie moet hierop aangesproken worden? Wel een kritische noot: de schrijvers gaan ervan uit dat de waarde van de beleggingen, waarin de pensioenreserves worden belegd, die waarde ook behouden. Met de conversie van fossiel naar duurzaam kan dat grote verschuivingen teweeg brengen en beurskoersen kennen elke negen jaar periodes van ups en downs.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 24 dec 2020; week 52: AEX 626,37; Bel20 3.659,16; CAC40 5.522,01; DAX30 13.587,23; FTSE 100 6.501,11; SMI 10.412,08; RTS (Rusland) 1.378,33; SXXP (Stoxx Europe) 395,98; DJIA 30.199,87; NY-Nasdaq 100 12.711,01; Nikkei 26.668.35; Hang Seng 26.386,56; All Ords 6.917,50; SSEC 3.363,11; €/$1.218; BTC/USD $23.316,50; 1 troy ounce goud $1.878,70, dat is €49.559,51 per kilo; 3 maands Euribor -0,541%; 1 weeks -0,565%; 1 mnds -0,573%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,52%; 10 jaar VS 0,9197%; 10 jaar Belgische Staat -0,406%; 10 jaar Duitse Staat -0,601%; 10 jaar Franse Staat -0,354%; 10 jaar VK 0,178%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,49%; 10 jaar Japan 0,0058%; Spanje 0,041%; 10 jaar Italië 0,559%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,502.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week gemiddeld flat. Er zijn wel twijfels over de stand van de Amerikaanse economie en of er nog nieuwe zetten komen van Trump en de stijgende besmettingen met corona en de ontdekking van het gemuteerd corona-virus. Ik hou het voor mogelijk dat het sentiment op de aandelenkoersen gaat omslaan van enthousiast naar terughoudend: de VS verkeren momenteel in een kritische fase. De dollar was stabiel en de bitcoin hield de recente stijging vast. De BTC gaat richting de $25.000 maar of dat koersnivo nog voor de jaarwisseling wordt gehaald is nog 6 nachtjes slapen. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs noteerde flat en de rente steeg verder: Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,341%; Duitsland -0,205%; Nederland -0,143%; Frankrijk 0,342%; Japan 0,6103%; VK 0,727%; Spanje 0,852%; Canada 1,2495%; Italië 1,415%; VS 1,6526%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,767%; Nederland -0,739%; Zwitserland -0,698%; België -0,693%; Frankrijk -0,676%; Denemarken -0,617%; Spanje -0,424%; Japan -0,1306%; VK -0,109%; Italië -0.01%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 24/25-12 2020/562 Kerstblog OVEREENSTEMMING BREXIT

UPDATE 19/20-12 2020/561 Komt nu de hoogmoed ten val?

Dit is nog niet het Kerstblog, die verschijnt op Eerste Kerstdag. Ik begin met een compliment te maken aan de twee hoofdgasten in de TV-uitzending van Buitenhof van zondag 20 december 2020, die werd gepresenteerd door Twan Huijs (hulde): Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP). Onderwerp: het in de openbaarheid brengen van het systematisch falen van de politiek en van de rechterlijke macht met als gevolg: de burger kan de instituties niet meer vertrouwen. Lees hieronder een resumé van het eindrapport van de Parlementaire Commissie Kinderopvangtoeslag. Beiden zijn helden en verdienen daarvoor een Koninklijke onderscheiding te ontvangen. Zij moesten tijdens hun jarenlange onderzoeken opboksen tegen de gevestigde politieke macht, waaronder die van bewindslieden. Zij hielden stand tegen zware politieke druk die op hen werd uitgeoefend het dossier te seponeren. Reactie deze week van de premier “aan aftreden denk ik niet”. Maar is er een alternatief na deze ontboezemingen? Ik verwacht dat de Rutte doctrine van twee keer sorry zeggen en we gaan er nu serieus mee aan de slag (in de Kamer en op TV) deze keer niet meer werkt. Ik vind deze TV-uitzending de meest memorabele van dit hele jaar, misschien wel van het laatste decennium.

Het kabinet, de Tweede Kamer, de ministeries van Financiën en Sociale Zaken, de Nederlandse rechtspraak en – last but not least – de Belastingdienst: allen zijn zij verantwoordelijk voor het debacle met de kinderopvangtoeslagen. Het eindverslag van de parlementaire commissie schetst een bedroevend beeld van het functioneren van het overheidsapparaat en de parlementaire democratie. (bron: VK) Ten eerste constateert de commissie, onder voorzitterschap van de CDA’er Chris van Dam, dat de grondbeginselen van de rechtsstaat, en daarmee de rechtsbescherming van burgers, zijn geschonden. Dit verwijt treft de wetgever – de Tweede Kamer en het kabinet – die een spijkerharde toeslagenwet ontwierp, waarin nauwelijks ruimte was om recht te doen aan de individuele situatie van mensen. De uitvoerder – de Belastingdienst en het ministerie van Financiën – voerde die wet vervolgens uit als een ‘massaal proces’. Zo werden mensen ‘groepsgewijs’ behandeld waarmee volgens de commissie ‘grove inbreuk’ is gemaakt op het rechtsstatelijke principe dat aan individuele situaties zo goed mogelijk recht moet worden gedaan. Het ministerie van Sociale Zaken, beleidsverantwoordelijk voor de kinderopvangtoeslag, heeft haar verantwoordelijkheid voor het beleid ‘ver onder de maat’ ingevuld, aldus de commissie. Ook de rechtspraak treffen harde verwijten, oordeelt de commissie. Jarenlang keurde zij de werkwijze van de Belastingdienst goed, terwijl de ‘spijkerharde uitvoering’ niet dwingend uit de wet volgde. De algemene beginselen van behoorlijk bestuur – die voorschrijven hoe de overheid met haar burgers moet omgaan – zijn tot het hoogste niveau van de Raad van State ‘weggeredeneerd’, aldus de commissie, waardoor ouders jarenlang geen schijn van kans hadden om hun recht te halen. Dat besef is bij de commissie ‘eerst met verbazing en uiteindelijk met diepe verontwaardiging’ tot stand gekomen. Een tweede constatering van de commissie is eveneens ontluisterend, en gaat om de informatievoorziening aan de Tweede Kamer, de rechtspraak en de media. De Tweede Kamer werd herhaaldelijk onvolledig, onjuist of veel te laat geïnformeerd. Ook de commissie zelf beklaagt zich over de gebrekkige informatievoorziening: gevorderde documenten werden te laat of helemaal niet geleverd. Vorige week nog doken ineens weer nieuwe documenten op die de commissie had willen hebben, maar niet kreeg van het ministerie van Financiën. De commissie zegt hierover ‘zeer ontstemd’ te zijn, omdat de reconstructie die ze gemaakt heeft mogelijk niet compleet is. Erger nog is dat de commissie weet dat dit willens en wetens is gebeurd. “Informatievoorziening werd in meerdere gevallen ingegeven door gewenste juridische of politieke uitkomsten.” En dus stuurde de Belastingdienst onvolledige dossiers aan de rechtbank, zodat ouders hun gelijk niet konden halen. Of werden cruciale documenten achtergehouden voor de Tweede Kamer, of in verzoeken van media op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Die houding vanuit het kabinet om onwelgevallige informatie om eigen, politieke redenen achter te houden is er nog steeds. Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA) vraagt bijvoorbeeld om een advies van de landsadvocaat uit 2009, waaruit blijkt dat de Belastingdienst de toeslagenwet veel milder had mogen toepassen. Staatssecretaris Van Huffelen weigert dit te geven. En een Wob-verzoek van ‘RTL Nieuws’ en Trouw uit juli van dit jaar is al maanden over de wettelijke termijn heen, maar wacht nog altijd op ‘een politiek besluit’ over de verstrekking van documenten. Afgelopen week liet een woordvoerder van Financiën weten dat het nog zeker een maand zal duren voordat deze documenten verstrekt gaan worden.

Premier Mark Rutte, PvdA-leider Lodewijk Asscher, minister Eric Wiebes en voormalig staatssecretaris Frans Weekers hebben de harde aanpak van fraude mede geïnitieerd, oordeelt de commissie die het onderzoek uitvoerde. In het kabinet-Rutte II waren zij betrokken bij de ministeriële commissie aanpak fraude.
Niemand nam verantwoordelijkheid voor de ernstige gevolgen. De grondbeginselen van de rechtsstaat zijn geschonden, waardoor de rechtsbescherming van burgers in het gedrang kwam. Ouders hadden daardoor ‘geen schijn van kans’. Dit werd verergerd doordat het kabinet de informatievoorziening niet op orde heeft. De commissie kreeg veel gevorderde documenten niet aangeleverd. Ook de Tweede Kamer, de rechtbanken en media werd informatie soms willens en wetens ontzegd. En laten we niet vergeten dat in veel informatie, die op basis van de Wob wel werd verstrekt, waren gezwart om te voorkomen dat er informatie naar buiten zou komen die belastend zou kunnen zijn voor de Belastingdienst en zijn ambtenaren. “En het is ongekend vanwege de ernst en omvang van het overheidsfalen hierin”, zegt SP-Kamerlid Renske Leijten. Zij was samen met CDA-er Pieter Omtzigt de drijvende kracht achter het onthullen van de toeslagenaffaire. Als lid van de commissie verhoorde zij de betrokkenen twee weken in het openbaar. “Er is weggekeken en eigenlijk is er nog steeds geen verantwoordelijkheid genomen voor wat er mis is gegaan.” “Het ministerie van Financiën heeft een zooitje gemaakt van de informatievoorziening aan de commissie, zegt ze. Afgelopen week kwamen er nog nieuwe documenten naar buiten die de commissie allang had gevorderd. “Ik vond het verbijsterend om in de verhoren iedereen te horen zeggen dat ze buikpijn hadden van de gevolgen van het stelsel, maar dat niemand de stekker eruit trok. Het complete gebrek aan rechtsstatelijkheid en rechtsbescherming in deze zaak is schrijnend. Zelfs de rechterlijke macht, tot de Raad van State aan toe, heeft daar grote steken laten vallen. “En als het vervolgens wel duidelijk wordt – door vragen van de Kamer of vanuit de media – zie je een oude reflex: dan gaat het om de vraag wie er verantwoordelijk is en wie de schade moet betalen. Dan loopt de oplossing dus stuk op angst voor precedentwerking, voor politieke en financiële consequenties. In plaats van openheid en erkenning van het leed van ouders is men vooral bezig het politieke leven van de staatssecretaris te redden.” “Er is ook nog steeds geen verantwoordelijkheid genomen voor dit enorme falen van de overheid. Toenmalig staatssecretaris Menno Snel trad af omdat hij onvoldoende steun in de Kamer voelde, niet omdat hij fouten erkende in de fraudeaanpak. Er moet erkenning komen en verantwoordelijkheid worden genomen.” (bron: Trouw) Ik wil beginnen met een pluim te geven aan het werk dat de Commissie Kinderopvangtoeslag in heel korte tijd heeft geleverd. Dapper, zonder aanziens des persoons. De vraag is dan wel of er politieke consequenties aan moeten worden verbonden. Het antwoord zou moeten luiden ‘ja’ maar voor wie dan. De kopstukken: Rutte, Asscher, Hoekstra; ze zijn alle drie lijsttrekker voor hun partij bij de verkiezingen over 11 weken. Je zou kunnen concluderen dat er op basis van hetgeen nu op tafel ligt, er koppen moeten gaan rollen. Eén kopstuk opofferen lijkt mij niet rechtvaardig. De meest voor de hand liggende optie op dit moment is dat Rutte III gaat vallen. Dat hoeft geen consequenties te hebben voor het coronabeleid want dat kan ook door een demissionair kabinet worden gevoerd.

Trump, Biden en de toekomst van de VS

De Telegraaf meldt nu ook dat burgerlijke onlusten kunnen ontstaan van de achterban van Trump en zijn volgers op sociale media, die nog altijd van mening zijn dat hun president de verkiezingswinst is ontnomen.

Op 14 december hebben de 538 kiesmannen hun stem uitgebracht en Joe Biden heeft 306 stemmen gekregen, hij wordt daarmee de 46ste President van de VS. Op 5 januari 2021 worden de stemmen officieel vastgesteld door de Senaat onder voorzitterschap van de Republikeinse vice-president Mike Pence. Daarna staat de uitslag van het kiescollege vast. Hopelijk zien Republikeinse senatoren en afgevaardigden het als een geschikt moment om eindelijk openlijk te zeggen wat ze binnenskamers allang toegeven: dat Joe Biden de nieuwgekozen president is en dat Donald Trump dat nu maar eens moet toegeven. Maar er is een groepje Republikeinse leden van het Huis van Afgevaardigden dat op 6 januari de uitslagen van een aantal staten wil gaan aanvechten. Volgens de grondwet kan dat, mits ze ook minstens één senator meekrijgen. Het Congres moet dan over elk bezwaar debatteren. Dat zo’n manoeuvre tot ‘nog vier jaar’ voor Donald Trump zal leiden, zoals duizenden demonstranten in Washington en andere steden zaterdag eisten, is uitgesloten. Maar het zou teleurgestelde Trump-aanhangers wel sterken in hun geloof dat er aan het presidentschap van Joe Biden een luchtje zit. (bron: Trouw) In alle 50 staten kwamen de kiesmannen bijeen om namens de kiezers de winnaar in hun staat aan te wijzen. In theorie konden ze nog afwijken van de keuze van de kiezers, maar dat gebeurt zelden. Ook nu stemde elke kiesman zoals verwacht. Tot dusverre heeft Trump geen enkel succes gehaald met zijn beschuldigingen over verkiezingsfraude op grote schaal. Maar Trump kan zich wel ontpoppen als een slechte verliezer die het de nieuwe President moeilijk kan maken, zelfs onmogelijk te regeren. Hij kan daarmee de VS grote schade toebrengen als gevolg van psychische onevenwichtigheden in zijn hoofd. President Trump, die de uitslag betwist, heeft al eerder gezegd dat hij het Witte Huis zal verlaten als het kiescollege Joe Biden officieel uitroept als winnaar. Joe Biden heeft in een toespraak president Trump gevraagd eindelijk zijn verkiezingsnederlaag te erkennen. “Het is tijd om de bladzijde om te slaan”, aldus Biden. Hij zei dat Trump met zijn aanhoudende pogingen om de verkiezingsuitslag aan te vechten de Amerikaanse kernwaarden bedreigde, maar dat de democratie heeft gezegevierd. Over de rechtszaak die de staat Texas aanspande bij het Hooggerechtshof, mede namens Trump als persoon, die de zaak niet in behandeling heeft genomen ondanks een 2/3 meerderheid van Republikeinse opperrechters, zei Biden dat de VS “nooit eerder zoiets extreems” had gezien. Het lijkt erop dat de ‘ratten het zinkende schip van Trump” verlaten. De Amerikaanse minister van Justitie, William Barr, vertrekt nog voor de Kerst, zodat hij de feestdagen met zijn familie kan doorbrengen. Trump plaatste de afscheidsbrief van Barr op Twitter. Barr gold jarenlang als een van de trouwste volgelingen van Trump. Zo bleef hij lang volhouden dat de verkiezingen niet eerlijk waren verlopen. Maar begin deze maand zei hij dat zijn departement, ondanks uitgebreid onderzoek, geen grootscheepse fraude had kunnen ontdekken. Barr wordt opgevolgd door Jeff Rosen, die sinds 2019 de tweede man is op het departement van Justitie. (bron: NOS) De democratie in de VS heeft zijn werk gedaan. De verkiezingsnederlaag voor Trump is een feit, maar de vraag is of Trump dat psychisch kan accepteren. De man ziet zichzelf als een ‘winner’ en zeker niet als een ‘lozer’ die door een meerderheid van de kiezers wordt weggestuurd. Het is een blamage voor zijn familie dat hen dat treft. Donald en Donald junior zijn nog tot veel bereid, moeten we in ons achterhoofd houden en of daar het land mee in een chaos wordt gestort is mogelijk en is voor hen niet eens relevant. Ik blijf mijn hart vasthouden.

Financieel/economische berichten

De export van goederen is in oktober met 4,1% gestegen in vergelijking met dezelfde maand een jaar eerder. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) stelt dat met name meer chemische producten, landbouwgoederen en machines en apparaten werden uitgevoerd. De export van goederen maakt ongeveer driekwart uit van de totale export. Het volume van de import was in oktober 0,3% kleiner dan een jaar terug. Volgens de zogeheten exportradar van het statistiekbureau zijn de omstandigheden voor de uitvoer in december minder ongunstig dan in oktober. Dat komt vooral door de minder sterke krimp van de Duitse industrie. Ook het vertrouwen van Duitse en Europese industriële ondernemers verbeterde opnieuw. In de exportradar wordt onder meer gekeken naar de ontwikkelingen op de belangrijkste afzetmarkten voor Nederlandse export en door de ontwikkeling van de Nederlandse concurrentiepositie. Een verbetering van de omstandigheden betekent volgens het CBS niet per se een hogere groei van de export. (bron: DFT) Goed nieuws, maar met de lockdowns in de wereld, moeten we ons niet rijk rekenen. Het is een momentopname en geeft geen zekerheid dat we in zwaarder weer terechtkomen.

Sociaal/maatschappelijke berichten

Ik val gelijk maar in de deur met een brief die bij mijn schoondochter in de bus viel van het Pensioenfonds Horeca & Catering dd 16 december 2020. Pensioen is duur, de rente is laag en daarom moeten de pensioenpremies die de werknemer en werkgever betalen omhoog. Maar de horeca-sector maakt als gevolg van de corona-pandemie zware tijden door en daarom is besloten de opbouw van het pensioen dat gebaseerd was op 70% van het gemiddelde inkomen bij 40 jaar premieopbouw te verlagen naar 60%. In feite betekent dat dat besloten is de pensioenopbouw te verlagen van 1,701% per jaar naar 1,51%. Het pensioenfonds west de deelnemers veel sterkte toe. Hoe verklaren de vakbonden dat aan hun leden?

Door de druk om snel en goedkoop te werken komt de veiligheid op Schiphol in het geding, concludeert FNV na een enquête, schrijft Hanne Obbink in Trouw. Schiphol concurreert vooral met andere luchthavens door de goedkoopste te zijn en dat gaat ten koste van de mensen die er werken. De druk om snel en goedkoop te werken is zo groot dat ook de veiligheid in het geding komt als de luchtvaart na de coronacrisis weer op gang komt. Dat zegt vakbond FNV Luchtvaart, mede op grond van een enquête onder ruim 1100 mensen die op Schiphol werken, vooral middelbaar of lager opgeleiden. De bond voert actie: de Schiphol-directie krijgt een klok die aftelt tot 1 februari aanstaande. Is er dan niets te zien van een koerswending, dan volgen er acties, misschien ook werkonderbrekingen. “Het moet afgelopen zijn met de race to the bottom, met steeds lagere tarieven”, zegt FNV-campagneleider Schiphol Joost van Doesburg. De bond wil onder meer een loon van minstens €14 per uur en minder flexcontracten. De vakbond stelt dat de luchthaven ‘roofbouw pleegt op de gezondheid van mensen’. Bijna de helft van de geënquêteerden werkt op plekken waar ze stof en uitlaatgassen inademen (zoals de jet blast, de hete lucht van een straalmotor, vol ultrafijnstof), 50% à 60% heeft een baan waarin ze moeten tillen, duwen en trekken, twee derde heeft last van lawaai en ook avond- en nachtdiensten trekken een wissel op de gezondheid. Onder cabinepersoneel komen deze klachten veel minder voor. Ook over de veiligheidscultuur op Schiphol geeft de enquête geen onverdeeld gunstig beeld. De luchtvaart heeft er baat bij dat fouten gemeld worden om er lessen uit te trekken. Toch merken ondervraagden regelmatig dat er geen prijs wordt gesteld op meldingen of kritiek. “Als je kritisch bent, word je op de zwaarste plekken gezet”, zegt een geënquêteerde. Vooral bij bedrijven waaraan de Schiphol Group werk heeft uitbesteed staat de veiligheidscultuur onder druk. Van de beveiligers denkt slechts een derde dat hun manager kwaliteit belangrijker vindt dan snelheid. Wordt kritiek serieus genomen? Van de beveiligers heeft slechts 8% dat gevoel. Vaak wordt verwezen naar Schiphol zelf, waardoor hun bedrijf is ingehuurd. “Het meestgegeven antwoord op kritiek is: Schiphol wil het nu eenmaal zo”, zegt een ondervraagde. “En je weet hoe Schiphol is, daar kunnen we niets aan doen.” Klachten zijn er ze gebeuren niet zomaar af en toe, blijkt uit het Schiphol-rapport over 2019 van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De inspectie kreeg dat jaar 7500 meldingen. Niet perse alarmerend, vindt de ILT – “De veiligheid verslechtert niet”. Toch was er drie keer sprake van een ongeval met botsende vliegtuigen op de grond. De Schiphol Groep wijst de verwijten van de hand. Kwaliteit staat altijd voorop, zegt een woordvoerder. De luchthaven zet zich in voor fatsoenlijke cao’s, vervolgt hij, er zijn geen aanwijzingen dat mensen stelselmatig blootstaan aan slechte luchtkwaliteit, er is al een actieplan om ultrafijnstof terug te dringen. “En er is en blijft veel expertise in huis.” De signalen in de FNV-enquête dat er iets mis is, komen vooral van beveiligers en medewerkers van afhandelingsbedrijven (die zorgen voor laden en lossen en dergelijke). Die kennen geen just culture (fouten zijn er om van te leren), maar een blame culture (eerst iemand de schuld geven). Volgens de FNV hangen de arbeidsomstandigheden samen met de strategie van de luchthaven. Schiphol heeft een klein achterland en moet het dus onder meer hebben van lage prijzen: daarmee trekt ze vliegmaatschappijen aan. Inderdaad bleek Schiphol begin dit jaar de goedkoopste te zijn in een vergelijking tussen tien Europese luchthavens. Dubai is de enige concurrent die nog goedkoper is. Die lage tarieven maakt de Schiphol Group mogelijk door veel werk uit te besteden, zegt de FNV, met steeds nieuwe tenders waarop bedrijven kunnen intekenen – tegen de laagst mogelijke prijzen. Daardoor werken op Schiphol nu vier schoonmaak- en zes beveiligingsbedrijven en zeven afhandelingsbedrijven (die onder meer zorgen voor lossen en laden en inchecken) – terwijl een groot vliegveld als dat van Frankfurt er twee heeft. Die afhandelaars worden trouwens niet door Schiphol ingehuurd, maar door vliegmaatschappijen. De Nederlandse overheid kan daar wel paal en perk aan stellen. Volgens FNV’er Van Doesburg gebeurt dat niet, ook omdat afhandelaars veel geld binnenbrengen. “Die moeten allemaal kantoren, kantines, balies enzovoorts huren”, zegt hij. “En juist op vastgoed maakt de Schiphol Group veel winst.” Er is sindsdien veel in gang gezet, maar weinig uitgevoerd, zei OVV-voorzitter Jeroen Dijsselbloem vorige maand tegen NRC Handelsblad. “De drukte is sneller toegenomen dan de veiligheid.” Volgens Dijsselbloem moet het hele systeem van afhandeling van vluchten op de schop – iets waarvan Schiphol zelf de noodzaak niet inziet.

Minister Schouten van Landbouw heeft toch voldoende politieke steun gevonden voor de stikstofwet. Die is bedoeld om de natuur beter te beschermen. De oppositiepartijen SP, SGP en 50plus waren kritisch, maar zijn om. Daardoor is er nu een meerderheid in beide Kamers. In ruil voor de steun zal het kabinet meer doen om het probleem van stikstof in de natuur aan te pakken. Zo wordt onder meer vastgelegd dat er in 2035, 50% minder uitstoot moet zijn van stikstof. In 2025 moet 40% van de stikstofgevoelige natuurgebieden gezond zijn, in 2030 50% en in 2035 74%. Dat is veel meer dan in de oude wet zou komen. (bron: NOS) Met de oppositie heeft de minister ook afspraken gemaakt over de uitkoop van ‘piekbelasters’. Dat zijn boerenbedrijven nabij beschermde natuurgebieden die veel, heel veel, stikstof uitstoten. De minister trekt geld uit om deze veehouders financieel te compenseren als zij hun bedrijf willen beëindigen. Een farce, zegt Johan Vollenbroek van milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (Mob). Het verplaatsen van veehouderijen geeft een waterbedeffect”. “Waar is dan de winst voor de natuur?” Mob houdt zich al jaren bezig met het Nederlandse stikstofbeleid en voerde daarover al vele rechtszaken. Het legaliseren van de uitstoot van boeren die daar nu geen vergunning voor hebben, is volgens Vollenbroek ook problematisch. Volgens de stikstofregels die golden vanaf 2015 hoefde een veehouder geen vergunning aan te vragen voor een bedrijfsuitbreiding die zorgt voor een kleine toename van stikstof in de natuur. De Raad van State sprak in mei 2019 echter uit dat voor elke toename van stikstof, hoe klein ook, een vergunning vereist is. Zo’n drieduizend boeren stoten nu stikstof uit waarvoor een vergunning vereist is, terwijl zij die niet hebben. Minister Schouten belooft dat dit in orde komt. Vollenbroek: “Ik vraag mij af hoe ze dat wil doen. De uitstoot van deze boeren wordt alleen legaal als eenzelfde hoeveelheid uitstoot ergens anders wordt weggenomen. Waar moet dat vandaan komen?” In sommige provincies kunnen boeren en bedrijven elkaars uitstoot opkopen. Vollenbroek: “De meeste boeren hebben daar helemaal het geld niet voor.” Een woordvoerder van minister Schouten zegt dat er met banken afspraken gemaakt zijn dat deze groep boeren niet in de financiële problemen mag komen. “Zij hebben zich gehouden aan de regels die toen golden. Daar mogen ze nu geen last van hebben.” Volgens de woordvoerder zullen andere afgesproken maatregelen, zoals innovatieve staltechnieken, ervoor zorgen dat er voldoende stikstofuitstoot wordt verminderd om de uitstoot te compenseren van de veehouders zonder vergunning. “Maar dat is natuurlijk niet binnen een maand of twee gerealiseerd.” Moeilijk dossier. De uitstoot van stikstof door boeren is te groot, maar dat wordt grotendeels veroorzaakt door een paar boeren die extreme hoeveelheden produceren. Ik heb daar eerder over geschreven: Uitschieters veroorzaken tot wel 61 keer meer neerslag dan gemiddeld. Een kalkoenboer op de Veluwe veroorzaakt meer neerslag dan wordt bespaard door 100 km/u te rijden. Die boerenbedrijven moeten gesloten worden en dan wordt de problematiek een stuk kleiner.

Corona gerelateerde berichten

Hoe veilig is het vaccin, waarmee in inenten begin januari van start gaat. De overheid en de deskundigen zeggen dat het door het Europese Medicijnbureau is goedgekeurd en dus betrouwbaar. En omdat de economische schade door de corona-besmettingen maar blijft stijgen moet het volk zich laten vaccineren. Maar wat weten wij over de ‘veiligheid’ van het corona-vaccin van de Amerikaanse farmaceut Pfizer en het Duitse biotechbedrijf BioNTech. De farmaceut meldt dat het 94,5% veilig is ook voor ouderen Er zijn bijna 44.000 proefpersonen getest, waarbij de helft het vaccin kreeg geïnjecteerd en de rest een placebo kreeg. Alle proefkonijnen waren gezonde mensen. Bijwerkingen waren er volgens Pfizer nauwelijks, een klein deel was wat vermoeider dan anders na vaccinatie. Dan rijst onmiddellijk de vraag hoe het vaccin gaat reageren op medicijnen die personen, neem vrijwel alle ouderen, op doktersadvies slikken. Dat schijnt bij Pfizer niet getest te zijn. Wel zijn er adviezen van de zijde van deskundigen die adviseren personen met een eiwit-allergie en mensen die slecht reageren op anti-biotica niet in te enten. Verder beperkt de informatie van de farmaceut bij over de bijwerkingen zich tot 1 tot 2 jaar. Of er daarna nog orgaanschade kan optreden is niets bekend. Daarbij komt dat sinds kort bekend is dat er in Engeland een nieuwe en mogelijk besmettelijkere variant van het coronavirus,die in een deel van Groot-Brittannië rondwaart. Het coronavirus grijpt in het oosten en zuiden van Engeland en Londen snel om zich heen. Of dat gevolgen kan hebben op de werking van de vaccins is de vraag. De onderzoeken over de (bij)werkingen van de vaccins zijn beperkt. Het moet snel en de financiële verliezen zijn groot. Dus kan niet alles worden onderzocht. Daardoor is het helemaal niet uitgesloten dat personen die zich hebben laten inenten na enige tijd zullen overlijden, niet eens aan het corona-virus zelf (de longen), maar aan organen, als het hart, de lever, de nieren, de milt, de alvleesklier, die worden aangetast. Ik lees momenteel een boek over de pest, een bacteriële ziekte, die tientallen miljoenen doden heeft gekost tussen de 13e en 19e eeuw, waaronder soms wel 1/3 van de Europese bevolking. De dokters van toen dachten dachten dat de ziekte zich verspreidde via de lucht, maar veel later bleek de verspreiding te zijn gegaan middels ongedierte en vervuild water. De artsen van nu denken dat het corona-virus wordt overgedragen via de lucht (mondkapjes) en door lichamelijke aanraking (handen schudden, kussen, zoenen e.d.), maar historici zullen wellicht later vaststellen dat die diagnose maar een verschijnsel was en de werkelijke aard voortkwam uit ons vergiftigde voedsel dat wij aten en het water en drankjes die wij dronken. Het zou zo maar kunnen. Experts verwachten dat de ontwikkelde vaccins tegen het corona-virus goed blijven werken tegen de nieuwe variant. Dat is ook het geval bij het griepvirus, dat ook geregeld muteert. “Gezien hoe snel de nieuwe variant van het virus zich verspreidt, is het moeilijk het onder controle te krijgen tot de uitrol van het vaccin”, zei de Britse minister van Volksgezondheid. De nieuwe variant dook vorige maand op in Kent en is besmettelijker dan de oude. Volgens de minister moeten mensen in lockdown-gebieden zich gedragen alsof ze corona hebben. In Londen en het zuiden en oosten van Engeland moeten mensen zoveel mogelijk thuisblijven, besloot de Britse regering. Kerst mag alleen gevierd worden met het eigen huishouden.

Vanwege deze nieuwe ‘Engelse’ variant adviseert het RIVM het kabinet per direct reisbewegingen vanuit het VK zo veel mogelijk te beperken. Het RIVM heeft het zekere boven het onzekere genomen met een aanbeveling aan het kabinet om een vliegverbod in te stellen naar het Verenigd Koninkrijk. In Nederland is één besmetting met de nieuwe variant bekend. De GGD gaat daar extra onderzoek naar doen. Het zou een optie zijn meer steekproeven te doen naar de verschillende virusvarianten. Volgens een woordvoerder zijn strengere regels niet nodig in Nederland. Engeland kende minder strenge voorschriften dan Nederland al had om afstand te bewaren. De reiswereld vreest duizenden reizigers terug te moeten halen. Sinds 06.00 uur zondagmorgen geldt een vliegverbod voor passagiers vanuit het Verenigd Koninkrijk naar Nederland. Het kabinet nam eenzijdig dat besluit vanwege de nieuwe, mogelijk besmettelijkere variant van het coronavirus die in een deel van Groot-Brittannië rondgaat. Het verbod geldt tot 1 januari, maar kan worden verlengd. Schiphol werd kort voor het versturen van de Kamerbrief met daarin het besluit geïnformeerd. De luchthaven zegt dat de impact van het besluit op de operatie wordt bekeken. KLM onderzoekt ook de impact. Volgens een woordvoerder worden zeker tientallen vluchten getroffen. België pakt het strenger aan en legt het trein en alle luchtverkeer vanuit Engeland stil. Ook Italië Ierland laten geen vluchten uit het VK meer toe. Frankrijk legt vanaf middernacht al het verkeer vanuit het Verenigd Koninkrijk 48 uur stil. Op geen enkele manier kunnen mensen zich nog verplaatsen tussen beide landen. De maatregel geldt ook voor het vrachtverkeer waarbij personen een rol spelen. De periode van 48 uur wordt gebruikt om met andere EU-landen overeenstemming vinden over een nieuw testregime. Duitsland schort vluchten van en naar het Verenigd Koninkrijk op. Duitsland weert ook vliegverkeer uit Zuid-Afrika, waar de mutatie ook is opgedoken. De Duitse reisbeperkingen gaan zondag om middernacht in. Hoe lang ze gaan duren is nog niet bekend. De Duitse krant Bild schrijft dat de Europese Unie nog drastischer maatregelen gaat nemen door aan het begin van de week al het personenverkeer van en naar het Verenigd Koninkrijk stop te zetten, ook over zee en per spoor. Dit betekent dat havens en de Eurotunnel dicht gaan. De EU-landen hebben zondag spoedoverleg gehad over de zeer besmettelijke coronavariant. Ze zouden onder meer hebben besproken of en hoe ze de boot-, trein- en wegverbindingen met het VK tijdelijk moeten verbreken, meldt persbureau AFP. (bron: NOS en DFT)

Het kabinet heeft 14 december j.l. besloten tot een harde lockdown van 15 december 00:00 uur tot 19 januari 2021, met een recessie als gevolg. Nieuwe, strenge coronamaatregelen zijn onvermijdelijk, vinden de burgemeesters in het Veiligheidsberaad. Ze zeggen dat er nu stevig ingegrepen moet worden. Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam zegt dat die afslag een paar maanden geleden is gemist. “Wij snakken naar een enorme hamer. Zo trekken wij het niet langer. De situatie is ook bijna niet meer handhaafbaar”, ze i burgemeester Penn-te Strake van Maastricht voorafgaand aan een overleg met de andere burgemeesters. Een harde lijn is (ook) nodig volgens de burgemeesters, omdat de druk op de zorg veel te groot wordt. Verschillende roepen mensen op niet meer naar het centrum van hun stad te komen, omdat het te druk is. Het gaat om onder meer Rotterdam, Den Haag, Groningen, Leiden en Utrecht. Ook Maastricht meldt dat het steeds drukker wordt. Op veel plekken maandagmiddag zijn lange rijen voor winkels ontstaan. Ook bij woonwinkels en bouwmarkten is het her en der erg druk. De vraag naar verf is daar erg groot. Warenhuizen en niet-essentiële winkels moeten sluiten.

Luchthaven Schiphol en religieuze gebouwen mogen openblijven. Ook het betaald voetbal en topsportcompetities mogen doorgaan in de lockdown. Geen amateur- buitensporten in teamverband >17 jaar. Thuis mogen 2 volwassenen per dag worden ontvangen, ook op 27 december en tijdens de jaarwisseling. Op 24, 25 en 26 december mag dat er 1 meer zijn. Hotels mogen openblijven, maar ze mogen geen eten en drinken meer aan hun gasten serveren, ook niet op de kamer. Afhaalloketten van coffeeshops en van horeca mogen openblijven, net als nu. Bibliotheken kunnen openblijven maar alleen voor het brengen en halen van boeken. Ook blijven buurthuizen open maar alleen voor kwetsbare mensen. De maximale groepsgrootte bij uitvaarten blijft 100. Er komt geen avondklok. Winkels die open mogen blijven, zijn supermarkten, banken, andere levensmiddelenwinkels, als bakkers en slagers, apotheken en speciaalzaken als tankstations, audiciens, opticiens, drogisterijen, stomerijen, slijterijen, dierenspeciaalzaken, autogarages en wasserijen. Alle niet-essentiële winkels moeten 13 december vanaf 00.00 uur sluiten. Bij doe-het-zelf zaken mogen alleen open voor het afhalen van goederen, winkels die buiten kerstbomen en bloemen verkopen mogen open blijven net als de servicepunten voor pakjes. Ook musea, pretparken, dierentuinen, bioscopen en theaters moeten weer sluiten. Contactberoepen, zoals kappers, sexwerkers en nagels- en massagesalons, moeten stoppen. Medische contactberoepen, zoals tandartsen en fysio-therapeuten, kunnen doorwerken. Basisscholen en middelbare scholen moeten vanaf 16 december dicht. Ook de kinderopvang moet dicht, alleen voor ouders met vitale beroepen blijven er opvangmogelijkheden. Sportscholen, sporthallen en zwembaden, sexclubs, casino’s, sauna’s en parenclubs moeten sluiten. Het maken van reizen tot half maart wordt ontraden. Maak uitsluitend gebruik van vervoer als dat noodzakelijk is. Winkelbrancheorganisatie INRetail noemt een lockdown rampzalig. Als winkels de kerstvoorraad niet kunnen verkopen dan zal dat desastreus voor winkels uitpakken, denkt INRetail. Ook de kappersbranche is ook bezorgd, zegt een woordvoerder van brancheorganisatie ANKO. De maatregelen gingen vijf uur nadat de premier ze officieel bekendgemaakt had in, om een run op winkels te voorkomen. (bron: NOS)

De HEMA bleef een dag open. Warenhuizen staan niet op de lijst van winkels die open mogen blijven tijdens de lockdown, maar de keten bedacht creatief te zijn met het afdekken van niet-levensmiddelen, zodat klanten er niet bij kunnen. HEMA vindt het als grootste banketbakker (levensmiddelen) van het land raar om nu dicht te gaan. Ook verzorgingsproducten (drogisterij) blijven te koop. Het bedrijf is nog in gesprek met de overheid over het precieze assortiment. Maar twee dagen na de persconferentie van de premier werd het begrip ’niet-essentieel’ gepreciseerd en moest de Hema, Action en de Wibra toch dicht. Maar MKB-ondernemers zijn creatief in het bedenken van oplossingen om toch nog wat omzet de draaien. De toespraak van Rutte aan het Nederlandse volk was de saaiste in jaren. Het was het oplezen van tekst zonder enige intonatie.

Door het uitstellen of afzeggen van doktersafspraken in de eerste golf van Covid-19 gaan op termijn minimaal 50.000 gezonde levensjaren verloren. Dat blijkt uit onderzoek van het RIVM naar de impact van corona op de reguliere zorg en gezondheid. Doordat tussen maart en augustus veel afspraken in het ziekenhuis, bij de huisarts en bij andere zorgverleners niet doorgingen, is de gezondheidswinst die behandelingen normaal gesproken opleveren niet bereikt. De meeste verloren gezonde jaren zijn het gevolg van het niet uitvoeren van staar-, knie- en heupoperaties.

Kort voordat het kabinet besloot tot de lockdown, kreeg het een alarmerend advies van het OMT (Outbreak Management Team).Daarin stond dat het stijgende aantal coronabesmettingen het OMT “zeer verontrust” en “grote zorgen baart”. Het R-getal was gestegen naar rond de 1,24. Zonder strenge maatregelen zou het aantal besmette mensen groter kunnen worden dan in maart. Minister de Jonge zegt dat het kabinet 11 december werd gebeld door Jaap van Dissel van het RIVM. “Het gaat echt niet goed”,zei Van Dissel. Hij had al gewaarschuwd in de briefing over het coronavirus in de Tweede Kamer in week 50 dat bij een R-getal van 1,25 er begin januari naar verwachting 171.000 mensen met het virus zijn. Minister De Jonge zei verder dat het kabinet nu “alle instrumenten” heeft ingezet, behalve een avondklok. Het OMT wijst erop dat er nu minder IC-bedden beschikbaar zijn dan in het voorjaar omdat ook de reguliere zorg grotendeels doorgaat. De lockdown is volgens het OMT nodig om te voorkomen dat de coronamaatregelen van de afgelopen tijd nog maanden van kracht moeten blijven.

Oppositiepartijen in de Tweede Kamer vrezen dat veel groepen hard worden getroffen door de lockdown. Ze uiten hun zorgen over winkeliers, scholieren en studenten, de horeca en ouderen. De oppositie vindt ook dat het kabinet te lang heeft gewacht met ingrijpen en daardoor nu gedwongen is om over te gaan op een complete lockdown. De SP en de PVV spreken van zwalkend beleid. GroenLinks-fractieleider Klaver is zeer kritisch over de sluiting van vooral de basisscholen: “Een hele generatie wordt geraakt en dat steekt, zeker als je ziet dat er nog steeds vakantievluchten van Schiphol vertrekken.”

Op 15 december meldt het RIVM dat in week 50 het aantal besmettingen met 36% gestegen is naar 58.412, meldt het RIVM. In week 49 waren het er in totaal 43.103. Zondagmorgen (20-12) tot 10.00 uur zijn bij het RIVM 13.066 nieuwe corona-besmettingen gemeld, 798 meer dan een dag eerder. Het aantal doden als gevolg van corona, blijft binnen het aantal doden per dag onder ‘normale’ omstandigheden van 425. Hierbij neem ik in acht dat veruit de meeste corona-doden ouderen zijn. In totaal liggen nu 1533 covid-patiënten in het ziekenhuis plus 580 op de IC. (bron: NOS) Het aantal besmettingen blijft week op week stijgen, ondanks de halve lockdown. Deskundigen verwachten voor komende week, ook gezien de Kerstdagen, een daling vanwege de aangescherpte maatregelen.

Frontberichten

Het ziet ernaar uit dat 2020, samen met 2014, het warmste jaar ooit gemeten wordt. Met nog 1,5 week te gaan komt de gemiddelde temperatuur in De Bilt waarschijnlijk uit op 11,7 graden, net als zes jaar geleden, meldt Weeronline. Dit jaar was het 225 dagen warmer dan normaal. Alleen in mei en juli was het kouder dan gemiddeld, de rest van het jaar was het warmer. Januari en februari sprongen eruit: toen lag de temperatuur 3 graden boven het gemiddelde. Op 110 dagen kwam het kwik boven de 20 graden. Gemiddeld zijn dat 93 dagen. Ook het aantal dagen boven de 25 graden was met 32 hoger dan normaal (28). (bron: NOS)

EU-toponderhandelaar Barnier is ervan overtuigd dat er nog een brexitdeal mogelijk is. Volgens hem zijn er nog twee obstakels: visrechten en eerlijke handelsconcurrentieregels. De deadline voor een handelsdeal was eigenlijk 13 december, maar de EU en de Britten hebben besloten door te praten. Ze hebben nu tot 1 januari aanstaande de tijd om een overeenkomst te bereiken. De EU wil dat de Britten zich houden aan de Europese handelsregels. De Britse premier Johnson wil juist zoveel mogelijk zelf bepalen. Ook wil hij de toegang voor Europese vissers in Britse wateren beperken. (bron: NOS) De EU deed net voor het sluiten van de markt nog een laatste bod aan de Britten. Europese vissers zouden genoegen willen nemen met een verlaging van de visquota voor de Britse wateren van 25% na de brexit gedurende 5 jaar. Vissers uit EU-landen zouden door het voorstel zo’n 160 mln minder verdienen. Voor Nederlandse vissers gaat het om circa 30 tot 40. Nederland zou hiermee willen instemmen omdat de visserij een relatief kleine sector is. EU-onderhandelaar Barnier had de vissers beloofd dat hij hun sector niet zou opofferen voor een deal. Ik ben het met Barnier eens dat er op de allerlaatste moment en misschien wel in januari 2021 een overeenkomst wordt bereikt. Alleen zal Barnier zijn achterban, de 27 EU-landen, ervan moeten overtuigen dat hij de Britten tegemoet zal moeten komen met eisen die eerder als onbespreekbaar werden aangemerkt. De EU-regeringsleiders denken dat omdat ze met zijn zevenentwintigen zijn meer macht hebben tegen één land, die afhankelijk is van de interne markt. Alleen die ene partij dat zijn Engelsen en die hebben veel ervaring hoe je een tegenstander op de knieën krijgt. Er is vanuit Londen nog geen reactie op de visquota-voorstel. Ik zou accoord gaan bij 50% en na 5 jaar is het voor de EU-vissers voorbij. Maar alleen als de Britten zelf mogen beslissen over met wie en onder welke voorwaarden ze zaken mogen doen met andere partijen.

Google is maandag wereldwijd getroffen door een grote storing. De statuspagina van het bedrijf meldt dat alle diensten last hebben van uitval. Wat de oorzaak van de storing is, is niet bekend. Ook is onduidelijk wanneer de problemen zijn opgelost. Ook e-maildienst Gmail lijkt niet goed te werken. (bron: NOS)

Het gerechtshof Den Haag heeft gelast dat het Openbaar Ministerie (OM) oud-ING-topman Ralph Hamers alsnog vervolgt. Volgens het hof zijn er genoeg aanknopingspunten voor een succesvolle vervolging in verband met een witwaszaak en financiering van terrorisme waar ING eerder schuldig aan bevonden werd en waarvoor een boete werd opgelegd van €775 mln. Het gerechtshof deed een uitspraak, naar aanleiding van zogenoemde artikel 12-procedure. Ten aanzien van voormalig topman Hamers is het gerechtshof van mening dat daar tot dusver niet voldoende tegen is opgetreden. “De feiten zijn ernstig, met de bestuurder zelf is geen schikking getroffen en evenmin heeft hij publiekelijk verantwoordelijkheid genomen voor zijn handelen”, aldus het gerechtshof. “Het hof acht het van belang dat in een openbaar strafproces de norm wordt bevestigd dat ook bestuurders van een bank niet vrijuit gaan als zij feitelijke leiding hebben gegeven aan ernstige verboden gedragingen. De burger moet kunnen zien dat ook dergelijk handelen door de overheid niet wordt geaccepteerd.”

ING laat in een reactie weten blij te zijn dat de bank niet verder vervolgd wordt. “We vinden het jammer dat vervolging is bevolen van onze voormalige topman”, aldus een woordvoerder van de bank tegen NU.nl. “Vooral omdat het OM daar eerder geen aanleiding toe zag.” Het onderzoek tegen ING over witwassen en het financieren van terrorisme begon in 2016 en werd omgedoopt tot het Houston-onderzoek, dat werd in 2018 afgesloten met de transactie tussen de bank en het OM. Het hof vindt die straf, een boete van €675 mln en een bedrag van €100 mln ‘voor wederrechtelijk verkregen voordeel’ voldoende. Ralph Hamers is per 1 juli dit jaar als topman vertrokken naar de Zwitserse bank UBS. (bron: nu.nl) Een strafrechtelijke vervolging van topbankiers komt zelden voor, ook in het buitenland. Ook als vast is gesteld dat de bankier zelf bij een gepleegd strafbaar feit betrokken is. Daar is nu een doorbraak in bereikt door een uitspraak van het Gerechtshof in den Haag. Op de eerste plaats had Hamers getracht de Hof te wreken door te stellen dat de rechters partijdig zouden zijn. Vervolgens is Hamers tot 2 keer opgeroepen, maar is niet verschenen. Er verschenen 2 ING-advocaten. Verder heeft ING alles in het werk gesteld om te voorkomen dat tientallen ordners met documentatie in de Houstonzaak aan de klagers moesten worden overlegd. Daarop werd beslist dat bepaalde documenten wel richting de klagers gingen. Verder was het Hof ontstemd dat Hamers zelf nooit publiekelijk verantwoording heeft genomen voor zijn handelen in de Houston-zaak. De misstanden binnen ING in de periode 2010-2017 staan in een feitenrelaas van 24 pagina’s die in drie woorden zijn samen te vatten “business boven compliance”: geld verdienen, ook bij o.a. witwassen en criminele transacties, was belangrijker dan het voldoen aan de wetten en regels van de autoriteiten. Zo was dat toen en daarover zal Hamers verantwoording moeten afleggen wat zijn positie daarin was. (bron: Trouw)

Onderzoeksprogramma Zembla (BNNVARA) heeft onzorgvuldig gehandeld in een uitzending over een granulietstorting, oordeelt de Raad voor Journalistiek. In de aflevering werd onthuld dat de top van Rijkswaterstaat betrokken was bij een vergunning om granuliet te lozen in een natuurgebied. Het bedrijf dat de storting uitvoerde, vond dat het ten onrechte van strafbare feiten werd beschuldigd. De Raad is het daarmee eens en beoordeelt het item als “onevenwichtig en tendentieus”. Het kabinet oordeelde in maart dat de granulietdumping niet schadelijk was voor het milieu en de leefomgeving. (bron: NOS) De zaak draait om een restproduct van graniet, dat granuliet heet en waaraan een chemisch bindmiddel wordt toegevoegd. Daaruit kan de stof acrylamide vrijkomen. Die stof geldt als mogelijk kankerverwekkend, maar het is onduidelijk wat de effecten zijn van acrylamide op de lange termijn. Rijkswaterstaat heeft een ernstige rekenfout met de factor 1000 hebben gemaakt bij de berekening van de schadelijkheid van de granulietstort in Over de Maas bij Alphen en de gemeente West Maas en Waal. De fout is vastgesteld door de omgevingsdienst Rivierenland nadat televisieprogramma Zembla eerder al die conclusie trok. Rijkswaterstaat erkent de fout, maar laat de stort desondanks doorgaan. Door die fout leek het alsof het bindmiddel dat in granuliet zit in geen enkel geval gevaarlijk is. Maar in het door Rijkswaterstaat zelf vastgestelde ergste scenario is dat het wel, zo blijkt het nu, schrijft de Gelderlander. <Ze zaten net als veel andere gemeenten midden in de discussie over met pfas vervuilde grond en wilde daarom wel graag weten of er iets aan de hand was. Ze stuurde een mailtje naar Rijkswaterstaat en kreeg twee weken later een bericht terug. Het is granuliet, een restproduct van de verwerking van graniet waar bedrijven vanaf moeten. Daarmee wordt de bodem van de plas opgehoogd en dat veroorzaakt die grijze waas, was het antwoord. Dat klonk onschuldig, zegt ze nu. ‘Maar we hoorden ook dat er monsters waren genomen door handhavers. Daar wilden we graag de uitslag van weten.’ En daarmee begon een slepend traject van eindeloos bellen en mailen, juridische procedures om het volstorten van de plas voorlopig te stoppen en een Wob-verzoek om als kleine gemeente informatie los te krijgen bij de Rijksoverheid. ‘We wilden alleen maar weten of het schadelijk is.’ Nu, bijna een jaar later, is dat proces nog steeds niet afgerond en heeft de wethouder eigenlijk nog geen antwoord op die laatste vraag. Mol: ‘Deskundigen spreken elkaar tegen. En wij hebben er geen verstand van.’ Al die tijd voeren de schepen met granuliet af en aan. Daar bleek de gemeente weinig aan te kunnen doen. De gemeente West Maas en Waal probeert ondertussen ook bij de rechter de stort tegen te houden. Maar zowel bij de voorzieningrechter als de Raad van State verliest de gemeente een procedure. In die zaken voert Rijkswaterstaat onder meer een berekening aan over het chemische bindmiddel in het granuliet, om aan te tonen dat het risico verwaarloosbaar is. In dat bindmiddel zit poly-acrylamide, een stof die kan worden afgebroken in acrylamide, dat op de lijst ‘zeer zorgwekkende stoffen’ staat. Deze stof kan vrijkomen in het water en het is onbekend wat de effecten ervan op lange termijn kunnen zijn. Maar bij de risicoberekening blijkt Rijkswaterstaat zich met een factor 1.000 vergist te hebben. Ze heeft het gevoel dat ze keer op keer verrast wordt door nieuwe informatie. ‘En vervolgens zegt de minister, de VVD’er Cora van Nieuwenhuizen-Wijbenga, dat die rekenfout heel dom is, maar dat het eigenlijk geen probleem is. Want het was meer een theoretische exercitie. In het echt zouden die risico’s niet bestaan.’ Daar laat Mol het niet bij zitten. Ze wil opnieuw van de rechter en de Raad van State weten hoe ze tegen de stort van granuliet aankijken. ‘Wat zouden ze hebben besloten als ze wisten dat de rekensom niet klopte?’ Wat haar in de affaire het meest frustreert, is dat ze maar geen duidelijkheid krijgt van de Rijksoverheid. Er verscheen een rapport van oud-topambtenaar Wim Kuijken over de besluitvorming bij het storten van granuliet, dat hij op verzoek van de Tweede Kamer maakte. Hij stelt dat het besluitvormingsproces binnen het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat rammelde: er was ‘geen goede aansturing’ en onduidelijkheid ‘in rollen en verantwoordelijkheden’. Daarnaast schrijft hij dat ook economische belangen een rol speelden bij de besluitvorming. Zo blijkt uit het rapport dat het chemische bindmiddel waar alle onrust om draait, helemaal niet nodig is bij de verwerking van granuliet. Alleen duurt het proces dan veel langer en heeft de fabrikant meer capaciteit nodig. Dat kost allemaal geld. Mol, de wedhouder, las deze passage met verbazing. ‘Want de minister heeft dat altijd ontkend, dat er ook economische afwegingen gemaakt zijn.’> De VVD-prominent Halbe Zijlstra speelt in deze zaak ook een rol.

Overwegingen

Deze week steeg de koers van de bitcoin met 25%. Niet geheel onverwacht, in de media waren al berichten verschenen dat grote Amerikaanse beleggers zouden gaan overstappen van de Amerikaanse dollar naar de bitcoin. En omdat het volume van de bitcoin in vergelijking met de $ kleiner is ontstaan prijsexplosies als de vraag groter is dan het aanbod. Ik schrijf met opzet ‘prijs’ en niet ‘koers’. Ik worstel nog steeds met de vraag of de bitcoin wel geld is of een beleggingsproduct. Kun je, als je beschikt over bitcoin, in Nederland pinnen en geld in euro’s opnemen? Heel beperkt: er staan 25 pinautomaten, waarvan er 9 in Amsterdam, 4 in Rotterdam, 2 in den Haag en 1 in Utrecht. De andere 9 hier en daar in het land. Veel in de buurt van gokpaleizen, zie https://coinspot.nl/cryptocurrency-geldautomaten-nederland/. De bitcoin is geen wettig betaalmiddel. Centrale banken ondersteunen deze cryptomunt niet. Het volume is niet onbeperkt, bitcoins worden gemijnd. Dat suggereert alsof er een binding is met edele metalen, als goud, zilver en platina. Dat digitale mijnen wordt gedaan door computers, maar als straks de quantumcomputers op de markt komen dan het proces van bitcoins scheppen van vele maanden in enkele minuten. De bitcoin is in 12 jaar gigantisch in waarde, de prijs die de markt ervoor betaald, gestegen. Zeg maar van $0,01 naar $23.014,00. Kun je behalve mee gokken in casino’s en speelhallen over de hele wereld ook gewoon goederen mee kopen. Ja, in heeeeel beperkte mate. Veel beleggers gebruiken de bitcoin echter als een ‘product’, waarmee je kunt speculeren. Bezit de bitcoin ook een waarde, zoals b.v. aandelen, met fabrieken, producten, merken, patenten, of obligaties, vorderingen op overheden en ondernemingen, dan goud of andere metalen of andere valuta’s, zoals dollars, ponden, euros en yennen? Nee, niet voorzover ik weet. Wat de bitcoin in de kaart speelt is dat de belangrijkste valuta een ruimgeldbeleid voeren met een extreem lage dan wel negatieve rente. Dat maakt het geld dat door de centrale banken in de markten wordt gepompt steeds minder waard. Ik heb eerder wel eens geschreven dat de bitcoin mij deed denken aan een Amerikaanse onderneming Enron, die in lucht handelde. We leven in een periode dat de markt de prijs bepaald en niet langer de waarde die een product vertegenwoordigt. Maar dat kan ook de waan van de dag zijn. Ik vind het maar griezelig dat mensen voor 1 bitcoin bereid zijn bijna €24.000 te betalen. Je koopt dus een huis voor 12 bitcoins, die niet veel meer dan lucht vertegenwoordigen. Maar dit is de realiteit en hoelang dat nog standhoudt hangt af van de tijd dat de centrale banken hun monetaire beleid van veel gratis geld blijven voeren.

In onzekere tijden is De Nederlandsche Bank een baken van rust, die over ons waakt. Althans zo zou het moeten zijn. Deze week kwam DNB naar buiten met de geruststelling dat na corona de economie weer snel kan herstellen. Daar zet ik grote vraagtekens bij. Niet zozeer omdat de 2e lockdown, deze keer geen intelligente maar een dwingende. De economische krimp zal dit jaar 4,3% bedragen is de verwachting, lager dan eerder was ingeschat ook met een lockdown in de laatste 2 weken met Kerst en Nieuwjaar. Als het corona-virus na komende januari onder controle blijft en het vaccin weinig bijwerkingen geeft en er voldoende mensen zijn die 2x aan het plaatsen van de prik in de bovenarm zou er volgend jaar weer een economische groei kunnen worden gerealiseerd van tussen de 1% en 2%. Dat betekent dan dat we 2022 ingaan met een (-4,3% + 1,5% =) 2,8% ten opzichte van 2019. Daarbij komt dat de werkloosheid gaat stijgen naar 600.000 (6.5%). Dat ons land beter scoort dan andere EU-lidstaten heeft meerdere redenen, een daarvan is dat wij ons kunnen permitteren onze staatsschuld op te laten lopen, zonder daarmee de normen van het Groei- en Stabiliteitspact te overtreden. Maar de andere kant van deze medaille is wel dat deze en toekomstige generaties die schuld wel terug moeten betalen. Minister Hoekstra mag het volk dan wel geruststellen dat het lenen van dat geld, dat nodig is om het bedrijfsleven overeind te houden, geen rente kost. Dat zegt weinig in een tijd dat spaarders geen rente meer krijgen op hun spaargeld, want, stel de €100 mrd die daarvoor nodig is, moet wel ooit worden terugbetaald.

Voor wie oudere UPDATE’s wil lezen raadpleeg dan https://web.archive.org/web/20141218213446/http://www.02051935.nl/ en wie de eerste versie nog eens wil nalezen die op internet is gezet: https://www.02051935.nl/financieeleconomisch/update30012011/

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 18 dec 2020; week 51: AEX 625,25; Bel20 3.657,33; CAC40 5.527,84; DAX30 13.630,51; FTSE 100 6.529,18; SMI 10.523,86; RTS (Rusland) 1.402,60; SXXP (Stoxx Europe) 395,9; DJIA 30.179,06; NY-Nasdaq 100 12.738,18; Nikkei 26.763,39; Hang Seng 26.498,60; All Ords 6.924,1; SSEC 3.394,9; €/$1.226; BTC/USD $23.772,09; 1 troy ounce goud $1.881,00, dat is €49.348,05 per kilo; 3 maands Euribor -0,537%; 1 weeks -0,548%; 1 mnds -0,565%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,49%; 10 jaar VS 0,9346%; 10 jaar Belgische Staat -0,383%; 10 jaar Duitse Staat -0,573%; 10 jaar Franse Staat -0,335%; 10 jaar VK 0,247%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,528%; 10 jaar Japan 0,0075%; Spanje 0,044%; 10 jaar Italië 0,568%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,483.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week gemiddeld flat. Er zijn wel twijfels over de stand van de Amerikaanse economie, de dalende waarde van de $, of er nog nieuwe zetten komen van Trump en de stijgende besmettingen met corona en de ontdekking van een gemuteerd corona-virus. Ik hou het voor mogelijk dat het sentiment op de aandelenkoersen gaat omslaan in enthousiast naar terughoudend: de VS verkeren momenteel in een kritische fase. De dollar verloor een cent en de bitcoin steeg deze week maar liefst 25% in waarde. De BTC gaat richting de $25.000 maar of dat koersnivo nog voor de jaarwisseling wordt gehaald is nog 11 nachtjes slapen. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ steeg weer en de rente steeg verder: zelfs het 5-jarige Italiaanse papier noteerde met een negatieve rente. Trump heeft eerder al eens aangegeven dat een goedkopere $$ goed is voor de export van in dollars genoteerde producten. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,386%; Duitsland -0,165%; Nederland -0,101%; Frankrijk 0,365%; Japan 0,6227%; VK 0,804%; Spanje 0,859%; Canada 1,2849%; Italië 1,422%; VS 1,6905%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,748%; Nederland -0,724%; Zwitserland -0,718%; België -0,693%; Frankrijk -0,668%; Denemarken -0,604%; Spanje -0,419%; Japan -0,1277%; VK -0,043; Italië -0.008%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 19/20-12 2020/561 Komt nu de hoogmoed ten val?

UPDATE 12/13-12 2020/560 Nieuw hulpgeld beschikbaar voor het bedrijfsleven

In blog (dagboek) 559 heb ik aandacht besteed aan antisemitisme. Wat mij daarbij bezighield waren de antwoorden van mijn moeder zaliger, Rooms Katholieke vrouw met Joods bloed van vaders kant, op mijn vragen over de Jodentransporten tijdens de oorlog naar Duitsland. Zij vertelde mij dat Joden in de Dertiger Jaaren mensen waren waarvoor je moest oppassen: ze waren slimmer en sluwer dan wij waren. Ze heeft mij meerdere keren verteld dat zij voor de oorlog wel eens biefstuk kocht bij een Joodse slager, vanwege de kwaliteit (minder zenen), maar thuisgekomen het vlees altijd nawoog, want als je afrekende voor het half pond, woog het meestal maar 240 gram. Als mijn moeder daar een volgende keer een opmerking over maakte kreeg ze standaard te horen dat de weegschaal geijkt was. Geert Mak schrijft in ‘De eeuw van mijn vader’ ook over hoe in Nederland gedacht werd over joden na de machtsovername door Hitler c.s. in 1933. Socialisten en communisten waren anti Hitler en zijn nazi-regering. De rest streefden naar een neutrale instelling jegens het Duitse bewind. De Katholieke kerk zei dat ze tegen Hitler waren maar voerden daarop geen hard beleid tot Dr Johannes de Jong, hoogleraar, in 1935 tot aartsbisschop in Utrecht werd benoemd (in 1946 tot kardinaal). NSB’ers werden wel geëxcommuniceerd. De Katholieke Volkspartij (KVP) volgde de ontwikkelingen bij de oosterburen kritisch, mogelijk ook gezien de positie van het Koningshuis (met Prins Hendrik en Prins Bernhard). Binnen de protestantse kerken werd van kritisch tot mild geoordeeld over Hitler en zijn nazi-beleid en de jodenvervolging. De Hervormde en de Gereformeerde Kerken straalden niet dezelfde boodschap uit. Het NSB-gedachtengoed was voor de ‘kleine luijden’ herkenbaar: autoritair leiderschap, het denken in nationalistische termen, de twijfels over de democratie, verlangen naar orde en tucht, de afkeer van het perfide Engeland en het decadente Frankrijk en het latente antisemistische, waren herkenbare begrippen: ‘in Duitsland hebben zich ontwikkelingen voorgedaan die wij moeten afwijzen, maar in tijden van omwentelingen komen deze voor’. Tijdens de Kristallnacht, die plaatsvond in de nacht van 9 op 10 november 1938, een door de nazi’s georganiseerde actie die was gericht tegen het Joodse deel van de Duitse bevolking, werden in heel Duitsland Joden en hun bezittingen aangevallen. Er werden 1400 synagogen in brand gestoken, ongeveer 7500 winkels en bedrijven van Joden vernield. Ook Joodse huizen, scholen, begraafplaatsen en ziekenhuizen moesten het ontgelden. Het werd de brandweer verboden om de branden te blussen. Volgens eerste verslagen werden tijdens de Kristallnacht 96 Joden op straat vermoord, later werden dat er veel meer. Ook in Oostenrijk en Sudetenland werden Joden aangevallen en hun bezittingen vernield. Dit handelen werd door het dagblad ‘De Standaard’ (klankbord van de ARP en de Gereformeerde Kerken van Nederland opgericht in 1872 door Abraham Kuyper; in 1920 werd Hendrik Colijn hoofdredacteur. In de oorlog bleef De Standaard verschijnen omdat het dagblad een neutrale houding probeerde in te nemen onder de Duitse bezetting. Men vond dat men als Christelijk dagblad gehoorzaam moest zijn aan de Bijbelpassage in Romeinen 13:1, waar staat dat men de overheid moet gehoorzamen. In 1944 werd de krant vanwege papierschaarste verboden. Omdat men in gereformeerde kringen, met name in het verzet, ontevreden was over de meegaande koers van De Standaard met de Duitsers, verscheen sinds 1943 Trouw als illegale concurrent, gericht op het gereformeerde volksdeel) een luguber dieptepunt genoemd van een Middeleeuwse progrom, maar ook als gevolg van de eigenaardigheid van de Jood ‘van een bepaalde handigheid en de macht in de financiële wereld’. In Gereformeerde kringen was de mening dat het erg was wat er was gebeurd, maar het waren ‘de anderen’. Ik noteerde een aantal uitspraken uit die tijd ‘Joden zijn altijd al een probleemvolk geweest’, ‘ze zijn het uitverkoren volk Gods’, ‘ze zijn al jaren onderweg, maar nergens zijn ze echt welkom’. Er wordt zelfs gezegd dat het beter is dat we Joden niet binnenlaten omdat dat het ‘antisemitische denken’ van Nederlanders zou versterken omdat ze als een concurrent worden gezien op de arbeidsmarkt en het zakendoen.

In 1933 had de minister van Justitie in het kabinet Colijn II gezegd dat de positie van de Joden in Duitsland betreurenswaardig moge zijn, maar “om voor asylrecht in aanmerking te komen, is meer nodig.” Die grens was in juni 1933 bereikt. De Joden in Duitsland beseften zelf echter van meet af aan de ernst van de situatie. “Velen van ons konden het rationeel niet beargumenteren, maar we voelden aan dat het foute boel was”, aldus de Joodse wijsgeer Martin Buber. Niet verbazingwekkend dat vanaf het voorjaar van 1933 een stroom Joodse vluchtelingen op gang komt. Begin september meldt minister Van Schaik in de ministerraad dat gedurende de zomer op de stations van Oldenzaal en Zevenaar ruim 1000 Duitse Joden meer zijn binnengekomen dan er zijn vertrokken. De bewindsman verwacht tegen de winter een ware toevloed en wil daarom maatregelen nemen. Hij stelt zijn collega’s in het kabinet de vraag of “deze invasie – die op blijvende vestiging dreigt uit te lopen – wel gewenst is op ras-, economische en sociale overwegingen.” Van Schaik ducht spanningen op de arbeidsmarkt en stelt daarom voor alle Duitse Joden “van wie uitdrukkelijk blijkt dat zij niet uit noodzaak van asyl naar ons land zijn gekomen”, terug te sturen. De aanbeveling van de minister leidt niet direct tot maatregelen, maar in mei 1934 meldt het Algemeen Politieblad dat vluchtelingen aan de grens moeten worden geweerd tenzij het mensen betreft die bij terugkeer naar Duitsland onmiddellijk lijfsgevaar lopen. De komst van grotere groepen Joodse vluchtelingen stelt de Nederlandse regering in de jaren dertig voor nieuwe problemen. Eeuwenlang geldt ons land al als een vrijhaven voor verdrevenen, in het bijzonder voor vluchtelingen om geweten of geloof. De Vreemdelingenwet, die dateert uit 1849, bepaalt: “Alle vreemdelingen die voldoende middelen van bestaan hebben of door werkzaamheid kunnen verkrijgen, worden in Nederland toegelaten.” In het specifieke geval van Duitsland geldt bovendien nog een verdrag uit 1906 waarin beide landen hebben afgesproken de bonafide vestiging van zakenlieden over en weer zo veel mogelijk te bevorderen. Het Reformatorisch Dagblad bericht daarover: <Behoudens enkele bijzondere gevallen die Van Schaik zelf zal beoordelen, wil hij geen nieuwe vluchtelingen meer toelaten. De regering onder leiding van de gereformeerde Hendrik Colijn stelt paal en perk aan gastvrijheid voor de opgejaagde zonen en dochters van Abraham: een klein getal is tijdelijk welkom en het verblijf mag niets kosten. Dat Hitlers Machtsübernahme in 1933 weinig goeds voor Joden en andersdenkenden betekende, beseffen de meeste Europeanen wel, al kunnen zij op dat moment de volle omvang van het nieuwe beleid nog niet doorgronden. Toch wil bijna niemand geloven dat de nieuwe leider van Duitsland werkelijk uit is op het elimineren van politieke tegenstanders en in het bijzonder op de vernietiging van de Joden. “We hadden het kunnen weten. Hitler ontvouwde zijn plannen al in de jaren twintig in zijn boek “Mein Kampf”. Maar we wilden het niet geloven. Het was te absurd zulke voornemens serieus te nemen”, zegt een topambtenaar van Buitenlandse Zaken na de oorlog tegenover een parlementaire onderzoekscommissie. Vanwege de toestroom van Joodse vluchtelingen geeft de Nederlandse regering in 1936 ambtenaar Van Lier opdracht een nota te schrijven over het vluchtelingenvraagstuk. Hij onderscheidt daarin twee soorten vluchtelingen: zij die vanwege politieke overtuiging, godsdienst of ras worden vervolgd of vervolging vrezen, en zij die in economisch opzicht in hun bestaan worden getroffen of bedreigd. Van Lier maakt daarbij wel enkele kanttekeningen. Onder de gewetensvervolgden is volgens hem een aanzienlijke groep die zelf geen zuiver geweten heeft. En de tweede categorie beschouwt hij als landverhuizers die een bedreiging vormen voor de arbeidersklasse en de middenstand. Zo verklaart hij ook het groeiende antisemitisme. Daarbij wijst hij erop dat de “Duitse vluchtelingen in het algemeen hun Duitse mentaliteit behouden. Dit geldt evenzeer voor de Arische als voor de niet-Arische Duitsers.” Uiteindelijk komt de topambtenaar tot de conclusie dat “het werken hier te lande van vluchtelingen en het vestigen van zelfstandige zaken meer nadeel dan voordeel heeft opgeleverd voor de Nederlandse volksbelangen.” Van Liers nota, die hij later nog door twee kleinere notities laat volgen, heeft in hoge mate het Nederlandse regeringsbeleid bepaald. De hoofdlijn is duidelijk: beperking van de toelating van vluchtelingen en het stimuleren van emigratie. Tussen 1933 en 1938 is er sprake van een gestage, maar tamelijk goed beheersbare stroom vluchtelingen. Als Hitler in maart 1938 Oostenrijk inneemt, springen in Den Haag alle seinen op rood. Er leven in Oostenrijk circa 185.000 Joden. Denkbaar is dat zij een goed heenkomen zoeken en daarbij het oog laten vallen op Nederland. Minister Goseling van Justitie laat de Kamer weten dat de bewaking aan de grens verscherpt is. Een vluchteling is voortaan als “een ongewenst element voor de Nederlandse maatschappij en derhalve als een ongewenste vreemdeling te beschouwen die derhalve aan de grens geweerd en, binnenlands aangetroffen, over de grens gebracht moeten worden.” Mocht in een enkel geval aannemelijk zijn dat werkelijk levensgevaar voor de vluchteling te duchten is, dan kan dit aan de minister worden voorgelegd.

De beperking die minister Goseling voorstelt, lokt in de media stevige kritiek uit. Zo legt de historicus Geyl in een uitvoerig artikel in De Groene Amsterdammer uit hoeveel Nederland in de loop der tijden aan vluchtelingen te danken heeft. Het mag niet baten. Goseling en de regering-Colijn V blijven bij hun standpunt: voor de opgejaagde jood is geen plaats. Toch weten er nog steeds mensen binnen te komen, geholpen door ambtenaren die een oogje dichtknijpen, door burgemeesters die meer hun hart volgen dan de regels, of door burgers die deernis hebben met de ontheemden. Majoor Croiset van Uchelen, verantwoordelijk ambtenaar voor de rijksvreemdelingendienst, klaagt voorjaar 1938 dat er gemeenten zijn die buiten alle Haagse autoriteiten om Joodse vluchtelingen “maar raak inschrijven.” De majoor is niet de enige die zich zorgen maakt. Enkele maanden later schrijft het hoofd van de afdeling handel en nijverheid van het ministerie van Economische Zaken, Hirschfeld, dat “hier en daar de maat meer dan overvol is.” Zijn verklaring: “Men mag niet vergeten dat de Duitse Israëliet een goed leven gewend was en dit zeker nog meer ten toon spreidde dan de Nederlandse rasgenoten dit doen. Verder heeft de Duitse Jood veel en vaak zeer veel eigenschappen in zich verenigd die de Duitsers vaak impopulair maakten. Om al deze redenen zou ik het standpunt willen innemen dat beperking hier stellig gewenst is.” De deur die minister Goseling in mei heeft dichtgeklapt, wordt in november 1938 weer uit het slot gehaald. Maar hij gaat slechts op een kier open. In de nacht van 8 op 9 november organiseren Hitlers handlangers in Duitsland de Reichskristallnacht, een ware pogrom tegen de Joden. In heel het land moeten de Joden en hun eigendommen het ontgelden. En ze draaien bovendien ook nog op voor de kosten van de schade die de nazi’s hen hebben toegebracht. Dat is voor veel Duitse Joden het signaal om hun land te verlaten. Het laatste kabinet-Colijn beseft dat het een gebaar moet maken. Nederland wil een beperkt aantal vluchtelingen opnemen, mits het niet voor de kosten van opvang en verzorging opdraait. Op zondagmiddag 13 november nodigt minister Goseling de voorzitter van het in 1933 opgerichte Comité voor Bijzondere Joodsche belangen, prof. dr. D. Cohen, uit. Samen met zijn vriend, de Amsterdamse industrieel Abraham Asscher, bespreekt hij met de minister het vluchtelingenprobleem. Cohens verslag spreekt boekdelen. “Wij behoefden nauwelijks te zeggen waarvoor wij kwamen. Er heerste een uit traditie geboren bereidheid een wijkplaats te verlenen, maar tegelijk een uit beleid ontstane voorzichtigheid, die het getal der op te nemen vluchtelingen beperkt wilde zien. Bovendien stelde men de eis, dat deze in kampen zouden worden opgenomen en dat wij de verplichting op ons namen hen zo spoedig mogelijk te laten emigreren. En daar de financiën van de staat niet met de zorg voor hen belast mochten worden, vroeg men ons, binnen drie dagen, een garantie te stellen van een millioen gulden, voor de kosten van onderhoud en inrichting der kampen.” Dankzij enkele vrienden die onbeperkte steun hadden toegezegd, kon deze garantstelling worden verleend. De regering laat nu maximaal 7000 Joodse vluchtelingen toe. Binnen enkele dagen is het quotum vol. Dan gaat de grens weer dicht. Potdicht. De grensbewaking wordt versterkt om vluchtelingen tegen te houden. Op 18 november schrijft de Nieuwe Rotterdamsche Courant: “En zoo werden zij, ouden van dagen en kinderen, waaronder zieken en gewonden, die na moeizame tochten en dikwijls na een tijd van ontbering, hoopten rust en veiligheid te vinden, aan de Nederlandsche grens ontvangen door een keten van gummie en ijzer. In het gezicht van wat hun een hemel lijkt, moeten zij terug, soms gegrepen door geweld, terug niet alleen naar het land waar hun het leven onmogelijk wordt gemaakt, maar terug in de handen van een staatspolitie, die op hen wacht met het grijnzend masker van de wraak.” De krant noemt schrijnende voorbeelden: een man van wie de vrouw en de kinderen al in ons land wonen; een stateloze die twaalf dagen gelopen heeft; een man die al vier maanden in een concentratiekamp heeft gezeten; een zuigeling van acht maanden. Zij allemaal krijgen geen toegang. Zij moeten terug het land in dat ze juist willen ontvluchten. Handtekeningenacties en kritiek binnen het parlement kunnen de regering niet op andere gedachten brengen. Colijn is duidelijk. Het vluchtelingenprobleem kan Nederland niet in zijn eentje oplossen. Andere landen moeten meedoen. Maar die houden hun grenzen dicht. Nederland kan maar een beperkt deel van de 600.000 Joden uit Duitsland opnemen. De Joden die sinds 1933 Nederland binnenkomen, worden vooral door hun broeders opgevangen. De Joodse gemeenschap in ons land draait voor vrijwel alle kosten op. Die lopen in de mlnen, zeker als begin 1939 bij de Drentse plaats Westerbork een opvangkamp wordt ingericht voor Joodse vluchtelingen. De bouw- en inrichtingskosten bedragen 1.250.000 gulden. De regering is wel zo ‘soepel’ dit bedrag te willen voorfinancieren, zodat het Comité voor Bijzondere Joodsche belangen het in termijnen kan afbetalen. Daarnaast verleent het kabinet het comité en enkele verwante instanties toestemming om een landelijke collecte te houden voor hulp aan de Joden. Colijn roept de Nederlandse bevolking op diep in de buidel te tasten. Zijn kerkelijke broeder, de gereformeerde theoloog prof. dr. K. Dijk, denkt daar anders over. In het gereformeerde weekblad De Bazuin ontraadt hij te geven aan de collecte, “daar het grootkapitaal voor een niet gering deel in handen der Joden is.” Ondanks Dijk’s advies brengt de collecte 473.033 gulden op. De gezamenlijke Joodse comités zeggen in een dankwoord: “Het Nederlandsche volk heeft de aan zijn naam verbonden traditie om uitgewekenen bij te staan in hun nood op schitterende wijze gehandhaafd.” “Binnenskamers wisten we beter”, schreef Cohen later in een briefje aan zijn vriend Asscher.

Ik besteed hier aandacht aan omdat het een beeld schetst van de Jood, onder dreiging van de machthebbers in Berlijn, die op de vlucht slaat op zoek naar een nieuw thuis. Achteraf moeten wij vaststellen dat die poging is mislukt. Daarbij teken ik wel aan dat Europa in de Dertiger Jaaren in een financieel/economische crisis verkeerde met indringende gevolgen op sociaal/maatschappelijk terrein: zware armoede, hoge werkloosheid, het ontbreken van ‘behoorlijke’ sociale vangnetten, verlies van beleggingen en spaargeld, dat werd toegeschreven aan de hebzucht van de rijke machtige Joden in de wereld van de banken. Geert Mak schrijft in ‘De eeuw van mijn vader’ ook over de medewerking die Nederlandse ambtenaren, politieagenten en NS-personeel meewerkten aan de deportatie van Joden en Sinti’s, alsof het de gewoonste zaak van de wereld was: gezagsgetrouw zijn aan de overheid: Matteüs 22: 15-22

Ik heb geen goed woord over de wijze waarop de Nazi’s huis hebben gehouden in de Joodse gemeenschap. Wat er gebeurt is met de vernietiging van een groot deel van Joodse gemeenschappen (in Nederland 75%, in Italië slechts 16% en in Denemarken 2%) in Europa in de Dertiger en Veertiger Jaaren door het toen heersende regime betreur ik, wijs het af. Dit had nooit zo mogen gebeuren, maar onze bestuurders hadden toen niet de inzichten om dat te voorkomen. Hitler deed gewoon wat hij wilde en lapte alle afspraken aan zijn laars die Duitsland waren opgelegd na de verloren Eerste Wereldoorlog. Iedereen keek de andere kant op en zo kon gebeuren wat niemand wilde. De gemeente Amsterdam ging na de oorlog de achterstallige erfpachtcanon van de gedeporteerde Joden met een eigen huis alsnog invorderen, ondanks dat de kunst was geconfisqueerd en naar Duitsland was vervoerd en de inhoud was leeggeroofd door NSB’ers en huizen gevorderd waren door de Duitse bezetter. Want, stelde het Amsterdamse gemeentebestuur, die canons stonden nog als onbetaald te boek!! En het anti-semitisme bestaat nog altijd en de Joden zijn nog altijd handig, slim en sluw en bezetten posities, waarmee zij monetair/financiële en maatschappelijke ontwikkelingen kunnen afdwingen. Wat gebeurd is tijdens de Holocost mag nooit meer plaatsvinden, maar toch hebben de Joden zelf daarvan de sleutel in eigen hand en helpt het niet om Joden een beschermde maatschappelijke positie te bieden en hen te vrijwaren van terechte dan wel onterechte aantijgingen. Toekomstige geschiedschrijvers zullen daarop ooit een reactie kunnen geven.

Ik belicht ook een ander aspect over het toetreden van de VS tot de Geallieerden die uiteindelijk Hitler ten val brachten. President Roosevelt had al wel steun aan de Engelsen toegezegd, maar de Amerikanen werden pas actief betrokken bij de Tweede Wereldoorlog toen nazi-Duitsland op 11 december 1941 de oorlog aan de VS verklaarden, achteraf bezien een heel domme handeling van Hitler, nadat de Japanse Keizerlijke Marine op 7 december 1941 een verrassingsaanval had uitgevoerd op Pearl Harbor in Hawaï, die was bedoeld om het grootste deel van de vloot van de VS te vernietigen, zodat de Jappen vrij spel zou hebben in de Pacific, een oceaan gelegen tussen Oost-Azië, Noord- en Zuid Amerika en Australië. Hierbij kwamen 2.402 Amerikanen om het leven en vielen er 1.282 gewonden. Op de achtergrond speelde ook een heel andere ontwikkeling een rol. Het wereldleiderschap van Engeland was aan zijn eind gekomen omdat zij veel te lang hadden vastgehouden aan de gouden standaard, waardoor ze op zeker moment niet meer in staat waren de wereldhandel te financieren. De financieel/economische ontwikkelingen in de VS hadden zich zodanig ontwikkeld dat zij in de startblokken stonden om het wereldleiderschap van de Engelsen over te nemen. Maar de geo-ontwikkelingen, met een oorlog met Japan en Duitsland, boden daarvoor geen mogelijkheden. Ook de belangen van de (rijke) Amerikaanse Joden in de VS speelden een rol. Er moest zo snel mogelijk een einde komen aan de uitroeiing van hun broeders en zusters in Europa en daarnaast zagen zij wel brood in het investeren in een oorlog. Vanuit die situatie was er een direct belang dat de VS zich actief zouden gaan opstellen door op militair terrein te gaan samenwerking met de bondgenoten om Duitsland op de knieën te krijgen. Daarna zouden de VS het wereldleiderschap overnemen en in kunnen gaan vullen. Europa was in 1945 één grote puinhoop. Die moest opgeruimd worden en daarna, in 1949 kwamen de Amerikanen met hun Marshallhulp, om heel Europa, ook verliezer Duitsland, economisch weer op poten te zetten. In Nederland ging het om 7% van het bnp. Hierdoor kreeg het Amerikaanse bedrijfsleven er een enorm afzetgebied bij, ook al gevolg van hun technische voorsprong die ze hadden. Al voor het einde van de oorlog, in 1944, hadden de Engelsen het wereldleiderschap al aan de Amerikanen overgedragen tijdens een bijeenkomst in Bretton Woods. Tijdens de United Nations Monetary and Financial Conference, ook wel bekend als de Conferentie van Bretton Woods, die werd gehouden van 1 tot 22 juli 1944 in het Mount Washington Hotel in het New Hampshire, kwamen 730 afgevaardigden van de 44 geallieerde landen bijeen om de internationale monetaire en financiële ordening te bepalen. Harry Dexter White en John Keynes waren de twee belangrijkste onderhandelaars tijdens die conferentie. Daar werd besloten tot de oprichting van de International Bank for Reconstruction and Development en het IMF. Het systeem van Bretton Woods voorzag in de invoering van een stelsel van vaste wisselkoersen. Bijzonder was dat alleen de dollar tegen een vaste hoeveelheid goud kon worden ingewisseld bij de FED, de Amerikaanse Centrale bank. Voor alle andere valuta werd wel een vaste wisselkoers met de dollar bepaald, maar deze waren niet direct inwisselbaar tegen goud. Indirect betekende het systeem van Bretton Woods de herinvoering van de goudstandaard. Daar kwam in 1971 met de ‘Nixon-schok’ een einde aan. In de Dertiger Jaaren had Hitler zich ontpopt als een briljant econoom, die in drie jaar alle Duitsers weer aan het werk had gezet, hij bouwde een moderne luchtmacht, marine en wapenindustrie op, had met de aanleg van autowegen de infrastructuur verbeterd en had de Volkswagen in de stijgers gezet. Economisch een topprestatie. Daar konden zowel de Fransen en de Engelsen niet mee concurreren. Maar Hitler had ook zwakke kanten, kunnen wij achteraf vaststellen. Hij handelde kortzichtig en bouwde geen Arisch imperium op voor de toekomst. Hij was geen staatsman, na hem kwam de zondvloed. Ook als opperbevelhebber van het leger maakte hij strategische fouten. Hij wilde zijn macht naar het oosten uitbreiden en dacht Rusland wel even in de zomer/herfst van 1941 te kunnen veroveren. Operatie Taifun ging op 22 juni 1941 van start, alles verliep trager dan gepland om Moskou binnen 5 weken in te nemen. In werkelijkheid werd het Duitse leger opgehouden door factoren die Hitler en de Duitse legerleiding niet hadden (willen) voorzien. Het Duitse offensief moest tot begin september worden uitgesteld om nieuwe voorraden naar het front te brengen. Toen nam Hitler het besluit dat Legergroep Midden eerst Legergroep Zuid moest helpen Kiev te veroveren in plaats van Moskou meteen aan te vallen. Hij vond het economisch-strategische belang van de Oekraïne groter dan het politieke en operationele belang van Moskou. Dit kostte weer een maand. Deze besluitvorming zou hem fataal worden en uiteindelijk leiden tot de capitulatie van 5/8 mei 1945. De Slag om Stalingrad (het huidige Wolgograd) die begon op 23 augustus 1942 en eindigde op 2 februari 1943, met een Duits leger in Stalingrad, dat oorlogsmoe was, ondervoed, slecht gekleed en zonder militair materieel en munitie en rechtsomkeer moesten maken richting de Heimat. Het geldt als keerpunt van de Tweede Wereldoorlog. Het Duitse 6e leger werd uiteindelijk volledig vernietigd door het Rode Leger. Het was een morele klap voor Duitsland, het land bleek niet onoverwinnelijk. Daaruit zouden de Geallieerden lessen trekken. De investering van de Amerikanen in de bevrijding van West-Europa leverde op wat zij ervan hadden verwacht. Een trans-atlantische alliantie en een neoliberaal verdienmodel. Het geld dat zij erin hadden gestopt werd dubbel en dwars terugverdiend: de rijken verdubbelden decennia achtereen hun vermogen, de welvaart voor de arbeiders nam ook toe maar een evenredige verdeling ervan kwam nooit tot stand. Het Amerikaanse groot-kapitaal, van de Joodse elite, was en bleef de groot-verdiener.

Trump, Biden en de kiesmannen

De strijd van Donald Trump om alsnog president van de Verenigde Staten te blijven leek na tal van juridische nederlagen stilaan uitgedoofd, maar werd begin deze week nieuw leven ingeblazen, deze keer verrassenderwijs door de Amerikaanse staat Texas. Deze staat, al decennia een Republikeins bastion, heeft rechtszaken aangespannen tegen Georgia, Michigan, Pennsylvania en Wisconsin in de hoop de overwinningen van Joe Biden er onwettig te laten verklaren. Het was Ken Paxton, de Republikeinse procureur-generaal van Texas, die dinsdag de rechtszaken aanspande bij het Amerikaanse Hooggerechtshof. Volgens hem maakten de vier staten “onwettige” wijzigingen in hun verkiezingsprocedures waardoor de verkiezingsoverwinningen van Joe Biden nietig verklaard moeten worden. De aanklacht stelt dat “de staten er niet in geslaagd zijn het systeem van de poststemmen te beschermen tegen verkiezingsfraude”. Dat één staat andere staten voor de rechter sleept, is erg uitzonderlijk, maar wel toegelaten. Hoewel het Amerikaanse Hooggerechtshof een conservatieve meerderheid heeft, lijkt ook deze juridische actie echter maar een minieme kans op slagen te hebben. Niet alleen wees het Hooggerechtshof gelijkaardige claims eerder al af, ook de verkiezingsambtenaren uit de vier staten – zowel Democraten als Republikeinen – hebben al verklaard dat ze geen enkel bewijs hebben gevonden van fraude en zowel lokale als nationale officials hebben eerder al verklaard dat de verkiezingen van 3 november “de veiligste uit de Amerikaanse geschiedenis” waren. Joe Biden haalde bij die verkiezingen 306 kiesmannen binnen, 36 meer dan de 270 die nodig zijn om verkozen te worden tot president. Texas vraagt nu echter aan het Hooggerechtshof om het aantal kiesmannen uit Georgia, Michigan, Pennsylvania en Wisconsin (62 in totaal) nietig te verklaren, waardoor Biden er plots maar 244 meer zou hebben. Dat zijn er nog altijd meer dan Trump, die op 232 kiesmannen bleef steken. Texas vraagt daarnaast ook nog de deadline om de kiesmannen officieel te bevestigen, die nu op 14 december ligt, uit te stellen. Paul Smith, juridisch expert van de universiteit van Georgetown, heeft echter al gezegd dat Texas “geen legitieme basis” heeft voor de rechtszaken. “Texas heeft geen enkele grond om te klagen over hoe andere staten hun stemmen tellen en hoe ze hun kiesmannen bevestigen”, aldus Smith. Het Hooggerechtshof is ook niet verplicht om de zaak in behandeling te nemen en heeft in eerdere uitspraken al gezegd dat de mogelijkheid voor staten om andere staten aan te klagen “zeer spaarzaam moet worden ingeroepen”. (bron: nieuwsblad.be) Het Parool meldt dat 18 staten en Trump op persoonlijke titel zich gevoegd hebben in de procedure van de staat Texas bij het Hooggerechtshof om de verkiezingsuitslag in Georgia, Michigan, Pennsylvania en Winconsin nietig te verklaren. Trump blijft volhouden dat hij de verkiezing heeft gewonnen op grond van een niet-onderbouwde stelling dat de post-stemmen ongrondwettelijk zouden zijn. Ik verwacht dat dit de laatste zet zal zijn van Trump, maar of hij ooit zijn verlies zal accepteren: dat is afwachten. Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft de rechtszaak verworpen die de staat Texas, in feite Donald Trump, had aangespannen om de winst van Joe Biden bij de verkiezingen in de staten Georgia, Pennsylvania, Wisconsin en Michigan terug te draaien. 2 dagen eerder werd ook al een verzoek van de Republikeinen in Pennsylvania afgewezen om de uitslag in die staat ongeldig te verklaren. President Trump noemde de zaak van Texas c.s. die vandaag is afgewezen eerder nog “the big one”. (bron: NOS) Dit moet een mokerslag voor Trump zijn. Al maanden geleden heeft hij ‘gedreigd’ dat hij desnoods zijn gelijk zou halen door ‘onregelmatigheden tijdens de verkiezingen’ voor te leggen aan de 9 opperrechters, waarvan 6 Republikeinen, in de verwachting dat die hem wel zouden redden van de afgang. Dat hadden ze eerder ook al gedaan voor een andere Republikein, George Bush. De Amerikaanse president Trump lijkt ontgoocheld na de nederlaag die hij leed bij het hooggerechtshof. Deze nederlaag wordt gezien als een fatale klap voor zijn pogingen de verkiezingsuitslag aan te vechten. Trump twitterde dat het Hooggerechtshof “ons echt in de steek heeft gelaten. Geen wijsheid. Geen moed”. Ook klaagde hij dat het hof de zaak “in een oogwenk” had verworpen, hoewel hij een recordaantal stemmen heeft gehaald. De beslissing van het hof geeft groen licht voor de stemming van de 570 kiesmannen die 14 november bijeenkomen. (bron: NOS) Aanhangers van de Amerikaanse president Donald Trump demonstreerden zaterdag opnieuw in Washington tegen de verkiezingsuitslag. Amerikaanse media meldden dat duizenden demonstranten zich in het centrum van de Amerikaanse hoofdstad hadden verzameld. Trump groette vanuit een helicopter boven de menigte zijn aanhangers. Op een aantal plekken kwam het tot schermutselingen met tegendemonstranten. Volgens lokale media zijn er ten minste 23 mensen gearresteerd. Vier mensen zijn met steekwonden naar een ziekenhuis gebracht. De politie in Washington had de handen vol aan het uit elkaar houden van rivaliserende groepen betogers. In de stad waren onder meer de extreemrechtse Proud Boys aanwezig om Trump te steunen. Er zouden vier mensen zijn neergestoken in de buurt van een verzamelpunt van die groep. Het is onduidelijk wie de slachtoffers precies zijn. Agenten moesten op meerdere plaatsen in de stad ingrijpen bij vechtpartijen. Toen de politie tegenbetogers afschermde bij de Black Lives Matter Plaza, leidde dat tot de kritiek dat Trump-aanhangers meer bewegingsvrijheid kregen. “Zij kunnen gaan en staan waar ze willen,” klaagde een 37-jarige vrouw. Onder de demonstranten in Washington was ook Trump’s voormalige nationale veiligheidsadviseur, Michael Flynn. De gepensioneerde legergeneraal hield zijn eerste openbare toespraak sinds Trump hem gratie verleende op 24 november. Hij had eerder schuldig gepleit aan liegen tegen de FBI over contacten met de voormalige Russische ambassadeur. Wat de uitspraak ook was van gisteren, iedereen haalt diep adem,” zei Flynn tegen demonstranten voor het Hooggerechtshof, verwijzend naar de weigering van het hof om de zaak-Texas te behandelen. Mijn opdracht aan jou is om terug te gaan naar waar je vandaan komt en eisen te stellen,” zei Flynn tegen de menigte, zonder specifieker te zijn. De Amerikaanse grondwet gaat ‘niet over collectieve vrijheid, maar over individuele vrijheden, en ze hebben het zo ontworpen’, zei Flynn. Sommige demonstranten in Washington herhaalden opnieuw complottheorieën over de verkiezingen. Trump ‘wordt uit zijn ambt gestuurd’, riep een van hen bij het Hooggerechtshof. “Het hof nam niet eens de tijd om de zaak te behandelen,” klaagde hij over de door Texas aangespannen procedure. (bron: Parool) Wat mij zorgen baart is het optreden van de extreemrechtse Proud Boys (jongens om trots op te zijn) die mij doen denken aan de SS tijdens de nazi-periode. Trump kan een heel gevaarlijke man zijn dan wel worden. Met 306 tegen 232 stemmen zal Biden dan formeel tot president worden gekozen en is er geen weg verder meer voor Trump en zijn 70 miljoen stemmers. Althans …………………. je weet het nooit met een man als Trump wat hij nu nog uit zijn hoge hoed gaat toveren. In feite is hij juridisch uitgespeeld en resteren hem nog 5 opties:

1. Hij grijpt de macht en roept zichzelf uit tot de winnaar en blijft nog vier jaar zitten in het Witte Huis. Je zou dan kunnen spreken van een dictatoriaal bewind. Hij heeft daarvoor de steun nodig van de Republikeinse partij en het leger.

2. Hij stapt als een martelaar uit het leven en voorkomt daarmee dat hij zijn nederlaag moet erkennen en dat hij achtervolgd gaat worden door een meute Openbaar aanklagers. Vooral in zijn voormalige thuisstaat New York kan Donald Trump rechtszaken verwachten. Justitie doet daar onderzoek naar zijn financiële handel en wandel in zijn vorig leven als projectontwikkelaar. Ook betalingen aan een pornoster in de campagne van 2016 hebben de aandacht – mogelijk overtrad Trump daarmee de kieswet. En er zijn financiële complicaties. Trump zal ruim $400 miljoen aan schulden moeten terugbetalen of herstructureren, bleek uit belastingpapieren die The New York Times eerder dit jaar op de kop tikte.

3. Hij accepteert zijn verlies, feliciteert Biden wel/niet met zijn presidentschap en gaat in de oppositie het regeren van de Democraten (ernstig) verstoren door zijn achterban in stelling te brengen waardoor er een dreiging van een burgeroorlog ontstaat.

4. Hij accepteert zijn nederlaag, werkt mee aan de overdracht van de macht aan Biden, houdt geen dossiers achter en gaat zich gedragen als een 74-jarige oudere die het kalmer aan gaat doen. Hij draagt zijn politieke ambities over aan zijn oudste zoon Donald junior en/of zijn dochter Ivanka.

5. Hij laat weten dat hij zich in gaat zetten als verkiezingskandidaat bij de volgende presidentsverkiezingen. Hij zet een eigen TV-kanaal op en richt zich daarmee op zijn rechtse achterban. Maar wat ook meespeelt is dat zijn nicht Mary Trump, klinisch psycholoog, die vermoedt mentale stoornissen bij haar oom. Zij denkt dat de speculaties over nóg een campagne vooral grootspraak zijn. “Ik denk dat dit in eerste instantie een idee was dat hem werd aangedragen om zijn gekwetste ego te kalmeren, nadat hij zo enorm verloor van president Biden,” zei ze in de populaire ochtendshow The View. “Ik denk dat hij zich eraan vastklampt als een manier om zijn relevantie te behouden.”

Daarover maakten psychiaters zich in 2017 al zorgen. Donald Trump heeft een ‘levensgevaarlijke geestelijke stoornis’ en is niet in staat de Verenigde Staten te leiden. Dat was toen al de conclusie én waarschuwing van een groep psychiaters tijdens een conferentie op de medische faculteit van de prestigieuze Amerikaanse Yale universiteit. Daar werd onder meer de geestelijke gezondheid van de Amerikaanse president besproken. De uitkomst: Donald Trump is ‘paranoïde en lijdt aan waanideeën’. Volgens de psychiaters vonden ze het hun ‘ethische plicht en verantwoordelijkheid’ om het Amerikaanse publiek te waarschuwen voor ‘de gevaren’ die Trumps psyche vormt voor het land. Een van de aanwezige psychiaters, dr. John Gartner, zei dat Trump’s opmerkingen na de inauguratie al duidelijke eerste tekenen waren van een veel groter probleem: behalve alleen een leugenaar en een narcist, is hij ook paranoïde, en lijdt hij aan waanideeën en zelfoverschatting en dat bewees hij al direct op zijn allereerste dag als president. Als Donald Trump echt gelooft dat hij het grootste publiek uit de geschiedenis had, dan is dat waanidee. En dat kan nu worden aangevuld met ‘als hij maar blijft volhouden dat hij de verkiezingen gewonnen heeft en recht heeft op het nog 4 jaar voorzetten van zijn bestuur’ dan behoort dat tot dezelfde categorie.

Financieel/economische berichtgeving

Huiseigenaren betalen volgend jaar gemiddeld 4% meer dan dit jaar aan ozb, afvalstoffen- en rioolheffing. Gemiddeld komen de heffingen samen neer op een bedrag van €820. Vooral de afvalstoffenheffing neemt toe, gemiddeld met 7%,blijkt uit een steekproef van Vereniging Eigen Huis onder 112 gemeenten. Gemeentes betalen meer aan het Rijk voor het storten en verwerken van afval en dat berekenen ze door aan de burgers. De onroerendezaakbelasting stijgt in 2021 met gemiddeld 3,2%. Net als bij de afvalstoffentaks zijn er bij de ozb grote verschillen tussen gemeenten. (bron: NOS)

De Europese Centrale Bank breidt het corona-aankoopprogramma uit met €500 mrd,naar €1850 mrd. Met het geld moeten de economische gevolgen van de coronapandemie beperkt blijven. De ECB koopt met de miljarden staats- en bedrijfsobligaties zodat er genoeg geld is om de investeringen op peil te houden. De rentes voor banken laat de ECB ongemoeid, maar door het programma wordt de marktrente vanzelf omlaag gedrukt. Verder kunnen banken langer tegen gunstige voorwaarden geld lenen. Buiten het coronaprogramma koopt de ECB maandelijks ook nog voor zo’n €20 mrd aan obligaties op. Dat blijft voorlopig zo. (bron: NOS) Trouw kopt De ECB die maar niet van ophouden weet, gaat tot en met maart 2022 onverdroten door met het steunen van de Europese economie met een nog lagere rente. De banken moeten goedkoop krediet blijven verlenen, is het adagio, ondanks dat de banken kritischer geworden geld aan bedrijven en consumenten uit te lenen. De ECB blijft mikken op een inflatie van 2% maar vorige maand was er een deflatie van 0,3%. Tot begin december is al €718 mrd aan staatsleningen opgekocht. (bron: Trouw) De ECB gaat, zoals aangekondigd, het steunprogramma PEPP uitbreiden. Maar belangrijker is dat het inflatiekompas echt afgedankt wordt, aldus Edin Mujagic. Het ECB-beleid wordt voor altijd ruimer. Het totale bedrag dat de banken aan speciale leningen, met 1% rente toe, de zogeheten TLTRO’s, mogen opnemen bij de ECB, is daarnaast verhoogd. Het zijn speciale leningen omdat de banken dat geld moeten gebruiken om kredieten te verlenen aan bedrijven en gezinnen in de muntunie. De ECB wil zo de economische activiteit en de inflatie aanjagen. Christine Lagarde, president van de ECB, zei dan wel dat die 1.850 miljard euro “niet volledig uitgegeven hoeft te worden,” maar ze maakte die zin af met de opmerking dat het opkoopprogramma ook verder opgevoerd kan worden. Het kan dus alle kanten op, in theorie. In de praktijk betekent het dat het maar één kant op kan en dat is dat elke cent uitgegeven zal worden. Wanneer is een koersdraai van de ECB dan wel te verwachten? Nou niet tussen nu en 2025! De ECB mikt op een jaarlijkse inflatie van onder, maar dicht bij 2%. Hoewel, nu is dat zo, in de nieuwe monetaire strategie die volgend jaar bekendgemaakt wordt, wordt de inflatielat zeer waarschijnlijk hoger gelegd. Elk kwartaal maken ECB-economen ramingen over onder meer inflatie twee jaar vooruit. In december is er een update voor de ramingen voor 2021 en 2022, maar ook voor het eerst de raming voor 2023. Daaruit blijkt dat de bank verwacht dat de inflatie in 2023 1,4% zal bedragen. Het maakt even totaal niets uit of die raming wel of niet uitkomt, wat wel belangrijk is, is dat de bank het beleid in 2021 en erna, op die raming baseert. En de raming is simpelweg niet voldoende hoog voor de bank. Bij lange na niet zelfs. Lagarde heeft eerder gezegd dat zelfs 1,7% of 1,8% inflatie niet voldoende in de buurt van 2% is. De raming zegt dus dat de kans dat het monetaire beleid in de eurozone de komende tijd ruimer zal worden, groter is dan dat die krapper wordt. Dus, mocht u hopen dat de spaarrente in de eerste helft van dit decennium een beetje normale niveaus zal bereiken, dan vrees ik dat die hoop nu echt vervlogen is. En met zelfs een klein beetje inflatie, lijdt u verlies, want de koopkracht zakt. Maar het allerbelangrijkste aan de vergadering van de ECB was iets anders dan die 500 mrd extra. Nog een laatste woord over de vraag hoe lang de ECB nog staats- en bedrijfsobligaties zal opkopen, inclusief de eerdergenoemde herinvesteringen: de bank zegt daarmee tot aanzienlijk na de eerste renteverhogingen te zullen doorgaan. Ik zie Lagarde in november 2027 – wanneer haar mandaat afloopt – de bank verlaten zonder dat de ECB is gestopt met grootschalige obligatieaankopen. Dat is niet QE forever, maar wel QE for a long, long time. (bron: IEXprofs.nl) Ik blijf bij dit monetaire beleid grote vraagtekens stellen. Welke bijwerkingen kunnen nog opleiden en waartoe leidt dit beleid? Een lange termijnvisie van de monetaire autoriteiten ontbreekt nog altijd. Hoe kan de ECB ooit de enorme hoeveelheden weer uit de markten halen en hoe gaan ze dan om met de stijgende rentetarieven die daarmee gepaard zullen gaan. Verder vrees ik voor een inflatie-explosie. Daarvoor zijn nog geen signalen, maar toch blijft die verwachting latent aanwezig. Volgens handelt de ECB zonder zich te realiseren waartoe dat gaat leiden. Met andere woorden ‘ze doen maar wat’!

Topman Alan Jope van Unilever heeft zich verbaasd over de “vijandigheid” in Nederland rond de verhuizing van het hoofdkwartier naar Londen. In het Financieel Dagblad zegt hij dat ten onrechte de indruk is gewekt dat Unilever Nederland verlaat om fiscale redenen. Unilever had 91 jaar een hoofdkwartier in Londen en in Rotterdam, maar sinds 2 weken is er één hoofdkwartier. Jope noemt dat een strategische stap die niets met belastingen te maken heeft. Hij stoort zich aan een voorstel van GL, waarin staat dat multinationals die naar landen zonder dividendbelasting gaan, eerst fiscaal moeten afrekenen. (bron: NOS) In hoeverre hier andere dan fiscaal/economische belangen een rol hebben gespeeld, kan ik niet beoordelen, maar het lijkt logisch dat een multinational één hoofdkantoor heeft, waar de besluiten worden genomen. En Unilever heeft – nog – geen productiecapaciteit hier weggehaald.

De Amerikaanse techbedrijven Google en Amazon hebben hoge boetes gekregen van de Franse privacywaakhond. Google moet €100 mln betalen en Amazon 35 mln. De bedrijven zouden cookies hebben geplaatst zonder dat ze daar vooraf toestemming voor hadden gevraagd. Ook ontbrak volgens de waakhond de juiste informatie over die cookies. Eerder werd Google ook al beboet in Frankrijk. Toen moest het bedrijf een bedrag van €50 mln betalen, omdat het niet duidelijk was geweest over welke data van gebruikers er verzameld werden. (bron: NOS)

De Europese Commissie heeft plannen gepresenteerd om de zwaarste klappen op te vangen als er geen brexit-deal komt. De onderhandelingen over een akkoord dreigen niet tot resultaat te leiden. Komt zo’n akkoord er niet voor januari, dan zijn er volgens EC-voorzitter Von der Leyen gevolgen voor een aantal sectoren. Ze wil daarom tijdelijke afspraken met de Britten maken. Dan gaat het over het vliegverkeer, het vrachtvervoer en de visserij. Brussel wil dat vissers nog in Britse wateren mogen vissen en andersom. De kans is klein dat de Britten daarmee instemmen, want zij vissen bijna niet in Europa. (bron: NOS) Later werd bekend dat er uiterlijk dit weekend een deal moet zijn, maar zondag liet VDL weten dat er verder onderhandeld wordt met Londen.

Levensverzekeraar Conservatrix is op verzoek van De Nederlandsche Bank (DNB) door de rechter failliet verklaard. De verzekeraar kon volgens DNB niet aan de wettelijke kapitaaleisen voldoen. Conservatrix,dat zo’n 100.000 klanten heeft, maakte in mei bekend onvoldoende buffers te hebben om aan de toekomstige verplichtingen te kunnen voldoen. Er zou nu onderzocht worden of de polissen aan een andere verzekeraar kunnen worden overgedragen. De polishouders worden dan mogelijk wel gekort op hun verzekering. Conservatrix bood onder meer lijfrentes aan, die als pensioenvoorziening kunnen worden gebruikt. (bron: NOS) Het lijkt erop dat de polishouders de dupe worden van de financiële problemen als gevolg van het door DNB gevoerde toezicht op deze verzekeraar. Geen enkele andere partij zal bereid zijn de polissen tegen pari over te nemen. Iedereen zal de waarde van de polissen gaan afwaarderen als gevolg van het door DNB gevoerde monetaire beleid (het 0% beleid). De vraag is of er meer verzekeraars zijn die hierdoor in de problemen zijn gekomen? DNB, neem je verantwoordelijkheid.

Niemand kan in de toekomst kijken, maar als je onlangs naar de prestaties van miljardair-investeerder Warren Buffett kijkt, zou je denken van wel. Het Orakel van Omaha heeft de laatste tijd enorme stappen gezet, vooral in de afgelopen maand. De investeerder verkocht belangen in telecommunicatiebedrijven, technische giganten, banken en financiële diensten. Wat dit betekent is duidelijk: hij verwacht een nieuwe recessie in het komende kwartaal als gevolg van een volgende lockdown in de VS. https://www.fool.ca/2020/12/12/warren-buffett-a-market-crash-is-coming-3/ Daarnaast hou ik er rekening mee dat door de achterban van Trump onlusten kunnen worden veroorzaakt. Daarnaast kunnen de verkiezingen in Gerorgia voor nog 2 zetels in de Senaat opnieuw tot juridische procedures leiden als die niet naar de Republikeinen gaan. Trump zal dan opnieuw naar de rechter stappen om zogenaamd verkiezingsfraude aangetoond te krijgen. Als die zetels naar de Republikeinen gaan wordt het voor president Biden moeilijk worden het land te regeren en dat is net wat Trump gaat nastreven. Op Wall Street zal dat ongetwijfeld voor onrust zorgen.

Corona gerelateerde berichtgeving

De druk op farmaceutische vanuit de politiek om snel met een vaccin te komen tegen het corona-virus was enorm. De kosten die het virus veroorzaakt zijn gigantisch. Pfizer komt als eerste, na het Russische Spoetnic V, op de markt in Europa. Deze week kwam Pfizzer met de onderzoeksresultaten. Er zijn wetenschappers die al heel snel kwamen met een positieve reactie: ‘de studie ziet er goed en betrouwbaar uit’. Maar er zijn ook kritische geluiden: ‘te snel, te vroeg en getest op gezonde proefpersonen, die vooraf te horen kregen of ze het vaccin kregen dan wel een placebo, en over wat het vaccin doet op de langere termijn is helemaal niets bekend. Onduidelijkheden zijn er over de werking bij ouderen, kinderen en zwangeren en over de bijwerkingen. Ik hoorde van een kennis dat zij het vaccin niet zou krijgen want ze heeft een antibiotica allergie en het schijnt ook zo te zijn dat mensen met bepaalde eiwit allergieën hebben, dit vaccin ook niet mogen krijgen. (bronnen: Telegraaf en Trouw)

Farmaceuten Sanofi en GSK melden dat de effectiviteit van hun coronavaccin tegenvalt. Vooral 50-plussers maken niet genoeg antistoffen aan, blijkt uit de fase 1- en 2-studies. Daardoor loopt de ontwikkeling maanden vertraging op. De ontwikkelaars werken nu aan een aangepaste versie. Die is al getest op apen. De fase 3-studie,die deze maand zou beginnen, kan op zijn vroegst in het tweede kwartaal van start gaan. Het Sanofi/GSK-vaccin is een van de 6 vaccins waarop de EU heeft ingezet en zou vanaf medio 2021 geleverd worden. Nederland heeft een optie op 12 miljoen doses, genoeg voor 6 miljoen mensen. (bron: NOS)

De zorg houdt er rekening mee dat het aantal ziekenhuisopnames in de komende weken gaat stijgen. Dat zegt voorzitter Ernst Kuipers van het Landelijk Netwerk Acute Zorg. Hij voegt eraan toe: “Het aantal opnames moet omlaag om voor de Kerst versoepelingen te overwegen.” Nu zijn de ziekenhuiscijfers nog redelijk stabiel. Maar Kuipers verwacht een omslag naar een stijging omdat het dagelijkse aantal besmettingen weer stijgt. Dat leidt na een week tot meer opnames, zegt Kuipers. Eerder dacht hij dat er met Kerst zo’n 1200 covidpatiënten opgenomen zouden zijn. Nu verwacht hij een hoger aantal, “een stevige belasting voor de zorg”. (bron: NOS) Inmiddels liggen er 1270 covidpatiënten in het ziekenhuis, plus 497 op de IC’s. Het aantal nieuwe besmettingen blijft maar groeien. Het RIVM meldt 9924 positieve coronatests. Het gemiddelde van afgelopen week was 8000. Het kabinet heeft dit weekend met de deskundigen overleg gepleegd over verzwaring van de maatregelen, zoals Duitsland dat ook heeft gedaan. Gedacht wordt onder meer aan sluiting van niet-essentiële winkels, zoals tuincentra en kledingzaken. Ook wordt gesproken over sluiting van zogenoemde doorstroomlocaties, zoals dierentuinen en musea. Het is op het moment van sluiting van dit blog nog niet bekend of vervroegde sluiting van scholen ter tafel ligt.

Het aantal nieuwe coronabesmettingen is in week 49 met 27% gestegen, van 33.949 naar 43.103. Het RIVM noemt die stijging zorgwekkend. Het aantal afgenomen tests nam toe en daarvan waren er ook meer positief. Dat percentage steeg van 11,1 naar 11,6. Het R-getal (reproductie) was op 20 november 1. (bron: NOS)

Ruim een derde (36%) van het zorgpersoneel wil zich laten inenten met het coronavaccin. Een derde (33%) wil dat niet en een derde (32%) zegt het nog niet te weten. Dat blijkt uit een ledenpeiling van beroepsorganisatie voor verplegenden en verzorgenden NU’91 onder 3300 respondenten die deze week is bekendgemaakt. De vaccinatiebereidheid van het zorgpersoneel is een heikel punt, vooral omdat uit plannen van het kabinet blijkt dat zorgmedewerkers, naast oudere en kwetsbare mensen, als eerste in aanmerking komen voor het coronavaccin als dat mogelijk volgende maand al beschikbaar is. (bron: VK) Daar moet snel aan gewerkt gaan worden door het zorgpersoneel te gaan wijzen op hun (mede)verantwoordelijkheid voor het slagen van het vaccinprogramma, waarmee een dekking van 70% moet worden bereikt.

Sociaal/maatschappelijke berichtgeving

Lonen van werknemers die onder een cao vallen, stijgen nu al minder hard door de coronacrisis. Normaal gesproken bewegen lonen met veel vertraging mee met de economie. Het besef dat het zware tijden zijn, komt sneller dan normaal, zegt werkgeversorganisatie AWVN. Vorig jaar stegen de afgesproken lonen met gemiddeld 2,8%. Dit jaar is dat tot nu toe gemiddeld 2,5% en dat zal naar verwachting de komende maanden nog verder dalen. In november lag het op 1,6%. Producten en diensten stijgen wel in prijs. Het CPB schat de inflatie volgend jaar op 1,3%. (bron: NOS)

De afname van de CO2-uitstoot in de Europese Unie sinds 1990 komt vooral door mensen met een laag inkomen, meldt Oxfam Novib in een onderzoeksrapport. De groep verminderde de uitstoot met 24%. De rijkste 10% van de EU is juist meer gaan uitstooten. De ngo heeft openbare data over inkomen en CO2-uitstoot in de EU onderzocht. De EU-burgers met een jaarinkomen boven de €41.000 gingen sinds 1990 3% meer uitstoten, vooral door een toename in auto- en vliegverkeer. Oxfam roept de rijkste groep EU-burgers op de komende tien jaar het verbruik van CO2 met 90% te verminderen. (bron: NOS)

Sinds het begin van de coronacrisis zijn er bijna 300.000 vluchten minder uitgevoerd van en naar Nederland. Dat is een afname van 61%, meldt de Europese luchtverkeersleiding. Van maart tot oktober ging het aantal passagiers met 82% omlaag, wat neerkomt op 48 miljoen reizigers minder.

De overheid en werkgevers moeten zorgen dat kwetsbare groepen geen achterstand oplopen op de arbeidsmarkt. Dat zegt de Denktank Coronacrisis, een initiatief van de Sociaal-Economische Raad (SER). De denktank maakt zich zorgen over kwetsbare zzp’ers, langdurig werklozen en mensen met een arbeidsbeperking. Ook over de positie van jongeren zijn er zorgen. Het CPB voorspelt dat volgend jaar 9% tot 20% van hen zonder werk zit. De denktank vreest voor een verloren generatie en adviseert in kaart te brengen hoe het specifieke groepen vergaat en of steunpakketten werken. (bron: NOS)

De regels voor pensioenfondsen worden versoepeld, schrijft de Volkskrant. Ze hoeven daardoor de komende jaren minder snel te worden verlaagd. Dat zou blijken uit een conceptvoorstel waarin staat waaraan fondsen moeten voldoen voordat het nieuwe pensioenstelsel kan ingaan. Elk pensioenfonds moet voor 2026 naar dat nieuwe stelsel overstappen. Daarbij zou een dekkingsgraad van 95% al voldoende zijn om niet te hoeven korten op de uitkeringen. Het ministerie van Sociale Zaken praat nog met werkgevers en werknemers over het voorstel, en het kan nog veranderen. (bron: NOS)

Een greep naar de macht in de FNV door de politiek, schrijft Barbara Vollenbregt. Niek Stam zou geen gooi mogen doen naar het voorzitterschap bij FNV, maar sommige leden willen juist zijn ouderwetse vakbondsmentaliteit. Bronnen binnen de vakbond meldden aan de Telegraaf dat hij niet door de toetsingscommissie is gekomen, een bericht dat Stam vervolgens met zijn volgers op Twitter deelt. De reden voor de afwijzing is vooralsnog niet bekend. Een woordvoerder van de vakbond wil niet bevestigen dat Stam is afgewezen. De Rotterdammer, die zichzelf een bondig mens noemt, wil niets over de situatie kwijt. “Ik doe voorlopig geen uitspraken in de media”, zegt hij. Mogelijk komt hij later wel met een reactie in de vorm van een video, voegt hij daaraan toe. Ondertussen zijn de twee huidige vicevoorzitters van de bond aangewezen voor het voorzitterschap. Het gaat om Kitty de Jong en Tuur Elzinga. Beiden hebben een politieke achtergrond. De Jong als gemeenteraadslid in Weesp, Elzinga als Eerste Kamerlid voor de SP. Dat zij een gooi doen naar de functie van aftredend voorzitter Han Busker is officieel worden bekendgemaakt, na een vergadering van het Ledenparlement. Stam, al ruim 25 jaar vakbondsleider in de Rotterdamse Haven, vindt de top van zijn vakbond nu vaak te politiek. Daarop valt hij Elzinga, via Twitter, meer dan eens publiekelijk aan. Zo ook toen Elzinga het volgende bericht plaatste op Pakjesavond: “Verbied nul-urencontracten en oproepbaantjes”. Niet veel later volgt een reactie van Stam: “Niet iedere keer naar de politiek wijzen. Werknemers moeten georganiseerd en sterk genoeg zijn om te kunnen stellen dat hun werk niet door pulpcontracten gedaan gaat worden. We zijn een vakbond van ex-vaklieden en geen Derde Kamer.” Terwijl de vakbond ‘stop diplomatie’ predikt, zoekt hij de confrontatie op. Stam maakt zich over veel dingen boos en heeft over alles een mening, zo klinkt het. Soms in het jargon van de vakbeweging, soms in de taal van de haven en soms in grof taalgebruik. “We worden geregeerd door een stelletje randdebielen”, zegt hij in een interview met het AD over het kabinet. In datzelfde interview uit hij zijn kritiek op de hele vakbeweging. “Die krijgt mensen niet in actie, omdat ze geen oplossingen heeft en geen groter verhaal vertelt”, zegt hij. “Je moet zorgen dat mensen weer ergens in gaan geloven en dat gaan najagen. Hoe is ooit de achturige werkdag ontstaan? Hoe is ooit de vijfdaagse werkweek ontstaan? Dat is begonnen met een visie waarvan mensen zeggen: ‘dit willen we’.” Veel FNV-leden vinden hem verfrissend, een vakbondsman die met beide benen in het werkveld, niet in het politieke speelveld, staat. “Elzinga loopt teveel aan het handje van Koolmees, Niek Stam zal de belangen van FNV leden beter behartigen”, laat een Twitteraar weten. Stam deelt het bericht met zijn volgers. Cao-deskundige Henk Strating zegt, ook op Twitter, over Nieks ambitie: “Niek wil terug naar de essentie van de vakbond, belangen van vaklieden behartigen tegenover hun werkgevers!” Stam beaamt de uitspraak. Eén ding is zeker: met Stam als voorzitter zou de vakbond een andere weg inslaan. (bron: Trouw) In die keuze inderdaad gemaakt gaat worden heeft de Ledenraad een grote stem.

Tata Steel Nederland investeert €300 mln in het verminderen van de uitstoot van schadelijke stoffen. Het bedrijf in IJmuiden zegt onmiddellijk te beginnen met projecten die overlast voor de omgeving moeten verminderen. Tata investeert in een installatie die de uitstoot van stikstof, fijnstof en lood moet verminderen. Ook krijgt een cokesfabriek een nieuwe afzuigtechniek. Omwonenden hebben al langer last van grafietregens en vaker longkanker dan elders in Nederland. Ze zijn blij met de maatregelen,maar sceptisch over de aanpak van de kankerverwekkende stoffen uit de cokesfabrieken. (bron: NOS) Wat er geen sprake van Zweedse belangstelling voor onze Hoogovens?
Frontberichten

Bij D66 heeft zich een anonieme vrouw gemeld, die zegt sexueel te zijn geintimideerd. Ze moet ook een naam, een vertrouweling, een talentenzoeker, van de huidige lijsttrekker en politiek leider van de partij, de 59-jarige diplomaat en minister Sigrid Kaag. De anonieme vrouw roept, in de gepubliceerde brief, lotgenoten op zich te melden bij D66. Volgens de partij zou het gaan om een voorval van jaren geleden, waarbij ze in een kast zou zijn opgesloten omdat ze sexuele avances van een bobo zou hebben afgewezen. Die zaak zou zijn behandeld en alle betrokken partijen zouden daarna het dossier hebben gesloten. Alexander Pechtold zou ervan op de hoogte zijn gesteld. Maar toch trekt er een anonieme vrouw aan de bel. Of het om dezelfde vrouw gaat weet niemand. Maar de klacht wordt serieus genomen bij D66 in het kader van #MeToo. Theodoor Holman schrijft in zijn column: De grijpgrage D66’er – ik zal zijn naam niet noemen – heeft uiteraard alles ontkend, met de woorden ‘ik herken mij niet in de geschetste situaties’. En dat kan ik me voorstellen als je op de site van NOS leest: ‘Het is algemeen bekend dat een aantal Tweede Kamerleden, oud-partijleiders en machtige strategen achter deze leiders, zich veelvuldig storten op stagiaires en vrouwen met ambitie binnen de partij.’ Het zijn de woorden van de dame die met MeToo werd geconfronteerd. Maar het is me nogal wat. Partijleiders? Tweede Kamerleden? Op Internet rollen de namen over elkaar heen. Seksclub D66: geheime appartementen, Brusselse hotelkamers, contactverboden door politie… Iedereen was erbij betrokken. Het was het clubritueel, het was – om een D66-woord te gebruiken: usance. Hij, de bobo, viel niet op tussen de andere tietenknijpers. En Kaag wist van niks? Als ze verstandig is zegt ze haar lidmaatschap op, ik neem aan dat ze zo een partij niet wil gaan leiden.

De Europese Unie scherpt haar klimaatdoelstellingen aan. Over 10 jaar moet de EU niet 40% maar 55% minder CO2 uitstoten dan in 1990, zijn de EU-leiders deze week overeengekomen op hun top in Brussel. Dat is nodig om Europa in 2050 klimaatneutraal te maken. “Europa is de leider in de strijd tegen klimaatverandering”, twitterde EU-president Charles Michel na afloop van een lange en verhitte nacht van onderhandelingen. Nederland dringt al langer aan op het opschroeven van het tussendoel in 2030. Ook de Europese Commissie stelde dat voor. Het Europees Parlement wil de lat zelfs op 60% leggen en wil dat niet alleen de unie als geheel, maar ook ieder EU-land afzonderlijk dat doel haalt. De EU-landen en het parlement moeten het daarover nu eens zien te worden. De scherpere doelstellingen zijn nodig om de opwarming van de aarde te kunnen beperken tot 2 en liever nog 1,5 graad, zoals in het klimaatakkoord van Parijs is afgesproken. Zo zou de klimaatverandering nog enigszins binnen de perken kunnen worden gehouden. En dat is nodig omdat het ijs op de polen in snel tempo aan het smelten is. In Brussel geldt Rutte als een ‘groene hardloper’ als het gaat om klimaatvoornemens, maar als het gaat om de behaalde doelen is Nederland de laagste van de 27 EU-lidstaten. Dat Rutte zich deze week zo heeft ingespannen om de klimaatdoelstellingen te verhogen is een tactiek van hem. Er staan namelijk geen straffen op als een land die doelstellingen niet haalt. De truc is dat als de andere landen de streefdata halen Nederland die rechten kan kopen en kan op die wijze voldoen aan de EU-eisen zonder dat Nederland zelf daarvoor een extra inspanning hoeft te leveren. Op die wijze hoeft hij de vervuilende bedrijven de duimschroeven niet aan te draaien. Slim of sluw. Maar het past wel in zijn denken: neem het Belastingparadijs Nederland.

Overwegingen

Het kabinet trekt nog eens €3,7 mrd uit voor coronasteun voor bedrijven en werknemers om faillissementen en werkloosheid zoveel mogelijk te voorkomen. Hard getroffen sectoren krijgen extra steun, terwijl geplande versoberingen worden teruggedraaid. De steun komt boven op de bijna 33,7 mrd die het kabinet al heeft uitgetrokken voor de coronacrisis met eerdere hulpprogramma’s. (bron: NOS) Het kabinet zet de steun voort aan bedrijven in de coronacrisis en doet er hier en daar een schepje bovenop. ‘We willen per fase bijsturen’, schrijft Jelle Brandsma in Trouw. Het kabinet hoopt bedrijven door de laatste moeilijke maanden te sleuren. Ondernemers kunnen daarom een hogere vergoeding krijgen voor vaste lasten. Minister Eric Wiebes (economische zaken) zei deze week: “De tweede golf is allerminst voorbij, maar we zien een klein lichtje branden: het vaccin. We moeten nog even volhouden.” Tot nu toe konden bedrijven, afhankelijk van de daling van hun omzet, maximaal 50% van het omzetverlies vergoed krijgen voor vaste lasten zoals de huur. Het kabinet verhoogt dit percentage nu naar 70. Het bedrag dat een ondernemer kan claimen was al verhoogd naar maximaal 90.000 euro per drie maanden, en dat blijft zo. De horeca had het kabinet gevraagd om álle vaste lasten te vergoeden. Dat vindt Wiebes niet redelijk. Hij meent dat bijvoorbeeld eigenaren van panden waarin horeca is gevestigd ook een bijdrage kunnen leveren door huurverlaging of het treffen van een betalingsregeling. “De overheid kan niet alles alleen.” Of het genoeg is om de bedrijven en werkgelegenheid in de coronacrisis overeind te houden, weet Wiebes niet. “Veel bedrijven teren in op hun reserves. Maar we zien ook dat het aantal faillissementen in de afgelopen periode op het laagste niveau staat van de afgelopen twintig jaar.” Afgelopen dagen lekte via RTL een notitie uit van Wiebes’ ministerie waarin wordt gepleit voor heropening van de horeca. Door de sluiting van cafés en restaurants zouden mensen meer thuis bij elkaar gaan zitten en daardoor zou het virus meer worden verspreid dan in de horeca. Wiebes zei dat het gaat om een ambtelijk stuk dat niet zijn standpunt weergeeft. “Ik vind niet dat de horeca open kan.” Behalve meer geld voor vaste lasten is er ook een extra bedrag voor mensen die, in de woorden van minister Wouter Koolmees, ‘tussen de wal en het schip vallen’. Gemeenten krijgen daarvoor 130 mln. Zij kunnen daarmee tot 1 juli bijvoorbeeld mensen met een flexcontract en zelfstandig ondernemers helpen die geen steun krijgen, maar wel in de problemen komen met de huur van hun woning. “Het is maatwerk. De gemeente moet beoordelen wat noodzakelijk is.” Voor dit extra potje is een nieuwe naam bedacht: de Tonk, kort voor Tijdelijke ondersteuning noodzakelijke kosten. Eerder werd al duidelijk dat het kabinet de per 1 januari voorgenomen versobering van de subsidie op het betalen van loonkosten achterwege laat. Nu vergoedt de overheid een deel van de loonkosten als de omzet daalt met minimaal 20%. Dat percentage zou stijgen naar 30%, maar dat g

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 12/13-12 2020/560 Nieuw hulpgeld beschikbaar voor het bedrijfsleven

UPDATE 5/6-12 2020/559 Trump blijft doorvechten, maar de deadline nadert snel

Veel menselijk kapitaal verdwijnt in het bankwezen en de vraag is welke sociale gevolgen dat heeft voor de samenleving. De overheid zet in met een omscholingsprogramma, maar er wordt getwijfeld of dat veel positieve resultaten oplevert afgemeten aan het geld en de energie die daarin gestopt worden. Ik blijf van mening dat de omscholing van alfa naar bèta niet altijd voor de hand ligt. Ik weet waar ik over praat. Als iemand vier talen vloeiend spreken en een uitstekende verkoper zijn hoeft dat nog niet te betekenen dat hij ook goed is in algebra en meetkunde. Dat is geen feit van aanleren maar van inzien. De meeste bankbedienden die vroeger achter de balie werkten en de klanten bedienden met het kasverkeer en het betalingsverkeer zijn al afgevloeid dan wel op andere plaatsen binnen de organisatie tewerkgesteld. Maar door de digitalisering van het bankwezen moet nu een ingrijpender reorganisatie worden uitgevoerd. Dat werd duidelijk toen ABN Amro meldde dat de halve staatsbank kosten moet gaan besparen. Dirk Waterval schrijft in Trouw daarover …… Er wordt ingegrepen in het personeelsbestand: de komende 4 jaar schrapt de bank zo’n 2700 banen. Het gros van de klappen valt in Nederland, al is nog onduidelijk hoeveel precies. De bank gaat er zelf van uit dat het aantal gedwongen ontslagen beperkt blijft. Veel van de betreffende werknemers zullen voor 2025 met pensioen gaan. Volgend jaar komt de bank met de details. De aangekondigde reorganisatie is, op zijn zachtst gezegd, de minst positieve boodschap uit de langverwachte strategiewijziging die ABN Amro nu presenteert. De bank vond het al langer tijd om richting te kiezen. De nieuwe strategie zorgt voor ‘een duidelijk profiel en focus’, zegt bestuursvoorzitter Robert Swaak. Met het thema duurzaamheid wil ABN Amro eruit springen in de wereld van de grootbanken. Per 2024 moet een derde van alle uitstaande leningen en beleggingen duurzaam zijn, waar dat nu nog een vijfde van het totaal beslaat. Om ‘zelf het goede voorbeeld te geven’ verplaatst de bank haar huidige hoofdkantoor van de Amsterdamse Zuidas naar de Foppingadreef in Amsterdam Zuidoost, vlak bij station Bijlmer. Daar heeft ABN Amro al een pand, en na een grondige verbouwing wordt dat volgens het bestuur een ‘icoon van duurzame huisvesting’. Het huidige glazen hoofdkantoor aan de Gustav Mahlerlaan in de Zuidas verkoopt de bank volgend jaar, om het terug te huren totdat het nieuwe hoofdkantoor klaar is. De verkoop levert naar verwachting winst op. Een tweede aspect van de strategiewijziging is het stoppen met risicovolle klanten in het buitenland. Leningen verstrekken aan grondstofhandelaren en andere grote zakenklanten in verre landen is lucratief, maar die sector kent ook veel fraudeschandalen en faillissementen. En dat teerde de afgelopen jaren nogal in op de kredietvoorzieningen die ABN Amro daardoor moest treffen. Om die gederfde inkomsten goed te maken, wil de staatsbank meer inzetten op vermogende klanten in Nederland. Tot slot moeten de kosten omlaag, onder meer met die reorganisatie. Het banenverlies kan uit door het management te ‘centraliseren’ en de boel verder te digitaliseren. Net als Rabobank en ING blijft ook ABN Amro kantoren en filialen sluiten, nu klanten vaker digitaal bankieren. Wel zegt de bank ‘digitale coaches’ te blijven aanbieden, om mensen te ondersteunen met bankvragen. Door de besparingen moeten de jaarlijkse kosten vanaf 2024 zo’n €700 mln lager uitkomen. ABN Amro worstelt al langer met hoge kosten.
Banken zien hun winst zwaar onder druk staan en dat betekent: kosten besparen waar dat kan. En dat kan door filialen te sluiten, nu meer en meer klanten toch alles online regelen. Daardoor is er ter plekke ook minder personeel nodig. ABN Amro zegt de komende jaren afscheid te nemen van 15 procent van alle 18.000 werknemers, zo’n 2700 dus, van wie het merendeel in Nederland. Een maand eerder kondigde ING aan wereldwijd 1000 banen te gaan schrappen. Beide banken bouwen daarbij hun aantal filialen af. Ook Rabobank gaat de komende jaren honderden filialen sluiten. Dat afbouwen was ook voor corona al bezig, zegt de Rotterdamse econoom en hoogleraar Casper de Vries. Onder meer omdat steeds minder mensen langskomen om contant geld af te halen. “Met de komst van het corona-virus is dat laatste alleen maar minder geworden. In veel winkels wordt contant geld nu überhaupt al niet meer geapprecieerd.” En áls we dan makkelijk op filialen en bijbehorend personeel kunnen besparen, moeten we dat ook doen, zullen de banken denken. Zij staan bloot aan de problemen die het coronavirus teweeg brengt in de economie, met reorganisaties in het bedrijfsleven en toenemende faillissementen. Maar ook de gevolgen van de economische krimp als gevolg van de pandemie en de terugvallende economische activiteit in grote delen van de wereld en de transitie van fossiel naar duurzaam spelen een rol. Daardoor zijn grote afschrijvingen nodig, geld dat vast komt te zitten in hun balans, waar ze niet meer bij kunnen. Dan is er ook nog de Europese Centrale Bank (ECB), met haar beleid om de rentestanden in Europa historisch laag te houden en een ruim-geld monetair beleid te voeren, spelen de banken parten. Dat is bedoeld om consumenten en bedrijven goedkoop te laten lenen bij commerciële banken. Om, kortom, de bestedingen en zo de economie aan te jagen, maar of dat ook wordt gerealiseerd?? Maar het ECB-beleid raakt banken midscheeps in hun verdienmodel. Namelijk: zo goedkoop mogelijk geld aantrekken van spaarders, om dat tegen een hogere rente weer uit te lenen aan anderen. Dat goedkoop aantrekken van geld is tegen een ondergrens gestuit, de 0%-grens. Banken durven kleine klanten geen negatieve rente te rekenen, terwijl de rente die zij vangen op uitstaande leningen wel almaar verder blijft dalen. Tot slot speelt er nog iets totaal anders: de strijd tegen witwassen. Op last van toezichthouders proberen banken hun vinger te krijgen achter de criminele geldstromen die door hun systemen vloeien. Dat kost veel geld aan IT-systemen, maar ook aan personeel dat daarmee overweg kan. Wacht, mensen werven? En die ontslagen dan? “Voor het opsporen van financiële criminaliteit heb je een heel ander soort medewerkers nodig dan het personeel dat nu zijn baan verliest bij de gesloten filialen”, zegt De Vries. ABN kijkt wel of er omscholing mogelijk is, maar volgens de hoogleraar liggen de twee banen zo ver uit elkaar dat dat niet makkelijk zal zijn. Grote ontslagrondes spelen momenteel bij banken in heel Europa. Ondertussen willen diezelfde banken graag weer dividend kunnen uitkeren aan hun aandeelhouders. Dat mag nog niet van de ECB, die hier aan het begin van de crisis een richtlijn over opstelde. Het is volgens de centrale bank beter dat banken wat kapitaal achter de hand houden tijdens deze crisis. Maar de banken toch druk uit op de ECB om weer dividend te mogen gaan uitkeren aan de aandeelhouders. Dat wordt door de ECB nog niet resoluut afgewezen. Vakbonden zouden dat kunnen interpreteren als ‘de kostenbesparingen op het personeel’ gebruiken om daarmee de aandeelhouders te paaien om in slechte tijden risicodragend vermogen in banken te steken.
(tekst partieel Dirk Waterval, Trouw)

Dat laatste is een Ruttiaanse illusie. Ondernemers verwennen om daarmee bedrijven in Nederland te houden want dat is goed voor de werkgelegenheid. We weten hoe dat is afgelopen. Wat zich hier voltrekt in het bank- en verzekeringswezen is een proces wat zich afspeelt dan wel af gaat spelen in het hele bedrijfsleven, wereldwijd: het is de overgang van een alfa- naar een betagerichte samenleving, met grote sociaal/maatschappelijke consequenties. Wij staan aan de vooravond van een transitie van fossiel naar duurzame energie, van grote sociaal/maatschappelijke verschuivingen en een nieuwe plaatsbepaling voor de factoren kapitaal, arbeid, privacy, eigendom van data, veiligheid en klimaat, milieu en natuur. De politiek moet nu plaats bepalen wie die ingrijpende reorganisaties gaan uitvoeren. Laten we dat over aan het bedrijfsleven, de neoliberale doelstellingen van de vrije markt en de hebzucht van het kapitalisme? Wat op ons afkomt is robotisering, kunstmatige intelligentie, de macht van data, internet en digitalisering. Een aantal waardes moeten worden herwogen zoals biodiversiteit en de sociaal/maatschappelijke fundamenten, de staatsinrichting van Europa en een herwaardering van de democratie en het neoliberalisme. Ik denk ook aan een herprofilering van de waarden: arbeid, opleiding, omscholing, inkomen, woning, veiligheid en privacy. Als we dit overlaten aan de ondernemers wordt een deel van de werknemers straks gedumpt in de samenleving als gevolg van de overname van werkzaamheden door robots en computersystemen. Ik denk dat een ontwikkeling van intelligentere robots en computers niet te stuiten valt. Niet wij bepalen waar de grenzen liggen in het toestaan van intelligentere systemen maar ook elders in de wereld, de VS, China, India, en wij zullen dat moeten accepteren. Het bedrijfsleven accepteert alles zolang die nieuwe ontwikkelingen maar geld opleveren. Het zijn ontwikkelingen die op ons afkomen en waarvoor wij de ogen niet moeten sluiten. Nu kan de democratie de leiding in dat proces nog nemen, over een paar jaar zijn we overgeleverd aan de macht van het neoliberalisme en het daaraan gelieerde kapitalisme. Ik trek aan de bel om aandacht te vragen voor het perspectief van een samenleving voor een deel van onze jongeren, die gevormd zal worden als een moderne slavernij. De politiek zal nu aan de slag moeten, maar ik vrees dat daar onvoldoende wil en kennis voorhanden is zo een complex probleem aan te pakken. Daarom moeten de jongeren van nu aan het werk en duidelijk maken hoe hun samenleving moet worden ingericht. De lakeien van het neoliberalisme zullen alles in het werk stellen dat te voorkomen.

Financieel/Economische berichten

De Telegraaf meldt op https://www.telegraaf.nl/financieel/1959676408/armen-minder-arm-door-pensioenvermogen dat doordat de de beurskoersen blijven stijgen en de koers van de Amerikaanse dollar verder daalt de dekkingsgraad van de beleggingen van de pensioenfondsen weer is gestegen naar gemiddeld 100%. Daardoor zouden de verlaging van de pensioenuitkeringen en de verhoging van de pensioenpremies weer in de ijskast kunnen. Op zich is die stelling juist, maar de vraag blijft of de waarden die momenteel voor aandelen worden betaald wel een weerspiegeling zijn van de werkelijkheid. Is het geen gigantische luchtballon en ligt de waarde niet 60% lager? Maken wij onszelf niet wijs dat als wij gaan vaccineren tegen corona alle problemen zijn opgelost en de weg opwaarts weer kan worden opgestart? Het is voor mij een illusie, die aanname. Beleggers staan niet meer met beide benen op de grond maar zweven daarboven in de verwachting dat de KK’s (Knappe Koppen) ons nu gaan begeleiden naar het paradijs. Vergeet dat, de realiteit wordt een heel andere. Trouw meldt dat door de coronacrisis de beurskoersen juist aantrekken als gevolg van de inspanningen van de farmaceutische bedrijven die onder hoogspanning werken aan het ontwikkelen van een corona-vaccin. Beleggers verwachten die die scheppen met geld gaan verdienen en die verwachte winsten worden nu al geïncasseerd. Wat voorbarig, maar het is de realiteit van de dag. Het Amerikaanse bedrijf Pfizer levert voor €30 per vaccin en dat van de Universiteit van Oxford €3,50.

Op https://www.telegraaf.nl/financieel/1316014186/miljoen-nederlanders-onder-armoedegrens-kachel-op-16-graden schrijft de Telegraaf dat een miljoen Nederlanders in armoede leven met de cv-ketel op 16 graden.
Door strengere regels voor het verstrekken van leningen kunnen huishoudens volgend jaar veel minder lenen. Financiële vergelijkingssite Geld.nl zette de gevolgen van de aangescherpte leennormen voor een aantal gezinssituaties op een rij. Het verschil tussen het maximale bedrag dat kan worden geleend loopt op tot wel €12.000. Eerder deze week maakte toezichthouder AFM bekend dat de leennormen voor het consumptief krediet worden aangescherpt. Dit gebeurt om de kans kleiner te maken dat mensen meer lenen dan verantwoord is en daardoor financiële problemen krijgen. Bij het verstrekken van een lening kijken kredietverstrekkers naar het inkomen en de vaste lasten om tot een verantwoord leenbedrag te komen. Daarbij wordt ook gekeken naar hoeveel geld huishoudens overhouden om rond van te komen. Deze leennormen worden bepaald door de Vereniging Financieringsondernemingen in Nederland (VFN) en geldt voor alle kredietverstrekkers. Sinds dit jaar moeten kredietverstrekkers een extra opslag rekenen bovenop het normbedrag. Deze opslag wordt per 1 januari fors verhoogd, in de meeste gevallen met meer dan €200. In april volgend jaar worden de regels nog strenger. De exacte details van die wijzigingen zijn nog niet bekend. Bij alleenstaanden met of zonder kinderen, waarbij het netto-inkomen rond de 2000 euro per maand ligt en de woonlasten rond de €400, is het verschil in het te lenen bedrag volgens Geld.nl tussen de €11.000 en €12.000. Bij een gezin met kinderen dat maandelijks €3500 ziet binnenstromen, waarvan €800 nodig is voor de huur, valt het maximale leenbedrag dik €9000 lager uit. Het verschil bij huishoudens met een hypotheek rond de €1100 en €4000 aan inkomsten ligt ook rond de €10.000. (bron: DFT)

De OESO denkt dat het herstel van de Nederlandse economie langer zal duren dan werd gedacht. In juni gingen de economen van de denktank nog uit van 6,6% groei in 2021, na 8% krimp dit jaar. Die verwachting is bijgesteld naar 0,8% groei na een krimp van 4,6%. In 2022 is het herstel groter, de prognose is bijna 3% groei. Het kabinet bouwt de steunmaatregelen volgend jaar af, wordt gesteld, alhoewel de laatste info daarover niet ondersteunt. Daardoor ontstaat meer werkloosheid, zegt de OESO. De lonen stijgen minder en bedrijven zullen nog niet massaal investeren. Wereldwijd zal de economie groeien met 4,2%, na een krimp van 4,2% dit jaar. (bron: NOS)

Het kabinet ziet af van versobering van de noodsteun aan bedrijven als gevolg van de 2e coronagolf. In welke vorm de hulp blijft, wordt volgende week duidelijk, schrijft Jelle Brandsma in Trouw. De noodsteun aan bedrijven blijft voorlopig overeind. Het kabinet was van plan om de hulp op 1 januari verder af te bouwen, maar ziet daarvan af, omdat de economie sinds zeven weken lijdt onder een nieuwe ‘gedeeltelijke’ lockdown. Vermindering van de hulp ‘ligt niet voor de hand’, zegt minister Eric Wiebes (economische zaken). Minister Wopke Hoekstra (financiën) voegde daaraan toe: “Flink afbouwen van de steun is niet logisch”. Eind augustus werd een noodpakket opgetuigd waarbij steun in drie fasen zou verminderen. Bedrijven moeten zich aanpassen, was de redenering van minister Wiebes. Toen was er nog geen sprake van een tweede coronagolf en als gevolg daarvan nieuwe beperkende maatregelen, zoals sluiting van de horeca. Het aantal coronapatiënten in ziekenhuizen daalt slechts langzaam en daarom is het de vraag of het kabinet de teugels de komende weken of zelfs maanden wil laten vieren. De afgelopen weken klonk de roep in de Tweede Kamer, in het bedrijfsleven en bij de vakbonden om de huidige steunmaatregelen te verlengen. Of het kabinet het huidige noodpakket volledig intact laat of toch hier en daar aanpast, wordt volgende week duidelijk. Premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge (volksgezondheid) geven volgende week dinsdag weer een persconferentie waarin zij ingaan op verzwaring of versoepeling van de maatregelen. Het kabinet wil hulp aan het bedrijfsleven in de pas laten lopen met die aanpak. Het Centraal Planbureau constateerde vorige week dat de economische terugval in het afgelopen half jaar meeviel en verwees daarbij naar de steun van de overheid. Toch zag deze economisch adviseur van het kabinet ‘geen economische reden’ voor handhaving van de hulp. “Het opvallend lage aantal faillissementen is een aanwijzing dat de economische dynamiek op dit moment wordt verstoord”, schrijft het CPB. Bij langdurige hulp bestaat het risico dat er na stopzetting van de steun alsnog grote problemen ontstaan. Dat werknemers en werkgevers het kabinet bidden en smeken om de steun nog niet te beëindigen, is begrijpelijk en daarvoor dragen beide belangenorganisaties argumenten aan. Maar die steun moet uiteindelijk worden betaald door Nederlandse belastingbetalers.

Ongeveer 60% van de bedrijven die aan het begin van de coronacrisis geld heeft gekregen van de overheid als tegemoetkoming in de loonkosten moet deze steun deels terugbetalen. Ze hebben te veel omzet gedraaid of de loonsom is gedaald doordat er minder flexkrachten zijn ingezet, waardoor ze geen recht hebben op de (volledige) hulp. Dat schrijft minister Koolmees in een brief over de eerste versie van de Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging voor Werkgelegenheid (NOW I) aan de Tweede Kamer.  40.000 bedrijven, goed voor 2,6 miljoen werknemers, deden een beroep op de NOW I. Dat zou betekenen dat 84.000 bedrijven terug moeten betalen. De bedrijven staan op https://www.uwv.nl/overuwv/Images/openbaar-register-eerste-aanvraagperiode-now.pdf Het gaat om een globale schatting, het UWV heeft namelijk bij slechts 20.000 van de aanvragen de definitieve subsidie pas vastgesteld. “Hoe representatief deze groep is voor de totale populatie, is op dit moment niet goed te zeggen. Het gaat om kleinere werkgevers die geen derdenverklaring of accountantsverklaring hoeven te overleggen. Werkgevers die dit wel moeten doen, zullen waarschijnlijk na vaststelling van de jaarrekening hun aanvraag indienen”, zegt Koolmees. Sommige werkgevers hebben zien aankomen dat een deel van de NOW-subsidie moet worden terugbetaald en hebben zich daarop voorbereid. Voor andere werkgevers zal de terugbetaling rauw op hun dak vallen, zeker nu de tijden economisch nog steeds zwaar zijn”, schrijft Koolmees. Het ministerie komt daarom met een coulanceregeling. In overleg met het UWV krijgen de bedrijven een jaar de tijd om het geld terug te betalen. De NOW I gaat over de maanden maart, april en mei. Voor de maanden juni, juli, augustus en september moesten bedrijven opnieuw een verzoek indienen voor hulp (NOW II). Dat deden ruim 63.000 bedrijven. Vanaf 1 oktober is er een nieuw steunpakket (NOW III), maar de eisen daarvoor zijn strenger. Maar of die worden aangepast gezien de 2e Corona-golf, die nog altijd niet onder controle is, is onduidelijk. KLM heeft ruim €330 mln aan noodsteun gekregen van de overheid in het kader van de NOW-regeling. Het gaat om subsidie voor loonkosten over de maanden maart, april en mei. Transavia vroeg €24 mln. De NS heeft het ook moeilijk en vroeg om circa €70 mln. Ook voetbalclubs doen een beroep op de schatkist. Zo vroeg Ajax bijna €4 mln aan en PSV €2,7 mln. (bron: RTL Nieuws)

De bezwaren van Italië zijn weggenomen. Het Europees noodfonds krijgt meer armslag, schrijft Christoph Schmidt in Trouw. Al sinds zeker 2017 is erover gepraat, nu is het eindelijk zo ver: de opwaardering van het noodfonds ESM tot een soort Europees IMF. De ministers van financiën van de eurozone (de eurogroep) hebben deze week eindelijk een politiek akkoord bereikt over die hervorming, bedoeld om de euro weerbaarder te maken voor toekomstige crises. Sinds december vorig jaar had de eurogroep tot twee keer toe haar tanden erop stuk gebeten. Dat kwam vooral door verzet vanuit Italië, waar het ESM enorm gevoelig ligt. Daar wordt elke oude en nieuwe voorwaarde die dit fonds stelt aan noodleningen als semi-koloniaal gezien. Maar nu een ander onderdeel van het akkoord de Italianen wat beter bevalt, is Rome overstag. “Sommige EU-beslissingen klinken zo technisch dat men het politieke belang erachter nauwelijks herkent”, aldus de Duitse minister Scholz na afloop. Dit is er zo eentje. Zijn ambtgenoot Wopke Hoekstra sprak van een ‘stapje in de richting van meer stabiliteit’. Het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) ontstond in 2012, tijdens de eurocrisis, als een permanent noodfonds om eurolanden voor omvallen te behoeden. Het speelt vooral de rol van een vrij passieve geldschieter. De echte beleidslijnen werden in de reddingsprogramma’s van onder meer Griekenland en Ierland vooral uitgezet door EU-instituties en het (mondiale) Internationaal Monetair Fonds. In de nieuwe opzet moet het ESM meer gezag krijgen. Ook moet een financiële buffer voor de ultieme redding van omvallende banken die nu nog is ondergebracht bij een heel ander fonds – eveneens na de eurocrisis op poten gezet – bij het ESM worden ondergebracht. Het geld in die buffer komt van de bankensector zelf, niet van nationale schatkisten. Dat is een cruciale verandering vergeleken met tien jaar geleden. Toen leidde de verwevenheid van banksector en overheden er nog toe dat de bankencrisis een landencrisis werd en de belastingbetalers de pineut waren. Verder krijgt het ESM de taak om de houdbaarheid van overheidsschulden te beoordelen als een land aanspraak maakt op ESM-leningen. Vooral met de Griekse ervaringen in het achterhoofd vinden de eurolanden het belangrijk dat die analyse en het uitbetalen van leningen onder één dak worden gebracht. De eurogroep-ministers waren tijdens hun videoconferentie de meeste tijd en energie kwijt met een verwant onderdeel: het omlaag krijgen van de risico’s die banken lopen, bijvoorbeeld omdat ze slechte leningen hebben uitstaan (met kleine kans op afbetaling). Die financiële bankenbuffer die bij het ESM wordt ondergebracht, zou aanvankelijk pas in 2024 operationeel worden. Dat zou eerder kunnen. Vooral Italië wil dat graag. Maar een groep landen (waaronder Nederland) eist dan wel dat die bankenrisico’s versneld omlaag gaan, om te voorkomen dat die buffer snel wordt leeggegeten door landen die hun bankensector niet in het gareel hebben gekregen. De meeste landen hebben al grote stappen gezet om het streefcijfer te halen van maximaal 5% slechte leningen. De grootste zorgenkindjes zijn Cyprus en Griekenland. Omdat zij beloven schoon schip te maken, gaan de strenge landen akkoord met een activering van die buffer per 2022 – met als gevolg dat ook Italië tevreden is. Dat wankele evenwicht leidde tot het akkoord waar iedereen zo lang naar snakte. Is dat laatste wel zo? Weten we wel waar het ESM ons kan brengen? Ik weet het niet.

Trump, Biden en de overwinning

De EU smacht naar Joe Biden en stelt alvast een agenda op, staat te lezen op https://www.parool.nl/wereld/europa-smacht-naar-joe-biden-en-stelt-vast-agenda-op~bbe4bf5f/ Na vier jaar Donald Trump, die de EU ziet als ‘vijand’, hoopt Brussel weer normaal zaken te kunnen doen met de nieuwe Amerikaanse president Joe Biden. Als er één land of organisatie smachtend uitkijkt naar de inauguratie van Joe Biden als Amerikaans president, op 20 januari, dan is het de Europese Unie wel. Ruim anderhalve maand voor het zover is, liep de Europese Commissie deze week al enthousiast op die dag vooruit, met de presentatie van ‘een nieuwe trans-Atlantische agenda voor mondiale verandering’. De EU hoopt met de regering van Biden de goede oude trans-Atlantische banden weer aan te halen, onder meer op het gebied van klimaatverandering, handel en het multilateralisme, na vier jaar ‘America first’ van Donald Trump. De agendaschets van de Europese Commissie – veel meer is het nog niet – ligt komende week op tafel tijdens de top van EU-regeringsleiders. “Het is de tijd om de banden te herstellen,” stelt voorzitter Ursula von der Leyen. “We nemen het initiatief om een nieuwe trans-Atlantische agenda te ontwerpen, geschikt voor het mondiale landschap van vandaag.” In die multipolaire wereld, met onder meer China en Rusland als opkomende machten, zou een versterkte Amerikaans-Europese alliantie wellicht weer met de spierballen kunnen gaan rollen, vooral tegenover Peking. Maar uit het elf pagina’s tellende commissiedocument blijkt al hoeveel kanten het Europese Chinabeleid heeft en zal blijven houden: ‘een onderhandelingspartner voor samenwerking, een economische concurrent en een systemische (medische term: over het hele lichaam verspreid) rivaal’, zo wordt China daarin omschreven. Ook in de mondiale inspanningen om de opwarming van de aarde een halt toe te roepen, hebben de VS, de EU en China elkaar hard nodig. Concreet wil de EU graag snel een einde maken aan de handelsconflicten (van Trump), waarin onlangs (van EU-kant) een nieuwe stap is gezet wegens het Airbus-Boeing-dispuut. “We hebben het liefst aimabele overeenkomsten, zodat we niet meer naar de Wereldhandelsorganisatie hoeven te stappen.” Een van de voorstellen is de instelling van een Europees-Amerikaanse handels- en technologieraad. De omgang met China, wordt gezien als een van de belangrijkste geopolitieke dossiers van Bidens presidentschap. Anders dan president Trump de Amerikanen tijdens de campagne voorhield, lijkt Biden niet een veel mildere koers dan zijn voorganger te zullen varen. Zijn stijl is alleen wel anders. Biden was, als vice-president, een Chinacriticus: tegen The New York Times zei hij deze week dat hij de importtarieven die Trump op Chinese producten heeft ingevoerd, niet direct te gaan opheffen. Als eerste stap wil hij de banden met bondgenoten in Europa en Azië aanhalen, om gezamenlijk met een ‘coherente’ Chinastrategie te komen. Duidelijk is Europa een krachtige partner nodig heeft om in de strijd om de wereldmacht, overeind te kunnen blijven. Wat Europa het liefste wil is van meerdere walletjes te blijven eten. Wat Trump wellicht zal nastreven, als hij op het allerlaatste moment toch nog met een list komt waardoor hij alsnog vier jaar in het Witte Huis kan blijven wonen en vandaar uit kan blijven regeren, is om Europa te binden aan de VS en zich als een krachtig blok op geo-nationaal terrein zou kunnen profileren. Van der Leijen spreekt over een trans-atlantische alliantie (bondgenootschap, verbond, coalitie, samenwerkingsverband) met welke vorm van zelfstandigheid? Zoiets als de NAVO, leveren we onze zelfstandigheid in of blijft er een vorm van vrijwilligheid? Als Europa kiest voor de VS als partner kiezen leveren we ons ook over aan het neoliberalisme en het kapitalisme voor een langdurige periode. Daar moeten jongeren dus een stem in het kapittel voor krijgen.

Ook in Wisconsin en Arizona is Joe Biden deze week officieel uitgeroepen tot winnaar van de presidentsverkiezingen. Het waren de laatste twee cruciale staten die de winst van Biden nog niet officieel hadden vastgesteld. De gouverneur van Wisconsin noemt het verloop van de verkiezingen veilig, eerlijk en goed georganiseerd. President Trump spreekt van grootschalige fraude, zonder daarvoor bewijs aan te dragen. Een hertelling in Wisconsin leverde 132 stemmen meer op voor Biden.

Ook het Amerikaanse ministerie van Justitie heeft geen bewijzen gevonden voor massale verkiezingsfraude. President Trump houdt weinig bondgenoten over in zijn strijd de uitslag te keren, schrijft het Parool. In een gesprek met persbureau Associated Press erkende de Amerikaanse minister van Justitie William Barr dat bij onderzoek van zijn ministerie geen fraude is gevonden ‘op een schaal die de verkiezingsuitslag op enigerlei kan veranderen’. Die woorden uit Barr’s mond – die haaks staan op de nog altijd ongefundeerde claims van president Donald Trump en zijn juridische team dat de Democraat Joe Biden de verkiezingen heeft gewonnen door fraude – worden in Amerikaanse media gezien als zwaarste dreun voor Trump’s geloofwaardigheid bij zijn eigen achterban tot nu toe. Barr gold als een van Trump’s vurigste medestanders. Onder zijn regie kwam het ministerie van Justitie meer en meer te boek te staan als een verlengstuk van Trump’s verkiezingscampagne, terwijl het departement, sinds het Watergateschandaal, juist doelbewust nastreeft zo onafhankelijk mogelijk op te treden. Democraten beklaagden zich er geregeld over dat Barr meer op lijkt te treden als Trump’s persoonlijke advocaat dan als een neutrale arbiter. Vorige maand omzeilde Barr het beleid van zijn ministerie door openbare aanklagers in het land de toestemming te geven ‘substantiële beschuldigingen’ van onregelmatigheden in de verkiezingen te onderzoeken. En dat terwijl het ministerie zelf dergelijke acties verbiedt tot de verkiezingsuitslag is goedgekeurd. Meerdere hooggeplaatste functionarissen uit het ministerie stapten vanwege deze beslissing op. Helemaal in de kou laten staan doet Barr Trump niet. Eerder op de dag verleende hij John Durham, die de totstandkoming van het Ruslandonderzoek naar Trump onderzoekt, de status van ‘speciaal aanklager’. Dat is niet enkel een nieuwe titel: het betekent dat Durham ook onder Biden zijn functie behoudt en enkel onder zeer specifieke omstandigheden kan worden ontslagen. Daarmee krijgt Biden een potentieel schadelijk dossier in de maag gesplitst. Trump kan vooralsnog op de ruggensteun rekenen van veel prominente Republikeinen in zijn kruistocht tegen de door hem verloren verkiezingen. Maar ook die steun begint scheurtjes te vertonen. Mitch McConnell, die als meerderheidsleider de meest invloedrijke Republikein in de Senaat is en het verlies van Trump nog altijd weigert te erkennen, lijkt dichter bij het openlijk accepteren van de realiteit te komen. Bij het bespreken van de omvang van de coronasteunpakketten voor 2021 zei de senator uit Kentucky dat die af zal hangen van de wensen van ‘de volgende regering’. Wie de strijd in elk geval nog niet opgeven, zijn Trump’s advocaten Rudy Giuliani en Jenna Ellis. In een persmededeling noemden zij het onderzoek van het ministerie van Justitie onvoldoende. “Wij zullen onze jacht op de waarheid voortzetten.” De realiteit is dat Trump’s advocaten in de inmiddels ruim dertig rechtszaken sinds de verkiezingen de overtuigende overwinning van Biden niet aan het wankelen hebben kunnen brengen. Net als het ministerie van Justitie hebben zij geen bewijzen voor grootschalige verkiezingsfraude kunnen leveren. De deadline nadert: de resultaten van elke staat liggen vast als die niet voor komende dinsdag (8 december) succesvol zijn aangevochten. (bron: Parool)

President Donald Trump heeft een rechtszaak aangespannen in Wisconsin om meer dan 221.000 stembiljetten in de twee meest democratische provincies van de staat te diskwalificeren, een lang gekoesterde poging om Joe Biden’s overwinning ongedaan te maken in een slagveldstaat die hij met bijna 20.700 stemmen verloor.

Trump deed dat de dag nadat de Democratische Regering van Tony Evers en de voorzitter van de Wisconsin Elections Commission Biden hadden aangewezen als de winnaar van de 10 Electoral College-stemmen van de staat. Trump vroeg het Hooggerechtshof van Wisconsin om de zaak rechtstreeks te behandelen, in plaats van deze voor een lagere rechtbank te laten beginnen en Evers te bevelen de verklaring in te trekken. Het wordt een complexe zaak want behalve Trump hebben twee Wisconsin Republikeinen afzonderlijk een nieuwe federale rechtszaak aangespannen die een aantal van de beweringen van Trump weerspiegelt en een rechter vraagt ​om Trump de winnaar in Wisconsin te verklaren. De rechtszaak van Trump herhaalt veel beweringen die hij tijdens een hertelling van stemmen in de provincies Milwaukee en Dane heeft gemaakt dat grote hoeveelheden afwezige stemmen illegaal zijn uitgebracht. Lokale functionarissen verwierpen zijn beweringen tijdens de hertelling en Trump daagt procedures uit die al jaren van kracht zijn en die nooit illegaal zijn bevonden. De procureur-generaal van Wisconsin, Josh Kaul, een democraat, merkte op dat de rechtszaak niet beweert dat iemand niet in aanmerking kwam om te stemmen, maar in plaats daarvan een verkiezingssysteem met twee niveaus tracht te creëren waarbij kiezers in de provincies Dane en Milwaukee het recht worden ontnomen ‘onder veel strengere regels dan burgers in de rest van de staat. ” Republikeinen van de Wisconsin Elections Commission vroegen de Democratische vootrzitter om af te treden nadat ze de verkiezingsresultaten had afgerond. Ze voerden aan dat de commissie bij dat proces betrokken had moeten zijn, terwijl de voorzitter, die weigerde af te treden, zei dat ze de staatswet en precedenten had uitgevoerd. Wordt vervolgd.
President Trump heeft met zijn adviseurs overlegd over het preventief verlenen van presidentiële gratie aan zijn kinderen, zijn schoonzoon en advocaat Giuliani, schrijft The New York Times op basis van ingewijden. Trump zou wel degelijk bezig zijn met zijn vertrek uit het Witte Huis en zich zorgen maken of het ministerie van Justitie onder Joe Biden hen zal vervolgen.

De Amerikaanse president Trump heeft dit weekend nogmaals opgeroepen tot een hertelling in de staat Georgia. Hij houdt vol dat niet Joe Biden, maar hij in die staat  gewonnen heeft, ook al zijn de stemmen er al twee keer opnieuw geteld. Bij een toespraak in Georgia zei Trump dat er een onderzoek moet komen naar de handtekeningen op de per post gestuurde stembiljetten. Trump zou voor vertrek naar Georgia de Republikeinse gouverneur van Georgia, Brian Kemp, een supporter van de president, onder druk hebben gezet om het staatsparlement bijeen te roepen om de zege van Joe Biden in zijn staat te laten herroepen. Dat zegt een hoge regeringsfunctionaris in Georgia en het wordt bevestigd door een bron bij het Witte Huis. Hij zegt dat niet te kunnen doen omdat hij daartoe niet bevoegd is. Tijdens een verkiezingstoespraak in Georgia kwam Trump er voor zijn aanhangers nog op terug: “Jullie gouverneur zou het makkelijk kunnen stoppen, als hij verdomme wist waar hij mee bezig was.” Alle ogen in Amerika zijn momenteel gericht op Georgia, omdat daar op 5 januari opnieuw een belangrijke verkiezing is. Het gaat om de laatste twee senaatszetels en wie het voor het zeggen krijgt in de senaat. De Republikeinse Partij zet er vol op in. Maar president Trump lijkt zijn prioriteit toch vooral te leggen bij het aanvechten van zijn verkiezingsnederlaag. Veel Republikeinen zijn bang dat hun aanhangers daarom niet komen stemmen. Als de stemmenverhouding in de Senaat op 50:50 zou uitkomen beslist uiteindelijk de vice-president: nu nog de Republikein Mike Pence maar vanaf 20 januari aanstaande de Democratische Kamela Harris. En daarmee stort het imperium van Trump ineen.

Wie krijgen er nog gratie van Trump, vraagt Bas den Hond in Trouw zich af? Gratie verlenen doen presidenten vaker net voordat ze het Witte Huis verlaten. Van Donald Trump wordt verwacht dat hij voor januari nog een flink aantal mensen gratie schenkt. Een van de tekenen dat Donald Trump wel degelijk inziet dat zijn presidentschap ten einde loopt, is dat er voorbereidingen zijn voor een groot aantal gratieverleningen. Een straf verminderen of kwijtschelden kan een president op elk moment doen – en hij hoeft er aan niemand verantwoording over af te leggen. Maar politiek kan het gevoelig liggen als een president een veroordeelde misdadiger helpt. Daarom doen presidenten hun meest controversiële gratieverleningen aan het eind van de rit. Bill Clinton verleende bijvoorbeeld gratie aan zakenman Marc Rich. Die was veroordeeld voor belastingontduiking, maar was op het moment van die uitspraak in Zwitserland en bleef daar. Tijdens die vrijwillige ballingschap gaf hij grote bedragen aan de Democratische partij. Clinton ondertekende het gratiebesluit op 20 januari 2001, slechts een paar uur voordat George W. Bush de eed zou afleggen die hem tot zijn opvolger maakte. Precies omgekeerd deed Jimmy Carter het in 1977: een paar dagen na zijn beëdiging al kondigde hij een generaal pardon af voor iedereen die tijdens de oorlog in Vietnam de dienstplicht ontdoken had. Maar Carter loste er dan ook een verkiezingsbelofte mee in. Tijdens zijn presidentschap heeft Donald Trump al ruim veertig mensen gratie verleend. Daar waren schrijnende gevallen bij die een andere president wellicht ook zo had behandeld. Alice Johnson bijvoorbeeld, een vrouw die wegens een drugsvergrijp tot levenslang was veroordeeld. In dat geval speelde echter ook een rol dat tv-persoonlijkheid Kim Kardashian West zich voor haar zaak had ingezet. Een duidelijk politiek signaal naar Trumps achterban was zijn gratie voor Joe Arpaio, een voormalige sheriff in Arizona. Arpaio, een enthousiast aanhanger van Trump, stond bekend om zijn strenge behandeling van gevangenen. Hij was veroordeeld voor minachting van de rechtbank toen hij een verbod negeerde om buitenlanders zonder papieren op te pakken. Trump prees hem daar juist voor: “Zijn levenswerk was het beschermen van het publiek tegen de gesels van misdaad en illegale immigratie.” Op de valreep zal Trump, zo wordt verwacht, een flink aantal mensen uit zijn omgeving gratie verlenen. Hij is er al mee begonnen: vorige week kon ex-generaal Michael Flynn opgelucht ademhalen. Die stond terecht voor liegen tegen de FBI in de periode dat hij Trumps adviseur nationale veiligheid was, over zijn contacten met de Russische ambassadeur, voor Trump’s aantreden. Hij zou er ook binnen het Witte Huis over hebben gelogen, en om die reden had Trump hem ontslagen, maar daar had hij later spijt van. Een aantal van Trump’s naaste medewerkers zijn al veroordeeld in verband met die Rusland-kwestie, zoals ex-adviseurs Rick Gates en George Papadopoulos, zijn voormalige campagneleider Paul Manafort en zijn vriend Roger Stone. Aan die laatste heeft Trump al strafvermindering gegeven; daar zou nog volledige gratie op kunnen volgen. Maar de president kan ook bij voorbaat mensen gratie verlenen voor overtredingen die ze mogelijk hebben begaan, al dan niet in zijn dienst. Donald Trump jr. was al onderdeel van het Muelleronderzoek naar Russische inmenging in de verkiezingen van 2016 en schoonzoon Jared Kushner gaf valse informatie bij een verhoor door federale autoriteiten. Wat de juridische gevaren zijn voor Eric en Ivanka is onbekend, net als die voor Giuliani. Dergelijke gratie beschermt alleen tegen federale misdrijven, niet tegen die op staatsniveau. Ieder van hen zal dan nog wel even moeten nadenken of het een probleem is wat het Hooggerechtshof in 1915 besliste: dat het accepteren van gratie automatisch inhoudt dat je schuld bekent. President Gerald Ford zorgde dat zijn eerloos afgetreden voorganger president Richard Nixon in 1974 nadrukkelijk uitleg kreeg over die uitspraak voordat hij hem gratie verleende. En hij had de tekst ervan altijd bij zich om er critici van zijn beslissing mee om de oren te kunnen slaan. Maar de vraag is of Trump het Witte Huis kan verlaten als een potentiele bajesklant voor de verdenkingen, die al op hem liggen te wachten. Dat kan hij alleen als hij voortijdig aftreedt en zijn opvolger, Mike Pence hem gratie verleent, maar dan accepteert hij wel dat hij schuld heeft aan de verdenkingen.
Corona gerelateerde berichten

Corona is nog altijd niet onder controle. Wereldwijd zijn er 67 miljoen besmettingen geregistreerd en 1½ miljoen doden. Daarvan in de VS 67 miljoen en 287.812 doden. In Nederland stijgt het aantal besmettingen de laatste dagen weer.
Tot 10.00 uur zondagochtend zijn bij het RIVM 6814 nieuwe coronabesmettingen gemeld. Er zijn 160 nieuwe coronapatiënten op de verpleegafdeling van ziekenhuizen opgenomen, meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. In totaal liggen nu 1641 covidpatiënten in het ziekenhuis, van wie 469 op de IC.

De Verenigde Staten, het land dat wereldwijd het hardst door de pandemie is getroffen, telt in totaal 15 miljoen besmettingen en 287.812 doden. De afgelopen weken werd al meerdere malen de grens van nieuwe besmettingen overschreden: die dagscore staat nu op 229.077 en meer dan 2500 doden. Nog nooit was het aantal zo hoog. Ziekenhuisopnames nemen met name toe in de vier meest dichtbevolkte staten (Californië, Florida, New York en Texas), merkt het Covid Tracking Project op. Amerikaanse gezondheidsfunctionarissen waarschuwden al eerder voor ‘een uitbraak bovenop een uitbraak’ omdat vorig week miljoenen Amerikanen, tegen het advies van de landelijke gezondheidsdienst CDC in, naar hun familie afreisden om de feestdag Thanksgiving te vieren.
Frontberichten
Ieder jaar weer groeit onze taal met nieuwe woorden. Dit jaar met de ‘anderhalvemetersamenleving’, ‘stekkergekte’, ‘klimaatwanhoper’ en ‘infodemie’. Covid is een eenzaamheidsvirus dat een testsamenleving heeft gevormd, als gevolg van zelfquartaine. We zijn coronamoe, waardoor er lockdownfeestjes worden gevierd door covidioten. Ouderen kregen raambezoek, leven in een uitsluitingscultuur en communiceren door middel van viruswappies.

Een week geleden heeft het Parool en Geen Stijl een media offensief gestart tegen het Forum voor Democratie. In eerste instantie namen alle andere media het over. Maar de vraag was hoe ernstig waren de uitspraken die Baudet op 25 november in besloten kring op een partij-etentje deed met 9 kaderleden. Hij zou anti-semitische uitspraken hebben gedaan en hij zou onvoldoende kritisch hebben gereageerd op uitspraken binnen de JfvD die zouden kunnen verwijzen naar uitspraken van rechtse actiegroepen. Joodse gemeenschappen wereldwijd hebben bescherming afgedwongen tegen beschimpingen, tegen vragen over hun handelen en tegen kritische aantijgingen van de Joodse dictatuur van het kapitalisme en de neoliberale vertalingen daarvan in het financieel/economische en monetaire beleid in de westerse wereld. Het lijkt erop dat Baudet pootje gelicht moest worden. Hij leek een gemakkelijk slachtoffer. Even leek het erop dat hij helemaal alleen stond, maar zijn achterban bleef achter hem staan: 76,29% van de 36.488 uitgebrachte stemmen (81,05% van de 45020 stemgerechtigde leden) stemde ‘Baudet’. Maar de tegenstanders leggen zich daar niet bij neer: hackers zouden de uitslag hebben gemanipuleerd, Het referendum zou onrechtmatig zijn, omdat het Bestuur hem deze week geroyeerd had als lid en hem uit het Bestuur had gezet, dat achter de rug van Baudet had plaatsgevonden. Hem wordt ‘wanbeheer’ verweten. De voortekenen voor de verkiezingen, schrijft het Parool, zijn verre van gunstig. Had de VVD gedacht van de onrust van het FvD garen te spinnen?

Ik lees al enkele weken, iedere dag wel een paar hoofdstukken, in het boek ‘De eeuw van mijn vader’ van de historicus Geert Mak. Het boek geeft behalve inzicht in de religieuze ontwikkelingen waarin de familie Mak 120 jaar geleden verkeerde, ook aandacht aan andere aspecten. Interessanter zijn de familiaire ontwikkelingen waarin de zeilmakerij in Schiedam van de familie en het verblijf van zijn vader Catrinus, die dominee was van 1931 tot 1946 in Medan (Sumatra), met zijn gezin worden beschreven. In het boek wordt ook aandacht geschonken aan de politicus Dr Hendrik Colijn (1869-1944), gereformeerd, officier in het KNIL, Militaire Willems Orde. In 1910 werd hij lid van de Tweede Kamer namens de Anti-Revolutionaire Partij (ARP). In 1914 sloot hij een 10-jarig miljoenencontract met de Bataafse Petroleum Maatschappij. In de periode van 1911 tot 1939 was hij in de politiek werkzaam onder andere als minister en later als premier in 5 kabinetten. Op 11 maart 1936 hield hij een befaamde radiotoespraak. Hij wees op de internationale spanningen, die waren ontstaan na de Duitse bezetting van het Rijnland, hetgeen een schending was van het Verdrag van Locarno, en kondigde aan dat de winterlichting ’35 langer onder de wapenen zou blijven. Dit was, aldus Colijn, slechts uit voorzorg. “Daarom maan ik nog eens aan om zich niet te laten verontrusten.” Hij beëindigde zijn radiorede zo: “Ik verzoek den luisteraars dan ook om wanneer ze straks hunne legersteden opzoeken, even rustig te gaan slapen als ze dat ook andere nachten doen. Er is voorshands nog geen enkele reden om werkelijk ongerust te zijn. En daarmee, geachte luisteraars, laat ik u over aan de verpozing die de radio u pleegt te bieden. Goedenavond.” De beschrijving die Geert Mak geeft over hem doet mij sterk denken aan onze huidige premier Mark Rutte. Beiden zijn afkomstig uit het bedrijfsleven en beiden regeerden in een periode van een economische krimp. Beiden waren sprekers met overtuigingskracht, dat vertrouwen uitstraalde waar een meerderheid van het volk naar snakte in onzekere tijden. Beiden zijn leiders die hun beleid voer(d)en gericht op belangenbehartiging van macht, vermogen en opgebouwde waarden in het verleden en mis(s/t)en een visie op de toekomst, op een wereld voor de jongeren. Joop den Uil noemde Colijn later een ‘domme man’. En hoe zal onze premier het politieke strijdveld ‘ooit’ verlaten?

Overwegingen

Op https://www.nrc.nl/nieuws/2020/12/02/kunstenaars-moeten-vanuit-een-ethischer-invalshoek-gaan-werken-a4022353, schonk deze week het NRC in een Cultureel supplement aandacht aan de toekenning van de Grote Prins Claus Prijs 2020 aan de Ghanese beeldend kunstenaar Ibrahim Mahama. Hij kreeg de prijs, €100.000, tijdens een online uitreiking. Het Prins Claus Fonds kent jaarlijks diverse prijzen toe aan kunstenaars en intellectuelen uit waardering voor de kwaliteit van hun werk en hun verdienste voor de ontwikkeling van hun samenleving. De prijzen zijn bestemd voor personen, groepen en organisaties die voornamelijk gevestigd zijn in Afrika, Azië, Latijns-Amerika en de Caraïben. Ibrahim Mahama (Tamale, 1987), die in Europa vooral bekend is vanwege zijn installaties met juten zakken en ingepakte gebouwen, vraagt in zijn werk aandacht voor falende systemen. Met de gerecyclede zakken toont hij de verbinding van de geschiedenis over de verschillende continenten en de armoede waar de hergebruikte zakken voor staan. Daarnaast richtte hij in de Ghanese stad Tamale het culturele centrum Savannah Centre for Contemporary Art op. De mensheid is op haar slechtst geweest, de afgelopen eeuwen”, zegt de geëngageerde Ghanese kunstenaar. Toch is hij optimistisch over de toekomst, en denkt die als kunstenaar te kunnen veranderen. In zijn werk gaat het Mahama om falende systemen en om geschiedenissen van mislukkingen. De bevordering van de cultuur zit in de manier waarop hij zijn werken uitvoert: samen met anderen. Een verdeeld verleden is relevant „omdat leefomstandigheden niet aan grenzen zijn gebonden. Er zijn genoeg momenten in de geschiedenis waar huidskleur er niet toe deed. Toen Afrika werd gekoloniseerd, leefden er in Europa veel mensen onder vergelijkbare omstandigheden. Over het geheel genomen, in elke tijd, heeft het grootste deel van de wereldbevolking het moeilijk. Deze tijd vraagt meer dan ooit dat we ontsnappen aan de individualistische, kapitalistische benadering. We moeten op zoek naar manieren om de levens van mensen over de hele wereld te verbeteren. Ik ben opgegroeid in een tijd dat veel overheidstaken geprivatiseerd zijn. Dat is verwoestend geweest, en die achtergrond, die geschiedenis, is bepalend voor mijn werk en heeft dus invloed op mijn kunstopvattingen. De afgelopen eeuw hebben we het niet geweldig gedaan. Dat moet beter kunnen.” De politieke boodschap in mijn werk is eigenlijk altijd hetzelfde. Komend voorjaar zal er werk van hem te zien zijn bij de kunstmanifestatie Sonsbeek in Arnhem. „Daar plaats ik mijn installatie The Parliament of Ghosts. Ik heb er twee eerder gemaakt: eentje in Ghana, dat is een stenen gebouw in mijn studio, en een in Manchester. Daar plaatste ik oude stoelen uit Ghanese treinwagons die ooit uit Manchester en Leeds kwamen, er stonden gevulde archiefkasten bij. Ik ben geïnteresseerd in verlaten plekken, die economisch of maatschappelijk mislukt zijn. Ik vond dat ook wel gepast, met de Brexit op komst. Ik vind het namelijk weinig gevoelig dat je na eeuwen van exploitatie overzee nu je grenzen dichtgooit. Er is een gedeelde geschiedenis en deze tijd vraagt om pogingen de boel juist bij elkaar te houden.”

Minder banen, en daarmee minder filialen, kantoren en geldautomaten: het instituut bank erodeert. Wat is er nog over van de rollen die de ooit zo deftige bank vervulde? ‘Wat je niet vertrouwt, mijd je.’ Het is de kop van een artikel in het Parool van Herman Stil. Hebben banken nog altijd de dienstverlenende functie aan de samenleving, die het ooit had of zijn banken de gokpaleizen van de nieuwe tijd? Een groot aantal mensen wordt door sanerende banken in een hoek geduwd waar ze niet willen zitten,” zegt Sven Stijnman. “Er is een grote groep die echt afhaakt.” In recordtijd kreeg seniorenorganisatie KBO-PCOB vorige maand 800 klachten over gesloten bankfilialen en verdwenen dienstverlening. “Vooral persoonlijk contact wordt gemist,” zegt Stijnman, “dat je als klant wordt gezien, als mens. Onze leden vinden het niet prettig moeilijke zaken online te regelen.” Het zijn lang niet alleen ouderen, die daar last van hebben, ook laagopgeleiden, gezinnen met een migratieachtergrond en licht verstandelijk beperkten, jongeren en zzp’ers. “Het gaat om álle mensen die niet financieel zelfredzaam zijn,” zegt Karin Radstaak van budgetadviseur Nibud. “Jongeren weten vaak niet wat de bank voor hen kan doen, zoals hulp bij betalingsachterstand. Je moet overal zelf achteraan. Je gaat niet op zoek naar iets waarvan je niet weet dat het bestaat.” 90% van de bankklanten internetbankiert volgens Betaalvereniging Nederland, 10% dus niet. “Je krijgt wel contact via mail, sms of app,” aldus Radstaak. “Maar dat moeten we wantrouwen vanwege alle fraudegevallen. Als je iets niet vertrouwt, ga je het mijden.” De mensen die de hulp het hardst nodig hebben, ontberen vaak de vaardigheden om er gebruik van te maken. Zo is het aantal mensen met geldproblemen dat in deze coronatijd bijstand zoekt, opvallend laag. “Driekwart van de schuldhulpverleners heeft moeite kwetsbare groepen te bereiken,” aldus een woordvoerder van schuldhulpkoepel NVVK. Vanwege corona moeten contacten via computer of smartphone, wat voor veel mensen in betalingsproblemen een drempel te hoog is. ABN Amro gaat een prachttoekomst tegemoet, in de plannen die de nieuwe topman Robert Swaak deze week presenteerde. Maar wel met zo’n 3000 medewerkers minder. ABN verwacht dat het de komende vier jaar lukt ongeveer de helft van het banenverlies op te vangen via natuurlijk verloop. Dat betekent nog altijd dat 1500 mensen omscholing, outplacement of ontslag boven het hoofd hangt. Ooit boden banken een baan voor het leven, nu schotelen ze hun werknemers een toekomsttombola voor. Sinds 2008 verlaten meer mensen de financiële wereld dan erin starten. Volgens het CBS zijn er nu net meer dan 200.000 vaste banen in de financiële wereld, 65.000 minder dan toen. Ook het aantal zzp’ers – nu 6000 – daalt. Voor vertrekkers zijn de vooruitzichten somber. Twee op de vijf bankmedewerkers die tussen 2008 en 2019 werd ontslagen, kwamen terecht in de WW. De rest vond een andere baan, vooral als financieel specialist of econoom. Traditionele toevluchtsoorden als boekhouder, administratief medewerker en financieel manager zijn meer en meer uit de gratie. Wie blijft, loopt aan tegen een uitgehold werkpalet, ziet bestuurder Robert Wonnink van CNV Vakmensen. “Zo dreigen filiaalmedewerkers van Rabobank van achter de balie bij een callcenter terecht te komen. Dat is voor die mensen een schrikbeeld. Het lijkt misschien dezelfde functie, maar de beleving is totaal anders. Het contact is afstandelijk, het is echt een andere manier van werken. Als je daar tegen je zin terechtkomt, zorgt dat voor veel frustratie en negatief sentiment. Bij een eerdere reorganisatie heeft Rabobank daar pijnlijke lessen uit geleerd.” ABN-klant in Amsterdam-Oost? Ga in het vervolg naar het ABN Amro filiaal in Buitenveldert of – ook uit de buurt – Amstelveen. Dat kregen klanten van het filiaal aan de Middenweg te horen toen ABN Amro dit jaar de laatste vestiging in Oost sloot. Banken worden onzichtbaar. Niet alleen hun kantoorkolossen en filialen verdwijnen, ook hun flappentappen. Ze maken plaats voor de unisex Geldmaat. Deels. Voor de ruim 7000 bankautomaten komen 5300 knalgele Geldmaten terug. Omdat we, zeggen bankiers, steeds minder geld pinnen. Maar komt dat niet doordat er steeds minder geldautomaten zijn? Vijf jaar gelden konden we nog op 11.000 plekken geld uit de muur halen. Wie neemt de plek van de banken in de hoofdstad in? Fitness, in het geval van de Middenweg. Maar vaak, zoals in de Sumatrastraat, resteert een grijze muur met een pinautomaat. Of, zoals na het vertrek van ABN aan het Scheldeplein, een dichtgeplakte ruimte. Vertrekkende banken zullen het straatbeeld definitief veranderen, zegt Etienne van Unen van vastgoedadviseur Colliers. “Bankzaken zaten vaak 50, 60 jaar op hun plek,” zegt hij. “Vaak op iconische locaties in binnensteden.” Neem de Rabobankvestiging op de hoek van Dam en Kalverstraat. “Dáár wil de internationale winkelwereld wel zitten. En dan zijn ze best bereid de bank sleutelgeld te betalen.” Op het Scheldeplein ziet hij graag horeca. “Ik heb daar wel klanten voor. En lege bankpanden in dorpen lenen zich voor combinaties van foodwinkels, restaurants en soms zelfs hotels.” Banken moeten daarbij wel hun verantwoordelijkheid nemen. “Ze zijn nu nauwelijks bereid horeca of winkels te financieren, ook niet als het geld nodig is voor de verbouwing en exploitatie van een oud bankfiliaal.” Eerst een kanttekening over de bereikbaarheid van de halve staatsbank ABN Amro: die krijgt van mij geen voldoende. Ik heb daar in het verleden al eens een klacht over ingediend bij de AFM. Pas toen ik een jurist in de arm nam werd het probleem opgelost en kwam er een financiële vergoeding op tafel. Deze week had ik een vraag over een afgekeurde transactie. Communicatie met de Klantenservice is beperkt tot de telefoon. Als je daarover wil praten op het lokale bankkantoor kan dat niet zonder dat je daarvoor eerst een afspraak hebt gemaakt. Drie dagen heb ik telefoonnummer 0900 9216 gebeld. Drie keer kreeg ik te horen dat er zoveel mensen in de wacht stonden dat ik het later nog maar eens moest proberen. Ofwel er zijn veel klanten met vragen dan wel er zijn te weinig mensen ingezet om die te woord te staan! Het zijn de sociaal/maatschappelijke gevolgen van technische ontwikkelingen die hier aan de orde komen, die naadloos passen in een reorganisatie van samenlevingen wereldwijd. Daar valt niet aan te ontkomen. De opdracht aan onze bestuurders onder aanvoering van sergeant Rutte is die omwenteling te ondersteunen, door werkgevers en werknemers daarin te begeleiden en dat over te laten aan het vrije markt denken. Verder moet de overheid de positie van de monetaire beleidsmakers gaan herpositioneren. Zij bepalen op hoofdlijnen onze welvaart en onze toekomst. Daarbij moet worden meegenomen de positie van het bankwezen. Moeten we blijven accepteren dat financiële instellingen, zoals verzekeraars, banken en institutionele beleggers, zoals onze pensioenfondsen, dienstbaar moeten zijn aan de neoliberale doelstellingen? Een thema om deze maand over na te denken.

De Telegraaf vraagt zich af of er sprake is van onrust in het CDA. Wordt het ooit wel wat met Hugo de Jonge als politiek leider van de Christen Democraten? Hij zou te weinig gezag uitstralen. Is hij wel in staat om naast het corona-dossier, het politieke stokje over te nemen in de stijl van Dries, Ruud, Jan-Peter en Sybrand? Moet hij geen keuze maken tussen het corona-dossier en zijn politieke ambities? Beiden kunnen leiden tot een verkiezingsverlies of de overname van het politiek leiderschap door Pieter, die een ‘goede’ verliezer werd in het referendum. De tijd zal het leren. Een Koningsdrama vraagt de Telegraaf zich af!

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 4 dec 2020; week 49: AEX 615,67; Bel20 3.726,86; CAC40 5.609,15; DAX30 13.298,96335,68; FTSE 100 6.550,23; SMI 10.364,50; RTS (Rusland) 1.357,39; SXXP (Stoxx Europe); DJIA 30.218,26; NY-Nasdaq 100 12.528,48; Nikkei 26.751,24; Hang Seng 26.835,92; All Ords 6.865,30; SSEC 3.444,58; €/$1.212; BTC/USD $18.885,50; 1 troy ounce goud $1.838,10, dat is €48.713,06 per kilo; 3 maands Euribor -0,532%; 1 weeks -0,552%; 1 mnds -0,545%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,464%; 10 jaar VS 0,9758%; 10 jaar Belgische Staat -0,351%; 10 jaar Duitse Staat -0,544%; 10 jaar Franse Staat -0,307%; 10 jaar VK 0,347%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,507%; 10 jaar Japan 0,0206%; Spanje 0,081%; 10 jaar Italië 0,624%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,496.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week weer licht hoger nadat Joe Biden de 46e president van de VS zou worden. Ik twijfel of dat enthousiasme wel terecht is, want de VS verkeren momenteel in een kritische fase. Zou uiteindelijk Trump toch in het Witte Huis blijven dan is een forse koersreactie mogelijk. Het corona-virus is nog altijd niet onder controle, de besmettingen waren met de helft gedaald maar stijgen weer, de dollar verloor twee cent en de bitcoin steeg weer. De BTC ging in een rally richting de $20.000 maar hield dat niveau niet vast. Slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ steeg weer en de rente steeg weer, vooral het 30-jarige papier. Als gevolg van de goedkopere dollar steeg de rente daar. Trump heeft eerder al eens aangegeven dat daardoor de export van in dollars genoteerde producten zou stijgen. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,367%; Duitsland -0,123%; Nederland -0,063%; Frankrijk 0,392%; Japan 0,6514%; Spanje 0,9%; VK 0,919%; Canada 1,3227%; Italië 1,478%; VS 1,7409%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,748%; Nederland -0,697%; Zwitserland -0,689%; België -0,666%; Frankrijk -0,658%; Denemarken -0,606%; Spanje -0,376%; Japan -0,1102%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 5/6-12 2020/559 Trump blijft doorvechten, maar de deadline nadert snel

UPDATE 28/29-11 2020/558 Jongeren vragen aandacht voor hun toekomst

In blog 557 heb ik veel aandacht besteed aan de acties van de Amerikaanse president om te voorkomen dat hij op 20 januari aanstaande het Witte Huis zal moeten verlaten omdat hij er niet in is geslaagd rechters ervan de overtuigen dat er verkiezingsfraude is gepleegd in zijn nadeel. Hij blijft zijn achterban bestoken met tweets en uitspraken dat hij de winnaar is, zonder dat hij daarvoor harde argumenten op tafel kan leggen. Binnen de Trump-Administration wordt iedereen die hem daarin niet steunt uit zijn functie ontslagen. Ik vraag mij af of alle 30 rechters die zich niet door zijn advocaten hebben laten overtuigen van zijn stelling dat er gefraudeerd is, wat hem 2,7 miljoen stemmen heeft gekost, wegens ondeskundigheid terzijde zullen worden gezet. Met dat dreigement in de lucht zullen er beslist wel rechters komen die hem, ook zonder hard bewijs, op zijn wenken zullen bedienen. Ik acht Trump in staat de stemmachines, die worden gebruikt voor de hertelling, te laten manipuleren zodanig dat Biden-stemmen verdwijnen dan wel worden omgezet in Trump-stemmen. Deze overweging heb ik geschreven op maandag 23 november 2020.

Vrijwel op hetzelfde moment las ik dit bericht op NOS. Het advocatenteam van Donald Trump neemt een week nadat hij haar opgenomen had in zijn juristenteam alweer afstand van Sidney Powell, na wilde claims over stembusfraude. Hoewel ze recentelijk nog met Rudy Giuliani een persconferentie gaf, zegt Giuliani’s team nu dat Powell niet bij hen hoort. “Sidney Powell werkt als advocaat alleen”, staat in een kort persbericht van het team. President Trump had op 14 november nog getwitterd dat Powell was toegevoegd aan “een waarlijk fantastisch team van advocaten en vertegenwoordigers” onder leiding van Giuliani. Trump zegt niet waarom hij zich nu van haar distantieert. Amerikaanse media speculeren dat enkele ongefundeerde aantijgingen van Powell mogelijk zelfs Giuliani te gortig waren, hoewel hij in het verleden ook ongegronde beschuldigingen over de verkiezingen heeft gedaan. In de persconferentie die hij met haar hield, stelde Powell zonder enig bewijs dat de Venezolaanse leider Hugo Chávez de software van Amerikaanse stembusmachines had laten ontwerpen. Ook zei ze stembusfraude “van bijbelse proporties” te zullen bewijzen in Georgia en eiste ze het ontslag van de Republikeinse gouverneur Kemp in de staat, omdat hij een Biden-overwinning mogelijk zou hebben gemaakt. Haar aankondiging om “Georgia op te blazen” maakte ze tot nu toe niet waar. President Trump heeft zich nog niet uitgelaten over Giuliani’s bericht. Omdat Powell momenteel van Twitter is verbannen, laat ze Michael Flynn reageren. De in ongenade gevallen oud luitenant-generaal en ex-Nationaal Veiligheids Adviseur, is haar cliënt. “Ze begrijpt het persbericht en is het ermee eens”, twittert Flynn. “Ze blijft proberen de enorme stembusfraude te bewijzen die het volk van hun stemmen op president Trump heeft beroofd.” Vorig weekend verloor president Trump nog een belangrijke rechtszaak over de uitslag in de staat Pennsylvania. Daarmee zijn ruim dertig zaken die hij heeft aangespannen op niets uitgelopen. De vraag is nu hoe de kaarten er voor Trump nu voorliggen. Misschoen wordt mr. Sidney Powell wel opgeofferd om de positie van Trump schoon te poetsen en om zijn aftocht voor hem dragelijk te maken. En hoe staat de positie van Trump’s vriend mr Rudy Giuliana, de oud-burgemeester van New York, er nu voor nu zijn juridisch team er in 30 zaken niet in is geslaagd een hertelling te krijgen in deelstaten. Hoe groot is zijn geloofwaardigheid als advocaat, op zijn niveau, dan nog? Vragen, geen antwoorden op dit moment.

Maar dan komt Trump in actie. De reacties zijn niet éénduidig. Accepteert hij zijn nederlaag? Daarover is hij duidelijk. Hij laat de Amerikaanse overheidsdienst General Services Administration een brief publiceren dat de machtsoverdracht aan de president-elect officieel kan beginnen. President Trump heeft officieel groen licht gegeven, meldt hij op Twitter. “Er moet gedaan worden wat nodig is.” Hij heeft zijn team opgedragen mee te werken aan de machtsoverdracht aan Joe Biden. Intussen zegt hij “te blijven vechten voor zijn verkiezingsoverwinning”. De rechtszaken gaan gewoon door. Met de toezegging van Trump en de GSA krijgt Biden toegang tot overheidsinstanties en komt er overheidsgeld voor hem beschikbaar. Zo kan hij beginnen met de invulling van zo’n 4000 vacatures en met het uitwerken en coördineren van zijn plannen. Op 20 januari is de inauguratie gepland en zou Biden het Witte Huis, maar Trump zegt niet dat Biden de 46e President wordt van de VS. In de verklaring noemt de GSA Biden de “kennelijke winnaar” van de verkiezingen. Dus houdt Trump een slag om de arm en zadelt Biden op met die onzekerheid. Hij kan hiermee ook zand in de ogen van de Democraten strooien en Biden straks als een verloren strijder achterlaten. Ik denk dan aan het Paard van Troje, wat Trump gaat inzetten. Volgens NOS-correspondent Marieke de Vries wordt de overdracht nu ingezet “zonder dat erkend wordt dat Biden gewonnen heeft. Trump doet dat, omdat hij lopende rechtszaken niet wil ondermijnen. Daarnaast wil hij aan zijn achterban laten zien dat hij voor ze blijft vechten.” De presidentsverkiezingen van 3 november werden met een ruime marge door Biden gewonnen, maar Trump weigerde tot nu toe zijn nederlaag toe te geven en mee te werken aan de machtsoverdracht. Hij blijft erbij dat er bij de verkiezingen is gefraudeerd, zonder daarvoor enig bewijs te leveren. De toezichthouders noemden deze verkiezingen juist de veiligste in de geschiedenis van de Verenigde Staten. Emily Murphy, het door Trump benoemde hoofd van de GSA, schrijft aan Biden dat ze hem “vanwege recente ontwikkelingen rond rechtszaken en de certificering van de verkiezingsuitslagen, overheidsmiddelen- en diensten beschikbaar zal stellen”. “Impliciet zegt ze daarmee dat de rechtszaken die Trump aangespannen heeft op niets uitlopen”, zegt De Vries. “Ondertussen wordt Biden in steeds meer staten door gemengde commissies met kiesmannen en -vrouwen uit beide partijen aangewezen als verkiezingswinnaar. Daarom kan Murphy nu niet anders dan groen licht geven voor de transitie.” In een reactie zegt Yohannes Abraham, in het Biden-kamp verantwoordelijk voor de transitie, dat er een “noodzakelijke stap is gezet om de uitdagingen waar ons land voor staat het hoofd te bieden”. Onder die uitdagingen vallen onder meer de coronapandemie en “het herstel van de economie”. (bron: NOS) Ik hou er rekening mee, dat Trump uiteindelijk, als hertelling van de stemmen en omkoping van Republikeinse politieke leiders door kiesmannen aan te wijzen die niet op Biden gaan stemmen op 12 december aanstaande maar op Trump, ondanks dat een meerderheid van de stemmen op Biden zijn uitgebracht, nog met een list komt waarmee hij Biden buitenspel zet. Zelfs als dat een staatsgreep zou zijn waarbij hij zichzelf tot dictator gaat uitroepen. Ik heb al eerder op die mogelijk gewezen en de geschiedenis leert ons dat zulke ontwikkelingen regelmatig optreden. In de laatste 100 jaar in Europa: Hitler, Stalin, Mussolini, Franco en Josip Broz alias Tito. En Trump wil zich wel rangschikken bij Mao Zedong, Poetin en Xi Jinping. Daar zal hij zich beter thuisvoelen dan met al dat democratische gedoe, dat hem erg in zijn handelen beperkt, waardoor een leger van Officieren van Justitie op hem jaagt en zodra de 20ste januari 2021 is gepasseerd zal toeslaan. Hij kan dat nog ontlopen als hij nu aftreedt en Mike Pence hem opvolgt als president voor de laatste 7 weken en hem dan gratie verleent voor alle verdenkingen die bij Justitie bekend zijn. Het NRC meldde deze week een aantal besluiten die hij nog kan nemen voordat hij van het politieke hoofdpodium verdwijnt, waarmee hij het beleid van Biden flink kan dwarsbomen: boorlicenties afgeven voor boren in Alaska, het herstel van de economie vertragen door het door hem gevoerde coronabeleid, het terugtrekken van 5.000 militairen uit Afghanistan en Irak, zeer tegen de wil/wens van de militaire bevelhebbers en de NAVO-landen, omdat daarmee de macht van de rebellen, waaronder de Taliban, weer toeneemt, nieuwe acties tegen Iran, waar Biden juist weer mee wil gaan onderhandelen en handelsbeperkingen opleggen aan 30 Chinese bedrijven. Verder is het voor de Democraten van het allergrootste belang dan de Republikeinen in de Senaat geen meerderheid behouden. De stand is nu 48-48 en over de laatste 4 zetels wordt over 5 weken in twee deelstaten opnieuw gestemd. Zo moet de Senaat instemmen met de benoeming van Janet Yellen, oud-voorzitter van de FED wiens positie in 2018 door Trump niet werd verlengd, tot de Minister van Financiën in het kabinet Biden. Als het om feiten verdraaien gaat is hij een kunstenaar van laag allooi met zijn 30.000 leugens zijn bijna vier jarig beleid. Zo stelde hij de beleggers groot vertrouwen in hem hebben vanwege het door hem gevoerde coronabeleid en dat daardoor de DJIA door de 30.000 was gestegen. Veel meer voor de hand ligt dat de jubelstemming werd gevoed met het feit dat hij binnenkort van het toneel verdwenen is.

President Trump zal het Witte Huis verlaten als het kiescollege Joe Biden op 14 december uitroept tot president van de VS. Dat zei hij in zijn eerste persgesprek sinds de verkiezingen. “Natuurlijk zal ik dat doen en dat weet u. Maar ik denk dat er veel dingen gaan gebeuren tussen nu en 20 januari.” Volgens Trump is bij de verkiezingen op grote schaal gefraudeerd; het is daarom “erg moeilijk” zich gewonnen te geven. Het is onduidelijk of hij naar Bidens inauguratie gaat: “Ik weet het antwoord, maar ik wil het nog niet zeggen.” (bron: NOS)

De Amerikaanse presidentsverkiezingen werden ook in het Midden-Oosten op de voet gevolgd. Na vier jaar lang het America first-beleid van president Trump, heeft Biden het binnenkort voor het zeggen. Hij zal vaker de dialoog opzoeken en willen samenwerken. Hoe wordt er in het Midden-Oosten op zijn overwinning gereageerd en wat kunnen we verwachten? President Trump is een trouwe bondgenoot van Saudi-Arabië, een land dat vaak in opspraak komt als het gaat om mensenrechtenschendingen. Veel vrouwenactivisten en critici van het koningshuis zitten vast. “Met Trump kon kroonprins Mohammed bin Salman zijn gang gaan”, vertelt Midden-Oostencorrespondent Daisy Mohr. “Hij hield hem vaak een hand boven het hoofd en uitte weinig kritiek.” Neem de moord op de Saudische journalist Jamal Khashoggi. Hij werd in oktober 2018 gedood op het Saudische consulaat in Istanbul. Volgens de Amerikaanse CIA gaf de kroonprins hoogstpersoonlijk de opdracht voor de moord. Maar president Trump deed er weinig mee, spaarde Mohammed bin Salman en liet weten dat de Verenigde Staten een “trouwe partner” van Saudi-Arabië zullen blijven. Aankomend president Joe Biden beschreef dit als een “gevaarlijke blanco cheque” van Trump aan het Saudische koninkrijk. Vorige maand zei Biden nog dat hij de relaties met Saudi-Arabië zal herzien. Ook gaf hij aan een einde te willen maken aan de Amerikaanse steun aan Saudi-Arabië voor de oorlog in Jemen, die al tienduizenden levens heeft geëist. “Daarin zullen we dus zeker een verandering zien”. Met de komst van Biden zullen de banden tussen Saudi-Arabië en de VS net iets minder warm zijn, is de verwachting. Felicitaties aan het adres van de aanstaand president lieten dan ook ruim een dag op zich wachten. Saudi-Arabië was ook erg blij met Trump vanwege zijn strategie van “maximale druk” op aartsvijand Iran. Trump stapte in 2018 uit het nucleair akkoord met Iran en legde het land de zwaarste sancties op die het ooit gekend heeft. Iran kwam terecht in een zware economische crisis, verergerd door de coronapandemie. Biden zegt de nucleaire deal te willen herstellen, mits Iran zich aan de afspraken over het kernprogramma houdt. De Iraanse president Rohani verwelkomt de overwinning van de Democraat en zegt te willen samenwerken als hij de fouten van zijn voorganger corrigeert. Hij doelt dan vooral op het herstel van het nucleair akkoord en opheffing van de sancties. Dit zal ervoor zorgen dat de Iraanse olie-export weer op gang kan komen, een belangrijke inkomstenbron. De Israëlische premier Netanyahu noemde Trump begin dit jaar nog “de grootste vriend die Israël ooit in het Witte Huis heeft gehad”. President Trump heeft zich de afgelopen jaren dan ook bewezen als trouwe bondgenoot. Hij verhuisde de Amerikaanse ambassade van Tel Aviv naar Jeruzalem, erkende de Israëlische soevereiniteit in de bezette Golanhoogten en zette de donaties aan hulporganisaties voor de Palestijnen stop omdat het geld niet goed besteed zou worden. Ook kwam hij met een omstreden vredesplan in het voordeel van Israël en bemiddelde hij onlangs bij diplomatieke akkoorden tussen Israël en enkele Arabische landen. Premier Netanyahu verliest dus een belangrijke bondgenoot. Op Twitter bedankte hij Trump voor zijn inzet voor Israël en feliciteerde Biden met de winst. Hij schreef dat hij de Democraat al bijna veertig jaar kent en dat hij weet dat hij een groot vriend van Israël is. De vraag is of die vriendschap wederzijds zal zijn.

Corona berichten

Bij het RIVM zijn zondagmorgen tot 10.00 uur 5609 nieuwe bevestigde coronabesmettingen gemeld. Eerder waren dat er minder, maar daarbij moet worden aangetekend dat het aantal afgenomen testen deze week fors zijn gedaald. Een reden daarvoor kon niet worden opgegeven. Afgelopen week werden in totaal bijna 37.000 positieve coronagevallen gesignaleerd, iets minder dan een week eerder: toen ging het om 37.700 gevallen. De daling die eind oktober werd ingezet, is daarmee gestagneerd, stelt het RIVM. Die stagnatie is ook te zien in het zogenoemde besmettingsgetal. Dat was 23 dagen geleden, op 6 november 2020, 1,02. Dat betekent dat er toen 100 mensen samen 102 anderen besmetten. Alleen als de R onder de 1 zakt, neemt de verspreiding van het virus af. Sinds half oktober zakte de R juist onder de 1, wat betekende dat de verspreiding afnam. Toch is er ook goed nieuws te melden: het percentage positieve tests nam afgelopen week af. Waar twee weken geleden 13,8% van alle afgenomen tests positief was, nam dat afgelopen week af tot 12%. In totaal liggen er nu 1700 mensen met corona in het ziekenhuis, van wie 506 op de IC. (bron: RIVM/NOS) De aantallen liggen nog altijd ver boven de streefgetallen. Ook moet hier in acht worden genomen dat corona-patiënten die in de ziekenhuizen worden verpleegd sneller weer naar huis worden gestuurd en worden overgedragen aan de huisarts en de thuiszorg.

Het RIVM houdt er rekening mee dat de tweede golf van coronabesmettingen pas in maart voorbij is. Twee weken geleden werd er nog van uitgegaan dat het aantal besmettingen in januari terug zou zijn op het niveau van de zomer. Burgers zouden zich meer “mede-eigenaar van het probleem coronaverspreiding moeten voelen”, zeggen Jaap van Dissel en Jacco Wallinga van het RIVM tegen de NOS. Ze constateren dat minder mensen thuiswerken en dat het “urgentiegevoel” minder wordt bij gunstige berichten. Een lockdown van twee weken zou de cijfers drukken, maar de economische en sociale kosten zijn hoog, stellen ze. (bron: NOS)

In de VS zijn in week 47 144.145 coronabesmettingen vastgesteld bij kinderen en jongeren, meldt de Amerikaanse Academie van Kindergeneeskunde CNN schrijft dat dat een toename is van 28% in de laatste twee weken. Kinderen en jongeren tot en met 17 jaar in de VS maken nu ruim 11% uit van alle coronagevallen. Ongeveer twee miljoen Amerikanen zijn zaterdag en zondag al in het vliegtuig gestapt om Thanksgiving met familie te vieren. Dat meldt het persbureau Reuters. Daarmee werd de oproep van het CDC, het Amerikaanse RIVM, en corona-adviseur Anthony Fauci om vooral niet te reizen massaal genegeerd. Donderdag begon het lange Thanksgiving-weekend, traditioneel de drukste reisperiode van het jaar in de VS met de Black Friday en Cyber Monday Kerst-aanbiedingen in de winkels en webshops. Naar verwachting zullen voor die tijd ook nog eens 45 tot 50 miljoen Amerikanen in de auto stappen om elders Thanksgiving te vieren. (bron: NOS)

De Europese Unie heeft tot 160 miljoen doses van het Moderna-vaccin ingekocht, zei Commissievoorzitter Ursula von der Leyen. De doses zullen verdeeld worden over de lidstaten. “Op hetzelfde tijdstip, op basis van het aantal inwoners en onder dezelfde voorwaarden.” Het is het zesde contract met een vaccinontwikkelaar en de EU werkt aan een zevende deal, zegt Von der Leyen. De vraag is natuurlijk waarom de EU als is gaan inkopen voordat er een toestemming is van het Europese Geneesmiddelenbureau voor de verschillende vaccins. Op https://www.europa-nu.nl/id/vlccegeh4 jzg/nieuws/vragen_en_antwoorden_het_coronavirus_en?ctx=vhsjeu461wp8&s0e=vhdubxdwqrzw staat daarover meer informatie.

Financieel/economische berichten

Unilever is vanaf 29 november 2020 geen Brits-Nederlands bedrijf meer, maar een Brits bedrijf. Na bijna 91 jaar is er een eind gekomen aan de structuur met twee hoofdkantoren, in Londen en Rotterdam. Het bedrijf ontstond op 1 januari 1930 uit een fusie van het Nederlandse margarinebedrijf Margarine Unie, voortgekomen uit de margarinebedrijven van Anton Jurgens en Samuel van den Berg, en de Britse zeepfabrikant Lever Brothers. De fusie was zinvol, omdat beide bedrijven elkaar beconcurreerden om dezelfde grondstoffen, beiden zich bezighielden met marketing op grote schaal van producten voor huishoudelijk gebruik en beide gebruikmaakten van soortgelijke distributiekanalen. Strategische beslissingen worden alleen nog in Londen genomen. Verder verandert er in de praktijk weinig. De Nederlandse werknemers houden hun baan en vanuit Rotterdam worden nog merken als Knorr en de Vegetarische Slager aangestuurd. In 2018 besloot Unilever te kiezen voor één hoofdkantoor. Aanvankelijk werd dat Rotterdam, maar na verzet van machtige aandeelhouders viel de keus alsnog op Londen. (bron: NOS)

De gemeente Utrecht wil twee nieuwe tramlijnen en een nieuw IC-treinstation aan de zuidoostkant van de stad bouwen. Daarvoor wordt €2,1 mrd uit het Nationaal Groeifonds gevraagd. Komende week worden de plannen gepresenteerd. Het tramnetwerk in het zuidwesten van de stad moet worden uitgebreid, onder meer naar de nieuwbouwwijk Merwede. Ook zou de Uithoflijn, die vorig jaar werd opgeleverd, worden verlengd naar Zeist. Het groeifonds zal uiteindelijk uit €20 mrd bestaan, bedoeld voor onder meer infrastructuur. Ook de regio Amsterdam wil miljarden uit het fonds voor de uitbreiding van het metronetwerk naar Purmerend en Schiphol. (bron: NOS)

Air France-KLM verwacht meer steun nodig te hebben van de overheid, maar wanneer zegt KLM-topman Pieter Elbers niet. “Ik kan en wil niet speculeren over wanneer precies welke maatregelen nodig zijn”, zei hij in een interview met Bloomberg TV. Dat bevestigt eerdere verwachtingen dat de huidige steunprogramma’s van de Franse en Nederlandse overheid niet voldoende zullen zijn om te kunnen overleven in deze barre tijden. Een lichtpuntje kan zijn het beschikbaar komen van goedgekeurde corona-vaccins, met beheersbare bijwerkingen. Een deel van de vooral oudere bevolking blijft daarover kritisch gestemd: eerst afwachten hoe veilig de vaccins zijn en dan pas beslissen wel of geen vaccin. Deze uitspraak van Elbers komt niet als een verrassing. Veel meer informatie over de luchtvaart in crisistijd op

https://www.nrc.nl/nieuws/2020/11/27/corona-zet-de-tegenstelling-in-de-luchtvaart-op-scherp-wel-of-geen-groei-a4021712

Het kabinet heeft bij het verstrekken van leningen en garantiestellingen in de coronacrisis niet consequent de regels gevolgd, concludeert de Algemene Rekenkamer in een rapport. Na de crisis van 2008 zijn de regels over financiële risico’s voor de overheid aangescherpt. De afgelopen maanden heeft de overheid voor 62,7 mrd aan garanties en leningen verstrekt, vooral aan de zorg en het bedrijfsleven. Naar verwachting komt 2,6 mrd daarvan niet terug. De Algemene Rekenkamer stelt ook dat het parlement vaak niet tijdig op de hoogte is gebracht. In 10 van de 22 gevallen gebeurde dat pas achteraf. (bron: NOS) Aan leningen verstrekte de overheid €1,808 mrd, waarvan €1 mrd aan KLM, €300 mln aan Corona Overbruggingsleningen, €185,2 aan liquiditeitssteun aan Aruba, Curacao en St Maarten, €150 mln aan de Stichting Garantiefonds garantiegelden. Van de €90,9 mrd aan garanties ging €27,401 mrd naar het Europese Steunfonds, €12 mrd naar de herverzekering leverancierskredieten, €8,5 mrd garantie ondernemingsfinanciering Corona en €6 mrd Europees werkgelegenheidsfonds.

Naar verwachting zullen Nederlandse producenten volgend jaar gemiddeld minder investeren dan dit jaar, blijkt uit een CBS-enquête onder bedrijven in de industrie. Daarbij is alleen gekeken naar investeringen in tastbare goederen die in hetzelfde jaar worden gebruikt. De deelnemers denken in 2021 gemiddeld 3% minder te investeren dan dit jaar. Dit najaar zeiden producenten al dat ze dit jaar verwachten 11% minder te investeren. De verwachtingen verschillen flink per industrie-sector. Waar de chemie bijvoorbeeld lage verwachtingen heeft, zijn er in de textielindustrie juist hoge. (bron: NOS) Deze verwachtingen lopen parallel met eerdere uitspraken dat de problemen van de corona-crisis pas in de loop van 2022 voorbij zullen zijn.

De economie krimpt dit jaar iets minder dan op Prinsjesdag verwacht. Daartegenover staat dat de groei volgend jaar iets minder hard zal zijn. Dat blijkt uit de eerste raming van het Centraal Planbureau sinds het uitbreken van de tweede besmettingsgolf. In de raming gaat het Centraal Planbureau ervan uit dat er midden volgend jaar grootschalig een vaccin beschikbaar is en dat de corona-pandemie onder controle komt. Is dat niet het geval en blijven er maatregelen van kracht om de pandemie in te dammen, dan kan de economie ook volgend jaar verder krimpen. Het Planbureau hield op Prinsjesdag nog rekening met een donker scenario als er een tweede golf zou uitbreken en er nieuwe beperkende maatregelen zouden komen. In dat scenario zou de werkloosheid oplopen naar 10% van de beroepsbevolking en de economie ook in 2021 krimpen. Ondanks de tweede golf heeft het Centraal Planbureau nu de krimp van de economie dit jaar naar beneden bijgesteld. Die komt uit op ruim 4%. Eerder ging het CPB nog uit dat de economie 5% zou inzakken. Volgend jaar is er dan herstel, met een groei van 2,8%. dat is minder dan eerder nog gedacht werd, toen raamde het CPB de groei op 3,5%.

De werkloosheid loopt volgend jaar nog wel fors op, doordat steunmaatregelen aan bedrijven worden afgebouwd en reorganisaties in gang worden gezet. 6,1% van de beroepsbevolking is volgens deze raming volgend jaar werkloos. Dat komt neer op ruim 200.000 werklozen meer dan dit jaar. Over de overheidsschuld is het het Centraal Planbureau positiever. Het begrotingstekort komt volgend jaar uit op 4,6%, tegenover 5,1% waar op Prinsjesdag nog van uit werd gegaan. De begrotingsschuld loopt nog op, maar minder dan toen verwacht. Ik ben geen rekenmeester en heb geen inzage in de aannames van het CPB. Maar toch heb ik bedenkingen voor de gepresenteerde prognoses. Vooralsnog zie ik zowel een golf van faillissementen en werklozen aankomen. Verder zegthet CPB niets over de ontwikkeling van de koopkracht en de mogelijke kortingen op de pensioenen. Ik verwacht dat de overheidssteun aan het bedrijfsleven uiteindelijke tot forse afschrijvingen en dus verliezen zal leiden. De staatsschuld zal verder stijgen ook door onze deelname aan het EU-fonds voor steun aan de zwakke Zuid-Europese landen.

De banken krijgen met vertraging de coronaklap voor hun kiezen. De ECB waarschuwt dat de buffers moeten worden opgehoogd, schrijft Het Laatste Nieuws. Voor corona hadden de banken weliswaar extra buffers aangelegd om problemen met niet-terugbetaalde leningen op te vangen, maar in een aantal gevallen lijken die toch “optimistisch ingeschat”. Dat stelt de Europese Centrale Bank (ECB) in een rapport over de financiële sterkte van de bankensector. Momenteel valt de schadelast bij de banken nog mee. Het aantal klanten dat zijn leningen door corona niet of onvolledig kan terugbetalen, blijft laag. Bovendien manifesteert de achterstalligheid zich vooral in de afbetaling van (kleinere) consumentenkredieten, veeleer dan bij de (grotere) hypotheekleningen. Die meevaller is vooral te danken aan de overheidsmaatregelen om tijdelijk uitstel van betaling toe te staan. “Daardoor wordt de tijd waarin het niet tijdig kunnen terugbetalen van leningen door particulieren en bedrijven omgezet in kredietverliezen voor de banken vooruitgeschoven”, zegt vicevoorzitter Luis de Guindos van de ECB in de Financial Stability Review die de instelling maakte over de situatie van de banken in de eurozone. Gelukkig is het eigen vermogen van de banken steviger dan bij het ingaan van de financiële crisis in 2008. Dat betekent dat ze beter gewapend zijn tegen een stootje. En dat kan ook nodig zijn, want zij zullen nog geruime tijd kredietverliezen moeten opvangen, verwacht de centrale bank. Ze gaat er dan ook vanuit dat de rendabiliteit van de banken nog een hele tijd laag blijft. De ECB vraagt de banken bovendien al verder te kijken. Het financieel systeem moet ook klaar zijn om de gevolgen op te vangen van de klimaatverandering en van een transitie naar een groenere economie. Daarnaast is er een toenemende invloed van niet-banken zoals investeringsfondsen, die steeds meer de plaats innemen van de banken in de financiering van de bedrijven. Dat kan de risico’s op financiële ontsporingen doen toenemen, wat nog versterkt wordt door een gebrek aan toezicht op de niet-banken. De ECB vroeg de commerciële banken de voorbije maanden dan ook om hun financiële stevigheid niet te verzwakken door dividenden uit te keren aan hun aandeelhouders. Of die sterke aanbeveling verandert, beslist ze in december. Al zou directielid Yves Mersch zich al hebben laten ontvallen dat banken die er goed voorstaan vanaf volgend jaar mogelijk toch weer dividenden mogen uitbetalen. (bron: hln.be) De ECB gaat over tot een herhaling van zetten. De banken hebben na de krediet/bankencrisis van 12 jaar geleden hun buffers versterkt. De vraag is echter of dat voldoende is om verliezen die eraan komen als gevolg van de economische krimp zonder hulp van buiten te kunnen overleven. De ECB zelf heeft voor liquiditeitssteun aan het bankwezen in de 19 eurolanden grote hoeveelheden gratis geld beschikbaar gesteld. Dat zouden ze niet doen als ze geen problemen verwachten. Het is de vraag hoe groot de schade wordt als de steunprogramma’s van de ECB, de EU en de 19 eurolanden afgebouwd gaan worden en hoe zwaar getroffen sectoren in het bedrijfsleven en de kunst en cultuursector, de sport en de landbouw en veeteelt worden uit de crisis komen. En hoe groot de overlevingskans is. De positieve prognoses gaan er vanuit dat er geen derde coronagolf gaat komen, maar alles afhangt van de vaccins die nog op de markt moeten komen en het aantal bijwerkingen die die vaccins hebben. De bevolking is terughoudend om zich te laten vaccineren, vanwege de snelheid waarmee de vaccins zijn ontwikkeld en getest. Elders in dit blog staan kritische kanttekeningen die de Algemene Rekenkamer plaatst bij de de verstrekte hulp aan het bedrijfsleven dat zwaar is getroffen door het corona-virus.

Frontberichten

Thierry Baudet maakte begin deze week bekend dat hij nog niet klaar is met de politiek, maar dat hij zich heeft teruggetrokken als fractievoorzitter en partijvoorzitter van Forum voor Democratie. Hij blijft wel in de Tweede Kamer. Dat zei hij dinsdagmorgen in een gesprek met journalisten voor het partijkantoor van FvD. Volgens Baudet trekt hij zich nu als leider terug om voor eens en voor altijd duidelijk te maken dat homofobie en antisemitisme onaanvaardbaar zijn. “Daar neem ik de verantwoordelijkheid voor.” “Nu gaan we met een schone lei verder.” Het is onduidelijk over de status van de Jongeren afdeling van FvD en de positie van de voorzitter Freek Jansen, die op de zevende plaats staat op de verkiezingslijst van FvD. Theo Hiddema stapt per direct uit de Tweede Kamer anderen zeggen hun lidmaatschap op. Het bestuur heeft Baudet in het handelsregister bij de KvK als bestuurder, maar het is de vraag of dat rechtsgeldig is omdat Baudet geen ontslag heeft genomen en ook niet ontslagen is. Amateuristisch handelen!!

De Inspectie SZW, de vroegere arbeidsinspectie, kreeg dit jaar een recordaantal meldingen binnen, waarvan bijna de helft te maken had met de coronapandemie, schrijft Ingrid Weel in Trouw. De afstand tussen collega’s op de werkvloer of een zieke collega die gewoon aan het werk is. Over dit soort onderwerpen kwamen afgelopen halfjaar ruim 2000 meldingen binnen bij de Inspectie SZW (Sociale Zaken en Werkgelegenheid). Ook ontving de inspectie honderden meldingen over werkgevers die personeel niet toestaan thuis te werken, terwijl dat in de ogen van de werknemer prima zou kunnen. De Inspectie SZW heeft het dit jaar druk. Vooral als gevolg van corona kreeg ze 90% meer meldingen vergeleken met dezelfde periode vorig jaar. In totaal waren het bijna 12.000 meldingen en vragen, waarvan ruim 5400 aan corona waren gerelateerd. Met ruim 1300 werkgevers is contact geweest naar aanleiding van een klacht. In 90% van die gevallen moest de werkgever maatregelen treffen om blootstelling aan het coronavirus op de werkvloer te voorkomen. De inspectie verwacht dat de groei aan coronaklachten in 2021 doorzet. “Naast de risico’s op besmetting op het werk zien we ook overbelasting in sectoren waar de druk toeneemt”, meldt Marc Kuipers, inspecteur-generaal van de Inspectie SZW in het jaarplan. Denk aan de zorg. “Ook zijn er nieuwe risico’s door thuiswerken, zoals verstoring van de balans tussen werk en privé. We zien bij veel mensen een terugval in inkomen en een grotere afhankelijkheid van voorzieningen. Daarom hebben we deze zomer onze jaarplanning bijgesteld.” Het corona-virus zorgde er voor dat de inspectie de prioriteit verlegde naar werkenden in laagbetaalde sectoren en dan vooral de mensen die op flexibele basis werken. Kuipers: “We zien dat deze groep extra hard getroffen wordt door de gevolgen van corona”. Een groep die daarbij opvalt, aldus de inspecteur-generaal, zijn arbeidsmigranten. “Een deel van onze economie wordt steeds afhankelijker van deze werknemers, die soms onderbetaald worden, lang werken en slechte huisvesting hebben. In 2021 inspecteren we daarom extra veel in sectoren waarin arbeidsmigranten werken.” Zij zitten, versterkt door een taalbarrière en een beperkt sociaal netwerk, in een afhankelijke positie. Vanwege hun zorgelijke positie krijgen corona-meldingen over arbeidsmigranten voorrang van de inspectie. De uitzendbureaus, distributiecentra, industrie, de agrarische sector en de bouw worden vanwege hun grote inzet van Oost-Europese werknemers extra in de gaten gehouden. De Inspectie SZW streeft er ook naar om 60% van de slachterijen te controleren in 2021. Ze gaat ook het contact met Polen en Bulgarije intensiveren, zodat de inwoners van deze landen al daar de relevantie informatie in hun eigen taal kunnen ontvangen over werken in Nederland. De inspectie schat in dat het risico op oneerlijk werk (onderbetaling, illegale tewerkstelling), onvoldoende inkomen en problematische schulden flink zal stijgen als de economie volgend jaar verder krimpt. De voornemens zien er op papier positief uit.

Premier Rutte probeert te voorkomen dat de steun aan Syrische rebellen wordt onderzocht. Dat melden bronnen in de coalitie aan Trouw en Nieuwsuur. In 2018 bleek dat het kabinet jarenlang rebellen steunde die samenwerkten met terroristen en mensenrechten schonden. De Tweede Kamer was verteld dat alleen ‘gematigde’ groepen werden gesteund. De Kamer wilde een onderzoek, maar dat kwam er niet. Een nieuwe motie over de zaak,van CDA en CU, werd deze maand door minister Blok ontraden omdat het voor “spanningen” bij “bondgenoten” zou zorgen. Rutte zou CDA en CU onder druk hebben gezet om de motie in te trekken. (bron: NOS)

Veel van de stikstofneerslag in natuurgebieden wordt veroorzaakt door slechts een handvol agrarische bedrijven. Dat meldt het Platform voor Onderzoeksjournalistiek Investico, dat gegevens van 19.000 veehouders bekeek. De verschillen tussen de agrariërs zijn groot. Uitschieters veroorzaken tot wel 61 keer meer neerslag dan gemiddeld. Een kalkoenboer op de Veluwe veroorzaakt meer neerslag dan wordt bespaard door 100 km/u te rijden. Deskundigen zeggen dat natuurgebieden alleen gezond worden als topvervuilers dicht gaan. Dan kunnen ook duizenden huizen in aanbouw worden voltooid. (bron: NOS)

Overwegingen

Nicky Pouw-Verweij, lid van de Eerste Kamer voor Forum voor Democratie, meldt het NRC, zegt dat Baudet op een partij-dineetje op 20 november hebben gezegd ‘corona de wereld ingebracht zou zijn door de Joodse Hongaars-Amerikaanse 80-jarige miljardair George Soros met als doel om ons onze vrijheid af te nemen en een nieuwe wereldheerschappij te stichten. Het zou dan gaan om een communistische staat met de toevoeging ‘en dan schoppen ze toch alle domme negers Europa uit’. Dergelijke uitspraken worden gezien als antisemitisch. Waarom worden semieten beschermd tegen beschimpingen en andere volken niet? Dit is de ‘officiële’ beschrijving van antisemitisme: het is een bepaald beeld van Joden dat tot uiting kan komen als haat jegens Joden. Mondelinge en fysieke uitingen van antisemitisme zijn gericht tegen Joden of niet-Joodse personen en/of hun bezittingen, tegen instellingen van de Joodse gemeenschap en tegen Joodse religieuze voorzieningen. Over de vraag of anti-semitisme net zo strafbaar is als anti-islam of andere volken of religies is het antwoord niet helder. Anti-semitsme wordt nergens in de wet als strafbaar genoemd, maar als daardoor mensen of instellingen worden gediscrimineerd kan dat wel strafbaar zijn. Daarin heeft de rechter het laatste woord. De bevoordeelde positie van het jodendom is inderdaad reden voor discussie. Door de jaren heen werd de Joodse etniciteit vaak aangewezen als schuldige van allerlei problemen. Economische vooroordelen zijn vaak gebaseerd op het argument dat Joden financiële macht zouden bezitten. Zij zouden alle banken bezitten en zouden hun neus ophalen voor handenarbeid. De oorzaak van het relatief hoge aantal Joden in de financiële markt lag er echter in dat de Joden in grote delen van Europa van de meeste beroepen werden uitgesloten. Uit onderzoek in Europa van de Anti-Defamation League uit 2007 bleek dat 13% van de Nederlanders, 21% van de Britten en 40% van de Belgen en Zwitsers vond dat Joden te veel macht hebben op de internationale financiële markten. Een onderzoek van dezelfde instantie uit 2009 wees uit dat maar liefst 31% van de Europeanen vond dat de Joden de motor waren achter de wereldwijde financiële crisis, die in 2008 startte. Ik herken dit beeld: het is te herleiden tot de hebzucht van het kapitalisme. De mythe dat Joden via de banken de wereld in handen hebben is kennelijk springlevend en wijdverbreid, ook in zogenaamd beschaafde kringen.

Goldman Sachs, de Rothschilds, Bill Gates, George Soros, Mark Zuckerberg, Zara-oprichter Amancio Ortega, investerings-goeroe Warren Buffett, de Mexicaanse telecom-baas Carlos Slim en Amazon-oprichter Jeff Bezos. Larry Ellisson, bestuursvoorzitter van Oracle en de voormalige burgemeester van New York, Michael Bloomberg. Google medeoprichters Larry Page en Sergey Brin, de 82-jarige casinomagnaat Sheldon Adelson, Dell-oprichter en bestuursvoorzitter Michael Dell, bankier Joseph Safra, investeerder Carl Icahn, hedgefund manager James Simons en Charlène de Carvalho-Heineken behoren tot de Joodse ‘rijksten der aarde’. Hanna Luden schreef deze week in Trouw: <“Hij (Soros) is niet eerlijk, maar bedriegt, hij is niet nationaal, maar een kosmopoliet. Hij gelooft niet in werken, maar speculeert met geld. Hij heeft geen vaderland omdat hij denkt dat de wereld van hem is”, zei de Hongaarse premier Orbán in 2017. Het is weer het verhaal dat het beeld voedt van de Joden als kosmopolieten zonder nationale loyaliteit, die via hun greep op de financiële wereld overal aan de touwtjes trekken. Soros als de reïncarnatie van de familie Rothschild uit de vorige eeuw.> Terug naar de uitspraken van Thierry Baudet over Soros. Joodse pioniers als de Duitse filosoof Karl Marx, 150 jaar geleden, en de Russische revolutionair Leon Trotski, 50 jaar later, waren de initiators van het socialisme en het communisme. Die vertegenwoordigen de idealistische kanten van het Jodendom. Het lijkt erop dat Soros daar ook naartoe overhelt. Ik sluit dat zeker niet uit. Ik keer terug naar de uitspraken die Baudet in besloten kring heeft gedaan en zijn reactie op de rechtse uitspraken binnen de JFvD. De vraag is hoe Baudet aankijkt tegen de samenleving van morgen. Wat op ons afkomt is robotisering, kunstmatige intelligentie, meer beta-gericht (algoritmes), de macht van data, internet en digitalisering. Een aantal waardes moeten worden herwogen zoals het klimaat, milieu en natuur en de sociaal/maatschappelijke fundamenten, de staatsinrichting van Europa en een herwaardering van de democratie en het neoliberalisme. Ik denk ook aan een herprofilering van de waarden: arbeid, opleiding, inkomen, woning, veiligheid en privacy. Het is een enorme opdracht waarvoor deze generatie staat. Wil FvD door met de neoliberale samenleving van Rutte c.s. of maakt Baudet andere keuzes. Kan Europa verder met 27 regeringsleiders die steeds weer onmachtig zijn een Europees beleid te voeren? Kan de Europese Unie verder als een pion van het neoliberalisme? Moeten er voor nu en voor de toekomst geen andere keuzes worden gemaakt? Baudet kan dat, maar wil hij dat ook?

Wat meespeelt is dat jongeren in de politiek ageren tegen het politieke beleid dat gevoerd wordt en waarin de doelstellingen van het neoliberalisme centraal staan. Ook de stijl van regeren willen ze niet continueren. De tijd van ‘pappen en nathouden’ willen ze niet continueren. Daarbij zullen de ondervragingen van de Parlementaire Commissie Toeslagingen ook wel hebben duidelijk gemaakt dat dat niet de wijze is waarop zij bestuurd willen worden. Dat hele gedoe in Brussel speelt ook een negatieve rol. Op https://www.trouw.nl/politiek/jongerenorganisaties-op-rechts-en-links-zijn-radicaler-dan-hun-moederpartijen-en-dat-is-geen-toeval~b9c5cd57/ schrijft Niels Markus over 2 politieke jongerenorganisaties op de flanken die kampen met radicalisatie. Hij stelt daarbij de vraag of het democratisch besef bij de jongeren afneemt? Antisemitische socialemediaberichten en communistische manifesten, ideologieën van de vorige eeuw? Racistische, fascistische en antisemitische berichten vanuit de JfvD en Bij Rood, de jongeren van de SP, zijn 5 leden geroyeerd vanwege hun lidmaatschap bij het Communistisch Platform. De vraag die gesteld wordt is toeval of een beweging? Ik hou het erop dat jongeren teleurgesteld zijn dat de gevestigde politieke partijen (de SP wil zelfs gaan meeregeren) nauwelijks aandacht besteden aan de toekomst van onze jongeren.

Een inkijkje in ons Belastingparadijs van Mark Schenkel op https://www.volkskrant.nl/kijkverder/track-en-trace/v/belastingverdrag-met-oeganda-op-grote-schaal-misbruikt/ Internationale bedrijven, waaronder ook een staatsbedrijf van de Chinese Communistische Partij, gebruiken Nederland om in Oeganda op grote schaal belasting te omzeilen. Het Afrikaanse land loopt miljoenen aan inkomsten mis door een afspraak die het in 2004 met Nederland maakte. Enkele citaten in het interessante artikel. Door een uniek verdrag hoeven Nederlandse bedrijven in Oeganda geen winstbelasting te betalen. Daardoor vestigen allerlei internationale bedrijven die actief zijn in Oeganda zich met een holding in Nederland. Zoals het Indiase telecombedrijf Airtel, dat zijn winsten naar een gebouw in Amsterdam Nieuw-West sluist. Meer dan 10 miljoen Oegandezen – een op de vier – gebruiken Airtel om tot in de meest afgelegen dorpjes te bellen, te internetten en per mobieltje geld te verzenden. Airtel sluist zijn winstuitkeringen belastingvrij door naar een holding in Amsterdam. Via verdere omwegen eindigt een flink deel bij de eigenaren in India. Airtel is het topje van de ijsberg aan internationale bedrijven die via Nederland belastingen ontwijken waarmee Oeganda publieke voorzieningen zou kunnen financieren, zoals scholen, ziekenhuizen en schoon drinkwater. Miljoenen dollars verdwijnen elk jaar naar de polder, bedragen die nog vele malen groter kunnen worden zodra Oeganda zijn uiterst waardevolle olievoorraden gaat oppompen – uit onderzoek van de Volkskrant blijkt dat het betrokken Chinese staatsoliebedrijf in Oeganda zijn activiteiten fiscaal ook via het voordelige Nederland laat lopen, in navolging van zijn Franse projectpartner Total. Nederland geldt als de aantrekkelijkste springplank voor zakendoen in Oeganda. Nederlandse bedrijven zijn praktisch de enige die in het Afrikaanse land geen belasting hoeven te betalen over winstuitkeringen (dividenden). Het normale tarief van 15% vervalt als gevolg van speciale – en fel bekritiseerde – afspraken tussen beide landen. Hoe sterk Airtel profiteert van zijn Nederlandse registratie, valt op te maken uit jaarverslagen en uit bedrijfsdocumenten in de Oegandese Kamer van Koophandel. Aangezien in drie jaar tijd bijna $200 mln (170 mln) aan dividend naar Nederland is gestroomd, heeft Airtel naar schatting ruim $25 mln aan belasting weten te omzeilen in Oeganda. Nederland belast deze geldstroom sowieso niet. Van die $25 mln zou Oeganda ongeveer twintigduizend leraren een jaar lang kunnen betalen, becijfert Regina Navuga (35), een onderzoeker die namens de Oegandese organisatie Seatini actie voert tegen belastingontwijking. Zij gruwelt ervan dat multinationals als Airtel een fiscaal vriendelijke vestigingsplaats als Nederland gebruiken om maar zo weinig mogelijk belasting te betalen in landen waar de bedrijven werkelijk actief zijn. Helemaal scheef vindt zij dat een land als Oeganda onderwijl kampt met een tekort aan openbare voorzieningen – Navuga’s kantoor, in Kampala, ligt aan een ongeasfalteerde weg. ‘Belastingontwijking is moreel verwerpelijk’, schampert ze, ‘het versterkt het mondiale systeem van winner takes all.’ Grotere belastingbijdragen van multinationals zouden niet vanzelf tot meer ziekenhuizen of scholen leiden, want overheidsinkomsten verdwijnen in Oeganda maar al te vaak in de zakken van de politieke machthebbers, weet Navuga. Maar het gaat haar om het principe: ‘Betalen multinationals hun eerlijke aandeel, dan is het aan de Oegandese bevolking om van de politiek meer publieke voorzieningen te eisen.’ Belastingontwijking is wereldwijd een probleem. Alle overheden bij elkaar liepen in 2017 door toedoen van op winstmaximalisatie gerichte multinationals minstens $500 mrd aan potentiële inkomsten mis, schat de organisatie Tax Justice Network. Nederland is, ondanks maatregelen van Den Haag, een spil in het systeem: het Centraal Planbureau (CPB) spreekt in een vorige maand verschenen studie onomwonden van ‘de prominente rol van Nederland als doorsluisland voor belastingontwijking’. Via brievenbusfirma’s, coöperaties en andere fiscale poldermodellen sturen multinationals elk jaar miljarden euro’s richting belastingparadijzen als Bermuda of de Kaaimaneilanden. De Nederlandse route kost de rest van de wereld jaarlijks zo’n $25 mrd aan gederfde belanginkomsten, berekende Arjan Lejour, hoogleraar taxation and public finance in Tilburg. Voor ontwikkelingslanden bedroeg de schade in 2018 $1,8 mrd, schat de internationale organisatie Actionaid. Hoeveel belastinggeld Oeganda exact ziet verdwijnen, is lastig te bepalen. Het kan van jaar tot jaar verschillen en hangt mede af van de winsten die ‘Nederlandse’ bedrijven boeken. Wel is duidelijk dat het elk jaar om miljoenen dollars gaat. In 2014 bijvoorbeeld derfde Oeganda, volgens experts van de London School of Economics (LSE), tot $24 mln aan potentiële belastingopbrengsten van ‘Nederlandse’ firma’s (Airtel speelde toen waarschijnlijk nog geen rol: het bedrijf maakte destijds nog verlies in Oeganda). Waarschijnlijk was het bedrag hoger: de LSE-experts keken niet naar álle soorten belastingen die het land misliep. Zo gebruiken multinationals Nederland ook om in Oeganda belasting op de verkoop van onroerende goederen te vermijden. Met zulke praktijken zijn tientallen miljoenen dollars gemoeid. ‘Oeganda geeft te veel weg’, zegt Navuga. Het CPB noemt Nederland ‘het kanaal bij uitstek’ waarlangs potentiële belastingopbrengsten verdwijnen, een gevolg van Nederlands ‘agressieve’ belastingverdrag met Oeganda. Belastingverdragen zijn op zichzelf niet ongewoon: wereldwijd bestaan er duizenden. Landen spreken met elkaar af wie belasting int bij een bedrijf dat in beide landen actief is, zodat een bedrijf niet dubbel betaalt. Maar de Nederlandse verdragen hebben zo veel kritiek teweeggebracht, dat Den Haag zich gedwongen zag een reeks afspraken te herzien, bijvoorbeeld met Zambia en Ethiopië. Met Oeganda wordt ook gepraat over meer rechten om belasting te heffen bij Nederlandse bedrijven. Op de vraag waarom Oeganda in 2004 het verdrag met Nederland sloot, heeft Cephas Birungyi, die als belastingambtenaar bij de onderhandelingen was betrokken, wel een antwoord. ‘Onze delegatie had te weinig kennis van zaken, in Den Haag voelde het alsof we als scholieren tegenover studenten zaten’, zo blikt hij grinnikend terug in zijn kantoor in Kampala, waar hij tegenwoordig als belastingadvocaat multinationals terzijde staat. Hij bezit nog altijd een paar klompjes en een delftsblauw KLM-huisje. Oeganda dacht dat het door het belastingverdrag investeerders voor zich zou interesseren. Het weggeven van rechten om belasting te heffen zou ruimschoots worden gecompenseerd door de vruchten van extra economische bedrijvigheid. In de praktijk stimuleert het belastingverdrag multinationals die toch wel in Oeganda willen investeren om via Nederland belastingen te ontwijken. Navuga, de belastingactivist, wijst op Total, het Franse energieconcern. Total regelt zijn Oegandese olieproject dan wel via een Nederlandse bv, ook zonder dit belastingvehikel zou het bedrijf maar al te graag in Oeganda willen opereren, stelt Navuga. ‘Wij hebben ólie, waarom zou Total dan níét komen!’ Oeganda actief te worden toen het in 2010 nog snel een bijpassende holding in Nederland inschreef. Het Oegandese filiaal bleef formeel nog even onder Airtel in moederland India ressorteren, maar toen het in 2017 eenmaal winstgevend was en het voor de eerste keer dividend ging uitkeren, werd het onder de bv aan de Overschiestraat 65 geparkeerd. Op dit adres zitten nog veel meer holdings: Airtel opereert in meer dan tien Afrikaanse landen en al deze bedrijfsonderdelen – van Nigeria en Tsjaad tot Kenia en Rwanda – profiteren via de Overschiestraat 65 van het fiscaal vriendelijke, Nederlandse vestigingsklimaat. Alles bij elkaar laat Airtel een forse hoeveelheid geld door de polder stromen: volgens de jongste cijfers staat er op de Nederlandse balans meer dan $6 mrd. De Afrikaanse bedrijfsonderdelen worden na de fiscale tussenstop in Amsterdam ook nog te gelde gemaakt op de beurs in Londen, waar ze gezamenlijk genoteerd staan als de entiteit Airtel Africa. Deze eenheid is profijtelijk: afgelopen jaar heeft Airtel Africa een winst geboekt van $408 mln. Los hiervan schuift Airtel via Amsterdam miljoenenbedragen van en naar belastingparadijs Mauritius. Mogelijk gaat het hierbij om interne, voordelige bedrijfsleningen. ‘Airtel lijkt te denken: het maakt ons niet uit dat het er onbehoorlijk uitziet, als we maar geen belasting betalen’, zegt Vincent Kiezebrink van de Amsterdamse organisatie Somo, die multinationals tegen het licht houdt. Airtel zegt in een reactie dat het zich ‘aan de belastingwetgeving houdt’. Dat is nou net het probleem, zegt Kiezebrink: de handelwijze van Airtel bewijst dat Den Haag de regels in Nederland verder moet aanscherpen en dat het belastingafspraken met een land als Oeganda moet herzien. ‘Airtel is een aanklacht tegen het bestaande systeem.’ Honderden miljoenen euro’s dreigt Oeganda mis te lopen zodra het land zijn olievoorraden gaat exploiteren. De bedrijven die de olie mogen oppompen, het Franse Total en het Chinese CNOOC, opereren namelijk fiscaal gezien via Nederland. Volgens de bestaande regels hoeven zij straks nul belasting over hun winstuitkeringen te betalen. De gederfde belastingopbrengsten kunnen oplopen tot $287 mln, zo becijfert Oxfam in een recent rapport over Oeganda’s opstartende oliesector. Oxfam baseert zich op uitgelekte contractgegevens en een olieprijs van $50 per vat, een prijs die ook voorkomt in scenario’s van Total. In werkelijkheid kan Oeganda nog veel meer geld mislopen: Oxfams studie gaat over slechts één van de vier olievelden waarin Total en CNOOC samenwerken. CNOOC is in de berekening meegenomen nadat Oxfam van de Volkskrant informatie had gekregen waaruit blijkt dat het Oegandese filiaal van CNOOC eigendom is van een b.v. in Nederland. Dat Total via Nederland opereert is geen geheim − het Franse concern doet vanaf de Bordewijklaan 18 in Den Haag zaken over de hele wereld − maar CNOOC doet zijn uiterste best om de belastingconstructie achter zijn glinsterende kantoorgebouw in Oeganda te verhullen. Gegevens uit de plaatselijke KvK bewijzen echter dat het door de Chinese Communistische Partij aangestuurde CNOOC zijn Oegandese zaakjes via de fiscale sluiproute richting Nederland laat lopen. Het bedrag dat Oeganda verliest aan Total en CNOOC, kán lager uitvallen dan becijferd, mits Nederland en Oeganda het eens worden over een nieuw belastingverdrag. Mogelijk gaat Oeganda’s belastingtarief voor dividenden van ‘Nederlandse’ bedrijven van 0% naar 10%. Dan loopt Oeganda volgens Oxfam ‘maar’ $113 mln mis over één van de vier olieblokken.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 27 nov 2020; week 48: AEX 611,67; Bel20 3.719,36; CAC40 5.598,18; DAX30 13.335,68; FTSE 100 6.367,58; SMI 10.485,37; RTS (Rusland) 1.302,43; SXXP (Stoxx Europe 600) 393,23; DJIA 29.910,37; NY-Nasdaq 100 12.258,21; Nikkei 26.644,71; Hang Seng 26.894,68; All Ords 6.816,80; SSEC 3.408,31; €/$1.196; BTC/USD $17.024,25; 1 troy ounce goud $1.787,70, dat is €48.049,84 per kilo; 3 maands Euribor -0,528%; 1 weeks -0,548%; 1 mnds -0,502%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,504%; 10 jaar VS 0,8512%; 10 jaar Belgische Staat -0,391%; 10 jaar Duitse Staat -0,584%; 10 jaar Franse Staat -0,344%; 10 jaar VK 0,3%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,487%; 10 jaar Japan 0,0247%; Spanje 0,06%; 10 jaar Italië 0,596%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,502.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week licht hoger nadat Joe Biden de 46e president van de VS zou worden. Ik twijfel of dat enthousiasme wel terecht is, want de VS verkeren momenteel in een kritische fase waarin het nog onduidelijk is of de ‘elect president’ uiteindelijk in januari ook nog tot President wordt geïnstalleerd. Zou uiteindelijk Trump toch in het Witte Huis blijven dan is een forse koersreactie mogelijk. Het corona-virus is nog altijd niet onder controle, de besmettingen waren met de helft gedaald maar bleven stabiel deze week wat, de dollar noteerde lager en de bitcoin daalde wat. Slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ daalde weer fors en de rente daalde licht. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,302%; Duitsland -0,181%; Nederland -0,11%; Frankrijk 0,341%; Japan 0,6497%; VK 0,848%; Spanje 0,876%; Canada 1,1981%; Italië 1,452%; VS 1,5576%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,766%; Nederland -0,715%; België -0,678%; Zwitserland -0,6795%; Frankrijk -0,665%; Denemarken -0,629%; Spanje -0,398%; Japan -0,1104%; VK -0,01%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 28/29-11 2020/558 Jongeren vragen aandacht voor hun toekomst

UPDATE 21/22-11 2020/557 Wat haalt Trump nog meer uit de ‘doos van Pandora’?

De legendarische belegger Jeremy Grantham, hij voorzag eerder 3 grote crashes, is er meer dan ooit van overtuigd dat de Amerikaanse beurs een zeepbel is. “Hoe spectaculairder de stijging en hoe langer die aanhoudt, hoe zekerder je ervan kan zijn dat je te maken hebt met een echte zeepbel.” Grantham is van mening dat de beurs momenteel is losgekoppeld van de economische realiteit. Hij zei op CNBC dat hij ervan overtuigd is dat de aandelenmarkt een zeepbel is na de “krachtige, snelle, en in veel opzichten knotsgekke” stijging sinds het dieptepunt afgelopen maart. “Hoe spectaculairder de stijging en hoe langer die aanhoudt, hoe zekerder je ervan kan zijn dat je te maken hebt met een echte zeepbel,” zei Grantham, partner en hoofdstrateeg van de Amerikaanse vermogensbeheerder GMO. In juni dit jaar liet Grantham tegenover CNBC al zijn zorgen blijken over een mogelijke zeepbel en waarschuwde hij beleggers dat ze zich beter niet meer konden wagen aan Amerikaanse aandelen en dat mogelijk sprake was van de vierde grote zeepbel op de aandelenmarkt in zijn carrière. De Amerikaanse beursindex S&P500 is het laatste halfjaar met 21% gestegen. Volgens Grantham geeft dit “waanzinnige gedrag” van beleggers hem meer zekerheid dat de Amerikaanse aandelen zwaar zijn overgewaardeerd. “Het gaat er niet slechts om dat de beurs stijgt, maar dat die versneld stijgt. En het tempo waarin de beurs sinds maart-april is gestegen is gewoonweg sensationeel,” aldus de beleggingsexpert. Grantham zei ook dat de aandelenbeurs haar eigen “psychologische knop” heeft en zich onafhankelijk van de economische realiteit gedraagt. De beurs stijgt op zowel goed als slecht nieuws,” aldus Grantham. “Ze interpreteert een zege van Trump als positief en later ziet ze een zege van Biden als positief. Dat heeft veel weg van een zeepbel. Immers, niets lijkt koersstijgingen tegen te houden.” Hij voegde hieraan toe dat een effectief vaccin tegen het coronavirus of een ruimer begrotingsbeleid in de Verenigde Staten niets zullen veranderen aan het feit dat beurskoersen tot onhoudbare niveaus zijn gestegen. Grantham heeft in het verleden drie zeepbellen tijdig gespot: de beurs- en vastgoedzeepbel van Japan in 1989, de dotcom zeepbel in 2000 en de Amerikaanse huizenmarktcrisis van 2008. Hij stelde dat het “net aan” zou kunnen dat de aandelenbeurs nog een jaar lang stijgt, maar twee jaar lijkt hem “zeer onwaarschijnlijk.” “Ik heb geen grote verwachtingen van mijn gave om de datum van het knappen van een zeepbel te voorspellen. Mijn definitie van succes is veel bescheidener: vroeger of later zal de beurs lager staan dan het punt waarop ik zei dat je beter kon uitstappen.” Dat was dus afgelopen zomer. Grantham voegde hier nog aan toe dat de lage, risicovrije rente van de Federal Reserve (het stelsel van Amerikaanse centrale banken), een belangrijke factor is bij het opstuwen van aandelenkoersen. De onveranderlijke realiteit is dat dure aandelen altijd een lager rendement leveren dan goedkopere aandelen,” aldus Grantham. “Het is kiezen of delen. Of je hebt nu een hoger rendement, of je hebt een redelijk rendement op de langere termijn, maar niet beide. De prijs die we betalen voor een beurs die alsmaar verder stijgt, is een lager rendement voor de komende tien jaar.” (bron: Bussiness Insider) De 82-jarige Engelse investeerder Jeremy Grantham studeerde aan de Universiteit van Sheffield en voltooide in 1966 een MBA aan de Harvard Business School. In 2011 werd hij opgenomen in de ‘50 meest invloedrijke’ ranglijst van het tijdschrift Bloomberg Markets. Hij wordt genoemd als deskundige in het signaleren van ‘zeepbellen’ op de financiële markten. Voor mij komt zijn vaststelling dat er momenteel zeepbellen worden opgebouwd niet als een verrassing. Ik heb daar in de laatste maanden in dit blog al voor gewaarschuwd. Ik deel zijn uitspraak dat de zeepbellen gaan leeglopen maar dat een indicatie wanneer dat gaat gebeuren niet te geven is. Ik verwacht echter dat die crash eerder voor eind 2021 gaat plaatsvinden dan in 2022. Als ik naar het ongerijmde optimisme van beleggers en beurshandelaren kijk, waardoor koersen blijven stijgen, lijkt het erop dat een realistische kijk op financieel/economische ontwikkelen ontbreekt. Grantham’s reden daarvoor, de enorme geldhoeveelheden op de markten waarvoor geen bestemmingen zijn, deel ik volledig. Hoe lang die situatie blijft bestaan is onduidelijk, maar als de zeepbellen leeglopen zullen de verliezen groot zijn, misschien wel heel erg groot. Ik sluit niet uit dat uiteindelijk al de inspanningen van de huidige president om alsnog de winnaar van de verkiezingen te wordt, de wegen van Republikeinen zijn onvoorspelbaar en Trump is onbetrouwbaar.

Trump, Biden en de verkiezingsuitslag

Donald Trump blijft bij zijn beschuldigingen, maar hij heeft nu wel voor het eerst gezegd dat Joe Biden heeft gewonnen. “Hij heeft gewonnen omdat hij de verkiezingen heeft gestolen”, twittert de nu nog zittende president. Trump legt zich niet neer bij de uitslag van de verkiezingen die een duidelijke overwinning laat zien voor Joe Biden, die 306 kiesmannen scoorde en Trump 232. Trump zei in het weekend dat ‘de tijd zal leren wie er in januari aantreedt’ waarmee hij voor het eerst enige twijfel liet zien over zijn tweede termijn. Maar die uitspraak was geen uitspraak met een dubbele lading: Trump wilde daarmee duidelijk maken dat hij en hij alleen de winnaar is. Hij wilde daarmee zeggen dat de kans dat Biden wordt beëdigd geen optie is, daarom twitterde hij snel een toevoeging erachteraan ‘door de verkiezingen te stelen’. In hoofdletters voegde hij eraan toe dat toezicht bij de verkiezingen niet was toegestaan. Ook herhaalde hij zijn claim dat stemmen per post geknoei in de hand werkt. Hij noemt poststemmen ‘een zieke grap’. Trump verzekerde zijn aanhang in het vorige weekeinde nog dat hij de verkiezingen zou winnen, ook al heeft zijn Democratische rivaal 36 kiesmannen meer dan hij nodig heeft om president te worden. Maar heeft hij nog wel kansen? Trump zou in zeker drie staten alsnog de meeste stemmen moeten halen, maar dat lijkt onhaalbaar. Tot nog toe hebben de rechtszaken die zijn team her en der heeft aangespannen niets concreets opgeleverd. Sommige van Trump’s advocaten moesten zelfs tegenover de rechter toegeven dat zij geen bewijs voor kiesfraude hadden. ‘Dit is niet een fraudezaak. Het gaat niet om het stelen van de verkiezingen’, erkende Trump-advocaat Kory Langhofer tijdens een rechtszitting in Arizona. In feite gaat het om een president die ziek is in zijn hoofd en niet bij machte is zijn verlies te accepteren en te erkennen. Een befaamd advocatenkantoor dat Trump had ingehuurd in een poging te voorkomen dat de autoriteiten in Pennsylvania de overwinning van Biden officieel zouden goedkeuren, gooide vorig weekend het bijltje erbij neer. Een van de belangrijkste getuigen van de Republikeinen herriep zijn aantijging van fraude. Van de 30 rechtszaken die door Trump-advocaten in verschillende staten zijn aangespannen, zijn er 29 afgewezen vanwege gebrek aan bewijs. In Georgia werden de stemmen opnieuw geteld en Trump kreeg gelijk. Hij krijgt er 1600 stemmen bij en Biden 900, maar Biden blijft daar toch de winnaar.

De meest fanatieke medewerkers van president Trump zinnen op een radicale oplossing nu de rechtszaken, zoals het ernaar uitziet, niets opleveren. Hij drint er bij de parlementen in de swing states, waar Trump heeft verloren, op aan dat zij de kiesmannen van hun staat toch aan de president toewijzen. Dat zou op een soort coup neerkomen, temeer daar Biden ook nog eens landelijk ruim vijf miljoen stemmen meer heeft gekregen dan Trump. Maar ook die laatste route lijkt voor Trump niet het gewenste resultaat op te gaan leveren, alhoewel Trump, die zijn verlies in de verkiezingen nog steeds niet heeft erkend, zou volgens The New York Times bij zijn medewerkers zou hebben gepolst hoe Republikeinse volksvertegenwoordigers in andere swing states op een dergelijk verzoek zouden reageren. Hoewel het zeer omstreden is, biedt het Amerikaanse kiessysteem hier de ruimte toe. De Republikeinen hebben in veel van de swing states daarin de meerderheid en de mogelijkheid Trump naar voren te schuiven, ook als Biden meer stemmen heeft gekregen. Deze strategie, die in wezen een coup zou betekenen, wordt weinig kansrijk geacht. Republikeinse leiders in Michigan lieten zaterdag weten dat zij zich niet voor het karretje van Trump zullen laten spannen door Biden de kiesmannen te ontzeggen, als hij de meeste stemmen heeft. ‘De kandidaat met de meeste stemmen krijgt de kiesmannen. Aan dat proces verandert niets in 2020’, verzekerde Lee Chatfield, de Republikeinse voorzitter van het Huis van Afgevaardigden in Michigan. Maar dat weerhield Trump er niet van 2 Republikeinse fractieleiders uit Michigan op het Witte Huis uit te nodigen, waar hij hen, volgens persbureau Reuters, wilde overhalen om hem aan te wijzen als winnaar in de staat, ondanks de 150.000 stemmen die Biden er meer kreeg. Hij hoopt dat de Republikeinse meerderheid in de twee huizen van het parlement van Michigan hem alsnog tot winnaar zullen uitroepen. Dat zou hem 16 extra kiesmannen opleveren en uitkomen op 248 van de minimaal benodigde 270 kiesmannen in het college dat de president aanwijst. Van tevoren zeiden de twee Republikeinen overigens niet voor ingrijpen te voelen. Ook in Pennsylvania garandeerden Republikeinse leiders dat zij zich zullen houden aan de regel dat de kandidaat met de meeste stemmen, in dit geval Biden, de twintig kiesmannen van de staat krijgt. Zonder Michigan en Pennsylvania heeft Trump geen kans de benodigde 270 kiesmannen binnen te halen. Het is bovendien de vraag of het Amerikaanse Hooggerechtshof het zover zou laten komen. Het lijkt een gevecht te zijn tegen de bierkaai van Donald J. Trump. Advocaat Rudy Giuliani heeft de afgelopen week de beweringen van Trump herhaald dat zijn overwinning bij de presidentsverkiezingen hem is ontnomen door verkiezingsfraude, ook al bestaat daarvoor geen enkel bewijs. De komende twee weken maken ook de andere sleutelstaten de uitslag officieel. Op 8 december valt voor alle staten juridisch gesproken de deur dicht, dan kunnen uitslagen niet meer aangevochten worden. Tot die tijd zullen ook de advocaten van Trump niet rusten. Die worden sinds vorige week aangevoerd door Rudy Giuliani, oud-burgemeester van New York en al lange tijd de persoonlijke advocaat van Trump. Trump zette Giuliani in nadat een aantal advocatenkantoren waarmee hij werkte zich hadden teruggetrokken, bang voor reputatieschade. Of Giuliani de beste keus is, valt te betwijfelen. Toen hij deze week Trump’s zaak bepleitte voor een rechter in Philadelphia, leek hij behoorlijk de weg kwijt in een aantal juridische basisprincipes en in zijn eigen dagvaarding. Hij moest er zelfs door de rechter op worden gewezen dat hij het woord ‘ondoorzichtig’ gebruikte waar hij ‘transparant’ bedoelde. “Moeilijke woorden, edelachtbare.” Tijdens een persconferentie donderdag het al niet veel beter. Terwijl de aanwezige fotografen uit alle mogelijke hoeken zijn door zweet uitlopende haarverf in beeld brachten, claimden Giuliani en zijn collega Sidney Powell dat er een landelijke samenzwering aan de gang is waar Democraten, de regeringen van Cuba en Venezuela en de progressieve miljardair George Soros bij betrokken zijn. Gezamenlijk zouden die ervoor gezorgd hebben dat in het hele land stemmachines klaarstonden om met een druk op de knop Trump-stemmen in Biden-stemmen veranderden. In de talrijke rechtszaken die Trump’s campagne aanspande rond de behandeling van poststemmen werden verstrekkende beschuldigingen geuit. Maar steeds ontbreekt elk bewijs dat er fraude is gepleegd. Volgens de organisatie Democracy Docket, die de lijst van rechtszaken bijhoudt, heeft Trump tot nu één zaak gewonnen, over een paar duizend stemmen in Pennsylvania. (bron: Parool/Trouw)

Trump, die zijn verlies in de verkiezingen nog steeds niet heeft erkend, zou volgens The New York Times bij zijn medewerkers hebben gepolst hoe Republikeinse volksvertegenwoordigers in andere swing states op een dergelijk verzoek zouden reageren. Hoewel het zeer omstreden is, biedt het Amerikaanse kiessysteem hier de ruimte toe. Als de resultaten van de staten niet gecertificeerd zijn voordat het Kiescollege op 14 december bijeen moet komen, hebben de staatsparlementen – de Republikeinen hebben in veel van de swing states daarin de meerderheid – de mogelijkheid Trump naar voren te schuiven, ook als Biden meer stemmen heeft gekregen.
Wat wel een probleem kan opleveren is het feit dat 50 miljoen Trump-stemmers ‘geloven’ dat hun leider verloren heeft door verkiezingsfraude, blijkt uit een nieuwe opiniepeiling van de Monmouth University. Van de respondenten gaf 44% aan dat er simpelweg nog niet genoeg bekend is over de uitslag om vast te stellen wie heeft gewonnen.

De strijd van Donald Trump om zijn verkiezingsnederlaag in een overwinning te veranderen is een nieuwe fase ingegaan. Nu zijn advocaten de ene na de andere zeperd halen, is hij zelf aan zet, schrijft Bas den Hond in Trouw. Biden klaagt over het gebrek aan toegang van zijn team tot gegevens over de coronapandemie. Volgens Biden gaan er door gebrek aan coördinatie rond de uitrol van vaccins extra slachtoffers vallen. De pandemie heeft in de VS tot nu toe >260.000 levens gekost. President Trump’s hardnekkigheid in zijn strijd tegen de verkiezingsuitslag wordt gevoed door wraakzucht, zo hoorde nieuwszender CNN van iemand uit zijn omgeving. Trump zou het de Democraten betaald willen zetten dat ze zijn verkiezing tot president in 2016, op grond van de hulp die hij van Rusland kreeg, in twijfel trokken. Zijn hameren op fraude bij de verkiezingen heeft in ieder geval het effect dat driekwart van de Republikeinen in de VS betwijfelt of niet gelooft dat de verkiezingen eerlijk verliepen. Prominente Republikeinse politici doen mee met het verspreiden van geruchten. Een lid van het Huis van Afgevaardigden, Louie Gohmert, wees op een Spaans softwarebedrijf, Scytl, dat een server in Frankfurt zou hebben die door het Amerikaanse leger in beslag zou zijn genomen omdat er bewijs van verkiezingsfraude op zou staan. Niets daarvan klopt, en Gohmert gaf toe dat hij de informatie had ‘van een tweet in het Duits’. Als het gaat om betrouwbare informatie te verkrijgen over wat fake is en wat waar is, is heel moeilijk. De positie van Trump is daarbij twijfelachtig want hij zou in de bijna vier jaar dat hij in het Witte Huis zetelt al 30.000 leugens hebben verspreid. Dat zijn er >20 per dag, maar dat voorkomt dat 35% van de Amerikanen die hebben gestemd zijn uitspraken vertrouwen. Dat zegt veel! De vraag is hoever Trump nog gaat om zijn politieke positie te behouden.

Voor het sluiten van dit blog kwam het bericht dat President Trump opnieuw een rechtszaak, de 30ste, verloren heeft over de uitslag van de verkiezingen. In Pennsylvania, waar Biden won, was sprake van stemfraude, hadden Trump’s advocaten betoogd. De rechter zegt dat voor die bewering alleen “speculatieve beschuldigingen” zijn geleverd en geen bewijs. Trump’s advocaten willen nu in hoger beroep. In Georgia heeft Trump gevraagd om een officiële hertelling. Deze week zijn de circa 5 miljoen stemmen daar al herteld en dat leverde 2500 stembiljetten op waarvan 1600 voor Trump en 900 voor Biden.. Maar Biden staat nog steeds 13.500 stemmen voor. (bron: NOS) Iedereen’ denkt dat Trump aan een kansloze operatie werkt. Maar we moeten deze man niet onderschatten als het gaat om de afgang van een president die na 4 jaar niet wordt verkozen. Hij is slim en sluw, schrikt er niet voor terug om partijgenoten onder zware politieke druk te zetten, ze om te kopen dan wel personen of deelstaten financiële voordelen voor te spiegelen, als zij hem helpen uiteindelijk toch te winnen. Ook acht ik hem in staat met gemanipuleerde stemmachines, waarbij Biden stemmen worden geteld als Trumpstemmen, de verkiezingsuitslag te laten herzien. Vreemd is dat hij bij alle rechtbanken waar hij om hertelling heeft gevraagd, op basis van stemfraude (wat zijn advocaten nergens, op één uitspraak na, die voor de uitslag niet relevant is, waar konden maken. Op zich staat Trump nog steeds met lege handen en toch gaat hij door. Kennelijk denkt hij met andere middelen zijn nederlaag nog te kunnen ombuigen. Waarom gaat hij in Pennsylvania in hoger beroep als hij geen nieuwe harde feiten van stemfraude kan aanbieden. En waarom nog een keer een hertelling in Georgia? Wat heeft zijn campagneteam nog voor listen bedacht? Omkopen van politieke autoriteiten in de swingstaten? Het wordt een heel onsmakelijk dossier.

Tom Kieft schrijft in Trouw daarover Trump is vooral uit op chaos. De President spint garen bij twijfel. President Trump doet nóg een dubieuze poging om het presidentschap te claimen. Kansrijk is die niet, maar schadelijk voor Joe Bidens presidentschap des te meer. De pogingen van Donald Trump om aan de stoelpoten van Joe Bidens presidentschap te zagen, houden niet op bij de rechtbank, zoveel is duidelijk. Het zorgt het voor onrust bij de Democraten. President-elect Joe Biden heeft zich lang op de vlakte gehouden over Trump’s verzet tegen de verkiezingsuitslag, dat zijn inwerkperiode als president behoorlijk in de weg staat. Bij een bijeenkomst in Wilmington, Delaware, viel Biden de president deze week wel hard af. Hij noemde hem ‘de onverantwoordelijkste president in de Amerikaanse geschiedenis’. “Hij draagt een verschrikkelijke boodschap uit over wie wij zijn als land.” Die boodschap – waarin Trump zich nog altijd gesteund ziet door de belangrijkste Republikeinen – heeft meetbare invloed op het vertrouwen in de VS in de verkiezingen. Het wantrouwen van Trump, zijn Republikeinse medestanders en zijn achterban jegens de uitslag is er hoewel alle instanties, rechters en cijfers Trump’s beweringen tegenspreken. Feit is bovendien dat Biden volgens alle grote media landelijk 6 miljoen stemmen meer heeft gekregen dan Trump. Ook buiten de rechtbank heeft Trump noch zijn persoonlijke advocaat Rudy Giuliani bewijzen kunnen leveren. Hoe cynisch ook, de realiteit is dat Trump hoe dan ook garen spint bij de chaos die hij creëert, of hij nu daadwerkelijk gelooft dat hij volgend jaar nog president kan blijven of niet. Hoe meer Trump’s achterban Biden wantrouwt, hoe lastiger die het zal krijgen als president. Daarvan zou Trump kunnen profiteren als hij zich inderdaad, zoals wordt gesuggereerd, in 2024 opnieuw verkiesbaar wil stellen. De politieke positie van Trump wordt, als hij het Witte Huis toch vrijwillig verlaat, onzeker. Ik verwacht zeker niet dat hij zich afzijdig zal opstellen en zich zal gaan gedragen als een oud-President in ruste. Ik verwacht juist het tegendeel. Dat hij chaos gaat veroorzaken met zijn 70 miljoen stemmers en 87 miljoen volgers op sociale media achter zich. Hij zal het beleid van Biden, voor zover hij daartoe in staat wordt gesteld door een meerderheid van Republikeinse politici, in de wielen rijden zeg maar saboteren. Hij is daar al mee begonnen door zijn mededeling dat de VS haalt nog voor het einde van Trump’s presidentschap een groot aantal troepen weg uit Afghanistan. Daar wordt het aantal militairen teruggebracht van 4500 naar 2500. Ook vanuit Irak worden militairen teruggehaald naar Amerika. De NAVO bondgenoten en Republikeinse leiders vrezen dat de stap de Afghaanse regering verder verzwakt en de Taliban en andere terreurgroepen in de kaart speelt. Nationaal veiligheidsadviseur O’Brien zegt dat het altijd al een belofte was van president Trump. De NAVO heeft 12.000 militairen uit 30 landen in Afghanistan. De VS vormt de ruggengraat van de troepenmacht.

President Trump heeft het hoofd van de afdeling die verantwoordelijk is voor toezicht op veilige verkiezingen ontslagen. Chris Krebs gaf volgens Trump een “hoogst onzorgvuldige” verklaring over de recente presidentsverkiezingen. Krebs heeft de afgelopen dagen meerdere keren tegengesproken dat er sprake was van verkiezingsfraude. Trump zegt juist dat er wel massaal is gefraudeerd en dat hij daardoor heeft verloren. Het agentschap waar Krebs voor werkte werd in 2018 opgericht, na ophef rond de Russische inmenging bij de vorige verkiezingen en spreekt van de veiligste verkiezingen ooit. (bron: NOS)

Tijdens de vorig weekend in Washington DC ‘Rally for Trump 2020 Stop the steal’ werden opmerkelijke stellingen geponeerd, zoals ‘God wil Trump op deze plek. Hij is tegen abortus en wil vrede op aarde brengen.’ en ‘Dit is een poging van het globalisme om de wereld over te nemen.’ Demonstranten, uit de achterban van Trump, waren stellig in hun uitspraken ‘er moet een tweede revolutie komen’, ‘Trump’s beleid heeft Amerika veel goeds gebracht’, ‘Trump heeft veel haat losgemaakt, maar het is voorbij’, ‘de kiesmannen zijn verplicht te kiezen op basis van de wil van het volk’, ‘het grootste kiezersbedrog uit de geschiedenis’, ‘wij zijn hier om de overwinning van Trump te vieren’, ‘de pers, “Fake News Media”, is de vijand van het volk’, ‘stop de diefstal’. Trump twitterde dat er honderdduizenden demonstranten op de been waren, zijn campagneteam sprak over een miljoen, maar de politie maakte bekend dat er maximaal plaats was in Washington DC voor 13.000 demonstranten op Freedom Plaza. Het vermoeden rijst dat Trump moet accepteren dat hij de verliezer is, alleen is het de vraag of zijn achterban dat accepteert. Zij geloven hem dat er 2,7 miljoen stemmen zijn gestolen en dat hun president de winnaar is. De New York Times schrijft dat hij aan naasten al heeft laten doorschemeren dat hij zich, als 78-jarige, in 2024 opnieuw beschikbaar gaat stellen als kandidaat. Als Republikein of namens een onafhankelijke partij. Dan zal hij vanaf nu het beleid van Biden gaan saboteren om dat totaal te laten mislukken.

Financieel/economische berichten

In de Verenigde Staten is onenigheid ontstaan over de aanpak van de coronacrisis tussen twee van de belangrijkste economische beleidsmakers. Minister van Financiën Steven Mnuchin is het niet eens met centralebankpresident Jerome Powell over de besteding van een deel van de noodhulp. De controverse gaat over het behoud van een aantal steunpakketten om de economie te ondersteunen. In maart dit jaar keurde het Amerikaanse Congres een steunpakket ter waarde van $2.200 mrd goed. Daarvan was circa $500 mrd bedoeld voor een reeks noodleuningen en door de Fed gegarandeerde kredieten. Uiteindelijk werd slechts een klein deel van dat geld, zo’n $25 mrd, daarvoor gebruikt. Mnuchin stelde in een brief aan FED-baas Powell dat $455 mrd van de eerder toegezegde coronasteun, via de CARES-act, een andere bestemming moet krijgen. Dit omdat nauwelijks van dit vangnet gebruik gemaakt wordt. Het Congres zou over een nieuwe bestemming voor het geld moeten beslissen. Volgens Powell is het juist zaak dat de noodpakketten blijven zoals ze zijn om de economie in de VS door de crisis te helpen. Hij vindt dat de volledige reeks noodvoorzieningen die tijdens de coronacrisis zijn opgezet, in stand moeten blijven. Ook omdat de situatie nog altijd gespannen is en de economie kwetsbaar. Dan is het goed om nog miljarden achter de hand te hebben. (bron: DFT)

De Nederlandse huizenmarkt is nog lang niet afgekoeld. In oktober waren koopwoningen 9% duurder dan een jaar eerder, de sterkste stijging in 2 jaar tijd, aldus het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Op de woningmarkt is nu al een hele tijd sprake van grote krapte. Het aanbod aan te koop staande huizen is flink geslonken, terwijl er nog wel veel mensen willen verhuizen. Daardoor bieden kopers flink tegen elkaar op en hebben starters grote moeite om nog een huis te bemachtigen. De laatste keer dat het CBS een sterkere prijsstijging constateerde was in november 2018. Het Kadaster registreerde vorige maand in totaal 22.146 woningtransacties. Dat is bijna 18% meer dan een jaar eerder. In de eerste tien maanden van dit jaar zijn 190.854 huizen gewisseld van eigenaar, wat neerkomt op een toename van 7% vergeleken met dezelfde periode vorig jaar. (bron: DFT) De alsmaar stijgende woningomzetten kunnen ook het gevolg zijn van verlies van vertrouwen in ons geld en de daarmee samenvallende rentedaling op spaargeld naar 0%, maar ook met de extreem lage hypotheekrentes als gevolg van negatieve renten voor 5, 10 en 30 jarig-papier op de kapitaalmarkten.

Van een coronadip, zoals veel economen eerder hadden verwacht, lijkt absoluut geen sprake. Makelaarsorganisatie NVM voorspelde daarom onlangs al dat de huizenprijzen komende tijd waarschijnlijk flink blijven oplopen. Dat komt deels door de „historische lage” hypotheekrentes en de grote verhuisvraag in de markt. Makelaars merkten bijvoorbeeld dat steeds meer mensen weg willen uit de steden en zoeken naar een woning in meer landelijke gebieden. NVM-voorzitter Onno Hoes betoogde afgelopen weekend ook dat het kabinet te weinig doet aan de acute woningnood in Nederland. „Er worden wel huizen gebouwd, maar veel en veel te weinig. En als ze al worden gebouwd, is het de vraag of het de goede huizen op de juiste plek zijn”, aldus de makelaarsvoorman. De NVM hamert er al langer op dat er snel meer huizen bij moeten komen. Mogelijk speelt ook mee dat vastgoedbeleggers in de laatste maanden van dit jaar nog snel willen toeslaan op de woningmarkt, voordat de overdrachtsbelasting voor hen per 1 januari omhooggaat van 2% naar 8%. Een rondgang langs vastgoedpartijen door Het Financieele Dagblad wees uit dat er komende weken nog voor zeker €1 mrd aan woningtransacties aankomt. Vorig jaar werd er in totaal voor ongeveer €8 mrd aan woningvastgoed verhandeld. (bron: DFT) De bewegingen die momenteel op de vastgoedmarkten plaatsvinden hebben geen enkele binding met de corona-dip in de Nederlandse economie. Die komt er nog aan en zal komend voorjaar in alle hevigheid losbarsten zodra de overheid selectiever wordt in het toekennen van steun aan het bedrijfsleven en de culturele sector. En dat moet ook, want de buffers en financiële mogelijkheden zijn niet oneindig groot. Ook moeten de bedrijven die momenteel in leven worden gehouden door de overheid (=belastingbetalers) hun kredieten en de betaling van vooruitgeschoven betalingen van bank- huur- en fiscale lasten moeten betalen. En dan een ontslaggolf van 100.000 werknemers in zwakke financieel/economische sectoren.

Het herstel in de Nederlandse landbouwsector zal waarschijnlijk langer op zich laten wachten door de tweede corona-golf, naar verwachting tot de tweede helft van volgend jaar. Dat schrijft ABN Amro in een rapport over de agrarische sector. De bank zegt dat de corona-crisis heeft geleid tot flink lagere prijzen voor zuivel en vooral fritesaardappelen omdat door de lockdown in het voorjaar veel minder werd verkocht aan bijvoorbeeld restaurants, fastfoodketens en hotels in Nederland en het buitenland. Dat is nu weer het geval door het oplaaiende corona-virus. ABN Amro houdt er rekening mee dat begin volgend jaar opnieuw een opleving van het virus zal komen. Verder heeft de varkenshouderij te maken met de uitbraak van de Afrikaanse varkenspest in Duitsland, wat zorgt voor prijsdruk. China sloot namelijk de grenzen voor vlees uit Duitse slachterijen. Ook stopte het Aziatische land tijdelijk met de invoer van vlees van Nederlandse vleesverwerkers waar corona was uitgebroken. Daar komt nog de maatschappelijke druk van de stikstofproblematiek en geuroverlast voor de varkenshouderij bovenop. Daarnaast kampt volgens ABN Amro de pluimveehouderij met de uitbraak van vogelgriep en de impact van corona, met dus minder vraag naar pluimveevlees vanuit de horeca, en heeft de akkerbouw te maken met warmer en droger weer, wat slecht is voor de oogst. Tevens wijst de bank op de moeilijke gang van zaken in de sierteelt eerder dit jaar, bijvoorbeeld omdat veel minder bloemen werden verkocht aan de huwelijks- en evenementenbranche. De sierteeltsector zal naar verwachting volgend jaar slechts gedeeltelijk herstellen. Tenslotte zegt ABN Amro dat de brexit-ontwikkelingen van belang zijn voor de Nederlandse glasgroenteteelt, omdat ongeveer een vijfde van de export naar het Verenigd Koninkrijk gaat. “De corona-crisis is niet de enige zorg op het boerenerf”, concludeert ABN Amro. “De crisis zet een extra rem op een sector die ook worstelt met andere uitdagingen.” (bron: DFT) Ik heb hier maar één vraag over: waarop baseert ABN Amro haar verwachting dat de problemen in de landbouwsector in de twee helft van 2021 wel voorbij zullen zijn en niet pas in de loop van 2022, wat ik eerder verwacht.

De financiële positie van ambtenarenpensioenfonds ABP is in oktober verder verslechterd. De dekkingsgraad van ABP, de graadmeter die aangeeft hoe het fonds ervoor staat, zakte van 88,2% naar 87%. Dit betekent dat het fonds voor elke euro aan pensioenverplichtingen nog maar 87 cent in kas had. Daarmee wordt niet voldaan aan de tijdelijk versoepelde minimumgrens van de overheid. Die staat op 90%. Een gemiddeld ABP-pensioen van €700 netto zou ongeveer €15 netto per maand omlaag gaan. (bron: DFT) Dit betekent dus als de verkiezingen voorbij zijn en de nieuwe minister van Sociale Zaken die 90% regeling niet doorzet dat de pensioenen met 10% gaan dalen.

Corana gerelateerde berichten

Tot zondagmorgen 10.00 uur zijn bij het RIVM 5407 nieuwe corona-besmettingen gemeld. Zaterdagmorgen waren dat er 6093. In totaal liggen nu 1933 covidpatiënten in het ziekenhuis, van wie 540 op de IC. De snelle daling die sinds de piek eind oktober werd ingezet, is daarmee tot stilstand gekomen. Op zondag worden altijd minder besmettingen gemeld dan op doordeweekse dagen, zodat de afname van vandaag nog geen signaal hoeft te zijn van een verdere daling. Op basis van deze ontwikkeling wordt het, zegt de premier, moeilijker om de verplichtingen te verlichten.

Steeds meer Nederlanders twijfelen of ze zich straks willen laten vaccineren met het coronavaccin. In juni wilde nog bijna 75% dat, nu is dat gedaald naar 60%. De race om het corona-vaccin kwam deze week goed op stoom. “We zijn pas echt beschermd als we een vaccin hebben en dat moment komt steeds dichterbij”, zei minister van volksgezondheid Hugo de Jonge deze week op TV. Maar hoe zit het met de bereidheid van Nederlanders om zich straks te laten inenten? I&O Research legde deze vraag aan 1140 Nederlanders voor op verzoek van de NOS. In juni antwoordde nog 43% volmondig ja op de vraag of ze zich straks laten vaccineren. In september was dit 34%, en in november 29%. Veel mensen zijn bang of staan wantrouwig tegenover het nieuwe vaccin. Maar liefst 2/3 van de ondervraagden die zich niet willen laten inenten, wantrouwt de snelheid waarmee het vaccin beschikbaar lijkt te komen. Bijna de helft zegt bang te zijn voor bijwerkingen. Leeftijd speelt daarin een rol. Jongeren zijn sceptischer geworden over het vaccin dan ouderen. Daarbij speelt mee dat ze denken niet in de risicogroep te vallen. Dat het corona-vaccin wellicht getest wordt op dieren, stuit vaker op principiële bezwaren bij 18- tot 34-jarigen dan bij de oudere generatie. Weinig verrassend is dat 65-plussers het meest geneigd zijn zich te laten vaccineren. Ook blijkt politieke voorkeur een rol te spelen. Het animo is het kleinst onder kiezers van Forum voor Democratie, de SGP en Partij voor de Dieren. Van de SGP-kiezers wil de helft zich waarschijnlijk of zeker niet laten inenten. (bron: Trouw/NOS) De overheid gaat, zodra de eerste bestelde vaccins zijn gearriveerd, een marketing-campagne starten om mensen, die nog twijfelen, over de streep te trekken om een dekkingspercentage van 70% te halen. Dat is noodzakelijk om voldoende dekking te krijgen. Dat er momenteel enige terughoudendheid is en twijfels zijn lijkt verklaarbaar. De snelheid waarmee farmaceutische bedrijven in staat zijn een vaccin tegen corona, een intelligent virus, op de markt te zetten geven twijfels over de betrouwbaarheid. Wellicht spelen daarbij commerciële belangen een rol? En zijn de geselecteerde proefpersonen wel representatief voor de risicogroepen? Hoe groot zijn de bijwerkingen voor ouderen, want daar gaat het voornamelijk om. In die leeftijdsgroep vallen nog steeds de doden en mensen met een blijvend letsel. Ik zal zolang ik nog gezond ben niet vooraan in de rij staan, eerst maar eens een tijdje aankijken.

Landen die de grootste kans hebben getroffen te worden door natuurrampen zijn daar onvoldoende op voorbereid. In het World Disaster Report van het Rode Kruis staat dat miljoenen kwetsbare mensen daardoor niet goed tegen de gevolgen van klimaatverandering zijn beschermd. Het Rode Kruis stelt dat 4 op de 5 (dus 80%) natuurrampen te maken hebben met het klimaat. Het aantal rampen dat verband houdt met het weer of klimaat is sinds de jaren 90 toegenomen met 35%. Dit jaar zijn er al 130 van deze rampen geweest, dat zal toenemen, is de vrees.

Overwegingen

In het NRC staat op https://www.nrc.nl/nieuws/2020/11/15/bidens-verkiezing-biedt-nederland-kans-op-prominentere-rol-in-eu-a4020105 een artikel over de vacature van de informele belangenbehartiger van de VS binnen de Europese Unie, genoemd de geprivilegieerde gesprekspartner. In feite dus een hooggeplaatste lobbyïst. De Amerikanen noemen daarvoor de naam van Mark Rutte. Hij zou voor de Biden-Administration de Amerikaanse belangen in Europa zo optimaal mogelijk kunnen behartigen, is hun verwachting. Hij is een liberaal, een lakei van het neoliberalisme, dat is onze ideale man voor de VS. Stapt Rutte niet in, dan zou ook Duitsland of Frankrijk die functie op zich kunnen nemen en in de wachtkamer zit ook nog Ierland, die willen heel graag. Maar Ierland slaat nog geen deuk in een pakje boter. De inzet van de Amerikanen is het afbouwen van de bescherming in Europa, tegen Russische aanvallen, en als wij dat zelf moeten gaan betalen gaat ons dat €300 mrd aan investeringen kosten. Verder zijn er ook tegengestelde geo-nationale belangen in Zuid-Oost Azië, belangrijk voor de VS en de EU. Laat Rutte zich voor dit karretje spannen en hoe reageert Brussel, Berlijn en Parijs daarop? Wij gaan Europa toch niet inbrengen in de Amerikaanse federale staat? Het grootste vrijhandelsblok ligt nu in Azië, schrijft Hans Nauta in Trouw. Vier jaar Trump en het coronavirus hebben de internationale handel onder druk gezet. Nu is er opnieuw een groot handelsverdrag gesloten. 15 landen op het oostelijk halfrond hebben het grootste vrijhandelsblok in de wereld gecreëerd: China, Japan, Zuid-Korea, Australië, Myramar, Thailand, Cambodja, Singapore, Laos, Vietnam, Brunei, Filipijnen, Maleisië, Indonesië en Nieuw-Zeeland doen mee aan een nieuw verdrag dat zo’n 30% van de wereldeconomie omvat. Het gaat bovendien om bijna 30% van de wereldbevolking, vijf keer meer dan de Europese Unie. Tezamen hebben de deelnemende landen 2,2 miljard consumenten binnen hun grenzen, samen zijn hun economieën goed voor $26.000 mrd. Die cijfers hadden nog hoger kunnen uitvallen: India was een van de initiatiefnemers, maar stapte vorig jaar uit de onderhandelingen – uit angst dat China de Indiase markt overneemt. Bij de ondertekening van het Regional Comprehensive Economic Partnership (RCEP) spraken de deelnemers de wens uit dat India zich bedenkt. Ik denk dat ze wel moeten want het alternatief is de VS en dat is momenteel een onzekere stap. Het verdrag knoopt oudere handelsafspraken aaneen en dat maakte de onderhandelingen complex en tijdrovend: ze hebben acht jaar geduurd. Tussen de RCEP-landen bestond al een web van 27 vrijhandelsverdragen en 44 overeenkomsten tussen landen onderling. Die handel wordt nu eenvoudiger. Dankzij minder barrières en invoerheffingen groeit de export van alle deelnemers over vijf jaar met 10%, zo voorspelt Unctad, de handelsorganisatie van de Verenigde Naties in een analyse. Dat dit verdrag tot stand komt in een tijd van economische en politieke onzekerheid, vergroot het belang van RCEP, zegt Unctad. “De overeenkomst kan bijdragen aan economisch herstel na de Covid-crisis en zo de regionale handel en investeringen vergroten.” Bedrijven met internationale productieketens in Azië zullen er baat bij hebben. Het Koreaanse Samsung bijvoorbeeld, dat 80% van z’n elektronica-onderdelen uit RCEP-landen haalt. Of het Amerikaanse Apple, dat 640 toeleverende fabrieken heeft in RCEP-landen, vooral China, Japan en Zuid-Korea. Autofabrikanten Volkswagen en Ford hebben ruim een kwart van hun productielocaties in RCEP-landen staan. Het wordt goedkoper om onderdelen op de juiste plek te krijgen. De RCEP-regio is met 50% van de mondiale maakindustrie nog altijd de fabriek van de wereld, zegt Unctad. Nu China als productieland wat duurder is geworden, trekken Cambodja, Laos, Myanmar en Vietnam de eenvoudiger technologie naar zich toe. RCEP helpt ze hun positie te versterken, verwacht de VN-organisatie. De wereldhandel staat onder druk. Door Covid-19 is het besef gegroeid dat internationale productieketens voor afhankelijkheid en tekorten kunnen zorgen; denk maar aan het mondkapjestekort. ‘Reshoring’, het terughalen van de productie naar eigen land, is daarom een trend. Verder heeft de Amerikaanse president Donald Trump de vrijhandel ontregeld. Hij negeerde de Wereldhandelsorganisatie en kwam met invoerheffingen en sancties ter bescherming van de eigen economie. Dat protectionisme nodigde andere landen uit tot vergelijkbare maatregelen. Vrijhandel is niet meer zo vanzelfsprekend. Ondanks die tegenwind zijn er de afgelopen jaren meerdere handelsverdragen bijgekomen. Zo trad vorig jaar het Afrikaanse vrijhandelsverdrag in werking – het grootste handelsblok naar het aantal deelnemers, 54 landen. En het Trans-Pacific Partnership, dat Trump in zijn eerste werkweek als president annuleerde, werd in 2018 nieuw leven ingeblazen door Japan. TPP-11 wordt het nu genoemd, vanwege de elf overgebleven deelnemers rondom de Stille Oceaan, van Canada tot Peru. Voor China zal de economische groei als gevolg van RCEP beperkt zijn. Wel is de overeenkomst een strategisch succes voor het land, dat z’n economische machtspositie in de regio verder versterkt. De Chinese premier Li Keqiang kon zijn land opnieuw uitroepen tot voorvechter van de vrijhandel en de internationale samenwerking. Australische politici zien dat net anders en reageerden wat argwanend. Hun land ligt al even in de clinch met China, vanwege China’s militaire oefeningen op zee en het handelsgeruzie over gerst, wijn en kreeft uit Australië. “Ik spoor alle RCEP-partijen aan”, zei de Australische handelsminister Simon Birmingham, “om niet alleen naar de letter, maar ook in de geest van de afspraken te handelen.” Voor de EU is het een signaal dat geo-politieke ontwikkelingen vragen om duidelijke stellingnames. Maar ons pragmatisch handelen nodigt daar niet tot uit. Wij zijn veel meer van hier en daar de aantrekkelijkste krenten uit de pap te pikken. De Amerikanen zullen alles in het werk zetten om de banden met Europa te versterken, met zelfs middels een trans-Atlantische alliantie om daarmee het westerse liberale denken te beschermen. De vraag is of wij dat wel echt willen of niet, beperken, door het ontbreken van een eensgezind Europees beleid met visie, tot het Avondland. Of onze politieke leiders nu al in staat zijn kleur te bekennen en grote stappen voorwaarts te zetten, betwijfel ik. Wat ik zie is de processie van Echternach, in het Groot-Hertogdom Luxemburg.

Deze week stevende de EU even af op een nieuwe crisis toen Hongarije en Polen weigerden de Europese meerjarenbegroting van €1.074 mrd en het corona-herstelfonds van €750 mrd goed te keuren. Er was op gerekend dat de premiers van beide landen een vinnig onthaal van hun EU-collega’s zouden krijgen, toen de regeringsleiders elkaar donderdag per video top-overleg hadden. Betrokken EU-ambtenaren vinden dat de Hongaarse premier Orbán en zijn Poolse collega Morawiecki zich tot ‘de paria’s van de EU’ maken met deze opstelling. De Duitse bondskanselier Merkel en EU-president president Michel proberen achter de schermen de twee dwarsliggers op andere gedachten te brengen. Afgesproken is dat de Europese Commissie naar oplossingen gaat zoeken.

Over ‘belastingontduiking’ door spijtoptanten, die hun buitenlandse kapitaal alsnog meldden bij de Belastingdienst, houden dat vermogen vaak in Nederland. Daardoor blijft het belastbaar, schrijft Dirk Waterval in Trouw. Ook op de lange termijn plukt de Nederlandse staat nog vruchten van de zogeheten ‘inkeerregeling’ van de Belastingdienst, waarbij belastingontduikers zich tegen een lage boete kenbaar konden maken aan de fiscus. Tussen 2002 en 2018 gaven Nederlanders opgeteld €12 mrd aan die ze aanvankelijk in het buitenland hadden verstopt, blijkt uit een nieuw onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB). Dat leverde de staatskas zo’n €2,1 mrd aan ontdoken belasting op. Dat vermogen blijft vervolgens ook grotendeels in Nederland”, zegt CPB-onderzoeker Arjan Lejour. Het verdwijnt dus niet opnieuw onder de radar. En mensen gebruiken het ook niet om te investeren, bijvoorbeeld in een nieuw eigen huis, zodat het vermogen minder belastbaar zou zijn. Daardoor is de €2,1 mrd aan belasting geen eenmalige winst en kan de fiscus er jaarlijks de spaartaks op blijven loslaten. Lejour had samen met drie collega’s toegang tot geanonimiseerde gegevens van alle 27.000 ‘inkeerders’ tussen 2002 en 2018. Daarnaast bekeken ze Nederlandse informatieverzoeken aan Zwitserse banken die Nederlandse klanten bedienen. Dat hun onderzoek tot 2018 loopt, heeft een simpele reden: toen stopte het kabinet met de inkeerregeling. Toenmalig staatssecretaris Eric Wiebes schreef destijds aan de Kamer dat allerlei nieuwe uitwisselingen van belastinggegevens tussen landen ertoe leiden dat de fiscus zelf al sterker staat in zijn jacht op ontduikers. Daarnaast waren er het afgelopen decennium ook nog veel grote belastinglekken, zoals de Panama Papers en de Paradise Papers. Die bevatten een schat aan informatie over zowel ontduikingsstructuren als de namen en rugnummers van de schuldigen. “De kans dat belastingplichtigen met verzwegen vermogen tegen de lamp lopen, wordt hierdoor almaar groter”, schreef Wiebes in 2017. Hoeveel verborgen spaargeld nu nog in het buitenland geparkeerd staat, is erg onduidelijk – het is niet voor niets verborgen. Eerdere onderzoeken kwamen tot 50 tot 60 mrd aan ontdoken vermogen voor Nederland, zegt Lejour. “Er zouden dus nog weleens enkele tientallen miljarden terug te halen kunnen zijn.”
Onderstaand artikel heeft klimaat- en milieu aspecten, financieel/economische en sociaal maatschappelijke. Vandaar dat ik dit artikel heb geplaatst over ‘een overweging’ omdat het onze visie weergeeft over de functie van de luchtvaart in de samenleving van onze jongeren en volgende generaties en de keuzes die daarvoor gemaakt moeten worden. Greenpeace wil juridisch afdwingen dat de overheid klimaateisen stelt aan de staatssteun voor KLM, schrijft Hanne Obbink in Trouw. Over twee weken volgt de uitspraak. Moet de staat strengere voorwaarden op het gebied van klimaat stellen voor steun aan KLM? Ja, vindt milieu-organisatie Greenpeace, en om dat af te dwingen stapte ze naar de rechter. Daar trof ze de staatsadvocaten die, niet verrassend, het tegendeel betoogden: de staat is daartoe niet verplicht. De kortgedingrechter in Den Haag neemt drie weken de tijd voor zijn vonnis. Een paar voorwaarden op duurzaamheidsgebied stelde het kabinet wel toen het €3,4 mrd aan leningen en garanties voor KLM in het vooruitzicht stelde. De luchtvaartmaatschappij moet onder meer de CO2-uitstoot in 2030 terugbrengen tot het niveau van 2005 en in datzelfde jaar moet ze minstens 14% duurzame brandstof bijmengen. Veel te weinig, vindt Greenpeace, en dat is in strijd met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de zorgplicht van de overheid. Voor dat laatste verwees Greenpeace naar de Urgenda-zaak. Daarin oordeelde de Hoge Raad dat de overheid niet voldeed aan haar zorgplicht door te weinig te doen tegen klimaatverandering. De noodzaak van steviger klimaateisen onderbouwde Greenpeace ook met een recent rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). De CO2-uitstoot van het vliegverkeer zal tot 2050 alleen maar stijgen, berekent het PBL. Vliegtuigen worden weliswaar 1,5% per jaar zuiniger, en 10% tot 20% van hun brandstof zal duurzaam zijn. Maar door de verwachte groei van het vliegverkeer zal de CO2-uitstoot van vluchten vanuit Nederland tegen die tijd desondanks 12,2 tot 15 megaton zijn, tegen 12 megaton nu. Dat ligt ver af van de halvering van de uitstoot, waarop minister Van Nieuwenhuizen van infrastructuur mikt in de Luchtvaartnota van mei dit jaar. Het steunpakket voor KLM is een uitgelezen kans om daar iets aan te doen, betoogt Greenpeace. “Een kans is iets anders dan een rechtsplicht”, brachten de advocaten van de staat daartegen in. Het gaat in het steunpakket niet om het klimaat, vervolgden zij, maar om het overeind houden van KLM. In crisistijd heeft de overheid veel beleidsvrijheid en rechters moeten daarom alleen ingrijpen als volstrekt duidelijk is dat de staat over de schreef gaat. Daar is bij de KLM-steun geen sprake van. Het steunpakket is de uitkomst van een ingewikkelde deal, waarbij ook banken betrokken zijn. Die deal kan niet zomaar opengebroken worden, stelden de landsadvocaten, met het risico dat banken afhaken en KLM alsnog failliet gaat. Extra eisen zetten KLM bovendien op achterstand ten opzichte van concurrenten en kunnen daardoor ‘ingrijpende en onomkeerbare gevolgen’ hebben. Een faillissement van KLM is niet de bedoeling, reageerde Greenpeace, maar klimaatverandering is een net zo urgent probleem en daarom zijn maatregelen nodig, “hoe sneller hoe beter”. Kan de luchtvaart schoner worden dankzij biobrandstof? De luchtvaartsector zelf ziet knelpunten. Grondstoffen voor biobrandstof – afval, afgewerkte bakolie – zijn er genoeg, bleek uit een rapport van Clean Skies for Tomorrow, een coalitie van onder meer KLM, Schiphol, Boeing en Airbus. Maar de productiecapaciteit voor zulke brandstof is slechts goed voor 1% van de wereldwijde vraag naar vliegtuigbrandstof. Biobrandstoffen zetten sowieso veel minder zoden aan de dijk dan synthetische brandstoffen, zei Paul Peeters, lector duurzaam transport in Breda, onlangs tijdens een digitale bijeenkomst van actiegroepen en deskundigen. “Maar die laatste zijn aanzienlijk duurder, dan moet de ticketprijs misschien wel verdubbelen.” En elektrisch vliegen? “Wishful thinking”, oordeelde Joris Melkert, luchtvaartdeskundige aan de TU Delft. Enkele kanttekeningen. Het steunpakket van de overheid en de banken is niet alleen een sociaal/financieel product maar wordt toegekend in een periode waarin verduurzaming en het klimaat (natuur, milieu en biodiversiteit) mede een hoofdrol spelen. Het is maar zeer de vraag of rechters zich afzijdig moeten houden in crisistijden omdat de regering dan een grotere beleidsvrijheid zouden hebben. Regeren is vooruitzien en niet achteromkijken. De deal, die tot stand zou zijn gekomen met de banken, zou ingewikkeld zijn geweest. Dat betwijfel ik. Ook zij hebben er belang bij dat KLM blijft vliegen en ze hebben wel geregeld dat de overheid voor 90% garant staat voor de versterkte kredieten. Banken staan in de rij als ze bedrijven krediet kunnen verlenen met 90% staatsgarantie. Alhoewel concurrentie in de vliegwereld een rol speelt, kan het niet zo zijn dat luchtvaartbedrijven binnen Europa elkaar beconcurreren met soepeler eisen ten aanzien van het terugbrengen van de CO2-uitstoot. Een ander aspect dat niet ter tafel is gebracht is de verwachting van deskundige analisten dat Air France/KLM nog meer steun nodig heeft dan de huidige steunprogramma’s. Die gaan ervan uit dat dat benodigde bedrag zal moeten stijgen naar 10 keer de huidige marktwaarde. Hoe groot is de waarde die de Nederlandse samenleving (=belastingbetalers) wil betalen om onze vaderlandse trots: de 100-jarige KLM, in leven te houden. Ik heb al eerder gesteld: Air France fuseert met Lufthansa.

Onderstaand een beschouwing over wat de VS en de wereld te verwachten hebben, ondanks alle inzet van Trump en zijn campagneteam om zijn dreigend vertrek uit het Witte Huis te voorkomen, van een chaotische machtsoverdracht op 20 januari 2021. Het lag al in de lijn der verwachtingen dat Donald Trump, nu hij er niet in is geslaagd, rechtbanken te overtuigen van zijn gelijk over verkiezingsfraude, met de poststemmen en de software waarmee stemmen werden geteld, dat hij zijn vertrek uit het Witte Huis niet kan afwenden. Maar zal hij zijn verlies ook accepteren en de weg vrij maken voor zijn opvolger Joe Biden. De verwachting is dat dat proces niet zonder slag of stoot zal verlopen. Gevreesd wordt dat Trump en de Republikeinen alles uit de kast zullen trekken om het regeren van de Biden-Administration zal saboteren en zijn, veelal, mislukte beleid te ‘vergrendelen’. Een halvering van de Amerikaanse troepenmacht in Afghanistan, nog meer sancties tegen Iran en een serie maatregelen die China in de gordijnen zal jagen. Joe Biden zal bij zijn aantreden op 20 januari overal ter wereld lastige afscheidscadeaus aantreffen van Donald Trump. Het terugtrekken van 2500 van de 5000 militairen in Afghanistan en 500 van de 3000 in Irak, per 15 januari, werd bekendgemaakt door waarnemend minister van defensie Christopher Miller. De militaire bevelhebbers zijn volgens mediaberichten ongelukkig met het besluit. Eerder deze maand werd minister van defensie Mark Esper al ontslagen, mede vanwege zijn bezwaar tegen de terugtrekking. Ook Republikeinen in het Congres vinden het te vroeg. Hun fractieleider Mitch McConnell waarschuwde voor een smadelijke aftocht, zoals in 1975 uit Vietnam. De VS sloten in februari een akkoord met de Taliban over volledige terugtrekking van Amerikaanse troepen per mei 2021. De radicaal-islamitische strijders zouden tot die tijd geen Navo-militairen meer moeten aanvallen en de banden verbreken met terroristische groeperingen als Al-Qaida. Op dat laatste punt wil de bevelhebber van de Amerikaanse strijdkrachten in Afghanistan en Irak, Frank McKenzie, ‘eerst nog daden zien’, zei hij vorige week. Met de terugtrekking zou Trump een verkiezingsbelofte vervullen: zijn achterban heeft niet veel op met Amerikaanse militaire bemoeienis in het buitenland. Daar staat tegenover dat hij onlangs nog zinspeelde op militaire actie tegen Iran. Inspecteurs van het Internationaal Atoomenergie-agentschap rapporteerden toen dat Iran bijna 2500 kilo verrijkt uranium bezit, genoeg om binnen enkele maanden twee atoombommen te maken. Het land had afstand gedaan van bijna al zijn verrijkte uranium in het kader van een in 2015 met Obama gesloten akkoord, maar Trump vond dat akkoord veel te slap en zegde het in 2018 op. Daarna nam de voorraad weer toe. Trump vroeg volgens The New York Times aan zijn militaire adviseurs naar mogelijkheden om de nucleaire installaties in het land uit te schakelen. Nadat hem was verteld hoe zo’n actie zou kunnen escaleren, zou hij er vanaf gezien hebben. De regering-Trump wil Iran wel extra financieel/economische sancties opleggen. Die zouden dan formeel niet gericht zijn tegen het kernprogramma, maar tegen andere activiteiten van Iran, met name in buurland Irak. Dat zou het juridisch moeilijker maken voor opvolger Biden om ze snel weer op te heffen als hij de VS weer wil laten meedoen met het kernakkoord. Ook China wordt voor Biden een lastige gesprekspartner, als Trump zoals verwacht de komende weken extra sancties afkondigt tegen Chinese bedrijven en functionarissen. Amerikaanse bedrijven zouden geen zaken meer mogen doen met verschillende bedrijven die gelieerd zijn aan het Chinese leger. Een aantal bestuurders van het land zou in de ban gedaan worden vanwege betrokkenheid bij het ontmantelen van de democratie in Hongkong en bij het onderdrukken van de Oeigoerse minderheid in de provincie Xinjiang. (bron: Trouw)

Voor iedereen een schone lei om een nieuwe schuldencrisis te voorkomen. Een groeiende groep economen vindt de berg aan schulden bij huishoudens en bedrijven nu echt bedreigend. Zij halen een Babylonisch wapen uit de kast: kwijtschelden, schrijft Dirk Waterval op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1105/articles/1250088/30/1 Kwijtschelden dan maar? Over de oplossing verschillen economen van mening, maar niet over het probleem: de grote berg schulden die huishoudens en bedrijven nu al jaren met zich meetorsen, is ronduit gevaarlijk tijdens een crisis als de huidige. Je hoort weleens zorgen over de staatsschuld, zeggen de rekenmeesters. Maar kijk eens naar die private schuld: de consumentenkredieten, hypotheken en bedrijfsleningen. Die is alleen maar verder gestegen sinds de vorige crisis – uit 2008 – en vooral ook in Nederland. Opgeteld staan huishoudens en bedrijven hier nu ruim vier keer zo diep in het rood als de overheid. Ondanks alle tientallen miljarden die de overheid dit jaar moest lenen om de noodsteun aan bedrijven te kunnen betalen. Een groeiende groep economen vraagt zich af of je de boel niet beter kunt kwijtschelden. Gewoon opnieuw beginnen. Waarom? Omdat het hele financiële systeem anders op vergelijkbare wijze kan instorten als in de nasleep van de vorige crisis. Niet eens per se omdat er weer allerlei ondoorzichtige, raar verpakte financiële producten worden verhandeld, zoals toen met hypotheken het geval was. Maar in de eerste plaats om wat er gebeurde nádat de woningmarkt klapte en de banken aan het wankelen waren gebracht. Die wilden toen het schamele kapitaal dat ze nog over hadden namelijk niet meer uitlenen. Daardoor trokken ze ook gezonde bedrijven mee de afgrond in. Dat dreigt nu weer te gebeuren, zegt de Groningse hoogleraar economie Dirk Bezemer. De Nederlandse private schuldenberg (alle schulden bij elkaar, maar dan zonder de staatsschuld) bedroeg hier vorig jaar zo’n €2.300 mrd, becijferde de Rabobank vorige zomer. Stukken meer dan in 2007, en in verhouding tot de grootte van de economie véél meer dan het Europees gemiddelde. “Het is een fragiele situatie”, zegt Bezemer. “Nu gaat het nog goed, we zitten nog niet in een nieuwe schuldencrisis. Maar dat kan makkelijk en onverwachts omslaan. Hoe hoger de schuld, hoe meer inkomen bedrijven en huishoudens moeten reserveren voor hun rente-aflossingen. Stel dat een heleboel bedrijven dat nog nét lukt, en dan, door corona, nét niet meer.” Banken die ineens veel minder inkomsten krijgen en opnieuw huiverig worden om krediet uit te geven, gezonde bedrijven die daardoor ten onder gaan – het zou een desastreuze herhaling van zetten worden. Vandaar dat ze dit probleem hoog opnemen in Brussel. Eurocommissaris Valdis Dombrovskis (verantwoordelijk voor economie) waarschuwde recentelijk nog voor een ‘waarschijnlijke stijging’ van leningen die bedrijven niet kunnen terugbetalen. In december presenteert de Europese Commissie een plan om te zorgen dat banken daar niet in verzuipen. Het is nog niet zeker hoe dat eruit komt te zien, maar het zal waarschijnlijk neerkomen op wat wetswijzigingen rondom de handel in schuldpapier. Er zijn ook economen die verder willen gaan: kwijtschelden die private schuld. Dat klinkt lekker, maar ook best onmogelijk, en in ieder geval ongemakkelijk. Ergens moet dat toch problemen opleveren, zou je denken. Toch maken vooraanstaande academici zich daar hard voor. Hoogleraar Bezemer bepleit kwijtschelding bijvoorbeeld in zijn onlangs verschenen boek ‘Een land van kleine buffers’. Maar ook in een artikel dat hij afgelopen zomer publiceerde met collega-hoogleraren Arjo Klamer en Irene van Staveren. “Mensen hebben recht op een schone lei”, schrijven ze onder het kopje ‘conclusies en aanbevelingen’. En dan een greep uit de buitenlandse experts. In Londen resideert econoom Steve Keen, bekend om zijn aanklacht tegen het neoliberalisme en zijn oplossing voor de schuldproblemen: het bijdrukken van gratis geld door centrale banken, die het aan burgers geven om hun leningen mee af te betalen. De Amerikaanse Michael Hudson, hoogleraar aan de Universiteit van Missouri, figureerde onlangs in het vakblad van de Federal Reserve Bank of Richmond, de op drie na grootste centrale bank van Amerika, met zijn rigoureuze ideeën over kwijtschelding. Grofweg maken al deze mensen hetzelfde punt: de private schuld stijgt in de westerse wereld harder dan het inkomen van de consumenten en de bedrijven die die schuldberg ooit moeten gaan aflossen. Dus gaat dat aflossen nooit lukken. Ontken dat gerust, schuif de consequenties voor je uit, maar daarmee los je volgens hen niets op. Het lijkt een zwaar gechargeerde samenvatting van het verhaal, maar dat valt mee. Nieuw is het kwijtschelden allerminst, stelt bijvoorbeeld Hudson in zijn boek ‘…and forgive them their debts’. Koning Hammurabi, die tot 1750 vòòr Christus over Babylonië regeerde, zag in een natuurramp of hongersnood aanleiding om schulden van burgers kwijt te schelden. Net als nu met corona legden natuurrampen toen ook al hele economieën plat. En, zo zegt Hudson in het vakblad van de centrale bank, dat deed Hammurabi niet omdat hij nou zo vergevingsgezind was. “Hij realiseerde zich gewoon dat je niet de hele economie in een recessie moet duwen door mensen te dwingen om te blijven afbetalen, alleen maar zodat crediteuren betaald zouden krijgen.” Met die crediteuren, zoals banken en vastgoedeigenaren, heeft de hoogleraar weinig medelijden. Die hebben de afgelopen tien jaar zo goed geboerd dat ze volgens hem wel een afschrijving op nog te incasseren schulden kunnen lijden. “De rest van de economie kan dat misschien niet.” Dit is natuurlijk precies het ongemakkelijke aan de discussie: kwijtschelden gaat altijd ten koste van een bepaalde groep die op de inkomsten van aflossing en rente rekent. “In dit hele debat mis ik steeds één component: wie betaalt de rekening?”, zei Elke König vorige week nog. Ze is voorzitter van de Single Resolution Board in Brussel, verantwoordelijk voor hervormingen binnen Europese banken. Soms krijgt ze het idee dat mensen dromen over een ‘magisch systeem’, waarin verliezen niet genomen hoeven te worden maar simpelweg zouden verdampen – “iets dat niet gaat gebeuren”. Bezemer weet ook wel dat het kwijtschelden van schulden altijd pijnlijk is voor investeerders en crediteuren. En dat banken door corona straks in problemen kunnen komen door wanbetalers. Maar de pijn hoeft niet per se door de oorspronkelijke uitleners genomen te worden, zegt Bezemer. Laat de overheid die last op zich nemen. Dat kan als volgt. “Eerst moet je onderkennen dat banken heel veel leningen in de boeken hebben staan die nooit afbetaald gaan worden”, zegt Bezemer. “Als de overheid dan een schuldenfonds (bad bank) opricht dat die leningen overkoopt van de banken, zijn die in elk geval van hun slechte leningen af.” De overheid is dan de nieuwe eigenaar van de schulden, en kan besluiten om de geplaagde bedrijven een adempauze te geven of zelfs een deel kwijt te schelden. In zijn boek uit augustus wijdt hij hier al een gedachte-experiment aan, en ondertussen fantaseren ze bij de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt ook openlijk over zo’n schuldenfonds. Bezemers idee lijkt namelijk heel erg op een zogeheten ‘bad bank’, waar de hoogste toezichthouder binnen de ECB, Andrea Enria, nu voor pleit. Zo’n ‘bank voor slechte leningen’ zou dan al het bedrijfskrediet van commerciële banken overnemen dat waarschijnlijk niet terugbetaald gaan worden. Want let wel, waarschuwt Enria: in een ‘extreem maar plausibel’ scenario kan dat onincasseerbare krediet door corona oplopen tot liefst €1.400 miljard.. Dankzij de ‘bad bank’, wier balans dan tjokvol staat met die krediettroep, zouden commerciële banken van dat juk verlost zijn. De plannen van Enria zijn nog hoogst onzeker. Volgens Bezemer gaat de klus waarschijnlijk naar een commerciële partij, één die ‘tot het naadje’ gaat om alle schulden in eerste instantie wel gewoon te incasseren. In het overheidsinstituut uit zijn boek zou dat niet het geval zijn. Dat kan besluiten dat het in het publieke belang is om kwijt te schelden, waarna de pijn door de overheid zelf genomen wordt. De oorspronkelijke crediteuren – de banken bijvoorbeeld – hebben hier voordeel van. “Het kost allemaal heel veel geld, de staatsschuld gaat erdoor omhoog. Maar het zou nog veel meer geld kosten als het financiële systeem omvalt, of als bedrijven massaal failliet gaan. Dat is de afweging.” Mocht het politiek niet haalbaar blijken om net als de oude Babyloniërs te gaan kwijtschelden, dan zou het in ieder geval mooi zijn als de overheid massaal lenen wat zou ontmoedigen, besluit Bezemer. “Momenteel levert lenen gewoon belastingvoordeel op. Bedrijven mogen rentebetalingen immers aftrekken van hun belastbare inkomen.” Ook lenen om te investeren in vastgoed of aandelen is daardoor te aantrekkelijk, waardoor die markten groeien als zeepbellen die ook weer kunnen knappen. “Laten we de resetknop indrukken, en er dan voor zorgen dat we niet opnieuw in de schuldproblemen belanden.” Een ‘bad bank’ dan wel een daarop gelijkend instelling, is positief voor de banken en goed aan de aandeelhouders, want de waarde van de banken zal, na het genomen verlies, weer gaan stijgen. We houden daarmee wel al die zwakke banken binnen de eurozone in leven en ze krijgen allemaal een schone lei. Het is de vraag of een sanering niet veel wenselijker is. Tevens moet de explosieve groei van financiële producten, als derivaten, aan banden worden gelegd en moet het toezicht op de risico’s die die producten met zich meebrengen. Wat Bezemer en anderen stellen over kwijtschelding van schulden spreekt mij aan maar het is een onderdeel van veel grotere financieel/monetaire problemen. Dus de aanpak van een deelprobleem, zeker het nadenken daarover, is positief, maar dat is niet de oplossing van alle problemen en onzekerheden incl een hoognodige fiscale opschoning, met name de belastingparadijzen.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 20 nov 2020; week 47: AEX 601,62; Bel20 3.585,66; CAC40 5.495,89; DAX30 13.137,25 ; FTSE 100 6.351,45; SMI 10.495,65; RTS (Rusland) 1.262,69; SXXP (Stoxx Europe 600) 389,61; DJIA 29.263,48; NY-Nasdaq 100 11.906,44; Nikkei 25.527,37; Hang Seng 26.451,54; All Ords 6.739,90; SSEC 3.377,73; €/$1.186; BTC/USD $18.601,25; 1 troy ounce goud $1.870,40, dat is €50.687,58 per kilo; 3 maands Euribor -0,528%; 1 weeks -0,545%; 1 mnds -0,543%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,504%; 10 jaar VS 0,8278%; 10 jaar Belgische Staat -0,394%; 10 jaar Duitse Staat -0,583%; 10 jaar Franse Staat -0,349%; 10 jaar VK 0,302%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,537%; 10 jaar Japan 0,0115%; Spanje 0,097%; 10 jaar Italië 0,629%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,472.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week fors hoger nadat Joe Biden de 46e president van de VS zou worden. Ik twijfel of dat enthousiasme wel terecht is, want de VS verkeren momenteel in een kritische fase waarin het nog onduidelijk is of de ‘elect president’ uiteindelijk in januari ook nog tot President wordt geïnstalleerd. Zou uiteindelijk Trump toch in het Witte Huis blijven dan is een forse koersreactie mogelijk. Het corona-virus is nog altijd niet onder controle, de besmettingen waren met de helft gedaald maar stegen deze week wat, de dollar noteerde stabiel en de bitcoin steeg fors in de aanloop naar de expiratiedatum van de optie-contracten. Slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ daalde weer wat en de rente daalde licht. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,302%; Duitsland -0,178%; Nederland -0,1030%; Frankrijk 0,325%; Japan 0,6268%; Spanje 0,876%; VK 0,888%; Canada 1,1869%; Italië 1,488%; VS 1,5576%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,766%; Nederland -0,722%; België -0,677%; Frankrijk -0,673%; Zwitserland -0,6725%; Denemarken -0,597%; Spanje -0,388%; Japan -0,1268%; VK -0,004%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 21/22-11 2020/557 Wat haalt Trump nog meer uit de ‘doos van Pandora’?

UPDATE 14/15-11 2020/556 Staan de VS voor een staatsgreep?

Timothy Snyder, hoogleraar geschiedenis aan de Amerikaanse Yale-universiteit, houdt daar ernstig rekening mee, schrijft de weekendeditie van het Parool. Hij heeft genoeg gezien: ‘Er is een coup in de maak,’ schreef Snyder in een essay in The Boston Globe. ‘En het aantal medestanders neemt niet af, maar toe.’ Er zijn (ex-)partijgenoten die de president via de media van repliek dienen, maar ze vormen een minderheid onder de Republikeinen. Kopstukken als Lindsey Graham (‘Als we deze strijd niet voeren, wordt er nooit meer een Republikein president’) en Mitch McConnell (‘De president heeft het volste recht de verkiezingsuitslag aan te vechten’), leggen Trump geen strobreed in de weg. Minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo, die als hoogste diplomaat van de regering wereldwijd democratie predikt, evenmin. “We werken mee aan een transitie naar nog eens vier jaar Trump,” zei hij. Minister van Justitie William Barr gelastte zijn staf en officieren van justitie in de staten deze week zeer grondig onderzoek te doen naar de grootschalige fraude die Trump de winst zou hebben gekost, hoewel autoriteiten daar nergens bewijs voor hebben gevonden. Alleen Trump twitterde dat er was gefraudeerd met 2,7 miljoen van zijn stemmen, alleen harde feiten ontbreken. Denkend aan zijn achterban, ontsloeg Trump minister van Defensie Mark Esper. Hij verving hem en functionarissen op sleutelposities in het departement door loyalisten. Zulke personeelswisselingen passen niet bij een president die van plan is over minder dan zeventig dagen afstand te doen van de macht. Het Witte Huis heeft departementen echter ook opgedragen hun begrotingen gereed te maken voor presentatie door de regering-Trump in februari volgend jaar. Meewerken met het transitieteam van Biden is hen, volgens The Washington Post, op straffe van ontslag verboden. Voor Snyder zijn de implicaties glashelder: ‘Wat Trump hier probeert te doen, heeft een naam: coup d’état. Het lijkt misschien slecht georganiseerd, maar kansloos is het zeker niet.’ Het gevoel dat de president met vuur speelt, wordt niettemin breed gedragen. Maar of het zo’n vaart zal lopen? Veel academici verwachten dat het democratische proces dat Trump nu met voeten treedt, hem vroeg of laat de pas zal afsnijden. Terwijl de Trump-campagne deze week het ene na het andere kort geding verloor, laat zijn fanatieke aanhang zich met elke boze tweet zand in de ogen strooien. Zolang Trump geen sjoege geeft, is Biden’s presidentschap voor velen besmet, terecht of niet. Het Cybersecurity and Infrastructure Security Agency benadrukte nog maar eens dat de verkiezingen ‘de veiligste uit de Amerikaanse geschiedenis’ waren. Geen bewijs van weggemaakte of dubbele stemmen, om nog maar te zwijgen over signalen van buitenlandse inmenging. Richard Pildes, hoogleraar constitutioneel recht aan de Universiteit van New York, in The Guardian: ‘De ironie – of tragedie – is dat we onder extreem moeilijke omstandigheden vlekkeloos verlopen verkiezingen hebben kunnen houden. Toch is een aanzienlijk deel van de 70 miljoen aanhangers van de president ervan overtuigd dat het proces oneerlijk is verlopen.’ Zolang Trump doorzet en de Republikeinse partij met hem meebeweegt, werkt Joe Biden op halve kracht. Formaliteiten zoals de zitting van het kiescollege op 14 december en zijn inauguratie van 20 januari, worden zo ineens onaangenaam spannend. Is daarmee sprake van een staatsgreep? vroeg weekblad The New Yorker aan een tiental mastodonten in Washington? De gezaghebbende neoconservatieve denker Bill Kristol in dat artikel: “Dit is een beetje coup vermenigvuldigd met een hoop oplichterij en boven alles een totale en roekeloze minachting van een gezonde democratie.”

Nadat ik blog 555 had gepost heb ik later nog een toelichting over de verkiezingsfraude, waarover Trump al weken heeft gesproken, toegevoegd. Hij doelt daarmee op het feit dat met poststemmen en vervroegd stemmen mensen, die zijn overleden tussen de datum waarop is bepaald welke inwoners stemgerechtigd waren (en dus een stemoproep hebben ontvangen) en de datum van de verkiezingen, 3 november een stem hebben kunnen uitbrengen. Eenzelfde mogelijkheid gaat zich ook in Nederland volgend jaar maart voordoen. Trump heeft gelijk als hij stelt dat er overledenen een stem op Biden hebben kunnen uitbrengen die als legaal is behandeld. Hij is van oordeel dat dat illegale stemmen zijn, die uit de tellingen moeten worden verwijderd. Maar om hoeveel stemmen gaat dat? Dan wel dat er hele nieuwe verkiezingen moeten worden uitgeschreven, want hij blijft maar roepen dat hij de grote winnaar van de verkiezingen is. Ik acht dit niet realistisch. Inmiddels heeft de Republikeinse oud-president George Bush Joe Biden al gefeliciteerd. Zijn vrouw Melanie heeft al gezegd dat Donald geen goede verliezer is. Duidelijk is geworden dat een deel van de stemmen voor Biden afkomstig is van stemmers, die van huis uit Republikein zijn, maar die Trump niet opnieuw vier jaar in het Witte Huis wilden. Trump geniet nog steeds steun van de harde kern van Republikeinse senatoren, maar anderen twijfelen openlijk. Binnen de Trump Administration is het onrustig: in de VS is het hoofd van de afdeling verkiezingsfraude van het ministerie van Justitie opgestapt. Het vertrek van Richard Pilger komt volgens media in de VS na een interne oproep van minister Barr om “substantiële beschuldigingen” van fraude te onderzoeken. “Nu ik weet wat het nieuwe beleid is en wat de gevolgen daarvan zijn, moet ik helaas mijn ontslag aanbieden”, schrijft Pilger. President Trump beweert dat er op grote schaal is gefraudeerd met stemmen en het tellen daarvan. Minister van Justitie Barr stelt niet dat er daadwerkelijk is gesjoemeld, maar spoort zijn ambtenaren aan de onderste steen boven te krijgen. Inmiddels reageren de beurzen alsof de victorie al binnen is. Trump kan nog lang het beleid van Biden saboteren dan wel onmogelijk maken, dus welke gevolgen dat zal hebben voor de economie, de werkloosheid en de corona-pandemie, leert de toekomst. Het is veel te vroeg om nu al te anticiperen op een snel herstel van de economie, want pas over 2 maanden is bekend wie de 4 zetels, die nog onbezet zijn in de Senaat, gaan innemen. Momenteel is de stand 48-48. De Republikeinse leider in de Senaat, Mitch McConell blijkt Trump voorlopig steunen. Tegen het protocol in wil de regering-Trump nog altijd niet meewerken aan de voorbereiding op Bidens eerste termijn, die in principe na zijn inauguratie op 20 januari aanvangt. Het is na de verkiezing van een Amerikaanse president gebruikelijk dat communicatie van buitenaf via het ministerie van Buitenlandse Zaken loopt. Onder auspiciën van Trumps minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo zou het ministerie, volgens CNN berichten, voor Biden achterhouden en worden felicitaties uit het buitenland niet aan hem doorgespeeld. Veel wereldleiders, zoals de Duitse bondskanselier Angela Merkel en de Canadese premier Justin Trudeau, hebben een eigen lijntje met de Democraat gelegd, maar anderen geven de voorkeur aan de formele manier. Zo mogelijk nog ingrijpender is dat Biden, volgens CNN, van het ministerie ook nog niet mag meeluisteren met inlichtingenbriefings die op het departement worden gegeven. De vrees is dat Biden daardoor straks niet van de hoed en de rand weet als hij op 20 januari aan zijn eerste termijn als president begint. Pompeo ontkent dat de regering-Trump het democratische proces moedwillig aan het verstoren is. “Wij werken gewoon mee aan een machtsoverdracht,” zei hij tegen journalisten. Met een stalen gezicht. “Wel een machtsoverdracht naar een tweede termijn van president Donald Trump.” (bron: Parool) Hier een tweed van Donald J. Trump van 12 november: REPORT: DOMINION DELETED 2.7 MILLION TRUMP VOTES NATIONWIDE. DATA ANALYSIS FINDS 221,000 PENNSYLVANIA VOTES SWITCHED FROM PRESIDENT TRUMP TO BIDEN. 941,000 TRUMP VOTES DELETED. STATES USING DOMINION VOTING SYSTEMS SWITCHED 435,000 VOTES FROM TRUMP TO BIDEN.”

Langzaam vallen de decors en verlaten de ja-knikkers het zinkende schip. China heeft Biden gefeliciteerd. Maar nog erger zijn eigen Administration zagen nu de poten onder zijn presidentiële stoel. Trump blijft vechten tegen zijn ondergang met alle middelen die hem nog ter beschikking staan. Hij verbrandt al zijn schepen achter zich en daarmee creëert hij chaos. Maar dat zal hem (g)een zorg zijn. Uiteindelijk zal hij, als hij de democratische protocollen uitvoert, moeten accepteren dat hij de verkiezingen heeft verloren en hem een heel onzekere toekomst wacht met een aantal rechtszaken. Kan de vernedering nog groter zijn? De organisaties die verantwoordelijk zijn voor het eerlijke verloop van de Amerikaanse verkiezingen zeggen dat er geen bewijs is voor fraude. Ze schrijven in een gezamenlijke verklaring dat dit de veiligste verkiezingen ooit waren. “Hoewel er ongegronde claims worden gedaan over onze verkiezingen en er desinformatie wordt verspreid, kunnen we u verzekeren dat we het uiterste vertrouwen hebben in de veiligheid en integriteit van onze verkiezingen. U zou dat ook moeten hebben”, staat op de overheidswebsite van de Cybersecurity & Infrastructure Security Agency (CISA). Persbureau Reuters meldt dat CISA met deze conclusie komt op het moment dat het hoofd ervan verwacht te worden ontslagen door president Trump. Het Witte Huis zou zich ergeren aan een campagne tegen desinformatie van het agentschap: onder het kopje Rumor Control worden onjuiste beweringen over de verkiezingen ontkracht. Volgens Reuters heeft Christopher Krebs aan drie medewerkers verteld dat hij zijn ontslag verwacht, nadat eerder deze week al de tweede man van CISA werd gedwongen op te stappen. (bron: NOS) Ik denk dat het voor Trump helemaal niet belangrijk is of hij erin slaagt een enorme verkiezingsfraude van 2,7 miljoen stemmen aan te tonen, zo hij er al in zou slagen voldoende rechtbanken achter zich te krijgen, maar dat hij daarmee voor zijn achterban het klimaat schept voor een staatsgreep en zich daarna uitroept tot een dictator voor het leven. Veel meer gematigde Republikeinse politici twijfelen over het handelen van hun president want aan alleen de die-hards heeft hij onvoldoende steun voor zijn droombeeld van alleenheerser. De VS, maar ook de hele wereld houden hun hart vast, want democratische waarden kunnen met één pennenstreek van tafel zijn. Een dergelijk proces heeft zich 85 jaar geleden ook al eens afgespeeld in Duitsland met de opkomst van Adolf Hitler als de leider van de Nazi-beweging. We kennen die afloop. Ik hou mijn hart vast. Voortschrijdend inzicht toont twee scenario’s. Beiden gaan uit ervan dat de beëdiging als de 46ste president op 20 januari 2021 niet zal plaatsvinden. Trump zelf zal zich uitroepen tot de winnaar van de verkiezingen, omdat hij, heeft hij zichzelf wijsgemaakt, de winnaar is omdat er 2,7 miljoen stemmen van hem zijn gestolen. Dat gedrag past bij het denken van een super-populist, die heeft nog een missie uit te voeren en hij laat zich nooit leiden door tegenslag. In het eerste scenario gaat hij zijn achterban aanzetten de komende weken in meerdere steden ‘rallys for Trump’ te houden, waar burgerlijke onlusten en agressie plaatsvindt. Trump roept zijn mensen niet tot de orde, maar roept de noodtoestand uit met als argument dat er een burgeroorlog dreigt en dat hij de enige is die zijn achterban tot rust kan brengen door zich te profileren als hun President. Daarmee is hij in staat de grondwet even buitenspel te zetten om te voorkomen dat grootschalige onlusten grote financieel/economische schade kan toebrengen aan de overheden, het bedrijfsleven en de financiële markten. Hij zet het verkiezingsprotocol stop tot nader order. In het tweede scenario gaat hij ervan uit dat gevestigde orde niet in staat is de grootschalige fraude vast te stellen, ook al omdat rechtbanken daartoe niet in staat zijn. Dan rest hem niets anders dan zelf de regie te voeren. Hij roept zichzelf uit tot de grote winnaar van de verkiezingen en roept de noodtoestand uit. Hij zet -zogenaamd tijdelijk – het parlement buitenspel. Zijn achterban hemelt hun Leider, Donald J. Trump, op en viert feest, de andere helft van het land in ‘ongeloof over de staatsgreep’ achterlatend. De Republikeinse partij kijkt toe en vraagt zich af of zij kunnen blijven toekijken. Misschien kan het Hooggerechtshof nog beslissen uitspraken te doen waardoor de Republikeinen Trump toch nog de winnaar wordt. Dat zou kunnen als deelstaten met een dubbele winnaar komen doordat het parlement met andere kiesmannen komt dan de uitslag van de verkiezingen aangeeft. Dan kan het Hooggerechtshof (7 republikeinen, 3 democraten) besluiten, als het Congres daar niet uitkomt, die kiesmannen van de betrokken deelstaten niet mee te laten stemmen. Daardoor zou Trump toch nog de verkiezing einnen. Maar dit is wel een technische optie en willen de Republikeinen dat wel. De wereld kijkt toe en vraagt zich af hoe sterk de Amerikaanse democratie is. Deze beide scenario’s gaan ervan uit dat Trump zijn nederlaag niet accepteert. Ik herken in zijn handelen veel terug van wat de geschiedenis beschrijft over hetgeen zich 85 jaar leden in Duitsland afspeelde. Alleen Trump krijgt nooit meer dan een minderheid van het Amerikaanse volk achter zich. Dat weet hij en daarom blijft de vraag of hij op het moment suprême zijn dromen doorzet of dat hij er toch voor kiest de aftocht te blazen. Maar dan blijft voor hem de vernedering van de verliezer en de vraag of hij dat ooit kan accepteren? Zal hij achtervolgd gaan worden door de hyena’s die hem met rechtszaken zullen gaan bestoken. Trump verkeert in de moeilijkste periode uit zijn leven, altijd is hij erin geslaagd het tij te keren zodat hij zijn rug recht kon blijven houden. Hij was de godfather die altijd weer overleefde, maar zou hem dat nu weer lukken? Hij zou ook voor het profiel kunnen kiezen van een martelaar, zodat zijn volk hem als een held zou herinneren.

De Amerikaanse president Trump heeft gezegd dat zijn regering niet tot een lockdown zal besluiten. Volgens hem is dat niet nodig en is het middel erger dan de kwaal. Trump verwacht dat er in april 2021 voor alle Amerikanen een vaccin is. Hij zei er niet bij waar hij die bewering op baseert. Tot nu toe is er nog geen enkel vaccin op de markt gekomen, al meldt fabrikant Pfizer grote vooruitgang. Het aantal nieuwe besmettingen bereikte een record van 183.000 per dag, er zijn meer dan 250.000 aan corona overledenen geregistreerd en er zijn ruim een miljoen besmette Amerikanen waarvan er nog 67.000 (een record) in een ziekenhuis liggen. (bron: NOS)

Het Witte Huis stuurt de gelukwensen die ze hebben ontvangen van regeringsleiders uit de hele wereld, geadresseerd aan de ‘Gekozen President’ Joe Biden, niet naar hem door. Hij heeft ook nog geen ruimte in het Witte Huis toegewezen gekregen vanwaar hij zijn zaken kan regelen die verband houden met de machtsoverdracht die gepland staat voor 20 januari 2021

Trump is staatsgevaarlijk en in staat de democratie volledig buitenspel te zetten. Hij blijft volhouden dat grootschalige fraude hem vorige week de overwinning heeft gekost, zonder dat hij tot dusverre in is geslaagd daarvoor harde bewijzen aan te dragen. Zijn vrouw Melanie bevestigt het beeld dat hij een slechte verliezer is. Voor de Republikeinse partij zal hij als boegbeeld afsterven en moet de partij hun wonden gaan likken. Geen enkele rechtbank heeft hij tot nu toe van verkiezingsfraude kunnen overtuigen. Bij een rondgang langs alle staten en hun lokale kiescommissies blijkt er voor Trumps claim nergens bewijs te zijn, schrijft het Parool. In een aantal staten hebben zich inderdaad incidenten voorgedaan, kregen journalisten van The New York Times te horen. Van technische mankementen tot een enkele, illegaal uitgebrachte, dubbele stem. Zulke gevallen zijn echter gebruikelijk bij Amerikaanse verkiezingen en hebben de uitkomst niet beïnvloed, is het algemene beeld. Waarnemers en functionarissen van zowel Democratische als Republikeinse zijde zijn een week na de door Joe Biden gewonnen verkiezingen blij met het verloop ervan. ‘In Kansas zijn geen wijdverspreide en systematische problemen van stembusfraude of intimidatie geregistreerd’, aldus een verklaring van het bestuur van de Republikeinse staat. De Democratische gedeputeerde Steve Simon uit Minnesota: “Ik ken niet één geval van een getelde stem die niet geteld had mogen worden.” The New York Times schreef alle vijftig staten en het District of Columbia aan. Uit 45 staten kwam een directe reactie: ‘Nee, hier geen grootschalige fraude’. Voor vier staten baseerde de krant zich op verklaringen die de lokale autoriteiten zelf hadden verspreid. Alleen uit Texas kwam niets. Harris County, met bijna vijf miljoen inwoners het grootste kiesdistrict van de staat, reageerde wel. Op een paar kleine incidenten na waren de verkiezingen probleemloos verlopen. Eén van de verdachtmakingen van Trump, was dat in de staat Nevada gestemd was door duizenden mensen die daar helemaal niet meer woonden. The Wall Street Journal en Fox News zochten uit hoe dat kon: het bleek om stemmen te gaan van daar gestationeerde maar overgeplaatste militairen. Joe Biden, de Democratische ‘President Elect’, zag zijn marge intussen verder uitlopen naar bijna vijf miljoen stemmen. Hij noemde Trumps weigering om zijn verlies te erkennen een schande voor de democratie. De Amerikaanse staat Georgia gaat toch, uit eigener beweging, alle uitgebrachte stemmen bij de presidentsverkiezing opnieuw tellen. Dat liet topbestuurder Brad Raffensperger, Republikein en staatssecretaris van Georgia, weten. Omdat de marge zo klein is, is een volledige, handmatige hertelling nodig,” zei Raffensperger, op een persconferentie. In de staat zijn bijna vijf miljoen stemmen uitgebracht. Joe Biden ligt volgens de eerste telling aan kop met ongeveer 14.000 stemmen. De wet in Georgia schrijft voor dat een hertelling gevraagd mag worden als het verschil tussen de presidentskandidaten kleiner is dan 0,5%. Met 99% van de stemmen geteld, is het verschil tussen president Donald Trump en zijn Democratische uitdager Joe Biden slechts 14.111 stemmen, zei Raffensperger. Aanhangers van Trump hadden eerder deze week om een hertelling gevraagd. Biden heeft Georgia niet nodig om de presidentsverkiezingen te winnen. Hij werd zaterdagochtend over de drempel van 270 kiesmannen geduwd door Pennsylvania, waar Amerikaanse media de Democraat tot winnaar uitriepen. Maar Trump blijft beweren dat de verkiezingen van hem zijn gestolen door stemfraude, maar bewijzen heeft hij niet geleverd. Psychische schade?

Wie in de Verenigde Staten denkt te beschikken over bewijs van verkiezingsfraude, kan op meerdere plekken aankloppen voor forse beloningen, die zijn uitgeloofd door aanhangers van president Donald Trump. Zijn aanhangers trekken nu de portefeuille om potentiële klokkenluiders aan te moedigen zich te melden. Een Republikeinse topbestuurder van de staat Texas stelt zelfs $1 mln (zo’n €850.000) beschikbaar. Luitenant-gouverneur Dan Patrick zegt in een verklaring dat mensen met bruikbare informatie die moeten overdragen aan de lokale politie. “Iedereen die met informatie komt die leidt tot een arrestatie en veroordeling wegens verkiezingsfraude, zal minimaal 25.000 dollar ontvangen,” belooft de Republikein. Een belangrijke fondsenwerver van Trump, Bill White, zegt in de krant The Washington Examiner dat hij eveneens $1 mln heeft opgehaald. Daarmee kunnen tipgevers worden betaald die met informatie komen over misstanden. Hij richt met compagnons een groep op met de naam Concerned People for Election Integrity: Bezorgde Mensen voor de Integriteit van Verkiezingen. Daar kunnen mensen met bewijs aankloppen. De omstreden organisatie Project Veritas, die met undercoveracties corruptie bij media en instituties wil aantonen, heeft $25.000 op tafel gelegd voor tips over onregelmatigheden in Pennsylvania. Die staat ging volgens Amerikaanse media naar de Democraat Joe Biden, die daardoor genoeg kiesmannen achter zich had om de verkiezingen te winnen. Republikeinen zijn het ook onderling niet eens over de vraag hoe serieus de beschuldigingen van Trump genomen moeten worden. ‘Ik heb u gesteund, meneer de president,’ twitterde de Republikein Corey Stapleton, de minister van Binnenlandse Zaken van Montana. Hij schreef dat Trump ‘ongelofelijke prestaties’ heeft geboekt, maar dat die tijd nu voorbij is. ‘Bijt op uw lip en feliciteer Joe Biden.’ Wat blijft is een president die wanhopig op zoek is naar middelen om te voorkomen dat hij zijn macht moet gaan overdragen. Hij is er kennelijk van overtuigd dat hij de beste president voor de VS is en door een meerderheid van de stemmers in de deelstaten daarin wordt bevestigd. Maar ik vrees dat de realiteit anders is. Alleen wie vertelt hem dat of misschien wel is er iemand naar wie hij luistert? De twee meest voor de hand liggende opties zijn: geheel onverwachts gooit hij de handdoek in de ring en draagt het presidentschap over aan vice-president Pence, met als reden dat hij gezondheidsklachten heeft (waarmee hij het beeld van een martelaar oproept) dan wel dat hij verzet blijft plegen en zelfs zover gaat dat hij lang zal volhouden niet uit het Witte Huis te zullen vertrekken. Dan is de vraag hoe zijn achterban daarop zal reageren: chaos, burgerlijke onlusten of laten ze hem vallen (als een baksteen)? Financieel/economische berichten

Al sinds het begin van de corona-crisis botsen de werelden van het bedrijfsleven en de medici met elkaar, schrijft DFT. Minister de Jonge kiest voor de gezondheidskant: ondernemers worden daar gek van. Die willen weer snel terug naar het ‘oude’ normaal. De vraag is echter of de tijd van vóór corona nog terugkeert. Wij weten dat na een pandemie de wereld verandert, dat de pionnen worden verplaatst en dat dat ook deze keer zal gebeuren. Terug naar af, is geen optie. Ondernemers zullen zich op die omwenteling moeten voorbereiden en alleen die bedrijven hebben een betere kans te overleven. Veel bedrijven worden door dit kabinet in leven gehouden met hulpgeld, kredieten met staatsgarantie en het vooruitschuiven van fiscale verplichtingen met het doel de gezonde bedrijven overeind te houden en personeel weg te houden van toenemende werkloosheid. Ook de banken doen daaraan mee. Veel van dat geld zal achteraf worden beoordeeld als een waardeloze investering, weggegooid geld. De problemen zijn echter veel complexer, ook als gevolg van de globalisering, dan waarmee nu geregeerd wordt.

De Nederlandse economie is in het derde kwartaal met 7,7% gegroeid tegenover een kwartaal eerder en dat is volgens het CBS de grootste groei ooit gemeten. Daarbij moet worden aangetekend dat het kwartaal ervoor een historische krimp kende en dat het bpp nog altijd 3% kleiner is dan eind vorig jaar. De groei kwam deels door de consumptie van huishoudens. Die gaven in de zomer meer uit omdat de coronamaatregelen waren verlicht. Het CBS maakte ook bekend dat er in het derde kwartaal 164.000 meer banen waren dan in het kwartaal ervoor. Vooral in de zorg en de horeca kwamen er banen bij. (bron: NOS) Hier past geen juich-reactie bij. Het is een momentopname, die verklaarbaar is. De klap in het 2e kwartaal was hard en die zijn we nog niet te boven. En in het 4e kwartaal zal dat ook niet gaan lukken. De corona-pandemie is nog niet verdreven, dus zullen we ook volgend jaar alert moeten blijven. Ook de werkgelegenheidscijfers tonen een verkeerd beeld. Het aantal faillissementen dit jaar is in 21 jaar niet zo laag geweest. Dat is niet het gevolg dat de economische krimp geen omvallende bedrijven heeft veroorzaakt maar dat de overheid met steunoperaties aan bedrijven, die op de rand van een faillissement staan, overeind houden, waardoor de werknemers nog altijd worden doorbetaald en dus niet in de WW terecht komen. Voor 2021 wordt een faillissementsgolf verwacht met massaontslagen. Maar die verwacht ik pas na de de verkiezingen van 17 maart 2021.

Scheepsbouwer Royal IHC ontslaat 600 mensen, van wie 300 in Nederland. Vooral management- en kantoorbanen verdwijnen. De reorganisatie is nodig omdat het bedrijf in de financiële problemen zit. IHC wil zich richten op de bagger- en offshoremarkt en op termijn op mijnbouw en defensie. Andere onderdelen worden verkocht. Het bedrijf werd groot met scheepsbouw, maar maakt al jaren verlies in die bedrijfstak. Vakbond FNV Metaal hoopt dat IHC blijft bestaan en vraagt de overheid projecten aan het bedrijf te gunnen. Er werken 3000 mensen. IHC ontving dit jaar al €377 mln staatssteun. (bron: NOS)

Rabobank wil een aantal lokale banken sluiten en het aantal vestigingen gaan halveren. De winst moet daardoor op peil worden gehouden, zegt topman Draijer. Nu lopen door de daling van de rente de inkomsten terug en de bank wil klanten daarom efficiënter gaan bedienen. Rabo werkt nu nog met 89 lokale banken die elk een eigen directie en OR hebben. Daarvan moeten er 18 verdwijnen. Ook het aantal filialen moet omlaag, nog sterker dan vanwege de coronacrisis al was gepland: naar 100 tot 150. Begin 2020 waren er nog 300 Rabobank-filialen. Wat de plannen gaan betekenen voor het aantal banen, is nog niet bekend. (bron: NOS)

9 van de 10 onderaannemers van bezorgdiensten als PostNL en DHL hebben hun zaken niet op orde, zegt de SZW, de voormalige Arbeidsinspectie. Die bekeek de zaken van 80 mensen die via via de opdracht krijgen om het bezorgwerk te doen. Dit zijn de eerste resultaten. Misstanden blijken eerder regel dan uitzondering. Zo zijn er werklozen aan de slag die ook een uitkering krijgen en bezorgers zonder verblijfspapieren. In 2019 en 2020 zijn 36 boetes opgelegd en 33 zaken zijn nog in behandeling. De inspectie is in gesprek met PostNL en wil ook praten met DHL, DPD en GLS. Onder meer DHL zegt zich niet te herkennen. (bron: NOS)

Corona gevolgen

Het aantal besmettingen is deze week fors gedaald, maar stagneert momenteel op een moment dat het R-getal nog boven de 0,8 ligt. 14 november werden er 5447 besmettingen geregistreerd. In totaal liggen er nu 2094 corona-patiënten in de ziekenhuizen van wie 585 op IC’s. Hierbij moet worden aangetekend dat besloten is, om de zorg in de ziekenhuizen te ontlasten, patiënten eerder naar huis worden gestuurd en onder behandeling komen van de huisarts. 

De bioscopen, theaters en musea mogen hun deuren weer openen. Ook bibliotheken, zwembaden, pretparken, dierentuinen en soortgelijke plekken mogen weer open. (bron: NU.nl)

Ongeveer 10 musea, van de 400, denken dat ze over een half jaar definitief dicht moeten. Dat komt naar voren uit een enquête van de Museumvereniging. Een kwart van de musea, honderd dus, denkt nog een jaar te kunnen overleven. Een groot deel van de musea kan het nog volhouden dankzij noodsteun van de overheid. Maar niet alle culturele instellingen komen in aanmerking voor die steun. Zo moet een museum zeker 40.000 bezoekers per jaar ontvangen. Musea mogen volgende week weer open, na een sluiting van twee weken. Dat geldt ook voor bioscopen en bibliotheken. (bron: NOS)

Frontberichten

Met haar nieuwe programma verlegt de VVD na tien jaar regeringsverantwoordelijkheid de koers verder naar het politieke midden. In het programma staat dat er ‘nieuwe keuzes’ moeten worden gemaakt in de marktwerking van de zorg en dat ‘de rafelranden van het kapitalisme moeten worden bijgeschaafd’. Maar harde beloftes wil fractievoorzitter Klaas Dijkhoff niet doen, schrijft het Parool. In het laatste blog heb ik al gemeld dat ik nog meer details zou komen. Mensen met een modaal inkomen kunnen amper een huis huren, flexwerkers hebben te weinig bescherming en werknemers zijn er de laatste jaren te weinig op vooruitgegaan ten opzichte van de top van bedrijven. Daar moet verandering in komen, staat er te lezen. Dit alles is gebeurd met de VVD in het kabinet de afgelopen tien jaar, beaamt fractievoorzitter Klaas Dijkhoff. “We moeten erkennen dat het beleid niet altijd heeft geleid tot het juiste resultaat. En het komt niet vanzelf goed als we op dezelfde weg blijven doorgaan.” Centraal in het verkiezingsprogramma staat dat middeninkomens en kleine bedrijven minder belasting moeten gaan betalen. Zo zou er een ‘middeninkomenskorting’ moeten komen en moet het minimumloon omhoog, zodat werknemers elke maand meer geld overhouden. Ook moeten werknemers worden geholpen met meer overheidssteun in de kinderopvang. Wel benadrukt Dijkhoff dat de VVD geen harde beloftes doet. “Met dit programma zeggen we niet dat we dit na de verkiezingen van 17 maart allemaal gaan doen. Er komt pas lastenverlichting als het economisch weer kan. De komende jaren zitten we echt nog wel met de naweeën van de coronacrisis. Maar ergens de komende vier jaar zijn die voorbij. Dan moet het geld dat overblijft naar lastenverlichting voor middeninkomens en het MKB.” In het programma staan nog veel klassieke rechtse VVD-thema’s, zoals strengere eisen aan migranten en hogere straffen voor misdrijven. Enkele opvallende punten zijn: een verbod om meermaals een huwelijkspartner naar Nederland te halen, verplichte taalles voor gevangenen die geen Nederlands spreken en het stateloos maken van jihadgangers met alleen de Nederlandse nationaliteit. Gemeenten moeten versterkte oproepen van minaretten kunnen verbieden. Maar op andere terreinen slaat de partij een radicaal andere toon aan. Zo schrijft de partij in het programma: ‘De macht van sommige private partijen is soms doorgeschoten.’ En: ‘Er zijn bedrijven ontstaan die miljarden aan omzet kunnen behalen zonder voldoende bij te dragen aan de samenleving.’ Aan die ‘uitwassen’ moet paal en perk worden gesteld. Zo moeten bedrijven die weinig personeel hebben maar wel veel winst maken, meer belasting gaan betalen. “Uiteindelijk is dat voor alle bedrijven beter.” De VVD doet zo een stap naar links. Al vindt Dijkhoff dat vooral een ‘journalistendingetje’. “De samenleving staat ietsje rechts van het politieke midden. Deze uitspraak van Klaas deel ik niet. De samenleving neigt juist naar links van het midden. Het is een nietszeggend verkiezingsprogramma. Eerst wordt er allemaal fout is gegaan tijdens 10 jaar Rutte en daar zou iets aan gedaan moeten worden maar de komende vier jaar moeten daar geen hoge verwachtingen van hebben. Verder doet het program sympathieke uitspraken, maar het zijn geen voornemens waarvoor de VVD zich hard gaat maken. Mijn stem krijgen ze zeker niet.

Zorgen over nieuw muggenvirus: ‘Zeven gevallen zijn maar het topje van de ijsberg’, denkt muggenexpert en onderzoeker Sander Koenraadt van Wageningen University en Research (WUR). Een voor Nederland nieuw virus kan komend jaar voor grote gezondheidsproblemen gaan zorgen als mensen zich niet voldoende beschermen tegen muggenbeten. Het gaat om het westnijlvirus, dat afgelopen week bij zes mensen is vastgesteld. In oktober werd het virus, dat al geruime tijd voorkomt in de Verenigde Staten, het zuidoosten van Europa en in het Middellandse zeegebied, voor het eerst bij een inwoner van ons land vastgesteld. Daar zijn nu dus zes gevallen bijgekomen. Het is een virus dat door een beet van huissteekmuggen, de meest algemene muggensoort in Nederland, wordt overgebracht van vogels op mensen. “Er zijn zeer waarschijnlijk veel meer mensen blootgesteld aan het virus.” Koenraadt doet in samenwerking met onder meer viroloog Marion Koopmans, die momenteel het kabinet adviseert over de bestrijding van het coronavirus, onderzoek naar het overbrengen van virussen door muggen. “In augustus is een vogel gevonden die positief testte op het westnijlvirus en toen zijn wat alarmbellen gaan rinkelen.” Daardoor zijn artsen alerter geworden op de ziekteverschijnselen die door het westnijlvirus worden veroorzaakt, zoals koorts en andere griepachtige klachten. Ongeveer 1% van de mensen die zijn besmet kan echter ook een ernstige neurologische ziekte krijgen, zoals een hersenontsteking. De meeste mensen (80%) merken er niks van. Volgens Koenraadt wijst onder meer een groot muggenonderzoek dat de WUR nu doet onder meer uit dat door de klimaatverandering de mug aan een opmars bezig is. Tijdens de hittegolf in augustus kwamen er steeds meer en de muggen blijven ook langer actief: half oktober had nog meer dan een kwart van de mensen last van muggen.

In steeds meer delen van Nederland duiken gevallen van de vogelgriep op. De schadelijke variant van het virus treft wilde watervogels, maar is – ondanks de ophokplicht die eind oktober is ingegaan – ook opgedoken bij meerdere commerciële pluimveehouders. Bijna 300.000 kippen, verspreid over drie bedrijven, zijn al geruimd. Deze week werd het vogelgriepvirus aangetroffen bij een vierde bedrijf, een eendenhouderij in het Gelderse dorp Terwolde. Alle 20.000 eenden van het bedrijf zijn geruimd. Hoewel commercieel gehouden pluimvee dus al een aantal weken niet naar buiten mag, slaagt het vogelgriepvirus er soms blijkbaar toch in om de bedrijven te treffen. Voor Hennie de Haan, voorzitter van de Nederlandse Vakbond Pluimveehouders, is dat reden tot grote zorg. “In 2,5 week zijn vier bedrijven besmet, verspreid over Nederland. Er is geen peil op te trekken, we leven tussen hoop en vrees.” Het risico dat ook mensen worden besmet met de variant van het vogelgriepvirus die nu rondwaart, H5N8, is klein, zegt viroloog Kuiken. “We hebben tot nu toe niet gezien dat mensen met deze variant besmet zijn geraakt, terwijl er andere varianten in Azië zijn die wél mensen hebben besmet en ziekgemaakt.” Volgens hem is het het beste om wat betreft persoonlijke bescherming en hygiënemaatregelen te doen alsof de H5N8-variant wel op mensen overdraagbaar is. Ook het RIVM spreekt van een laag risico, schreef minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit aan de Tweede Kamer. Maar omdat risico’s “nooit helemaal kunnen worden uitgesloten”, worden preventieve maatregelen genomen voor bijvoorbeeld de mensen die besmette kippen moeten ruimen. (bron: RIVM/NOS)

Overwegingen

Steeds duidelijker wordt het dat de wereld sterk in beweging is en een steeds sterkere invloed zal hebben op onze leefstijl en onze portemonnee. In Trouw stond deze week een bijdrage van 2 Wageningse hoogleraren, Esther Turnhout en Bram Büscher, over de invloed van de economie op een noodzakelijke omschakeling van de biodiversiteit. Zij tonen aan dat er een relatie is tussen beiden en dat daarvoor ingrepen in de economie moeten plaatsvinden. Terzijde even een opmerking over ‘hoogleraren’. Er zijn professoren die nog steeds de oude ‘normen en waarden’ verdedigen en er zijn, veelal jongere, die naar de toekomst kijken. De ‘oude’ profs, houden zich meer bezig met de verfijning van de oude ‘modellen’ die in de ‘oude’ economie hun ‘succes’ hebben bewezen en laten zich daarvoor vorstelijk betalen door de ‘oude’ garde, die daar belangen bij hebben. Maar er zijn, gelukkig, ook wetenschappers die niet naar het verleden kijken aar naar morgen en overmorgen. Daartussen ligt een spanningsveld, dat moeten wij ons goed realiseren. Het verleden leert ons dat de ‘toekomst’ het altijd heeft gewonnen van het ‘verleden’. De toekomst ligt voor ons en het verleden verhuist naar de geschiedenisboeken. Ik citeer uit het artikel van Onno Havermans op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1095/articles/1242983/34/1

De economie moet duurzaam, we moeten de welvaart eerlijker verdelen en op een holistische (een vervlochten geheel van facetten waaruit zij is opgebouwd) manier naar de samenleving kijken, want alles hangt met elkaar samen. Voor wetenschappers Esther Turnhout en Bram Büscher is zonneklaar dat er een omschakeling nodig is om de biodiversiteit te redden, en daarmee ook de mensheid. “We gunnen iedereen een goed en rechtvaardig leven. Juist daarom moet het productie- en consumptiepatroon van het Westen nú veranderen om het uitsterven van dieren- en plantensoorten te stoppen”, zegt Turnhout, hoogleraar bos- en natuurbeleid aan de Wageningen Universiteit. “De globale groei-economie is gewoon niet vol te houden, met de huidige druk op land en wilde dieren door urbanisatie, landbouw en toerisme”, zegt Büscher, hoogleraar politieke ecologie in Wageningen. “We moeten gaan afbouwen met olie, gas en de intensieve landbouw. Dat gaat ook gebeuren, maar het mag wel wat sneller. Sommige dingen moeten groeien, zeker, maar niet alles moet maar kunnen omdat we het zo graag willen.” “Mensen denken dat economische groei gelukkig maakt en zorgt voor welvaart en welbevinden”, vult Turnhout aan, “maar die groei komt nu ten goede aan een kleine groep terwijl er niet genoeg wordt geïnvesteerd in publieke waarden zoals natuur, onderwijs en gezondheid.” Büscher: “Armoede komt óók voort uit groei, omdat veel mensen geen kansen hebben in onze globale economie. Dit heeft geleid tot grote groepen in veel landen, die de facto fungeren als een ‘voorraad’ goedkope arbeiders. Kortom, met de toenemende welvaart is de armoede in de wereld alleen maar gestegen. Tegelijkertijd zijn veel mensen afhankelijk geworden van een systeem dat moet groeien en dat ten koste gaat van het welzijn van velen en van het milieu. “Kijk wat het vele vliegen teweegbrengt. We denken dat we niet meer zonder kunnen en dat is nu, in de coronacrisis, meteen een probleem. Zoveel goedkoop vliegen is niet vol te houden. Nu steunt de overheid de vliegindustrie, dus het probleem zal in de volgende crisis weer opduiken. Een betere strategie is om structurele beslissingen te nemen en te zorgen voor een economie die niet afhankelijk is van meer, meer, meer.” Grenzen aan de groei, dat klinkt bekend. Met een rapport onder die titel uitte de Club van Rome al in 1972 haar zorgen over het opraken van grondstoffen, industrialisatie, milieuvervuiling, voedselproductie en de groei van de wereldbevolking. Is er in bijna vijftig jaar dan niks gebeurd? Juist wel, benadrukken Turnhout en Büscher. “We doen misschien nog te weinig aan natuurbescherming, maar er zijn veel maatregelen genomen. De overheid doet echter ook heel veel om onduurzaamheid te bevorderen”, zegt Turnhout. “De maatregelen die zijn getroffen om de natuur te beschermen en vervuiling tegen te gaan hebben wel effect, maar ze worden tegelijk keihard bestreden door neoliberale elites”, zegt Büscher. Die hebben dat heel slim aangepakt, met lobbyisten, denktanks en reclame, opkopen van kranten, opzetten van tv-zenders en zo meer, zodat hun boodschap van groei en markt overal continu wordt herhaald.” Over de natuurcrisis waarin we zitten verschijnt het ene alarmerende rapport na het andere. We doen te weinig om opwarming van de aarde te beperken en we komen de afspraken niet na die landelijk, Europees en wereldwijd zijn gemaakt om het uitsterven van een miljoen dier- en plantensoorten te voorkomen. Het stoort de twee hoogleraren dat in reacties vaak de overbevolking opduikt als reden, zoals onlangs weer in het essay ‘Teveel’ van paleontoloog en Trouw-columnist Jelle Reumer. “Schokkend, dat dit verhaal iedere keer weer naar voren komt”, zegt Turnhout. “Los van de vraag of we met te veel mensen zijn, het is niet de belangrijkste oorzaak van milieuproblemen en dus ook niet de knop waaraan je moet draaien om die op te lossen. Bovendien, hoe zou je dat willen doen? De éénkindpolitiek van China wereldwijd opleggen?” Büscher is het daarmee eens. “Ecologen kijken naar populaties, ook bij mensen. Maar dit is een popiejopie-theorie. Het wordt elke keer gebracht als een vorm van openbaring: de olifant in de kamer. Maar het gaat hier heel vaak over.” “Het zou juist de taak moeten zijn van wetenschappers om te toetsen: klopt dit wel?”, zegt Turnhout. “Een belangrijke denkfout is dat bij populatiegroei het consumptiepatroon ook op een evenredige manier meegroeit. Maar dat is niet zo. De groei in gebruik van hulpbronnen, productie en consumptie, en daarmee het verlies aan biodiversiteit, is grotendeels toe te schrijven aan een kleine groep mensen. “De bevolking groeit door tot naar verwachting 11 miljard mensen aan het einde van de 21ste eeuw en zal dan gaan stabiliseren. Dat kan sneller gaan door een eerlijke verdeling van de welvaart en het verbeteren van de positie van vrouwen, door onderwijs, en daar moeten we ook voor zorgen. Maar we kunnen daar niet op wachten, we moeten nu het uitsterven van soorten stoppen.” Voor Büscher is het onverteerbaar dat de theorie van de overbevolking de blik vaak op Afrika richt. “Je kunt erop wachten: zwarte mensen moeten minder kinderen maken. Wat moeten mijn collega’s in Afrika hiervan denken? Komt er weer een witte man die zegt dat zij arm zijn en niet nadenken. Ik wacht op hun tegenvraag: hoe zit het eigenlijk met jullie wolven? Die zijn uiterst zeldzaam in Nederland.” Wijzen op overbevolking leidt de aandacht af van de eigen verantwoordelijkheid en van de maatregelen die we nu kunnen nemen, stelt Turnhout. “De financiële sector, bijvoorbeeld, vervult een belangrijke rol in het verstrekken van kapitaal. Daarbij is een risico-inschatting nodig, je wilt op een veilige manier investeren, maar de manier waarop dat gaat is achterhaald. Het is in het belang van bedrijven om dit realistisch te doen, rekening houdend met de risico’s van biodiversitieitsverlies en klimaatverandering, anders blijven we van crisis naar crisis gaan.” “Het kader blijft nog steeds groei, groei, groei”, vult Büscher aan. “Wat banken nu doen is vooral gericht op efficiëntie, maar het leidt tot een hijgerige economie, burn-outs van mensen en uitputting van de aarde.” Voor de verandering die nodig is, moet de overheid richting geven en regels stellen, vinden de twee wetenschappers. “De overheid heeft altijd een belangrijke rol gehad, alleen de laatste tijd is het verhaal dat ze dit overlaat aan marktwerking omdat dat efficiënter zou zijn”, zegt Turnhout. “Maar dat is helemaal niet zo. De overheid investeert volop in de economie, maar ze doet dat in olie in plaats van in biodiversiteit. De kosten van drie kilometer snelweg aanleggen zijn gelijk aan de hele natuurbegroting.” De overheid maakt wel degelijk keuzes, beaamt Büscher. “Die zijn verstopt in subsidies, belastingvoordeel, aantrekkelijke regelingen voor bedrijven of investeerders. Er is een sterke lobby om ze in stand te houden. Zoals de landbouwsubsidies, die zo’n groot deel van de Europese begroting uitmaken en nu verandering blokkeren. Die zijn niet goed voor de boeren, maar voor de toeleveranciers, de veevoerbedrijven en de pesticidenfabrikanten.” Met die ‘perverse subsidies’ stimuleert de overheid onduurzaamheid, zegt Turnhout. “Biodiversiteitsverlies stoppen gaat ook over ophouden met de verkeerde dingen stimuleren.” Pleiten voor verandering, zoals zij doen, wordt ten onrechte aangemerkt als links activisme, zeggen de Wageningse hoogleraren. “Aan de rechterkant zijn mensen net zo bezorgd, dit gaat voorbij aan de tegenstelling links-rechts”, weet Büscher. “Rechtsfilosoof Andreas Kinneging schreef onlangs over de waanzin van een systeem dat alles in dienst stelt van het bevredigen van begeertes.” De verandering is zich al aan het voltrekken, zegt Turnhout. “Mensen voelen dat het misgaat, de toenemende ongelijkheid, het belang van publieke waarden zoals natuur, maar ook zorg en onderwijs, ze zien hoe hun voedsel wordt geproduceerd en wat er wereldwijd met de natuur gebeurt.”
Aan Esther Turnhout en Bram Büscher Met belangstelling heb ik kennis genomen van Uw bijdrage in de Verdieping over de stand van zaken van biodiversiteit. Ik ben in mijn arbeidstijd 32 jaar werkzaam geweest in het bankwezen, waaronder in de zeventiger jaren van de vorige eeuw als bankdirecteur, toen bankdirecteuren nog integer waren en banken dienstverleners. De laatste jaren hou ik mij vooral bezig met de invloed van het monetaire en financieel/economische beleid dat de KK’s (Knappe Koppen) voor het welzijn van de burger. Ik ben daar heel treurig over gestemd. Het neoliberalisme brengt veel schade toe aan onze samenleving. U heeft gelijk dat het kapitalisme en de vrije markt zich op veel plekken heeft gesettled. Ik benoem het hele systeem van centrale banken en het monetaire beleid dat zijn voeren, overvloedig gratis geld, waardoor ons geld waardeloos wordt, geen vergoeding meer op spaargeld en structurele problemen voor onze pensioenfondsen, de Europese Unie, het liberale beleid van Rutte III, met als lakeien Rutte, Hoekstra en Koolmees. En dan de trage aanpak een einde te maken aan de industriële productie op basis van fossiele brandstoffen. Ik heb daar al meerdere malen een artikel over geschreven, die ook zijn gepubliceerd. Ik vrees met grote vreze dat de transitieperiode waarin wij ons sinds 2008 bevinden nog zeker tot 2035 zal duren. De laatste transitie, na de lange economische golf van 1870 tot 1929 duurde 20 jaar: de crisis van de Dertiger Jaaren, met een werkloosheid van 25%, een daling van het BNP met 30% en een crash van de Dow Jones (1929-1932) van 89% en de Veertiger Jaren met de Tweede Wereldoorlog en het opruimen van de puinhopen. In 1949 begon de volgende lange economische golf van 60 jaar met de wederopbouw met behulp van de Marshallhulp. In zo een overgang van de laatste naar de volgende ronde moet alle ballast, die in de 60 jaar van economische groei en welzijn is opgebouwd, worden vernietigd (ook het geld) zodanig dat een nieuwe generatie met nieuwe uitdagingen met een schone lei kunnen aanvangen. Wij bevinden ons nu nog volop in de opruimfase en dat duurt, met het huidige beleid, nog wel tien tot vijftien jaar. Naast klimaat, milieu en natuur (biodiversiteit) zal al het totaal overbodige geld, dat onder het neoliberalisme is geschapen, als sneeuw voor de zon moeten verdwijnen.

In Buitenhof https://www.vpro.nl/buitenhof/kijk/afleveringen/2020/buitenhof-15-november-2020.html werd vanmiddag aandacht besteed aan de huidige politieke problemen in de VS met een analyse van Jaap de Hoop Scheffer, oud-diplomaat en oud-minister van Buitenlandse Zaken, en Paul Bovend’Eert, hoogleraar staatsrecht aan de Radboud. President Trump legt zich niet neer bij de uitslag van de Amerikaanse verkiezingen. Heeft hij volgens de Amerikaanse wet ook werkelijk kans om president te blijven? Of wordt het toch Joe Biden? En wat betekent dat voor de geopolitieke verhoudingen? Die laatste vraag is interessant want de Europese Unie is een financieel/economische reus, een politieke super en een militaire dwerg. Wij kunnen ons niet langer verschuilen achter de beschermende vleugels van de VS. De EU zal kleur moeten bekennen in de strijd om de wereldmacht tussen de VS en China. Zowel Trump als Biden zullen ons daartoe dwingen. Het tijdperk van hier en daar de krenten uit de pap pikken is binnenkort voorbij. In het geo-politieke beleid zullen wij kleur moeten bekennen. Peter Wennink, ceo bij ASML, gaf een interessant kijk op de marktverhoudingen op technische ontwikkelingen in het licht van geo-politieke doelstellingen. Een interessant uitzending om terug te kijken.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 13 nov 2020; week 46: AEX 596,87; Bel20 3.524,2; CAC40 5.380,16; DAX30 13.076,72; FTSE 100 6.316,39; SMI 10.492,61; RTS (Rusland) 1.227,78; SXXP (Stoxx Europe 600) 385,18; DJIA 29.479,81; NY-Nasdaq 100 11.937,845; Nikkei 25.385,87; Hang Seng 25.156,86; All Ords 6.609,30; SSEC 3.310,10; €/$1.183; BTC/USD $16.294,75; 1 troy ounce goud $1.889,20, dat is €51.288,17 per kilo; 3 maands Euribor -0,513%; 1 weeks -0,538%; 1 mnds -0,533%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,457%; 10 jaar VS 0,8278%; 10 jaar Belgische Staat -0,355%; 10 jaar Duitse Staat -0,549%; 10 jaar Franse Staat -0,307%; 10 jaar VK 0,34%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,537%; 10 jaar Japan 0,0216%; Spanje 0,097%; 10 jaar Italië 0,661%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,482.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week fors hoger nadat Joe Biden de 46e president van de VS zou worden. Ik twijfel of dat enthousiasme wel terecht is, want de VS verkeren momenteel in een kritische fase waarin het nog onduidelijk is of de ‘elect president’ uiteindelijk in januari ook nog tot President wordt geïnstalleerd. Zou uiteindelijk Trump toch in het Witte Huis blijven dan is een forse koersreactie mogelijk. Het corona-virus is nog altijd niet onder controle maar de besmettingen nemen af, de dollar en de bitcoin noteerden stabiel. Slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ daalde weer evenals de rentetarieven. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,295%; Duitsland -0,132%; Nederland -0,048%; Frankrijk 0,371%; Japan 0,6558%; Spanje 0,917%; VK 0,924%; Canada 1,2753%; Italië 1,525%; VS 1,6445% . 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,739%; Zwitserland -0,698%; Nederland -0,692%; België -0,645%; Frankrijk –0,64%; Denemarken -0,597%; Spanje -0,336%; Japan -0,1134%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 14/15-11 2020/556 Staan de VS voor een staatsgreep?