UPDATE 31082019/494 Trump wil de beperking op de uitstoot van methaan intrekken

Op de tweede dag van de G7 samenkomst is op geen enkel groot dossier een doorbraak bereikt. Alleen over een hulpactie tegen de bosbranden in het Amazonegebied, ter grootte van 20 miljoen, zijn de leiders het bijna eens, zei president Macron. De VS, Japan, Duitsland, Frankrijk, Italië, het Verenigd Koninkrijk en Canada willen “technische en financiële hulp bieden”. Merkel had wel door dat dit voorstel door de Braziliaanse president Jair Bolsonaro zal worden beoordeeld als neo koloniale politiek. Merkel weet exact waar de schoen wringt. “Natuurlijk gaat het om Braziliaans grondgebied”, zei ze. “Maar het regenwoud is eigenlijk een mondiale kwestie. We moeten gemeenschappelijke oplossingen vinden.” In het Amazoneregenwoud woeden op dit moment de zwaarste bosbranden in jaren. Is het Amazone gebied mondiaal bezit en moeten de Brazilianen daarvoor de prijs betalen? Die hebben daar veel vruchtbare grond als ze de oerwouden slopen, waarop ze landbouwproducten kunnen gaan verbouwen, maar dat mogen ze niet van de G7 want dan zetten die verdwenen bomen geen CO2, daarmee de hele wereld de lucht vervuilt, meer om in zuurstof. Daarbij moeten we ook aandacht hebben voor de biodiversiteit van dit gebied. En daarom willen de Westerse mogendheden daar weer nieuwe bomen gaan planten. In deze vorm stelt het gezamenlijke standpunt niets voor, want op de achtergrond speelt het recente handelsakkoord, tussen de EU en het Zuid-Amerikaanse handelsblok, Mercosur mee. Handelsakkoorden dienen ter verruiming en verdieping van de toegang van commerciële markten, met handel en geld dus. Dat kan het streven van verduurzaming in de wielen rijden, waardoor de gevolgen van Mercosur wel eens negatief kunnen uitpakken. Kortom, is er sprake van koloniaal, belerend, beleid om Brazilië te confronteren met Westerse eisen? Europa voert hier dus een 2-sporenbeleid. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Zarif bracht op uitnodiging van de Fransen even een bezoek aan de top in Biarritz. Dat was volgens het Witte Huis een verrassing voor de Amerikaanse delegatie. Andere landen zeiden op het allerlaatste moment te zijn geïnformeerd. Volgens de Fransen was dat “vroeg genoeg”. Zarif sprak een half uur met de voorzitter president Macron. Merkel hield de boot af, ook Trump wilde geen gesprek. Afgelopen vrijdag had Macron in Parijs al een onderhoud met Zarif. Ik zie het als een mislukte interventie van Macron, die partijen niet nader tot elkaar heeft gebracht. Volgens een diplomaat is het niet gelukt president Trump te overtuigen de sancties tegen Iran te verzachten. Iran mag van de VS geen olie exporteren. De VS stapte in 2018 uit het internationale atoomakkoord met Iran, dat Obama in 2015 sloot. De economische sancties tegen Iran werden weer volledig ingesteld. De EU, Rusland en China willen achter het internationale atoomakkoord met Iran blijven staan.

Toch kwam er maandagmorgen een onverwachte ontwikkeling. De Amerikaanse president Donald Trump denkt dat China alsnog wil onderhandelen over een handelsakkoord met de Verenigde Staten. Bij de G7 verklaarde Trump terug te zullen keren naar de onderhandelingstafel. Volgens de president hebben Chinese afgevaardigden met de vertegenwoordigers van de VS gesproken en gezegd dat ze opnieuw willen onderhandelen. Ook vanuit China komt bericht dat de Chinese regering in gesprek wil blijven. De Chinese vicepremier Liu He heeft dit gezegd op een conferentie in China, meldt een staatskrant. Trump uitte zich met een optimistische uitspraak: ik heb het volste vertrouwen erin dat de handelsdeal deze keer wel gaat lukken, we zijn er erg dicht bij. Hij noemde China “een geweldig land” en de Chinese president Xi een “geweldige leider”, na hem vorige week op Twitter nog als vijand te hebben bestempeld. Via datzelfde medium kondigde hij toen een verdere verhoging van de importtarieven op Chinese producten aan, waardoor de beurzen wereldwijd kelderden. Verder sprak Trump op de laatste dag in Biarritz opvallend mild over Iran, het andere land waar de VS een slepend conflict mee heeft. De Amerikaanse president onderstreepte niet uit te zijn op een machtswisseling in het land en hij zei dat er op de G7 bijna een akkoord is over hoe om te gaan met Iran. De Duitse bondskanselier Merkel, die naast hem zat, nuanceerde dat wel meteen. Zij sprak van “productieve gesprekken”, maar benadrukte dat er nog een lange weg te gaan was. President Trump noemde na de sluiting van de G& op een persconferentie de kans dat hij binnen enkele weken een ontmoeting met de Iraanse president Rohani heeft “realistisch”. Hij zei dat hij er een goed gevoel over heeft. Dan dan volgen de dreigement, zijn vaste stijl van zijn beleid: de Iraniërs hebben begrepen dat ze “goed” moeten zijn omdat ze anders met geweld worden geconfronteerd. Dus toegeven aan de eisen van Trump ofwel de ‘hel’ wordt in het vooruitzicht gesteld.

Een van de laatste onderwerpen op de slotdag, die op de agenda stond was klimaatverandering. Trump liet verstek gaan, omdat hij aan andere besprekingen voorrang gaf. Wel stuurde hij vertegenwoordigers naar het klimaatoverleg. De financiële markten reageerden positief. Toch moeten we in het achterhoofd houden dat we niet blij gemaakt worden met een dooie mus. De Chinezen gaan zich zeker niet, zonder slag of stoot, neerleggen bij de eisen die Trump stelt en overgaat tot het slopen van de opgelegde invoerheffingen. De Chinezen weten ook dat Trump bij de G7 zwaar onder druk is gezet over zijn economisch beleid, dat ook voor Europa gevolgen heeft. Hij heeft al geen vrienden meer, echte vrienden bedoel ik dan, maar misschien wil Trump wel wat toegefelijker worden. Maar zijn uitspraak dat het hervatten van de onderhandelingen met China over een deal, deze keer wel tot resultaat zullen leiden en een einde betekent van de handelsoorlog, daar geloof ik echt niet in. Ik denk eerder dat de Chinezen aan de politieke leiders van de G7 duidelijk willen maken dat met Trump geen deals te sluiten zijn op basis van gelijkwaardigheid. Trouw schreef maandagmorgen dat ‘China weigert te buigen’ voor de Amerikanen. Zij veroordelen het ‘pesten, intimideren en onder druk zetten met steeds nieuwe dreigementen’ van Trump. De VS moeten stoppen met deze verwerpelijke praktijken. De China Daily, een Engelstalige krant, die wordt uitgegeven door het Ministerie van Informatie van de Communistische Partij van China, liet weten dat zal buigen in de tariefoorlog. ‘China is geen ja-knikker, naar welk land dan ook en zal dat ook nooit worden’. De verantwoordelijke voor de handelsoorlog is ‘Washington, die ermee is begonnen’. De Chinezen voeren veel meer een tactische handelsoorlog, waarbij ze de Amerikaanse autoindustrie zware klappen toebrengen, evenals de boeren uit de Mid-West, die soja, maïs en tarwe verbouwen. Ja, de Chinezen van de importheffingen die de VS op de invoer van Chinese producten hebben opgelegd. De economische groei is teruggevallen naar 6,2%, volgens de laatste cijfers, dat is voor Chinese begrippen laag en zorgelijk, maar altijd nog veel hoger dan wat de Westerse economieën realiseren. De eurozone scoort een magere 0,2%. Trump ontkent dat de Amerikaanse economie last heeft van de ingestelde importheffingen, maar dat is blufpoker voor zijn achterban. “Iedereen” weet dat dat zeker niet het geval is. De wereldhandel heeft daar last van, ook de VS. Amerikaanse onderzoekers, die daar onderzoek naar hebben gedaan becijferden al dat in november het welvaartsverlies al $1,4 mrd per maand bedroeg. Verder constateerden ze 5 maanden geleden al dat de hogere importtarieven bijna volledig betaald werden door de Amerikaanse importeurs en consumenten. Maar het lijkt erger voor de Amerikaanse consumenten want door het wegvallen van goedkope Chinese importgoederen hebben Amerikaanse bedrijven de consumentenprijzen verhoogd. De handelsoorlog leidde er ook toe dat door de handelsroutes van voor de VS bestemde goederen moesten worden aangepast. Daardoor raakte €136 mrd aan import en $29 mrd aan export zoek. Het enige wat Trump op de G7 heeft bereikt is dat hij het VK een fantastisch handelsakkoord met de VS in het vooruitzicht heeft gesteld. Franse en Amerikaanse onderhandelaars zouden een compromis hebben bereikt over de Franse internetbelasting, die ertoe leidde dat de Amerikaanse president Donald Trump dreigde met een extra belasting op de import van Franse wijn. Dat stelt een bron tegenover persbureau Reuters. Eerder dit jaar kondigde Frankrijk aan een tax te gaan heffen op de dienstverlening van grote internetbedrijven, als het Amerikaanse Google en Facebook. Die bedrijven moeten 3% belasting gaan betalen over de omzet die zij met bepaalde digitale dienstverlening behalen in Frankrijk. Met de heffing wil de Franse regering een deel van het concurrentievoordeel dat internetbedrijven hebben ten opzichte van het midden- en kleinbedrijf opheffen. Naar verwachting zal de belastingmaatregel €500 mln in het laatje brengen. Volgens Reuters behelst het akkoord dat Frankrijk bedrijven gaat compenseren voor het verschil tussen de eigen belasting en een heffing die wordt voorbereid door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling. Trump zou zijn zegen aan het compromis hebben gegeven. Er is nauwelijks iets bereikt waar de wereldproblemen mee kunnen worden opgelost. Ik had ingeschat dat Trump tijdens de G7 wel op zou stappen, maar dat gebeurde niet. In de persconferentie aan het slot van de G7, maakte hij er een geweldige show van hoe geweldig hij wel is. Hij ontkende uiteraard dat zijn handelsbeleid schuldig is aan de economische problemen van dit moment erdoor worden veroorzaakt.

Concluderend, over de bijeenkomst van de G7 en de samenkomst van de monetaire autoriteiten in Jackson Hole, zijn de resultaten niet erg bemoedigend. Op de eerste plaats de G7: nauwelijks overeenstemming over de grote problemen in de wereld anno 2019. In feite werd Trump mild behandeld. Hij bleef bij zijn economisch beleid geen wereldwijde financieel/economische problemen veroorzaakt. Europese leiders slaan niet met de vuist op tafel, maar dat is wel de aanpak waarvoor een straatvechter gevoelig is. Ik denk dat de Europese leiders Trump niet boos wilden maken om te voorkomen dat hij aan Europese goederen, bijvoorbeeld auto’s, importheffingen gaat opleggen. Denk daarbij aan de gevol-gen de Europese auto-industrie. Paaien heeft dikwijls toch niet het gewenste resultaat. Daarover een stukje geschiedenis, over hoe we in een wereldoorlog terechtkwamen. Europa ging daar in 1938 de mist mee in met het Verdrag van München. Het verdrag tus-sen Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Nazi-Duitsland en Italië ging over de toekomst van Tsjecho-Slowakije. Het verdrag werd afgesloten op 30 september 1938 op de Conferentie van München waarbij Tsjecho-Slowakije zelf niet aanwezig was. Met het verdrag werd de agressieve annexatie door Adolf Hitler van het Tsjechische Sudetenland door de grote mogendheden, Frankrijk en Engeland, geaccepteerd. Het verdrag moest de vrede in Europa garanderen en werd door premier Neville Chamberlain van het Verenigd Konink-rijk aangeduid met Peace for our time. Chamberlain verwachtte dat met Sudetenland de annexatiehonger van Hitler gestild zou zijn. 11 maanden na de ondertekening van het Verdrag van München viel het Duitse leger Polen binnen en daarmee brak de Tweede Wereldoorlog uit. Op 12 maart 1938 had de annexatie (Anschluss) van Oostenrijk al plaatsgevonden. Het lag toen al in de lijn der verwachting dat Hitler meer landen zou willen annexeren tot alle Duitstaligen binnen één staat zouden wonen. Hitler ging eisen stellen aan Sudetenland.  dat in de grensstreek van Bohemen lag. In het Sudetengebied, dat sinds Versailles (na de Eerste Wereldoorlog) deel uitmaakte van Tsjecho-Slowakije, woonden ongeveer 2,8 miljoen Volksduitsers. Het gebied bevatte ook een groot deel van de natuurlijke hulpbronnen van Tsjecho-Slowakije, het grootste deel van haar industrie en de hoofdverdedigingslinies van het Tsjecho-Slowaakse leger. Na de bedreigingen van Hitler werd in Britse, Franse, Italiaanse en Duitse diplomatieke kringen overleg gevoerd ten einde uit de impasse te komen en een nieuwe oorlog af te wenden, de zogenaamde  appeasement-politiek. Op 20 mei 1938 voerde Tsjecho-Slowakije een gedeeltelijke mobilisatie van zijn leger in en op 30 mei initieerde Hitler een directief dat de militaire operatie Fall Grün officieel bevestigde. Op 23 september 1938 riepen de Tsjechen een totale mobilisatie uit van hun leger nadat de politieke pogingen dreigden te mislukken en hun inlichtingendienst anticipeerde op een Duitse aanval op 28 september 1938. De vraag is of China en de VS afstevenen op een Koude Oorlog, vraagt het NRC zich af. In ieder geval is waakzaamheid en zo nodig krachtig ingrijpen noodzakelijk. Een man als Trump is volstrekt onbetrouwbaar. Hij liegt, manipuleert, zet ontwikkelingen naar zijn hand en verstrekt valse informaties. De ene dag is een tegenstander zijn beste vriend maar drie dagen later is de persoon onbetrouwbaar en zijn grootste vijand. Voor Trump is dat heel normaal. Van diplomatiek overleg heeft de man nog nooit gehoord, hij is een twitteraar, die à la minute reageert. Dat spel, wat hij contant speelt, speelde hij ook in Biarritz. In Jackson Hole ging het er heel anders aan toe. Daar namen monetaire autoriteiten geen blad voor de mond. De boodschap aan de politieke leiders was niet mis te verstaan: “Wij kunnen de wereldeconomie niet redden”. Dat is heldere taal. Het NRC schrijft daarover: jullie, politici, veroorzaken enorme problemen voor de wereldeconomie en wij, de centrale bankiers, kunnen die zomaar niet even oplossen. De voorzitter van de FED, Jay Powell, zei het nog enigermate in omfloerste bewoordingen. Trump wil van de FED dat zij de nega-tieve effecten van zijn handelsbeleid verzacht door de rente met 1% te verlagen. Powell wees de president op zijn verantwoordelijkheid voor een handelsoorlog en stelde nog geen verlaging van de rente in september in het vooruitzicht. “Het bepalen van het handelsbeleid is iets van het Congres en van de regering, niet van de FED. Wij voeren een monetair beleid dat gaat over werkgelegenheid en inflatie. Daarbij kan rekening worden gehouden met ‘onzekerheden over de handelspolitiek’. En zou ik zeggen ‘de bescherming van de waarde van het geld, voor de FED de dollar’. De boodschap van Powell zou kunnen zijn ‘voor de puinhopen van Trump hebben wij geen passende reactie’. Het was geen geruststellende boodschap voor de financiële markten, die erop hadden gerekend dat de centrale banken opnieuw bergen met goedkoop geld in de markten zouden gaan pompen. Het lijkt erop dat de verantwoordelijkheid voor de economische problemen wereldwijd nu op het bordje van de politici is gelegd. Daar hoort het ook thuis. Stanley Fischer, een oud-vicevoorzitter van de FED, sprak, volgens Reuter, in felle bewoordingen: “Het probleem ligt bij de VS. Dit is een president die ‘probeert het mondiale handelssysteem te vernietigen ….. ik heb geen idee hoe we hiermee moeten omgaan’. Op dinsdagmorgen werd bekend dat Trump een volstrekt onbetrouwbare president is. Eerst lieten de Chine-zen weten dat ze niets afweten van een telefoontje zondagnacht dat ze de onder-handelingen met de VS willen hervatten en dat ze te kennen zouden hebben gegeven dat een deal in zicht is. Daarna kwam ook uit Iran het bericht dat Hassan Rohani niet bereid is met Trump te onderhandelen als alle sancties niet eerst van tafel zijn. De reacties in de media op de G7 bijeenkomst zijn verre van eenduidig en vragen om commentaar. De Telegraaf meldde maandagmorgen : G7 totale chaos; dinsdagmorgen Trouw: En dan ein-digt een woelige top toch met een omhelzing; het Parool: Trump kiest de milde weg en het NRC: Verhit overleg, maar zonder slaande deuren. Ik heb bij deze koppen zo mijn vragen, omdat de G7 dit jaar, in feite, een complete mislukking werd. Spijkers met koppen, waarop de wereld wachtte, werden er niet geslagen. De Europese leiders waren des doods dat ze Trump zouden schofferen. Het overleg moest vooral soft gehouden worden. Merkel en Macron moesten voorkomen dat Trump zou gaan dreigen met importheffingen op Europese auto’s in november. Macron wilde een krachtig leiderschap tonen met zijn verrassing de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken naar Biarritz te laten vliegen. Behalve hijzelf wilde geen van de andere G7-politici hem ontmoeten. Trump al helemaal niet en ook Merkel hield zich afzijdig. Macron stond met lege handen. Toch leek het maandag op een verrassende ontwikkeling. Trump zou met de Iraanse president willen spreken. Een zucht van verlichting ……. maar Rohani wil alleen met Trump aan tafel als de VS eerst alle sancties terugnemen. Een andere positieve ontwikkeling van de handels-oorlog werd door Trump geannonceerd met de mededeling dat de Chinezen ‘s nachts hadden gebeld dat ze weer verder willen onderhandelen. Financiële markten wild enthou-siast want Trump liet al weten dat de deal op korte termijn zou worden gesloten. Handelsoorlog voorbij! Nog geen 24 uur later lieten de Chinezen weten dat zij niet gebeld hadden en ook niet hadden aangegeven onder de huidige omstandigheden weer te gaan onderhandelen. Ik denk dat Trump eerst moet komen met het terugdraaien van zijn importtarieven voor Chinese producten en de opgelegde sancties aan Chinese bedrijven. Is er dan helemaal geen winst gemaakt op deze G7? Ja, bijna. Trump nam niet deel aan het klimaatdebat maar wilde wel meebetalen aan een bedrag van 20 miljoen voor het blussen van de branden in het Amazone gebied en de herbeplanting van het afgebrande oerwoud. Eindelijk één gezamenlijk standpunt, maar nu wil de Braziliaanse president het geld alleen maar hebben als hijzelf over de besteding ervan mag beslissen. Was er dan geen enkel punt waarop Europa heeft gescoord, nee, het tegendeel zelfs. Trump profileerde zich als de grote vriend van Boris Johnson en beloofde hem, als hij met een harde Brexit uit de EU stapt, met het grootste handelscontract dat de VS ooit gesloten heeft. Dat is de grootste belediging die de EU zich liet welgevallen. De dank van Trump aan het adres van gastheer Emmanuelle Macron was beschamend: een omarming waaruit Macron zich niet tijdig los kon maken. Het is de lichaamstaal van Trump ‘hoe hij Macron in zijn macht had en hield’. Schofferend voor de Europese leiders, maar wel ‘eigen schuld, dikke bult’ hadden ze zich maar krachtiger moeten opstellen. Hier werd aan de hele wereld getoond hoe Trump de Europese leider in spe in ‘zijn klauwen’ had, dat is de wijze waarop Trump zijn zogenaamde vrienden omhelst: een show opvoeren en zich als een triomfator profileren. Hij, de straatvechter, denkt dat dat dat respect afdwingt voor zijn persoon en dat hij zijn ‘vrienden’ daarmee kan onderdrukken.

Het monetaire beleid van Powell en de FED

De voormalige baas van de Federal Reserve Bank of New York William Dudley heeft de landelijke Federal Reserve opgeroepen om zich krachtig uit te spreken tegen het beleid van president Donald Trump. Dudley opperde zelfs dat de koepel van centrale banken zou moeten weigeren om de rente te verlagen. Volgens William Dudley zouden renteverlagingen Donald Trump weleens aan een herverkiezing in 2020 zouden kunnen helpen. En dat ziet hij niet zitten. “De herverkiezing van Trump vormt immers aantoonbaar een bedreiging voor de Verenigde Staten en de wereldeconomie”, aldus Dudley, die van 2009 tot 2018 aan het hoofd stond van de New Yorkse afdeling van de FED. De door persbureau Bloomberg gepubliceerde column van Dudley was vooral bedoeld als betoog tegen een verdere escalatie van de door Trump gestarte handelsoorlog met China. Maar bij tal van economen schoten de opmerkingen in het verkeerde keelgat. Hij zou hiermee alleen maar de onafhankelijkheid van de FED schaden. De FED zelf benadrukte direct dat politieke overwegingen absoluut geen rol spelen in het monetaire beleid. Het instituut heeft het laatste tijd al erg moeilijk door de herhaaldelijke kritiek van Trump op FED-voorzitter Jerome Powell. (bron: finanzen.nl) [wat is hier schadelijk en voor wie? Niet te ontkennen is dat Powell onder zware druk staat van Trump, die het monetaire beleid onderdeel wil maken van zijn politieke handelsbeleid. Daar ben ik in dit geval een groot tegenstander van, gezien Trump zijn protectionistisch economisch beleid grote schade toebrengt en dat vooralsnog zal blijven doen aan de wereldhandel en de mondiale economische groei. Maar omdat het monetaire beleid dat door de centrale bankiers wordt gevoerd sterk leunt op neo-liberale/kapitalistische doelstellingen ben ik wel een groot voorstander van een toetsing van de gevolgen van dit monetaire beleid aan onze sociaal/maatschappelijke waarden. Hier ligt voor onze dames en heren monetaire autoriteiten en politici een herstel (spoed)opdracht]

Meerdere grote olie- en gasbedrijven zijn tegen het terugdraaien van het methaanbeleid van Obama

Het Witte Huis heeft aangekondigd dat Trump de uitstootbeperkingen voor CO2, die onder het bewind van zijn voorganger Obama zijn doorgevoerd, gaat terugdraaien. Het gaat om de methaan, het belangrijkste bestanddeel van aardgas, dat vrijkomt bij de winning van olie en gas. Methaan is verantwoordelijk voor de uitstoot van 3% CO2 in de VS. De regering Obama had wettelijk geregeld dat bedrijven hun uitstoot vanaf 2018 met 85% moeten verminderen oplopend tot 96% in 2026. Trump kan die wetgeving terugdraaien na de Presidentsverkiezingen volgend jaar november. Maar of daar, ook in de VS, veel enthousiasme voor is, betwijfel ik. Trump kan wel blijven herhalen dat de klimaatproblematiek niet wordt veroorzaakt door de mens (burgers en bedrijven) en dat hij daarom beperking van de CO2 uitstoot zal terugdraaien, ondanks dat diverse grote olie- en gasbedrijven dat niet ondersteunen.

Vice-premier Hugo de Jonge wil dat het volk weet dat de overheid er voor iedereen is

Hij wil dat gaan veranderen maar de realiteit is anders. Ik schrijf hem daarover een open brief over wat hij met het CDA wil gaan veranderen en ik reageer daarop met mijn visie op de toekomst en welke hervormingen daarvoor dringend noodzakelijk zijn. In het volgende blog meer daarover.

Is er nog wel een koper in de markt die het noodlijdende AEB van de gemeente Amsterdam wil kopen dan wel erin wil participeren?

Optimisten verwachten dat de hoofdstad maar een verlies van €250 mln hoeft te nemen om v an het ‘blok aan het been’ af te komen. De problemen zijn en kunnen worden: slecht management; weinig serieuze kopers; zware financiële verliezen; gebrek aan zakelijke en technische kennis bij het bedrijf en de gemeente; onvoldoend technische kennis bij het personeel en dan ook nog de banken met hun vorderingen. En dan nog het vooruitzicht dat als het bedrijf niet te redden is er landelijk een gigantisch probleem ontstaat in de afvalverwerking met Napolitaanse vergezichten.

Een ander groot probleem is de complete chaos met de bestrijding van de drugcriminaliteit in de hoofdstad. Amsterdam is al jaren het Europese centrum van de handel in drugs en wat doet de driehoek daaraan? Tot dusverre nauwelijks wat en met weinig resultaat. De criminelen hebben de touwtjes in handen, zijn vrijwel onaantastbaar, verdienen er bakken met geld aan, wassen hun crimineel geld in het buitenland wit en hebben goede contacten in de vastgoedhandel, met juristen, makelaars en notarissen en op het stadhuis weten niet hoe dat aan te pakken: onvoldoende sturing, daadkracht en handhaving. (bron: Telegraaf)

Martin Visser, financieel econoom, schrijft dit weekend op DFT:

Eindelijk… Zo luidt – kort samengevat – de verzuchting onder economen over de kanteling in het financieel beleid van de overheid

Tijdens de crisis riepen veel economen dat Nederland onnodig hard op de rem trapte. En na de crisis riepen nog meer economen dat het nu toch wel welletjes was met het verhogen van het begrotingsoverschot en het verlagen van de staatsschuld. Uit de uitgelekte Prinsjesdagplannen blijkt dat het kabinet daar nu in meegaat. De steeds lagere rente had de afgelopen jaren al reden kunnen zijn voor de coalitie om het conservatieve begrotingsbeleid nog eens onder de loep te nemen. Nu de rente negatief is en geld lenen geld oplevert, ontstaat er politiek momentum om die ommezwaai dan toch in te zetten. Als de prognoses uitkomen, heeft Nederland volgend jaar voor het vijfde jaar op rij geen begrotingstekort meer. Dat is sinds de jaren vijftig niet meer voorgekomen. De prestaties in de tijd van toenmalig minister Gerrit Zalm verbleken bij de cijfers die Wopke Hoekstra mag presenteren (overigens niet alleen zijn verdienste). De staatsschuld is dit jaar al onder de 50% van het bruto binnenlands product (bbp) gedoken, heel ruim onder de Europese norm van 60%. Een norm die menig euroland van z’n lang zal ze leven nog niet haalt. Met dank aan de lage rente, het begrotingsoverschot en de lage staatsschuld heeft de overheid amper rentelasten meer. Volgens een historische reeks van het Centraal Planbureau, die teruggaat tot 1950, heeft onze overheid nog nooit zo weinig rente betaalt. Vorig jaar minder dan 1% van het bbp. Voor het strenge begrotingsbeleid van de afgelopen jaren waren – ondanks de protesten van economen – goede politieke redenen. Maar me dunkt dat we inmiddels wel een stootje kunnen hebben. De Nederlandse overheidsbegroting is traditioneel zeer gevoelig voor economische schommelingen. Zakt de economie weg, dan verslechtert het begrotingssaldo gemakkelijk met 3 procentpunt. Hoekstra schrijft met Prinsjesdag nog gewoon zwarte cijfers en kan zo’n dip dus aan. Overigens is onze overheidsbegroting in crisistijd ook bedoeld als buffer. Als ondernemers en consumenten dan de hand op de knip houden, dan worden de overheidsuitgaven ingezet als economische stimulans. Binnen redelijke grenzen uiteraard. Haagse bronnen lekten dat het kabinet nu bereid is tot een extra koopkrachtimpuls (ten laste van het begrotingssaldo). Daarnaast wil de coalitie een forse investeringspot van mogelijk wel €50 miljard instellen door extra te lenen. Na al die jaren van de broekriem aantrekken is dat een heel ander geluid. Het lijkt alsof premier Mark Rutte en secondant Hoekstra van hun geloof vallen. En dat is ook zo. (Terzijde: zou die 50 miljard bewust zijn gekozen omdat dit precies het bedrag is dat tijdens de crisis is bezuinigd?) Eén valkuil doemt wel op: hoe zorg je dat uit die pot ook echt geïnvesteerd wordt? Voor je het weet wordt dat geld – om electorale redenen – verjubeld (=verbrassen van overheidsuitgaven). De politiek is er een meester in om allerlei leuke dingen voor de mensen een ’investering’ te noemen. [bij dit artikel wil ik wel enkele kanttekeningen plaatsen. Ik sta nog zeker niet langs de kant te juichen en te roepen dat we eventuele problemen, die op ons afko-men, nu kunnen opvangen met overheidsinvesteringen van €50 mrd in de komende 5 jaar. Ik denk dan aan de handelsoorlogen, een harde Brexit, Brazilië, Argentinië, Iran, Italië en mogelijke gevolgen van een dalende wereldhandel, een verder dalende economische groei, een lage inflatie, de negatieve rentes, een verder doorzettende waardedaling van het spaargeld en de afwaardering van door werknemers opgebouwde pensioenrechten. Verder is er nog veel onzekerheid over het monetaire beleid. Klaas Knot mocht deze week wel zeggen dat hij er tegen is dat Draghi de opkoopregeling van (staats)obligaties weer van stal wil halen (en daarmee verder stijgende negatieve rentetarieven) maar nooit is daar binnen het Bestuur van de ECB een meerderheid voor geweest. Daarvoor zijn de verschillen in financiële stabiliteit tussen de Noordelijke en Zuidelijke eurolanden te groot. Sinds 3 september 2013 zit Nederland op een fout traject. Rutte heeft, met alle macht die hij heeft, geweigerd te gaan investeren in de toekomst. Een lage staatsschuld is een bewijs van slecht bestuur. Wij staan te juichen dat ons onderwijs een hoog niveau heeft, maar de realiteit is dat er in het bedrijfsleven 274.000 vacatures zijn waarvoor geen studenten en werknemers zijn opgeleid. Er ligt een groot onderwijsbudget op de plank voor vernieuwend technisch onderwijs, waarvoor het kabinet geld vrij-maakte maar even had vergeten dat je dan eerst docenten daarvoor moet opleiden. Dat noemen ze visie, maar dat is voor Rutte een vies woord, dat hij niet door zijn strot krijgt als liberaal (H.J. Schoolezing 2013 de Rode Hoed). Dat Draghi vijf jaar geleden startte met een ruim geld beleid in de eurozone, getuigde van visie maar omdat de overheden, zeker ook de Nederlandse, de hand op de knip hielden en verder gingen met het terugbrengen van de staatsschuld (wat trouwens door de Europese Commissie werd onder-steund) mislukte dat monetaire beleid volledig en wat ik Draghi verwijt is dat hij niet tijdig de geldkraan heeft dichtgedraaid, waardoor centrale ban-ken nu afhankelijk zijn van de wensen/eisen van de financiële markten. Niet in 2020 moet die knop omgezet worden, nee dat had 5 jaar geleden al gebeurd moeten zijn. Maar daarvoor heb je blauwdrukken nodig en dat blokkeerde Rutte. Daardoor heeft het Avondland grote achterstanden opge-lopen ten opzichte van andere wereldmachten en daarvoor is een brede Europese aanpak noodzakelijk. Daarbij komt dat de hele Europese Unie grondig moet worden hervormd (democratie en besluitvorming) en moeten er sociaal/maatschappelijke fundamenten worden gebouwd en neo-liberale worden afgebroken. Verder moet het monetaire beleid worden getoetst aan de sociaal/maatschappelijke gevolgen ervan voor de samenlevingen in de 19 eurolanden. In 5000 jaar monetaire geschiedenis is het nooit eerder voorgekomen dat er sprake is geweest van zo’n geldexplosie als waarmee we nu geconfronteerd worden in relatie met bijna gratis geld tot negatieve rentes in de Westerse landen. De euro is ziek, heel ziek en niet de euro alleen. En een uitweg naar een gezondere monetaire situatie is nog niet in zicht]

De bebouwing gaat door ook ten koste van Natura 2000?

In 20 jaar tijd is er in Nederland een kleine 60.000 hectare bij gekomen aan woonwijken, werkterreinen en infrastructuur. Dat is omgerekend iets minder dan de helft van de provincie Utrecht en >10x Nationaal Park De Hoge Veluwe. De bouw is vooral ten koste gegaan van landbouwgrond, meldt het CBS. De onderzoekers vergeleken luchtfoto’s en kaarten uit 1996 met beelden uit 2015. In dat laatste jaar was 493.000 hectare bebouwd. Dat is 15% van Nederland. Op de nieuw beschikbare gronden kwamen vooral woonwijken en bedrijven. De gemeente Westland heeft met 76% de meeste bebouwing. (bron: NOS)

Trump: waarom gooien we geen kernbom in de Atlantische oceaan om orkanen te ontkrachten?

De Amerikaanse president Donald Trump heeft meerdere keren voorgesteld kernbommen in te zetten tegen de orkanen die de VS met regelmaat treffen, meldt de nieuwssite Axios op basis van bronnen. De president zou dit hebben geopperd in gesprekken met zijn veiligheidsadviseurs. De bronnen baseren zich op registraties van gesprekken daarover die binnen de veiligheidsraad NSC zijn gevoerd. “Ik heb de oplossing!” zou Trump hebben gezegd tijdens een overleg over de toenemende problemen met orkanen. “Waarom gooien we er geen kernbom op? Orkanen ontstaan voor de kust van Afrika. Als we nou een kernbom gooien in het oog van de orkaan als deze over de Atlantische Oceaan trekt, dan verstoren we het pad van de orkaan.” De aanwezigen wisten niet goed hoe zij moesten reageren op de opmerkingen van Trump. “Je kon de scheet van een mug horen, zo stil was het tijdens de rest van de bijeenkomst”, omschrijft één van de bronnen.

Is de robot een geduchte concurrent voor de huidige werknemer?

Ja, wel degelijk. De opmars van de robots in productiefabrieken, de zorg en de administratie gaat door en ze worden met de dag slimmer en intelligenter. Daarbij komt dat robots 24/7 kunnen werken als de productieschema’s daarop worden aangepast. Dat gaat betekenen dat werknemers omgeschoold moeten gaan worden van werken aan de lopende band naar controle technische functies. Daarbij komt dat de productiekosten gaan dalen waardoor goederen goedkoper kunnen gaan worden. Een angstscenario voor economen en monetaire autoriteiten en voor ‘jan met de pet’. Ook de politiek moet nu snel aan de slag om op tijd grote technologische ontwikkelingen in een maatschappelijk kader te vatten. Wat kost ‘jan modaal’ met een 40-uur contract een werkgever, stel €46.000 per jaar, waarvoor hij dan gemiddeld 34 uur per week werkt, als we rekening houden met de in de CAO geregelde vakantiedagen, eventuele ATV, vrije dagen op christelijke feestdagen, Koningsdag en soms ook Bevrijdingsdag, en wegens ziekteverzuim, bezoek aan medische specialisten en zwangerschapsverlof (m/v), dan is het inverdienvermogen van de robot €230.000 minus de (verwaarloosbare rente en) afschrijving en de onderhoudskosten. Daarbij moeten we er rekening mee houden dat de technische mogelijkheden van robots het komende decennium sterk groter aanwendbaar zullen worden. De uitdaging voor de samenleving is omvangrijk. De opmars van robots en automatisering op de werkvloer zal vooral de middenklasse raken, denken experts. Maar dat hoeft niet slecht uit te pakken als politiek en samenleving zich ervoor inzetten dat robots worden ingezet om de mens te helpen bij zijn werk, en niet andersom. De overgang naar die situatie kan echter pijnlijk worden. Accountants, administrateurs, chauffeurs en zelfs sommige medisch specialisten zouden hun borst moeten natmaken. Al in 2013 concludeerde onderzoek van het economisch instituut Oxford Economics dat computers de banen van maar liefst 47% van de Amerikaanse werknemers ’binnen enkele decennia’ zouden overnemen. Het zou nog maar een kwestie van tijd zijn, voordat robots en computers hun taken beter en goedkoper zouden uitvoeren dan mensen ooit nog kunnen. [de aanname dat intelligente machines zullen worden ingezet voor het welzijn van de werknemer is niet vanzelfsprekend. Ik verwacht niet dat dat in alle sectoren zo zal plaatsvinden. Als ik kijk naar hoe bij Friesland Campina, in Marum, nu al het vrijwel hele proces van de rijping en opslag van Edammer kazen wordt verricht door robots en de oude werknemers worden/zijn omgeschoold om het geautomatiseerde proces te controleren, dan staan we op de arbeidsmarkt voor een geweldige uitdaging] Jan Willem Velthuijsen, hoofdeconoom bij PwC Nederland, voorziet dat vooral routinematige banen verdwijnen, zoals bijvoorbeeld bij banken, callcenters, de detailhandel, de financiële dienstverlening, administratieve beroepen en de zorg. „In deze sectoren zijn vooral mensen uit de middengroepen werkzaam en daar is deze ontwikkeling heel zichtbaar. De banen van hoogopgeleiden zijn namelijk – nog -niet te automatiseren. Datzelfde geldt voor de banen waarin laagopgeleiden werkzaam zijn. Daarvoor is het voor een werkgever gewoon te duur om een robot aan te schaffen.” Ook arbeidssocioloog Fabian Dekker voorziet dat robotisering en digitalisering vooral de middenklasse zullen treffen. „Er verdwijnen banen in de detailhandel, zoals we bij V&D hebben gezien, en bij financiële instellingen. Ook administratieve functies verdwijnen. Het gaat vaak om routinematig werk, vooral op mbo-niveau. En ja, dat wordt vooral gedaan door een deel van de middenklasse.” Met name banen met veel routinewerk en vaste procedures zouden gevaar lopen. Maar de eerste schrik is inmiddels verdrongen door een optimistischer verhaal. De robotisering en digitalisering zetten door, maar volgens onderzoek van adviesbureau McKinsey uit 2017 zullen er altijd mensen nodig blijven op de werkvloer die samenwerken met machines. Het adviesbureau verwacht dat hooguit 5% van de banen compleet geautomatiseerd kan worden. [die aanname is veel te laag ingeschat als ik kijk naar de snelle voortgang van de robotisering op een termijn van tien jaar. Ik wil op dit moment niet stellen ‘zeker 20% of zelfs wel meer’ maar ‘hooguit 5%’ is wel heel weinig] De grote paniek over het verdwijnen van bijna de helft van alle banen is volgens Robert Went, econoom bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, dan ook inmiddels wel achterhaald. „Banen bestaan uit een bundeling van taken”, zegt hij. „Sommige van die taken kunnen worden overgenomen door robots, maar het helemaal vervangen van mensen blijkt veel moeilijker dan men had gedacht.” Baanverlies is volgens Bas ter Weel, directeur van SEO Economisch Onderzoek en hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam, dan ook een tijdelijk fenomeen. „Robots nemen banen over, maar tegelijkertijd zie je dat we steeds weer behoefte hebben aan nieuwe producten, waarvan we nooit hadden vermoed dat we die wilden. En daardoor ontstaan ook banen waar we nooit aan gedacht hadden”, zegt hij. [die gedachte kan ik wel volgen. China kan dat al realiseren met extreem lage producten voor prullaria, waar Amerikanen dol op zijn. We zien dat nu al in de autoindustrie waar al relatief veel robots in het productieproces worden ingezet. Die robots werken 24 uur per dag en zeven dagen in de week. Daardoor kunnen de kosten omlaag en zouden de bedrijven met de grootste robotisering daar het meeste van profiteren, omdat de omzetten wel op peil blijven. Daar zitten wel problemen die echter niet worden veroorzaakt door de robotisering] Uiteindelijk zullen echter, net als na de mechanisatie, weer banen ontstaan voor de groepen die hun werk verloren. „Je ziet banen verdwijnen in de middenklasse en banen erbij komen aan de bovenkant. Boekhouders verdwijnen, maar data-analisten zijn niet aan te slepen. Maar op een gegeven moment zullen professionals die aan de bovenkant erbij komen, een deel van hun werk, de simpelere klussen afstoten. Dat worden de nieuwe banen voor de middenklasse.” [dat is een wat optimistische aanname. Ik hoop wel dat op enig moment zich die ontwikkeling gaat voordoen? Al over 5 jaar of pas over 20? Dat is het verschil tussen een optimist en een realist] Volgens Dekker is er sprake van een transitieproces en vinden veel mensen binnen korte tijd weer een nieuwe baan. „Maar dat geldt natuurlijk niet voor iedereen. Zeker niet als we op microniveau kijken. De middengroepen staan al onder druk, ook al zijn ze niet werkloos. Ze bevinden zich als het ware in het peloton, waar ze steeds harder moeten trappen.” Een van de zorgen onder economen is daarom dat de druk die robotisering legt op de middenklasse, leidt tot een toename van de inkomensverschillen. „Een deel van de mensen in de middenklasse van wie hun banen veranderen door robotisering, krijgt een baan op een hoger opleidingsniveau dankzij automatisering. Maar een ander deel komt in functies die meer aan de onderkant liggen”, zegt Went. „Op deze manier wordt de middengroep zelf dus kleiner. Dat betekent dan ook dat de verschillen tussen hoger en lager opgeleiden op de arbeidsmarkt toenemen.” Dekker meent dat de grootste pijn in de grafimedia zit. „Bij de drukkers bijvoorbeeld. Dat heeft deels te maken met internationale concurrentie, maar er vallen daar vooral harde klappen vanwege de digitalisering.” [waaraan voorbij wordt gegaan zijn de hogere, veelal beta, eisen waaraan werknemers moeten voldoen. Veel van de werknemers die tot nu aan toe lopende bandachtige werkzaamheden verrichten zullen het in een nieuwe samenleving problemen krijgen met omscholing omdat de lat hoger komt te liggen op IQ en beta-niveau] “De krimp zet voorlopig nog wel even door en dat is pijnlijk” FNV-bestuurder Bernard van Iren bevestigt dat beeld. „De digitalisering is ingezet in 2008 en 2009. In tien jaar tijd is het aantal werknemers afgenomen van 40.000 naar 17.000. Het gaat vooral om drukkers en werknemers in de distributie. De krimp zet voorlopig nog wel even door en dat is pijnlijk.” Die nieuwe banen die ontstaan door de robotisering en vergrijzing zorgen er volgens Went voor dat de arbeidsmarkt ook als de economie afkoelt, nog wel even krap blijft. „Als dan de lonen stijgen, hebben werkgevers twee opties: of ze sturen mensen weg en laten het werk overnemen door machines, of ze investeren in technologie die samen met hun mensen meer of betere producten oplevert. Het gaat erom dat de samenleving ervoor zorgt dat ze kiezen voor die tweede optie.” De arbeidsmarkt dwingt werkgevers volgens Went vaker te kiezen voor technologie die samenwerkt met werknemers. „Werkgevers moeten hun best blijven doen om aantrekkelijk te blijven”, zegt de econoom die erop wijst dat een samenleving zelf in de hand heeft voor welke optie ze kiest. Er is een groeiende groep mensen die op de klapstoel van de economie zit, met zwakkere posities en flexibele contracten. We moeten er als samenleving voor zorgen dat voor mensen die willen werken, goede banen beschikbaar zijn.” [deze uitspraken spreken mij wel aan, maar of alle werkgevers ook zo hun belangen zullen afwegen, neem ik niet aan zolang we worden geregeerd door neo-liberale doelstellingen. Die stellen zeker niet de belangen van de arbeider op de eerste plaats. Daarvoor zijn grote sociaal/maatschappelijke hervormingen nodig en zolang de Rutte’s, Draghi’s en de regeringsleiders verenigd in de Europese Raad, gevoed door de Europese Commissie nog aan de macht zijn, heb ik daar weinig vertrouwen in. Ooit zal het tij keren, maar wanneer?]

We willen geen nieuwe wapenwedloop

Dit zei Navo-chef Jens Stoltenberg onlangs, tegen beter weten in, nadat de Verenigde Staten officieel het INF-verdrag met Rusland hadden opgezegd. Het beëindigen van dit verdrag, waarin beide landen afspraken geen raketten te ontwikkelen met een bereik van tussen de 500 en de 5500 kilometer, opent de deur naar een nieuwe wapenwedloop. Dat is zeer te betreuren, maar in het licht van geopolitieke ontwikkelingen wellicht onontkoombaar. De Russen ontwikkelen een kruisraket met een bereik tot 2000 kilometer, een van de redenen voor de VS om het verdrag op te zeggen, maar de Amerikanen werken zelf ook aan nieuwe wapens voor de middellange afstand. De VS hebben ook andere redenen om van het verdrag af te willen, en die liggen in Azië. Zo is China geen verdragspartij en dat land ontwikkelt zich tot een geduchte, in potentie sterke, militaire tegenstander met grootschalige investeringen in de luchtvloot, landmacht en marine. China stelt zich steeds zelfbewuster op als het gaat om handel, economie en internationale politiek. Bovendien zijn er andere landen die fors investeren in wapens, nucleaire niet uitgesloten, zoals India, Iran en Noord-Korea. In dit perspectief kan niet ontkend worden dat dit bilaterale verdrag met Rusland zijn beperkingen kende.

Bij het non-proliferatieverdrag zijn als kernmachten aangewezen kernmachten: Frankrijk, Rusland, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten, Volksrepubliek China. Andere kernmachten zijn India, Pakistan en Noord-Korea. NAVO-lidstaten die kernwapens delen zijn België, Duitsland, Italië, Nederland en Turkije. Rusland en de VS hebben 5000 kernwapens; China, Frankrijk en het VK tussen de 200 en 400; India en Pakistan ieder tussen de 50 en 60 en Noord Korea 10. Maar helaas zal het hier waarschijnlijk niet bij blijven. In 2021 loopt het New Start-verdrag af, dat grenzen stelde aan het aantal Russische en Amerikaanse ballistische raketten voor de lange afstand. Als dit verdrag niet verlengd wordt, zullen beide landen ongetwijfeld opvolgers van deze wapens ontwikkelen. In deze zin lijken de woorden van Stoltenberg aan dovemansoren gericht. In de wereld van de geopolitiek is in toenemende mate sprake van wantrouwen, afgunst, zorgen om veiligheid en eigen land eerst. Dat zijn gevaarlijke tendensen met een grillig, onvoorspelbaar karakter, waar ook de Europese landen een antwoord op moeten vinden. (basisbron: Trouw). Een andere technische ontwikkeling is, volgens de vredesorganisatie PAX, over de toenemende bewapeningswedloop en investeringen in onder meer moordrobots door Amazon en Microsoft. Zij hebben daar onderzoek naar gedaan bij 50 bedrijven en vastgesteld dat bij 21 bedrijven naar de ontwikkeling van dodelijke autonome wapens de toestand ‘zorgwekkend’ is. Het gaat dan ook om robots, drones, onbemande voertuigen, schepen en vliegtuigen, die zelfstandig kunnen besluiten om (groepen) mensen te doden. Microsoft en Amazon zijn in de race voor een megaorder voor de ontwikkeling van een clouddienst (JEDI) voor het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie, waarmee autonome wapens kunnen worden ingezet. Microsoft heeft al eerder aan de krijgsmacht ‘augmented reality’ brillen geleverd en Amazon software voor de verdere ontwikkeling van patroon- en gezichtsherkenning. Maar de ontwikkelingen op militair gebied doen zich ook voor op het gebied van (onbemande) drones met of zonder raketten. In het Midden Oosten worden ze door meerdere landen ingezet en ook al gemaakt. De grootste leveranciers zijn de VS, met dure (b.v. $130 mln voor de RQ-4 Global Hawk) maar kwalitatief hoogwaardige drones, en China, met goedkopere maar van mindere technische perfectie, en de Russen komen eraan met de Sukhoi S-70 Ochotnik, op kleinere schaal ook Iran en Israël.

Duitse economische data

De Ifo-index, een graadmeter voor het Duitse ondernemersvertrouwen, daalde in augustus en de afname was ook nog eens groter dan verwacht. Beleggers hadden verwacht dat de Ifo-index zou dalen tot 95,1, maar het werd 94,3. Ook het cijfer voor de verwachtingen daalde hard. Dat is belangrijk, omdat dit een goede voorspeller is van de economische groei in Duitsland. Onze oosterburen zijn de grootste economie van Europa en de groeimotor van de eurozone. In de afgelopen decennia betekende krimp in Duitsland ook negatief nieuws voor onder meer de Nederlandse economie. (bron: RTLZ) De inflatie in Duitsland is in augustus afgezwakt naar 1,4% op jaarbasis, van 1,7% een maand eerder. Dat meldde het Duitse federale statistiekbureau op basis van voorlopige cijfers. Op maandbasis gingen de Duitse consumentenprijzen met 0,2% omlaag, na een toename met 0,5% in juli. Op basis van de Europese geharmoniseerde meetmethode kwam de Duitse inflatie uit op 1%, tegen 1,1% een maand eerder. (bron: DFT) Het consumentenvertrouwen in Duitsland blijft onveranderd. Dat meldde onderzoeksbureau GfK. De index die het vertrouwen van consumenten in Europa’s grootste economie weergeeft,was stabiel op 9,7. Economen voorspelden in doorsnee een niveau van 9,6. De graadmeter wordt gebaseerd op onderzoek onder circa 2000 respondenten. (bron: DTF) Ik snap niet waarop Duitse consumenten, als het aantal respondenten wel representatief is, dit enthousiasme baseren. Zo op het eerste gezicht lijkt daar geen reden voor, tenzij het volk zoveel wantrouwen heeft over de toekomst (doem-scenario), dat ze maar blijven kopen zolang dat nog kan. Gaan de Europese begrotingsregels op de schop? De nieuwe Europese Commissie heeft plannen voor versimpeling en versoepeling, bericht de Financial Times. Mocht het zover komen, dan belooft het een moddergevecht tussen noordelijke en zuidelijke lidstaten te worden.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 30 aug 2019; week 35: AEX 558,35; Bel20 3570,81; CAC40 5.480,48; DAX30 11.939,28; FTSE 100 7.207,18; SMI 9.895,16; RTS (Rusland) 1293,32; DJIA 26.403,28; NY-Nasdaq 100 7.691; Nikkei 20.704,37; Hang Seng 25.724,73; All Ords 6.698,20; SSEC 2.886,24; €/$1,10999; BTC/USD $9.587,75; 1 troy ounce goud $1519,60, dat is €44.420,12 per kilo; 3 maands Euribor -0,433%; 1 weeks -0,403%; 1 mnds -0,427%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,558%; 10 jaar VS 1,518%; 10 jaar Belgische Staat -0,356%, 10 jaar Duitse Staat -0,707%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) –1,01%, 10 jaar Japan -0,282%; 10 jaar Italië 1,019%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,58.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden hoger, vooral in Europa de goudprijs schommelde deze week maar sloot lager en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier daalde verder c.q. de negatieve rente noteerden weer hoger, ook de 5-jarige negatieve rente steeg. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland -0,6%; Duitsland -0,219%; Nederland -0,197%; Japan 0,139%; Frankrijk 0,419%; GB 0,982%; Spanje 0,999%; Canada 1,3868%; VS 1,9816%; Italië 2,037%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland –1,055%; Duitsland -0,926%; Denemarken -0,889%; Nederland -0,828%; Frankrijk -0,769%; België -0,673%; Spanje -0,373%; Japan -0,3587%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.