UPDATE 25052019/480 Rutte is ‘een volger’, geen leider

De aanloop en de exit poll van de stemming van de Europese Parlementsverkiezingen

Ik het vorige blog had ik premier Rutte al neergezet als een onderhoudsmonteur, die kan praten als Brugman, maar die niet de politieke leider is met een visie op de toekomst. Dat beeld bevestigde Mark Rutte in het debat tussen hem en Thierry Baudet, de politieke leider van Forum voor Democratie. Ik het debat bij Pauw toonde Rutte zich een feitenvast politicus met jarenlange ervaring. Baudet presenteerde zich als de ontspannen opponent die af en toe uit de heup schiet. “Napoleon, Hitler, Van Rompuy” ze zijn alle drie machtswellustelingen. Napoleon en Hitler wilde beiden het Russische Rijk onderwerpen aan hun macht, van Rompuy en zijn opvolgers (ook Rutte en de krijgsmacht) plaatsen Poetin in een vijandsbeeld, waarom wordt niet duidelijk. Maar onze generaals zouden dat Rutte hebben gezegd, zonder daarbij de argumenten te benoemen. Misschien zijn de Amerikanen wel net zo actief op het gebied van spionage als de Russen en Chinezen maar daarover wordt niet gesproken. Ik blijf van mening dat zolang wij zaken blijven doen met de Russen waar we beiden profijt van hebben, wij ons niet zo angstig hoeven op te stellen. Wel alert blijven, niet in slaap vallen, wel investeren in defensie ‘nieuwe stijl’.

De vier stellingen waarover werd gedebatteerd mochten de twee zelf aandragen. Dat werden de euro en migratie (Baudet) en Rusland en nexit (Rutte). Debatleider was Jeroen Pauw, die af en toe moest dulden hoe beide kemphanen de regie van hem ‘even’ overnamen. De eerste stelling over de euro en de ‘transferunie’ (dat het geld van noord naar zuid gaat) is van Forum voor Democratie. Rutte heeft alleen de betere feitenkennis. De premier buigt mee met de zorgen die ook bij zijn kiezers leven, over de begrotingen van Italië en Spanje, maar slaat dan toe met de cijfers. Het meegebrachte publiek aan beide kanten joelt hard en vaak. Rutte stelt dat wij uit de muntunie zouden stappen, wij het enige land zou zijn van de 19 eurolanden. Dat kan namelijk niet want daarvoor zijn onze banken te groot (voor een klein land). Voor de risico’s die daaraan verbonden zijn verwijs ik naar een aantekening over de derivatenportefeuilles in de financiële wereld ter grootte van mogelijk €100.000 triljard. Andere rijke landen zouden daar niets voor voelen. Ik betwijfel dat want de Duitsers hebben al langer geleden een voorstel geopperd om de euro op te delen van twee segmenten: één voor de rijkere landen en één voor de armere landen. Beiden met een verschillende monetair beleid en met een eigen eurokoers. Dat is toen nooit van de grond gekomen omdat de rijkere landen profiteren van een lagere eurokoers (wat aantrekkelijk is voor de export). Maar de situatie nu is wel monetair heel ‘ongezond’. Daarover heb ik Rutte niet gehoord. Hij is een dienaar van het neo-liberalisme, die de belangen van het kapitalisme en van het bedrijfsleven behartigt. Daarin is het volk slechts ballast, soms vervelende ballast als dat geen profijt meer oplevert. De vraag is in hoeverre het volk in cijfers geïnteresseerd zijn, die delen de zorg van Baudet dat de pensioenuitkeringen en de spaargelden, die steeds verder in waarde dalen door de extreem lage rente (ik zeg ‘gratis geld’), ten koste van de belangen van het bedrijfsleven. De motivering van de monetaire autoriteiten in Frankfurt dat de zwakke eurolanden en de banken in die landen moeten worden gered van de ondergang door de rijkere eurolanden, slaat niet aan bij het gewone volk, dat Forum representeert. Ook bij de tweede stelling, ‘Wie de dreiging van Poetin niet onder ogen wil zien, is naïef”, speelt Rutte de premierkaart. “In de internationale politiek wordt niet geknikkerd.” Baudet antwoordt met gestrekt been en plaatst de oud-voorzitter van de Europese Raad Van Rompuy (de voorganger van Donald Tusk, die Rutte zou kunnen opvolgen) in het rijtje Napoleon, Hitler, Van Rompuy. Alle drie zagen ze volgens hem in Rusland de grote vijand. Wat het precies over de positie van Europa zegt – gezien de overwinning die Rusland op de eerste twee kon vieren – wordt niet helemaal duidelijk. Baudet krijgt uitgebreid de gelegenheid zijn twijfel over het MH17-onderzoek, waarover hij destijds in een brief aan Trump schreef, nogmaals te etaleren. “Een dieptepunt”, volgens Rutte. Waar Rutte geen duidelijkheid over verschaft is de stelling van Baudet dat Oekraïne, als land waar de MH17 werd neergeschoten, zitting heeft in de onderzoekscommissie naar de vliegramp met het recht dat zij informatie kan blokkeren die schadelijk zou kunnen zijn voor Oekraïne, van welk recht zij ook gebruik gemaakt hebben. Het land heeft nooit de radarbeelden geleverd, waarover zij beschikken en ook zij hadden Russische Buck-raketten bezaten/bezitten uit de jaren dat Oekraïne en Rusland nog vrienden waren. Baudet doet bij iedere stelling zijn best Rutte neer te zetten als de beroepspoliticus, de koele manager. Om die pogingen even zo snel weer te ondergraven in een merkwaardig intermezzo, het moment waarop Pauw de kemphanen elkaar een persoonlijke vraag laat stellen. Baudet vraagt Rutte wanneer hij voor het laatst gehuild heeft. Die antwoordt: “Bij het overlijden van mijn zus”. Wat volgt is de enige stilte tijdens het debat. Rutte grijpt de persoonlijke vraag aan om Baudet naar zijn standpunt over vrouwen te vragen – voor de ingang van de Rode Hoed demonstreren groepen vrouwen naar aanleiding van zijn anti-feministische uitspraken. “Waar komen die idiote ideeën vandaan? Wat is er misgegaan met uw vrouwbeeld?” vraagt Rutte. “Ik ben dol op vrouwen. Mijn partij is de meest vrouwvriendelijke van Nederland”, aldus Baudet. Mijn vraag is hoe onvrouwelijk de uitspraken van het Forum zijn. Ik denk dat er meerdere politieke partijen in ons land zijn die een achterban hebben die die uitspraken delen. De laatste stelling gaat over de nexit, waarmee de uitdaging van Rutte aan Baudet ook begon. Volgens de premier zal een eventuele nexit Nederland chaos brengen. Baudet wil de kiezer een Europa à la carte bieden, waarvoor bij een referendum gekozen moet worden. Waarmee we terug zijn bij de scepsis van hen die al in bed liggen: het straks verkozen Europarlement zal zich met eventuele stemming over een Nederlandse uittreding niet bezig houden. Ik heb al eerder gezegd dat ik een tegenstander ben om met de Europese Unie, met veel te weinig fundamenten en een onduidelijk beleid voor de toekomst, voort moet gaan wat Rutte wil, mede gedragen door de socialistische kandidaat Frans Timmermans en D66. Het is een doodlopende weg, waarop wij ons nu bevinden, die eindigt in chaos. Sowieso heb ik geen enkel vertrouwen in dat wat Frans Timmermans voor ogen staat: meer regels, dwang opleggen. Soms krijg ik sinistere droombeelden van wat hij wil. In mijn ogen: kansloos. Eerst moet de EU erin slagen het volk ervan te overtuigen dat zij er voor hen, hun kinderen en kleinkinderen, zijn en hoe dat beeld eruit ziet en hoe dat bereikt gaat worden. Daarvoor zijn architecten nodig, geen onderhoudsmonteurs. Na het sluiten van de stembussen kwamen zowel de Hond als de NOS/Ipsos met exitpolls. Maandagmorgen zullen de grote lijnen van de verkiezingen in de 28 landen wel bekend zijn. De definitieve exitpolls De zetelverdelingen op basis van exit-polls:

PARTIJ

2014

IPSOS

De Hond

CDA

5

4

4

PVV

4

1

0

D66

4

2

2

VVD

3

4

4

PvdA

3

5

6

GL

2

3

3

SP

2

1

0

CU-SGP

2

2

2

50PLUS

0

1

1

PvdD

1

0

1

FvD

0

3

3

Opkomst 41,2%. Bij de 58,8% die thuis zijn gebleven geven veel aan dat ze geen enkele belangstelling hebben voor de Europese politiek. En dat is wel de grootste groep. Onbegrijpelijk dat Frans Timmermans, met in mijn ogen een heel slecht beleid dat hij in de EC wil gaan voeren, in Nederland zo hoog scoort. Mogelijk heeft 18% van de stemmers gedacht van ‘hij is een Nederlander, die vice-voorzitter is van de Europese Commissie. Die zal wel weten dat er moet gaan gebeuren om onze Nederlandse belangen zo optimaal mogelijk te behartigen. In de debatten die ik de afgelopen weken heb gezien heb ik dat gevoel helemaal niet gekregen. Timmermans is de man van meer Brussel, geen dringende hervormingen in de fundamenten van de EU, voortgaan op de doodlopende weg, meer dwang opleggen aan de lidstaten, rechtlijnig denken. Ik wil het gejuich bij de PvdA temperen: het succes is slechts 0,63% van de totale uitslag van de verkiezingen. De 4 zetels voor het CDA is dan weer positief. Wel moet hierbij in acht worden genomen dat, als de Britten de EU gaan verlaten, Nederland er drie zetels bijkrijgt. De definitieve uitslag wordt zondagavond bekend gemaakt. FvD (+3 zetels) en PvdA (+2/3 zetels) de winnaars en D66 en de PVV de verliezers tov 2014 op basis van 26 zetels van de 751. Het Nederlandse belang in het Europees Parlement is slechts 3,5%.

Verrassend nieuws uit België: De extreem rechtse partij Vlaams Belang is de grote winnaar van de verkiezingen in Vlaanderen. Zij worden op basis van de eerste exit-poll de tweede partij in het Vlaams Parlement, in Wallonië blijft de PS de grootste. De exit-polls in Duitsland wijzen op een verdubbeling van de zetels voor de Groenen.

Mark Harbers vertrekt als staatssecretaris van Justitie en Veiligheid

Harbers raakte in opspraak door misdaadcijfers over asielzoekers waarin een aantal ernstige misdaden niet expliciet vermeld was. Tijdens een debat nam nam hij zijn politieke verantwoordelijkheid.  De staatssecretaris lag onder vuur wegens misdaadcijfers van de politie over asielzoekers. Daarin werden ernstige gewelds- en zedenmisdrijven niet expliciet benoemd, maar onder ‘overig’ werden verstopt. “Er is op het ministerie onder mijn politieke verantwoordelijkheid een verkeerde afweging gemaakt”, zegt Harbers nu. Eind vorig jaar interviewden NRC-redacteuren Floor Boon en Barbara Rijlaarsdam hem over moeilijke beslissingen, die hij moest nemen. Zo liet hij de Armeense kinderen Lili en Howick in Nederland blijven, maar het Armeense gezin in de Bethelkerk aanvankelijk niet. Harbers staat bekend als aardig en gemakkelijk in de omgang. En hij heeft een bijzondere fascinatie voor treinen. (bron: NRC)

Theresa May treedt terug als premier: hard exit

De Britse premier Theresa May heeft haar vertrek aangekondigd, nadat de exit-polls voor de Europese Parlement een desastreus beeld toonden voor de Torries. Zij zouden maar 10% van de stemmen hebben behaald. Ze nam het besluit terug te treden nadat duidelijk werd dat de gemaakte concessies aan haar Brexit-deal niet acceptabel waren voor haar eigen kabinet en partijleden van de Conservatieve partij. May stapt op 10 juni op. De Britse premier kondigde haar besluit aan na een gesprek met de voorzitter van het Comité van 1922, het stuurcomité van de Conservatieve Partij. Ze zal aanblijven tot na het driedaagse staatsbezoek van de Amerikaanse president Donald Trump, dat op 3 juni begint. Op 7 juni begint binnen de Conservatieve Partij de race om de opvolging van May. [overigens is het voor mij nog maar de vraag of Trump het staatsbezoek niet gaat uitstellen tot de nieuwe Britse premier is aangetreden. Als Trump een prestatie levert doet hij dat omdat hij verwacht daaraan te kunnen verdienen. Voor May is het haar afscheid van een, voor haar, mislukte Brexit-deal] May zei tijdens een persconferentie voor de deur van Downing Street 10, de ambtswoning van de Britse premier, dat “het de juiste keus was om voor mijn deal te blijven vechten”. “Helaas ben ik er niet in geslaagd het parlement ervan te overtuigen mijn Brexit-akkoord te steunen.” Ze zei te hopen dat haar opvolger wel een parlementaire consensus over de Britse uittreding zal weten te bereiken. Het was de grootste eer van mijn leven om te dienen als de tweede vrouwelijke premier, maar zeker niet te laatste.” De vertrekkende premier sloot haar verklaring in tranen af. Zij had het voornemen om begin juni een vierde versie van haar uittredingsovereenkomst met de EU voor te leggen aan het parlement. Om deze keer wél een meerderheid te krijgen, deed May een tiental concessies. Zo wilde ze een tweede referendum mogelijk maken, mits het parlement haar uittredingsdeal eerst goedkeurde. Daarnaast bood ze de mogelijkheid om in de douane-unie met de Europese Unie (EU) te blijven. Op haar nieuwe plannen kwam van meerdere kanten zulke zware kritiek dat het Comité van 1922, het orgaan dat de ‘gewone’ conservatieve parlementsleden vertegenwoordigt, concludeerde dat het draagvlak voor haar leiderschap fataal is beschadigd. Volgens de hardliners uit haar eigen partij pleegt ze door een nieuw referendum in het vooruitzicht te stellen verraad aan het volk, dat in 2016 voor de Brexit stemde. Ook wist May de steun van oppositiepartij Labour niet te winnen, ondanks dat de partij voor een permanente douane-unie is. Volgens Labour-leider Jeremy Corbyn is het “tijd voor nieuwe verkiezingen”. Het is nog niet duidelijk wie May moet vervangen. Oud-minister van Buitenlandse Zaken en Brexit-havik Boris Johnson heeft al aangekondigd zich kandidaat te zullen stellen. Hij geldt als een van de favorieten. Ook oud-Brexit-minister Dominic Raab, minister van Milieu Michael Gove en anderen worden genoemd. Een kandidaat heeft de steun van 105 Conservatieve parlementariërs nodig om op de shortlist met twee kandidaten, die aan de partijleden zal worden voorgelegd, te belanden. Wie er ook premier wordt, het is vrijwel zeker dat hij of zij de patstelling over de Brexit in het Lagerhuis niet zal weten te doorbreken. Een uittreding zonder deal wordt daardoor een waarschijnlijker scenario. Dit jaar is er al drie keer gestemd over de Brexit-deal, waar de Britse regering en de EU anderhalf jaar lang over hebben onderhandeld. Ondanks de volharding van May werd er keer op keer geen meerderheid gevonden in het parlement. Bij de eerste stemming, die plaatsvond in januari, werd haar deal weggestemd met 432 stemmen tegen, 202 stemmen voor en 16 onthoudingen. Dit verschil van 230 stemmen was het grootste regeringsverlies in de moderne Britse parlementaire historie. Het Verenigd Koninkrijk zou oorspronkelijk op 29 maart om 23.00 uur (lokale tijd) uit de EU stappen. De deadline werd echter twee keer uitgesteld; eerst tot 12 april 2019 en later tot 31 oktober 2019. De premier kreeg in december vorig jaar een motie van wantrouwen vanuit haar partij te verwerken. Die wist niet genoeg steun te vergaren. Volgens de regels van de Conservatieve Partij kon haar leiderschap daardoor twaalf maanden niet opnieuw worden aangevochten. Die regel wist haar uiteindelijk niet te redden. May gaat waarschijnlijk de geschiedenisboeken in als een van de slechtste Britse premiers. Ze nam na het Brexit-referendum het omstreden besluit om het parlement na de activatie van artikel 50 – de formele start van de uittreding – in het duister te laten, terwijl zij met de EU onderhandelde over een akkoord. De stugge May kreeg als premier ook veel kritiek op haar communicatieve en interpersoonlijke vaardigheden. (bron: Sanoma)

Wat mij zeer stoorde in haar gedrag was het vasthouden aan de Brexit-deal, waarvan maanden lang al vaststond dat zij daarvoor geen goedkeuring in het Lagerhuis kreeg en met de kop tegen de muur liep in Brussel waar ze noch van Juncker, noch van Tusk, noch van Rutte, Merkel en Macron en noch van de andere 27 EU-regeringsleider ook maar enige medewerking kreeg kleine wijzigingen in de deal aan te brengen. Integendeel ze stond toe dat ze meerdere keren tot op het bot werd vernederd, voor het aangezicht van de hele wereld, door de Europese Raad. Ik heb daar eerder al schande over gesproken. Nu komen die farizeeërs met uitspraken als ‘May is een moedige vrouw, die respect afdwingt’. Voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie laat dat zijn woordvoerder naar buiten brengen. Ook EU-brexitonderhandelaar Barnier en de Duitse bondskanselier Merkel hebben respect uitgesproken voor May. De Franse president Macron prees het “moedige werk” van de Britse premier. De Spaanse regering spreekt van slecht nieuws. Volgens Madrid dreigt nu een no-deal-brexit op 31 oktober. Juncker zal met de nieuwe premier in gesprek blijven om het Britse vertrek uit de EU ordelijk te laten verlopen. Daar kan ik me wel wat voorstellen want een chaotische Brexit kan de 27 EU-lidstaten veel geld gaan kosten.

Duitse economie

Het vertrouwen van Duitse ondernemers in de economie is in mei gedaald. Dat meldt onderzoeksinstituut Ifo. De vertrouwensindex van Ifo, die de verwachtingen voor de economische ontwikkelingen in de komende drie tot zes maanden weerspiegelt, kwam uit op 97,9 tegen een stand van 99,2 in april.

De economie van Duitsland is in het eerste kwartaal met 0,4% gegroeid op kwartaalbasis, na een stagnatie in de voorgaande periode. Dat liet het Duitse federale statistiekbureau weten op basis van een definitief cijfer. In vergelijking met een jaar eerder toonde de economie van Duitsland een plus van 0,6%, tegen een groei van 0,9% in het vierde kwartaal. Volgens ING-econoom Carsten Brzeski was het eerste kwartaal voor de Duitse economie veel beter dan velen hadden verwacht. Wel tonen de cijfers de spagaat tussen enerzijds sterke binnenlandse vraag en de haperende externe vraag in de grootste economie van de eurozone. Het aanhoudende handelsconflict tussen de VS en China vormt volgens ING een duidelijke tegenwind voor de al gehavende exportsector. De hogere olieprijzen kunnen verder de huidige sterke binnenlandse vraag en consumentenbestedingen ondermijnen en de winstmarges van bedrijven verder onder druk zetten.

Er zijn verstrekkende veranderingen nodig bij Deutsche Bank. Dat heeft topman Christian Sewing gezegd tijdens de aandeelhoudersvergadering van de Duitse bank. Hij kondigde onder meer aan stevig te gaan snijden bij de zakenbank. Daarmee wil Sewing het vertrouwen van beleggers terugwinnen na de mislukte fusie met branchegenoot Commerzbank. Sewing zei niet in welke onderdelen gesneden moet worden, maar hij benadrukte wel waar dat niet zal gebeuren. Onder meer de takken die advies geven en leningen verstrekken, zich met de handel in vreemde valuta bezighouden en die handelen in commercieel vastgoed in de Verenigde Staten zijn daarvan gevrijwaard. Sinds zijn aantreden vorig jaar heeft Sewing al meer ingrepen gedaan bij de moeizaam presterende zakenbank. Die maatregelen hebben nog niet geleid tot een hogere beurskoers. De waarde van die aandelen bereikte voorafgaand aan de aandeelhoudersvergadering een nieuw dieptepunt.

Het aandeel van Deutsche Bank bereikte deze week een nieuw dieptepunt, nadat de bank een afwaardering had gekregen van het Zwitserse UBS. De koers van het aandeel zakte deze week naar €6,46 en stond daarmee 38% lager dan twaalf maanden geleden (koers 24 mei 2018 €10,38). De waarde van het aandeel staat al jaren onder druk door verschillende schandalen en door de daling van de rente. Op 10 april 2015 noteerde dit fonds €30,70. De verschillende schandalen hebben miljardenboetes opgeleverd, terwijl de lage rente de winstgevendheid van de bank onder druk zet. Ook maken sommige beleggers zich zorgen over de derivatenportefeuille van de bank. Analisten van UBS verlaagden hun koersdoel voor Deutsche Bank van €7,80 naar €5,70. Ook veranderden ze hun vooruitzicht voor het aandeel van ‘neutraal’ naar ‘verkopen’. De Zwitserse bank zegt in een toelichting dat er voorlopig geen zicht is op een verbetering van de situatie, zoals het probleem met de aanhoudend lage rente. Ook zetten analisten hun vraagtekens bij de degelijkheid van de balans in het geval van externe schokken. Vorige maand werd bekend dat de lang besproken fusie tussen Deutsche Bank en Commerzbank toch niet doorgaat. De twee banken zien te weinig voordelen in een samenwerking, waar de Duitse regering op had aangedrongen. Voor Deutsche Bank wacht de zware uitdaging om de winstgevendheid van de bank te verbeteren en de buffers te versterken. Vorig jaar faalde de grootste bank van Duitsland als enige in een stresstest van de Amerikaanse centrale bank. De bank zou niet voldoende voorbereid zijn op een nieuwe crisis. Op internet las ik een waarschuwing dat er nog voor bijna alle banken die heel veel in derivaten handelen dan wel beleggen de ellende nog moet komen, dit is €/$ 100.000.000.000.000.000.000 miljoen. Als die markten instorten is dat het einde van ons geldsysteem, schrijft Ernie Eduard. Gerrit Welbergen reageert daarop met: het lijkt op hetzelfde rampscenario als in 2008 met Lehman Brothers. Beleggers zullen zeker attent zijn bij een verdere daling. De impact zou wel eens heel groot kunnen zijn voor de bankensector binnen de EU. Als de FED zegt dat de bank niet voldoende voorbereid zou zijn op een nieuwe crisis dan denk ik dat ze zich nog zacht hebben uitgedrukt. De rentedaling op het ‘veilige’ staatspapier(obligaties) blijft aanhouden. Banken zien het gevaar van rentedaling op zich afkomen.

Italiaanse probleembanken

Het Italiaanse Banca Carige moet mogelijk gesloten worden als er geen koper wordt gevonden voor de kwakkelende bank uit Genua. Dat vrezen Europese bankentoezichthouders, meldt persbureau Reuters op basis van ingewijden. Banca Carige verkeert al langer in financiële problemen. Begin dit jaar greep de Europese Centrale Bank (ECB) in door er bewindvoerders aan te stellen. Een woordvoerster van de ECB noemt het bericht “speculatie”. Volgens haar vertrouwt de toezichthouder er volledig op dat het de bewindvoerders lukt om orde op zaken te stellen. De ECB stuurt aan op een fusie met een stabielere branchegenoot. De Italiaanse bankensector was de afgelopen jaren een groot hoofdpijndossier voor zowel Rome als Brussel. Vooral de grote omvang van portefeuilles met slechte leningen zijn een probleem. Zo moest Monte dei Paschi di Siena met miljarden euro’s aan overheidsgeld worden gered. Ook bij het grote financiële concern UniCredit zijn slechte leningen nog steeds een issue. Volgens bronnen van persbureau Bloomberg is de bank momenteel bezig met de voorbereidingen om tot wel €5 mrdaan slechte leningen te verkopen. UniCredit zelf wilde niet op dat bericht reageren. (bron: DFT)

Pleidooi voor ‘eurobonds’ door de ECB

De ECB heeft deze week opnieuw een pleidooi gehouden voor de introductie van Eurobonds. De vice-president van de centrale bank, Luis de Guindos, sprak tijdens een conferentie met de Europese Commissie over de noodzaak van een nieuw ‘risicovrije’ financieel instrument dat beleggers kunnen aanhouden als alternatief voor staatsobligaties van landen. Het voorstel is omstreden, omdat de noordelijke landen van de muntunie vrezen voor een transferunie. Als Europese landen gezamenlijk staatsobligaties uitschrijven zijn ze minder kwetsbaar voor de grillen van de financiële markten. Problemen zoals tijdens de Europese schuldencrisis van een aantal jaar geleden zouden dan minder snel voorkomen. Omdat landen gezamenlijk garant staan voor de schulden zullen beleggers niet meer massaal schuldpapier van minder kredietwaardige landen in de verkoop doen. Zo kan voorkomen worden dat een land als Griekenland haar toegang tot de kapitaalmarkt verliest. Sinds het uitbreken van de financiële crisis is er een structureel tekort aan veilig schuldpapier. Dat is een probleem, omdat staatsleningen met een triple A kredietstatus als onderpand gebruikt worden voor financiële transacties. Voor de crisis was er een groter aanbod van hoogwaardig schuldpapier, omdat meer landen toen een hoge kredietstatus hadden. Ook werden herverpakte hypotheekleningen tot het uitbreken van de kredietcrisis nog als veilig onderpand gezien. De lancering van Eurobonds kan het tekort aan ‘veilig’ onderpand verlichten en beleggers een liquide instrument geven om vermogen in te parkeren. Volgens ECB bestuurslid Benoit Coeuré kunnen gezamenlijke obligaties ook de monetaire unie en de internationale rol van de euro versterken. Toch heeft een dergelijk besluit ingrijpende gevolgen. Gezamenlijk schulden uitgeven betekent namelijk ook dat landen samen verantwoordelijkheid dragen voor een degelijk fiscaal beleid. De introductie van Eurobonds zal dus gepaard moeten gaan met meer Europees toezicht op het begrotingsbeleid van landen. Ervaringen uit het verleden zijn weinig hoopgevend, want onder het Stabiliteits- en Groeipact hielden verschillende grote landen zich ook al niet aan de begrotingsregels. Ook probeerde Italië zich vorig jaar te onttrekken aan de Europese begrotingsregels. Zo lang er geen garantie is dat landen zich allemaal aan de regels houden blijft het risico van een transferunie bestaan. [en dat gaat nooit gebeuren] Volgens de vicepresident van de ECB moet er een open discussie plaatsvinden over Eurobonds. Hij zei daar het volgende over. We zouden niet bang moeten zijn voor een open discussie over de noodzaak van een Europese veilige obligatie. Mits goed ontworpen kan een dergelijke Europese obligatie een referentiepunt worden voor investeerders in de Europese kapitaalmarkt. Daarmee verminder je het risico van een kapitaalvlucht tussen nationale staatsobligaties binnen de Eurozone. Ook verminder je het risico op de bankbalansen.” [het gaat hier om neo-liberale belangen. Voor zekerheden van de financiële partijen, ter meerdere zekerheden voor de kapitaalverschaffers, zeker niet ter bescherming van het gespaarde geld door het volk voor latere uitgaven dan wel de pensioenopbouw. DIT MOET ONDER ALLE OMSTANDIGHEDEN WORDEN VOORKOMEN, zeg ik tegen Baudet] De ECB krijgt er volgende maand met Philip Lane een nieuwe voorstander van Eurobonds bij. Hij zal Peter Praet opvolgen als hoofdeconoom van de centrale bank. Lane heeft vorig jaar al een opzetje gemaakt over hoe een dergelijke lening eruit kan zien. Eerder deze maand hield ook Vítor Constâncio, voormalig vice-president van de Europese Centrale Bank, een pleidooi voor gezamenlijke uitgifte van schuldpapier. [in de praktijk betekenen eurobonds exact waarvoor Thierry Baudet Rutte heeft gewaarschuwd dat de rijkere eurolanden zich garant stellen voor de schulden van de zwakkere landen, zoals in de transferunie wordt bepleit. Wij moeten ons realiseren dat ons spaargeld, onze bezittingen en onze pensioenreserves dan worden ingezet tot meerdere zekerheid voor de schulden van de voornamelijk Zuid-Europese landen ten behoeve van de kapitaalverschaffers, de grote beleggers dus. De waarschuwing van Baudet was heel terecht, Rutte reageerde niet, die hield zijn mond. Of Rutte weet er niets van ofwel hij moet er zijn mond over houden]

Deflatoire schok bedreigt wereldeconomie

Ariel Bezalel, hoofdstrateeg Fixed Income bij Jupiter Asset Management, gaat in op de factoren die achter de de rally’s op de aandelen- en obligatiemarkten van dit jaar zitten. Hij gelooft dat de wereldeconomie kwetsbaar is voor een deflatoire schok. Er is een opvallend verschil in de signalen die dit jaar door zowel de aandelen- als obligatiemarkten gegeven worden. Beide hebben zich hersteld – aandelenmarkten hebben de verliezen van eind 2018 ingelopen, terwijl de markten voor staatsobligaties hebben geprofiteerd van lagere rendementen. Maar economische indicatoren schetsen een gematigde kijk op de wereldeconomie. De Chinese economie vertraagt en in landen rond China, zoals Taiwan, Zuid-Korea en Singapore daalt de export. Daarnaast blijft de economische activiteit in Europa achter. Het is de moeite waard om wat dieper in te gaan op de aandelenrally. De prestaties van cyclische sectoren zoals energie, industrie, materialen en financials blijven achter, en zijn dus eigenlijk een weerspiegeling van de macro-economische zorgen in de obligatiemarkten. De olie- en ijzerertsprijzen stijgen dit jaar sterk, maar dat lijkt meer gedreven te worden door aanbod dan door vraag. Zwakkere inflatiecijfers, een vertraging in de groei van de geldhoeveelheid en het afvlakken of omkeren van de rentecurves vormen nu wereldwijd de uitdaging voor centrale banken. Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Duitsland kondigen nu – net als de VS – pauzes aan bij rentestijgingen, of gaan over tot renteverlagingen. In maart gaf Duitsland zelfs voor het eerst een negatief renderende 10-jarige Bund uit. De vraag komt weer op hoe betrouwbaar de rentecurve is om een recessie te voorspellen (of zelfs te veroorzaken). Historisch gezien heeft een omgekeerde rentecurve in 85% van de keren dat het is voorgekomen een recessie voorspeld. Bezalel denkt dat het op zijn minst een afspiegeling is van hoe vergevorderd de cyclus van vele ontwikkelde markteconomieën is. We bevinden ons in wat in juli de langste bullmarkt in de naoorlogse geschiedenis kan worden. Dat op zichzelf rechtvaardigt al voorzichtigheid en is een sterk signaal om risico’s in de portefeuille af te bouwen. Bezalel denkt dat de wereld kwetsbaar is voor een deflatoire schok. Daarom positioneert hij de portefeuille defensief en rekent op een verdere vertraging van de groei, met het vooruitzicht dat de wereldeconomie zucht onder het gewicht van te veel schulden en een verslechterende demografische situatie, vooral in de ontwikkelde landen. Hij is er al lang van overtuigd dat toenemende bezorgdheid over een wereldwijde vertraging onvermijdelijk een einde zal maken aan kwantitatieve verkrapping in de VS en dat renteverlagingen wellicht op de agenda staan. (bron: MarketUpdate)

Buitenlandse werknemers vervullen zo’n 838.000 banen in ons land

Vakbond CNV wil een noodremprocedure om de komst van arbeidsmigranten te beperken. „Onbeperkt vrij verkeer van werknemers is een illusie die het draagvlak onder Europa ondermijnt.” Bedrijven en sectoren die arbeidsmigranten willen inzetten, moeten voortaan in het bezit zijn van een vergunning. Dat zegt CNV-voorzitter Arend van Wijngaarden. De vakbondsman wil op die manier de komst van arbeidsmigranten beperken. Werkgevers, die buitenlandse werknemers willen halen, moeten voortaan voldoen aan een aantal voorwaarden. Zij moeten onder meer aantonen dat er zeer veel vacatures zijn in de sector: meer dan 50 vacatures op 1000 banen. Bedrijven komen pas in aanmerking voor een vergunning als de loonstijging in de betreffende sector afgelopen drie jaar niet hoger is dan 2%. Verder mag maximaal 20% van het totaal aantal werknemers bestaan uit arbeidsmigranten. Beperking van arbeidsmigratie in bepaalde sectoren is noodzakelijk om het draagvlak voor Europa te behouden. Het vrije verkeer van werknemers was bedoeld om een hoger welvaartsniveau in heel Europa te bewerkstelligen. Maar de tegengestelde ontwikkeling doet zich nu voor: arbeidsmigratie kent veel schaduwkanten. Niet alleen in Nederland, maar ook in Oost-Europa. Tijd om deze ontwikkeling nu een halt toe te roepen”, zegt Van Wijngaarden. In Nederland werken 178.700 Polen, 45.88 Duitsers en 28.400 Belgen. Volgens de CNV-voorzitter heeft arbeidsmigratie negatieve gevolgen. Zo blijven de lonen in ons land kunstmatig laag, omdat werknemers uit het buitenland genoegen nemen met het minimumloon. „Daardoor blijft een loonstijging uit, zoals het geval is in de land- en tuinbouw en de horeca”, aldus van Wijngaarden. „Verder zijn buitenlandse werknemers op een tijdelijk contract goedkoper dan Nederlanders omdat er voor hen minder sociale premies afgedragen hoeven te worden.” Het CNV constateert verder dat wanpraktijken, onderbetaling en misstanden op de werkvloer toenemen als gevolg van arbeidsmigratie. De Inspectie SZW, de vroegere Arbeidsinspectie, concludeert in een rapport dat het aantal onregelmatigheden is toegenomen. „Daaruit komt naar voren dat Oost-Europese arbeidsmigranten nog altijd op grote schaal worden uitgebuit”, aldus van Wijngaarden. Werkgevers geven aan dat ze mensen uit het buitenland halen, omdat er een fors tekort aan personeel is. Critici menen echter dat er nog ruim een miljoen mensen langs de kant staan die inzetbaar zijn. „We moeten onze uiterste best doen om deze mensen weer aan het werk te krijgen. Maar dan moeten we er ook voor zorgen dat het werk aantrekkelijker wordt gemaakt.” Een veelgehoorde oplossing voor de problemen op het gebied van arbeidsmigratie is betere handhaving. „Maar dat is niet genoeg om de wantoestanden op de arbeidsmarkt aan te pakken. Arbeidsinspecties hebben niet genoeg capaciteit om de toenemende problematiek te lijf te gaan”, aldus Van Wijngaarden.

Donald Trump en de financieel/economische besognes

Ik heb al eerder gemeld dat de VS zich mengen in de strijd tussen de soennieten en de sjiieten, tussen de grootmachten Saoedi-Arabië en Iran. Trump heeft gekozen goed geld te gaan verdienen aan de ‘bevriende’ Arabieren door wapentuig te leveren. Arabieren zijn van het brute geweld, de Iraniërs zijn meer de intellectuelen. Trump voelt zich kennelijk meer thuis bij het Koningshuis van Saoed. Hij heeft militair materiaal, de modernst uitgevoerde vliegdekschepen en extra militairen richting Iran gestuurd om Iran onder druk te zetten.

De Amerikaanse president Donald Trump wil buiten het Congres om voor $8 mrd (omgerekend ruim €7,1 mrd) aan wapens verkopen aan Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Jordanië. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo heeft dat bevestigd. Volgens Pompeo wordt het Congres omzeild omdat vertraging leidt tot verhoogde risico’s voor bevriende landen. “Deze wapendeals zorgen voor meer stabiliteit in het Midden-Oosten en helpen onze bondgenoten zich te verdedigen tegen de Islamitische Republiek Iran”, aldus Pompeo in een verklaring. Hij voegde eraan toe dat het omzeilen van het Congres eenmalig is. De regering-Trump zou meerdere commissies van het Congres hebben laten weten dat ze 22 wapendeals met een waarde van ongeveer 8 mrd dollar doorzet zonder dat het Congres daar iets over mag zeggen. Dit is niet ongebruikelijk in noodsituaties. Een aantal leden van het Congres heeft bedenkingen bij deze wapendeals. Ze vrezen onder meer dat de wapens worden ingezet tegen burgers in Jemen. Een door Saoedi-Arabië geleide coalitie strijdt al vier jaar tegen sjiitische Houthi-rebellen die grote delen van Jemen in handen hebben. De Democratische senator Bob Menendez, lid van de Senaatscommissie voor buitenlandse betrekkingen, zei “teleurgesteld, maar niet verbaasd” te zijn. Hij noemt het onbegrijpelijk dat de Verenigde Staten wapens leveren aan autoritaire landen als Saoedi-Arabië. Het Republikeinse Congreslid Jim Risch zegt dat hij gaat onderzoeken of deze actie van de regering wel strookt met de wet. (bron: Sanoma)

President Donald Trump wil met het geld boeren compenseren voor verliezen die zij lijden door de handelsvete, omdat de export van Amerikaanse landbouwproducten naar China sterk is afgenomen. Er lijkt voorlopig ook geen oplossing te komen voor het handelsconflict tussen de economische grootmachten. De Amerikaanse regering trekt nog eens $16 mrd uit voor steun aan de landbouwsector in de Verenigde Staten, die behoorlijk gebukt gaat onder de oplopende handelsstrijd met China. Daarmee komt het totaalbedrag aan overheidssteun aan boeren in de VS sinds het uitbreken van de handelsoorlog op $28 mrd. Het overgrote deel van de miljardensteun wordt in fases uitgekeerd als directe betalingen aan boeren. Een beperkt deel wordt gebruikt voor het opkopen van landbouwproducten die worden verdeeld onder voedselbanken.

De verkoop van nieuwbouwwoningen in de Verenigde Staten is in april flink gedaald, na een forse stijging een maand eerder. Dat meldt het Amerikaanse ministerie van Handel. De verkoop zakte op maandbasis met 6,9%, tot een tempo van 673.000 woningen gemeten op jaarbasis. In maart ging de verkoop met een herziene 8,1% omhoog. Eerder werd voor die maand nog een stijging met 4,5% gerapporteerd. De verkoop in maart lag met 723.000 woningen op het hoogste niveau in elf jaar. De verkoop van nieuwe woningen staat onder druk door de stijgende huizenprijzen, wat zorgt voor een gebrek aan betaalbare woningen. De gemiddelde verkoopprijs steeg vorige maand met 8,8% op jaarbasis naar meer dan $342.000, het hoogste niveau sinds december 2017. Eerder bleek al dat ook de verkoop van bestaande woningen in april was afgenomen.

De bedrijvigheid in de industrie van de Verenigde Staten is in mei minder sterk gegroeid dan een maand eerder. Dat meldt onderzoeksbureau Markit op basis van een voorlopig cijfer. De inkoopmanagersindex voor de Amerikaanse industrie ging naar een stand van 50,6 van 52,6 een maand eerder: eeen stand hoger dan 50 wijst op groei. In de dienstensector was ook sprake van een mindere groei in vergelijking met een maand eerder. De stand van 50,9 was bovendien minder dan de 53,5 die alom werd verwacht. De samengestelde index kwam voor mei uit op een stand van 50,9 tegen 53 in april.

De Amerikaanse bierbranche klaagt dat het beleid van president Donald Trump de sector tienduizenden banen gaat losten. Volgens een onderzoek van het Beer Institute en de National Beer Wholesalers Association waren bierbrouwers en indirect bij bier betrokken bedrijven in de Verenigde Staten in 2016 nog goed voor 2,23 miljoen banen. Vorig jaar waren dat er 40.000 minder. Boosdoener is de handelsoorlog van Trump. Door de verhoogde handelstarieven is aluminium een stuk duurder geworden, waardoor de kosten van bierblikjes flink zijn gestegen. “Elke brouwer beslist zelf hoe hij die kosten kan absorberen, of het nu gaat om het verhogen van prijzen, het afstoten van werknemers of het uitstellen van innovatie en uitbreiding”, aldus het Beer Institute. Het gaat om een pijnlijke klacht, aangezien Trump zich juist al jaren hard maakt voor extra banen in de VS. Toch is Trumps beleid niet het enige probleem voor de bierbranche. De totale consumptie van bier, wijn en sterke drank in de VS loopt ook al een paar jaar licht terug. Over de gehele linie zit de Amerikaanse werkgelegenheid overigens sterk in de lift. De werkloosheid in de VS is momenteel het laagst in bijna vijftig jaar.

De Verenigde Staten overwegen heffingen in te voeren tegen landen die kunstmatig de wisselkoers van hun munt ten opzichte van de dollar laag houden. De Amerikaanse minister van Handel Wilbur Ross wil met dit voornemen „een tegenwicht bieden aan valutasubsidies die schadelijk zijn voor de Amerikaanse industrie en Amerikaanse werknemers.” Ross sloot met zijn woorden aan op eerdere uitspraken van minister Steven Mnuchin van Financiën. Die zei vorige maand dat de insteek van de VS steeds is om te zorgen voor “eerlijke concurrentie”. Dat betekent bijvoorbeeld dat China wisselkoersen niet zou moeten gebruiken om zijn producten op de internationale markt aantrekkelijk geprijsd te maken. Ook moeten de afspraken met China volgens Mnuchin goed zijn voor bijvoorbeeld Amerikaanse werknemers en boeren.

Het Amerikaanse ministerie van Handel heeft de restricties tegen producten van het Chinese telecombedrijf Huawei met 90 dagen, tot 19 augustus, uitgesteld. Het ministerie zei dat het uitstel nodig was om contractuele verplichtingen na te komen. Daarnaast geeft het Huawei de tijd om software-updates door te voeren bij bestaande toestellen. De verklaring van het ministerie benadrukte dat het uitstel niets verandert aan de beslissing van president Trump om Huawei uit veiligheidsgronden op de zwarte lijst te plaatsen. De restricties worden 90 dagen niet ingevoerd om Huawei en zijn partners tijd te geven om „de bestaande en operationele netwerken en toestellen, waaronder software-updates, in stand te houden en te ondersteunen, zoals is overeengekomen in contracten en overeenkomsten van voor 16 mei.” Na de sancties voor het Chinese techbedrijf Huawei, zou de Amerikaanse regering soortgelijke maatregelen overwegen tegen het Chinese videosurveillancebedrijf Hikvision en een aantal andere Chinese techbedrijven. 

Huawei staat op een Amerikaanse sanctielijst, waardoor Amerikaanse bedrijven beperkt worden in het zakendoen met Huawei. De Amerikanen beschuldigen China ervan de netwerken van Huawei te gebruiken om te spioneren. Huawei ontkent dat dit mogelijk is en zegt dat alle apparatuur veilig te gebruiken is. Hikvision zegt dat het kan overleven zonder producten uit de VS, zoals Huawei ook al eerder reageerde. Het Chinese bedrijf zegt overigens ook dat het nog niets heeft gehoord over een Amerikaanse zwarte lijst. “Zelfs als de Verenigde Staten stopt met leveren aan ons, kunnen we dat oplossen via andere leveranciers”, aldus een bestuurder van Hikvision. De meeste leveranciers van Hikvision zijn al gevestigd in China. Hikvision heeft een marktwaarde van ruim $37 mrd en noemt zichzelf de grootste fabrikant van videosurveillanceapparatuur.  Als Hikvision op een zwarte lijst zou worden gezet, zou het moeilijker worden voor het bedrijf om Amerikaanse technologie te kopen en moeten Amerikaanse bedrijven eerst goedkeuring van de overheid krijgen voordat zij onderdelen leveren aan het bedrijf, schrijft onder meer de NYT.

En ineens was alles mis. Nog geen drie weken geleden hadden de aandelenbeurzen alle wind in de zeilen met meevallende bedrijfsresultaten, mooie macro-economische cijfers en een spoedig einde van de handelsoorlog. Van het ’Goudlokje’-scenario van toen zijn beleggers nu in een perfecte storm beland. Vooral het spook van de handelsoorlog jaagt handelaren op dit moment schrik aan. De taal die Peking uitslaat richting de Verenigde Staten is niet mis te verstaan: „Amerika moet zijn misstappen corrigeren, en de gesprekken kunnen alleen doorgaan op basis van gelijkheid en onderling respect.” Er moet nog heel wat water door de Yangtze, wil China überhaupt weer aan tafel komen zitten. Laat staan een handtekening zetten onder een handelsakkoord. De eerste rimpeling die kon wijzen op een storm, kwam in twee tweets van Donald Trump zelf. Amerika verhoogde plots de importheffingen op honderden miljarden aan Chinese producten. Het kostte aandelenbeurzen wereldwijd in één ochtend €1200 mrd aan waarde. En toen kwam de kwestie Huawei daar nog bovenop. Voor het eerst in de Chinees-Amerikaanse handelsoorlog werd er niet met hagel geschoten met importheffingen op een groot aantal productgroepen, maar richtte Washington het vizier met scherp op één bedrijf. Het Chinese Huawei stond er al langer slecht op door de vermeende mogelijkheid dat Peking via het bedrijf dataverkeer zou kunnen bespioneren, maar nu bestempelt de regering-Trump de telecomreus als een regelrechte ’bedreiging voor de staatsveiligheid’. En dat betekent weer dat geen enkel Amerikaans bedrijf nog zomaar handel mag doen met Huawei – onder meer Google (Google Maps, You Tube, Android) en Qualcomm verbraken direct zo goed als alle banden. In hun kielzog volgden bedrijven op andere continenten, die bang zijn voor Amerikaanse sancties als ze wel met Huawei blijven samenwerken. In Groot-Brittannië lijkt chipfabrikant ARM zich nu ook op te maken voor een boycot. Dat zou de nekslag voor de telecomreus kunnen zijn. Peking is des duivels dat deze parel van de BV China zó wordt aangevallen. Van alle ’misstappen’ die Amerika zou moeten corrigeren, is de banvloek op Huawei de eerste. De vraag is wat de volksrepubliek allemaal kan doen als de Amerikanen voet bij stuk houden. De grootste vrees: stoppen met de export van zeldzame metalen. In het ergste geval kan Peking zo de complete Amerikaanse economie lamleggen. In juni moeten de plooien zijn gladgestreken, maar analisten hebben daar een hard hoofd in. „De kans dat de patstelling langer duurt is toegenomen, net als de kans op extra importheffingen”, noteert Goldman Sachs. De Japanse bank Nomura noemt zelfs ’totale escalatie’ als reële mogelijkheid. Een handelsoorlog is tot daaraan toe, als het de rest van de wereldeconomie voor de wind zou blijven gaan. Deze week moest blijken of Europese bedrijven goede hoop hebben op een mooie tweede helft van 2019. Dat viel tegen: de PMI-index voor de industrie in de eurozone blijft – net aan, maar toch – onder de 50 hangen. Het glas van de inkoopmanagers is halfleeg in plaats van halfvol, en daar was niet op gerekend – zeker ook niet omdat Donald Trump nog even wacht met het invoeren van importheffingen op auto’s en auto-onderdelen. Dat zou de Europese industrie een duwtje moeten geven, maar dat duwtje is er niet of niet hard genoeg. Natuurlijk hebben bedrijven nog altijd een mooi eerste kwartaal achter de rug, en blijven de rentes bij centrale banken extreem laag. Maar de angst voor forse economische tegenwind is in drie weken flink toegenomen, en dat doet beleggers meer pijn dan ze drie weken geleden hadden kunnen vermoeden. (bron: DFT)

Trump is een bedreiger, een straatvechter, een leugenaar, hij is onbetrouwbaar en echte vrienden heeft hij niet en krijgt ze ook niet. De oorlogsretoriek van Trump aan het adres van Iran wordt dreigender: “Als Iran wil vechten, dan zal dit het officiële einde betekenen van Iran. Bedreig nooit opnieuw de Verenigde Staten”. Mijn eerste reactie is dan heeft Iran de VS bedreigt en hoe ernstig moet dat worden genomen. Hoe groot is de invloed van de kroonprins en de machthebbers in Riyad? Teheran reageerde op de dreigtweet van Trump met ‘een genocidale schimpscheut’ en een verwijzing naar de wereldgeschiedenis, waarin de Perzen lang een hoofdrol speelden. Javad Zarif, de minister van Buitenlandse Zaken van Iran, vergeleek Trump met Alexander de Groote en Djenghis Kahn, die er nooit in slaagden de Perzen langdurig te onderwerpen. De Iranezen denken de tactiek van Trump wel in beeld te hebben. Eerst dreigen en pas daarna praten, waarmee Trump dan de doelstellingen wil bereiken die hij voor ogen heeft. Noord-Korea bedreigde hij met ‘vuur en woede’, stuurde een vliegdekschip en toen hij de tijd rijp achtte voor een tweegesprek nodigde hij Kim uit. Maat dat leverde geen positief resultaat op omdat Trump te weinig wisselgeld op zak had om Kim over de streep te trekken. Trump wilde met een fooi een vermogen binnenhalen. Kim stapte op en liet Trump achter met lege handen. Ook in het dossier Iran volgt Trump deze lijn. Alleen de opperste leider Khamenei weigerde een uitnodiging van Trump voor een gesprek. Hij zei eerder over Amerikanen “onderhandelingen met Amerikanen zullen de problemen niet oplossen omdat zij op de eerste plaats leugenaars, onbetrouwbaar, sluw en verradelijk zijn.” Ik verwacht wel dat de VS de spanning verder zullen opvoeren, maar moeten ook rekening houden dat als het olietransport in het Midden Oosten gaat stagneren, de olieprijs verder zal stijgen. Dat vormt dan een bedreiging voor de wereldhandel en de economische groei. En het is ook de vraag in hoeverre hij de sancties gaat uitvoeren die zijn opgelegd aan landen die met Iran handel drijven, zoals de EU, en met boetes gaat bestraffen. Trump is de gevaarlijkste leider van de Westerse wereld. Pas op die man, volg hem in al zijn stappen en uitspraken. Ik vertrouw de man voor geen cent.

In het pokerspel tussen Donald Trump en de Democraten in het Congres heeft de Amerikaanse president de inzet flink verhoogd. Twee biljoen dollar staan er op het spel, te besteden aan infrastructuur. Maar een woedende Trump kondigde aan dat dat hij daar niets meer over wil horen zo lang er onderzoeken naar hem lopen. Het was het dramatische begin van een dag waarop hij ook nog eens slecht nieuws kreeg over een van die onderzoeken: een rechter in New York vindt dat twee banken informatie over zijn rekeningen aan het Congres mogen geven. Trump had een afspraak met de Democratische leiders in het Congres: Nancy Pelosi, de voorzitster van het Huis van Afgevaardigden, en Chuck Schumer, de leider van de Democratische minderheid in de Senaat. Het zou een vervolg zijn op een ontmoeting van drie weken geleden. Destijds zei Trump, tot verbazing van de Democraten en tot ontzetting van veel Republikeinen, dat hij een akkoord wil over twee biljoen dollar voor herstel en nieuwbouw van bruggen, wegen en vliegvelden. [dat nieuws heb ik in mijn vorige blog als gemeld] Volgens Schumer zou je mond zijn opengevallen als je had gezien wat er gebeurde in het Witte Huis. De bijeenkomst duurde echter maar een minuut of drie. Trump kwam binnen, schudde geen handen, bleef staan en ventileerde zijn woede over een uitspraak van Pelosi eerder die ochtend, tegenover haar fractie. “De president is dingen in de doofpot aan het stoppen”, had Pelosi gezegd. Ze verwees daarmee naar de weigering van het Witte Huis mee te werken aan de elf onderzoeken die verschillende commissies van het Huis van Afgevaardigden naar hem doen. Volgens medewerkers van de president was hij daar woedend over en besloot hij de vergadering alleen te gebruiken om Pelosi en Schumer een uitbrander te geven. Direct daarna gaf hij een persconferentie in de tuin van het Witte Huis, waarin hij vertelde wat hij tegen de Democraten gezegd had: “Zorg dat het afgelopen is met die nep-onderzoeken, en dan praten we verder.” Volgens Schumer “zou je mond zijn opengevallen als je had gezien wat er gebeurde in het Witte Huis.” Hij herinnerde eraan dat drie weken geleden, toen er met Trump nog wel te praten viel over infrastructuur, dezelfde onderzoeken ook al liepen. “Nu hij gedwongen was om te zeggen waar hij het geld vandaan haalt, moest hij wel wegrennen. En hij kwam met dit van tevoren bedachte excuus.” Pelosi reageerde met een persoonlijke aanval op de president: “Om een of andere reden, misschien gebrek aan zelfvertrouwen van zijn kant, was hij niet tegen de grote uitdaging opgewassen. Hij was niet echt respectvol. Hij paste, en ik vraag me af waarom. Maar in elk geval bid ik voor de president van de Verenigde Staten, en ik bid voor de Verenigde Staten.” Wie wil kan in de gebeurtenissen een overwinning voor Trump zien. Tijdens de vergadering die ochtend met de Democratische fractie, waarin Pelosi de gewraakte opmerking over Trump maakte, had ze zich krachtig verzet tegen de groeiende roep om impeachment. Een afzettingsprocedure, daar is ze van overtuigd, zal veel gematigde Democratische kiezers te ver gaan. Dat kan de partij zetels kosten in november 2020. Vooral in districten die tot nu toe vaak Republikeins stemden, maar uit onvrede met de Republikeinen en hun president een Democraat naar Washington stuurde. Het zou zelfs Trump aan een tweede termijn in het Witte Huis kunnen helpen. En dat allemaal voor een procedure die na een impeachment door het Huis eindigt in de Senaat, waar dan de Republikeinse meerderheid Trump vermoedelijk zal vrijspreken van alle beschuldigingen. Door zijn onverzoenlijke houding tegen alle onderzoeken, en nu zelfs het gijzelen van twee biljoen dollar, om maar te zwijgen van vorderingen op andere gebieden, brengt Trump de Democraten in de verleiding om toch tot impeachment over te gaan, en daarmee die zware politieke prijs te betalen. De tegenovergestelde theorie is, dat Pelosi impeachment inmiddels ook ziet als iets onvermijdelijks, maar dan wel wil dat het zonneklaar is dat de Democraten niet anders konden. Het is nu tenminste voor iedereen duidelijk dat het de president is die vooruitgang op het gebied van infrastructuur blokkeert, omdat hij zijn persoonlijke belang vooropstelt. Met haar kritiek op Trump op de juiste momenten, breed uitgemeten in de nieuwsprogramma’s waar de president elke ochtend en avond uren naar kijkt, heeft ze hem precies gekregen waar ze hem wilde hebben. Maar ook zonder plaagstoten van de Democraten is er voor Trump reden genoeg om zich steeds meer belaagd te voelen. Zo besloot een rechter in New York dat de banken Deutsche Bank en Capital One gegevens over zijn geldzaken aan het Congres geven. Trump en zijn drie oudste kinderen hadden een verbod daarop geëist, maar de rechter vindt het opvragen van de gegevens door het Congres een normale uitoefening van het onderzoeksrecht van het parlement. Maandag had een rechter in Washington hetzelfde gezegd over gegevens van het accountantskantoor van Trump en zijn bedrijven. Tegen beide uitspraken zal Trump vrijwel zeker in beroep gaan. Succes heeft Trump tot nu toe wel met het geheim houden van zijn belastingaangiften. Wettelijk mag het Congres elke aangifte opvragen, zonder daarvoor een reden te hoeven geven, maar het Ministerie van Financiën weigert Trumps aangiften van de laatste zes jaar af te staan. Volgens minister Steven Mnuchin is er ‘geen legitiem wetgevend doel’ mee gediend. Dat kan Mnuchin op een aanklacht komen te staan wegens minachting voor het Congres. Maar de kans is klein dat Trumps Minister van Justitie, William Barr, zijn collega daarvoor zal vervolgen. Barr zelf is trouwens al door een commissie van het Huis officieel van minachting beschuldigd omdat hij niet de volledige inhoud van het Rusland-rapport van speciaal aanklager Robert Mueller wil vrijgeven. Het voltallige Huis moet zich daar nog over uitspreken, maar bang voor straf hoeft Barr niet te zijn. Sommige Democratische Congresleden pleiten er voor, weigerachtige ministers of getuigen dan maar rechtstreeks te dwingen tot meewerken, bijvoorbeeld met boetes. Die bevoegdheid heeft het Congres nog nooit in de geschiedenis gebruikt. Wel werd een enkele keer iemand gearresteerd en vastgehouden voor het laatst in 1934. Maar als het om Trumps belastingaangiften gaat, hoeft dat misschien allemaal niet. Want de staat New York schiet te hulp. Trump woonde in de stad New York tot hij president werd. Veel van zijn bedrijven, en zijn (na schandalen opgeheven) Trump Foundation, zijn er nog steeds gevestigd. Iedere keer dat hij landelijk aangifte deed, moest hij ook een aangifte indienen voor de inkomsten- en winstbelasting van de staat New York. Die documenten zijn vrijwel gelijk. Volgens een wet die in New Yorks hoofdstad Albany werd aangenomen, mag het voortaan het Congres de gegevens opvragen als het daar een goede reden voor heeft. Een dag eerder nam dat parlement in Albany ook al een wet aan die het mogelijk maakt om gratieverlening door de president te omzeilen. Als iemand een misdaad heeft gepleegd, maar vanwege zo’n pardon door de federale overheid niet gestraft wordt, kunnen de aanklagers van de staat alsnog optreden. Het gaat dan natuurlijk alleen om misdaden volgens de wetten van New York, gepleegd in New York. Bijvoorbeeld, zo is de gedachte, in Trump Tower. (bron: Trouw)

De problemen van Huawei stapelen zich op. De Amerikanen zetten andere staten onder druk om geen Chinese apparatuur in mobiele netwerken toe te laten en snijden het bedrijf sinds deze week ook af van Amerikaanse technologie voor smartphones. Als deze maatregelen zo hard worden doorgevoerd als het nu lijkt, dan wordt het voor de Chinezen moeilijk. Huawei zegt nog voor drie maanden aan componenten op voorraad te hebben, maar zal toch Amerikaanse technologie nodig hebben. Ook als de leverancier geen Amerikaans bedrijf is. NXP, de Duitse chipmaker Infineon, de Japanse producenten Toshiba en Panasonic kunnen daarom sommige producten niet meer leveren. Zelfs zijn Chinese chipleverancier HiSilicon wordt getroffen, omdat het indirect Amerikaanse technologie gebruikt. Huawei werkt al aan een eigen besturingssysteem dat Android zou kunnen vervangen, maar of dat een volwaardig alternatief oplevert, valt te betwijfelen. Daarvoor moeten voor alle apps aparte versies worden gelanceerd en dat zullen vast niet alle appmakers buiten China doen.

Klimaatplannen

Ik ben er een groot voorstander van dat we de doelstellingen zoals die staan verwoord in het Verdrag van Parijs staan verwoord, in heroverweging nemen. Het wordt steeds meer duidelijk dat de wereld wordt opgezadeld met een pakket van eisen die wordt opgedrongen door klimaatwetenschappers zonder dat daaraan een bredere wetenschappelijke onderbouwing is gegeven. Ik deel het standpunt niet van Frans Timmermans dat we nu snel aan de slag moeten met de uitvoering van de klimaatdoelstellingen. Het zegt veel over wat wij van hem als politicus mogen verwachten: een man met een beperkte scoop. Een bedreiger voor onze samenleving. Voor alle duidelijkheid: ik ben een groot voorstander van het terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen en het terugbrengen van de uitstoot van CO2. Maar wij zijn een klein land dat slechts het 1:25000 deel van de CO2-uitstoot mondiaal voortbrengt. Er zijn veel win-win doelstellingen, die met relatief weinig geld zijn te realiseren door het bedrijfsleven, de overheid en de bevolking. Dat moeten we snel ter hand nemen zonder dat daarmee grote schade wordt toegebracht aan onze samenleving. Maar daar moet wel een breed gedragen draagvlak voor zijn. De financiële lasten ervan moeten voor de burgers wel op te brengen zijn. Daarvoor zal de netto inkomen in verhouding moeten meestijgen, hetzij door verlaging van de belastingen en heffingen, dan wel forse netto loonsverhogingen. Over de gas-transitie ben ik duidelijk: het voorstel van klimaattafel 5 is onuitvoerbaar. Energie-neutrale nieuwbouw: prima, woningen gebouwd na 2008 overzetten naar energielabel A uitvoeren: oké, zonnepanelen en windmolens plaatsen subsidiëren en ondersteunen: doen. Maar alle woningen gebouwd voor 2008 niet verplichten tot een – veel te dure – gas-transitie. De totale uitstoot van CO2 die dat veroorzaakt is de eerste 30 jaar draagbaar en opgelost. Daarbij komt dat ik verwacht dat de wetenschap en de techniek oplossingen vinden voor de problematiek, die momenteel nog niet in beeld zijn. Dat kan de overheid gaan subsidiëren. Het probleem behoeft helemaal niet zo dramatisch te zijn als nu wordt geschetst, als er maar met gezond verstand wordt geregeerd.

De verkoop van trucks zal de komende jaren onder meer afnemen als gevolg van onzekerheid rond de milieuzones in steden. Dat blijkt uit onderzoek van ING. „Veel steden willen toe naar nul-uitstoot van autoverkeer in 2025. Dat zorgt voor onzekerheid bij investeringen, omdat deze trucks er nog amper zijn. Jumbo en Albert Heijn testen er al mee, maar die zijn speciaal voor hen gemaakt”, zegt transporteconoom Rico Luman van het onderzoeksbureau van ING. In het klimaatakkoord staat dat er vanaf 2025 dertig tot veertig steden uitstootvrij beleverd moeten worden. Er rijden nu slechts 150 uitstootvrije elektrische en waterstoftrucks rond in Nederland. Dat zou op basis van de huidige milieuplannen versneld moeten doorgroeien naar 5000 stuks. „Dat is ambitieus, bovendien is er ook geen duidelijkheid over de prijs. Een ander ding is dat de nieuwste generatie diesel in de steden tot 2030 nog toegestaan blijft”, aldus Luman. De verkoop van zero-emissie trucks ligt dit jaar naar verwachting onder de 1%. Pas over een paar jaar zullen deze trucks in grotere getallen van de band rollen. De afkoeling van de truckmarkt wordt verder in de hand gewerkt doordat er de afgelopen jaren al flink is geïnvesteerd. Die volgen op een aantrekkende economie, nadat tijdens de economische crisis het wagenpark flink werd uitgedund. Een ander probleem is beschikbaar personeel, aldus Luman. „Transporteurs willen eerst de mensen werven en dan pas het materieel. Chauffeurs profiteren van de arbeidsmarktkrapte: ze krijgen niet alleen meer betaald, ook worden trucks, om chauffeurs te binden, vaker uitgerust met luxe opties of valt de keuze op duurdere varianten.”

Column Vermeend & van der Ploeg

Ook deze week citeer ik weer graag uit dit column op DFT: https://www.telegraaf.nl/financieel/3643625/column-we-gaan-onzekere-tijden-tegemoet. <citaat> Dit weekend over lijstjes waarop de afzwakkende wereldeconomie op de eerste plaats staat. Op twee staat de toenemende economische en geopolitieke onzekerheid in de wereld. Door de escalerende handelsoorlog tussen de VS en China is deze nog verder toegenomen. De economische schade die dit handelsconflict veroorzaakt, raakt niet alleen deze giganten, maar ook steeds meer andere landen. Op de lijstjes staan ook het groeiende verzet tegen globalisering en vrijhandel en de opmars van protectie. Mede door het America First beleid van Donald Trump kiezen steeds meer landen voor een beleid waarbij vrijhandel wordt ingeperkt door maatregelen waarbij eigen burgers en bedrijven beschermd worden tegen buitenlandse concurrenten. Opvallend zijn twee andere trends die genoemd worden. Daarbij gaat om de onvrede in steeds meer landen over de toenemende inkomens- en vermogensongelijkheid en het afkalvende vertrouwen in de techwereld. Volgens recente internationale studies zal deze internationale trend, waarbij de kloof tussen arm en rijk wordt vergroot, alleen maar toenemen. Een belangrijke oorzaak is de digitalisering en robotisering van economieën. Daarvan profiteren vooral kapitaalbezitters. Voor de gemiddelde werknemer en zelfs voor veel hoger opgeleiden zit er weinig in het vat. In de westerse industrielanden worden laag opgeleiden het zwaarst getroffen, maar krijgen ook middelbaar opgeleiden last van deze kloof. De andere ontwikkeling is het snel dalende vertrouwen in de Amerikaanse techbedrijven, zoals Google, Facebook, Apple en Amazon. [hier wil ik attenderen op een ongewenste ontwikkeling van Facebook. Het project waarover het gaat heet Project Libra. Facebook maakt een stablecoin die door fiat is gedekt. FB werft op dit moment ‘tientallen financiële bedrijven en online handelaren’ om dit ecosysteem van cryptogeld, genaamd globalcoin (wereldmunt), te kunnen gaan ondersteunen. De focus van Facebook lijkt te liggen op het verwerken van overschrijvingen en betalingen. De globalcoin wordt gerelateerd aan de Amerikaanse dollar] Wie de thema’s op deze lijstjes beziet, vraagt zich af of er tijdens de conferenties van denktanks over dit onderwerp ook oplossingen worden aangedragen. Nee, niet echt. Bij het conflict tussen de VS en China speelt de wereldmachtspositie op het terrein van de nieuwste technologieën een belangrijke rol. Dat is ook de reden voor Trump om de Chinese telecomgigant Huawei op de zwarte lijst te plaatsen. Hij verdenkt het bedrijf van spionage in opdracht van de Chinese regering. China ontkent, maar volgens techexperts is Trump ook al te laat. [Trump verdenkt, hij heeft dus geen harde bewijzen dat Huawei dat ook inderdaad doet. Anderzijds plegen de Amerikanen ook op grote schaal spionage-activiteiten. Dat de technische voorsprong van Huawei Trump een doorn in het oog is wil en hij, tegen elke prijs, tijd wil winnen voor de Amerikaanse techbedrijven om die achterstand in te lopen, is overduidelijk. Hij mijdt daarbij geen enkel middel, zoals sancties voor bedrijven die handel blijven drijven met de getroffen bedrijven in de hele wereld. Hij loopt met dit beleid wel twee risico’s: de eerste is dat Amerikaanse bedrijven nu bij Europese bedrijven, tegen hogere inkoopprijzen gaan inkopen, hetgeen niet direct tot betere resultaten leidt; de tweede is dat hij de Chinezen, uit noodzaak, zal aanzetten nieuwe software te gaan ontwikkelen voor b.v. android. Dat kan Google schade toebrengen op termijn. Trump is een korte termijn denker, de Chinezen denken veel meer op de langere termijn] Bekend is dat China altijd heeft geprobeerd intellectuele eigendom te stelen, maar de afgelopen jaren heeft China honderden miljarden geïnvesteerd in innovatieve technologieën en gaat daarmee in snel tempo door. Ook de Chinese universiteiten worden steeds excellenter. Op de wereldmarkt is al zichtbaar dat China de VS op verschillende technologische terreinen aan het overvleugelen is. Bovendien verschijnen in de internationale pers berichten dat Peking zal terugslaan met de zogenoemde nucleaire optie: het op grote schaal verkopen van Amerikaanse staatsobligaties. Deze mogelijke escalatie zal de wereldeconomie hard treffen en volgens economische denktanks tot een internationale recessie kunnen leiden. De groei van de wereldeconomie zakt in en in steeds meer landen zien we lagere groeicijfers. Ook de economische onzekerheid speelt daarbij een rol. Zo bleek deze week uit de nieuwste cijfers dat het economische herstel in de eurozone uit het eerste kwartaal niet doorzet. Door de handelsoorlog tussen de VS en China en het risico op een harde Brexit is de kans op een mooi herstel alleen maar afgenomen. De Europese economie krijgt ook steeds meer last van hoogoplopende conflicten van Brussel, maar ook EU-landen, met Amerikaanse techgiganten. Deze spitsen zich toe op hun ongekende machtspositie, het ontwijken van belastingen en het schenden van privacyregels. Ook in de VS zien we dat er, vooral van de kant van de Democraten, voorstellen worden gedaan om deze positie in te perken. Veel sprekers op de congressen, die wij bezochten, voorspelden dat de invloed van deze giganten, ook los van conflicten en deze voorstellen, zal afnemen doordat in veel landen hun bedrijfsimago fors is aangetast en in de publieke opinie een trend zichtbaar is die zich keert tegen dit type concerns. Nationale regeringen zijn niet in staat om oplossingen aan te dragen voor de hier genoemde onzekerheden en thema’s. Dat was ook de weinig verrassende uitkomst van onze congressen, waarbij de teneur tevens was dat Europa zowel ten opzichte van de VS als China, een eigen economische koers moet varen. Volgens de meeste economische experts heeft de EU in potentie voldoende concurrentiekracht om in de internationale concurrentiestrijd overeind te blijven. Daarvoor zijn wel veel meer investeringen nodig in digitalisering en nieuwe technologieën en een intensievere samenwerking tussen de EU-landen. </citaat>

Een storm in een glas water

Iedere week vinden in Groningen wel lichte aardschokken plaats. In de laatste 3 weken vijftien. Veertien zeer lichte trillingen. Deze week een beving van de magnitude 3.4 op de schaal van Richter. Die valt onder licht: Veel mensen nemen trillingen als van een voorbijrijdende vrachtwagen waar; tegen elkaar staande glazen rinkelen; hooguit zeer lichte schade mogelijk, zoals losse dakpannen. De zwaarste in Nederland was in 1992 in Roermond met 5.8. Minister Wiebes sprak van een bevinktje, Rutte berispte hem: een pijnlijke uitglijder. Dat zegt meer over Rutte dan over Wiebes. Rutte moet zijn mond houden over zaken waar hij geen verstand van heeft (en dat zijn er veel).

Politieke peiling van de Hond

VVD blijft de grootste met 25 zetels; FvD verliest er 3 en komt nu op 24; PvdA +1 op 16; GL +1 op 16; CDA 15; 50+ +1 op 5 en Overige (wie dat ook moge zijn) +1 op 2. De definitieve uitslag van de verkiezingen voor het Europees Parlement worden op 26 mei bekendgemaakt. Aanstaande vrijdag wordt bekend of er kandidaten met voorkeursstemmen zijn gekozen. Pas later in het traject wordt bepaald naar wie de drie zetels gaan die vrijkomen als de Britten definitief uit de EU stappen.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 24 mei 2019; week 21: AEX 557,21; Bel20 3472,34; CAC40 5.316,51; DAX30 12.011,04; FTSE 100 7.277,73; SMI 9.666,89; RTS (Rusland) 1279,11; DJIA 25.585,69; NY-Nasdaq 100 7.300,96; Nikkei 21.117,22; Hang Seng 27.353,93; All Ords 6.545,60; SSEC 2.852,99; €/$1,120649; BTC/USD $8085,5; 1 troy ounce goud $1284,60; dat is €36.832,09 per kilo; 3 maands Euribor -0,311% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,372%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,081%; 10 jaar VS 2,3264%; 10 jaar Belgische Staat 0,374%, 10 jaar Duitse Staat -0,11%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,4%, 10 jaar Japan -0,0738%; 10 jaar Italië 2,553%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,689.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden redelijk stabiel tot hier en daar licht dalend, de goudprijs steeg licht en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier deze week weer verder daalde terwijl de 5-jarige negatieve rente verder steeg . Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,14%; Japan 0,4992%; Duitsland 0,545%; Nederland 0,587%; Frankrijk 1,354%; GB 1,528%; Canada 1,8928%; Spanje 2,022%; VS 2,758%; Italië 3,548%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,55%; Duitsland -0,519%; Nederland -0,49%; Denemarken -0,49%; Frankrijk -0,317%; Japan -0,1742%; België -0,19781%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.