UPDATE 22062019/484 De klappen gaan vallen bij het volk; de rijke beleggers worden gefêteerd

EU-top besluiteloos, 30 juni volgende top

2 dagen EU-topoverleg. 2 uitkomsten: geen overeenstemming over opvolgers voor Jean-Claude Juncker, Donald Tusk en Frederica Mogherini. In het mandje zitten ook het voorzitterschap van het Europees Parlement – al gaan de 751 parlementariërs daar over anderhalve week helemaal zelf over – en de opvolger van Mario Draghi, al beweren de regeringsleiders bij hoog en bij laag dat deze a-politieke functie een geval apart is. Ook werd er geen overstemming bereikt over de klimaatdoelstelling ‘de EU in 2050 klimaat-neutraal’.

Is een ‘bad bank’ de oplossing voor een ‘big bank’

Deutsche Bank wil een zogenoemde ‘bad bank’ oprichten voor €50 mrd aan bezittingen die als risicovol worden beschouwd, schrijft de Britse zakenkrant Financial Times (FT) op basis van bronnen. De Duitse bank is van plan een grootscheepse reorganisatie door te voeren, waarvan een bad bank onderdeel is. Vooral langlopende derivatencontracten zullen apart worden gezet. Verder zouden handelsactiviteiten buiten continentaal Europa op het gebied van aandelen en rente behoorlijk moeten krimpen of zelfs geschrapt worden. De bank wil zich vooral richten op vermogensbeheer en dienstverlening aan zakelijke klanten. Topman Christian Sewing van Deutsche Bank zou de wijzigingen officieel gaan aankondigen bij de bekendmaking van de halfjaarcijfers van de bank eind juli. De maatregelen zouden de winstgevendheid van de bank moeten vergroten, die staat al langer onder druk. Al eerder liepen oriënterende fusiegesprekken van Deutsche Bank met UBS en Commerzbank spaak, omdat de voordelen niet groter zouden zijn dan de risico’s. (bron: NOS) [het is nu de vraag of het juridisch mogelijk is derivatencontrachten over te dragen naar een ‘bad bank’ die een junkstatus zal krijgen gezien de risico’s die ze lopen. Accepteren de tegenpartijen dat ze hun financiële belangen, die ze nu nog hebben met Deutsche Bank, moeten afwaarderen zodra hun derivatencontracten een junk-status krijgen? Het bedrag van €50 mrd lijkt een groot bedrag, het 1/8 deel van onze staatsschuld, maar in de wereld van financiële contracten , waaronder derivaten, is dat bedrag niet veel meer dan een speld in een hooiberg. Voor hetzelfde geld kunnen de risico’s die Deutsche Bank loopt met hun derivaten portefeuille wel €500 of €5000 mrd zijn. En nu lijkt €500 mrd verlies veel maar het is slechts het 100 miljardste procent van het totaal aan uitstaande meer of minder risicovolle bedragen aan contracten. En dan weten we dat Deutsche Bank zich in een niet te redden positie verkeert. De mogelijkheid bestaat dat andere grote banken dezelfde manoeuvre gaan uitvoeren en dat betekent dan dat het instorten van het financieel/monetaire stelsel een kwestie van tijd is]

Eindelijk, een opsteker voor dit kabinet?

Er is sprake van een historische samenwerking tussen een centrum-rechts kabinet , vakbonden en de linkse oppositie, las ik maandagmorgen in mijn dagblad. Een enorme opsteker voor minister Wouter Koolmees. Het zij maar zo, als de media dat vinden. Ik ben wel ernstig teleurgesteld dat een meerderheid van vakbondsleden van het FNV en CNV, die hebben gestemd over het voorliggende principe-Pensioenakkoord, hebben ingestemd. Ze kiezen voor misschien een maand of enkele maanden minder te werken, maar betalen daar een gigantisch hoge prijs voor gedurende de periode waarin ze een pensioenuitkering voor de 40 jaar waarin ze maandelijks pensioenpremie hebben betaald. Stel dat een gemiddelde oudere 15 jaar een pensioenuitkering krijgt, die lager is dan waarvoor premie is betaald als gevolg van de extreem lage verrekenrente die voor de berekening van de pensioenopbouw wordt opgelegd door De Nederlandsche Bank (DNB). Ik ga ervan uit dat een gepensioneerde uiteindelijk voor die paar maanden korter werken wel tussen de €15.000 en €20.000 minder pensioen krijgt uitgekeerd. Ik verwijt de vakbondsleiders, die aan tafel hebben gezeten bij het Pensioenberaad, dat voor hun achterban hebben achtergehouden. De dekkingsgraad van de pensioenreserves versus de verlichtingen gaat namelijk helemaal niet stijgen op termijn, maar sterker dalen dan nu wordt gesuggereerd. Het probleem zit namelijk bij de Europese Centrale Bank die vier jaar lang een monetair beleid van het scheppen van €2.600 mrd geld, dat ook met gratis geld niet te slijten is. Die enorme overschotten leiden ertoe dat nu zelfs de extreem lage rentetarieven omslaan in een negatieve rente. Op dit moment worden op de kapitaalmarkt al voor 10-jarig papier gehandeld op een negatieve rente van >0,5%. Als deze trend zich doorzet zien we binnen twee jaar een situatie ontstaan dat banken hypotheken gaan aanbieden en daarvoor geen rente meer vragen dan wel rente gaan toebetalen. Het gevolg daarvan is dan wel dat ook de verrekenrente die DNB gaat opleggen aan de pensioenfondsen negatief wordt. Dat gaat dan een enorme omwenteling bij de pensioenfondsen teweegbrengen, met als resultaat dat de pensioenopbouw en -uitkeringen worden afgewaardeerd. Veel lagere pensioenuitkeringen dus, met als gevolg een daling van de koopkracht voor ouderen. Een ander aspect is de hoogte van de pensioenpremie die deelnemers voor hun pensioenopbouw, meestal 40 jaar lang, maandelijks betalen van hun inkomen. Ambtenaren werken nu al één dag in de week voor hun pensioen (20% van het bruto loon) en dat bedrag moet in de komende jaren zelfs, op basis van een studie, op basis van de huidige stand van zaken, die de commissie Dijsselbloem heeft ingesteld, moeten worden verhoogd met nog eens 15%, dus naar 23%. En dat zie ik nog maar als het begin. Daarmee wordt een grens overschreden van het redelijke. Veertig jaar lang, stel 23% pensioenpremie betalen van je inkomen, om na het werkzame leven gemiddeld 15 jaar een uitkering te krijgen van 70% van je gemiddelde salaris. Dat zal straks aan niemand meer te verkopen zijn.

Ik realiseer mij dat ik tot dusverre in dit dossier een roepende in de woestijn ben. Daarover maak in mij niet ongerust of onzeker. Ik herken deze situatie en heb tijd nodig om mijn gelijk te halen. Als ik in het verleden opties kocht kwam het regelmatig voor dat ik na verloop van de looptijd van de optie niet kon uitvoeren en de betaalde premie weggegooid was geweest. De financieel/economische ontwikkelingen die ik had ingeschat vonden altijd wel plaats maar altijd pas later dan ik had ingeschat. Daarom kan het best zijn dat het zware weer met donderwolken dat ik aan zie komen pas over 9 tot 12 maanden ook voor anderen zichtbaar wordt. Misschien zelfs nog later aangezien de enorme hoeveelheden gratis geld het marktsentiment positief kunnen blijven beïnvloeden. Dat betekent niet dat de terugval overgaat, alleen dat de klap zwaarder wordt. Denk niet dat een koerscorrectie beperkt zal blijven tot 20%, maar de opschoning zal zeker meer richting de 60% gaan. Daarvoor zijn twee onderliggende ontwikkelingen verantwoordelijk. De eerste zal het gevolg zijn als gevolg van het mislukte monetaire beleid van de ECB in de periode 2014-2018, dat enorme overliquiditeiten op de geldmarkten heeft gebracht, waardoor er nu sprake is van vrijwel gratis geld en die verder gaat evolueren naar geld met een negatieve rente. Dat gaat een enorme chaos veroorzaken voor spaargelden en pensioenreserves bij pensioenfondsen en verzekeraars in de rijke eurolanden, hetgeen het vertrouwen in de euro zal aantasten. Zodra spaarders rente aan banken moeten gaan betalen moet een bankrun niet worden uitgesloten. De tweede ontwikkeling is die van de Toezichthouders mondiaal op de handel in financiële producten, waaronder derivaten. Er is een schatting dat financiële instellingen voor in totaal $/€100.000 triljard van derivaten en zo in portefeuille hebben. Het is de vraag hoe deze mega-gigantische handel heeft kunnen ontstaan. Waarom de centrale banken wereldwijd daar niet veel eerder al op ingegrepen hebben. Maar we leven in een kapitalistische samenleving met een neo-liberaal systeem waar handel heilig is, kennelijk ook als dat uit de hand loopt. Nu is er een heel risicovolle situatie ontstaan met als inzet de instorting van het financieel/monetaire stelsel. De helft van de lopende derivatencontracten staat op quitte dan wel winst en de andere helft op quitte of verlies. Weliswaar kan het zo zijn dat grootbanken derivatenportefeuilles beheren waarbij de risico’s in evenwicht zijn, maar dat is geen garantie dat er geen problemen kunnen ontstaan als de panelen gaan schuiven b.v. als gevolg van rentetarieven die gaan stijgen of dalen, markten die onrustig gaan reageren. Als er maar één grote bank in financiële zou komen dan kunnen dat gevolgen hebben voor de contrapartijen die rechten hebben, die dan waardeloos worden, waardoor een domino-effect kan ontstaan die voor de monetaire autoriteiten en overheden niet beheersbaar zal zijn. De omvang van de derivatencontracten is vele maken groter dan de staatsschulden van alle overheden te samen. Dat kan een kapitaalvernietiging veroorzaken die ons begrip ver te boven gaat en de wereld financieel doet instorten. Geld en financiële rechten zijn dan waardeloos, alleen materieel bezit telt dan nog: land, huizen, edele metalen en kennis van zaken.

Barbara van der Est schrijft in de Geldgids van de Consumentenbond ook over de mogelijke gevolgen van het Pensioenakkoord van Koolmees. Het is een heel eenzijdige benadering, niet sociaal maar commercieel. Laat ik het artikel in het kort samenvatten: er zijn drie pijlers 1. de AOW uitkering; 2. het bedrijfspensioen; 3. sparen bij de oude dag. Ten aanzien van 3. worden aannames gepleegd waar ik grote vraagtekens bij stel. De verwachting van een negatieve rente wordt niet meegenomen. Het spaargeld dat op die manier wordt ingelegd, wordt gelijk al afgewaardeerd als gevolg van de negatieve rente. Aantrekkelijk kan zijn, voor die huishoudens die geld over hebben om te kunnen sparen, dat de fiscus daarvoor aantrekkelijke voorwaarden biedt. Een optie is spaargeld stoppen in beleggingen. Dat kost geld en voor de resultaten wordt niets gegarandeerd. Opbrengsten uit beleggingen, anders dan met spaargeld, waren soms heel aantrekkelijk, maar dat geeft geen enkele garantie voor de toekomst op de midden- en lange termijn. Denk hierbij aan de handelsoorlogen die Trump voert, de dalende wereldhandel, oorlogsdreiging in het Midden Oosten (VS-Iran-Saoudi-Arabië-VAE), de sancties, de invoerheffingen die landen elkaar opleggen, een eventuele Brexit, schuivende monetaire panelen, dalende economische groei, klimaat hervormingen en huishoudens met een modaal inkomen die financieel niet meer kunnen rondkomen. Onzekerheden in overvloed. Consumentenbond had zich vooraf kritischer moeten opstellen ten aanzien van dit politieke dossier en zich moeten realiseren dat de derde pijler alleen beschikbaar is voor een geselecteerde groep mensen met een inkomen boven dat van Jan Modaal, dat risico’s kan lopen.

Met applaus werd minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken deze week ontvangen in de D66-fractie. Heel begrijpelijk, want het is niet niks dat er na een negen jaar slepend dispuut ein-de-lijk een pensioenakkoord ligt. Dat ook nog eens groen licht heeft gekregen van de vakbonden FNV, CNV en VCP. Met overtuigende meerderheden bij elk van die bonden. Tuurlijk is Koolmees dan blij. Maar of hij dat ook blijft is nog maar de vraag want er zijn bij de uitvoering nog flinke hobbels te wachten. Als alles goed komt is Koolmees de bink. Maar de nagel aan zijn doodskist kan heel goed de ’stuurgroep’ zijn (onthoud die term, want die gaat u nog vaak horen). In die ’stuurgroep’ moeten kabinet, vakbonden en werkgevers nog alle losse eindjes van het nieuwe pensioenstelsel afhechten. Of om in de woorden van VCP-voorman Gerrit van de Kamp te spreken: ’grote losse einden’. Vraag aan een vakbondsbestuurder hoe lang deze stuurgroep nodig zal hebben om dit nieuwe pensioencontract in elkaar te zetten en je krijgt antwoorden die variëren van ’twee jaar’ tot ’totdat we klaar zijn’. Dat belooft weinig goeds. Koolmees moet rekening houden met een scenario waarin de vakbonden een partijtje achteruitonderhandelen zullen laten zien dat zijn weerga niet kent. Want waarom ook niet? De buit is immers binnen. De AOW-leeftijd wordt bevroren, de stijging van de AOW-leeftijd wordt na die bevriezing getemperd, de pensioenkortingen zijn (grotendeels) van de baan [die aanname deel ik zeker niet, lees elders het interview met Klaas Knot en wat hij zegt over de dalende verrekenrente in de komende jaren] en met een beetje geluk kunnen binnen twee jaar vroegpensioenregelingen voor zware beroepen worden uitgerold. Zelfs als iedereen van goede wil is, is de vraag of alle wensen technisch en financieel wel bij elkaar te brengen zijn. In het akkoord is vastgelegd dat de pensioenambitie ongewijzigd: 80% van het middelloon op basis van 42 jaar pensioenopbouw. Het staat er zwart op wit. [een middelloonregeling keert, vanaf het moment dat je met pensioen gaat, een bepaald percentage van je gemiddeld verdiende salaris uit. Begin je je loopbaan met een laag salaris, dan bouw je hierover een laag pensioen op. Stijgt je salaris tijdens je loopbaan, dan stijgt ook je opgebouwde pensioen. Uiteindelijk ontvang je een pensioen dat vaak 70% van je gemiddelde salaris tijdens je gehele loopbaan is. Die 70% zou dus nu verhoogd worden naar 80%. Om het opgebouwde pensioen tegen inflatie te beschermen, kan de werkgever de opgebouwde bedragen verhogen met een percentage gelijk aan de loon- of prijsindex. Of dat zo blijft moet nog uitonderhandeld worden] Ondertussen: 1) zakken de dekkingsgraden als een plumpudding in elkaar, 2) moeten er strengere rekenregels worden ingevoerd, 3) moeten er pensioengaten van soms wel 10% worden gecompenseerd, 4) moeten de premies kostendekkend worden – oftewel: premies omhoog of pensioenopbouw omlaag, 5) valt een substantieel deel van de opbouw weg door de vroegere pensioenleeftijd, 6) moet er snel geïndexeerd worden en 7) niet gekort. En dat alles met dezelfde pot geld. Dat wordt gezellig in die ’stuurgroep’. Deadline: sint-juttemis. Is Koolmees blij met een dooie mus? [Koolmees is overal blij mee omdat hij de pensioenmaterie niet beheerst]

De pogingen van de Europese Centrale Bank (ECB) om met het opkopen van staatsschuld de economie in de eurozone te stimuleren, werkt inmiddels totaal averechts. Onze pensioenfondsen betalen daarvoor de prijs. De onconventionele ingrepen van de ECB hebben bovendien kiemen gelegd voor een nieuwe crisis, concludeert oud-minister van Financiën Hans Hoogervorst. In een bijdrage op persoonlijke titel in het vakblad Economisch Statistische Berichten (ESB) roept Hoogervorst, nu voorzitter van de International Accounting Standards Board, de beleidsmakers op direct pas op de plaats te maken. De in Frankfurt zetelende centrale bank moet direct de monetaire teugels aantrekken. Deze week stelde ECB-president Mario Draghi juist dat de centrale bank extra instrumenten kan inzetten om de economie te ondersteunen. Die houding pakt funest uit, betoogt de liberaal Hoogervorst. De ECB heeft als enig doel, het bevorderen van prijsstabiliteit. Dat probeert Frankfurt door de inflatie richting maar net onder 2% te bewegen. Die is momenteel 1,2%, ondanks een massief opkoopprogramma van staatsschulden. De beleidsrente (-0,4%) van de ECB is in die poging negatief geworden: banken betalen om schuld te mogen stallen. De angst bij de ECB is dat Europa door deflatie wordt getroffen en in een crisis als in de jaren dertig wordt gezogen. Maar net als economen van de Bank for International Settlements, de bank van de centrale banken, is Hoogervorst niet bang dat deflatie nu zal leiden tot aanhoudende recessies, zoals in de jaren dertig. De situaties zijn volgens hem aantoonbaar niet te vergelijken. Sinds de uitbraak van de financiële crisis in 2008 trekt de Europese Centrale Bank ook alles uit de kast om de instorting van de muntunie te voorkomen. „De operatie om de euro te redden moge zijn geslaagd, maar veel onderliggende problemen zijn niet opgelost. De risico’s zijn enorm dat de patiënt alsnog zal overlijden”, concludeert Hoogervorst. De Nederlandse pensioenfondsen betalen momenteel de tol, schrijft hij in het economenblad ESB. „Nederlandse pensioenfondsen betalen indirect voor het in stand houden van hoge Europese staatsschulden”, aldus de oud-politicus. Een voor Nederland specifiek probleem is dat de lage rentestand de dekkingsgraad van de pensioenfondsen fors onder druk zet. Ondanks de forse koersstijgingen van de aandelenmarkten in de laatste tien jaar, begint de lage rente nu echt te bijten”, constateert hij. De pensioenfondsen investeren een groeiend aandeel van hun beleggingen in activa met een negatief reëel rendement”, ziet hij. „Mocht in toekomst de rente weer oplopen dan zullen de toekomstige verplichtingen weliswaar dalen, maar mogen er ook forse correcties in de bestaande aandelen- en obligatieportefeuilles worden verwacht.” Hoogervorst waarschuwt Nederlandse politici en beleidsmakers. Omdat binnen de eurozone alleen Nederland een op kapitaaldekking gebaseerd pensioenstelsel heeft, heeft Europa weinig oog voor dit belangrijke nadeel van het lage rente beleid, ziet Hoogervorst. „Het is opmerkelijk hoe lijdzaam deze problematiek door de Nederlandse politiek wordt geaccepteerd.” [op zich deel ik deze stelling, maar met de toevoeging dat het ook van toepassing is voor het spaargeld (waardedaling van het geld) in alle 19 eurolanden] Tijd voor ingrepen, betoogt de Nederlander. Zo zouden er aan het doorrollen van de door de ECB opgekochte staatsschuld voorwaarden van structurele hervormingen kunnen worden verbonden in landen waarvan de staatsschuld onhoudbaar groot is, zoals Italië. De ECB roept daar al toe op. [wat is onhoudbaar? Als ik kijk naar de rente voor Italiaanse 5-jarige leningen op de kapitaalmarkt wordt daar ook maar 1,404% betaalt. En aan België, ook met een staatsschuld van >100% bbp, betalen kapitaalverschaffers voor 5-jarig papier 0,355% toe, als ze aan de Belgen asjeblieft maar geld mogen lenen] Hoogervorst: „Maar in veel landen zal de politiek dit alleen doen als het echt moet. Zolang de ECB klaarstaat met onvoorwaardelijke steun zal dat waarschijnlijk niet gebeuren.” Dit beleid blijft niet zonder gevolgen. Frankfurt lijkt met zijn gereedschapskist vol onconventionele maatregelen stuurloos te worden. Het werkt inmiddels in onbekend gebied met miljardeningrepen. Hoogervorst: „De ECB is zo diep verdwaald in economisch niemandsland dat het de vraag is of hij de weg terug naar conventioneel beleid zal kunnen vinden. Bij een nieuwe economische neergang is de kans groot dat het monetair beleid nog extremer zal worden.” (bron: DFT) [lezers van dit blog weten dat ik deze verwachtingen volledig onderschrijf, maar ik ga in de analyse verder over de bedoelingen van de ECB/Draghi. Lees daarvoor wat ik aan kanttekeningen heb gemaakt bij het interview dat Klaas Knot had in de VK onder “Joseph Stiglitz betoogt “Red Europa, reken af met de euro” en de column van Jaap van Duijn verderop]

PME en PMT in de problemen, ook na Pensioenakkoord en ABP en Z&W?

De pensioenfondsen voor de metaalsector zijn in mei weer diep in het rood gedoken. Ze komen ruim onder de dekkingsgraad van 100% uit, waardoor flinke kortingen nog altijd in beeld zijn. PME heeft een dramatische meimaand afgesloten met een dekkingsgraad van 96,9%. Dat is de financiële thermometer van een pensioenfonds, die in mei flink richting rood is uitgeslagen. Ook bij PMT liep de teller hard terug, naar 97,4%. Dat zijn de slechtste standen voor de fondsen in meer dan een jaar tijd. En dus dreigen er nog altijd kortingen voor de werkenden en gepensioneerden die bij de metaalfondsen aangesloten zijn. In het pensioenakkoord is wel geregeld dat een fonds pas hoeft te korten als de dekkingsgraad onder 100% ligt, in plaats van de eerdere grens van ruim 104%. Voor PME en PMT geldt dat ze vanaf 2020 moeten korten als de financiële situatie eind dit jaar niet op orde is. Daar verzetten de bestuurders van het fonds zich eerder tegen. Dat de situatie van de fondsen is verslechterd, komt vooral door de flinke verlaging van de rente in de afgelopen maand. Daardoor zijn de verplichtingen, de toekomstige uitkeringen van een fonds, het afgelopen jaar met miljarden euro’s gestegen. Voor zowel PME als PMT geldt dat hun vermogen in de afgelopen maanden ook licht steeg. Maar tegen de alsmaar lager wordende rente valt bijna niet op te beleggen. Met de huidige stand zouden de metaalfondsen zo’n 2,5 tot 3% moeten korten op de pensioenen van hun deelnemers. Deze daling van de rente staat los van de nieuwe rekenregels die de commissie-Dijsselbloem vorige week voorschotelde aan pensioenfondsen. Daarin gaat de rekenrente nog eens verder omlaag, wat zou kunnen leiden tot een hap uit de dekkingsgraden van 2,5%. Ambtenarenfonds ABP zag zijn dekkingsgraad teruglopen van 100,4 naar 96,1. Bij Zorg en Welzijn daalde die van 100,4 naar 96,3. (bron: DFT) [ik waarschuw al maanden voor de veel te lage verrekenrente en de dalende rentetarieven/negatieve rentes voor staatspapier dat de pensioenfondsen verplicht moeten aanhouden. Niet aan de orde is dat pensioenfondsen een slecht beleggingsbeleid hebben gevoerd, dan wel voeren, maar door de gevolgen van het monetaire beleid van DNB/ECB. Op zich is deze ontwikkeling straks ook op mij van toepassing doordat mijn pensioenuitkering ook gekort gaat worden, maar aan de andere kant ben ik blij dat nu, eerder dan ik had verwacht, duidelijk wordt dat minister Koolmees geen eerlijke voorstelling van zaken heeft gegeven over de risico’s die de pensioenfondsen bedreigen door de veel te lage verrekenrente. Met deze laatste data valt hij door de mand en moeten uitspraken van deze bewindsman niet serieus meer worden genomen]

IMF maant tot haast bij hervormen eurozone

Het succes van de eurozone hangt af van hoeveel welvaart en duurzame groei deze brengt voor alle lidstaten.” Dat zei de president van de Europese Centrale Bank (ECB) Mario Draghi bij de aftrap van het ECB-forum in het Portugese Sintra. Maar die economische groei staat steeds verder onder druk, dus zijn er hervormingen nodig. Net voor de aftrap van het ECB-forum komt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) met een rapport over versterking van de eurozone. Verschillen tussen landen in eurozone steeds groter. Vooral sinds de financiële crisis van 2008 lopen economische groei en werkloosheid in steeds hoger tempo uiteen. Daarom wordt het volgens het fonds tijd dat de eurozone eens opschiet met het afmaken van de banken- en de kapitaalmarktunie, en dat er een centraal potje komt om te zorgen dat landen economisch naar elkaar toe groeien. De oplossing hiervoor ligt niet alleen in Brussel, schrijft het IMF. Hervormingen op nationaal niveau kunnen ervoor zorgen dat een crisis minder diepe sporen nalaat. Dat is juist voor de eurozone belangrijk, omdat de lidstaten één munt en een gezamenlijk monetair beleid voeren. In geval van een crisis kan een euroland dus niet proberen de koers van zijn munt te laten zakken, om zo concurrerender te worden. De IMF-onderzoekers noemen Duitsland als een goed voorbeeld van hoe het wel moet. Ondanks de zware recessie in 2008 steeg de werkloosheid nauwelijks. [dat is wel 11 jaar geleden, sindsdien is er nogal wat veranderd] Bedrijven konden gemakkelijk de lonen en uren van het personeel aanpassen, en werknemers kregen een uitkering van de overheid om de wegvallende uren te compenseren. Het IMF-rapport komt niet uit de lucht vallen. Het verschijnt als de crème de la crème van de financiële wereld bijeen is, op uitnodiging van de Europese Centrale Bank (ECB), tijdens het jaarlijkse forum in Sintra, bij Lissabon. Het belangrijkste thema is hoe de eurozone de afgelopen twintig jaar heeft gepresteerd, en welke hervormingen nodig zijn om nog eens twintig jaar mee te kunnen. Draghi kondigde bij de opening van het jaarlijkse ECB-forum aan dat ‘extra stimulering nodig zal zijn’, stelde hij ferm. Daarbij wees hij op het groeiende protectionisme, tegenvallende economische groei en aanhoudend lage inflatie. De koers van de euro nam in reactie op zijn woorden direct een duik. De aandelenkoersen trokken fors aan [omdat Draghi nog meer gratis geld in het vooruitzicht stelde] De centrale bank zal volgens Draghi de komende weken al bepalen welke stimuleringsmaatregelen nodig zijn om de Europese economie op koers te houden. Daarbij is niks uitgesloten – ook een verdere verlaging van de rente behoort tot de mogelijkheden. ‘Verdere rentedalingen blijven deel van onze gereedschapskist’, benadrukte de ECB-president. Op dit moment is het belangrijkste rentetarief van de ECB al negatief: -0,4 procent. Dat betekent dat sparen geld kost. Omgekeerd wordt schulden maken beloond met extra euro’s.

Deze week is het de beurt aan de regeringsleiders van de EU-lidstaten, waar tijdens een EU-top onder meer vergaderd wordt over de vraag wie Jean-Claude Juncker gaat opvolgen als voorzitter van de Europese Commissie. Wie dat wordt, is weer van belang voor de vraag wie ECB-president Draghi na oktober opvolgt. Al die poppetjes spelen straks een belangrijke rol in het bepalen van de koers van de EU en de eurozone. In de eurogroep, het overlegorgaan van de Europese ministers van Financiën, werd vorige week al de basis voor een eurozonebegroting gelegd. Daarmee kunnen landen hervormingen doorvoeren, zodat economieën naar elkaar toe groeien. En daar is haast bij geboden, wat het IMF betreft. Want de tijd „om het dak te repareren als de zon schijnt”, zoals IMF-directeur Christine Lagarde het eens omschreef, vliegt voorbij. Duitsland ontkwam vorig jaar nipt aan een recessie, Italië heeft twee kwartalen van krimp achter de rug. En de onzekerheid is zo groot dat er in het ECB-bestuur al is gesproken over het stimuleren van de economie als die nog verder wegzakt. De Europese Centrale Bank (ECB) gaat mogelijk extra stimuleringsmaatregelen nemen als de economische verwachtingen niet verbeteren. Dat heeft ECB-president Mario Draghi gezegd op het jaarlijkse forum van de centrale bank in het Portugese Sintra. Tot de monetaire instrumenten van de ECB behoren volgens Draghi renteverlagingen en ook opkoopprogramma’s. De ECB heeft volgens de Italiaanse centralebankpresident nog voldoende bewegingsruimte voor extra stimuleringsprogramma’s. Volgens Draghi blijven de economische risico’s aan de hoge kant, met name voor de export en de industrie. Eerder deze maand kondigde de ECB nog aan de rente langer onveranderd te zullen laten. De rente blijft zeker tot en met de eerste helft van volgend jaar op het huidige, zeer lage niveau. Dat is een halfjaar langer dan eerder gemeld. Draghi sloot toen ook de mogelijkheid van renteverlagingen niet uit. De ECB wees op risico’s door de wereldwijde handelsspanningen, protectionistische maatregelen en zwakte in opkomende markten. Ook de inflatie in de eurozone blijft achter bij de doelstellingen van de ECB. ,,Als de crisis iets heeft aangetoond, is het dat we alle flexibiliteit binnen onze mogelijkheden zullen gebruiken om aan ons mandaat te voldoen, en dat we dit opnieuw zullen doen om uitdagingen voor de prijsstabiliteit het hoofd te bieden”, aldus Draghi. De euro zwakte in waarde af na de toespraak van Draghi, terwijl de koersverliezen op de Europese aandelenmarkten werden omgebogen in plussen. [ik heb maar één reactie: paniekbeleid, nog meer gratis geld oplopende negatieve rentetarieven en voor de pensioenfondsen wordt de situatie alleen maar slechter] Een nieuwe renteverlaging van de ECB is goed nieuws voor Nederlandse huizenkopers, die profiteren van dalende hypotheekrentes. Maar voor de toch al beroerde financiële gezondheid van de pensioenfondsen is het desastreus. Hoe lager de rente, hoe verder hun dekkingsgraad (de hoeveelheid geld die een pensioenfonds in kas heeft, als percentage van de toekomstige verplichtingen) verslechtert. Daarmee groeit het risico dat gepensioneerden gekort worden op hun uitkering. Verhoging van de pensioenen, om het jarenlange koopkrachtverlies door inflatie te compenseren, raakt daarmee uit zicht. Dat is een domper op het gloednieuwe pensioenakkoord. Het idee achter die hervorming is juist dat de vanaf volgend jaar dreigende pensioenkortingen vermeden worden. De fondsen hoeven namelijk niet langer extra buffers aan te houden. Voorwaarde is wel dat hun dekkingsgraad niet onder de 100% duikt. Verlaagt de ECB haar rentetarieven, dan dreigen meerdere fondsen door die nieuwe ondergrens te zakken. Vorige week werd het feestje rond het pensioenakkoord al ernstig verstoord door een herberekening van de rekenrente. Op basis van die ‘risicovrije rente’ moeten de pensioenfondsen berekenen hoeveel geld zij achter de hand dienen te hebben om de pensioenen van volgende generaties te betalen. Een ‘wetenschappelijke’ commissie onder leiding van oud-minister Jeroen Dijsselbloem kwam met het bindende advies om die rekenrente te verlagen. Hierdoor zal de dekkingsgraad van pensioenfondsen met gemiddeld 2,5% dalen, ingaande 2021. Ook dat vergroot de kans op verdere kortingen. De woorden van Draghi maken duidelijk dat de langverwachte en gehoopte rentestijging een sprookje blijft. Eerder deze maand kondigde de ECB, toen bijeen in Vilnius, al aan dat de rente nog zeker tot de zomer van 2020 op haar huidige, lage niveau blijft. Dat is een halfjaar langer dan eerder gemeld. Ook bij die gelegenheid sloot Draghi renteverlagingen niet uit. Maar dinsdag klonk de Italiaan, die later dit jaar afscheid neemt van de ECB, nog veel strijdbaarder. Behalve negatieve rentes heeft Draghi’s ECB de eurocrisis het afgelopen decennium ook bestreden met een omvangrijk opkoopprogramma van schulden. Daarbij heeft de centrale bank in totaal voor ruim €2500 mrd aan staats- en bedrijfsobligaties opgekocht. Op die manier pompt zij extra euro’s in de financiële markten. Ook worden er gratis miljardenleningen verstrekt aan banken. Draghi hield dinsdag uitdrukkelijk de mogelijkheid open dat hij de geldpers de komende maanden nog wat harder gaat laten draaien. [niet alleen bij mij, maar breedgedragen zijn er grote twijfels of het beleid dat hij inzet om de inflatie omhoog te krijgen en de economische groei nieuwe impulsen te geven, ooit wel het gewenste resultaat gaan leveren. Aan wat Draghi doet zitten grote risico’s, kijk naar de toekomst voor ons spaargeld en de pensioenreserves, waardoor grote onrust op de financiële markten kan gaan ontstaan. Draghi c.s. is bezig ‘aan een dood paard te trekken’ en we kennen daarvan de afloop]

Op DFT las ik twee columns over dit onderwerp, waaruit ik enkele citaten aanhaal. Richard Abma, Chief Investment Officer at OHV vermogensbeheer schrijft op https://www.telegraaf.nl/financieel/992940610/column-qe-2-0-op-komst onder meer Draghi heeft bijvoorbeeld niet alleen een hervatting van quantitative easing (QE=kwantitatieve verruiming) aangekondigd, maar ook een uitgebreidere versie ervan dan wat we afgelopen jaren hebben gezien? Saai was de toespraak niet, maar een groot deel van de tijd was er niets nieuws te horen, zeker na de persconferentie na de bestuursvergadering een week eerder. Dat veranderde mijns inziens toen Draghi opmerkte dat de limieten die de ECB zichzelf oplegt bij het inzetten van verschillende monetaire instrumenten „specifiek verbonden zijn aan de omstandigheden waarmee we te maken hebben”. „Als de crisis iets heeft laten zien, dan is dat dat wij alles zullen doen, binnen ons mandaat, om onze doelstelling te halen”, aldus de ECB-president. ……. Als we het over die limieten hebben, dan moeten we denken aan beperkingen hoeveel staatsobligaties de ECB maximaal per serie of uitgever mag kopen. Draghi’s woorden zijn te interpreteren als dat de bank die limieten kan wijzigen om die aan te passen aan de nieuwe omstandigheden, zodat nog meer staatsobligaties per land opkopen, mogelijk wordt. Een van die ’nieuwe omstandigheden’ kan zijn het feit dat uit de ramingen van de ECB zelf blijkt dat de jaarlijkse inflatie in het euroland tot en met 2021 niet op het gewenste niveau zal liggen. ……… Om de inflatie toch richting 2% op te stuwen, zou een herhaling van QE zoals we dat eerder hebben gezien, waarschijnlijk ontoereikend zijn. Het zou immers meer van hetzelfde zijn. Om de kans van slagen te vergroten, zou de volgende ronde van QE anders, bijvoorbeeld groter en omvangrijker, moeten zijn. De bank zou bijvoorbeeld kunnen besluiten veel meer supranationale obligaties, uitgegeven door het Europese noodfonds of de Europese Investeringsbank, te kopen. Of zelfs het verdeelsleutel – de regel hoe QE-bedrag te verdelen per euroland – te wijzigen om meer obligaties van probleemlanden te kopen.” De tweede column is van Jeroen Blokland, Portfolio Manager bij Robeco en staat op https://www.telegraaf.nl/financieel/1082681069/column-rentegekkigheid Ook hieruit meerdere citaten: “De inflatieverwachtingen, voor de Europese Centrale Bank (ECB) één van de belangrijkste indicatoren voor het te voeren beleid, zijn tot een nieuw dieptepunt gedaald. En niet zo’n beetje ook. Zelfs de verwachtingen voor over vijf jaar en verder liggen rond of zelfs onder de 1%. Dat is de helft van de ‘dichtbij, maar net onder’ de 2% die de ECB nastreeft. En dat terwijl je normaal gesproken van een centrale bank toch mag verwachten dat ze gedurende een tijdsbestek van vijf jaar in ieder geval een beetje in de buurt van de doelstelling komt. Maar van normale monetaire omstandigheden is natuurlijk al jaren geen sprake meer. De Duitse rente staat inmiddels vrolijk op -0.311%, het laagste niveau ooit. Met andere woorden, je moet de Duitse staat tien jaar lang flink betalen voor het geld dat je uitleent. En na het jarenlang massaal opkopen van zowel staats- als bedrijfsleningen, voor het luttele sommetje van bijna €2,6 biljoen, is de ECB eigenlijk geen meter opgeschoten. Betekent dit dat we weer een periode van kwantitatieve verruiming krijgen? En dat rentes nog verder omlaag gaan? Die kans is aanzienlijk, zeker na de straffe woorden van Draghi deze week, maar zo makkelijk als de vorige keer zal het niet zijn. Een nog grotere hoeveelheid obligaties kopen leidt onherroepelijk tot schaarste. Dat klinkt misschien vreemd, maar vooral Duitse staatsobligaties zijn inmiddels redelijk zeldzaam. Dat komt in de eerste plaats doordat de Duitse overheid al jarenlang een overschot op de begroting heeft. De Duitse overheid krijgt meer geld binnen dan ze spendeert en hoeft dus steeds minder leningen uit te geven. Daar komt bij dat de ECB obligaties van alle Eurozone landen koopt in een vaste verhouding, gebaseerd op de omvang van de economie. En aangezien Duitsland ruimschoots de grootste economie binnen de eurozone is, moet de ECB bij een nieuw opkoopprogramma vooral Duitse obligaties kopen. Vanwege de eerder gemelde schaarste wordt de markt voor Duitse staatsleningen nog verder verstoord en dalen de rentes nog veel verder. Overigens houdt de ECB bij hoog en bij laag vol dat ze de obligatiemarkten nu niet verstoort, maar dat is pure onzin. Een alternatief voor de aankoop van meer staatspapier is het verder verlagen van de rente waartegen banken bij de ECB mogen lenen. Dit onder het mom van “geld is gratis, dus banken zullen het wel gebruiken om leningen aan bedrijven en consumenten te verstrekken”. Niet alleen is er afgaand op de laatste jaren geen bewijs dat deze ‘truc’ heeft gewerkt, er is ook nog het nare bijeffect van lagere of negatieve rentes. Zo word je inmiddels gestraft voor sparen. In Nederland ontvang je nagenoeg niets aan rente op je spaarrekening, maar in landen om ons heen moet je de bank inmiddels ‘gewoon’ betalen als je je geld daar veilig kwijt wilt. Omgekeerd krijg je in steeds meer landen (bijna) geld toe als je een hypotheek afsluit. En hoe fijn dat ook klinkt, ook daar zitten ongewenste gevolgen aan, vraag dat maar aan de starters. Ondanks deze argumenten lijkt het er sterk op dat de ECB toch weer meer gaat stimuleren. Het hoofddoel is nu eenmaal de inflatie en die is inderdaad te laag. Daar komt bij dat de financiële markten de centrale banken de voorbije weken in de hoek gedreven hebben. Stimuleren, of anders. En hoewel elke centrale bankier zal beweren dat hij toch tot een onafhankelijk instituut behoort, leert de praktijk dat dit bij zulke extreme druk vanuit de financiële markten wel anders ligt. Ga er dus maar vanuit dat ook de ECB weer met iets op de proppen komt de komende maanden. Zelfs al is de vraag of het echt zin heeft meer dan gerechtvaardigd.” [beide columns geven vanuit de markt inzicht in het monetaire beleid, dat hier en elders in de wereld wordt gevoerd. Enige zekerheid dat de voornemens van de ECB succesvol zullen werken zijn er niet. Afwachten of een verdere kwantitatieve verruiming en nog lagere rentetarieven c.q. verder stijgende negatieve rentes enig resultaat gaan opleveren. Ik word hier niet vrolijker van. De toekomst wordt met de dag minder transparant en onzekerder. Elders in dit blog heb ik geschreven dat het verlaten van de Muntunie samen met enkele andere eurolanden, die in hetzelfde schuitje zitten als wij, helemaal, zeker voor de langere termijn, nog niet zo’n onzinnig idee is, wat Rutte beweerd. Als we nog langer in de euro blijven zitten totdat we totaal zijn uitgekleed door de armere eurolanden en banken, hebben we slecht rentmeesterschap gevoerd voor de volgende generaties] De Amerikaanse president Donald Trump is niet blij met het beleid van Draghi. Met zijn opmerkingen heeft Draghi in de ogen van Trump de waarde van de euro gemanipuleerd. Trump wees er in een tweet op dat daarmee sprake is van oneerlijke concurrentie. De Amerikaanse president stelt dat de ECB, maar ook China en andere economische machtsblokken, al jaren de waarde van hun munten manipuleren en daar ook mee wegkomen. Trump bestempelt dat als ‘oneerlijk’.

President Mario Draghi van de Europese Bank zette deze week een domper op het Pensioenakkoord: de rente gaat nog verder dalen. Niet alle economen zijn daar enthousiast over; de Amerikaanse Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz betoogt “Red Europa, reken af met de euro”

In de Volkskrant stond deze week een uitgebreid interview met Klaas Knot, de hoogste ambtenaar bij De Nederlandsche Bank, onder meer over de aangekondigde verlaging van de verrekenrente voor de verplichtingen van de pensioenreserves. DNB moet zich inzetten voor een stabiel financieel stelsel: stabiele prijzen, solide financiële instellingen en een goed werkend betalingsverkeer. In al haar taken geeft DNB invulling aan haar missie: werken aan vertrouwen. https://www.volkskrant.nl/economie/dnb-president-klaas-knot-waarom-niet-de-lonen-verder-verhogen~bca575aa/ De verlaging van de rekenrente, die pensioenkortingen per 2021 dichterbij brengt, is volgens DNB-president Klaas Knot niet meer dan logisch. Maar Nederlandse bedrijven zouden best wat meer mogen uitgeven aan de lonen in plaats van al die winsten op te potten, noteerde de journalist Koen Haegens. Er zijn risico’s aan de horizon. Denk aan een handelsoorlog. Ook al staat de economie er op dit moment niet onaardig voor, die onzekerheden liggen als een beklemmende deken over de eurozone. Bovendien komt de zeer lage inflatie al een jaar of vijf niet van zijn plaats.’ Om deze reden hebben we als centrale bankiers eerder dit jaar de pauzeknop ingedrukt: voorlopig gaat de ECB de rente niet verhogen. Nu komen daar de woorden van Draghi bij: “de ECB denkt actief na over noodplannen, voor het geval dat de economische groei niet opnieuw aantrekt”. Op de vraag: Die lage rente werpt een schaduw over het nieuwe pensioenakkoord. Het verkleint de kans dat de pensioenen meestijgen met de inflatie. Bent u desondanks tevreden met de pensioenhervorming die er nu ligt? Antwoord van Knot: Op zich wel.’ Lacht: ‘Misschien zelfs verheugd, ja. Zeker met het afschaffen van de doorsneepremie, waardoor we de spanningen tussen generaties kunnen verminderen. Ik ben ook blij dat de rekenrente in het akkoord van de Sociaal-Economische Raad overeind is gebleven.’ Op de vraag van de journalist: Uitgerekend vorige week kwam het bindende advies om die rekenrente, waarmee pensioenfondsen hun toekomstige verplichtingen moeten berekenen, nog verder te verlagen. Daardoor dalen vanaf 2021 de dekkingsgraden van de pensioenfondsen met gemiddeld 2,5%, komt een verrassend antwoord: Die lagere rekenrente komt voor mij niet als een verrassing. Kijk naar wat er de afgelopen vijf jaar op de financiële markten is gebeurd. Dan ben ik juist verrast over het feit dat anderen wél verbaasd zijn.’ De verlaging van de rekenrente, die pensioenkortingen per 2021 dichterbij brengt, is volgens DNB-president Klaas Knot niet meer dan logisch. Maar Nederlandse bedrijven zouden best wat meer mogen uitgeven aan de lonen in plaats van al die winsten op te potten. Vraag: Om een nieuwe crisis te voorkomen willen andere landen en de ECB snel de muntunie afmaken. Dat betekent onder meer een stevig Europees schokfonds om crisislanden te helpen, plus een bankenunie. Alleen: Nederland staat op de rem. Knot: In theorie zijn we het allemaal eens over deze maatregelen. Maar als je risico’s deelt met elkaar moet er wel sprake zijn van een min of meer zuivere onderlinge verzekering. Nu zien we dat sommige eurolanden zich weinig gelegen laten aan het stabiliteits- en groeipact. Moeten wij als Nederland dan wel extra verplichtingen aangaan? Het risico van financieel eenrichtingsverkeer is simpelweg nog te groot. Ik begrijp daarom het kritische standpunt van het kabinet.’ Vraag: U wilt geen transferunie waarbij welvaart stroomt van Noord- naar Zuid-Europa. Tegelijkertijd heeft u haast. Is de euro klaar voor een volgende recessie? Knot: Dat spanningsveld is er zeker. Ook ik wil de muntunie zo snel mogelijk afmaken. Maar je wenst ook waarborgen, zodat het geen verkapt transfermechanisme wordt.’ Dan, luchtig: ‘Met wat goede wil komen we hier wel uit hoor. Europese integratie gaat met vallen en opstaan.’ Vraag: in Nederland wordt gemopperd over Griekenland en Italië die te veel schulden zouden maken. Nederland en Duitsland moeten wat doen aan hun gigantische overschot op de betalingsbalans. Meer geld uitgeven dus. Knot: Dat is inderdaad een onevenwichtigheid waar wel wat meer aandacht voor mag komen in Nederland. Ons overschot is tenslotte een ander zijn tekort. Als Griekenland niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, staan we op onze achterste benen. Maar ergens zijn dat twee kanten van dezelfde medaille.’ Vraag: Hoe kan Nederland dan een steentje bijdragen aan een stabiele eurozone? Knot: Ons spaaroverschot zit vooral bij de bedrijven. Zij zien blijkbaar te weinig mogelijkheden om te investeren en potten de winst op. Tja, dan kom ik toch weer bij die ene vraag uit: waarom niet de lonen verder verhogen? [ik ben niet veel wijzer geworden van de antwoorden op de gestelde vragen. Geen onderbouwing voor het monetaire beleid van de afgelopen vier jaar dat compleet mislukt is en ons opscheept met een extreem lage rente en stijgende negatieve rentetarieven. Dat duidt erop dat de markt geen omslag verwacht. Ik herhaal het nog maar eens dat onze 30-jarige rente op de kapitaalmarkt deze week nog weer verder is gedaald naar 0,325%. Door de enorme hoeveelheden gratis geld blijven de effectenkoersen maar stijgen, terwijl we weten dat de bomen niet tot in de hemel groeien. Terzake, wat zegt Klaas Knot in dit interview, niet met zoveel woorden want dan zou hij politieke uitspraken doen, maar wel de gevolgen van de uitspraken die hij wel doet. Eén van de problemen die de ECB heeft is dat één monetair beleid voor alle 19 eurolanden een utopie is. De rijke landen hebben een heel andere beleid nodig dan de arme landen. Trek daarvoor een scheidslijn tussen de noordelijke rijkere en zuidelijke armere landen. Daar heeft de ECB een oplossing voor bedacht. Als we een systeem opzetten waarin de rijkere landen hun rijkdom gaan delen met de armere landen dan krijgen we 19 landen, de rijke zijn niet rijk meer en de arme niet arm meer, waarvoor één monetair beleid gevoerd kan voeren. De vraag is echter of het volk in dat proces nog wat in te brengen heeft en niet achteraf gedoseerd te horen krijgt wat er in achterkamertjes in Brussel (dan wel elders) is besloten. Maar lost dat twee andere financieel/economische problemen op: de dalende economische groei en de maar niet een inflatie, die tot net onder de 2% wil stijgen. Het antwoord is: NEE. Die ontwikkelingen zijn het gevolg van de vergrijzing, dalende omzetten in de wereldhandel onder meer als gevolg van importheffingen die landen elkaar opleggen en financieel/economische sancties over en weer. Verder geopolitieke spanningen in het Midden Oosten en de onzekerheden over de Brexit. En dan de niet te onderschatten gevolgen van het rentebeleid van de centrale banken en het ontbreken van een visie op de toekomst met een sociaal/maatschappelijke en financieel/economische onderbouwing (onderwijs, bijscholing, arbeid, robotisering, algoritmen, bedrijfsleven, de beperking van de macht van de 9 grote data/techreuzen en zorg en veiligheid voor het volk. Wat ik mis in het betoog van Klaas Knot, en waar ‘iedereen’ op zit te wachten is een degelijke onderbouwing waarom het monetaire beleid zo heeft kunnen mislukken en waarom de monetaire autoriteiten nu wel oplossingen kunnen aanbieden die wel gaan werken. Geen woord, geen enkele aanwijzing. Er wordt momenteel van uitgegaan dat Draghi met nieuwe beleidsmaatregelen, dan wel oude in nieuwe zakken, over zijn vertrek heen regeert. Daar lees ik over dat de aanname dat het monetaire beleid van de ECB, zoals dat werd verwoord, niet altijd het beleid van het Bestuur van de ECB was. Draghi heeft een eenzijdige wijze waarop hij zijn monetaire beslissingen presenteert: dit is het en daar bent U het natuurlijk allemaal mee eens. En dan heette dat consensus. Het is de vraag of de opvolger van Draghi die regeerstijl voorzet dan wel dat daarover van gedachten kan worden gewisseld. Overigens de speelruimtes voor monetair beleid worden steeds kleiner, doordat de gereedschapskist leeg is. De rente nog verder verlagen is een noodgreep, waarmee het vertrouwen in de euro onder grote spanning kan komen te staan]

Maar er is ook nog positief nieuws te melden over de verrekenrente, want de pensioenfondsen maken veel hogere rendementen dan de opgelegde rekenrente die de commissie Dijsselbloem en DNB opleggen. Die gaan ervan uit dat de rendementen die de pensioenfondsen in de komende decennia maken niet hoger zullen zijn dan de marktrente die past bij het monetaire beleid. Prof Jaap van Duijn, geeft deze week in zijn column op DFT, een interessante inkijk op deze materie: “Een commissie onder leiding van oud-minister Dijsselbloem heeft bepaald dat de rekenrente, waarmee pensioenfondsen de contante waarde van hun toekomstige verplichtingen berekenen, verder omlaag moet. Een lagere rekenrente betekent dat meer vermogen moet worden aangehouden. De kans op niet-indexeren en korten van pensioenen wordt hiermee weer groter. De huidige rekenrente is al heel laag, wat komt omdat de marktrentes voor de verschillende looptijden zo extreem laag zijn. De tienjaarsrente is nu zelfs weer negatief, terwijl de rentes voor looptijden tot ongeveer dertig jaar allemaal onder de 1% liggen. Bij vijftig jaar zitten we nog steeds maar rond 1,5%. Tot dusver mochten pensioenfondsen met iets meer rekenen, maar Dijsselbloem – en De Nederlandsche Bank (DNB), die het advies onmiddellijk overnam – vinden dit onverantwoord en dus moet vanaf 2021 een andere systematiek gelden. Bij de huidige marktrenteniveaus betekent dit een verlaging van de dekkingsgraad met ongeveer 2,5 procentpunt. De rekenrente wordt ook wel de ’risicovrije rente’ genoemd. Maar waarom moeten pensioenfondsen hun verplichtingen contant maken tegen een ’risicovrije rente’, terwijl er legio beleggingsmogelijkheden zijn, die gemiddeld genomen veel meer opleveren dan de risicovrije rente en waar pensioenfondsen ook al decennialang gebruik van maken? We hebben nu de bizarre situatie dat de fondsen aan hun verplichtingenkant – de rechterzijde van hun balans – moeten doen alsof zo nooit meer dan een procent of zo op hun vermogens kunnen verdienen, terwijl ze aan de beleggingenkant – de linkerzijde van hun balans – in aandelen, bedrijfsobligaties, onroerend goed en weet ik wat al niet meer beleggen en daar mooie rendementen op halen. Terwijl de rekenrente straks niet meer dan zo’n 1,5% mag zijn, heeft het ABP de afgelopen vijftien jaar op zijn beleggingen gemiddeld 6,6% gemaakt. Omdat ze van DNB zo’n lage rekenrente moeten hanteren, hebben veel pensioenfondsen een te lage dekkingsgraad en mogen ze niet indexeren. Wie als ambtenaar pensioen van het ABP ontvangt, is sinds de vorige crisis al 14% aan koopkracht kwijtgeraakt. Nu ze wel hoge rendementen op hun vermogens halen maar die vermogens niet mogen uitkeren, worden de Nederlandse pensioenfondsen rijker en rijker. Rond het jaar 2000 waren de pensioenvermogens in Nederland gelijk aan ongeveer 100% van het bbp. Nu naderen we de 200%, ondanks twee perioden van grote koersdalingen op de aandelenmarkten. Geen land in de wereld heeft zulke goed gevulde pensioenkassen als Nederland. Ze kijken er allemaal met jaloezie naar. En wij maar oppotten. Terwijl in de Verenigde Staten voor overheidspensioenen met rekenrentes van 3,5 à 4% wordt gerekend, zijn wij bezig onszelf arm te rekenen – een merkwaardige, typisch Nederlandse vorm van calvinisme. Wat dat betreft had de rekenrentecommissie in Jeroen Dijsselbloem wel de passende voorzitter.” Waarvan acte.

Rutte en werkgevers wijzen naar elkaar bij tegenvallende koopkracht

Premier Rutte heeft zich rijk gerekend met de verwachte loongroei. Zelf gaf het kabinet slechts een heel kleine lastenverlichting en nu de loonstijging tegenvalt, moet de koopkrachtbelofte worden bijgesteld. Dat zeggen economen tegen de Telegraaf. „De koopkrachtvoorspelling moet omlaag”, zegt Rabo-hoofdeconoom Menno Middeldorp. Het Centraal Planbureau (CPB) raamt een gemiddelde koopkrachtstijging van 1,6% voor dit jaar. „Dat zal in de loop van het jaar onder de 1% uitkomen”, verwacht Middeldorp. Ook ING-econoom Marieke Blom rekent op een lagere koopkracht dan eerder voorspeld: „De inflatie is hoger dan verwacht, de loonstijging lager.” Premier Rutte verwijt werkgevers dat zij te weinig cao-loonstijging toezeggen. Maar deskundigen wijzen erop dat de belastingdruk in Nederland al jarenlang stelselmatig stijgt. Leids onderzoek laat zien dat jarenlang de inkomensstijging van de helft van werkend Nederland ’geheel is wegbelast’, aldus hoogleraar Koen Caminada.

De premier en de werkgevers wijzen naar elkaar. Als straks de koopkracht tegenvalt, door wie komt dat dan? Blijven de salarissen achter of zijn de belastingen te hoog? „Het is een stapeling van onzekerheden”, verzucht een vakbondsman. „Ik krijg dit niet gecompenseerd in de lonen.” Rutte stapelt last op last op last”, verzucht Reinier Castelein, voorzitter van vakbond De Unie. Op de dag dat bekend wordt dat de dagelijkse boodschappen duurder zijn dan ooit, maakt minister Carola Schouten van Landbouw ook nog doodleuk bekend dat we meer over moeten hebben voor ons voedsel. Het moet immers duurzamer. En dat betekent duurder. Castelein zucht nog maar eens diep. Als vakbondsvoorman probeert hij er voor zijn leden mooie loonplussen uit te slepen, maar hij kan niet op tegen alle extra kosten waarmee Nederlanders worden geconfronteerd. Hij somt het op: de hypotheekrenteaftrek die steeds kariger is, de btw die omhoog ging, de gestegen energiebelasting en straks nog de warmtepomp, rekeningrijden en de elektrische auto. „Het is stapeling van onzekerheden. Ik krijg dit niet gecompenseerd in de cao-lonen.” Ondertussen wijzen kabinet en werkgevers naar elkaar. Als de koopkracht dit jaar tegenvalt, wie is dan de hoofdschuldige? Mark Rutte of Hans de Boer? De premier of de werkgeversvoorman? „Met Prinsjesdag heeft het kabinet een koopkrachtverbetering laten zien in de voorspellingen”, zegt Menno Middeldorp, hoofdeconoom van de Rabobank. „Deels zou die koopkracht moeten komen uit verlaging van de inkomstenbelasting, maar die wordt gedeeltelijk weer tegengewerkt door de btw-verhoging. Per saldo komt dat positief uit. Licht positief, het zit dicht bij de nul.” Volgens de hoofdeconoom rekende Rutte zich rijk met de verwachte loongroei. „In die ramingen ging men ervan uit dat de btw-verhoging wel gecompenseerd zou worden in de lonen. Maar dat gebeurt veel minder dan gehoopt. Daar is vooraf nadrukkelijk voor gewaarschuwd.” De eerste vijf maanden van dit jaar bleken de prijzen harder te stijgen dan de lonen. Op het VVD-congres waarschuwde de premier het grootbedrijf dat het nu echt over de brug moet komen met fikse loonstijgingen. Hiermee maakte hij werkgevend Nederland verantwoordelijk voor de koopkrachtplus. [in het vragenuurtje in de Tweede Kamer kon de premier geen duidelijkheid geven over wat hij van de werkgevers verwacht van de fikse loonstijgingen, die hij van ze had geëist: veel beloven en weinig geven doet de gek in vreugde leven] Andersom wees werkgeversorganisatie VNO-NCW erop dat de belastingen zo hard stijgen dat daar bijna niet tegenop te belonen is. „De stijgende lonen kunnen die lastenverzwaringen niet of nauwelijks bijhouden”, aldus een VNO-woordvoerder. Dit debat draait nu uit op een moddergevecht rond btw, energiebelasting en lonen. Maar het probleem van de achterblijvende inkomensontwikkeling is bepaald niet nieuw. Ondertussen wordt wel steeds lastenverlichting beloofd. Hoogleraar Caminada: „Je moet echt wel hooggeletterd zijn om uit de stukken nog te begrijpen wat er precies gebeurt, met alle lastenverzwaringen die uit eerder beleid nog in het vat zaten. Beleidsambtenaren zijn inmiddels zo getraind dat ze in staat zijn om een onwelgevallige boodschap te verhullen.” In de crisis liep de belastingdruk op omdat opeenvolgende kabinetten de overheidsbegroting op orde wilden brengen. In enkele jaren tijd werd voor meer dan €50 mrd bezuinigd en werden vooral lasten verzwaard. Na de crisis werd het tijd om weer te investeren. Zorg, onderwijs en defensie waren bij politiek en samenleving favoriet om weer miljarden in te steken. Die miljarden moeten ergens vandaan komen. Marieke Blom, hoofdeconoom van ING, stelt vrij nuchter vast waarom de besteedbare inkomens al langere tijd onder druk staan: „Er is weinig economische groei geweest en daardoor was er ook weinig te verdelen. Tweede oorzaak: er gaat meer geld naar onder meer de zorg en daardoor gaan de premies omhoog. Drie: er gaat meer geld naar pensioen. Vier: en we lossen staatsschuld af.” Opgeteld nemen de collectieve lasten alleen maar toe. Het Centraal Planbureau heeft eerder al een poging gedaan om uit te pluizen wat de hoofdoorzaak is van de achterblijvende inkomens. De rekenmeesters stelden vast dat het besteedbaar inkomen in vijftien jaar tijd bijna 13% minder hard groeide dan de Nederlandse economie. Tal van factoren spelen een rol, zo zet het CPB op een rij, maar grofweg komt het erop neer dat de helft komt door achterblijvende lonen en de helft door overheidsbeleid. Rutte verwijt het grote bedrijven dat ze winsten oppotten of aan aandeelhouders uitkeren, maar die niet delen met hun werknemers. Volgens hoofdeconoom Blom van ING is dit niet terecht. „Als er een probleem is met achtergebleven lonen moet je terug naar voor de crisis”, zegt zij. „In de jaren 2000 tot 2007 stegen de bedrijfswinsten harder dan de lonen, op dit moment is dat niet het geval.” Ondertussen maken economen zich wel degelijk druk over de loonontwikkeling. Die is veel gematigder dan je bij de huidige krapte op de arbeidsmarkt zou verwachten. Goedkopere Chinezen, flexwerkers en robots zijn geduchte concurrenten voor de werknemers in vaste dienst. In recent afgesloten cao’s lijkt het iets beter te gaan en tendeert de loonstijging naar de 3%. Maar met een gemiddelde prijsstijging van bijna 3% hou je daar netto niet veel van over. „Rutte kan wel roepen dat de lonen omhoog moeten, maar dat zal niet snel gebeuren”, klaagt vakbondsman Castelein. De laatste cao’s zijn misschien beter, maar het gros van de werknemers valt onder cao’s die allang zijn afgesloten. Staalconcern Tata betaalt dit jaar 4% in een net afgesloten cao. Maar neem de politieagenten. Zij krijgen er dit jaar 2% bij in een cao die een jaar geleden is afgesloten. Castelein: „Wat Rutte wil, kan contractueel niet eens. Het is een fata morgana.”

Nederlanders hebben dit jaar minder te besteden dan eerder verwacht. Dat blijkt uit de nieuwste raming van het Centraal Planbureau (CPB). Onze koopkracht zal dit jaar nog steeds groeien, maar ‘alle huishoudens’ gaan er naar verwachting 1,2% op vooruit en niet de voorspelde 1,6% van Rutte. Voor volgend jaar stijgt de prognose voor de koopkrachtstijging van 1,3% naar 1,4%. Met alle reserves die daarbij in acht genomen moeten worden, want als de pensioenpremies gaan stijgen e/o de pensioenuitkeringen gaan dalen dan wel de aanname van de economische groei achterblijft, dan zien de koopkrachtplaatjes er weer anders uit. Dit jaar valt de koopkrachtstijging minder positief uit dan verwacht omdat de lonen maar beperkt stijgen. Ondertussen stijgen de prijzen wel flink door, onder meer vanwege de verhoogde btw. Het CPB verwacht dat de lonen dit jaar met 2,5% stijgen en de prijzen met 2,6%. Premier Rutte deed afgelopen weekend al een oproep aan bedrijven om werknemers hogere salarissen te gaan geven. Het mantra van zijn kabinet, dat deze periode iedereen eindelijk moet gaan voelen dat het beter gaat met de economie, staat met deze beperkte koopkrachtplus onder druk. Vooral de koopkrachtstijging bij de lagere inkomens blijft achter. Die plus zit voornamelijk bij de hogere inkomens. Wie minder dan €1900 bruto per maand verdient, krijgt er maar 0,8% bij. Ook krijgen alleenstaanden minder dan tweeverdieners. Voor gepensioneerden valt de koopkracht tegen. Hen was 1,4% beloofd, maar zij krijgen er 1% bij. Bij een inkomen van werkenden met een inkomen tussen de €1900-€3000 is de stijging 1,3% en bij €3000-€4350 (modaal) 1,4%. De groei van onze economie, gemeten aan het brute binnenlands product, zou volgens de eerdere voorspelling van het CPB uitkomen op 1,5% in dit jaar en volgend jaar. Maar dat wordt in de nieuwe berekeningen iets naar boven bijgesteld: dit jaar zal de economie met 1,7% groeien volgens het CPB.[het CPB had tien maanden geleden aannames gepleegd, die niet in die mate zijn uitgekomen. De economische groei blijft, door externe factoren achter, de inflatie in de eurozone blijft achter bij de inzet van de ECB, alleen in ons land is die hoger door de BTW-verhoging op dagelijkse levensbehoeften, en de lonen stijgen wel maar veel later in het jaar dan gepland. Rutte verwijt het bedrijfsleven dat ze aandeelhouders meer laten delen in de giga-winsten dan de werknemers, maar geeft de overheid zelf daarin het goede voorbeeld met de ambtenarensalarissen. Ik dacht het niet. We moeten er rekening mee houden dat als de koopkracht achterblijft, dat uiteindelijk resulteert in een verdere daling van de economische groei]

De Raad van State adviseert over financieel/monetaire zaken

De financiële crisis tussen 2008 en 2013 heeft echter ook forse kwetsbaarheden blootgelegd. Inmiddels staat de muntunie er dankzij vele sindsdien getroffen maatregelen duidelijk beter voor dan tien jaar geleden. Dat schrijft de Afdeling advisering van de Raad van State in een zogenoemde voorlichting die zij op verzoek van de Tweede Kamer heeft uitgebracht. Ondanks de al gerealiseerde verbeteringen in de muntunie kunnen en moeten kwetsbaarheden, zeker bij economische terugslag in de eurozone, verder worden verminderd. Daarvoor is nodig dat private – en dus niet voornamelijk publieke – partijen meer de risico’s dragen en dat één Europese kapitaalmarkt en een bankenunie worden gerealiseerd. Daarnaast moet de handhaving van de afspraken over begrotingen en structurele hervormingen worden versterkt. De vragen van de Tweede Kamer gingen over de gevolgen van het niet nakomen van afspraken in de EMU en over beleidsopties voor het geval meerdere lidstaten en bankenstelsels in de problemen komen. In de voorlichting brengt de Afdeling advisering in kaart waar naar haar oordeel de knelpunten zitten. Ook doet zij voorstellen om deze knelpunten aan te pakken. Deze voorlichting is een vervolg op de voorlichting over de toekomst van de euro die de Afdeling advisering in november 2017 uitbracht, ook op verzoek van de Tweede Kamer. In de voorlichting constateert de Afdeling advisering dat de risico’s bij banken in de loop van de tijd fors zijn afgenomen. Tegelijkertijd blijven banken en overheden te veel met elkaar verweven. Dat is een risico in het geval van een crisissituatie, omdat dan veel publiek geld nodig is om de crisis te bezweren. Als private marktpartijen een grotere rol krijgen in het delen van risico’s en daarmee schokken opvangen, is die publieke interventie minder nodig. In andere monetaire gebieden, zoals de Verenigde Staten, werkt dat al zo. Om die private risicodeling mogelijk te maken, is het nodig dat de Europese bankenunie wordt voltooid en dat één Europese kapitaalmarkt ontstaat. Dat versterkt de marktdiscipline bij de financiering van overheden en banken. Verder staat in de voorlichting dat de afspraken uit het SGP over met name de omvang van de overheidsschuld beter moeten worden nagekomen. Landen zouden meer moeten inzetten op een meerjarenstrategie van schuldreductie en structurele hervormingen. De regels daarover moeten eenvoudiger worden, de beoordeling en naleving transparanter. Het verdient dan ook aanbeveling om de verschillende rollen die de Europese Commissie heeft, duidelijker van elkaar te scheiden. Dat kan bijvoorbeeld door een soort zelfstandig planbureau de ramingen van lidstaten te laten beoordelen. Ook verdient het aanbeveling om de positie van de European Fiscal Board te versterken. Nederland maakt met de andere eurolanden deel uit van de Economische en Monetaire Unie (EMU). Als open economie en handelsland profiteert ons land meer dan gemiddeld van de euro.

Op internet vond ik een reactie op http://verenoflood.nu/raad-van-state-adviseert-impliciet-opstappen-uit-eurozone/ Als je de portee van het advies tot je neemt – en niet wat er staat en hoe er op gereageerd wordt – dan zegt de RvS eigenlijk dat we als de hazen de eurozone moeten verlaten. Gaat de politiek daarover nadenken? Kom zeg, het idee. De vraag om dit advies was nu juist het ontsnappen aan een verantwoordelijkheid waartoe de meeste Kamerleden toch al niet zijn toegerust. Verder blinkt het verhaal van de RvS uit in algemeenheden. Daar wordt ze ook voor betaald, en als er iets uitkomt dat niet helemaal lekker ligt hebben we een minister Wopke Hoekstra om het weg te lachen en het te omarmen als ‘precies wat hij al dacht’. Enfin, dat we het niet van de politiek hoeven te hebben als we tijdig de eurozone verlaten wisten we al. De hemeltergende incompetentie die gepaard gaat aan de kuddegeest in Den Haag staat daarvoor garant. Er zijn dingen die te groot zijn voor politici in een democratie. Eurozone en EU zijn er goede voorbeelden van – ook waarom men er nooit aan had mogen beginnen, overigens. Maar dat besef komt nooit voor het te laat is. [ik ben het met de schrijver van dit artikel wel eens. Er staat nergens dat we uit de Muntunie moeten treden, maar ik lees tussen de regels door wel waarschuwingen dat het lang geen rozengeur en maneschijn is voor ons land. Dat er risico’s zijn en dat de belangen van de 19 eurolanden niet op één lijn liggen. Neem Nederland en Duitsland versus België, Frankrijk en Italië. De schrijver stelt daarover ‘wat minister Hoekstra over Frankrijk zegt is klinkklare onzin. Frankrijk maakt zich alleen hard voor het dwingen van Italië tot discipline. Hetgeen iets heel anders is dan het hier genoemde principe onderschrijven, aangezien het land zelf met discipline niets heeft uit te staan. Hetgeen mooi geïllustreerd wordt met het feit dat Frankrijk sinds mensenheugenis geen sluitende begroting heeft gehad, maar er wel voor zorgt dat het land door de andere leden van de EU mede gefinancierd wordt. Frankrijk is niet tegen een Transferunie – de facto bestaat die voor Frankrijk al, dat gulzig eet uit de ruif van landen die wel werken voor hun geld – maar is wel bezorgd over de haalbaarheid als de noordelijke landen Zuid-Europa mede moeten financieren. Wat daar heen gaat, gaat ten koste van wat de Fransen de noordelijke landen ontfutselen kunnen’. Italië heeft een staatsschuld >130% bbp, maar ook onze zuiderburen zitten ook ver boven de EMU-norm van 60% namelijk >100% bbp. De vraag is volgens mij niet willen we uit de euro stappen, maar kunnen we dat? Heilig voor ons is de interne markt, daarover geen discussie, maar samen met de Duitsers behoort veel tot de mogelijkheden. Dan wordt voor de landen die wel in de Muntunie blijven dat ze door moeten op eigen kracht en daar worden die landen alleen maar sterker van. Het beleid van Draghi c.s. is dat die arme landen rond de Middellandse Zee door de rijkere landen gesauveerd moeten worden zonder dat daar harde garanties tegenover staan. Dat is heel ongezond. Geen Transferunie, geen Europees Deposito Stelsel. Niks van dat alles. Eruit stappen, dan zijn we ook verlost van de greep van de ECB die ons met de lage rentes alleen maar meer ellende brengt en enorme hoeveelheden geld dat erdoor wordt vernietigd. Ons land en onze oosterburen, samen met misschien wat andere landen, die allemaal op eigen benen kunnen staan en hun hand niet op hoeven te houden, opstappen en de euro achter ons laten. De vraag is dan wel hoeveel geld we daarvoor als uittredingsboete moeten betalen?]

Start campagne herverkiezing Trump in 2020

De VS gaan, vanaf volgende week, “miljoenen” mensen zonder wettig verblijf het land uitzetten. Het gaat om zogenaamde goedkope werkkrachten. Dat heeft president Donald Trump aangekondigd op Twitter. De immigratiedienst ICE zal de immigranten “even snel weer wegsturen als dat ze binnen zijn gekomen”, zo zegt Trump. In de VS leven naar schatting elf miljoen mensen mensen zonder geldige verblijfsdocumenten. De meesten van hen zijn afkomstig uit Latijns-Amerika. Trump heeft van de aanpak van de illegale immigratie een prioriteit gemaakt. Zo wordt er druk uitgeoefend op Mexico om mensen uit vooral Honduras, Guantemala en El Salvador nog voor de Amerikaanse grens tegen te houden. Trump, die er onlangs nog mee dreigde hogere invoerrechten op te leggen aan Mexico als het de migranten niet zou stoppen, was deze keer vol lof over zijn zuiderbuur. Hij beklemtoonde in zijn tweet dat de Mexicaanse regering “goed werk” heeft verricht door de migranten tegen te houden. De president kondigt voorts aan dat Guatemala binnenkort een ‘Safe-Third Agreement’ zal ondertekenen. Daardoor zouden migranten die het grondgebied van Guatemala betreden, verplicht worden om daar asiel aan te vragen, in plaats van in de VS. “De enigen die niets doen zijn de Democraten in het Congres”, zo zegt Trump tot slot nog in een uithaal naar de oppositie. “Zij moeten de achterpoortjes sluiten en het recht op asiel regelen. Dan zal de grenscrisis snel eindigen.” De mededeling van Trump komt kort voordat hij vandaag in de staat Florida zijn campagne aftrapt voor de presidentsverkiezingen van 2020. (bron: HLN)

Donald Trump en ‘America First’ in de schijnwerpers

Vliegtuigen waren in de lucht en schepen in positie: Trump blaast vergeldingsactie tegen Iran op laatste moment af, schrijft hln.be De Amerikaans president heeft een aanval op Iran op het allerlaatste moment afgeblazen. Dat meldt de NYT Trump zou aanvankelijk zijn goedkeuring gegeven hebben en alles was in gereedheid gebracht: gevechtsvliegtuigen waren in de lucht en schepen van de Amerikaanse marine lagen in positie. De aanval zou een vergeldingsactie geweest zijn voor het neerhalen van een Amerikaanse drone door Iran deze week. Het zou de bedoeling zijn geweest om een reeks doelwitten, zoals radarposten en raketbatterijen, vanuit de lucht te bestoken. Dat zou vrijdagmorgen gebeuren, net voor het krieken van de dag, om het aantal burger- en militaire slachtoffers te beperken. Maar ondanks het feit dat Trump aanvankelijk zijn toestemming gaf, werd op het allerlaatste moment afgezien van de aanval, zo meldt The New York Times op basis van enkele hooggeplaatste functionarissen uit de administratie van de president. Later op de dag zou hij verklaren waarom hij die actie op het allerlaatste moment, er wordt gesproken over 5 minuten, afblies. Toen hij aan de militaire bevelhebbers de vraag stelde hoeveel mensenlevens die militaire actie zou kunnen gaan kosten en te horen kreeg 150, zou hij de stekker uit het contact hebben getrokken. Toch zijn daarover twijfels want eerst zei Trump dat de gevechtsvliegtuigen al in de lucht waren op weg naar de doelen in Iran, even later zei hij weer dat die vliegtuigen nog niet waren opgestegen. Trump zou al van bij aanvang geen fan geweest zijn van een aanval, maar zou eerst toch overstag gegaan zijn. Onder meer onder druk van partijgenoten hardliners. De Republikeinse partij is verdeeld over het Midden Oosten dossier. De ene helft is van mening dat de VS zich niet actief moet bemoeien met het Midden Oosten: laat de Arabieren dat zelf uitzoeken, terwijl het andere deel juist voor militair ingrijpen is, dat zijn de hardliners als Pompeo en Bolton. Ik zie nog een andere optie: de hele aanval is door Trump zelf in scene gezet om Iran te dwingen met hem aan tafel te gaan zitten. Het is zijn manier van intimideren door te dreigen. Dat doet hij met iedereen als ze zijn eisen niet inwilligen. Met Mexico lukte hem dat maar andere landen met andere culturen gaat dat moeizaam want hij wil veel hebben en weinig teruggeven. Het Laatste Nieuws schrijft: Het scheelde maar een haar of het was oorlog met Iran. Dat moeten we tenminste geloven. Want eigenlijk heeft Donald Trump helemaal geen zin in wapengekletter. Hij aast alleen op een akkoord dat zijn eigen handtekening draagt. Maar in zijn regering zit wel een man die het bewind in Teheran al heel zijn leven wil onttronen: John Bolton. Hij doet er alles aan om dat nu waar te maken. President Trump zegt dat hij meer sancties tegen Iran gaat instellen om te voorkomen dat het land kernwapens in bezit krijgt. Militair ingrijpen is nog altijd mogelijk, zei de Amerikaanse president. Hij meldde vrijdag dat hij een actie tegen Iran had afgeblazen, omdat hij de gevolgen niet proportioneel vond. Bij de actie zouden 150 mensen omkomen. Met de actie wilde de VS het neerhalen van een Amerikaanse drone door Iran vergelden. Iran meldde eerder al dat het ook een militair vliegtuig met 38 mensen had kunnen neerhalen, maar daar niet voor heeft gekozen. Trump vindt dat een “zeer wijs” besluit. “We waarderen dat.” Komende week zullen de Amerikanen, als vergelding, wel cyberaanvallen gaan uitvoeren op de Iraanse infrastructuur. Een militaire aanval zou zijn derde militaire actie geweest zijn tegen een doelwit in het Midden-Oosten tijdens zijn ambtstermijn, na eerdere aanvallen in Syrië in 2017 en 2018. Het is niet duidelijk of de geplande aanvallen op een later tijdstip toch nog gaan plaatsvinden. De neergehaalde drone was een onbemand verkenningstoestel van $115 mln. Iran zegt dat de brokstukken van de drone in Iraanse territoriale wateren zijn neergekomen. Op de Iraanse TV zijn al brokstukken getoond, maar of die echt van deze afkomstig zijn van het Amerikaanse spionagetoestel RQ-4 Global Hawk, dat op zeer grote hoogte, 18 km boven de Golf van Hormuz vloog. Het neerhalen van deze drone door de Iraniërs is een technisch hoogstandje. Iran zelf heeft geen raketten die daartoe in staat zijn, maar wel de Russische S-300. Opvallende is dat de Russische raket door de beveiligingstechniek van deze high-tech drone is gekomen. Dit verkenningsvliegtuig, dat groter is dan een Boeing-passagiersvliegtuig, heeft high-definition infra-rode camera’s aan boord en afluisterapparatuur voor telefoonverkeer en andere vormen van communicatie. De Amerikanen zullen alles doen om de resten van de drone in veiligheid te stellen om te voorkomen dat Iran en wellicht de bondgenoten van Iran de beschikking krijgen over de militaire (staatsgeheime) uitrusting van de drone. Hij werd uit de lucht gehaald in de buurt van de Straat van Hormuz, waar vorige week twee commerciële tankers door een explosie werden getroffen. Het is nog altijd niet duidelijk wat de ware toedracht daarvan was. Volgens de VS is Iran verantwoordelijk. Die laatste ontkent echter alle betrokkenheid. Volgende dossier; Trump wordt beschuldigd van verkrachting door voormalig Miss Cheerleader USA. De Amerikaanse president Donald Trump is beschuldigd van verkrachting, schrijft de Volkskrant. Het is voor het eerst dat iemand zo’n ernstige aantijging aan zijn adres uit, als een ingetrokken bewering van zijn ex-vrouw Ivana Trump uit 1989 niet wordt meegeteld. In het blad New York Magazine staat een voorpublicatie van de memoires van E. Jean Carroll, een nu 75-jarige journalist en voormalig Miss Cheerleader USA, die gedetailleerd vertelt hoe zij in 1995 of 1996 door Trump zou zijn verkracht in een pashokje van een warenhuis in New York. De vrouw zou toen 50 jaar zijn geweest. Het Witte Huis ontkent. Zeker 21 vrouwen hebben Trump eerder beschuldigd van aanranding of ongewenste intimiteiten, maar het is voor het eerst dat iemand een ongewenste penetratie beschrijft. In principe is er geen verjaringstermijn voor deze misdaad in de staat New York, al is het onwaarschijnlijk dat de beschuldiging, bij gebrek aan getuigen of bewijs, tot een rechtszaak zal leiden. Carroll zelf zei vrijdagavond tegen tv-zender MSNBC dat ze geen aanklacht zal indienen, omdat ze dat respectloos zou vinden jegens vrouwen die het veel zwaarder hebben dan zij. ‘Ik ben een volwassen vrouw, het duurde maar drie minuten, ik kan dat hebben. Andere vrouwen, zoals die aan de grens, worden doorlopend verkracht.’ Een geheel ander dossier waarbij de FBI onderzoek doet naar de handel en wandel van Donald Trump en zijn schoonzoon, Jared Kushner, handelt over het witwassen van geld, onder meer door Deutsche Bank, die ervan wordt verdacht een oogje dichtgeknepen te heen bij witwaspraktijken die via het Amerikaanse filiaal van deze Duitse Grootbank zouden hebben gelopen. In Trouw schrijft Jan Kleinnijenhuis daar onder meer over: De Amerikaanse autoriteiten zijn een grootschalig onderzoek begonnen naar nalatigheid door Deutsche Bank bij het voorkomen van witwassen en andere criminele activiteiten. De bank zou signalen over verdachte transacties niet hebben doorgegeven, zoals wettelijk verplicht is. En dat is mogelijk weer slecht nieuws voor de Amerikaanse president Donald Trump, en diens schoonzoon, Jared Kushner. Verschillende Amerikaanse media bevestigen een verhaal van de New York Times, dat de FBI onderzoek doet naar de grootbank uit Duitsland. Een voormalige medewerker van Deutsche Bank in de Verenigde Staten deed vorige maand een boekje open over haar werk, als controlemedewerkster bij het tegengaan van witwassen. Deze Tammy McFadden heeft in 2016 meerdere interne meldingen van verdachte transacties gedaan bij haar superieuren, onder meer bij bedrijven van Jared Kushner. https://www.nytimes.com/2019/05/19/business/deutsche-bank-trump-kushner.html

Verdachte transacties Die meldingen, die banken wettelijk verplicht zijn om te doen, werden vervolgens door haar bazen tegengehouden. Verschillende collega’s zouden hetzelfde hebben meegemaakt met meldingen over verdachte transacties door bedrijven van Trump zelf in 2017. McFadden heeft inmiddels bezoek gehad van de FBI, zo bevestigt haar advocaat aan de New York Times. Daarnaast heeft ook de zoon van een – inmiddels overleden – hooggeplaatste bestuurder van Deutsche Bank in de Verenigde Staten de FBI op bezoek gehad. Volgens hem is het onderzoek naar Deutsche Bank begonnen met verdenkingen van het witwassen van geld voor Russische criminelen, maar is het inmiddels uitgebreid naar een veel langere lijst van misdragingen. Deutsche Bank in de Verenigde Staten zou ook te linken zijn aan de omvangrijke witwaszaak van de Deense Danske Bank, dat via een bijkantoor in Estland ruim $200 mrd uit voornamelijk Rusland ongecontroleerd liet passeren. Deutsche Bank zou niet de enige zijn die in dit brede onderzoek wordt betrokken, maar namen van andere banken zijn nog niet opgedoken. Ook het anti-witwasteam van het Amerikaanse ministerie van justitie zou met onderzoek bezig zijn, net als de afdelingen van het Openbaar Ministerie in Manhattan en Brooklyn.
Deutsche Bank geeft geen commentaar op de artikelen. De bedrijven van Kushner laten weten dat alle aantijgingen van witwassen met betrekking tot de relatie met de bank uit Duitsland niet kloppen en compleet zijn verzonnen. Het Witte Huis heeft nog niet gereageerd. Afgelopen maanden staat de relatie tussen Deutsche Bank en Trump vaak in de schijnwerpers. Voordat hij werd verkozen, was het concern nog één van de weinige grote banken die nog zaken met hem deed. De Amerikaanse president heeft een reputatie van het niet terugbetalen van leningen, maar dat belette de Duitsers niet om Trump honderden miljoenen te lenen voor zijn vastgoedprojecten. In 2017 had Trump nog een schuld van $130 mln bij Deutsche Bank. Zoals bij meerdere onderwerpen blokkeert Trump het informatie verstrekken aan het Huis van Afgevaardigen over duistere zaken die niet in het daglicht mogen komen. Democraten proberen al tijden inzicht te krijgen in de exacte relatie tussen Trump en Deutsche Bank, tot nog toe zonder resultaat. Een poging om via de rechter inzage te krijgen in Trump’s transacties, wordt vooralsnog geblokkeerd door rechtszaken die Trump daar zelf tegen is begonnen. De voorgestelde Amerikaanse importheffingen voor producten uit China zullen de concurrentiepositie van techgigant Apple schaden. Hierdoor zal de bijdrage van Apple aan de Amerikaanse economie minder worden, stelt het bedrijf in een brief aan de handelsvertegenwoordiger van de Verenigde Staten. De Amerikaanse president wil importtarieven van 25% gaan heffen op Chinese producten ter waarde van $300 mrd (€265,8 mrd), als de twee landen in de komende periode niet tot een handelsakkoord komen. De importtarieven zouden Apple-producten als iPhones, iPads en Macs tot honderden dollars duurder maken. Apple waarschuwt dat concurrenten, die niet zo sterk aanwezig zijn op de Amerikaanse markt, zullen profiteren van de importheffingen van Trump. De waarschuwing van Apple volgt na berichtgeving van het Japanse zakenblad Nikkei Asian Review, waarin gesteld wordt dat Apple een gedeeltelijk vertrek uit China zou overwegen, door het handelsconflict tussen de twee landen. Het zakenblad schrijft dat Apple tussen de 15% en 30% van hun Chinese productie zou willen verhuizen naar landen in Zuidoost-Azië. India en Vietnam zouden de grootste kanshebbers zijn. Uitgebreid overleg’ Trump en Xi vóór de G20-top van 28/29 juni aanstaande. Mogelijk is het doel van het gesprek om tot een handelsakkoord te komen. In mei escaleerde het conflict weer, na een periode waarin de landen juist dichter bij een handelsakkoord leken te komen. De VS legde de schuld bij China: het land zou zich op het laatste moment niet aan beloftes hebben gehouden. Op de discussie volgde het over en weer invoeren van handelstarieven. Over een week weten we of de 2 wereldleiders tot een vergelijk zijn gekomen. (bron: nu.nl)

De bedrijvigheid in de industrie van de Verenigde Staten is in juni wederom minder sterk gegroeid dan een maand eerder. Dat meldt onderzoeksbureau Markit op basis van een voorlopig cijfer. De inkoopmanagersindex voor de Amerikaanse industrie ging naar een stand van 50,1 van 50,5 een maand eerder. Een stand hoger dan 50 wijst op groei. In de dienstensector was ook sprake van een iets kleinere groei in vergelijking met een maand eerder. De stand daalde naar 50,7. De samengestelde index kwam voor juni uit op een stand van 50,6 tegen 50,9 in mei.

Autofabrikanten op zoek naar samenwerking

Autofabrikanten Fiat Chrysler (FCA) en Renault zoeken naar manieren om hun fusiegesprekken opnieuw op te starten. Daarvoor zou veel afhangen van Renault’s alliantiepartner, Nissan. Nissan wil dat Renault zijn belang van 43,4% in de Japanse autofabrikant afbouwt, in ruil voor steun voor de fusie, aldus twee goed ingewijde bronnen. Nissan heeft overigens ook nog een belang van 15% in Renault, maar dat brengt geen stemrecht met zich mee. De Franse minister van Financiën, Bruno Le Maire, zegt eerder dat “een fusie met FCA een goed idee blijft, omdat het toegang tot de Amerikaanse markt biedt”, maar hij voegt daar aan toe dat er niets is veranderd aan de voorwaarden die de Franse staat stelt aan de fusieplannen. Eind mei werd bekend dat Fiat Chrysler en Renault gesprekken voeren om de twee bedrijven te fuseren, iets dat zou resulteren in de op twee na grootste autofabrikant ter wereld. Een week later trok Fiat Chrysler het bod echter weer in. Dat zou komen doordat de Franse staat, de grootste aandeelhouder van Renault, geen goedkeuring zou willen geven voordat Nissan ook akkoord was met de deal. Nissan heeft altijd gezegd dat het zich zou onthouden van een stem. Andere ingewijden wijzen er echter op dat Fiat Chrysler weinig ziet in het plan om het belang van Renault in Nissan te verkleinen. “Het is een intrinsiek onderdeel van de waarde van Renault.” In de oorspronkelijke fusieplannen zouden zowel Fiat Chrysler (FCA) als Renault een belang van 50% krijgen in een Nederlandse holding. De aandeelhouders van FCA zouden wel eerst €2,5 mrd aan speciaal dividend uitgekeerd krijgen. De Franse staat zou in de onderhandelingen bovendien meer baangaranties hebben weten te verzekeren voor Renault. Maar voor Nissan zouden de fusieplannen betekenen dat “er een kleine speler met een belang van 43% wordt ingewisseld voor een onbekende grote speler met een belang van 43%”, aldus een ingewijde. De fusieplannen alsmede het schandaal rond voormalig Nissan-topman Carlos Ghosn lijken de band tussen Nissan en Renault weinig goeds te doen. Renault zou inmiddels een brief aan Nissan duidelijk hebben gemaakt dat het haar belang van 43,4% zal gebruiken om een aantal grootschalige hervormingen te blokkeren. Dat kan het bedrijf, omdat er een tweederde meerderheid nodig is om de hervormingen door te voeren. De plannen zouden voor een nieuwe bedrijfsstructuur zorgen waarin Renault als grootste aandeelhouder minder invloed zou hebben, aldus Renault in de brief. In de fusie worden FCA en Renault ieder 50% aandeelhouder van een nieuwe holding. Bij Nissan zijn twijfels wat de veel grotere eigenaar, de nieuwe holding FCA-Renault in plaats van alleen Renault, van plan is met het belang van 43%. Volgens Reuters wil Nissan daarom alleen instemmen bij een ‘substantiële reductie’ van dat belang. De Franse regering zou daartoe bereid zijn, zo liet de minister van financiën weten.

Zijn zogenaamde doemscenario’s een gevaar dan wel een positieve waarschuwing?

Slecht nieuws lijkt mensen dan ook vaak meer op te vallen dan goed nieuws. Positieve ontwikkelingen, zoals de afname van armoede en oorlogsgeweld, verlopen vaak relatief geruisloos, terwijl negatieve gebeurtenissen veelal meteen in het oog springen. Bovendien hebben wij mensen moeite om risico’s goed in te schatten. “Op zich is het best rationeel om rekening te houden met een kleine kans op een groot gevaar”, legt de 34-jarige Maarten Boudry, Vlaams filosoof en scepticus. Hij was van 2006 tot begin 2018 actief als wetenschappelijk onderzoeker en docerend lid van de vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap aan de Universiteit Gent en schreef artikelen in diverse wetenschappelijke tijdschriften, uit. “Daarom heb je bijvoorbeeld een brandverzekering. Niet omdat je denkt dat je huis gaat afbranden, maar omdat je rekening houdt met de heel kleine kans daarop. Maar die redenering kan doorslaan. En dat is wat bij doemprofetieën gebeurt. Ons brein is nou eenmaal niet zo goed in kansberekening en al helemaal niet als het gaat om zeer kleine risico’s.” Mensen hebben dus een hang naar naargeestige voorspellingen. “Degenen die angst zaaien met een afschrikwekkende profetie worden al snel als serieus en verantwoordelijk gezien, terwijl mensen met een wat gematigder kijk op de zaken als zelfvoldaan en naïef worden beschouwd”, schrijft Steven Pinker, hoogleraar evolutionaire psychologie aan de Universiteit van Harvard, in een recent essay. “Al sinds de Hebreeuwse profeten en het bijbelboek Openbaring waarschuwen profeten hun tijdgenoten voor een dreigende dag des oordeels.” Dit betekent niet dat alle onheilsprofetieën onzin zijn. Want ja, er was tijdens de Koude Oorlog duidelijk een ernstig risico van een vernietigende nucleaire oorlog, waar we dankzij internationale afspraken en met een flinke dosis geluk aan zijn ontsnapt. En ja, de klimaatverandering baart ook terecht grote zorgen, vooral omdat de mens er zo’n belangrijke rol bij speelt en omdat het sneller gaat dan historische voorbeelden. De aarde wordt warmer, de poolkappen smelten en de zeespiegel stijgt. Het is duidelijk dat daar van alles aan moet worden gedaan. Niet voor niets worden de laatste jaren dan ook allerlei afspraken gemaakt over beperking van de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen. En niet voor niets wordt ook ingezet op meer productie van hernieuwbare energie. Zo zullen in de komende jaren naar verwachting grote windparken in gebruik worden genomen op de Noordzee. Maar tegelijk leert de geschiedenis dat de ene onheilsprofetie de andere niet is. Zo lijkt het huidige rechtse cultuurpessimisme, zoals verkondigd door mensen als Baudet en de Franse schrijver Michel Houellebecq, verdacht veel op ideeën die in Europa leefden in de jaren twintig en dertig. Destijds waarschuwde onder meer de Duitse filosoof Oswald Spengler in zijn cultboek ‘De ondergang van het Avondland’ voor de teloorgang van onze beschaving. Toen was het vijf voor twaalf voor de Europese cultuur en nu, bijna een eeuw later, zou het dus nog steeds vijf voor twaalf zijn. En in de jaren zestig en zeventig waren velen, zeker op links, in de ban van zwartgallige voorspellingen over de ondergang van de wereldbevolking door overpopulatie, vervuiling en uitputting van grondstoffen. “Er zijn te veel mensen, er is te veel vervuiling”, waarschuwde de Amerikaanse bioloog en milieuactivist Paul Ehrlich in 1968. “Doe er iets aan, anders zijn we op weg om uit te sterven.” De Club van Rome, een groep invloedrijke zakenmensen en en wetenschappers, waarschuwde in 1972 in een alarmerend rapport voor een catastrofe als de mens zou vasthouden aan zijn gewoonte van economische groei en bevolkingstoename. Het rapport, getiteld ‘Grenzen aan de groei’, bevatte concrete, zeer somber stemmende tabellen waarin werd voorspeld hoe lang de wereld nog toe kon met de op dat moment bekende, winbare grondstoffenreserves: goud zou na negen jaar op zijn, lood na 21 jaar en aardolie na twintig jaar. Zelfs als de winbare reserves vijf keer zo groot zouden blijken, wat onwaarschijnlijk werd geacht, hadden we nog maar goud voor 29 jaar, lood voor 64 jaar en olie voor vijftig jaar. In Nederland veroorzaakte het rapport, dat hier een bestseller werd, vooral onder progressieve mensen een gevoel van naderende rampspoed. Voor de toenmalige regering-Den Uyl was het zelfs reden om te gaan streven naar 0% economische groei. Maar de gevreesde catastrofe bleef uit, door onder meer de verspreiding van de democratie, beter onderwijs, meer gezinsplanning, nieuwe gewassen en alternatieve grondstoffen. De Club van Rome had zich te veel gebaseerd op pessimistische aannames en extrapolaties en te weinig geanticipeerd op mogelijke gunstige ontwikkelingen. Ook bij onheilsprofetieën over techniek spelen onbegrip en onzekerheid vaak een rol, veelal veroorzaakt doordat mensen nog te weinig vertrouwd zijn met een nieuwe ontwikkeling. Dikwijls loopt het ook met een sisser af. Zo ontstonden in de jaren negentig grote zorgen over de millenniumbug. Het idee was dat jaartallen in veel computerprogramma’s waren aangegeven met alleen de laatste twee cijfers: dus 1993 als ’93’ en 1998 als ’98’. Aan het einde van het millennium, op 1 januari 2000 om exact 0.00 uur, zouden computers daardoor ineens denken dat het 1900 was en massaal op hol slaan. Maar op het gevreesde moment gebeurde er vrijwel niets. Ook landen en kleinere bedrijven die geen maatregelen hadden genomen, ondervonden nauwelijks of geen problemen. Volgens evolutionair psycholoog Pinker liet de millenniumbug-paniek zien dat we ‘ontvankelijk zijn voor waanvoorstellingen over een techno-apocalyps’. Blijft de vraag hoe we het beste kunnen omgaan met ondergangsprofetieën. Op het eerste gezicht lijken de onheilsvoorspellingen in veel gevallen eigenlijk best nuttig omdat ze ons ten minste wakker schudden. Zo zette het doembeeld van een nucleaire holocaust tijdens de Koude Oorlog aan tot wapenbeheersing en het beëindigen van bovengrondse kernproeven. En de Club van Rome wakkerde met zijn te alarmistische scenario’s wel het milieubewustzijn aan. Het ergste wat je kan overkomen, zo luidt dan de redenering, is dat je onnodige maatregelen neemt. Toch schuilen hierin volgens deskundigen wel degelijk risico’s. Want wie er echt van overtuigd raakt dat het einde der tijden nadert, kan ook apathisch worden. Of juist veel te dramatische stappen zetten om het gevaar af te wenden. Bovendien: als mensen voortdurend worden gewaarschuwd voor allerlei rampen, geloven ze het niet meer als er een echte dreiging is. “Het probleem met doemdenken is dat het doorgaans zeer sterk is toegespitst”, legt Havenaar uit. “Het focust heel erg op één bepaald probleem, dat wordt volledig uitvergroot. Alle andere, onwelgevallige dingen worden genegeerd, omdat niks mag afleiden van dat ene, grote gevaar.” Dit terwijl de mensheid slechts een begrensde capaciteit heeft qua bezorgdheid, denkkracht en middelen. We kunnen ons niet tegelijk over alles zorgen maken. Geld dat een regering besteedt aan het voorkomen van een een doemscenario, kan zij niet uitgeven aan andere belangrijke zaken, zoals onderwijs, zorg of defensie. Al te veel opwinding kan leiden tot verkeerde bestedingen. Volgens academici als Pinker en Boudry is het, zelfs bij een ernstige dreiging als de klimaatverandering, dan ook verstandig vertrouwen te blijven houden in vooruitgang, wetenschap en techniek. Het is beter om het gevaar te zien als een op te lossen probleem dan om te vervallen in ondergangsprofetieën en paniek. “Doemdenken ontaardt vaak in fanatisme”, zegt Havenaar. “Dat is nooit vruchtbaar. Je moet altijd blijven openstaan voor nieuwe argumenten en vooral voor nieuwe feiten. Politici zullen pragmatisch moeten zijn en moeten schipperen. Ik denk overigens dat ze dit vaak ook doen.” (bron: Trouw/de Verdieping) [wat bij mij, na het lezen van dit artikel, overblijft is een gevoel van overoptmisme. Oké, er zijn vooruitzichten geweest, die te beperkt waren en konden worden opgelost dan wel als zodanig werden geaccepteerd. Veelal vinden die ontwikkelingen wel plaats, maar op een later tijdstip. De overbevolking is nog altijd een actueel onderwerp, ondervoeding ook als het maar niet in onze leefomgeving komt. Kijk naar hoe spastisch wij reageren in immigratie en asielzoekers, mensen die op zoek zijn naar een beter leven. Kijk naar de wijze waarop de VS met oorlog dreigt jegens Iran, als het om oliebelangen gaat. Kijk naar de strijd van de soennieten jegens de sjiieten. Kijk naar Trump en zijn handelsoorlogen, waarvan nog niemand weet waartoe die kunnen gaan leiden. Lezers kunnen van mij zeggen dat mij kritisch omga met de wijze waarop wordt omgegaan wordt met opgebouwde waarden. Hoe Draghi c.s. ons spaargeld en onze gespaarde pensioenreserves aan het vernietigen is, waarvoor …….. niet-realistische illusies? Er vinden momenteel op velerlei terreinen ontwikkelingen plaats, waarvan het goed zou zijn als mensen daar kritischer tegenover zouden staan. De bevolking geeft autoriteiten hun vertrouwen, veelal omdat ze niet weten welke zaken er werkelijk spelen. Dan zie je de gele hesjes ontstaan en nationaal/populistische partijen. Het zijn allemaal signalen dat het volk langzamerhand doorkrijgt dat er veel niet meer op orde is. Vandaag denken allemaal nog dat de pensioenen niet gekort gaan worden en dat ze weer een inflatiecorrectie krijgen uitgekeerd, omdat minister Koolmees en de vakbondsleiders het hebben toegezegd. Misschien worden de kortingen in 2020 nog niet doorgevoerd maar één jaar later zeker wel. Er zijn hogere machten dan ministers en vakbondsbonzen die allang andere beslissingen hebben genomen, maar daar komt het volk nog wel achter. Die andere machten denken dat zij kunnen beslissen wat goed is voor het volk, ook de prijs die volk volk daarvoor moeten betalen. Het interesseert ze niet: zij dienen de mannon = de afgod (het kapitalisme en de neo-liberale doelstellingen). Het woord ‘mannon’ is afkomstig uit het Syrisch en betekent zoveel als geld en rijkdom. Ik waarschuw voor ontwikkelingen die in constateer en die in aankomst zijnen waarvan ik denk dat die een grote impact zullen hebben op onze samenleving. Als ik constateer dat er in de huidige koersen op de aandelen grote overwaarderingen zitten en dat die op enig moment zullen worden gecorrigeerd, dan benoem ik dat ook als ik niet kan aangeven wanneer dat gaat plaatsvinden. Tijd en plaats zijn altijd onzeker. Soms vindt zo een correctie niet plaats omdat er van buitenaf ontwikkelingen hebben voorgedaan die een ander licht op de materie hebben doen schijnen. Maar dat laat onverlet dat die situatie er toen wel was. Op dit moment blijven de aandelenkoersen stijgen omdat de monetaire autoriteiten aankondigen dat ze grotere hoeveelheden gratis geld in de markt gaan pompen. Beleggers vertalen die boodschap in hogere aandelenkoersen, ook indien daarmee bestaande waarderingsnormen worden overschreden. Zo een wereldwijd monetair beleid kan nog jarenlang grote schade toebrengen aan volk en vaderland. De monetaire beleidsmakers worden geacht onafhankelijk te handelen, zijn niet democratisch en leggen aan niemand verantwoording af over de gevolgen van hun beleid. Daar maak ik mij grote zorgen over ook als dat wordt omschreven als doemdenkerij. Ik voel mij een realist en kijk op die wijze naar de samenleving waarin wij nu leven]

Milieuwetgeving faalt stelt de Algemene Rekenkamer

De overheid heeft met nieuwe wetgeving de vervuiling van het milieu door mest eerder vergroot dan verkleind. Dat schrijft de Algemene Rekenkamer na onderzoek naar de intensieve veehouderij in Nederland. Tussen 2013 en 2017 is de uitstoot van zowel ammoniak, stikstof als fosfaat toegenomen. De Rekenkamer verwijt de overheid te optimistisch te zijn geweest, toen in 2013 nieuw beleid werd ingezet. Dat hield in dat groei mag, zolang de veehouders de mest op eigen land uitrijden of naar de mestverwerking brengen. “Daarbij werd erop vertrouwd dat dit mogelijk was binnen de Europese normen voor de uitstoot van ammoniak, stikstof en fosfaat, die onder meer in dierlijke mest voorkomen”, stelt de Rekenkamer, maar in 2017 stootte Nederland al teveel ammoniak en stikstof uit. Volgens de Rekenkamer hebben de ministers daardoor weinig grip op de mestvervuiling die door de veehouderij wordt veroorzaakt. “Met dit beleid is met instemming van het parlement een bewust risico genomen dat gevolgen heeft voor veehouders en de belasting van de biodiversiteit.” De Rekenkamer dringt er nu bij het kabinet op aan te stoppen met het aanpassen van de regels en het invoeren van nieuwe regels. “Stel heldere normen vast en ga daarop handhaven. Vereenvoudig de regels. Verminder de regeldruk”, zegt de Rekenkamer. Minister Schouten van Landbouw erkent dat de regels te ingewikkeld zijn geworden en zegt dat ze nadenkt over het mestbeleid. Het is de tweede keer in korte tijd dat het kabinet op de vingers wordt getikt voor beleid rond uitstoot. (bron: nos.nl)

De falende werking van het Programma Aanpak Stikstof, stelt de Raad van State

Een van de meest ingrijpende rechterlijke uitspraken ooit dreigt Nederland deels op slot te zetten. Het gaat over het besluit van de Raad van State om de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) te vernietigen. Iets waar de gemiddelde Nederlander misschien nog nooit van gehoord heeft, maar wat voor bijna iedereen consequenties kan hebben. Nederland telt ruim 160 natuurgebieden die in Brussel zijn aangewezen als speciale beschermingszone. Rond deze gebieden gelden strenge regels voor de uitstoot van stikstof, wat slecht is voor de natuur. De overheid heeft de PAS bedacht voor projecten in de buurt van deze gebieden. Bij iedere vergunning moeten in de toekomst maatregelen genomen worden om de schade die stikstof veroorzaakt aan de natuur in te perken. De Raad van State oordeelt nu dat de werkwijze in strijd is met Europese regels.

Er is in de natuur in Nederland te veel stikstof aanwezig. En dat is slecht voor de biodiversiteit, de verscheidenheid aan planten en dieren. Dat zit zo: stikstof wordt in de vorm van ammoniak uitgestoten door de landbouw. Boeren gebruiken poep van koeien, varkens en kippen als mest voor gewassen. Een deel van die mest verdampt als ammoniak, komt in de lucht en slaat weer neer in de natuur. Die stikstof verrijkt vervolgens de bodem. En daardoor verliezen zeldzame planten, die het goed doen op voedselarme grond, het van planten die van voedselrijke grond houden. Zo wordt de zeldzame orchidee verdrongen door de brandnetel. En dat heeft ook consequenties voor dieren die van die zeldzame planten leven. Onder meer op de heide, in de duinen en het hoogveen neemt door de neerslag van ammoniak het aantal planten en dieren af. Stikstof komt niet alleen in de vorm van ammoniak in het milieu, maar het wordt ook als stikstofoxide uitgestoten door auto’s en door de industrie. Stikstofoxide is ook nog eens schadelijk voor de gezondheid, vooral voor de longen. De Raad van State heeft nu besloten om de hoeveelheid stikstof in de natuur terug te dringen. De overheid werkt sinds 2015 met het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Van de 160 zogeheten Natura 2000-gebieden hebben er 118 last van te veel ammoniak en/of stikstofoxide. Maar die aanpak met de PAS voldoet niet oordeelde de hoogste bestuursrechter van het land. Eind vorig jaar tikte het Europees Hof van Justitie Nederland ook al op de vingers. Maar de overheid vond dat dat wel mag, omdat er in het PAS ook maatregelen staan om de nadelige gevolgen van stikstof op natuurgebieden te verminderen. Maar van die maatregelen staat niet vooraf vast of ze voldoende zijn. En dat moet wel, zei eerder al het Europese Hof en nu ook de Raad van State. “Pas dan kan de overheid een nieuwe activiteit toestaan”, aldus de Raad van State. “Het PAS loopt nu vooruit op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen voor beschermde natuurgebieden en geeft daarbij ‘vooraf’ toestemming aan nieuwe activiteiten. Daar wordt nu een stokje voor gestoken. De overheid mag van de Raad van State voorlopig dus geen vergunningen meer uitgeven voor allerlei projecten die de stikstofuitstoot verhogen in de buurt van Natura 2000-gebieden. Dat heeft onder meer mogelijke gevolgen voor de opening van Lelystad Airport, de uitbreiding van industrieterrein Chemelot, de aanleg van Logistiek Park Moerdijk en de verbreding van de snelweg A1 in het oosten van het land, de A2 in Limburg en de A27 bij landgoed Amelisweerd. Om hoeveel projecten het gaat is het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit nog aan het inventariseren. Maar het zijn er honderden tot mogelijk wel duizenden. Projecten mogen pas doorgang vinden als er per project een stikstofplan komt, waarmee bewezen wordt dat de natuur in de omgeving er geen last van heeft. Minister Schouten heeft nu een nieuwe organisatie opgericht die hier aan gaat werken. Een leger topjuristen onderzoekt hoe er een alternatief kan worden gevonden voor wat nu al de ’problematische aanpak stikstof’ wordt genoemd door onder anderen minister Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur). Want de overheid geeft nu nog toestemming voor allerlei projecten die voor nog meer stikstof zorgen, zoals vergunningen voor uitbreiding van veeteeltbedrijven of de aanleg van wegen. De uitspraak heeft volgens de minister geen gevolgen voor projecten met een vergunning die al onherroepelijk is. De PAS vraagt wel om iets te doen aan stikstof-vermindering, maar in de praktijk biedt het geen garanties voor een daadwerkelijke beperking van de uitstoot. De Europese Commissie oordeelde eerder al dat het te vrijblijvend is. [typisch een Nederlandse aanpak: een probleem op papier goed regelen en vervolgens de uitvoering ervan in de praktijk niet controleren] De PAS is gebruikt bij tal van projecten die al in ontwikkeling zijn dan wel waarvan de bouw al is aangevangen: van nieuwe windmolenparken, uitbreidingen van boerenbedrijven, nieuwe industriepanden, verbredingen van snelwegen, Lelystad Airport en zelfs bij vergunningen voor dakkapellen van huizen. De kans is groot dat bij veel projecten procedures opnieuw moeten. Dat kan zorgen voor ellenlange vertraging en torenhoge kosten. In de Tweede Kamer willen GroenLinks en de Dierenpartij dat Den Haag nu echt werk maakt van minder stikstof-uitstoot. Een groot aantal partijen wil juist weten hoe kan worden voorkomen dat het kleine Nederland echt op slot gaat en er amper nog iets gebouwd kan worden. Milieuclubs zijn enthousiast, maar vergeten in hun blijdschap dat ook projecten die bedrijven schoner moeten maken nu in gevaar komen. (bron: nos.nl) Er is wel een ander probleem aan de orde gesteld door de Raad van State en dat is dat het weiden van koeien in de nabijheid van Natura 2000 gebieden. De Nederlandse regering, zou in strijd met de Europese regels aan boeren hebben toegestaan hun koeien de wei in te sturen zonder daarvoor de mest te verantwoorden. Allemaal om aan de wens van het volk en de zuivelindustrie tegemoet te komen ‘de koetjes in de wei te kunnen zien’. Daar moet nog een oplossing voor gevonden worden. Maar als we de maximum snelheid verlagen naar 100 km per uur kunnen de koeien gewoon in de wei blijven dartelen.

Monetaire perikelen

De opvolger van Mario Draghi lijkt in een gespreid bedje terecht te komen. Zeker nu de president van de Europese Centrale Bank (ECB) deze week aankondigde de economie opnieuw te stimuleren als er meer tegenwind komt. Draghi’s termijn zit er namelijk eind oktober op, maar deze week maakte hij heel duidelijk wat zijn opvolger moet gaan doen: de economie van de eurozone stimuleren. Of dat nodig is, daar hoeft Draghi’s opvolger zijn hoofd dus al niet meer over te breken. De economie groeit nog steeds, en in veel landen is de arbeidsmarkt zelfs krap te noemen. Maar de inflatie blijft hardnekkig ver verwijderd van het ECB-doel van bijna 2%, dus wordt er de komende weken bestudeerd hoe de geldkraan weer opengedraaid kan worden. Dat laatste is trouwens niet zo gemakkelijk. Na de vorige steunoperatie, waar een prijskaartje van zo’n €2600 miljard aan hing, waren de obligaties wel zo’n beetje op. En de ECB kan de rente, die nu al -0,4% is, nog verder verhogen naar bv -0,6%. Maar als de negatieve rente de inflatie al niet op heeft kunnen drijven, gaat het nóg negatiever maken van de rente dan wel helpen? Opeens lijkt dat bedje van Draghi’s opvolger toch niet zo gespreid. Want de keuzes die nu worden gemaakt, moet hij straks gaan uitvoeren. Draghi heeft de bewegingsruimte van een nieuwe ECB-president behoorlijk ingeperkt. Terugkrabbelen is er niet meer bij, dan raken financiële markten hun vertrouwen in de ECB volledig kwijt. [en zeg ik er dan bij ‘grootbanken raken in de problemen met hun derivatenposities als de panelen gaan schuiven (stel de rente gaat weer stijgen)] Nou is Draghi natuurlijk niet in zijn eentje verantwoordelijk voor het beleid van de ECB. Dat wordt bepaald door de beleidsraad, nog eens aangevuld met de centrale bankiers van de 19 eurolanden. Maar hij loopt nogal eens voor de troepen uit. Dat lijkt ook nu het geval. Bronnen hoog in de boom bij de ECB mopperen in de media al dat hij nieuwe steun als een voldongen feit heeft gepresenteerd, terwijl er nog nauwelijks over gesproken is. Misschien dat Draghi’s opvolger minder eigengereid te werk gaat. Maar voorlopig zit hij nog vast aan het afscheidscadeautje van zijn voorganger.

De koepel van centrale banken in de Verenigde Staten zal uiteindelijk de rente verlagen en doet daarmee wat het moet doen. Dat zei de Amerikaanse president Donald Trump, die er bij de Federal Reserve al langer op aandringt om de rente te verlagen. Fed-voorzitter Jerome Powell zette eerder deze week de deur al op een kier voor een eventuele renteverlaging. Volgens Trump zal Powell uiteindelijk overstag gaan. Powell trad op voordracht van Trump in 2017 toe tot het bestuur van de bankenkoepel. Onder zijn leiding werd de rente in de VS meermaals verhoogd, waarmee Powell de woede van de president op zijn hals haalde. Trump zou aan zijn vertrouwelingen al hebben aangegeven dat hij de macht heeft om Powell uit zijn functie te zetten. Bij de FED gaan ze ervan uit dat Powell zijn termijn van vier jaar zal volmaken. Alleen als er een gegronde reden zou zijn, kan de positie van Powell in gevaar komen, zo liet de FED weten. De markten gaan ervan uit dat Powell eieren voor zijn geld gaat kiezen en aan de eis van Trump toegeeft de rente van de FED te verlagen. Als gevolg van die aanname daalden financiële aandelen als ABN Amro (-1,5% op €19,04), Aegon (-0,9% op €4,32), ASR (-0,8% op €34,36) en ING (-2,8% op €9,95). De mogelijke renteverlaging van de FED, is voor banken en verzekeraars juist een last. Ook vastgoedreus Unibail-Rodamco-Westfield hoorde met -2,2% en een slotkoers van €133,85 bij de grote verliezers. Dat ING van alle financials het meest verliest komt volgens analist Benoît Petrarque van Kepler Cheuvreux omdat die bank nog te veel leunt op inkomsten uit rente. „Veel meer dan banken zoals KBC, BNP Paribas en zelfs ABN Amro”, stelt hij. Banken zoals ING konden de afgelopen jaren de negatieve ECB-rente nog compenseren met het verlagen van de eigen spaarrente. Die bodem lijkt inmiddels bereikt.

Europa is strategieloos zijn kompas kwijt

Het Westen werd deze week de oren gewassen in Beijing, omdat het amok zou maken in Hongkong. Verschuift naast de economische en politieke, ook de morele macht naar het oosten, deze vraag staat in een bijdrage van Arnout Brouwers op https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/europa-is-strategieloos-zijn-kompas-kwijt~b1ebdaa6/ Laatst sprak ik met een pientere Europese diplomate in Brussel die, op grond van ervaringen op posten ver buiten Europa, zei dat de westerse wereld steeds verder krimpt. De boodschap van vrije markten en vrije mensen gaat er niet meer automatisch in. Andere landen bouwen nieuwe instellingen, nieuwe samenwerkingsorganen buiten de door het Westen gedomineerde ‘liberale wereldorde’, die onder Amerikaanse leiding na 1945 tot stand kwam. En hoezo universele mensenrechten, kreeg deze diplomaat vaak te horen. Die werden immers in de Verenigde Naties beklonken toen veel landen nog westerse koloniën waren? Ik moest aan haar woorden denken toen ik de bijdrage van China-expert Ties Dams voorbij zag komen in een recente discussie over de China-notitie van dit kabinet. Volgens hem is het model van ‘universele waarden’ niet langer houdbaar in een wereld waarin Amerikaanse macht niet langer allesbepalend is. Want China ontkent de universaliteit van die waarden. Staten bepalen zelf wat die waarden zijn, zo vindt de Communistische Partij in Beijing. Dams: ‘Ik denk niet dat het strategisch houdbaar is dat wij die universele waarden blijven dragen. We kunnen misschien wel blijven staan voor Europese waarden, voor wat hier geldt. Maar we moeten een ander verhaal hebben over wat Europa’s morele rol in de wereld is.’ Zo zien we dus niet alleen de verschuiving van politieke en economische macht naar het Oosten, maar ook morele macht. Ons morele anker, dat tot voor kort voor onwrikbaar vast lag, raakt nu al op drift. En dat op een moment dat de Verenigde Staten, in hun eentje lang de ultieme bewaker (en ja, soms ook schender) van die waarden, worden geleid door Donald Trump − letterlijk de meest ‘waardenloze president’ die de VS sinds lang hebben gehad. Wat betekent dit voor de wereld? Over Dams inzichten met betrekking tot China valt niet te twisten, over de conclusie die hij daaraan verbindt wel. Ik denk dat we onszelf tekort doen − en, ja, de hele mensheid − als we fundamentele waarden gaan relativeren omdat de internationale machtsverhoudingen veranderen. Er is ook een rechtstreeks verband tussen waarden en ons aanstaande besluit over de vraag of Chinese bedrijven (zeg maar: de Chinese staat) mee mogen doen aan de ontwikkeling van 5G in Nederland. De regering probeert hiervan een technische kwestie te maken, waar een commissie van experts over besluit, maar het is ook een waardenkwestie, die politiek denken vergt. Wie vertrouw je meer, en wie niet? [ik zou zeggen niemand meer, niet de Russen, de Chinezen, de Indiërs, de Arabieren en ook de Amerikanen niet meer. We moeten af van het begrip ‘bevriend staatshoofd’ want wie zijn je vrienden nog waarmee je op basis van gelijkwaardigheid nog kunt onderhandelen, op een moment dat we besluiteloos bestuurd worden in Europa en het Avondland is weggevallen uit de wereldtop] Dit voorjaar spendeerde ik een zonnige dag op het balkon met prachtig uitzicht over een idyllisch meertje van een Wit-Russisch-Amerikaanse luchtmachtofficier, we noemen hem Dima. Het was vlak bij de Amerikaanse basis in het Duitse Ramstein waar hij nu is gestationeerd. Ik voer hem op als expert omdat hij, dankzij zijn levensgeschiedenis, het verschil kent tussen leven in vrije en onvrije landen. Vrijheid zoals wij die in Europa en de VS kennen, is geen abstractie, maar in de wereld een heel schaars goed. En daar moet je voorzichtig en met respect mee omgaan. Dima heeft veel gereisd; ook in Afrika en andere landen waar westerse diplomaten worden geconfronteerd met de harde ‘officiële’ afwijzing van onze ‘universele waarden’, vaak door mensen uit lokale elites die hun eigen land leegroven terwijl ze met hun ‘dure kritiek’ leuren op cocktailparty’s. Wie reist, ontmoet in alle windstreken telkens weer gewone mensen die juist verliefd zijn op die universele waarden en de mogelijkheden die deze bieden een eerbaar bestaan op te bouwen. Bang voor de toekomst is hij niet. Dima heeft zelf ondervonden hoe onvrije politieke systemen de ontwikkeling van hun burgers beknotten. Deze systemen zijn intern te verrot en moreel gecorrumpeerd om de ultieme heersers over de aarde te kunnen leveren, denkt hij. China? Ach, dat heeft interne problemen genoeg, en vrije landen zullen uiteindelijk altijd naar elkaar toetrekken om zich te verweren tegen machten die ons op waardengebied de les willen lezen. Dit was de tweede keer binnen korte tijd dat ik mocht baden in ouderwets Amerikaans optimisme, een kwaliteit waar je in Europa met een hele grote loep naar moet zoeken. De keer daarvoor betrof het ook een Europese Amerikaan, de in Duitsland geboren Olaf Groth die een boek schreef over kunstmatige intelligentie en internationale politiek. Ook voor hem staat als een paal boven water dat vrije landen niet hoeven te vrezen voor de toekomst. Zeker, Trump is een complicatie, want ‘als Amerika zich niet weer open en goedaardig gaat gedragen, loop je het risico dat het Chinese model straks het enige beschikbare is’. Maar voor Dima én Olaf, beiden eerstegeneratie-immigranten, is het vanzelfsprekend dat Amerika de ultieme bewaker van vrijheid blijft, wiens historisch gewortelde instellingen sterker en langer houdbaar zijn dan om het even welke president. Voor Europeanen geldt dat allang niet meer. En daarom zien wij geen verband tussen waarden en de vraag of Huawei onze 5G mag aanleggen, en onze Amerikaans vrienden wel. Ik vroeg Olaf: wat is het verschil, de Amerikanen jatten onze gegevens toch ook? Hij antwoordde: ‘Ik begrijp dat het ongemakkelijk is, omdat Europeanen geen fans zijn van Trump. Maar er zijn twee grote verschillen. De Europeanen delen een waardengemeenschap met de VS. En in Amerika heb je een werkend rechtssysteem. Dat bestaat in China niet.’ Hij denkt dat Europa uiteindelijk kiest tussen ‘het Euro-Amerikaanse waardensysteem en het Chinese techno-confucianisme’. [dat is een pragmatische benadering: eten van meerdere walletjes als het ons zo uitkomt] De politieke en technologische revoluties in de wereld zijn onderling verbonden. Omdat China een politiestaat is, beschikt het over enorme gegevensbanken die dienstig zijn bij het ontwikkelen van nieuwe digitale toepassingen. Het onvrije en repressieve karakter van de Chinese staat biedt dus zelfs op technologisch gebied (net als bij klimaatbeleid) bepaalde voordelen. [Chinezen leven al eeuwen in een andere cultuur en levensstijl dan wij hier in Europa. Wat we delen is de handel in producten waarmee wij onze samenleving kunnen verrijken. Wij denken dat Chinezen ooit ook zo willen gaan leven als in het Westen. Daar geloof ik niet in, daarvoor heeft de zogenaamde westerse beschaving veel te veel zwakke delen. Wij stellen onze leefstijl voor alsof dat voor iedereen een paradijsje is, de Rutte-doctrine, maar steeds meer mensen moeten, uit vrije wil maar wel uit noodzaak om in leven te blijven, naar de voedselbank. Die illusie van het vrije woord bestaat, maar tegelijkertijd jatten techbedrijven massaal mijn pricacydata in de vorm van coockies etc] Maar de nadelen die zo’n systeem met zich meebrengt, zullen altijd groter zijn dan de voordelen. Of laat het Westen zich alsnog verslaan door vijfjarenplannen? Geen reden dus om preventief afstand te doen van onze waarden om de lieve vrede met China te bewaren. Of, zoals minister Blok deed, China te prijzen vanwege zijn ‘geweldige vorderingen’ op het gebied van sociaal-economische rechten. Een beetje meer zelfrespect, graag. De Europeanen hebben terecht geen zin in een nieuwe koude oorlog, ditmaal tegen China. Maar ze moeten evenmin hun kop in het zand steken over de fundamentele verschillen tussen rechtsstaten met hun individuele rechten en landen waar de staat altijd belangrijker is dan het individu. China heeft een strategie, de vrije landen tot nu toe niet. Het ontbreekt ook aan geschikte instellingen om deze te ontwikkelen: Amerika heeft Trump, de Navo Rusland, de EU zichzelf. Wellicht moet de redding − in lijn met de structurele trends − uit het oosten komen. In Japan, Australië en Zuid-Korea wordt druk nagedacht over nieuwe verbanden die bruggen kunnen slaan tussen vrije landen in Azië, Europa en Amerika. Europeanen hebben nu misschien teveel besognes om groot te kunnen denken. [ik deel het enthousiasme niet over de zogenaamde vrijheid in de Westerse wereld. Voor zover die er is, is het maar zeer de vraag of die behouden kan worden in samenlevingsvormen voor komende generaties. De aanname van de schrijver dat we die vrijheid nog decennia lang kunnen koesteren en overdragen naar volgende generaties, is voor mij nog lang geen zekerheid. Ik zie veeleer een ontwikkeling dat ‘het individu straks wordt ingekaderd in een systeem’ en dat dan de vrijheid nog een begrip wordt van vroeger, van voorgaande generaties]

Belgische prins actief in het witwassen van zwart geld

De Belgische prins Henri de Croÿ-Solre hielp zeker vijftig Belgen van adel en Belgische rijken om miljoenen euro’s aan zwart geld te stallen buiten het zicht van de Belgische fiscus. Dat meldt de Vlaamse krant De Tijd op basis van 3.100 gelekte documenten. Met behulp van anonieme creditkaarten en tassen met bankbiljetten konden ze geld opnemen zonder medeweten van de Belgische Bijzondere Belastinginspectie (BBI). Middels een internationaal netwerk van stromannen in onder meer Cyprus, de Bahama’s, Hongkong, Puerto Rico en Zwitserland, kon De Croÿ-Solre met zijn kantoor Helin, gevestigd is in de Verenigde Arabische Emiraten, geld heen en weer sluizen. Uit de gelekte documenten blijkt dat Belgische klanten de zestigjarige De Croÿ-Solre tot wel 13 mln per persoon toevertrouwden. Sommige klanten kregen codenamen als ‘Madame 8’. Een codenaam van de prins zelf was ‘A3’. Een van de klanten van de prins, een vrouw in Brussel, kreeg in juni 2016 een tas met bankbiljetten van een koerier. Volgens De Tijd  een gangbare manier om de klanten toegang te geven tot hun geld. Soms vervoerde zo’n koerier de bankbiljetten in een Nespresso-zak waarbij het geld verstopt zat onder dozen met koffiecapsules. De prins werd in België al eerder aangeklaagd voor belastingfraude. In juni 2015 werd hij hiervoor vrijgesproken. [dat is natuurlijk vreemd, als je op grote schaal zwart geld witwast, maar ja het is wel in België] De prins ging ook in zee met de Russisch-Zwitserse Aleksei Korotaev, die onder meer 20% van de aandelen in voetbalclub Roda JC bezit. Korotaev zette een fonds op voor de prins, Private Kapital Partners, dat miljoenen euro’s aan zwart geld in Mauritius zou beheren. Inmiddels is De Croÿ-Solre in een juridisch gevecht verwikkeld met Korotaev. Volgens de krant vrezen De Croÿs klanten dat Korotaev er met hun geld vandoor is. In een reactie op het artikel ontkent de advocaat van De Croÿ-Solre alle aantijgingen. “Toen Henri de Croÿ nog de leiding had over Helin was er sprake van praktijken van fiscale optimalisatie die destijds legaal waren”, aldus de advocaat.

Reinier Castelein, de voorzitter van vakbond De Unie spreekt

Al langer beklemtoon ik dat de lastendruk voor middengroepen enorm stijgt en dat het voor velen steeds moeilijker wordt om rond te komen. Vaak tegen politieke dovemansoren, maar van niet-politici krijg ik telkens bijval. De Raad van State zegt dat de lasten stijgen en relatief hoog zijn. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) signaleert onbehagen en onzekerheid en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) wijst erop dat vooral de middenklasse in de loop van jaren te maken heeft gehad met overheidsbezuinigingen. Directeur van het Centraal Plan Bureau (CPB) Kim Putters betitelde het groeiende onbehagen als smeulende veenbrand. [de economen Vermeend en van der Ploeg roepen het kabinet op de koopkracht te verhogen door de lasten te verlagen] Toch bleef het vrij stil. We hebben een VVD-campagnespeech nodig gehad om het eindelijk eens over die lastendruk en het onbehagen te hebben. Premier Rutte heeft het over lonen, die ik als vakbondsman ook graag zie stijgen. Toch kijk ik ook naar wat er bij mijn achterban onder aan de streep overblijft. In dat kader vind ik de oproep van Rutte, zelf verantwoordelijk voor de buitensporige lastenstijgingen, nogal hypocriet. In plaats van belastingdruk, heb ik het liever over alle kosten waar je niet aan ontkomt. Er zijn zaken die geen belasting zijn maar wel van overheidswege het leven duurder maken. Sluipmoordenaars. Denk aan duurder wordende vergunningen, prijsverhogingen van het paspoort en de eis dat kinderen voortaan hun eigen document hebben. De parkeertarieven stijgen alleen maar en allerlei groene belastingen dreigen er aan te komen. “’Sluipmoordenaars’ waaraan je niet kunt ontkomen” Denk aan de hypotheekrente-aftrek, die absoluut veilig was bij de VVD en niet zou worden afgebouwd. Toen toch, en later zelfs versneld. De dreiging van de warmtepomp en de hogere energierekening. De kinderopvangtoeslagen. Het zijn onontkoombare kosten. En ze zijn te hoog en ook nog eens onvoorspelbaar. Onvoorspelbaarheid over uitgaven en onzekerheid over inkomen, een dodelijke cocktail die de belastingmoraal en het sociale contract nu ondergraaft. Ons land is het meest aangeharkte land van de wereld. Het ligt er schitterend bij en op tientallen lijstjes prijken we in de top vijf. Het welvaartsniveau in ons land is dankzij die enorme belastingdruk ontzettend hoog doordat de overheid zaken prima regelt. Een mooi voor iedereen herkenbaar voorbeeld is het stille asfalt als je na je vakantie weer Nederland binnenrijdt. Toch staat die welvaart van het fluisterasfalt in schril contrast met het groeiend aantal mensen dat afhankelijk is van de voedselbank. In Nederland zijn twee keer zoveel uitgiftepunten van de voedselbank als er McDonald’s zijn. “De hoogte van de lasten is gemakkelijker te accepteren als de lonen fors zouden stijgen” Uit recent onderzoek van De Unie blijkt dat wisselend overheidsbeleid en daarmee de continue dreiging van stijgende lasten meespeelt in de beleving van de belastingdruk. Het moet anders: er is behoefte aan uitgavenzekerheid, voorspelbaarheid en stabiliteit. De hoogte van de lasten is gemakkelijker te accepteren als de lonen fors zouden stijgen. Toch zou Rutte voorspelbaarheid en daarmee de betrouwbaarheid van de overheid belangrijker moeten vinden. Maar veel beter nog zou het zijn als hij met een verbindend verhaal komt waarmee de middengroepen zich weer verbonden weten in en met de samenleving. Een samenleving waar ruimte is voor groeiende welvaart, maar meer nog voor welzijn. Welzijn is de verbindende factor van de 21e eeuw. Net als VNO-NCW pleit ik voor polderoverleg. Laten we een welzijnsakkoord sluiten.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 21 juni 2019; week 25: AEX 562,39; Bel20 3505,48; CAC40 5.528,33; DAX30 12.339,92; FTSE 100 7.407,50; SMI 9.926,3; RTS (Rusland) 1375,02; DJIA 26.719,13; NY-Nasdaq 100 7728,78; Nikkei 21.258,64; Hang Seng 28.473,71; All Ords 6.734,3; SSEC 3.001,98; €/$1,139555; BTC/USD $10.877,13; 1 troy ounce goud $1399,00; dat is €39.536,44 per kilo; 3 maands Euribor -0,388% (1 weeks -0,4%, 1 mnds -0,396%), 10 jarig Nederlandse Staat -0,11%; 10 jaar VS 2,0576%; 10 jaar Belgische Staat 0,122%, 10 jaar Duitse Staat -0,279%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,53%, 10 jaar Japan -0,1726%; 10 jaar Italië 2,163%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,591.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden grote winsten, de goudprijs steeg fors en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier vertoonde daalde verder c.q. de negatieve rentes stegen, terwijl de 5-jarige negatieve rente overwegend verder steeg. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,03%; Duitsland 0,295%; Japan 0,3207%; Nederland 0,325; Frankrijk 0,997%; GB 1,456%; Canada 1,7266%; Spanje 1,43%; VS 2,5679%; Italië 3,141%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,624%; Nederland -0,601%; Zwitserland -0,7%; Denemarken -0,623%; Frankrijk -0,458%; België -0,355%; Japan -0,2768%; Spanje -0,11%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.