UPDATE 20042019/475 Het monetaire beleid van de Centrale Banken moet snel getoetst gaan worden op sociaal/maatschappelijke consequenties

Dat is mijn Paas-boodschap aan de Knotten, Ruttes, Koolmeezen, Wortmannen, de Geestjes en de Hoekstraas, van deze wereld die doen aan symptoombestrijding en niet aan structurele oplossingen van de financieel/economische en sociaal/maatschappelijke gevolgen die het monetaire beleid veroorzaakt. In de huidige situatie is er geen weg terug meer mogelijk. Die terugtocht wordt door de financiële markten geblokkeerd en dat gegeven is door de centrale bankiers niet tijdig onderkend. De monetaire autoriteiten worden nu geketend door de macht van het door henzelf geschapen kapitaal. Maar wat nog erger is is dat de gevolgen van dit monetaire beleid van overliquiditeiten, waardoor het geld gratis is geworden, dat hierdoor de rijken steeds rijker worden, door de stijgende effectenkoersen (aandelen en obligaties en daaraan gekoppelde financiële producten) en de ‘winners’ van dit proces zijn en de spaarders en de de werknemers die 40 jaar voor hun pensioen premie betalen de ‘losers’ zijn die de prijs van de verrijking moeten betalen. En wat doen onze politici en beleidsmakers, dier kijken weg en benoemen dat als de werking van de markt (het neo-liberalisme).

Droom over de Paas-boodschap

In een droom werd ik aangevallen over de inhoud van bovenstaande Paas-boodschap. Weliswaar kennen wij in Nederland ‘vrijheid van meningsuiting’ maar dit zou te ver gaan. Dit zou het betamelijke overschrijden. Dit brengt te grote schade toe aan beleidsmakers, bewindvoerders en mensen met een wetenschappelijke achtergrond. Het vreemde was dat die boodschap mij werd gebracht door een eerbare marktkoopman, een aardappelboer, die ik al vele jaren ken van zijn handel op de weekmarkt. Ik wist hem te overtuigen van de noodzaak van mijn uitspraak. Wij hebben een groot tekort aan bekwame leiders en beleidsmakers, die de huidige financieel/economische en sociaal/maatschappelijke problematiek onder andere als gevolg van het monetaire beleid voor de langere termijn kunnen oplossen. In feite hebben we een man met daadkracht nodig als de oud-minister van Financiën (1945-1952) Mr. Dr. Piet Lieftinck (1902-1989), die 4 maanden na afloop van de Tweede Wereldoorlog een complete geldsanering doorvoerde (het tientje van Lieftinck) waarmee hij alle woekerwinsten die door zwart-handelaren in de oorlog waren verdiend met voedsel transporten naar de grotere steden, werd vernietigd. Zo een leider met kennis van zaken en charisma hebben we nu nodig maar dan op Europees en mondiaal gebied. De monetaire leiders van dit moment, leggen aan niemand verantwoording af over de gevolgen van het monetaire beleid die ze gevoerd hebben en nog altijd voeren. Het IMF zegt ‘niet aan de politiek’, oke dat kan ik volgen, maar aan wie dan wel? Op deze wijze doorgaan is in feite een afgesloten traject. De centrale bankiers zo laten doormodderen is zeker geen optie. Ze zitten in de val die ze zelf hebben gecreëerd en het enige wat ze kunnen doen is stabiliseren. Dat kan even, maar wat dan. Alle QE-projecten moeten worden gestopt en geen herstart meer, wat de gevolgen daarvan ook moge zijn. Wat wel moet worden opgestart is dat de gelden die vrijkomen van aflossingen van (staats)papier in portefeuilles van de centrale banken NIEt moeten worden herbelegd. Die gelden moeten de geldmarkt gaan verkrappen. En dan kijken hoe de markten daarop reageren. Dat zal zonder enige twijfel ertoe leiden dat er kapitaalvernietiging gaat optreden. Dat is wel de prijs die ervoor betaald moet gaan worden.

Het Hoogste Woord

Teneinde onderstaand bericht over een verdere inkoop van aandelen op de Japanse beurs door de Bank of Japan op de gevolgen van dat beleid te kunnen beoordelen plaats ik eerst een ingezonden brief die dit weekend niet is geplaatst in het Parool.

Ik verwijt de media dat ze zich laten leiden door wat ze waarnemen, niet door hoe de achterliggende scenario’s draaien. Ik ontken niet dat de economie in dit land draait als een lier, dat er veel vacatures zijn die niet worden ingevuld, de koersen op de beurzen op weg zijn naar het walhalla en het koopgedrag van bepaalde groepen op hol is geslagen. En toch is het vrijwel onmogelijk om te voorkomen dat 1.400.000 gepensioneerde metaalarbeiders volgend jaar gekort gaan worden op hun pensioenen. Dat komt omdat onze politieke leiders en beleidsmakers doen aan symptoombestrijding. Onze welvaart komt tot stand als gevolg van de gigantische hoeveelheden geld (project QE) die door de centrale banken in de markt zijn gepompt. Bij de ECB gaat dat om €2,6 biljoen en er komt dit najaar nog meer geld bij. Er is zoveel geld dat het vrijwel gratis te lenen is dan wel dat je rente, op leningen met een korte looptijd, toebetaald krijgt als je het asjeblieft maar wil lenen. Dat is een heel ongezonde situatie, waar in feite zo spoedig mogelijk een einde aan moet worden gemaakt. Maar dat kunnen de centrale bankiers, zoals Mario Draghi bij de ECB, niet meer. Zij hebben zichzelf gemanoeuvreerd in een situatie waar de financiële markten een terugweg blokkeren. De monetaire autoriteiten worden nu geketend door de macht van het door henzelf geschapen kapitaal. We bewegen op dit moment niet, maar de enige weg die overblijft is nog meer geld te scheppen, zonder te weten waartoe dat gaat leiden. Op het moment dat spaarders aan de bank rente moeten gaan betalen, in plaats van rente die ze zouden moeten krijgen, gaan de panelen schuiven, mag je hopen. Al de weelde waarin we leven hangt af van het vertrouwen dat mensen en markten nog hebben in geld dat in overvloed beschikbaar is. Daardoor groeien de bomen tot in de hemel, maar de stam en de takken zijn van lucht gemaakt. Knot, Rutte, Koolmees, Hoekstra, van Geest en Wortmann ze doen allemaal aan symptoombestrijding en schuiven de gevolgen van het desastreuze monetaire beleid op de bordjes van werknemers die 40 jaar lang hebben betaald voor hun pensioen. De spaarders en de pensioneerden en alle werknemers die premie betalen voor een toekomstig pensioen zijn de verliezers van dit monsterachtige beleid. Zij willen de buffers van de pensioenfondsen verlagen om daarmee de huidige problematiek op te lossen. Maar het gevolg ervan zal zijn dat de opgebouwde pensioenrechten van werknemers worden gebruikt om de huidige pensioenen niet te hoeven verlagen. Die hele illusie blijft in stand totdat blijkt dat de bomen niet tot in de hemel groeien. Dan is Holland echt in last. Daarom is mijn Paasgedachte: laat de monetaire autoriteiten rekening en verantwoording afleggen over hun beleid op de gevolgen het financieel/economisch en sociaal/maatschappelijk draagvlak aan een onafhankelijk instituut die dat beleid kan afkeuren. Om het heel simpel te zeggen: het overtollige geld moeten worden vernietigd en de rente moet weer omhoog. Dat heeft ook consequenties, maar ja je moet kiezen uit twee slechte scenario’s. Beiden leveren verliezers op.

De Bank of Japan zal volgend jaar de grootste aandeelhouder worden op de Japanse aandelenmarkt als ze in dit tempo aandelen blijven opkopen. De Bank of Japan heeft al voor ¥28 biljoen aan aandelen op haar balans staan, maar wil daar jaarlijks nog eens ¥6 biljoen aan toevoegen. Dat betekent dat de centrale bank eind 2020 voor ongeveer ¥40 biljoen aan aandelen bezit, meer dan het nationale pensioenfonds. De Japanse centrale bank koopt de laatste jaren naast staatsobligaties ook aandelen van bedrijven om de inflatie aan te jagen. Tot op heden zonder veel succes, want de inflatie in Japan is nog steeds hardnekkig laag. De economie heeft zoveel schulden dat er weinig economische groei is, dus probeert de centrale bank groei te bewerkstelligen door meer geld in de economie te pompen. Zo is het balanstotaal van de centrale bank sinds 2012 spectaculair toegenomen, van ¥150 naar ¥560 biljoen. Daarmee is het balanstotaal inmiddels groter dan het bruto binnenlands product van Japan. De Bank of Japan is nu al de grootste aandeelhouder van 23 beursgenoteerde bedrijven, waaronder Nidec, Fanuc en Omron. Van bijna de helft van alle beursgenoteerde bedrijven behoort de centrale bank tot de tien grootste aandeelhouders. De centrale bank koopt niet rechtstreeks aandelen, maar doet dat via zogeheten exchange traded funds (ETF’s). De centrale bank van Japan is op weg om de grootste aandeelhouder te worden, terwijl ze ook al een groot deel van de staatsschuld heeft overgenomen. In februari stond er namelijk voor ¥465,8 biljoen aan staatsleningen op de balans, meer dan de helft van alle staatsleningen die momenteel in omloop zijn. De centrale bank koopt obligaties en aandelen om de markt ‘stabiel’ te houden, maar het beleid is zeker niet zonder risico’s. In het verleden draaide het vaak uit op hyperinflatie, omdat het vertrouwen in het geld verdampte. Internationaal komt er ook meer kritiek op het agressieve monetaire beleid in Japan. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) waarschuwt dat het opkoopprogramma de marktdiscipline wegneemt. Bedrijven worden beloond voor het feit dat ze in een aandelenindex zijn opgenomen, in plaats van dat ze een bedrijfsstrategie volgen die rendement oplevert. Door ingrijpen van de centrale bank stijgen de aandelenkoersen, ook van bedrijven die het slecht doen. Daardoor wordt het voor beleggers moeilijker om een rationele afweging te maken. Een ander risico is dat de Japanse centrale bank de ingeslagen koers niet zomaar kan veranderen. Alleen al de aankondiging dat ze minder aandelen gaat kopen kan de beurskoersen doen kelderen. Hetzelfde geldt voor het opkoopprogramma voor staatsobligaties. Er is geen weg meer terug, zonder de financiële stabiliteit in gevaar te brengen. [ook hier weer een bevestiging dat het monetaire beleid ziek, heel ziek, is doordat de Bank of Japan zichzelf heeft vastgeketend in een situatie, waarvan ze afhankelijk zijn van de financiële markten en er geen weg terug meer is. Onbehoorlijk bestuur, incompetente bestuurders]

Blog 474

Onder het kopje IMF – Trump – FED staat mijn commentaar op een gespreksonderwerp tijdens de Voorjaarsbijeenkomst van het IMF in Washington, dat afgelopen week aan de orde is gekomen. Ik gaf daarop het volgende commentaar: waar Lagarde niet aan refereert is dat er een grote behoefte is aan een platform waar centrale bankiers zich moeten verantwoorden voor het monetaire beleid dat ze voeren in relatie tot de financieel/economische en sociaal/maatschappelijke gevolgen. Daarover heb ik mevrouw Lagarde een mail gestuurd dat de verantwoording van het monetaire beleid, in de toekomst, ook op de sociaal/maatschappelijke gevolgen moet worden getoetst.

Klimaatontwikkelingen

Op nu.nl las ik op https://www.nu.nl/weekend/5840883/klimaatvraag-het-klimaat-verandert-toch-altijd.html een artikel over het gegeven dat het klimaat sinds het bestaan van de aarde al verandert. <citaat>Fossielen van mammoeten van de Noordzeebodem, en palmen die ooit rond de Noordpool groeiden. We voelen aan dat klimaatverandering en zeespiegelveranderingen van alle tijden zijn. Maar is de huidige klimaatverandering dus een natuurlijk fenomeen waar wij als mens weinig aan kunnen doen? Prof. Dr. Appy Sluijs van de Universiteit Utrecht geeft het antwoord antwoord. Hij is professor in de paleo-oceanografie en onderzoekt hoe en waarom het klimaat in het aardse verleden veranderde. Het klimaat op aarde is ontelbare keren veranderd. Maar de verandering waar we nu mee te maken hebben, is om drie redenen bijzonder. Zo is het voor het eerst dat er op zo’n grote schaal broeikasgassen in de lucht komen door de verbranding van fossiele brandstoffen, door het gebruik van steenkool, olie en gas.
Daarnaast is de snelheid waarmee de CO2-concentratie en de temperatuur momenteel stijgen ongeëvenaard; klimaatveranderingen uit het verleden verliepen bijna altijd veel langzamer dan de huidige. Tot slot vindt de huidige opwarming wereldwijd plaats, zoals Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI stelt. Dat is een verschil met natuurlijke klimaatfluctuaties uit de afgelopen eeuwen, die vaak alleen regionaal speelden; op de ene plek warmde het op, terwijl het elders afkoelde. Ook is duidelijk dat de klimaatveranderingen in het verleden wel degelijk groot effect hadden. Niet alleen op het uiterlijk van de planeet, maar ook op het leven. In perioden waarin de CO2-concentratie door natuurlijke oorzaken langzaam steeg, smolten bijvoorbeeld ijskappen en steeg de zeespiegel. En ook toen werd het weer extremer, met grote droogten of overstromingen. Dat had grote gevolgen voor het leven op aarde. Veel soorten trokken weg of stierven uit. Net als wat er nu gebeurt dus. Het feit dat er in het verleden vergelijkbare klimaatveranderingen waren, wil dus niet zeggen dat klimaatverandering geen effect op ons zal hebben. Voor mij als onderzoeker is er één klimaatverandering uit het verleden die me het meest fascineert. Je zou het mijn favoriete stukje aardgeschiedenis kunnen noemen: 56 miljoen jaar geleden – op de grens tussen de geologische tijdperken paleoceen en eoceen – was er een scherpe klimaatverandering, die overeenkomsten vertoont met de huidige opwarming. Het was in de voorliggende periode al warm op aarde – de CO2-concentratie was hoger dan vandaag de dag – en toen kwam daar in een periode van enkele duizenden jaren nog zo’n 5 graden bovenop. Hoewel de huidige klimaatverandering nog aanzienlijk sneller gaat, is dat voor geologische begrippen ontzettend snel. De oorzaak van die snelle opwarming? Mogelijk een enorme eruptie van methaan uit de zeebodem – een krachtig broeikasgas. Dat vrijkomen van methaan duurde enkele duizenden jaren. Ter vergelijking: wij stoten momenteel per jaar tien keer zo veel broeikasgassen uit als de zeebodem toentertijd. Het gevolg? Er groeiden toen palmen en mangroves langs de randen van de Noordelijke IJszee. Het vroor dus ook nooit op de Noordpool. Omdat het zeewater door de opwarming uitzette en het kleine beetje ijs dat er toen op Antarctica lag wegsmolt, steeg de zeespiegel. Die stond ten minste 60 meter hoger dan nu. Sommige soorten stierven uit, maar voor andere was het een kans; fossielen tonen een sterke evolutie van primaten, waartoe wij ook behoren, die andere soorten vervingen. Wij waren er dus niet geweest zonder dit hitterecord.
Metingen van de temperatuur met behulp van thermometers laten ons goed zien wat er de afgelopen eeuw met het klimaat is gebeurd. Maar ze gaan niet ver genoeg terug om te kunnen zien wat er in het verdere verleden gebeurde. Dat moeten we dus op andere manieren herleiden: temperatuurreconstructies. Dat doen we bijvoorbeeld met boringen in duizenden jaren oude ijskappen. Die kilometersdikke ijsmassa’s bestaan uit laagjes samengeperste sneeuw. Daarom zitten in dat ijs nog steeds piepkleine luchtbelletjes gevangen. Door die luchtbelletjes te analyseren, kunnen we de CO2-concentratie van de vroegere lucht meten – tot meer dan een miljoen jaar terug. Om nog verder terug te gaan, en bijvoorbeeld het eoceen te bestuderen, maken we gebruik van laagjes die op de bodem van oceanen zijn afgezet. Daarin vinden we fossielen van eencelligen en moleculen die afkomstig zijn van allerlei verschillende organismen. Omdat het ene organisme van warmer water houdt dan het andere, kunnen we aan de hand van die fossielen iets zeggen over variaties in de vroegere zeewatertemperatuur. Tegenwoordig meten we vooral de chemische samenstelling van de fossielen. Bij hogere temperatuur verandert de precieze chemische samenstelling van kalkskeletjes die door organismen in zeewater worden gemaakt. De chemische samenstelling van een fossiel kalkskeletje uit het sediment is dus een maat voor de temperatuur van het zeewater waarin het ooit werd gemaakt. Daardoor kunnen we nu ook echt zeggen hoe warm het zeewater in het verleden precies was. Door zulk onderzoek weten we bijvoorbeeld dat de mondiale temperatuur de afgelopen tienduizend jaar mondiaal gemiddeld bijna niet heeft gevarieerd. Regionaal ligt dit anders. In Engeland en Groenland was het in delen van de middeleeuwen flink warm. Dat kwam doordat er door de Atlantische Golfstroom toen meer warmte uit de tropen werd aangevoerd. Maar op andere plekken was het in dezelfde periode toen juist kouder. Klimaatschommelingen uit het relatief recente aardse verleden waren dus vooral lokale fenomenen – zonder veel invloed op de wereldgemiddelde temperatuur. Het is dus echt bijzonder dat de temperatuur wereldwijd gemiddeld met 1 graad gestegen is in de afgelopen eeuw. Conclusie: klimaatverandering is van alle tijden, maar de huidige tijden zijn uitzonderlijk. </citaat> 

Veel mensen maken zich zorgen over de kosten van verduurzaming waar allerlei bedragen over de ronde doen. Niet alleen over de kosten en de opbrengst van zonne- en windenergie, maar ook over het verduurzamen van je eigen huis. De Taskforce Bouwagenda denkt dat de kosten van het verduurzamen van gebouwen en huizen de komende jaren flink zullen dalen. De Taskforce Bouwagenda van voorman Bernard Wientjes heeft als doel de Nederlandse bouw en infrastructuur te verduurzamen. Zijn organisatie, waarin overheid, bedrijfsleven en de wetenschap samenwerken, werd opgericht door het vorige kabinet en is nu twee jaar bezig. Een van de belangrijkste bevindingen is dat er een “grote kostenreductie” kan komen. Daarvoor is wel een voorwaarde dat er veel huizen tegelijk aangepakt gaan worden, zodat bedrijven kunnen gaan investeren in nieuwe productiemethodes, zegt Wientjes. Hij doet een gemiddelde schatting voor het energie-neutraal maken van een woning van €35.000 euro. Daarvoor moeten niet honderden, maar duizenden woningen tegelijk aangepakt worden. In dat geval gaat de industrie investeren en kunnen de kosten met 20% tot 40% omlaag. Wientjes schat dat de kosten van de verduurzaming van een woning over 30 à 35 jaar uitgesmeerd kunnen worden, hetgeen gelijk is aan de energierekening nu”. Er zijn in Nederland ongeveer 7,5 miljoen woningen. 4,5 miljoen daarvan zijn koophuizen, de overige 3 miljoen zijn huurwoningen. Huurders hoeven niet zelf aan de slag met het verduurzamen van hun huis, dat is de taak van woningcorporaties. Die gaan nu de eerste stappen zetten, daarom worden zij de ‘startmotor’ van het klimaatakkoord genoemd. om een huis te verduurzamen. Volgens de koepel van woningcorporaties Aedes, kunnen die kosten oplopen tot maximaal €90.000 per woning. Belangengroep Urgenda stelt dat het nu al mogelijk is om woningen voor €35.000 te verduurzamen. Anderen zeggen dat zeker gedacht moet worden aan een ton. Wientjes snapt dat mensen onrustig worden van dit soort bedragen. Maar, zegt hij “het allerdomste is” in paniek te raken. Als je het leuk vindt om nu al je huis te verduurzamen, moet je dat gewoon doen. Maar als je wilt meeprofiteren van de grote ontwikkelingen, de wijkaanpak, wacht dan op je gemeente.” “Het toverwoord om de burger mee te krijgen is ontzorging. Zorg dat de financiering goed geregeld is, zorg dat de bouw goed geregeld is, zorg dat de kostprijs zo is dat de burger er uiteindelijk beter van wordt, en pak gelijk z’n woning aan.” Maar de kosten voor een ouder, slechter geïsoleerd huis kunnen flink oplopen, zo wordt gevreesd. “Er zijn enorme verschillen. Als je aan een warmtenet gekoppeld wordt, dus een warmtenet in de straten, dan heb je het over hele andere kosten dan als je een individuele warmtepomp moet aanschaffen. Die kosten liggen tussen de €20.000 en €80.000”, zegt Wientjes. Dat komt omdat er dan ook een verbouwing bij komt kijken, voor isolatie en bijvoorbeeld nieuwe radiatoren. (citaten uit een artikel op nos.nl door Heleen Ekker) [hier wil ik nog wel enkele kanttekeningen bij stellen. Hier spreekt een voorman die de belangen van ondernemers in de bouwnijverheid behartigt. Daardoor stapt hij wat luchtjes heen over de problemen waarmee de 4½ miljoen huishoudens met een koophuis worden geconfronteerd. Waar haal je die financiering vandaan en wat zijn daarvan de kosten en kan ik dat betalen. Die vragen zijn op dit moment niet te beantwoorden. Verder stelt Aedes dat de verduurzaming van een huurhuis kan oplopen tot €90.000 en de kosten van een gemiddeld koophuis zouden maar €35.000 bedragen. Hier klopt iets helemaal niet. Verder mis ik hier een insteek naar de technische details van het product dat gas gaat vervangen. Leveren die dezelfde of misschien zelfs betere verwarming van de woning op of zijn aanvullende apparaten nodig om een comfortabel gevoel in huis te krijgen, als vloerverwarming? En wat is daarvan het aanvullende kostenplaatje van. Behalve de kosten van de investering spelen hier ook een rol de kapitaalvernietiging die plaatsvindt door verwijdering van de cv-ketel en de radiatoren en alle werkzaamheden die daarmee gepaard gaan. Wientjes ziet voor de bouw en aanverwante bedrijfstakken grote winstgevende projecten opdoemen, maar de realiteit ziet er heel anders uit. Wat gaat de overheid doen met alle huizen die hypothecair al zwaar belast zijn? Met nog hogere financiële lasten opzadelen, waardoor de kans is dat ze in Schuldhulpverlening terecht komen? Daar moeten we ons al samenleving sterk tegen verzetten]

Vermeend & van der Ploeg

In hun column van dit weekend op DFT schrijven de beide heren over het gegeven dat ons land behoort tot een kopgroep in Europa met de hoogste belasting- en premiedruk. Bij de lastendruk op arbeid scoren we zelfs hoog. Ik citeer uit hun column die te lezen is op https://www.telegraaf.nl/financieel/3472496/column-oplossing-voor-onvrede-rond-spaartaks <citaat> Deze week waarschuwde de Raad van State dat we in Nederland te veel belasting betalen. Volgens de Raad zijn huishoudens steeds meer kwijt aan belastingen en premies. Dit staat haaks op de belofte in het regeerakkoord waarin het kabinet Rutte III juist flinke belastingverlagingen aankondigt. Hoewel het kabinet zegt dat ze daarmee bezig is, laten de cijfers nog steeds zien dat de lastendruk in Nederland stijgt. Ondanks de verlaging van de loon- inkomstenbelasting, merken veel huishoudens dat ze door de hogere btw en premieverhogingen minder kunnen besteden. Door de aangekondigde klimaatlasten en stijgende zorgkosten wordt dat straks nog erger. Het kabinet heeft op dit moment voldoende middelen om de lastendruk voor huishoudens te verlagen. Maar volgens het Centraal Planbureau (CPB) neemt deze ruimte de komende jaren af doordat we te maken krijgen met een lagere economische groei. Tot voor kort groeide onze economie uitbundig met percentages van 2,5% en zelfs hoger. Recent voorspelde het CPB dat de economische groei, vooral door internationale ontwikkelingen en vergrijzing, zal terugzakken naar 1% tot 1,5% en dat betekent lagere belastinginkomsten voor de schatkist. Deze tegenvaller houdt tevens in dat er minder geld voor belastingverlagingen resteert. Eerder hebben wij al betoogd dat in politiek Den Haag, lagere belastingen voor huishoudens, met name de middeninkomens, hoe dan ook op de eerste plaats moet staan. Met een lagere belasting- en premiedruk is het bovendien mogelijk de verwachte lagere economische groei een oppepper te geven die tot een hoger groeipercentage leidt. De maatschappelijke onvrede over ons belastingstelsel neemt toe. Het is te ingewikkeld, de lastendruk is te hoog en wordt bovendien oneerlijk verdeeld. Veel mensen vinden dat de hoogste inkomens en vermogens meer belasting moeten betalen. Linkse politieke partijen willen daarom zogenoemde ’rijkentaksen’ invoeren, maar die zijn bijna overal afgeschaft omdat ze de schatkist per saldo niets opleveren en zelfs geld kosten. Daarnaast vinden deze partijen en hun aanhang dat grote bedrijven, zoals multinationals, meer belasting moeten betalen. Deze onvrede stippen we hier kort aan. Bij de belastingherziening in 2001 zijn belangrijke vereenvoudigingen doorgevoerd. In de jaren daarna zijn deze weer teniet gedaan, vooral door de invoering van allerlei fiscale inkomenstoeslagen voor met name lagere-inkomensgroepen en regelingen voor maatschappelijke doelen. Alle pogingen voor een nieuwe vereenvoudigingsoperatie zijn tot op heden mislukt, in hoofdzaak vanwege de ingrijpende inkomenseffecten voor veel inkomensgroepen. In deze kabinetsperiode zal een dergelijke operatie dan ook niet meer plaatsvinden en maken we steeds meer gebruik van slimme computerprogramma’s die het fiscale leven vereenvoudigen. Bij de belastingherziening van 2001 is ook de vermogensrendementsheffing van box 3 ingevoerd, veelal aangeduid als de spaartaks, een belasting van 30% over een fictief rendement. Bij de invoering werd dit op 4% gesteld en waren er geen protesten, omdat de echte rendementen voor veel mensen veelal hoger lagen. Het fictieve stelsel maakte een einde aan regelingen waarbij vermogens op basis van werkelijke rendementen werden belast. Deze werden door mensen met hoge inkomens en vermogens met slimme belastingconstructies massaal ontdoken waardoor de schatkist jaarlijks vele miljarden aan belastinginkomsten misliep. Nu zijn er pleidooien voor de terugkeer naar een heffing op basis van werkelijke rendementen, ook vastgelegd in het regeerakkoord. </citaat>

ING is naar verluidt geïnteresseerd in een overname van Commerzbank

Het Duitse zakenblad Manager Magazin meldt op basis van ingewijden dat ING-topman Ralph Hamers zijn Duitse branchegenoot en de Duitse overheid heeft gevraagd om hiervoor onderhandelingen te kunnen starten, maar Commerzbank zou dat hebben geweigerd. Manager Magazin schrijft ook dat ING tegen Commerzbank zou hebben geopperd om zijn hoofdkantoor van Amsterdam naar Frankfurt te verhuizen. Het Nederlandse financiële concern is in Duitsland al jaren een van de grotere private banken. ING telt er ongeveer 8 miljoen klanten. ING wilde tegenover persbureau ANP geen commentaar geven op het bericht. Een woordvoerder zegt wel dat de strategie van ING al jaren is gericht op groei op eigen kracht. Er zijn wel situaties waarin de bank volgens de zegsman een overname zou kunnen overwegen. Dat is bijvoorbeeld als de bank een bepaalde portefeuille graag wil hebben, of als de situatie op een markt waar ING al langer actief is opeens verandert. Het bericht werd op de Duitse beurs enthousiast ontvangen. Commerzbank, dat eveneens niet wilde reageren, ging in Frankfurt, na het bekend worden van het gerucht ruim 3% hoger de handel uit.

Faillissementsaanvraag drukkerij Roto Smeets

Circle Media Group, eigenaar van Roto Smeets, heeft de faillisementsaanvraag gemeld. De drukkerij drukt onder andere de Donald Duck, Margriet, Libelle en VI. Er werken 800 werknemers. Mogelijk volgt een doorstart. Het concern, met drukkerijen in Weert, Doetinchem en Deventer verkeerde al langer in problemen. Recent zou het de lonen van werknemers niet meer hebben kunnen betalen. „Directe aanleiding is dat de bank het krediet heeft stopgezet, en wij dus op basis van de facturen die we naar klanten sturen geen geld meer kregen om aan alle betalingsverplichtingen te voldoen”, legt de ondernemingsraad in een memo in bezit va het dagblad De Stentor uit. Op 12 april vroeg Circle Media Group uitstel van betaling aan. Dat moest ruimte geven voor een herstructurering en overleg met financiers voor een doorstart. Het werd „snel duidelijk dat dit niet meer mogelijk is”. Topman Joost de Haas wijst op de „dramatische verslechtering” die afgelopen jaar begon, na een goed 2017, in de hele Europese printsector. Papierprijzen stegen volgens De Haas met 15-20%, terwijl volumes twee keer harder daalden dan het gemiddelde van de laatste jaren. De reorganisatie van 85 medewerkers die Roto najaar 2018 aankondigde bleek in de eerste maanden van 2019 daardoor al weer onvoldoende, stelt hij. De aangekondigde surseance van de houdstermaatschappij en het faillissement van de Nederlandse printbedrijven heeft volgens Circle Media Group geen betrekking op alle marketing- en communicatie activiteiten in Amstelveen.

Ontwikkelingen rondom de persoon van President Trump

De Amerikaanse president Donald Trump heeft zijn veto uitgesproken over een resolutie van de Senaat om de Amerikaanse steun aan de Saoedische coalitie in Jemen stop te zetten om zodoende de Amerikaanse deelname aan de oorlog in Jemen voort te kunnen zetten. Volgens de Senaat, met een meerderheid van Republikeinse senatoren, wordt met de Amerikaanse betrokkenheid de grondwet geschonden, omdat niet de president maar het Congres bepaalt wanneer de VS zich in een oorlog mengt. Trump verzet zich tegen het bekritiseren van Saoedi-Arabië en noemt het land een belangrijke strategische bondgenoot. Het Witte Huis stelt dat de resolutie de bilaterale betrekkingen in de regio benadeelt en dat die de strijd tegen extremisme schaadt. De resolutie om de steun te beëindigen, werd in maart door de Senaat en in april door het Huis van Afgevaardigden aangenomen. De resolutie moet de macht van de president bij de inzet van troepen beperken. “Deze resolutie is een nutteloze en gevaarlijke poging om mijn constitutionele bevoegdheden te verzwakken en de levens van Amerikaanse burgers in gevaar te brengen”, zei Trump. Saoedi-Arabië is de grootste afnemer van Amerikaanse wapens. Trump sloot vorig jaar met Saoediërs een wapendeal ter waarde van $110 mrd. Een groot deel daarvan is nog niet betaald. In de al vier jaar durende oorlog in Jemen zijn tienduizenden burgerslachtoffers gevallen. De Verenigde Naties spraken eerder van een humanitaire ramp in Jemen vanwege de extreme hongersnood als gevolg van de oorlog. Sinds Trump president is, is de Amerikaanse betrokkenheid in het conflict in Jemen rap toegenomen. De president blokkeert iedere poging van het Congres om de Amerikaanse steun voor de coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië te beëindigen of zelfs maar te reduceren. Trump heeft het onverdedigbare beleid ten aanzien van het conflict in Jemen weliswaar geërfd van zijn voorganger Obama. Maar hoewel hij niet kon wachten om Obama’s beleid op veel andere punten ongedaan te maken, heeft hij zijn beleid in Jemen voortgezet en zelfs nog een tandje bij gezet. Dit moet mede gezien worden tegen de achtergrond van zijn beleid om in het Midden-Oosten sterk het Israëlische en het Saoedische beleid te volgen. Een beleidskeuze die sterk gestimuleerd is door zijn schoonzoon Jared Kushner en neoconservatieve adviseurs als John Bolton. Met het veto onderstreept Trump nog eens zijn gedienstigheid tegenover Riaad en zijn complete onverschilligheid tegenover de momenteel grootste humanitaire crisis ter wereld. De Jemenieten kunnen letterlijk en figuurlijk de tyfus krijgen. De afgelopen twee jaar heeft de regering Trump de coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië consequent gedekt en wat ernstiger is ook gefaciliteerd. De oorlogsmisdaden van de Saoedi’s werden toegedekt. Sterker nog, Amerikanen waren mogelijk zelf betrokken bij foltering in Jemen. Nu heeft Trump ook zijn veto ingezet om Riaad uit de wind te houden. Merk op dat Trump dit zware middel niet gebruikt heeft om bijvoorbeeld een volledige terugtrekking uit Syrië af te dwingen. 

In de VN-Veiligheidsraad heeft een resolutie voor een wapenstilstand in Libië het niet gehaald. De Verenigde Staten en Rusland stemden tegen. Bij het opgelaaide conflict in Libië zijn volgens de WHO nu 205 mensen om het leven gekomen. Deze maand begon een offensief van generaal Haftar die de macht wil overnemen van de regering in Tripoli die door de VN wordt erkend. Haftar krijgt daarbij de steun van onder meer Rusland. Dat land ging niet akkoord met de resolutie, omdat Haftar daarin de schuld krijgt van het geweld. De Libische krijgsheer Khalifa Haftar, wiens troepen de Libische hoofdstad Tripoli belagen, heeft een steuntje in de rug gekregen van de Amerikaanse president Trump. Het Witte Huis maakte bekend dat Trump per telefoon met Haftar heeft overlegd over een nieuw politiek systeem in Libië. In het gesprek met Haftar sprak Trump zijn erkenning uit voor de ‘belangrijke rol die Haftar speelt bij het bestrijden van het terrorisme en het veilig stellen van Libië’s oliebronnen’. De twee spraken ook over een ‘gedeelde visie op de overgang van Libië naar een stabiel democratisch systeem’. Opvallend was dat Haftar in de verklaring eerbiedig ‘veldmaarschalk’ werd genoemd. Haftar kreeg veel kritiek vanuit Europa nadat zijn troepen een offensief hadden ingezet tegen de internationaal erkende regering van premier Fayez al-Serraj. Haftar deelt al enkele jaren de lakens uit in het oosten van het land, maar heeft zijn macht de afgelopen maanden snel uitgebreid over grote delen van het land.

Deze man noemt zich een wereldleider nieuwe stijl

Geen vuur, maar wel zodanig veel rook dat elke normale mens ervan zou stikken. Dat is de korte samenvatting van het deze week geopenbaarde Mueller-rapport. Er mag dan geen bewijs zijn gevonden van strafbare feiten door Donald Trump en de zijnen, er is genoeg verwerpelijks boven water gekomen om ieder ander westers staatshoofd al tot ontslag bewogen te hebben. “Geen samenzwering. Geen obstructie. Game over voor de haters en de Democraten van extreemlinks.” Dat tweette Donald Trump na de persconferentie waarop zijn justitieminister William Barr de openbaring van het fameuze Mueller-rapport van een woordje uitleg voorzag. Barr herhaalde grotendeels wat hij in maart al had gezegd. Dat speciaal aanklager Robert Mueller géén bewijs heeft gevonden van ongeoorloofde belangenvermenging tussen Trumps campagneteam en de Russen bij zijn verkiezing – en dat hij in het midden laat of Trump het onderzoek gedwarsboomd heeft. Dat is een interpretatie van het rapport die Trump wil horen. En Barr deed zoveel moeite om die te verkondigen, dat journalisten zich hoofdschuddend afvroegen of hij daar stond als justitieminister of als Trumps advocaat. Zo begon hij de president zelfs in te dekken voor het geval de vraag over dwarsbomen toch nog in diens nadeel zou keren. Want, zo blijkt Mueller uitdrukkelijk te stellen, het komt aan het parlement toe om daarover te oordelen. “Het parlement heeft de autoriteit om tegen te gaan dat een president zijn macht op corrupte wijze gebruikt” en dat parlement kan dus nog wel degelijk besluiten dat er strafbare obstructie van het onderzoek was. “Maar het is belangrijk om deze context in gedachten te houden”, suste Barr alvast. “De president was gefrustreerd en boos omdat hij oprecht geloofde dat het onderzoek zijn presidentschap ondermijnde.” Alsof een staatshoofd zich nu al op zielenpijn kan beroepen om de wet met de voeten te treden. Maar zegt minister Barr Trump heeft nooit ‘te kwader trouw’ gehandeld. De niet geheel verrassende conclusies van het rapport van de speciaal aanklager: ja, er was sprake van Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingscampagne. En nee: er is geen hard bewijs voor een samenzwering tussen Trump en de Russen. Maar heeft Trump geprobeerd het onderzoek te beïnvloeden, en hoever is hij daarin gegaan? Aan de antwoorden op die vragen heeft Mueller heel wat kantjes van het 448 bladzijden van zijn rapport besteed. In het kort: Trump heeft herhaaldelijk geprobeerd om het Rusland-onderzoek te beïnvloeden of om er zelfs helemaal van af te komen. Dat dat niet is gelukt, kwam vooral doordat de mensen om Trump heen weigerden mee te werken, valt op te maken uit het verslag. Het onderzoeksrapport van Mueller beschrijft vrij gedetailleerd hoe president Trump reageerde toen hij hoorde dat er een speciaal aanklager was aangesteld, twee jaar geleden. Jody Hunt, topambtenaar op het ministerie van Justitie, was bij dat moment aanwezig. Volgens zijn aantekeningen zakte Trump terug in zijn stoel en zei hij: “Oh mijn god. Dit is verschrikkelijk. Dit betekent het einde van mijn presidentschap. Ik ben fucked.” Volgens Trump was hem verteld dat zo’n onafhankelijk onderzoek je presidentschap kan ruïneren. “Het duurt jaren en ik zal niets kunnen doen. Dit is het ergste wat me ooit is overkomen.” Een maand later vroeg hij zijn adviseur Don McGahn om ervoor te zorgen dat Mueller zou worden ontslagen, wegens belangenverstrengeling. Maar McGahn weigerde. Hij zei dat hij nog liever ontslag zou nemen dan een nieuwe ‘Saturday Night Massacre’ in gang te zetten. Daarmee verwees hij naar zaterdag 20 oktober 1973, een belangrijke avond in het Watergateschandaal. Toen de pers lucht kreeg van dit gesprek, probeerde Trump zijn adviseur McGahn zover te krijgen alles te ontkennen. Maar McGahn deed het tegenovergestelde: hij bevestigde dat de president hem opdracht had gegeven om van speciaal aanklager Mueller af te komen. Twee dagen na zijn gesprek met McGahn gooide Trump het over een andere boeg. Hij stapte naar zijn voormalige campagneleider Corey Lewandowski met een boodschap voor Jeff Sessions, die toen minister van Justitie was. Lewandowski moest Sessions opdragen om publiekelijk te verklaren dat het onderzoek van Mueller “heel oneerlijk” was voor de president en dat de president niks fout had gedaan. Lewandowski zei dat hij dat zou doen, maar later bleek dat hij iemand anders had gevraagd de boodschap aan Sessions over te brengen. Maar diegene voelde zich daar ongemakkelijk bij en deed het niet. Er was twee jaar geleden veel te doen om het ontslag van FBI-baas James Comey. Volgens Amerikaanse media hoorde hij van zijn ontslag toen hij net een presentatie stond te geven. In een verklaring zei het Witte Huis dat het ontslag volgde op een advies van de minister van Justitie. Maar al snel gingen er geruchten dat de FBI-directeur was ontslagen omdat hij onderzoek liet doen naar mogelijke banden tussen Trumps campagneteam en Rusland. Mueller stelt in zijn onderzoeksrapport dat Trump een dag later tegen Russische bewindspersonen zei dat hij “grote druk voelde door Rusland”. Die zou zijn weggenomen door Comey te ontslaan. Ook in een televisie-interview had Trump later al gezegd dat hij Comey sowieso wilde ontslaan, ongeacht het advies van Justitie. De onderzoeksvraag van Mueller was of Trump in zijn pogingen het Rusland-onderzoek te blokkeren, de rechtsgang heeft belemmerd. Met andere woorden: of het illegaal was wat hij deed. Daarover trekt Mueller uiteindelijk geen conclusie. In het rapport staat dat uit het onderzoek ingewikkelde kwesties naar boven zijn gekomen “die ons ervan weerhouden om te stellen dat er geen sprake was van illegaal gedrag”. Tegelijkertijd kunnen de onderzoekers óók niet concluderen dat de president juridisch wél fout zat. Die conclusie laat Mueller over aan het Amerikaanse Congres. Of Trump wel of niet verkeerd heeft gehandeld, is daarmee van een juridische vraag een politieke vraag geworden. “Strafrechtelijk is Trump vrijgepleit, maar politiek kan hij nog steeds verantwoordelijk worden gehouden.” De advocaten van Trump noemden het onderzoeksrapport vandaag in ieder geval een “overwinning voor de president”. “Het rapport onderstreept wat wij al vanaf het begin hebben gezegd: er was geen samenzwering.” De Democratische oppositie heeft Mueller wel meteen een officieel verzoek gestuurd om zelf over zijn onderzoek te komen getuigen voor de Justitiecommissie. (bron: grotendeels NOS)

Slotstand indices d.d. 19 april 2019; week 15: AEX 569,61; Bel20 3852,30; CAC40 5.580,38; DAX30 12.222,39; FTSE 100 7.459,88; SMI 9.571,86; RTS (Rusland) 1260,82; DJIA 26.559,54; NY-Nasdaq 100 7.689,72; Nikkei 22.200,56; Hang Seng 29.963,26; All Ords 6.349,90; SSEC 3.270,80; €/$1,1245; BTC/USD $5.279,52; 1 troy ounce goud $1275,50; dat is €36.423,55 per kilo; 3 maands Euribor -0,311% (1 weeks -0,378%, 1 mnds -0,368%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,098%; 10 jaar VS 2,5628%; 10 jaar Belgische Staat 0,46%, 10 jaar Duitse Staat -0,022%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,24%, 10 jaar Japan -0,0323%; 10 jaar Italië 2,446%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,704.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen zijn deze week stabiel tot licht aantrekkend, de goudprijs daalde wat, daarentegen zijn de rentetarieven voor 10-jarig papier licht gedaald. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven zijn niet verder gedaald: Zwitserland 0,29%; Japan 0,5867%; Duitsland 0,678%; Nederland 0,711%; Frankrijk 1,368%; GB 1,71%; Canada 2,0472%; Spanje 2,214%; VS 2,9603%; Italië 3,448%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,398%; Nederland -0,393%; Denemarken -0,335%; Frankrijk -0,229%; Japan -0,1552%; België -0,136%. Deze week wederom negatieve rentetarieven, die de gekte van het monetaire systeem van de Centrale Banken aantonen.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.