UPDATE 15062019/483 Werknemers kiezen voor eerder stoppen met werken en gaan daarvoor fors betalen met een afwaardering van hun pensioenen

Een greep naar de macht door de monetaire technocraten

Pensioenfondsen en hun deelnemers krijgen een flinke opdoffer te verwerken. Door nieuwe rekenregels verslechtert de financiële situatie van de fondsen. En pensioen gaat ook duurder worden, of minder opleveren. Dat is het gevolg van een advies van een commissie onder leiding van oud-minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem. Pensioenfondsen hebben zich de afgelopen jaren te rijk gerekend omdat ze mochten uitgaan van hoge rendementen op hun beleggingen. Daardoor is de premie in feite al jaren te laag om de kosten te dekken. Daar wordt nu flink op ingegrepen. De rendementen waar de fondsen mee mogen rekenen gaan flink omlaag. Het gevolg daarvan is dat de premie flink omhoog zal moeten, of de pensioenopbouw omlaag. Oftewel: pensioen wordt duurder of we krijgen minder terug voor dezelfde inleg. Dat is niet het enige dat verandert. Het advies over de zogenoemde parameters hakt er flink in. Zo wordt de rekenrente op een andere manier berekend. „Die nieuwe methodiek zorgt voor een verlaging van de rekenrente, omdat die dichter bij de marktrente komt te liggen”, zegt Roel Mehlkopf, pensioenexpert bij Tilburg University en Cardano. Dat kost de pensioenfondsen gemiddeld 2,5 procentpunt van de dekkingsgraad, de financiële thermometer van het fonds, valt in het advies te lezen. De lagere rekenrente gaat omlaag, in plaats van omhoog waar veel oppositiepartijen en ook pensioenfondsen voor pleitten. Voor fondsen die in de gevarenzone zitten, was een daling van 2,5% al funest geweest. De lagere rekenrente gaat ten koste van de buffer van fondsen. Daardoor raakt het verhogen van pensioenen alleen maar verder uit beeld. Mehlkopf: „Dit advies is slecht nieuws voor het perspectief op sneller indexeren. En met minder buffer wordt het ook moeilijker om deelnemers te compenseren voor nadelen van de overgang naar een nieuw stelsel.” Vicevoorzitter Tuur Elzinga van FNV voorziet dat de strengere regels tot problemen kunnen leiden. „Ik heb het nog niet tot in detail bestudeerd, maar ik zie dat dit een enorm probleem oplevert voor het huidige pensioencontract en wellicht ook voor de transitie naar een nieuw contract.” Hij benadrukt dat er ’keiharde resultaatafspraken’ zijn gemaakt voor de verdere uitwerking van het nieuwe pensioenstelsel. Zo rekent de vakbond erop dat de pensioenen snel weer kunnen worden geïndexeerd. „Zolang die afgesproken resultaten niet kunnen worden gehaald, geven we geen groen licht.” Hoogleraar Hans van Meerten ziet dat indexaties door de nieuwe regels alleen maar verder uit beeld raken. „Dit betekent dat fondsen dieper en eerder moeten korten. Dit geeft tegenstanders van het pensioenakkoord extra munitie om tegen te stemmen.” Kleine troost is dat de regels pas vanaf 1 januari 2021 worden doorgevoerd. Daardoor hebben ze geen effect op de mogelijke kortingen die fondsen eind 2019 of 2020 moeten doorvoeren. Het advies gaat ook over de rendementen waar fondsen onder meer mee rekenen om de hoogte van de pensioenpremie te mogen bepalen. Die verwachte rendementen liggen nu een stuk hoger dan in het nieuwe advies. Daardoor konden fondsen met een premie rekenen die eigenlijk te laag was om de kosten te dekken. De commissie-Dijsselbloem schroeft die rendementen nu flink omlaag. „Daardoor zullen sommige fondsen vermoedelijk de premie moeten gaan verhogen of de pensioenopbouw moeten verlagen”, legt Wichert Hoekert, actuaris bij Willis Towers Watson, uit. „Dat geldt met name voor fondsen die nu maximaal gebruik maken van het hoge verwachte rendement. Daar zit een aantal grote bij.” Richard Meijer, actuaris bij consultancybedrijf Triple A, schat op basis van berekeningen in dat de premie met de nieuwe rendementen ruim 15% omhoog moet. „Dat zou een heel forse stijging zijn. Of de fondsen moeten ervoor kiezen om de pensioenopbouw verlagen.” [gelukkig komt de commissie Dijsselbloem nog net voordat vakbondsleden kunnen stemmen over het principe-pensioenakkoord dat een week eerder werd werd overeengekomen tussen het kabinet, de SER en de Sociale partners. Wat mij betreft kan dat nu gelijk van tafel, want van wat daar is overeengekomen ligt nu al in de prullenmand. Dat we weinig positiefs te verwachten hadden van de commissie Dijsselbloem verwachtte ik al. Dijsselbloem is een financiële technocraat, zonder sociaal/maatschappelijke voeling met de samenleving. Dat heeft hij al eerder getoond als voorzitter van de Eurogroep met betrekking tot het Griekenland dossier. De Eurogroep is een orgaan van de Europese Unie, waarin de 19 lidstaten van de eurozone hun fiscaal en economisch beleid coördineren, met als doel het functioneren van de Economische en Monetaire Unie zeker te stellen. Het zijn de ministers van Financiën van de eurolanden die het beleid vormgeven. Ook Dijsselbloem c.s. voert het monetaire beleid uit dat de Europese Centrale Bank voert en dat daarvoor onze spaargelden en pensioenreserves moeten worden opgeofferd ziet hij en zijn commissieleden niet als een sociaal/maatschappelijk probleem, terwijl er in feite diefstal wordt gepleegd. Nog erger is het dat zowel DNB, de Toezichthouder, als minister Koolmees met het advies zouden hebben ingestemd. Dat zou suggereren dat het kabinet Rutte III er al mee heeft ingestemd. Wat hier gebeurt voor onze ogen raakt de kern van onze democratie. Worden rechten van 8 miljoen (ex)werknemers aangetast. Op dit moment betalen deelnemers die bij het ABP zitten al een extreem hoge premie van 20% van het bruto loon en dat zou, door de voorgestelde aanpassing van de verrekenrente, omhoog moeten naar 23%. Dit overschrijdt een grens: je moet 40 jaar lang een pensioenpremie betalen van >20% van je loon om dan 15 jaar een pensioenuitkering te krijgen van 70% van je gemiddelde loon. Hier zit iets fundamenteels fout] Pensioenfondsen zullen voorlopig moeten leven met een lage rekenrente, die hun financiële positie ondergraaft, staat te lezen op de Telegraaf. Dat heeft president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB) gezegd in een gesprek met de Tweede Kamer. Versoepeling van de regels is geen optie, herhaalde hij nog maar eens. [de vraag hier is, die gesteld moet worden zijn ‘welke regels’. Draghi spreekt over voortzetting van het huidige leid tot begin 2020, maar op de kapitaalmarkten wordt voor leningen tot 2050 (30-jarig Nederlands papier een rente gerekend van 0,4%. Dat is slechts €40.000 per jaar en dat vastgelegd tot 2050. Dan gaat het dus over een beleid voor de komende decennia en dan is ons spaargeld en onze pensioenen helemaal niks meer waard. Wil iedereen daar wel kennis van nemen] „We kunnen ons gewoon absoluut niet rijk rekenen.” Vorige week nog kondigde de Europese Centrale Bank (ECB) aan dat de rente nog zeker tot medio volgend jaar op het huidige, zeer lage niveau blijft. Daarmee houdt de ECB volgens Knot „de pauzeknop stevig ingedrukt” bij de afbouw van zijn ruime monetaire beleid. „Het is gewoon niet realistisch om te verwachten dat er significante verandering in het rentebeeld komt op de korte termijn.” Die economische realiteit maakt de aanscherping van de rekenregels die DNB deze week aankondigde volgens Knot onvermijdelijk. Pensioenfondsen moeten vanaf 2021 uitgaan van nog lagere rendementen bij het berekenen van hun toekomstige verplichtingen. De toezichthouder volgt daarmee het advies van een commissie onder leiding van oud-minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem. [de reactie van Klaas Knot komt niet als een verrassing maar het is de vraag hoe groot het politieke draagvlak is voor deze uitspraak. Monetaire autoriteiten leggen geen verantwoording af over het door hen gevoerde beleid, dat is heel vreemd in een democratie. Wat hier in de Kamer plaatsvindt is dat Klaas Knot eraan mee werkt dat er een aanslag wordt gepleegd door de ECB op ons spaargeld en onze pensioengelden, in de vorm van een mededeling waarover de Kamer geen inspraak heeft. Dat raakt de kern van onze democratie. Dat onderwerp hoort thuis bij de Raad van State, want het raakt de rechten, die in de Grondwet zijn vastgelegd. Mijn vraag blijft of Klaas Knot kan besluiten mee te werken aan het beleid dat vanuit Frankfurt wordt opgelegd aan de vernietiging van mijn spaargeld en mijn pensioenrechten]

Opiniërend artikel over het mislukte monetaire beleid en de gevolgen daarvan voor ons spaargeld en onze opgebouwde pensioenrechten

Woensdag kwam een Hoge Nederlandse Ambtenaar, Klaas Knot, de Tweede Kamer mededelen dat de verrekenrente, die pensioenfondsen gebruiken voor op opbouw van pensioenrechten niet zal worden verhoogd. Het was hem bekend dat er parlementariërs en pensioenfondsen zijn die hierop hadden aangedrongen. Zo een maatregel past niet in het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank. Een argumentatie gaf hij niet. Dat past in het niet democratische statuut van de ECB. Centrale banken leggen namelijk aan niemand verantwoording af voor het door hen gevoerde monetaire beleid. Wel hebben overheden, de belastingbetalers dus, de plicht om centrale banken te ondersteunen als die in grote financiële problemen geraken. 12 uur voor die ‘mededeling’ aan de Kamer had de commissie Dijsselbloem al geadviseerd dat de pensioenfondsen er slechter voorstaan dan waarvan het principe-Pensioenakkoord, van Koolmees en de sociale partners waren uitgegaan. Het advies van deze commissie is door DNB en Koolmees al overgenomen. Vakbonden, en dus ook de 9 miljoen deelnemers en gepensioneerden, wisten van niets. Op de vraag of deze ingrijpende inbreuk op het voorliggende Pensioenakkoord kwam geen andere toelichting dan een technische. Toch doe ik een poging daarvoor een verklaring te geven. Mario Draghi c.s. hebben vier jaar lang een monetair beleid gevoerd van ruim geld en lage rente. Daarvoor hebben de nationale centrale banken van de 19 eurolanden voor in totaal €2.600 miljard (staats)obligaties gekocht, waarvan de opbrengst op de geldmarkt terecht kwam. De aanname van Draghi en het Bestuur van de ECB was dat als er meer geld op de markt komt de rente gaat dalen. Dat gebeurde ook. Maar wat niet gebeurde was de aanname dat op de kapitaalmarkt partijen in de rij zouden gaan staan voor dat gratis geld. Als geld niets meer kost is er stront aan de knikker. Die beeldvorming werd nog ondersteund door het gerucht dat de ECB overwoog om geld vanuit helikopters over de 19 eurolanden zou worden uitgeworpen. Partijen bleven langs de zijlijn staan ook al omdat ondernemers pas gaan investeren als ze een beeld hebben over de toekomst. Die blauwdrukken zijn er niet want de 28 regeringsleiders van de EU hadden het de laatste 5 jaar drukker met het beschermen van nationale belangen en het zoeken naar compromissen dan met het uitwerken van een visie op de toekomst. Het monetaire beleid werd een groot fiasco, ook al omdat inmiddels de kist met monetair gereedschap leeg is. Draghi zit gekluisterd door zijn eigen beleid. Er zijn nu twee levensgrote problemen waar de monetaire autoriteiten niet mee kunnen omgaan. Op de eerste plaats is dat de extreem lage rente die hier en daar al is omgeslagen in een negatieve rente. Zo is de negatieve rente voor 10-jarig Nederlands papier in 9 beursdagen al gestegen naar 0,066% en is het 30-jarig papier nog slechts 0,394%. Daardoor daalt de waarde van ons spaargeld en dat van onze opgebouwde pensioenrechten in sneltreintempo. Dat is de werkelijke reden dat de verrekenrente in de komende jaren, misschien wel decennia, zal dalen en niet meer zal stijgen. Op de tweede plaats is er geen manoeuvre meer mogelijk om weer staatspapier te gaan verkopen, waardoor de geldhoeveelheid weer terug kan naar ‘normale’ proporties en de rente weer kan stijgen. Die weg wordt geblokkeerd door de financiële markten maar ook, en dat is wellicht veel ernstiger, door de enorme hoeveelheid financiële producten, waaronder derivaten, die wereldwijd een geschatte omvang zou hebben van €/$ 100.000 triljard. De ECB heeft geld nodig, het spaar- en pensioengeld van de rijke landen, om overeind te blijven. Toelichting: waarom doet de ECB/DNB een greep naar ons geld? Op zich zou een correctie op het mislukte beleid goed mogelijk zijn. De ECB gaat de opgebouwde obligatie-portefeuille van €2.600 mrd terug verkopen aan de markt. De afbouw kan morgen al beginnen door aflossingen niet meer terug te kopen. Dat is een beginnetje, maar het zal gaan werken en het daarvan uitgaande (positieve) signaal is dat de rente, stapje voor stapje, weer kan gaan stijgen. Als de ECB de helft van de portefeuille in de komende twee jaar in de verkoop gaat doen zal het effect zijn dat de financiële markten weer tot rust zullen komen. Het eerste effect zal zijn dat de koersen op de aandelen- en obligatiemarkten weer gaan dalen, maar, op zich, is dat een gezond proces. Dat zal gevolgen hebben voor de financiële verhoudingen bij de pensioenfondsen maar positief zal zijn dat de verrekenrente omhoog gaat omdat we het doemscenario hebben verlaten en er voor de middenlange- en langere termijn uitgegaan kan worden van hogere opbrengsten op de vastrentende waarden. Wat dwars zit in deze redelijk simpele oplossing zijn de gigantisch grote derivatenposities die door structuurbanken, de basis van ons financiële stelsel, zijn ingenomen en die kunnen, zodra de panelen gaan schuiven, enorme winsten opleveren. Maar waar winners zijn zijn ook losers. En daar zit de pijn, daar liggen ook de risico’s, want als die losers gaan omvallen en de verliezen te groot zijn om ze te redden, betekent dat het einde van ons financieel/monetair systeem. Ik vrees dat, wereldwijd, het toezicht van de centrale banken op de sterke groei van financiële producten in de laatste tien jaar zwaar tekort is geschoten. De grote banken gingen gewoon hun gang en niemand greep in. Het volk loopt nu een groot risico: kijk naar de lage verrekenrente voor de berekening van toekomstige pensioenrechten en de dalende pensioenen en pensioenrechten. Wij, Nederland, lopen een groter risico dan andere kleine landen, met onze drie, in omvang, veel te grote banken. Ik vrees dat, ook als we al ons spaargeld en onze pensioenkassen voor een redding zouden inzetten, dat onvoldoende zal zijn voor het behoud van onze welvaart. We zijn op zo’n moment geen rijk land meer, misschien wel een straatarme samenleving, die weer van onderaf een nieuwe toekomst moet gaan opbouwen. Ik denk dan terug aan een soortgelijke ontwikkeling die zich voordeed na de voorlaatste ‘lange economische golf van Kondratieff’ (een Russische econoom 1938) over de periode 1870-1929 (industriële revolutie 1), waar 20 jaar voor nodig was tot Europa weer kon beginnen aan de wederopbouw (na de vernietiging van grote vermogens, grote werkeloosheid en veel armoede in de dertiger jaren en de de puinhopen van de Tweede Wereldoorlog). Nu is de ‘lange conjuncturele golf’ van de periode 1950-2008 beëindigd en bevinden wij ons in de overgang naar een nieuwe toekomst. In die periode moet worden overwogen welk bezit, welke rechten en welk vermogen mee kan van eco 3 naar wat ik noem eco 4. Het politieke beleid is sterk gericht om verworven zaken te beschermen. Dat is kansloos, het enige wat bereikt wordt is dat de start verder naar de toekomst geschoven wordt. Dat is een trieste toekomst voor komende generaties. Ik hoop dat U begrijpt dat de greep in de pensioenkassen daar naadloos in past. Onze zogenaamde deskundigen, waar wij op vertrouwen, kunnen dit proces niet stoppen. Daar hebben de Koolmeezen en Ruttes te beperkte visies voor, misschien ook wel te weinig denkvermogen. Het volk wordt daar de dupe van. Ik kan dat niet stoppen want wie wil deze zienswijze met mij delen en wat is de oplossing dan wel?

Dit is mijn visitekaart voor deelname aan het panel van de Persgroep. Ik ben 32 jaar in het bankwezen werkzaam geweest. Onder andere als kantoordirecteur bij eeb bank die nu tot de ING bank behoort. Later ben ik overgestapt naar een Nederlands/Franse bank. Op mijn 59ste ben ik met de pre-VUT gegaan en op mijn 65ste gepensioneerd. Ik schrijf iedere week een financieel/economisch blog waarin ik ook aandacht besteed aan voor mij belangrijke ontwikkelingen op sociaal/maatschappelijk terrein en aan politieke ontwikkelingen. Mijn favoriete parlementariër is Pieter Omtzigt. Bij de Hond sta ik ingeschreven als ‘links van het midden’. Ik ben een christen in mijn doen en laten. Na mijn dood wil ik gecremeerd worden. In mijn donor-codicil staat dat ik mijn organen, na overlijden, niet ter beschikking stel, omdat ik wil voorkomen dat artsen al beginnen te snijden in mijn lijf voordat ik fysiek ben overleden. Ik ben weduwnaar sinds 31 december 2017. Ik sta voor rentmeesterschap, maar ben wel kritisch over de haalbaarheid en snelheid waarmee de Klimaatdoelstellingen van Parijs moeten worden gerealiseerd. Het tempo dat de klimaatactivisten willen halen, missen elke realiteitszin. Belangrijk is voor mij dat de voornemens draagvlak hebben in de samenleving en financieel betaalbaar zijn. Daarom stem ik niet op GL en de PvdA. Ik ben voor de aanpak van een beter milieu en voor minder uitstoot van CO2. Maar ik realiseer mij ook heel goed dat de uitstoot van CO2 door ons land, mondiaal bezien, slechts het 1:25000 deel levert. De kosten van deze klimaataanpak moeten betaalbaar zijn voor burgers en ondernemers. Het kan niet zo zijn dat groepen in de samenleving investeringen en lasten niet gefinancierd krijgen dan wel/en of de lasten daarvan, inclusief de kapitaalvernietiging, die ermee gepaard gaat, en de energiekosten niet uit het inkomen kunnen betalen. Daarom moeten eigenaren van woningen die voor 2008 zijn gebouwd niet verplicht worden de gas-transitie uit te laten voeren als de kosten voor het energie-neutraal maken >€10.000 bedragen. Dat is in dit project ook niet relevant want het aandeel van consumenten in de uitstoot van CO2 is klein in relatie tot dat van de tien meest vervuilende bedrijven. Betekent dit dat ik de noodzaak van Klimaathervormingen niet inzie? Het tegendeel: ik sta voor een stevige aanpak van de reductie van de CO2 uitstoot door de grote industriële bedrijven, maar niet op basis van een CO2-tax want die wordt uiteindelijk dan toch betaalt door de consument en niet door het bedrijfsleven. Ik ben voor een stevige aanpak van de lucht- en scheepvaart en het transport over de weg. Waar mogelijk moet treinvervoer worden ingezet. Personenvervoer moet worden belast met rekeningrijden en het gebruik van auto’s door één of twee personen moet worden teruggedrongen. De conversie naar elektrisch rijden is een goede zaak, maar zonder subsidies en enkel voor een vrijstelling voor wegenbelasting/rekeningrijden gedurende de eerste vijf jaar, stel tot 2025. Daarbij wel de kanttekening dat de productie van de ‘heilige koeien’ energie-neutraal gaat plaatsvinden en dat er een vriendelijker oplossing wordt gevonden voor accu’s zonder kobalt. Ik ben tegen het verhogen van heffingen op benzine, diesel en lpg, gedurende de eerste tien jaar. Ik realiseer mij dat de autoindustrie minder ‘klassieke’ auto’s gaat produceren en dat dat zowel financiële als economische gevolgen zal hebben. Voor nieuwbouw van woningen moeten de eisen energie-neutraal zijn en blijven. Ik ben voor de invoering door Europa van een vliegtax, voor het plaatsen van zonnepanelen en windmolens, mits die investeringen fiscaal aantrekkelijk blijven voor burgers en bedrijven en mits er in de samenleving voldoende draagvlak voor is ten aanzien van milieu en ecologie. Ik ben voor duurzamer eten en drinken, minder dierenleed, schoon drinkwater, minder uitstoot van giftige stoffen. Ik ben tegen het gebruik van giftige landbouwbestrijdingsmiddelen. Ik verwacht dat het bedrijfsleven en burgers zich inzetten voor een schoner milieu (minder plastic afval, wereldwijd). Met onze gezamenlijke inzet moeten wij een duurzamer samenleving overdragen aan komende generaties. Ik heb tegen het Pensioenakkoord gestemd omdat ik mij niet heb laten misleiden door het lokaas van minister Koolmees van verbeterde sociale voorwaarden boven het peperdure prijskaartje wat aan de verlaging van de pensioenopbouw en -uitkeringen hangt. Dat de verrekenrente niet omhoog kan is het gevolg van het mislukte monetaire beleid van Mario Draghi c.s. vanaf 2014, overigens niet alleen van de ECB, waardoor we zitten opgescheept met enorme hoeveelheden geld waar geen vraag naar is en steeds verder dalende rentetarieven. Om Draghi te redden moeten de 19 eurolanden, vooral de rijke zoals wij en Duitsland, al hun spaargeld en de pensioenreserves bij pensioenfondsen en verzekeraars inzetten om nog te redden wat er nog te redden valt. Ik ben niet optimistisch over de afloop van deze, ik zeg ‘penibele’, situatie. Ik ben voor versterking van Europa in de strijd om de macht in de Wereld van Morgen. Een toekomst van een Europa van 27 staten, zoals Rutte die nastreeft, is in dit krachtenspel kansloos. Het Avondland loopt al achter op technische ontwikkelingen elders in de wereld. Daarvoor is visie op de toekomst noodzakelijk. Daarvoor moet de Europese Unie grondig worden hervormd. Op de eerste plaats zullen de fundamenten worden verstevigd, met een politieke Unie, de Muntunie moet een democratisch statuut krijgen waarin het monetaire beleid moet worden getoetst op sociaal/maatschappelijke gevolgen. De Europese Raad wordt omgezet naar een Senaat, waarin de 27 regeringsleiders, samen met wetenschappers, ondernemers, vertegenwoordigers uit het maatschappelijke veld en deskundigen die de cultuur van de Europese volken vertegenwoordigen de Europese regering gaan adviseren. Het aantal parlementariërs in het Europees Parlement worden meer dan gehalveerd en het werk van lobbyisten in Brussel wordt sterk aan banden gelegd. De huidige basis van het naleven van de neo-liberale doelstellingen wordt beperkt ten gunste van meer sociaal/christelijke democratie in alle geledingen van de Unie. Ik sta positief vin het leven, maar sta open voor ontwikkelingen die een bedreiging kunnen vormen voor onze samenleving. Ik geloof in de werking van de lange economische golftheorie van de in 1938 overleden Russische econoom Nicolaj Kondratieff, die in een kapitalistisch ingerichte samenleving ‘golven’ ziet ontstaan van 60 tot 80 jaar, waarna een vernietiging plaatsvindt van alle opgebouwde vermogens en rechten die niet kunnen worden meegenomen naar een volgende ‘golf’. Die overgangsperiode kan wel 20 jaar duren. De voorlaatste, de industriële revolutie van 1870-1929, had tot 1950, de wederopbouw met de zogenoemde Marshallhulp, na de enorme vernietiging van vermogens in de dertiger jaren, met grote werkeloosheid en veel armoede en daarna de Tweede Wereldoorlog, die ik in mijn jeugd heb meegemaakt, en Europa in 1945 veranderde in een grote puinhoop, geduurd. Inmiddels zijn we alweer tien jaar onderweg na de afsluiting van de ‘golf’ van 1950-2008 en dat is verloren tijd, want we bouwen niet om van de eco 3.0 naar eco 4.0 maar we zijn nog altijd bezig onze verworvenheden te beschermen. Naar mijn inzicht is dat een kansloze exercitie. We moeten de huidige ‘onderhoudsmonteurs’ vervangen door ‘architecten’ die een samenleving voor nieuwe generaties gaan bouwen in Europa.

Dit weekend is bekend geworden dat de leden van het FNV en het CNV die gestemd hebben ‘voor’ het Klimaatakkoord. Het oordeel van de leden van de VCP, waaronder de Unie, komt komende week. Kennelijk waren de korte termijn toezeggingen aantrekkelijker voor werknemers dan de veel zwaardere lasten die de pensioenopbouw en -uitkeringen te wachten staan. De enige uitspraak die mij aansprak was die van 50Plus-voorman Henk Krol, die zegt dat het democratisch proces bij de FNV zijn beloop heeft gehad, maar hij de uitslag betreurt. Volgens hem wordt het grootste probleem, “de absurd lage rekenrente”, niet opgelost. Krol vindt dat we “door de ongedekte cheques van het pensioenakkoord niet weten waar nu ja tegen hebben gezegd”. 50Plus zal zich blijven inzetten voor een goed geïndexeerd pensioen. De anderen, waaronder de premier en minister Koolmees zijn vol lof. Vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, waaronder de vakbondsleiders die aan tafel hebben gezeten met de werkgevers en het kabinet, reageren overwegend positief op het besluit van leden van vakbonden FNV en CNV. De SP en de PVV zijn teleurgesteld, terecht.

De cavalerie komt altijd te laat

Martine Hafkamp, de algemeen directeur Fintessa Vermogensbeheer schrijft in haar column deze week over de rol van de centrale banken in het proces van economische groei. In de stripverhalen van Lucky Luke was het een steevast terugkerende gimmick. Wanneer de stofwolken van de veldslag alweer aan het optrekken waren en de gewonden van het slagveld werden afgevoerd kwam de cavalerie als reddende engel opdraven. Die ‘redding’ kwam altijd te laat. Vandaar de steeds weer terugkerende opmerking van aanwezigen: ‘de cavalerie komt altijd te laat’. Voor de cavalerie, voor niet-ingewijden dat gedeelte van het leger dat zich vroeger per paard vervoerde, kan in dit verhaal de centrale bank ingevuld worden. Daarbij is het de vraag in hoeverre de centrale bank, de Federal Reserve, (te) laat komt. Bij de laatste correctie daalden de beurzen eerst 20% voordat de Federal reserve met de mededeling kwam dat ze bij nader inzien niet zo’n haast had moeten maken met het verhogen van de rente. De markt werd gered en herstelde naar nieuwe toppen in de maand april. Nu de handelsbesprekingen tussen China en de Verenigde Staten op zijn zachtst gezegd niet zo vlot verlopen, lijkt de rally enigszins vermoeid geraakt. De AEX bijvoorbeeld zakte in mei met 5,5% weg. Met de mooie winsten van de maanden daarvoor konden beleggers dat best hebben. Maar toch begint de onzekerheid toe te nemen. Beleggers maken zich meer en meer zorgen over de schade die de handelsoorlog de wereldeconomie berokkent. Zo is de globale inkoopmanagersindex intussen onder de 50 gezakt. Dat duidt op wereldwijde krimp. In de westerse wereld is er nog steeds sprake van economische groei, maar deze neemt wel af. Opvallend is de dalende inflatie. De kerninflatie in de Verenigde Staten bedraagt nog maar 1,9% en in Europa 0,8%. Ondanks de economische groei en de lage werkloosheid loopt de inflatie maar niet op. De lage inflatie stelt de FED en de ECB wel in staat om desgewenst de rente te verlagen of in ieder geval een ruim monetair beleid te blijven voeren. Er is immers geen sprake van een dreigende geldontwaarding. Bestuurders van zowel de FED als de ECB lieten recent daarom al doorschemeren in die richting te denken. De markten pikten dat op. Natuurlijk, het beleggingsklimaat is nog gunstig: lage rente, lage inflatie, lage werkloosheid en een gematigde groei. Mooier kunnen beleggers het niet hebben. Maar de donkere wolken van een escalerende handelsoorlog en verder afnemende groei maakt beleggers onzeker. De belofte dat er een engeltje (de centrale bank) is dat iedere keer te hulp schiet houdt beleggers op de been. Er komt de komende tijd echter wel een moment dat het spanningsveld tussen een verder escalerend handelsconflict en de verwachting dat de rente verlaagd wordt op de proef gesteld wordt. De handelsoorlog heeft het stadium van wederzijdse tariefsverhogingen verlaten. Er wordt gedreigd met hardere maatregelen. Waarschijnlijk zal China niet snel overgaan tot een serieuze devaluatie van de yuan. Er lijkt sprake van een grens van 7 yuan tegen de dollar; die staat vooralsnog als de Chinese Muur. Wel is het opvallend dat China binnen deze marge niet veel moeite doet een daling van de yuan tegen te gaan. Het verkopen van Amerikaanse staatsleningen lijkt eveneens een stap ter ver, al is China de laatste tijd niet meer zo’n toegewijde koper. Wel is een mogelijke beperking van export van zeldzame metalen een maatregel die er kan inhakken. Zowel de technologie- als defensiesector kunnen hierdoor hard worden geraakt. Bedenk dat productie van bijvoorbeeld het JSF-gevechtsvliegtuig en de Tomahawk kruisraketten niet mogelijk is zonder deze zeldzame metalen. Dat spanningsveld kan verdwijnen op het moment dat China en de Verenigde Staten nader tot elkaar komen. Hoewel het er daar op korte termijn nog niet naar uitziet, kan blijken dat wanneer de nood (een verder afnemende groei) hoog genoeg wordt de redding nabij zal zijn. Wie weet zijn de hardliners Trump en Xi opeens dan wel bereid zich wat soepeler op te stellen. Zolang dat niet het geval is blijft de hoop gevestigd op de cavalerie. Een ruim monetair beleid is de afgelopen decennia zeer effectief gebleken. Het kan uiteindelijk echter niet meer dan een zetje in de goede richting vormen. Op een bepaald moment moet de economie zelf gaan groeien. Daarvoor is er rust nodig, zodat de wereldhandel ongestoord kan bloeien. (bron: DFT) [op de aannames van mevrouw Hafkamp wil ik wel wat kritische kanttekeningen zetten. Ze moet zich niet blindstaren op het gratis geld, de alsmaar verdere stijging van de effectenkoersen, de te lage inflatie, de lage werkloosheid en een dalende economische groei. Dat kan ook in een heel korte periode omslaan in een recessie. Zij ziet de monetaire autoriteiten als de redders in moeilijkere tijden. Dat is geredeneerd vanuit de gedachte dat het neo-liberale beleid door de centrale banken geldt als richtlijn voor het monetaire beleid dat vooral wordt ingericht voor de financiële markten. Het huidige beleid van ruime liquiditeiten heeft grote negatieve bijwerkingen. Het is goed voor financieringen van overheden en voor hypotheken, maar het helpt aan de andere kant, door de extreem lage rentetarieven en stijgende negatieve rentes, het spaargeld van het volk en de opgebouwde pensioenrechten op de wat langere termijn om zeep. Ik verwacht dat de waarde van ons geld op een termijn van tien jaar zal zijn gehalveerd, ervan uitgaande dat er geen forse deflatie (goedkopere producten) optreedt. De aanname dat Draghi nog beschikt over een gevulde toolbox is een illusie. De gereedschapskist is leeg. De enige richting die de ECB nog kan inslaan is die van nog meer geld in de markt pompen. Dat gaat tot heel negatieve ontwikkelingen leiden ook voor beleggers. Hoe lager de rente is zoveel te groter is het verlies van vertrouwen in die munt. In ons geval de euro. Daarbij komt dat we er niet van moeten uitgaan dat de economische groei binnenkort weer gaat aantrekken. Daarvoor zullen eerst onze 27 onbekwame EU-regeringsleiders een visie moeten ontwikkelen op de toekomst van deze generatie en de kinderen en (achter)kleinkinderen. Dat is er niet en het onderwerp staat nog niet de nationale- en Europese politieke agenda’s. Op de eerste plaats staan de beperkte fundamenten van de Europese Unie dat niet toe, anderzijds is het een complexe materie waar de Europese Raad, die meer de nationale belangen beschermen en steeds weer op zoek zijn naar nietszeggende compromissen, waarvoor zwaar geschut moet worden ingezet. Ik heb daarvoor als eens het begrip ‘architecten’ laten vallen omdat ‘onderhoudsmonteurs’ daarvoor te laag gekwalificeerd zijn. Dat populisten meer aan de weg timmeren komt voort over de onzekerheden over de toekomst en de onbekwaamheden van de huidige politieke leiders. Nee, de toekomst ziet er niet zo rooskleurig uit als mevrouw Hafkamp ons wil doen geloven. De cavalerie komt uiteindelijk wel maar dan is de veldslag al verloren]

Oorlogsdreiging in het Midden Oosten in de Golf van Oman

Iran, de Verenigde Staten, Japan, de Verenigde Arabische Emiraten, Saoedi-Arabië en de wereldwijde oliehandel zien spanningen toenemen na aanslagen op twee olietankers, schrijft Erik van Zwam. Slechts twee gerichte aanslagen op twee olietankers in de Golf van Oman – tussen Iran, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Oman – sorteren op het wereldtoneel gevaarlijke effecten: de oorlogsdreiging neemt toe en de oliehandel loopt gevaar. In de vroege donderdagochtend waren de Front Altair en de Kokuka Courageous het doelwit. De tankers, met aan boord nafta en methanol, onderweg naar Japan vlogen in brand. De bemanningen konden worden gered. De Altair is waarschijnlijk getroffen door een torpedo. Beide brandende schepen zijn niet gezonken. Een maand geleden werden ook al vier schepen getroffen door explosieven, die hoogstwaarschijnlijk door kikvorsmannen op de scheepsrompen waren aangebracht. De aanslagen van deze week zijn zwaarder van aard. Tot nu toe heeft niemand de explosies van toen en nu opgeëist. En tast iedereen in het duister naar de daders. Wel zorgt het voor grote spanningen in het Midden-Oosten tussen enerzijds Iran en anderzijds Saoedi-Arabië en de VAE, waar de ladingen van de getroffen schepen vandaan komen. Tegelijkertijd voert het de spanning op tussen de Verenigde Staten en Iran, waar oorlogsretoriek al niet werd geschuwd. Al vóór de explosies in mei waarschuwde Washington voor aanslagen en zond de Vijfde Vloot onder aanvoering van het vliegdekschip Abraham Lincoln naar het nabijgelegen Bahrein in de Perzisch Golf. President Trump had eerder het multinationale nucleaire verdrag met Iran opgezegd. Iran zou de verrijking van uranium beperken, zodat er geen kernwapens van gemaakt kunnen worden, met als tegenprestatie de opheffing van de economische sancties tegen het land. Trump vertrouwt Iran niet en trok zich terug uit het verdrag dat zijn voorganger Obama sloot, samen met landen van de Europese Unie en Rusland. Een toezicht-organisatie van de VN stelt dat Iran zich tot dusverre aan de afspraken heeft gehouden, maar dat zegt Trump niets. Trump heeft Iran een nieuw olie-embargo opgelegd tot grote woede van dat land. Het embargo strekt zich uit naar alle afnemers, ook uit Japan, India en China. Deze week was de Japanse premier Shinzo Abe in Teheran als bemiddelaar om de spanningen tussen Iran en de VS te verminderen. Trump wil namelijk in gesprek met de Iraanse leider, maar die heeft hem laten weten dat hij met een ‘leugenaar’ niet aan tafel gaat. De hoogste geestelijke leider van het sjiitische land, ayatollah Ali Khamenei was niet erg onder de indruk van de bemiddeling van Abe. Volgens zijn website zou hij tegen Abe hebben gezegd dat hij ‘geen boodschap heeft voor Trump’ en een diplomatieke uitwisseling van standpunten om nader tot elkaar te komen zinloos is. Iran heeft al aangekondigd binnenkort met de verrijking van uranium te beginnen, zodat het maken van een nucleaire bom binnen handbereik komt. Opmerkelijk is dat de twee olietankers die donderdagochtend getroffen werden beide een lading vervoerden met als bestemming Japan. De Iraanse minister van buitenlandse zaken Mohammad Javad Zarif noemde op Twitter de aanslagen ‘verdacht’. Zeker omdat die gebeurden tijdens de ontmoeting met de Japanse premier. Hij lijkt te suggereren dat hun tegenstanders er de hand in hebben gehad. Zo verdenken de Verenigde Staten, de VAE en Saoedi-Arabië hun gezamenlijke vijand Iran van de aanslagen in mei. Donderdag hield Trump zich nog op de vlakte over de explosies op de twee mammoettankers. [er is ook nog een optie dat de VS e/o Saoudie-Arabië de aanslagen hebben uitgevoerd om daarmee Iran te kunnen beschuldigen. Ik sluit niet uit dat zo’n plan uit de geest van zieke leiders kan komen] Duidelijk is dat de aanslagen ook de wereldwijde oliehandel raken. Ruim 20% van de dagelijkse olie wereldwijd komt door de Straat van Hormuz, een zee-engte van 33 kilometer tussen Iran en de VAE, met een doorvaartroute voor olietankers die hooguit drie kilometer breed is. Met in een maand tijd zes aanslagen op olietankers wordt het olietransport een risicovolle aangelegenheid. De prijs van olie steeg donderdag met circa 4% om vervolgens weer te dalen. Maritieme organisaties noemen de ontwikkelingen in en om de Straat van Hormuz “extreem verontrustend”. De aanslagen hebben de spanningen in het Midden-Oosten opgevoerd, het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran verergerd en de wereldwijde oliehandel onder druk gezet. Ondertussen blijft het gissen naar de dader en heeft elke partij daar een schuldige voor.

Belastingdienst laat forse steken vallen bij toeslagbetalingen en frustreert onderzoek ernaar

Het dagblad Trouw meldt dat de Belastingdienst de afgelopen 12 jaar €24 med aan toeslagen ten onrechte heeft uitbetaald. Dat meldde tv-programma ‘Nieuwsuur’ deze week op basis van cijfers die het bij de fiscus had opgevraagd. €22,5 mrd is inmiddels terugbetaald. Van de resterende €1.500.000.000 is €806.000.000 al wegens oninbaarheid afgeschreven, maar dat bedrag zal nog verder oplopen. Het gaat om onterecht uitgekeerde kinderopvangtoeslag, huur- en zorgtoeslag en kindgebondenbudget. Omdat de toeslagen voorschotten zijn, zijn ze gevoelig voor fouten, zegt bewindvoerder Aat van Rhijn tegen ‘Nieuwsuur’. Neem een student die gaat werken en vergeet zijn zorgtoeslag stop te zetten, waardoor de Belastingdienst hem honderden euro’s te veel uitkeert. Of de vrouw die een betere baan krijgt en daardoor geen recht meer heeft op huurtoeslag, maar dat toch blijft ontvangen, omdat zij zich niet bewust is van de inkomensgrens die voor deze toeslag geldt. Voor mensen die het financieel al moeilijk hebben, kunnen navorderingen voor aanzienlijke problemen zorgen. De Belastingdienst kreeg de afgelopen twintig jaar veel extra taken erbij, waaronder in 2006 de huur- en zorgtoeslagen. Eind mei vroeg de dienst om ruimte om op adem te komen en de rommel intern op te ruimen. Staatssecretaris Menno Snel van financiën verzocht de Tweede Kamer geen nieuwe opdrachten te geven aan de Belastingdienst, omdat ze die simpelweg niet aankunnen. Een groot deel van de ICT-systemen rammelt, die moeten eerst gerepareerd worden. Pas in 2021 is er weer ruimte voor nieuw beleid, aldus Snel. Maar wat ernstig is is dat de Belastingdienst een onderzoek naar het eigen handelen in deze zaak rond het stopzetten van kinderopvangtoeslag ernstig heeft gefrustreerd. Ambtenaren die al jaren betrokken waren bij de hardhandige en onterechte aanpak van honderden ouders kregen sleutelposities in het onderzoek en konden zo stukken achterhouden voor de Kamer, blijkt uit onderzoek van Trouw en RTL Nieuws. Deze week nog ging staatssecretaris Menno Snel (D66) opnieuw door het stof vanwege het handelen van de Belastingdienst in de zaak. Er zou sprake zijn geweest van ‘tunnelvisie’ bij ambtenaren in de jacht op fraude met kinderopvangtoeslag. Maar voor de honderden ouders bij wie in 2014 toeslagen werden stopgezet en teruggevorderd is er nog altijd geen oplossing. Een door Snel ingestelde adviescommissie komt waarschijnlijk pas eind dit jaar met aanbevelingen. [dat is voor en ik hoop ook voor een meerderheid in de 2e Kamer, niet acceptabel. Die zaak loopt al jaren en de fiscus beweegt niet. Snel moet in dit dossier nu orde op zaken stellen] Vorig najaar stelde Snel al een onderzoek in nadat Trouw onthulde dat de dienst in rechtszaken tegen gedupeerde ouders bewust interne stukken achterhield die voor de fiscus slecht uitpakten. De onderzoekers hebben hem laten weten dat hun beeld niet volledig is, omdat ambtenaren van de Belastingdienst eerst zelf een selectie hebben gemaakt van welke stukken zij mochten bekijken. Die informatie is niet door Snel aan de Tweede Kamer gemeld. Nog opvallender is dat een ambtenaar, die al jaren betrokken is bij het procederen tegen de getroffen ouders, een hoofdrol speelt in het achterhouden van stukken. In interne stukken in handen van Trouw en RTL dringt hij erop aan het falen van de dienst niet aan ouders te laten blijken. Dat zou niet alleen de ouders helpen in procedures, maar ook het gastouderbureau dat centraal staat in het fraudeonderzoek, waarschuwt hij. Hoe het kan dat juist die ambtenaar vooraf mocht bepalen welke stukken de onderzoekers al dan niet te zien krijgen, is niet duidelijk. [je gelooft je ogen toch niet als je dit leest. Hier faalt op een gruwelijke wijze de ambtenarij op dit ministerie, maar ook de beide bewindslieden] De Belastingdienst stelt in een reactie dat ‘volledige medewerking is verleend’ aan het onderzoek. In tegenstelling tot wat de onderzoekers schrijven, stelt die: “De auditors hebben gedurende het hele onderzoek zelf de selectie gemaakt van de documenten zonder beïnvloeding (…).” Juist vrijdag liet staatssecretaris Snel aan de Kamer weten dat de fiscus in deze zaak met het OM heeft overlegd over een mogelijk strafbaar feit door een ambtenaar, maar dat dit niet tot vervolging heeft geleid. Verder blijkt dat Snel honderden documenten die uiteindelijk wel gevonden zijn, niet naar de Kamer heeft gestuurd. Ook hier bepaalde de Belastingdienst zelf welke stukken ‘potentieel relevant’ zouden zijn, omdat de onderzoekers de documenten niet zelf konden inzien. Onder de achtergehouden stukken zitten waarschijnlijk verslagen van bezoeken eind 2013 van de Belastingdienst aan gastouders, op basis waarvan de fiscus in 2014 besloot de toeslagen van de honderden ouders stop te zetten. Ook blijkt nu dat alle ‘signalen’ die de aanleiding waren voor het fraude-onderzoek uit begin 2011 stammen. Pas eind 2013 gebruikte de Belastingdienst die verouderde signalen om het gastouderbureau en de honderden ouders aan te pakken. Positieve bevindingen uit de tussenliggende periode werden genegeerd. Snel liet deze week ook weten dat de ernst van de zaak pas onlangs tot hem doordrong ‘toen hij zelf de stukken ging bestuderen’. Kamerleden reageren verbijsterd. Pieter Omtzigt (CDA) eist een ‘echt extern onderzoek’ naar het overtreden van wetten en ‘kwijtraken’ van documenten. “De Belastingdienst lijkt haar rol in de democratische rechtsstaat niet goed te begrijpen en dat is heel ernstig.” Renske Leijten (SP) zegt ‘verdrietig, moedeloos en woedend tegelijk’ te worden van het handelen door de Belastingdienst.

Spaarders hoeven voorlopig nog niet te rekenen op een financieel gebaar van Den Haag. Ook de Hoge Raad oordeelt dat het fictieve rendement dat de fiscus hanteert voor de vermogensrendementsheffing op spaargeld niet eerlijk is. Staatssecretaris Snel (Financiën) zegt de uitspraak nog te moeten bestuderen. Veel hoop voor alle gedupeerde spaarders is er nog niet: de Hoge Raad grijpt met het vonnis niet in. De hoogste civiele rechter stelt wel dat het zonder veel risico te nemen voor belastingplichtigen in 2013 en 2014 met hun spaargeld niet haalbaar was om een rendement van 4%, het fictieve rente die wordt gehanteerd voor het berekenen van de vermogensheffing in box 3 van de IB, te behalen. De rente is immers zo laag, dat spaargeld amper iets oplevert bij de bank. De Bond voor Belastingbetalers voert daarom al jaren een zaak namens tal van spaarders. Daar zit ’m deels het probleem nu: de Hoge Raad stelt dat het aan de Belastingdienst zelf is om de bezwaren af te wikkelen. Simpelweg omdat de zaak van persoon tot persoon verschilt. Snel laat wel al weten dat het voor de fiscus te complex is om de hoogte van de vermogensrendementsheffing in overeenstemming te brengen met het echte rendement van spaarders. [dit is diefstal van belastingplichtigen die spaargeld hebben] En wat doet de politiek nu, nu de burgers van dit kabinet weinig te verwachten hebben, het was gemakkelijk geld dat het kabinet nodig had]

Minister die zijn ‘foute’ ambtenaren beschermt, dat is pas echt ‘fout’

De ambtenaren die de stukken lekten die leidden tot de WODC-affaire worden mogelijk alsnog vervolgd, schrijft Wilma Kieskamp. Het ministerie van justitie en veiligheid blijkt alsnog aangifte gedaan te hebben tegen de ambtenaren die de interne stukken lekten die leidden tot de ‘WODC-affaire’. In november is aangifte gedaan wegens schenden van ambtsgeheim. Het Openbaar Ministerie is na de aangifte een strafrechtelijk onderzoek begonnen, bevestigt het. De WODC-affaire brak los in 2017, toen ‘Nieuwsuur’ onthulde dat ambtenaren van het ministerie van justitie en veiligheid hadden geprobeerd zich te bemoeien met wetenschappelijk onderzoek naar het Nederlandse drugsbeleid. De huidige minister van justitie Ferd Grapperhaus moest in 2018 daar pijnlijke conclusies over trekken in de Kamer. Justitie had inderdaad driemaal een ‘onbehoorlijk’ dikke vinger in de pap gehad bij onderzoek dat onafhankelijk moest zijn. Dat er nu aangifte volgt, is onverwacht, omdat Grapperhaus eerder heeft verzekerd dat de klokkenluiders in de zaak niets te verwijten viel. Hij zou niet naar ze op zoek gaan. Dat ligt nu toch iets gecompliceerder. De hoofdklokkenluider, WODC-ambtenaar Marianne van Ooyen, die zaak intern aan de orde stelde, heeft niets te duchten van het justitieel onderzoek, zegt het ministerie. “Het lekken is buiten haar medeweten om gegaan, zij is niet betrokken bij strafbare feiten”, aldus een woordvoerder. “De complimenten van de minister aan haar staan nog steeds.” De aangifte richt zich echter wel tegen – nog onbekende – ambtenaren die de interne klacht van Van Ooyen doorspeelden naar Nieuwsuur. Het OM gaat nu onderzoeken of zij zich schuldig hebben gemaakt aan schending van hun ambtsgeheimen. Grapperhaus heeft aangifte gedaan omdat volgens hem andere ambtenaren hebben geklaagd dat zij zich ‘niet veilig voelen’ als vertrouwelijke stukken door collega’s worden gelekt. Hij wil een signaal geven dat lekken van andermans stukken niet wordt getolereerd. “De minister trekt zich die klachten over de veiligheid aan, als werkgever”, aldus een woordvoerder. [het is de vraag of ‘die andere ambtenaren’ niet de ‘foute ambtenaren’ zijn die wetenschappelijke rapporten hebben gemanipuleerd] Er werden twintig zaken rond mogelijk gelekte stukken bekeken. Alleen de zaak van de gelekte ‘WODC-stukken’ wordt nu strafrechtelijk onderzocht. Justitie laat voor veel onderwerpen wetenschappelijk onderzoek doen door het WODC, dat als wetenschappelijk onderzoeks- en documentatiecentrum van het ministerie bedoeld is om onafhankelijk te adviseren. De adviezen dienen vaak als belangrijke bouwsteen voor politieke besluiten. Het onderzoek waar het ministerie van toenmalig minister Opstelten een te dikke vinger in de pap had, ging onder andere over het effect van het coffeeshopbeleid van het kabinet. Passages van het eindrapport werden op verzoek van ambtenaren aangepast. Een ander onderzoek ging over de vraag of internationale wetgeving een proef met regulering van cannabisteelt toeliet. [gaat de 2e Kamer minister Grapperhaus voor het breken van een toezegging aan de tand voelen. Voor mij komt een minister, die niet meer te vertrouwen is op zijn woord, daar niet mee weg met ‘sorry’]

Nederlandse groei neemt sneller af

Het groeitempo van de Nederlandse economie neemt, door de voortdurende handelsoorlog, sneller af dan eerder voorzien. Dat zegt De Nederlandsche Bank (DNB). De internationale spanningen zijn slecht voor de wereldhandel, en daardoor neemt ook de Nederlandse uitvoer minder sterk toe. De centrale bank voorziet voor dit jaar een economische groei van 1,6%. In 2020 en 2021 zakt de groei waarschijnlijk verder weg naar 1,5 en 1,4%. Eerder voorspelde DNB voor dit jaar en volgend jaar nog plussen van elk 1,7%. In de nieuwe raming zijn de ontwikkelingen op het internationale strijdtoneel meegenomen tot ongeveer half mei. Als de handelsconflicten tussen de Verenigde Staten en China en tussen de VS en de Europese Unie verder escaleren dan zouden de vooruitzichten minder rooskleurig kunnen worden. Nederland heeft van oudsher een open economie waarvoor handel erg belangrijk is. Vandaar dat de verslechterde internationale situatie zijn uitwerking heeft in de cijfers. Ook een terugval in het consumentenvertrouwen speelt een rol. Waarom dat sterk is gedaald is volgens DNB niet helemaal duidelijk, maar waarschijnlijk hangt dit eveneens samen met de handelsoorlog, plus natuurlijk de brexit en de verhoging van het lage btw-tarief begin dit jaar. [daarbij speelt zeker ook mee dat modale inkomens lang niet allemaal er meer in slagen met hun inkomen rond te komen als gevolg van de gestegen vaste maandelijkse lasten] DNB spreekt van een „vertraging” van de groei. Maar het beeld is volgens de centrale bank ook niet helemaal onbevredigend. In de ogen van DNB is in Nederland tevens sprake van een natuurlijke teruggang naar een groeipercentage dat langer is vol te houden. Intussen lijken de lonen eindelijk weer sneller toe te nemen, door de grote krapte op de arbeidsmarkt. Afgelopen jaren kwam dit minder van de grond door de vele flexibele banen. Maar inmiddels wint de vaste baan weer terrein. [dit kan ik niet volgen. De export loopt terug, dat betekent minder productie dus ook minder mensen daarvoor nodig, dus ook geen meer vaste banen en minder vraag naar arbeid. Daarbij komt dat als de pensioenpremie gaat stijgen het netto besteedbaar inkomen daalt] De woningmarkt blijft een belangrijke onzekere factor. DNB heeft uitgerekend dat als die sneller afkoelt dan voorzien, dit een beperkte hap zou kunnen nemen uit de verwachte groei. Verder merkt de centrale bank op dat de overheidsfinanciën er momenteel nog goed uitzien, maar dat Nederland wat betreft het structurele saldo afstevent op een tekort in 2021. Vandaar dat de overheid op de middellange termijn nog meer op de kosten zou moeten letten. [huizenprijzen kunnen gaan dalen door de kosten die een koper moet gaan betalen als gevolg van de energietransitie] [wat alle hotemetoten vergeten is dat we in 1929 al een soortgelijke ontwikkeling hebben meegemaakt als die waarin we ons nu bevinden. Ook toen verzwegen de monetaire autoriteiten en de bankiers de risico’s waarmee we ernstig rekening hadden moeten houden. Hun uitspraken waren vooral geruststellend. Ze hielden het beeld hoog dat de bomen toen echt tot in de hemel zouden groeien. Ook dat bleek een illusie te zijn waarmee vermogensadviseurs trachten hun rijke leventje te beschermen. Het gevolg was een gigantische kapitaalvernietiging]

‘Ons brein heeft een fascinatie voor dreigende gevaren.’

Onheil, het einde van onze beschaving, klimaatverandering, een dreigende overheersing door computers al deze onheilsvoorspellingen komen de laatste tijd op ons af. Arjan van der Ziel schreef er deze week over in de Verdieping/Trouw. Enkele citaten en kanttekeningen bij deze bijdrage. Wetenschappers luidden vorig maand in niet mis te verstane bewoordingen de noodklok. In inktzwarte termen omschreef het biodiversiteitspanel van de Verenigde Naties de stand van de natuur: planten- en diersoorten sterven steeds sneller uit, natuurgebieden verdwijnen door landbouw en verstedelijking en onze planeet wordt alsmaar viezer [door plasticvervuiling]en warmer. De mens pleegt zelfs zo’n roofbouw op zijn natuurlijke omgeving dat hij bezig is zijn eigen ondergang te bewerkstelligen. “We zijn wereldwijd bezig de fundamenten uit te hollen van economie, levensonderhoud, voedselzekerheid, gezondheid en kwaliteit van leven”, aldus panelvoorzitter Robert Watson. En de bebaarde Britse academicus en zijn collega’s zijn niet de enigen die waarschuwen voor de teloorgang van de mensheid. De zogenoemde klimaatspijbelaars schreven laatst in een open brief over een ‘onleefbare planeet’, waarop wij ‘onze eigen ondergang tegemoet gaan’. Tegelijk waarschuwen cyberactivisten voor de naderende tenondergang van democratische samenlevingen door toenemende digitale controle. En radicaal-rechtse nationalisten verkondigen dat de hele westerse beschaving gaat bezwijken door moreel verval en immigratie. Hier in Nederland tamboereert vooral Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet op die trom. Als de kiezers niet massaal op hem en zijn geestverwanten elders gaan stemmen, zal het vrije Westen spoedig ten onder gaan. In zijn overwinningsspeech na de Provinciale Statenverkiezingen in maart verkondigde Baudet dat het al bijna te laat is. We staan volgens de Forum-leider “te midden van de brokstukken van wat ooit de grootste en mooiste beschaving was die de wereld ooit heeft gekend”. Zogenoemde ‘onheilsprofetieën’, waarin onze naderende ondergang wordt voorspeld, zijn hiermee weer helemaal terug. Na het einde van de Koude Oorlog, toen velen vreesden voor een allesverwoestende kernoorlog, leken optimistischer verwachtingen even de overhand te krijgen. Maar inmiddels beleven de doemvoorspellingen een opvallende comeback, met een almaar groeiend aantal catastrofale dreigingen: als we deze eeuw niet sneven door de stijgende zeespiegel of door ‘omvolking’, zullen we wel tot slaaf worden gemaakt door kunstmatig intelligente computersystemen, of uitsterven door virussen die overspringen uit de ontaarde bio-industrie. “Er is duidelijk een hausse van het doemdenken”, zegt Ronald Havenaar, historicus en emeritus hoogleraar van de Universiteit van Amsterdam, die er onlangs een boek over schreef. “En wat opvalt is dat het zowel bij links als rechts opkomt. Van oudsher was links de drager van het vooruitgangsdenken, maar dat is niet langer zo. Aan beide zijden groeit het gesomber.” Havenaar vermoedt dat deze ontwikkeling deels voortkomt uit onzekerheid. “We leven in een tijd waarin veel dingen voor heel veel mensen onbegrijpelijk zijn. Bovendien is het sociale weefsel voor een groot deel afgebroken, ook door het verval van religie, waarvoor niks in de plaats is gekomen. Als die grote verbanden wegvallen, word je ontvankelijk voor dit soort dingen. Het doemdenken biedt wat ik noem ‘de vertroosting van de grote greep’. Het wekt de indruk dat men weet waar het heen gaat.” Volgens experts spelen op de achtergrond waarschijnlijk ook evolutionaire oorzaken. Want hoewel de mens zijn persoonlijke kansen gemiddeld te rooskleurig inschat, is hij een stuk pessimistischer over zijn omgeving en de gevaren die daar dreigen. “Onze voorouders leefden in een zeer gevaarlijke omgeving”, zegt Maarten Boudry, wetenschapsfilosoof aan de Universiteit Gent. “Negatieve gebeurtenissen hadden een veel grotere impact op het evolutionaire succes van onze voorouders dan positieve gebeurtenissen. Overleven was een voortdurende uitdaging. Eén seconde van onoplettendheid, dwaasheid of pech kon je dood betekenen. Daardoor heeft ons brein een fascinatie ontwikkeld voor dreigende gevaren. We hangen aan de lippen van zieners die doemprofetieën verkondigen. We denken de hele tijd: ja, nu lijkt het nog wel goed te gaan, maar o wee, straks valt de hemel op ons hoofd. Geen geruststellende gedachte, maar wel één die beklijft.” Als U het artikel verder wilt lezen over de zienswijzen van deskundigen die over de huidige toestand veel optimistischer zijn gestemd. Ik verwijs U naar https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/658/pages/26 Wat optimisten missen is een realistische kijk op de huidige situatie. Daarover maak ik mij zorgen als ik iedere dag weer de aandelenkoersen zie stijgen op korte termijn aannames. Niemand in die markt ziet dan wel wil niet inzien dat de lange structurele golf van Kondratieff, met een looptijd heeft van 60 tot 80 jaar, in een kapitalistisch gevoerd beleid, aan zijn einde is gekomen. De vorige lange golf eindigde in oktober 1929, nu bijna 90 jaar geleden, met de instorting van de beurs op Wall Street en in de rest van de Westerse wereld. Die daling duurde 2½ jaar, waarmee vrijwel alle opgebouwde welvaart en vermogens werden vernietigd.

Populisme peoplecratie

Ik zie de laatste tijd veel meer beschouwende artikelen over actuele onderwerpen. Vandaag in de Verdieping/Trouw een beschouwing over peuplecratie van de hand van Marijn Kruk. Het populisme wint in Italië en Frankrijk. Schrijver en hoogleraar moderne geschiedenis Marc Lazar ziet daardoor iets nieuws ontstaan: peuplecratie. Zoals verwacht hebben rechtspopulisten het tijdens de recente Europese verkiezingen goed gedaan. Afgezien van Engeland, waar Nigel Farage profiteerde van de politieke nachtmerrie die de Brexit is geworden, wonnen ze met name in Frankrijk en Italië fors. In Frankrijk kwamen de traditionele partijen er nauwelijks nog aan te pas en tekent zich een tweestromenland af met enerzijds de beweging van president Emmanuel Macron en aan de andere kant de Rassemblement National van Marine Le Pen. In Italië triomfeerde Matteo Salvini van de Lega met 34,4% van de stemmen. In nog geen vijf jaar wist Salvini zijn partij om te smeden van een marginale partij die streefde naar afscheiding van het rijke noorden tot een nationale beweging, die ook in het arme zuiden op veel stemmen kan rekenen. De Vijfsterrenbeweging, waarmee de Lega sinds een jaar een wankele regering vormt, verloor flink. “Daarmee is Salvini onbetwist de nieuwe sterke man van Italië”, zegt Marc Lazar, als hoogleraar moderne geschiedenis verbonden aan het Parijse instituut voor politieke studies (Sciences Po) en de Luiss universiteit te Rome. Samen met de Italiaanse socioloog Ilvo Diamanti publiceerde hij onlangs ‘Peuplecratie’ (in het Italiaans verschenen als ‘Popolocrazia’). Het is één exemplaar van de snel groeiende stapel boeken die de wereldwijde opkomst van het populisme proberen te verklaren. Maar analyse volstaat volgens Lazar en Diamanti niet langer. Want of ze nou winnen of verliezen, populisten zijn bezig de democratie zoals we die kennen te transformeren – en niet per se tot iets goeds. Peuplecratie is meer dan een case study van de opkomst van het populisme in Frankrijk en Italië. Het meet de impact ervan op de westerse liberale en representatieve democratie. “Het zijn allebei stichtingslanden van de Europese Unie (de oorspronkelijke ‘6’), maar onderling heel verschillend. “Ons uitgangspunt is dat we in een nieuwe fase van de democratie zijn beland. Zoals er in de jaren dertig van de vorige eeuw sprake was een transformatie tot wat we ‘het totalitarisme’ zijn gaan noemen, zo evolueren we ook nu richting iets nieuws. Sinds de negentiende eeuw wordt onze democratie gekenmerkt door parlementen. Na de Tweede Wereldoorlog kwamen daar de partijen bij. Vanaf de jaren tachtig was sprake van wat je personalisering zou kunnen noemen. Partijen transformeerden tot bewegingen die draaiden om één leider. Daarbinnen ontstaat iets nieuws, iets dat ik peuplecratie noem.” “De democratie, om de beroemde frase van Lincoln te gebruiken, is ‘de macht van het volk, door het volk, voor het volk’, plus de rechtstaat, de onafhankelijke rechtspraak, het pluralisme, de vrije pers enzovoort. De peuplecratie is het idee dat de macht van het volk grenzeloos is, dat er geen tegenmachten zouden moeten zijn. Traditionele partijen en media gelden niet langer als representatief en zijn verdacht. Hun plaats is ingenomen door de politieke beweging rondom een leider en door sociale media. Dit maakt dat een peuplecratie meer is dan directe democratie alleen en een aspect heeft van onmiddellijkheid. Ondertussen lijkt het alsof het volk van alle kanten wordt bedreigd, bijvoorbeeld door immigranten, of door de EU.” De huidige populisten spelen in “op de wijdverspreide onvrede over de politiek en tegelijk tegemoetkomen aan een diepgevoelde behoefte om meer bij de besluitvorming te worden betrokken. ‘Wij zijn niet bang voor het volk; júllie zijn bang voor het volk’, zeggen populisten tegen de traditionele politici en dat is zowel een enorme uitdaging als een valstrik. Want als die politici niet in dit sentiment meegaan, niet óók directe democratie willen, bevestigt dat de rol als tegenstander van het volk. Het is temeer een signaal dat de populisten hun stijl opleggen. De traditionele politiek lijkt er geen verweer tegen te hebben. En zo rukt de peuplecratie op.” U zegt in feite: de huidige generatie populisten werpt zich op als de meest vurige pleitbezorgers van de democratie, maar tegelijk vormt ze er juist de grootste bedreiging voor. “Overal waar populisten aan de macht komen zie je dat de liberale en representatieve democratie onder druk komt te staan. In landen als Polen en Hongarije aarzelen ze niet een ‘illiberale democratie’ in te stellen. Dat zoiets in Italië ook zal gebeuren is niet uitgesloten. Met hun oproep de macht aan het volk terug te geven en meer democratie te willen, maken populisten het hun tegenstanders erg lastig. Want voorheen konden die zeggen: ‘Jullie willen een dictatuur’. Maar de populisten zeggen dan: ‘Maar dat willen we helemaal niet, wij willen juist de perfecte democratie, een onmiddellijke democratie’. Mijn overtuiging is dat we een antwoord moeten vinden op deze behoefte aan meer democratie, die momenteel door populisten wordt gedragen én vervormd.” “Het steeds willen teruggrijpen op het instrument van de volksraadpleging is typisch voor populisten. Het voedt de verdenking dat ze een directe democratie willen afdwingen zonder de tussenkomst van een parlement. Dit lijkt heel democratisch, want wie kan er nu tegen zijn dat het volk wordt gehoord, zich uitspreekt? Maar in de praktijk, zo betogen wij, is dit een stap richting een peuplecratie. En als die zich consolideert, kan dat de opmaat zijn tot iets heel anders: een illiberale democratie, zoals we die nu zien in het Hongarije van Victor Orbán. Daarom is het cruciaal dat de traditionele politiek de behoefte aan participatie en inspraak serieus neemt.” De populisten vertegenwoordigen het volk zeggen ze. Ze willen het volk een stem geven. [het volk is onzeker over de toekomst voor henzelf en hun nageslacht. Een deel van het volk voelt zich niet meer vertegenwoordigt door de traditionele partijen. Vroeger kon je met een modaal inkomen rondkomen, tegenwoordig kun je tegen de armoedegrens aan zitten. Ik bedoel maar

Chinese export steeg éénmalig in mei

China verraste vriend en vijand met een hogere export in mei. De Chinezen hebben hun export nog even flink opgeschroefd voordat de Amerikaanse president Donald Trump nieuwe importheffingen invoert. De totale export steeg met 1,1% in mei. De spanningen tussen China en de verenigde Staten is afgelopen tijd verder toegenomen. Half mei gaf Trump de opdracht om handelstarieven in te stellen op alle resterende goederen die uit China worden geïmporteerd. De waarde van de goederen waarvoor de handelstarieven gaan gelden is zo’n $300 mrd (zo’n €267 mrd). Maar er kwamen op Pinkstermaandag ook cijfers over de invoer van producten door China, en die waren juist een stuk minder. De import daalde met 8,4%. Dat is de sterkste daling sinds juli 2016. Ook de import van koper nam sterk af. Koper wordt veel gebruikt in de bouw en in elektrische producten en wordt daarom gezien als een economische barometer. Volgens analisten duidt de krimpende import van China op een zwakke lokale vraag. Dit kan een reden zijn voor de overheid in Beijing om met een pakket stimuleringsmaatregelen te komen.

Deutsche Bank opnieuw in de problemen

Deutsche Bank heeft ernstige tekortkomingen ontdekt in het toezicht op antiwitwaspraktijken en sanctiecontroles. Daardoor konden cheques en hoogwaardige elektronische betalingen worden verwerkt zonder degelijke screening. Dat schrijft de Britse zakenkrant Financial Times op basis van ingewijden. Uit intern onderzoek zou naar voren zijn gekomen dat de problemen jaren hebben gespeeld. In totaal was er sprake van een zestal ‘kerngebreken’, waaronder problemen met cheques en tekortkomingen bij de controle op het interbancaire Swift-betalingssysteem. De onderzoekers zouden de leiding van de bank hebben gewaarschuwd voor eventuele gevolgen, omdat Deutsche niet voldoet aan de recent aangescherpte richtlijnen voor antiwitwasbeleid. De problemen zouden door de Duitse waakhond BaFin tot de zwaarste categorieën geclassificeerd zijn, aldus de bronnen. Als dit zo is, kan dit tot sancties en boetes leiden. Deutsche betaalde eerder al honderden miljoenen aan boetes wegens het overtreden van regels met betrekking tot witwassen. In veel landen ligt de bank om die reden nog onder een vergrootglas. Deutsche Bank ontkent niet maar zegt dat het slechts om relatief kleine volumes gaat. (bron: nu.nl)

ING niet meer geïnteresseerd in Commerz 

De Nederlandse bank ING heeft naar verluidt de belangstelling om de Duitse Commerzbank over te nemen verloren. CEO Ralph Hamers ziet weinig in een overname, schrijft de Duitse zakenkrant Handelsblatt op basis van informatie van ingewijden. Volgens de Duitse krant wil ING zich liever richten op “eigen projecten” en zou sowieso “niet zeer grote” interesse in de op een na grootste private bank van Duitsland hebben gehad. Vorige week werd bekend dat de Duitse overheid achter de schermen een fusie tussen ING en Commerzbank zou onderzoeken. De Duitse staat heeft een belang van 15% in Commerzbank. De bank kwakkelt al sinds de financiële crisis van 2008. Zo heeft de bank moeite met het behalen van goede resultaten. Het aandeel stortte tijdens de crisis in elkaar en is sindsdien niet meer hersteld. Er wordt al langer gespeculeerd over overnamekandidaten voor Commerzbank, nadat gesprekken over een samengaan met die andere grote Duitse bank, Deutsche Bank, op niks uitliepen. Volgens Handelsblatt zou niet alleen ING, maar ook het Italiaanse Unicredit en het Franse BNP Paribas gedurende de afgelopen weken hebben bedankt voor een overname. (bron: nu.nl)

Vreemde uitspraken van Trump

Donald Trump vindt het goed dat de Europese Unie de techsector aanpakt met torenhoge boetes. De Amerikaanse president vindt bovendien dat de Verenigde Staten dit ook zou moeten doen, om op die manier ook geld binnen te halen. “Het zijn geweldige bedrijven”, aldus Trump tegen CNBC, maar volgens hem “is er iets gaande” wat betreft hun macht. De Europese Unie heeft de afgelopen jaren diverse onderzoeken gedaan naar de dominante marktpositie van techbedrijven. Dat leidt in veel gevallen tot flinke boetes van vele miljarden euro’s: Google kreeg de afgelopen jaren al drie boetes voor bij elkaar €8,2 mrd. Apple kreeg in 2016 een boete van maar liefst €13 mrd. De EU verdient volgens Trump op deze manier “al dit geld, dat zouden wij ook moeten doen. We zouden moeten doen wat zij doen”, aldus Trump. Tegelijkertijd zegt de Amerikaanse president ook dat het Amerikaanse ministerie van Financiën anders naar dit soort zaken zal kijken dan de Europese Commissie. “Zij zien dit als makkelijk geld, waar ze Apple aanklagen voor 7 mrd en dan de zaak winnen.” “Het is natuurlijk een slechte situatie”, vervolgt de Amerikaanse president. “Maar ik denk wel dat er iets aan de hand is wat betreft monopolies”.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft per ongeluk een deel van het akkoord over migratie met Mexico openbaar gemaakt. Dat deed hij door een pagina van het document boven te halen in de aanwezigheid van journalisten. Een foto van het document gaf de reporters echter de kans om de tekst deels te ontcijferen. “De grote meerderheid van het akkoord met Mexico is nog niet onthuld”, tweette de president, die eraan toevoegde dat hij “zeer tevreden” is met het resultaat van de onderhandelingen met het buurland. Mexico maakte zelf echter ook al delen van het rapport openbaar. Mexico beloofde om verschillende maatregelen te nemen om het aantal migranten die de VS op illegale manier binnenkomen terug te dringen. Daardoor werden de importheffingen, waarmee Trump dreigde, opgeschort. Het merendeel van die maatregelen, waaronder de versterking van de grens met Guatemala, waren in eerdere onderhandelingen al overeenkomen, bericht de New York Times. Volgens de krant stelt het akkoord dus weinig voor. “Ik weet niet waar de Times dat verhaal is gaan halen”, reageerde de president, die de geheime clausule eerder al “zeer sterk” had genoemd. Omdat te bewijzen, haalde hij tijdens een persconferentie een papier boven. “Hier is het akkoord”, klonk het. “Ik zal Mexico het op het gepaste moment laten onthullen.” Doordat de tekst op het papier leesbaar was, hebben journalisten wel al een glimp kunnen opvangen van het akkoord. Zo wordt er onder meer vermeld dat de Verenigde Staten “45 kalenderdagen na de ondertekening van het akkoord” een balans zullen opmaken van de vooruitgang aan de grens. Dat had Marcelo Ebrard, de Mexicaanse minister van Buitenlandse Zaken, ook al bekend gemaakt. Als de VS na die periode niet tevreden zijn, dan heeft Mexico ingestemd met de Amerikaanse eis om migranten die via Mexico reizen, daar asiel te laten aanvragen. (bron: hln.be)

Economisch nieuws uit de VS

Het consumentenvertrouwen in de Verenigde Staten is in juni gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat blijkt uit een voorlopig cijfer van de Universiteit van Michigan. De index die het sentiment onder Amerikaanse consumenten weergeeft, ging naar een stand van 97,9 tegen 100 in mei. Economen hadden in doorsnee gerekend op een stand van 98.

India heeft importtarieven ingesteld tegen 28 Amerikaanse producten, waaronder amandelen en appels. De tarieven zijn een reactie op Amerikaanse importtarieven op staal en aluminium uit India en een besluit van president Trump eerder deze maand. De VS liet tot begin deze maand Indiase goederen ter waarde van $5,6 mrd op de Amerikaanse markt toe zonder daar tarieven over te heffen. Trump besloot daar een eind aan te maken omdat hij vindt dat India zijn interne markt niet genoeg openstelt voor Amerikaanse bedrijven. India stelt nu tarieven in tot 70%, waarmee de Amerikaanse producten fors duurder worden. De tarieven kunnen vooral de amandelsector in de VS hard raken. India koopt jaarlijks meer dan de helft van deze Amerikaanse noten die worden geëxporteerd, in 2018 vertegenwoordigden die een waarde van ruim $540 mln. Ook worden veel Amerikaanse appels gekocht, in 2018 voor bijna $160 mln. India had de importtarieven in juni vorig jaar al aangekondigd als vergelding voor Amerikaanse heffingen op staal en aluminium, maar had daadwerkelijke invoering tot nu toe uitgesteld. Volgens het Indiase ministerie van Handel, dat de lijst met 28 Amerikaanse producten publiceerde, is het besluit genomen “in het algemeen belang”. De handel tussen de VS en India is de afgelopen jaren sterk gegroeid en was vorig jaar ruim $140 mrd waard. Trump heeft gedreigd met nog meer maatregelen als India olie van Iran blijft kopen. De VS heeft sancties tegen het land in het Midden-Oosten ingesteld. Ook willen de Amerikanen dat India afziet van het kopen van het Russische S-400 raketafweersysteem. Het Indiase besluit komt kort voot een top van ‘s werelds grootste economieën in Japan. Op die G20-top zullen de Indiase en Amerikaanse ministers van Buitenlandse Zaken elkaar in ieder geval onder vier ogen spreken. Waarschijnlijk komt het ook tot een ontmoeting tussen president Trump en de Indiase premier Modi.

Een dure fout in de kosten van ict-projecten van de overheid

De overheid heeft vorig jaar veel meer geld uitgegeven aan ict-projecten dan eerder werd gedacht. De Belastingdienst is namelijk vergeten om een project dat €84 mln kostte door te geven aan minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren. En dat is zuur, want vorige maand kondigde deze minister trots aan dat de totale overheidskosten waren gedaald. Maar dat blijkt niet te kloppen. Er ging in 2018 in totaal €648 mln naar alle ict-projecten van de overheid. Dat is meer dan in 2017. “Ik heb helaas geconstateerd dat door een rapportagefout van de Belastingdienst in de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk onjuiste cijfers zijn opgenomen”, geeft Kajsa Ollongren, minister van Binnenlandse Zaken, toe in een brief aan de Kamer. Een dure fout van €84 mln. Dat prijskaartje hangt aan een project waarmee de computersystemen van de Belastingdienst worden gemoderniseerd. De minister gebruikt de cijfers uit de jaarrapportage om een inschatting te maken van de ict-kosten voor de komende jaren. Die komen nu ook hoger uit. “Ik betreur de gang van zaken”, schrijft de minister. Wel laat ze weten dat de hogere kosten niet zorgen voor een begrotingsgat. Het is de zoveelste blunder van de fiscus. Vorige maand bleek dat het voor €1,2 mrd aan voorschotten van toeslagen was vergeten door te geven. Daardoor klopten de jaarrekeningen van meerdere ministeries niet meer. Pieter Omtzigt, Tweede Kamerlid van het CDA, laat weten dat er een extra, externe doorlichting moet komen van het jaarverslag van de Belastingdienst. Tegen het ANP noemt verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel de blunder van de fiscus ‘gewoon een slordigheid’, al benadrukt hij dat elke slordigheid er een te veel is. Volgens Snel is er ‘geen geld weg of onverantwoord’. Hij belooft dat de fout netjes rechtgezet zal worden. [in ambtelijke taal betekent dat dat een ‘slordigheid’ een ‘blunder’ is]

Mensen met een modaal inkomen komen lang niet altijd rond

Een grote groep Nederlanders met een baan en een modaal inkomen heeft moeite om rond te komen, blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws. Elke week kiezen tussen benzine tanken om op je werk te kunnen komen of een paar extra boodschappen. Koop je eindelijk nieuwe schoenen voor je kind of betaal je de achterstallige telefoonrekening? Een groep huishoudens die boven de niet-veel-maar-toereikendgrens (SCP, niet-veel-maar toereikendcriterium) zit en een baan heeft, loopt bijna dagelijks tegen problemen aan. Het afgelopen jaar werd dat nog zwaarder: driekwart van de mensen die meededen aan ons onderzoek, zegt nu moeilijker rond te komen dan een jaar eerder. RTL Nieuws onderzoekt sinds maart de groep Nederlanders die moeilijk rond kan komen. Op een oproep waarin ze vroegen naar ervaringen met armoede, reageerden binnen een paar dagen meer dan 3000 mensen. ‘Ik moet €20 aan mijn kind vragen om boodschappen te doen’. Eén groep springt eruit: dat zijn huishoudens die meer verdienen dan de armoedegrens van het SCP. Hun inkomen schommelt zelfs rond een modaal inkomen (€2778 bruto per maand in 2019). Het merendeel is met z’n tweeën (58%) en heeft een vaste baan (93%). Een zorgwekkende ontwikkeling, zegt Roeland van Geus, lector armoede aan de Hogeschool van Amsterdam: “Je ziet dat het niet meer een probleem is van laagste inkomens. Maar dit probleem strekt zich nu in sommige gevallen zelfs uit tot modaal. Als je kijkt naar het besteedbaar inkomen, dus wat overblijft na de uitgaven van de vaste lasten dan komen ze heel dicht in de buurt van mensen die in armoede leven. En soms hebben ze het zelfs krapper.” De financiële nood komt voornamelijk door de stijgende kosten voor maandelijkse rekeningen, zo geven de respondenten aan. De zorgverzekering, energierekening en boodschappen werden duurder. Daarmee neemt het aandeel vaste lasten toe en blijft er dus aan het einde van de maand minder over. Ook zorgt de krappe woningmarkt voor vaak te hoge woonlasten, becijferde het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) in maart. “Het betekent dat je eigenlijk alleen nog maar je basisbehoeften kunt bevredigen. Dat je dus kunt eten, kunt drinken. Niet te veel, niet te uitgebreid. Je kunt niet uit eten of uitgebreid op vakantie, hoogstwaarschijnlijk kan je niet in een auto rondrijden. De dingen die twintig, dertig jaar geleden met een modaal inkomen nog heel normaal waren: die kunnen niet meer of alleen met heel veel moeite.” De zorgverzekering, energierekening en boodschappen werden duurder. Voor de armsten in Nederland zijn zowel landelijk als per gemeente verschillende regelingen. De bekendsten zijn natuurlijk de huur- en zorgtoeslag. Maar in veel gemeentes kan je ook een goedkopere zorgverzekering afsluiten of hulp krijgen als je koelkast kapot gaat. Vooral de groep die net buiten deze regelingen valt, geeft aan moeilijk te kunnen rondkomen. In sommige gevallen hebben zij hier wel recht op, maar willen of durven deze niet aan te spreken. Zij vallen dus tussen wal en schip. Minister Koolmees van Sociale Zaken herkent dat armoede ook boven de armoedegrens parten kan spelen. Hij zegt in een reactie deze groep tegemoet te willen komen, door onder meer de inkomstenbelasting te verlagen. “Dit jaar zijn de lasten al verlaagd en dat gebeurt ook komend jaar en in 2021. De kinderbijslag is verhoogd. En in 2020 komen meer mensen in aanmerking voor het kindgebonden budget. Het kabinet wil dat werken ook echt loont.” Armoede kent in Nederland verschillende definities, die door elkaar lopen. Bovendien is het echt in elk huishouden verschillend. Iedereen heeft net weer andere inkomsten, of juist extra vaste lasten door bijvoorbeeld ziekte. RTL Nieuws heeft gekeken naar de grens die het Sociaal en Cultureel Planbureau stelt voor het minimale dat een huishouden nodig heeft om rond te komen + een beetje geld voor vrije tijd: het-niet-veel-maar-toereikendcriterium. Ook hebben ze de grens van een modaal inkomen gehanteerd. Daaronder valt 38% van de Nederlanders (CPB). Dat inkomen is €2774 bruto per maand, netto rond de €2150 per maand. Maar er zijn meer definities. Zo hanteert het CBS de lage-inkomensgrens, UWV en gemeenten het Wettelijk Sociaal Minimum (WSM). Elke gemeente heeft een eigen armoedegrens, wat een percentage is van dit WSM. Zo kun je met hetzelfde inkomen dus in de ene plaats recht hebben op hulp en een paar kilometer verderop net buiten de boot vallen.

De mislukking van ons klimaatbeleid

Onderstaand artikel op opiniez.com is van de hand van Alma van Hees, sociaal-psychologe. Wat zo interessant is bij ons ‘klimaatbeleid’ is dat het op zo veel manieren kan mislukken. We moeten van het gas af, overschakelen op wind- en zonne-energie, biomassa gaan verstoken en elektrisch gaan rijden: het is nogal wat. Toch bedroeg het aandeel van duurzame energie ondanks omvangrijke subsidies vorig jaar nog maar 7,4 % van het totaal. Is van deze energietransitie alsnog heil te verwachten? De meeste groei wordt verwacht uit de toename van het gebruik van biomassa. Daar wordt ook veel geld ingestopt: €4 mrd subsidie alleen al voor de kolencentrales om in de komende jaren meer biomassa, vooral houtsnippers, te gaan bijstoken. Er staan bovendien de nodige biomassacentrales in de steigers. Minder bekend is dat in januari 2018 bijna 800 wetenschappers bij de EU hebben geprotesteerd tegen de EU-richtijn die hernieuwbare energie uit biomassa stimuleert. ‘Vandaag hout verbranden verergert de klimaatverandering’, zeggen zij. In maart dit jaar is een rechtszaak aangespannen door een groep klagers uit diverse EU-landen en de VS om deze destructieve EU-richtlijn aan te vechten. Wat als ze winnen? Momenteel maakt het verstoken van biomassa 60% uit van de hernieuwbare energie in Europa… De schrijfster twitterde daarover Ik hoop dat de EU deze rechtszaak gaat verliezen’. Milieuorganisaties beginnen zich in toenemende mate te roeren over te snelle bomenkap om aan de vraag naar brandhout te kunnen voldoen. Want stoken van gekapt hout is weliswaar ‘duurzaam’ verklaard, maar dan moet er wel even snel nieuw bos worden aangeplant als er verdwijnt. Is dat wel te doen en wie controleert dat? De uitstoot van biomassacentrales baart ook zorgen. Het is niet verwonderlijk dat het verzet tegen deze vorm van ‘duurzame’ energie links en rechts groeit. Bij wind- en zonne-energie hebben we een probleem, omdat het niet altijd waait noch de zon elke dag schijnt. De verfoeide fossiele energiebronnen moeten daarom permanent achter de hand worden gehouden. Dat maakt wind- en zonne-energie duur: het vereist een dubbele infrastructuur. En niet alleen dat: wind- en zonne-energie leveren wiebelstroom. Soms wordt er heel veel en dan weer bijna niets aan het netwerk geleverd. Daar is ons netwerk niet op ingericht, dus dat moet worden aangepast. In Engeland zijn de kosten om het netwerk met kunst- en vliegwerk stabiel te houden de afgelopen jaren dramatisch gestegen. De netbeheerders willen die gaan doorberekenen aan de zonne- en wind-energieleveranciers. Tel uit je winst. Zal het hier anders zijn? Toch streven Ed Nijpels & Co naar een aandeel van 70% stroom uit wind en zon in 2030. Hoe dan? Heel het land volproppen met windmolens? Alle grond plaveien met zonnepanelen? Er is nu al veel weerstand en soms zelfs sabotage. Dan maar op zee. Maar Boskalis heeft al afgezien van bouw van windmolens in diepere delen van de Noordzee. ‘De risico’s en het rendement zijn onverantwoord uit balans’, zegt bestuursvoorzitter Peter Berdowski in het FD. ‘(..) de afbouw van subsidies trekt een bloedspoor. Offshore wind wordt zo een afgrijselijke industrie’. Ondertussen ziet de fossiele industrie het groene gekrabbel in de marge met tevredenheid aan. Hoe meer energie uit zon en wind, hoe groter de afhankelijkheid van fossiel. Voor hen is er maar één bedreiging, en dat is kernenergie. Onze energietransitie richt zich vooral op de burgers, die tot verandering worden gedwongen, zoals met ‘van het gas af’. Of is er al een politicus geweest die alle vliegtuigen met zonnepanelen wil beplakken en windmolens verplicht stelt op het dek van supertankers? Dat de westerse energietransitie totaal onbruikbaar is voor ontwikkelingslanden met hun opkomende industrieën blijft eveneens buiten beeld. Voor hen is deze hobby onbetaalbaar (en niet urgent als je moet vechten tegen voedseltekort en kindersterfte). Toch vreemd dat onze groene globalisten, met hun ruime blik en voorkeur voor open grenzen, hier blind voor zijn. Is er een beter voorbeeld van westerse decadentie denkbaar dan het besteden van triljarden aan groene energie waar de rest van de wereld niets aan heeft? ‘We need better and cheaper climate policies that can also work in China en India,’ zegt Bjorn Lomborg, president van de denktank Consensus Center in Kopenhagen. Al met al valt geen andere conclusie te trekken dan dat ons klimaatbeleid een bizar staaltje van ondoordacht broddelwerk is. Onze voorouders slaan ons hoofdschuddend gade. Waarom haalt hun nageslacht de door hen afgedankte technologie van houtstook en windmolens weer uit de mottenballen? Hebben zij in al die jaren niets nieuws uitgevonden? Ger Struik twitterde daarover ‘Een onzinnig klimaatbeleid wordt de volgende blamage voor Rutte3’ en Kees de Lange: ‘We worden overspoeld met desastreuze klimaatscenario’s.’ De broeikasgastheorie – fossiel verstoken levert CO2 en dat warmt de aarde op – verliest ondertussen aan geloofwaardigheid. Het helpt niet echt dat er al dertig jaar doemscenario’s zijn voorspeld die maar niet uitkomen. Het schiet ook niet op om heel veel sneeuw en kou te ‘verklaren’ door ‘extreem weer’ dat door de opwarming zou worden veroorzaakt. Dat de aarde vooral opwarmt door menselijke activiteit geloven steeds minder mensen. Nog even en niemand neemt dit meer serieus. [hier plaats ik wel een kanttekening bij. Klimaatveranderingen vinden altijd op de langere termijn plaats, maar de stijging van het zeewater niveau komt er wel aan, misschien pas voor onze achterkleinkinderen] Over de kosten van de energietransitie kunnen we kort zijn. Want die zijn onbekend, nog niet uitgerekend, maar mogelijk half uitgerekend door niet-onafhankelijke clubs, fout berekend of voorlopig nog maar even niet gepubliceerd. Dat weerhoudt onze regering er niet van toch met volle kracht door te stomen en de Tweede Kamer vindt het goed. Eén ding weten we door deze stand van zaken in ieder geval zeker: het wordt een drama voor de burger. Want anders hadden we al lang goed nieuwsverhalen gehoord. [op hoofdlijnen deel ik de zorg van de schrijfster wel. Er is onvoldoende nagedacht over de noodzaak, het tijdsplan, de haalbare mogelijkheden, technologische ontwikkelingen die in de toekomst kunnen worden ingezet, de betaalbaarheid en het bereiken van het noodzakelijke draagvlak in de samenleving. De gekte van de klimaatlobby is toegeslagen en de weg volledig kwijtgeraakt. Er moet nu eerst geluisterd worden naar de stem van het volk en worden besloten om woningen gebouwd vóór 2008, die nog niet energie-neutraal zijn, niet van het gas af te halen. Nieuwbouw oke, CO2 uitstoot van de 10 meest vervuilende industrie terugbrengen steun ik volledig, luchtvaart, scheepvaart, het grote transport over de weg moeten een flinke bijdrage gaan leveren. In de komende 20 jaar personenwagens naar elektrisch brengen, maar geen burgertje pesten door diesel/benzine en lpg duurder te maken en ook de prijs van stroom en gas niet te verhogen. Het totale belang van burgers valt namelijk in het niet bij dat van de echt grote vervuilers. De energietransitie moet wel betaalbaar zijn en daar mag de gouden koe niet voor geslacht worden] The Guardian kiest voor een vlucht naar voren.  ‘Global warming’ is al een poosje geleden door gebrek aan opwarming veranderd in ‘climate change’ maar het moet nu op zijn minst ‘global heating’ heten of liever nog ‘climate emergency crisis or breakdown’. Mensen die kritisch denken heten nu ‘climate science denier’, sceptici bestaan niet meer. Het is geen 2019 maar 1984, met de ‘Newspeak’ van George Orwell volledig in praktijk gebracht. De burger wordt zo langzamerhand een beetje moe van alle klimaathysterie, en steeds wantrouwender. De ergernis groeit over alles wat maar aan groen gedrag wordt voorgeschreven en afgedwongen, zonder dat er enige inspraak is. Hoezo democratie? Straks is zijn portemonnee nog leeg ook. Welke druppel zal de emmer doen overlopen?

Natuurlijk is het een goed idee om fossiel te gaan vervangen, al was het alleen maar omdat het eens opraakt. Maar doe het ietsje verstandiger alstublieft…

Post Scriptum

Ik sluit dit blog af met nog twee artikelen in de wacht. Het gaat om de herstart van fusiebesprekeningen van Fiat/Chrysler met Renault. Als Fiat/Chrysler geen nieuwe partner vindt met de know-how die nodig is voor de conversie van auto’s die rijden op fossiele brandstof naar elektrische wagens met een duurzame accu. Het andere artikel gaat over ‘doemscenario’s. Als ze actueel blijven komen ze in een volgend blog ng wel aan de orde.

Slotstand indices d.d. 14 juni 2019; week 24: AEX 553,24; Bel20 3463,71; CAC40 5.367,62; DAX30 12.096,4; FTSE 100 7.345,78; SMI 9.847,52; RTS (Rusland) 1341,05; DJIA 26.089,61; NY-Nasdaq 100 7.479,11; Nikkei 21.116,89; Hang Seng 27.118,35; All Ords 6.633,6; SSEC 2.881,97; €/$1,123747; BTC/USD $8.7861,23; 1 troy ounce goud $1341,10; dat is €38.439,13 per kilo; 3 maands Euribor -0,318% (1 weeks -0,393%, 1 mnds -0,378%), 10 jarig Nederlandse Staat -0,08%; 10 jaar VS 2,0858%; 10 jaar Belgische Staat 0,157%, 10 jaar Duitse Staat -0,257%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,48%, 10 jaar Japan -0,1292%; 10 jaar Italië 2,313%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,624.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden redelijk stabiel, de goudprijs steeg fractioneel en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier vertoonde weinig veranderingen, terwijl de 5-jarige negatieve rente hier en daar licht daalde.

Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,05%; Duitsland 0,313%; Japan 0,3664%; Nederland 0,352; Frankrijk 1,042%; GB 1,431%; Canada 1,7156%; Spanje 1,549%; VS 2,5898%; Italië 3,328%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,605%; Nederland -0,572%; Zwitserland -0,67%; Denemarken -0,61%; Frankrijk -0,43%; België -0,327%; Japan -0,2384%; Spanje -0,071%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.