UPDATE 13072019/487 De gekte ten top: slecht economisch nieuws jaagt effectenkoersen omhoog

Trump: disfunctioneel, onvoorspelbaar, gespleten, lomp en onbekwaam

Kim Darroch, de Britse ambassadeur in de Verenigde Staten, beschrijft Donald Trump als “onbekwaam”, “onzeker” en “incompetent” in een reeks uitgelekte memo’s, die in handen zijn van de Daily Mail. De memo’s beslaan de periode van 2017 tot juli 2019. In de memo’s schetst de Britse ambassadeur een somber beeld van de gang van zaken in het Witte Huis. Hij schrijft onder meer niet te geloven dat het Witte Huis “aanzienlijk normaler zal worden; minder disfunctioneel, minder onvoorspelbaar, minder diplomatiek onhandig, minder onhandig en minder onbekwaam”. Darroch denkt niet dat het Witte Huis van Trump “ooit competent zal lijken”. Om effectief met Trump om te gaan moeten “je punten eenvoudig zijn, zelfs bot”, volgens Darroch. Britse politici en ambtenaren zouden Trump zoveel mogelijk moeten vleien en het ego van de president aanspreken wanneer ze met hem in contact komen. Ook zegt hij dat het “ergste niet kan worden uitgesloten” omtrent de vermeende pogingen van samenspanning tussen het Trump-kamp en Rusland. ‘Mediaberichten over chaos in het Witte Huis zijn grotendeels waar’. Volgens de krant werd Darroch door veiligheidsadviseur Mark Sedwill in de zomer van 2017 gevraagd om enkele gedachten te formuleren over de persoonlijkheid en leiderschapsstijl van Trump, voorafgaand aan een bespreking van de Britse Nationale Veiligheidsraad. Darroch beschuldigde Trump er in een daaropvolgende brief van “onzekerheid uit te stralen”, zijn toespraken te vullen met “valse claims en statistieken” en het bereiken van “bijna niets” op het gebied van binnenlands beleid. In zijn berichten legt Darroch zijn meerderen ook uit hoe ze het beste kunnen omgaan met Trump: “Wees eenvoudig, bot zelfs”. Kabinetsleden moeten via zoveel mogelijk kanalen dezelfde boodschap herhalen, liefst vaak aangevuld met telefoontjes van de premier. “Overspoel hem: zoveel mogelijk adviseurs moeten hem hetzelfde antwoord geven.” En, voegt Darroch eraan toe, vleierij helpt bij Trump. “Begin altijd met lof over iets wat hij net gedaan heeft. Probeer het altijd af te schilderen als winst voor hem.” Ook schreef hij dat de mediaberichten over de “chaos” in het Witte Huis “grotendeels waar zijn”. De memo’s bevatten onder meer diplomatieke telegrammen, waarin commentaar wordt gegeven op de beslissingen van het buitenlandse beleid van Trump. Op 22 juni 2019 schrijft Kim: “Het is onwaarschijnlijk dat het Amerikaans beleid voor Iran in de nabije toekomst samenhangender zal worden. Dit is een verdeelde regering.” Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken liet in een reactie op de berichtgeving weten dat het Britse publiek “van onze ambassadeurs verwacht dat zij een eerlijke, onverbloemde beoordeling geven van de politiek in hun land”. (bron: nu.nl) President Trump maakt weinig woorden vuil aan de uitlatingen van de Britse ambassadeur in de VS. “Hij bewijst het VK geen dienst”, zegt Trump. “Ik kan meer over hem zeggen,maar dat laat ik maar.” De Britse minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt zei eerder al dat de ambassadeur kan aanblijven omdat hij zijn werk doet en dat daar een eerlijke mening bij hoort. Een mening die Hunt naar eigen zeggen niet deelt.

Trump wil niet meer samenwerken met kritische Britse ambassadeur

De VS zullen niet meer samenwerken met de Britse ambassadeur die onlangs felle kritiek uitte op Donald Trump. Dat verkondigde de Amerikaanse president op Twitter. In zijn tweet haalt hij ook uit naar de Britse premier Theresa May. ‘Klungelig’ en ‘uitzonderlijk disfunctioneel’, zo omschreef de Britse ambassadeur Kim Darroch de regering van Donald Trump in vertrouwelijke memo’s die vorige week uitlekten naar The Daily Mail.

Maandagnacht (Nederlandse tijd) maakte Trump bekend de banden met de ambassadeur te verbreken. ‘Ik ken de ambassadeur niet’, twitterde hij ‘maar over hem wordt niet goed gedacht binnen de VS. We zullen niet meer met hem werken.’ Het is niet duidelijk, schrijft The Guardian, of Trump bedoelt dat hij persoonlijk niet meer zal samenwerken met Darroch, of dat de gehele Amerikaanse regering dat niet meer zal doen. Ook de afzwaaiende Britse premier Theresa May kreeg ervan langs. ‘Ik ben zeer kritisch over de manier waarop het VK en Theresa May de Brexit hebben aangepakt. Wat een zooitje hebben zij en haar vertegenwoordigers ervan gemaakt. Ik vertelde haar hoe het gedaan moest worden, maar zij besloot het anders te doen. (…) Het goede nieuws is dat het prachtige Verenigd Koninkrijk binnenkort een nieuwe premier heeft. Hoewel ik heb genoten van het geweldige staatsbezoek afgelopen maand, was ik het meest onder de indruk van de koningin!’ De tweets brengen de opvolger van May, waarschijnlijk Boris Johnson, in een lastig parket. Vervangt hij Darroch, dan kan hij als schoothondje van Trump worden afgeschilderd. Laat hij de diplomaat zitten, dan zal de relatie van het Verenigd Koninkrijk met de Verenigde Staten, een van de oudste en meest cruciale bondgenoten, mogelijk verzuren. De woordvoerder van May heeft na de tweets nog eens herhaald dat Darroch niet zal worden ontslagen. Volgens de woordvoerder is het belangrijk dat ambassadeurs ‘eerlijke en onverbloemde’ beoordelingen van de politiek in hun land uiten. ‘Sir Kim Darroch behoudt de volledige steun van de premier.’ (bron: VK) De Britse ambassadeur in de VS, Kim Darroch, kon niet anders: hij heeft woensdag zijn functie neergelegd. Een dappere diplomaat!!

VVD minister Cora van Nieuwenhuizen wil de volgende premier worden

Minister van Infrastructuur en Waterstaat Cora van Nieuwenhuizen wil de opvolger van premier Rutte worden. Ze vindt ook het uitstel van de opening van vliegveld Lelystad ‘heel verdrietig’. Dat zei ze in Almere. Het uitstel komt door het stikstofbesluit van de Raad van State. De minister vond het verdrietig voor iedereen die hard aan de plannen voor de luchthaven had gewerkt en ook voor iedereen die had gehoopt er een leuke baan te krijgen. [niet zij, maar het is allemaal de schuld van de Raad van State] Er waren ook mensen voor wie het uitstel niet zo verdrietig was. Degenen onder de aanvliegroutes bijvoorbeeld, die er door de overheid bijna waren ingeluisd – tot ze de verwachte overlast zelf gingen berekenen en die veel hoger bleek te zijn dan hen was wijsgemaakt. Het uitstel was wel verdrietig voor de omwonenden van Schiphol. Die kregen vorige week te horen dat de luchthaven vanaf 2021 mag doorgroeien naar 540 duizend vliegbewegingen. De groei van 40 duizend komt toevallig overeen met de voorgenomen capaciteit van Lelystad Airport. Of niet toevallig. De omwonenden van Schiphol zijn niet alleen verdrietig, maar ook woedend. Maar nadat ze het besluit tot groei naar buiten had gebracht, beloofde Van Nieuwenhuizen dat ze met de omwonenden zal gaan praten. Zij zal dan uitleggen welke leugenachtige truc er nu weer uit de kast is gehaald om groei van de luchthaven goed te praten. Schiphol moet de groei ‘verdienen’, door extra in te zetten op hinderbeperking, verduurzaming en veiligheid. Er zal streng worden bekeken of Schiphol extra vluchten verdient, zei de minister. Zij keek hierbij even oprecht als een verkoper van Yarden die je een begrafenispolis aansmeert. Ik weet wel zeker dat het met het verdienen van de groei zal gaan lukken. Het is nog onduidelijk hoe het verdienmodel er precies gaat uitzien, maar desnoods tellen ze de extra prullenbakken mee en delen ze extra oordopjes uit; als er maar vluchten kunnen worden verdiend. Met het groeiplan krijgt Schiphol precies wat directeur Dick Benschop wil: geleidelijke groei. Schiphol krijgt altíjd wat het wil. Het is tragisch hoe elke minister die verantwoordelijk is voor Schiphol wordt gecorrumpeerd en verandert in een manipulatieve leugenaar en Schiphol-lobbyist. De groei van Schiphol moet aan het volk worden verkocht, met steeds dezelfde fabeltjes over ‘pijler van de economie’, ‘banenmotor’ en ‘stille vliegtuigen’. Terwijl het hele land in de ban is van de energietransitie en de burger gaat betalen voor een ingrijpende verduurzamingsoperatie, is het op Schiphol nog altijd 1970: geen vuiltje aan de lucht. De op Schiphol getankte taxfree-kerosine veroorzaakt bijna net zoveel CO2-uitstoot als het totale Nederlandse wagenpark. Een CO2-heffing gaat de luchthaven niet betalen. Onlangs verscheen een onrustbarend rapport over de concentraties fijnstof rond Schiphol. De luchtvaartsector is een subsidievreter waarbij vergeleken landbouw, veeteelt, cultuur én Hilversum in het niet vallen. Het journalistieke platform Follow The Money toonde recentelijk haarfijn aan hoe zwaar vliegtickets worden gesubsidieerd door de belastingbetaler – de milieuschade was niet in de berekeningen meegenomen. Het groeiplan is waanzin. Het maakt deel uit van de grote Schipholsamenzwering en die moet eindelijk een halt worden toegeroepen. Schiphol moet geen groei kunnen verdienen, het moet tot krimp worden gedwongen. Op de overheid hoeven we niet te rekenen, dat is een handlanger van de luchthaven. De gang naar de rechter heeft de laatste tijd meer succes. (bron: VK) [dit beleid van het kabinet moet tegen het licht worden gehouden en worden gewogen tegen de doelstellingen van het Klimaatakkoord. Ook de luchtvaart moet een forse bijdrage gaan leveren voor de uitstaat van CO2, die vliegtuigen uitstoten. Het wordt tijd dat het kabinet Rutte III valt en de VVD naar de oppositiebankjes verschuift]

Het einde van de politieke carrière van Angela Merkel komt met rasse schreden nader

Ik wil er niet veel woorden aan wijden maar ik verwacht zal Merkel op heel korte termijn een time-out zal moeten nemen vanwege gezondheidsproblemen. Drie keer bij een ceremonie staan te trillen als een rietje, dan kan ze wel zeggen dat ze gezond is en niets mankeert, maar die aanname zal geen enkele arts onderschrijven. In deze fase moet ze rust nemen, het even kalm aan doen en de afspraken aan derden overdragen. Ik zou nu zelf de regie overnemen en de grote verantwoordelijkheden voor Duitsland en Europa overdragen aan een opvolger. Ik hoop niet dat ze wil sterven in het harnas. Het oordeel is hard. Angela Merkel, nog niet eens zo heel lang geleden bejubeld als de facto huisbaas van de EU, de machtigste vrouw van de wereld én hoeder van het vrije Westen, diezelfde Merkel wordt nu door EU-ambtenaren en -diplomaten bijgezet in de schemerzone van uitdovende politieke sterren. ‘Het is duidelijk dat we in de nadagen van Mutti zijn beland’, concludeert een ambtenaar, overigens eerder met leedwezen dan met leedvermaak. Merkel was met haar man 14 juli te gast bij het militaire defilé op de Champs Elysée.

Marc Peeperkorn schreef een artikel in de VK op https://www.topics.nl/na-de-ontspoorde-banencarrousel-zoekt-europa-een-nieuwe-angela-a13096031vk/?context=mijn-nieuws/ waarin hij een interessante kijk geeft op de naderde afgang van van de politieke carriere Mutti. Enkele citaten: <citaat> Een week na de langste en misschien wel meest chaotische EU-top ooit, zijn de naschokken in het Europagebouw waar de leiders vergaderen nog steeds voelbaar. Bitterheid (over de verdeling van de EU-topbanen) en ongeloof (over de onmacht van Merkel) voeren de boventoon in de Brusselse wandelgangen. ‘Merkel kreeg een mes in de rug. Van haar partijgenoten!’ Feit is dat de Europese banentop die vorige week dinsdag na ruim 50 uur eindigde, de ongelukkigste EU-top was die Merkel in haar 14-jarige kanselierschap heeft bijgewoond. Ze werd overvallen door een revolte in haar christen-democratische Europese Volkspartij (EVP), kreeg van Parijs een Duitse kandidaat voor het Commissievoorzitterschap opgedrongen (Ursula Von der Leyen) [waarvan nog maar moet worden afgewacht of ze door het Europese Parlement wordt geaccepteerd alsc de opvolger van Jean-Claude Juncker], die ze vervolgens niet mocht steunen van coalitiepartner SPD. En dat terwijl Berlijn geen van de vier topjobs – voorzitterschap Europese Commissie, Europese Raad (EU-president), Europese Centrale Bank en de nieuwe EU-buitenlandchef – ambieerde. Merkel draagt een verpletterende verantwoordelijkheid voor deze puinhoop’, stelt een EU-ambtenaar. Een hoge diplomaat formuleert het iets beleefder: ‘Je moet een groot vraagteken achter Merkel zetten, haar strategisch denken lijkt verdwenen. Hetzelfde geldt voor de EVP. Niet zo vreemd want de twee zijn diep verweven: als op Merkels kompas het noorden zoek is, raakt de EVP van de weg.’ De analyses die diplomaten en EU-ambtenaren geven – op basis van anonimiteit – vertonen veel overeenkomsten. Zonder uitzondering verwijten ze Merkel niet ‘tijdig’ (lees: veel eerder) de gooi naar het Commissievoorzitterschap van haar landgenoot, partijgenoot én Spitzenkandidat Manfred Weber, te hebben afgevangen. Weber was kansloos, ook al werd de EVP de grootste bij de Europese verkiezingen. De weerstand tegen hem bij de leiders én in het Europees Parlement was onoverkomelijk. In een poging de kool en de geit te sparen, plant ze op woensdag 26 juni een diner in Berlijn met de hele CDU/CSU-top: CDU-voorzitter Annegret Kramp-Karrenbauer (alias AKK), EVP-voorzitter Joseph Daul (alias het oliemannetje), CSU-voorzitter Markus Söder en Manfred Weber. Het idee dat daar op tafel komt, is op z’n zachtst gezegd verrassend: de PvdA’er Timmermans krijgt het Commissievoorzitterschap en Weber mag vijf jaar lang het Europees Parlement leiden, de troostprijs. De ‘TW-combi’ heet dit compromis dat het Spitzenmodel redt (met Timmermans) evenals Webers gezicht. De dag erna stapt Merkel in het vliegtuig naar Osaka (Japan) voor de G20. Daar in de wandelgangen treft ze Macron, de Spaanse premier Pedro Sánchez en Mark Rutte. Gezamenlijk vervolmaken ze de TW-combi: de liberalen leveren de nieuwe EU-president (de Belgische premier Charles Michel), de christen-democraten de EU-buitenlandchef (de Bulgaarse Commissaris Mariya Gabriel). Macron positioneert zijn landgenoot Christine Lagarde als opvolger van ECB-voorzitter Mario Draghi. De topjobs zijn verdeeld, opgelucht vertrekken Merkel, Marcon, Sánchez en Rutte zondagochtend naar Brussel voor de extra banentop. Maar de ‘sushideal’ van de Osaka-vier blijkt onverteerbaar voor de EVP en de Visegradlanden (Polen, Hongarije, Tsjechië, Slowakije). Dat laatste was voorzien, de Visegrad gruwt van Timmermans omdat die de schending van de rechtsstaat in Oost-­Europa aanpakt. Macron en Merkel zijn bereid de Visegrad te overstemmen. Het verzet van de EVP daaren­tegen komt totaal onverwacht. ‘We ­zagen dit niet aankomen’, erkent een Brusselse diplomaat eerlijk. Het is de genadeklap voor de deal. En voor Merkel. De Bulgaarse premier Boyko Borissov briest bij aankomst zondagmiddag in Brussel: ‘Merkel leidt de CDU, niet de EVP!’ Niet geheel correct – AKK is CDU-voorzitter – maar het tekent de sfeer bij de christen-democraten. Ook de Kroatische premier Andrej Plenkovic, de Let Krisjanis Karins en de Ierse premier Leo Varadkar schieten met scherp. ‘De dwergen in de EVP kwamen in opstand maar ze vertolkten het brede ongenoegen’, zegt een EU-ambtenaar. ‘Ze staken ­Merkel in de rug.’ ‘Geven wij als winnaar van de verkiezingen de Commissie uit handen?’, krijgt Merkel zondagmiddag tijdens speciaal EVP-beraad voor de voeten geworpen. Premiers voelen zich verraden, al hebben sommigen ook zo hun eigen motieven om de bondskanselier in de wielen te rijden. Zo droomt Plenkovic in stilte van het Commissievoorzitterschap en ziet Varadkar liever Brexit-onderhandelaar Michel Barnier op die plek. Merkel slaagt er niet in de revolte te onderdrukken. Ze roept Weber te hulp, die mag uitleggen dat de gefnuikte sushideal niet louter op het conto van Merkel is te schrijven. Maar de geest is uit de fles. Merkel, Weber en olieman Daul hebben overduidelijk gefaald de deal geaccepteerd te krijgen. ‘Zo’n openlijke opstand is normaliter iets van socialisten en liberalen, totaal niet des EVP’s’, zegt een diplomaat. Wat volgt is een lange, slapeloze zondagnacht waarin leiders met steeds nieuwe namen voor de vier topbanen komen. Sherpa’s en diplomaten die mondjesmaat met informatie worden gevoed door hun leiders – om lekken te voorkomen is het mobiele netwerk in de vergaderzaal geblokkeerd – hangen verbijsterd rond. ‘Het was waanzin’, zegt een van hen. Maandagochtend is het duidelijk: Berlijn, u heeft een probleem. Rond 11 uur ’s avonds laat Merkel aan Macron weten dat ze meer tijd nodig heeft, de top wordt opgeschort tot dinsdagochtend. ‘De EVP was de Goldman Sachs van de Europese politiek, kampioen onder de radar werken, soepel en efficiënt. Die tijd is voorbij’, concludeert een EU-ambtenaar. Een ander voegt toe: ‘De christen-democraten maken niet langer met de socialisten de dienst uit. Hun spilpositie is verdwenen, er zijn nu drie partijen voor een meerderheid nodig. En de andere twee – socialisten en liberalen – hebben als doel de almacht van de EVP te breken.’ Dinsdag bij hervatting van de EU-top ligt er een nieuwe verdeling op tafel, het resultaat van koortsachtig nachtelijk overleg. De Duitse Defensieminister Ursula von der Leyen (CDU) staat op de lijst als nieuwe Commissievoorzitter, een ideetje van Macron. Hij weet dat Merkel dit aanbod niet kan afslaan. Voor Timmermans is een eerste vicevoorzitterschap voorzien, de functie die hij ook nu heeft maar straks moet delen met Vestager. De socialisten worden gecompenseerd met de plek van EU-buitenlandchef (voor de Spanjaard Joseph Borrell), de liberalen houden het EU-presidentschap (Michel). Lagarde gaat naar de ECB. De machtswisseling: niet langer Berlijn, maar ook Parijs en Den Haag. Dat de top dan nog tot zeven uur ’s avonds doorgaat, komt wederom grotendeels door Merkel. Haar coalitiepartner SPD ligt dwars over Von der Leyen, SPD-kopstuk Martin Schulz sabelt haar neer als ‘de zwakste Duitse minister’. Merkel belt langdurig met SPD-minister Olaf Scholz (Financiën), maar slaagt er niet in de SPD te overtuigen. Uiteindelijk moet ze als enige regeringsleider haar steun aan Von der Leyen onthouden. ‘Vernederend’, oordelen diplomaten. Als het Europees Parlement volgende week akkoord gaat, is Von der Leyen de eerste Duitse Commissievoorzitter in 52 jaar. In Berlijn begint Merkels coalitie vervaarlijk te kraken.</citaat> [de schrijver van het artikel gaat ervan uit dat het EP de nominatie voor Von der Leyen als voorzitter van de Europese Commissie gaat honoreren. Daarover twijfel ik, althans op dit moment is dat nog geen gelopen race. Als Von der Leyen het niet haalt heeft de Europese Raad een groot probleem. De Oost-Europese landen krijgen dan geen enkele functie, tenzij zij in staat zijn een vrouw naar voren te schuiven voor die functie met een groene achtergrond]

Jan Modaal in de problemen: probleem voor de coalitie

Bestuursvoorzitters verdienden in 2018 gemiddeld 7,2% meer dan in het jaar ervoor. Het gaat om een totaalbedrag van 1,83 mln. Dat blijkt uit een onderzoek van de VK onder toonaangevende Nederlandse bedrijven en instellingen. De cao-lonen groeiden in diezelfde periode met slechts 2,1%. De absolute grootverdiener is Shell-topman Ben van Beurden, die in 2018 20,1 mln opstreek. Ook Nancy McKinstry van Wolters Kluwer (13,7 mln), Gillian Tans van Booking.com (12,7 mln) en Jean-François van Boxmeer van Heineken (9 mln) behoren tot de top vijf wat betreft salaris. De grootste loonkloof was te vinden bij Unilever, waar topman Paul Polman 283 keer zo veel verdiende als de gemiddelde werknemer bij het bedrijf. De grootste stijger was Stephan Borchert van Grandvision, die er in 2018 meer dan 60% op vooruitging in vergelijking met het jaar ervoor. De stijging in de beloningen voor bestuurders is vooral te danken aan de gestegen winsten en hogere waarden van aandelen. Het zijn vooral de topsalarissen van de grootste Nederlandse bedrijven en multinationals die eruit springen. Bij ‘gewone’ grote bedrijven was de beloningstoename minder spectaculair en bij (semi) staatsinstellingen daalden de beloningen juist. (bron: nu.nl)

DFT: Vraag een gemiddelde politicus voor wie hij of zij zich inzet, en het antwoord is steevast: de middenklasse. De onderwijzer, de verpleegkundige, de politieagent, de bouwvakker – Jan Modaal, kortom – moet zorgeloos kunnen leven en de kans krijgen om van een dubbeltje een kwartje te worden. Toch heeft juist de middenklasse het moeilijk, ondanks al die mooie woorden. Deze zomer gaat De Telegraaf extra aandacht besteden aan de zorgen van de ruggengraat van onze samenleving. Deel 1: de pijnpunten van de familie Modaal. Stelt u zich eens zo’n ouderwets loonzakje voor, met daarin – op de cent nauwkeurig – uw netto maandsalaris. Daar gaan we eerst een paar dingen van betalen die iedereen nou eenmaal moet betalen: huur of hypotheek, gas, licht en water, lokale lasten, een telefoon-, tv- en internetabonnement, (zorg)verzekeringen, school en/of opvang voor de kinderen, en ten slotte kosten voor auto, fiets of openbaar vervoer. Kijk nu nog eens in datzelfde loonzakje; hoeveel houdt u over voor de boodschappen, voor de vakantie, voor verjaardagscadeautjes, een spaarrekening, voor tegenvallers als een kapotte auto of wasmachine? Steeds meer mensen hebben voor zulke toch belangrijke zaken veel minder dan de helft van hun inkomen over, zegt Arjan Vliegenthart, directeur van financieel voorlichtingsbureau Nibud. „Dat zijn niet mensen in de bijstand, maar juist huishoudens met een jaarinkomen van 36.000 tot 54.000, modaal tot anderhalf keer modaal”, verduidelijkt hij. Nederlanders die we als ’middengroepen’ zouden aanduiden dus. Zij waren tien jaar geleden ongeveer de helft van hun salaris kwijt aan vaste lasten, nu naderen ze de 60%, of zijn ze daar zelfs voorbij.” Vliegenthart maakt zich zorgen over die ontwikkeling, zegt hij. „Bij zulke hoge vaste lasten raak je de grip op je leven kwijt. Vooral als je in een huurhuis zit, kom je in de knel: de huren zijn de afgelopen jaren fors gestegen, dus je kunt amper nog sparen voor een koopwoning. Verhuizen naar een goedkopere huurwoning zit er zelden in. Tegelijkertijd: wie al een huis heeft, profiteert [soms] van de lage hypotheekrente. Die kloof groeit.” “Bij zulke hoge vaste lasten raak je de grip op je leven kwijt” Dezelfde noodklok luidde deze week de Woonbond, de belangenvereniging van hurend Nederland. „Een wetsvoorstel waarin de inkomensgrens voor sociale huur wordt verlaagd, maakt de woonkloof alleen maar groter. Nog meer middeninkomens zouden tussen wal en schip belanden.” De middenklasse, constateert Vliegenthart, balanceert meer en meer op het randje van de afgrond. „Een kapotte wasmachine gaat nog. Een auto die ermee ophoudt is te doen. Maar het mag niet meer op hetzelfde moment gebeuren, dan hebben veel mensen in deze groep een probleem. Ze hebben geen, of heel weinig, geld op een spaarrekening om dat op te vangen. Het inkomen is genoeg om rond te komen, stijgt amper, maar door almaar toenemende uitgaven zitten die mensen steeds meer vast.” De ontwikkeling die de Nibud-directeur signaleert is opvallend – zeker als je weet dat het de afgelopen jaren economisch best goed ging, en dat politici de mond vol hadden over de ’gewone man’ die ’nu echt’ iets moest gaan voelen van die groei. “Middengroepen mogen niet het gevoel krijgen dat ze er niet bij horen, dat ze geen grip op hun leven hebben” „Dit is hét moment om het midden te helpen door meer zekerheid te bieden”, zegt ook Monique Kremer. Zij is bijzonder hoogleraar actief burgerschap aan de Universiteit van Amsterdam en medewerker van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, een van de belangrijkste adviseurs van het kabinet. Twee jaar geleden was Kremer al samensteller van een WRR-rapport over de ’stabiele, maar kwetsbare middenklasse’. „Sindsdien is er voor die groep weinig veranderd.” „De arbeidsmarkt is aangetrokken, maar vooral universitair opgeleiden en de hogere inkomens hebben daar meer baat bij”, vervolgt Kremer. „Terwijl we de middengroepen juist moeten koesteren. Ze mogen niet het gevoel krijgen dat ze er niet bij horen, dat ze geen grip op hun leven hebben. Zij doen vaak mensenwerk, zijn belangrijk voor de sociale samenhang. Je moet ze absoluut te vriend houden.” Hoe groot de middengroep precies is, valt moeilijk te zeggen. In Nederland nivelleringsland, waar de inkomensverdeling bijna net zo vlak is als de polder, „hoort bijna iedereen wel bij de middenklasse”, zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom bij het Centraal Bureau voor de Statistiek. „Uit de losse pols kun je zeggen dat het de 60% middelste inkomens zijn.” De WRR gebruikt weer een iets andere definitie: „Als je naar opleiding kijkt, is het ongeveer een derde van alle Nederlanders. Kijk je naar inkomen, dan is het iedereen die ongeveer 22.000 tot 72.000 verdient.” De middenklasse is dus een grote groep, met grote problemen. „De middenklasse wil stabiliteit, en goede kansen voor de kinderen”, doceert Kremer. „Van oudsher hebben ze drie problemen: een goede baan vinden, de kinderen een goede opleiding bieden, en de balans vinden tussen werk en zorgtaken. Daar komen nu twee problemen bij: betaalbare kinderopvang, en huisvesting.” Het probleem van de middenklasser op de arbeidsmarkt lijkt kleiner te worden met de historisch lage werkloosheid. Mensen in de zorg en vakmannen en -vrouwen komen gemakkelijk aan een baan. Maar Kremer ziet ook de gevolgen van flexibilisering: „Er zijn meer zelfstandigen dan ooit, en veel zzp’ers vinden hun vrijheid wel zo prettig. Maar ze zijn ook kwetsbaar: niet verzekerd bij arbeidsongeschiktheid. Dan kun je wel zeggen dat je heus iets anders vindt als je je been breekt, maar wat als je getroffen wordt door een burn-out, of kanker? Dat levert soms chronische klachten op, wat doe je dan?” En dan de problemen op de woningmarkt. „De middenklasse heeft last van wat er boven hen gebeurt – rijke ouders die hun kinderen geld schenken om een huis te kopen. Ondertussen proberen eind-twintigers in de groepen daaronder uit alle macht een huisje-boompje-beestje bij elkaar te verdienen, maar dat kost ze moeite. Zeker in de stad wordt het lastig, en zie ik nog niet het begin van een oplossing. Ja, Amsterdam zet terecht een rem op de verkoop van sociale huurwoningen, maar dat is ook iets waar middengroepen juist van profiteerden.”

Hoe de middenklasse dan toch te redden? Werkgevers pleiten voor lastenverlaging, het kabinet wil graag een min of meer algemene loonsverhoging zien. „Ik denk dat je aan beide knoppen moet draaien”, zegt Nibud-directeur Vliegenthart.

Menno Snel krijgt het steeds moeilijker met het Toeslagen dossier

Eind juni schreef ik al dat de ‘bewindsman Snel op Financiën zich steeds verder in de penarie werkt. Hij neemt beslissingen waarmee hij falende ambtenaren beschermt, op een moment dat door rechtelijke instanties is vastgesteld dat de fiscus opzettelijk burgers informatie heeft onthouden en ca 300 burgers daarvoor schadeloos moet stellen’. Ondertussen is de situatie fors verslechterd. Hoeveel burgers er zijn benadeeld door de fiscus in het Toeslagendossier is voor de staatssecretaris nog niet duidelijk, maar het kunnen er wellicht wel > duizend zijn. De VVD, CDA en SP willen van de D66-bewindsman horen hoe groot de groep gedupeerden, die beschuldigd worden van fraude bij het aanvragen van kinderopvangtoeslag en waarvan op valse gronden de toeslag werd stopgezet en teruggevorderd. En verder wil de Kamer van Snel horen hoeveel rechtszaken er lopen. Snel beloofde nu wel deze rechtszaken stil te leggen, maar over hoeveel gevallen dit gaat en wanneer dit wordt doorgevoerd bleef onduidelijk. Wel is duidelijk geworden dat de bewindslieden door de verantwoordelijke ambtenaren nooit de nodige informatie hebben gekregen, waarover ze wel hadden moeten beschikken, nu blijkt dat de teams die hieraan werkten betrokken ouders zagen als ‘potentiële fraudeurs’ en niet als ‘een kwetsbare groep ouders die hulp nodig hadden, omdat ze slachtoffer werden van het systeem dat werd uitgevoerd’. Verder werd de betrokken ouders niet de gevraagde informatie verstrekt om in beroep te gaan. Mogelijk speelt hier ook etnisch handelen van de ambtenaren een rol. In de rechtszaken hield de fiscus ook documenten achter waardoor de rechter niet over alle data de beschikking kreeg.

Italië: eigen schuld, dikke bult, maar waarom eigenlijk?

Opnieuw heeft de Italiaanse regering het op een akkoordje weten te gooien met de Europese Unie, maar waarschijnlijk is Rome nog niet af van de Europese bemoeienis. Nadat Italië twee keer bijna een procedure aan de broek kreeg om de begroting van 2019, staat de begroting van 2020 voor de deur. En die is nog een stukje ambitieuzer dan de vorige. Een grote meevaller voor Italië: na lang gesteggel kwam Rome met een flink aangepaste begroting en besloot de Europese Commissie (EC), die op zijn laatste benen loopt, om de disciplinaire procedure tegen het Zuid-Europese land niet door te zetten. Een periode die de positie van Italië in Europa verder zou hebben ondermijnd, werd zo afgewend. En de Italiaanse coalitie van Lega en de Vijfsterrenbeweging werd meteen beloond. De rente op Italiaanse leningen, die al langer daalde, ging verder omlaag. Aandelen van Italiaanse banken, de grootste houders van Italiaanse staatsleningen, vonden de weg omhoog. Maar “dat zijn natuurlijk allemaal redelijk zweverige maatregelen”, zegt Michiel van der Veen, econoom bij de Rabobank. Economieminister Giovanni Tria sprak dan ook van een “geweldige dag” voor Italië. De inzet van de overheid zou twee keer beloond zijn, namelijk door het laten vallen van de disciplinaire procedure en de lagere leenkosten voor Rome. Maar is het euvel hiermee uit de lucht? Waarschijnlijk niet. De echt ambitieuze plannen van vicepremiers Matteo Salvini van Lega en Luigi di Maio van Vijfsterrenbeweging komen waarschijnlijk volgend jaar. Salvini wil voor ten minste €10 mrd aan belastingverlagingen doorvoeren. Daarnaast staat een groot deel van de extra uitgaven die de partijen willen doen waarschijnlijk voor volgend jaar op de planning. Maar tegenover deze maatregelen staat vooralsnog weinig dat de overheidsfinanciën verbetert. Zo zou het hoogste btw-tarief automatisch worden verhoogd wanneer het begrotingstekort te hoog uitvalt. Een verhoging van 22% naar 24% zou maar liefst €23,3 mrd waard zijn, maar Salvini en Di Maio willen hier niet aan. Maar zowel Salvini als Di Maio zegt dit tegen te gaan houden, dus moeten de inkomsten ergens anders vandaan komen, anders dreigt een begrotingstekort dat kan oplopen tot 3,5%. Vóór 15 oktober moet Italië met een plan komen. ING-econoom Paolo Pizzoli acht de kans dan ook hoog dat er opnieuw problemen ontstaan. Plannen om de financiën te verbeteren zijn vooral vaag. “Zoals de zaken er nu voorstaan, zal het ontwikkelen van een fiscaal verantwoord 2020-budget een uitdaging zijn”, aldus Pizzoli. Ondertussen verslechtert de Italiaanse economie. De economische groei stagneert en nadat Italië eind vorig jaar al in een lichte recessie terechtkwam, zal de economie de komende tijd waarschijnlijk maar lichtjes groeien of zelfs krimpen. Minder groei betekent minder belastinginkomsten, maar ook een hoger begrotingstekort omdat dit cijfer wordt gemeten in een percentage van het bruto binnenlands product (bbp). Michiel van der Veen, econoom bij Rabobank, denkt dat de Europese Commissie met het akkoord ook vooral wilde voorkomen dat er verkiezingen zouden komen. De Lega van Salvini doet het goed in de peilingen en lokale verkiezingen. Nieuwe verkiezingen zouden er weleens voor kunnen zorgen dat bijvoorbeeld de gematigde premier en minister van Financiën het veld moeten ruimen. Maar ook Van der Veen ziet dit vooral als een kortstondige oplossing. “Volgens voorspellingen gaat Italië uitkomen op een tekort van 3,5% in 2020. Ze moeten gewoon met een hele rits aan nieuwe maatregelen komen”, aldus de Rabobank-econoom. “Op dit moment zijn ze met voorstellen gekomen om de begroting voor 2019 aan te passen met hoger dan voorziene inkomsten en lager dan voorziene uitgaven aan sociale zekerheid. Dat zijn natuurlijk allemaal redelijk zweverige maatregelen waarvan we allemaal nog maar moeten zien hoe dat uit gaat pakken.” (NU.nl/Wilbert Zuil) [twee kanttekeningen: 1. de BTW gaan verhogen is misschien budgettair wel een oplossing voor de problemen, maar een slechtere aanpak voor de sociaal/maatschappelijke problemen en voor de aanpak van de hoge werkeloosheid is niet denkbaar. Daardoor zal de koopkracht van de bevolking afnemen, zeker voor ouderen en mensen die in armoede leven. 2. Italië dwingt al enige tijd in Brussel aan dat de EU-landen hun quota aan asielzoekers die via Italië voet aan wal zetten in Europa moeten afnemen. Italië kampt met het probleem dat er > een half miljoen asielzoekers zonder papieren rondzwerven en er van niemand hulp komt. Dat versterkt het beeld van het a-sociale Europa]

Bankenstresstest onvoldoende

De Europese banken hadden vorig jaar strenger getest moeten worden op hun weerbaarheid tegen economische schokken. De risico’s voor het financiële stelsel in de EU kwamen in de zogenoemde stresstest van 2018 onvoldoende tot uitdrukking, schrijft de Europese Rekenkamer in een kritisch rapport. De rekenmeesters constateerden dat niet alle kwetsbare banken in de EU vorig jaar waren opgenomen in de test, zonder namen te noemen. Ook deugde de geografische spreiding niet. De vijftien landen, waaronder Nederland, waar in totaal 48 banken werden getest, liggen vooral in Noord- en West-Europa. Zwakkere landen kregen met minder ernstige scenario’s te maken, constateerden de controleurs. In het ongunstigste scenario waren de gesimuleerde economische schokken lichter dan die tijdens de financiële crisis in 2008 echt plaatsvonden. Ze vonden ook dat de Europese Bankautoriteit (EBA) sterk op de nationale toezichthouders vertrouwden bij het ontwerp en de uitvoering van de test. De rekenkamer pleit ervoor dat de EBA haar toezicht op de tests versterkt en daar de middelen voor krijgt. De EBA werd in 2010 opgericht met als doel de financiële stabiliteit in de EU te handhaven en te zorgen voor een „integere, efficiënte en ordelijk werkende bankensector.” In 2011, 2014, 2016 en 2018 heeft ze stresstests verricht waarbij bijvoorbeeld een ernstige recessie, een beurscrash of een verlies van vertrouwen werd nagebootst en de robuustheid van de banken daartegen werd onderzocht. In de test van vorig jaar werd een drie jaar durend economisch ongunstig scenario geprojecteerd met onder meer hoge werkloosheid.

Negatieve rente, hoe lang gaat dat nog goed

Hans de Geus werd reeds tegen zijn 40-ste levensjaar commentator. Aanvankelijk in woord, op BNR en nu RTLZ over financiële markten en economie, voorheen ook voor VPRO radio’s De Avonden als verslaggever kunst, literatuur en architectuur; later ook in geschrift voor kranten als Trouw en de Groene Amsterdammer en natuurlijk: Follow The Money. MarketUpdate publiseert dit artikel: De rente op staatsobligaties bereikte een nieuw dieptepunt, nadat centrale banken de deur naar een renteverlaging hadden opengezet. Beleggers anticiperen op nieuwe monetaire stimulering en verwachten dat de rente daardoor nog verder zal dalen. Tegelijkertijd zijn aandelen in trek, want door de negatieve rente is het dividendrendement extra interessant geworden. Ook zien we een vlucht richting edelmetalen, want de goudprijs stijgt. Door de extreem lage rente lijken alle beleggingen weer in waarde te stijgen. Maar door de negatieve rente ontstaan er wel weer nieuwe problemen. Voor pensioenfondsen is het bijvoorbeeld lastiger om rendement te maken, terwijl ook spaarders erop achteruit gaan. De spaarrente is nu al nul, terwijl de banken zelfs een boeterente moeten betalen over tegoeden die ze bij de centrale bank parkeren. Daardoor staat ook de winstgevendheid van de bankensector onder druk. We zitten in een gevaarlijke negatieve spiraal, waarbij de rente alleen maar verder onder druk lijkt te staan. Enerzijds door spaaroverschotten en anderzijds door een vlucht naar veiligheid. Bij RTLZ bespreken beurscommentator Hans de Geus en Hendrik Jan Tuch van Aegon de gevolgen van de extreem lage rente en het stimulerende beleid van centrale banken. Wordt negatieve rente het nieuwe normaal? En hoe moet je daar als spaarder nou mee omgaan? Zullen mensen stoppen met sparen of zullen ze uitwijken naar alternatieven? Het gevaar bestaat dat er nieuwe bubbels ontstaan, omdat mensen nu meer risicovol gaan beleggen. Een zorgelijke ontwikkeling, omdat centrale banken met hun beleid de marktsignalen kunnen overstemmen. Het is dus niet vreemd dat meer beleggers hun toevlucht zoeken in veilige havens als edelmetalen. [er doet zich een onverwachte ontwikkeling voor: de koersen op de effectenmarkten stijgen op slecht economisch nieuws in de verwachting dat de centrale banken (FED en ECB) de rente zullen verlagen in de hoop dat ze daarmee de economie gaan stimuleren. Maar wie er direct van gaan profiteren zijn de beleggers en of dat wenselijk is, is voor mij maar zeer de vraag. Het zou veel gezonder zijn als de ballonnen die boven de financiële markten hangen zouden leeglopen. Maar tegelijkertijd stijgt deze week de rente op de kapitaalmarkten relatief sterk. Ik heb geen idee wat daarvan de reden is anders dan dat de vraag stijgt en dan is een verdere verlaging op dit moment ongewenst]

Deutsche Bank schrapt tot 2022 20% van het personeelsbestand

Een uitgebreide bedrijfsherstructurering, waarbij 18.000 banen verdwijnen, brengt Deutsche Bank in het tweede kwartaal in de rode cijfers. Inclusief de lasten van de herstructurering verwacht de grootste bank van Duitsland een verlies van ongeveer €500 mln vóór belastingen en €2,8 mrd na belastingen in de periode van april tot eind juni, volgens de naar buiten gekomen informatie. De hele operatie zal naar verwachting van de bank €7,4 mrd gaan kosten. Er verdwijnen in elk geval banen in New York en Londen, waar Deutsche Bank actief is op de aandelenmarkt. De bank trekt zich namelijk terug uit de aandelenhandel, liet topman Sewing weten. Daarnaast worden riskante handelsactiviteiten aangepast, denk bijvoorbeeld aan de handel in renteproducten (derivaten). Om de balansposten van deze bedrijfseenheden voor een bedrag van €74 mrd af te wikkelen, richt Deutsche Bank een bad bank van €50 mrd op. De bank gaat zich verder meer richten op Duitse, zakelijke klanten. Het betekent dat aandeelhouders twee jaar geen dividend uitgekeerd krijgen. Een aantal topbestuurders stappen op dan wel krijgen een nieuwe functie. Deutsche Bank is ook verwikkeld in een witwaszaak met de Deense Danske Bank. De Duitse bank zou meer dan €150 mrd aan dubieuze geldstromen hebben verwerkt van de Estse dochter van de Danske Bank.

Facebook aan de financiële ketting

Financiële toezichthouders moeten flink aan de bak om regelgeving te maken voor grote techbedrijven als Facebook die zich in de financiële wereld willen vestigen. Dat zei bestuurder Benoît Cœuré van de Europese Centrale Bank (ECB) in de Zuid-Franse plaats Aix-en-Provence. Hij verwijst naar de plannen van Facebook, die onlangs bekendmaakte een eigen cryptomunt met de naam Libra te ontwikkelen die gebruikt moet kunnen worden voor échte betalingen door Facebook-gebruikers. Volgens Cœuré ontbreekt het nu nog aan spelregels voor een dergelijk scenario. „Het is ondenkbaar dat we ze hun gang laten gaan in het financiële systeem zonder regels om toezicht te kunnen houden, want dat is gewoon te gevaarlijk. We moeten sneller schakelen dan we ooit hebben gedaan.” Eerder lieten drie Britse toezichthouders al weten zich in de plannen van Facebook te verdiepen. Gouverneur Mark Carney van de Britse centrale bank zei een “open blik” te willen houden „maar geen open huis”. Ook vanuit Washington werd met scepsis gereageerd. Later deze maand geeft Facebook tekst en uitleg voor het Amerikaanse congres over Libra. (bron: DFT) Trump heeft laten weten dat de Libra, de munt van Facebook, niet meer dan gebakken lucht is.

Ontwikkelingen in de Europese Unie

In Griekenland zijn de verkiezingen geëindigd met een overwinning voor centrum-rechtse partij Nieuwe Democratie. En Gianis Varoufakis, de oud-minister van Financiën, die door Jeroen Dijsselbloem, in zijn functie van voorzitter van de Eurogroep, werd afgezet, is terug in de politiek met waarschijnlijk 15 van de 300 zetels. Direct nadat de uitslag bekend was daalde de Griekse rente op de kapitaalmarkt naar 2,09%. Ook de Italiaanse 10-jarige rente daalde en staat nu op 1,72486%. Voor de USD werd 2,1257% betaalt en voor de Canades dollar 1,6214%. De Italiaanse staatsschuld mag dan relatief hoog zijn, de economische groei terugloopt en de armoede en werkeloosheid hoog is, hebben beleggers, in tegenstelling tot de ECB, IMF en de EU, er steeds meer vertrouwen in.

Geo-politieke herschikkingen

In Trouw schreef Arjen van der Ziel deze week over de schuivende machtssferen. Het is een lang artikel waaruit ik drie citaten overneem. <citaat> Tijdens de Koude Oorlog beschikten zowel de VS als de Sovjet-Unie over zo’n machtssfeer. Tot het Sovjet-blok hoorden onder meer landen in Centraal- en Oost-Europa, de Baltische staten, Laos, Cuba, Noord-Korea, Noord-Vietnam en zelfs landen als Oostenrijk en Finland. Het Amerikaanse blok omvatte onder andere Canada, Midden- en Zuid-Amerika, landen in West-Europa, Japan, Zuid-Korea, Taiwan, Australië en Zuid-Vietnam. Waar de blokken niet scherp afgebakend waren, zoals in Vietnam en Afghanistan, voerden de twee machten zogenoemde ‘proxy wars’ oorlogen via zetbazen. En Cuba werd een gevaarlijk flash point, waarover bijna een kernoorlog ontstond, omdat het ondanks zijn ligging voor de Amerikaanse kust toch tot de Sovjet-invloedssfeer behoorde. Na het einde van de Koude Oorlog, begin jaren negentig, kwam met name in het Westen het idee op dat zulke invloedssferen een achterhaald concept waren. Leiders als de Amerikaanse president Barack Obama, Navo-chef Jens Stoltenberg en de Duitse bondskanselier Angela Merkel verkondigden om het hardst dat het internationaal recht en de soevereiniteit van landen voortaan boven de rauwe macht van de grote mogendheden zouden gaan. Economische mondialisering en de opkomst van cyberoorlog, satellieten en op afstand bestuurbare drones zouden de nabijheid van de fysieke machtssferen ook overbodig maken. Merkel hekelde in 2014 in een toespraak in Australië de ‘oude ideeën over invloedssferen, die lak hebben aan het internationale recht’. Maar ondertussen breidde het Westen zijn eigen invloed wel degelijk uit, soms tot aan de grenzen van China en Rusland, wat bijdroeg aan een gevoel van omsingeling in Moskou en Peking. Russische machthebbers zagen bijvoorbeeld tot hun schrik hoe Amerika flirtte met voormalige Sovjet-republieken in de Kaukasus en Centraal-Azië. En China zag de Amerikanen in Azië nauwere banden aanknopen met landen als Vietnam en Cambodja. Inmiddels concurreren de grote mogendheden dan ook weer volop met elkaar om machtssferen. Naast de hoofdrolspelers Amerika, Rusland en China proberen tegenwoordig ook andere regionale machten aan de weg te timmeren. “Er is een grote geopolitieke herschikking aan de gang”, zegt David Criekemans, hoofddocent internationale politiek aan de Universiteit Antwerpen. “Het beeld is nog onoverzichtelijk en verwarrend, maar er zijn zich duidelijk meerdere polen aan het ontwikkelen. We gaan toe naar een nieuw wereldsysteem.” Zo probeert India bijvoorbeeld in de Himalaya en in de Indische Oceaan zijn eigen voor- en achtertuin veilig te stellen. Turkije zou in zijn regio ook graag een soort neo-Ottomaanse dampkring creëren. En Iran heeft in enkele decennia een flinke sjiitische invloedszone uitgehakt, die zich via Irak, Syrië, Gaza en Libanon uitstrekt tot aan de Middellandse Zee. “We waren hier in het Westen een beetje gaan denken dat de hele wereld vanzelf één grote liberale invloedssfeer zou worden”, zegt Criekemans. “Maar nu worden we wakker. We komen erachter dat de wereld zo niet werkt. Achteraf bezien was de Koude Oorlog met zijn twee grote, afgebakende blokken natuurlijk ook een aberratie (=dwaling). We keren op dit moment in feite terug naar normale, klassieke geopolitiek, zoals we die voor de Tweede Wereldoorlog hadden.” In de negentiende eeuw en het begin van de twintigste eeuw wedijverden de toenmalige mogendheden Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk, Italië, Rusland en de VS met elkaar om invloedssferen. Daarbij maakten ze soms expliciet afspraken over hun machtszones, waarbij de scheidslijnen zelfs dwars door zwakkere landen konden lopen. Zo was een belangrijk deel van China rond het begin van de twintigste eeuw opgesplitst in invloedszones van Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland en Rusland. Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk sloten in 1904 een akkoord waarin ze hun zones in Siam, het huidige Thailand, vastlegden. En de Britten en Russen sloten in 1907 zo’n akkoord over hun respectievelijke invloedsgebieden in Perzië, het huidige Iran. Invloedssferen kunnen als een buffer fungeren en een grote mogendheid daardoor een gevoel van veiligheid geven. Het was vroeger makkelijker dan nu om afspraken te maken over invloedssferen”, zegt Amitai Etzioni, hoogleraar internationale betrekkingen aan George Washington University. “Want er waren wel staten, maar geen natiestaten. De massa’s speelden nauwelijks een rol. De elites van landen konden dus deals met elkaar sluiten, zonder rekening te houden met de mening van hun bevolking.” </citaat> <citaat> “Ruslands historische invloedssfeer eindigt niet in Oekraïne”, waarschuwt de Amerikaanse geopolitiek expert Robert Kagan in een essay in het blad Foreign Policy. “Zij begint in Oekraïne en strekt zich uit tot de Baltische staten, de Balkan, en het hart van Centraal-Europa. En binnen Ruslands traditionele invloedssfeer hebben andere naties geen autonomie of zelfs maar soevereiniteit. Er was geen onafhankelijk Polen onder het Russische Rijk of onder de Sovjet-Unie.’ </citaat> <citaat> Ook voor het verdeelde Europa, dat worstelt met zijn eigen identiteit, breken hiermee onzekere tijden aan. Want Rusland knabbelt aan de oostgrens van de Europese Unie en probeert westerse, liberale democratieën te destabiliseren. Tegelijk begint China met investeringen steeds meer invloed te verwerven, zeker in relatief zwakke landen als Griekenland en Italië en op de Balkan en in Centraal- en Oost-Europa. “Het probleem is dat er geen echte, duidelijke Europese doctrine is”, zegt de Belgische deskundige Criekemans. “De EU-landen denken heel verschillend. Als de EU zo verdeeld blijft als zij nu is, dan gaan de grootmachten elkaar hier beconcurreren en worden we tegen elkaar uitgespeeld. Ik vind op zich dat je in het leven altijd optimistisch moet blijven, maar geopolitiek gezien pakken zich op dit moment wel serieuze donderwolken samen boven Europa.” </citaat>

Slimme beleggers toetsen de waarde van aandelen van bedrijven aan ESG criteria

ESG staat voor Environmental, Social en Governance. Het gaat dan om de vraag hoe een bedrijf wordt bestuurd, hoe het omgaat met het milieu en hoe het zich maatschappelijk opstelt. Dan gaat het dus ook over de voetafdruk van de CO2-uitstoot. Als een bedrijf zich daar niet actief beleid over voert, kan het nu nog aantrekkelijk zijn om in te beleggen, maar op termijn worden dit type bedrijven losers, omdat ze niet tijdig zijn ingestapt om te gaan voldoen aan de eisen van nieuwe generaties. De tijd van bedrijven beoordelen op hun rendement loopt op zijn eind. Steeds meer zullen beleggers genoodzaakt zijn zich te oriënteren op functioneren van bedrijven in de samenleving. Zo zullen bedrijven die trachten zo weinig mogelijk belasting te betalen over hun winsten uiteindelijk als a-sociaal aangemerkt gaan worden.

Luchtvaartbedrijven cancelen bij Boeing 737 MAX toestellen

De Saudische Flyadeal het gaat om maximaal 50 toestellen, die wereldwijd nog altijd aan de grond staan, na twee dodelijke ongelukken met dit toestel. Deze maatschappij stapt over naar Airbus.

Rutte op bezoek bij een bevriend staatshoofd in het Witte Huis. Hij weet op voorhand dat hij gebruikt gaat worden en de oortjes worden gewassen

Rutte gaat op 18 juli aanstaande op bezoek bij Trump in het Witte Huis. Wie daartoe het initiatief heeft genomen is niet bekendgemaakt, evenmin welke onderwerpen er op de agenda staan. Het is voor de tweede keer dat Rutte op het Witte Huis werd ontboden. De vraag is of Trump Rutte inzet voor steun van zijn doelstellingen. Wellicht is er een relatie met het feit dat er van 16 t/m 19 juli een Nederlandse handelsmissie in Boston is om zaken te doen met Amerikaanse bedrijven. Daarnaast is er een Amerikaans verzoek om de Amerikanen te ondersteunen in de Straat van Hormuz door daar een fregat heen te sturen om de scheepvaart daar te begeleiden. Daarbij speelt de agressieve wijze waarop de VS Iran bedreigen en hen financiële en zware sancties (olie export) hebben opgelegd een rol. Trump zal denken: voor wat hoort wat! En wat doet Rutte dan?

Frankrijk lijkt de macht van de mega-tech-bedrijven aan te gaan pakken.

De Franse senaat heeft definitief ingestemd met een nieuwe belasting voor grote techbedrijven, ondanks de dreiging van mogelijke Amerikaanse represailles. Grote multinationals zoals Facebook en Google moeten voortaan 3% van de inkomsten die zij in Frankrijk genereren, overdragen aan de de Franse staat. [dat is helemaal niks, een winstbelasting van 3%, terwijl burgers het tien tot vijftienvoudige betalen over hun inkomen: dit is een uiting van onmacht van de Europese politieke leiders] De maatregel geldt alleen voor bedrijven met een omzet van meer dan €750 mln per jaar, waarvan tenminste €25 mln in Frankrijk gegenereerd moet worden. De Franse regering vindt het onrechtvaardig dat techreuzen die hun hoofdkwartier buiten Frankrijk hebben, in Frankrijk weinig of geen belasting betalen. Enkele tientallen bedrijven krijgen met de taks te maken. Ze komen vooral uit de VS, maar er zijn ook ondernemingen bij uit China, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland. De maatregel gaat met terugwerkende kracht in vanaf 2019 en zal dit jaar naar verwachting zo’n €400 mln binnen brengen. Er wordt in Europa al langere tijd nagedacht over een speciale belasting voor techreuzen als Apple, Google en Facebook. Die zouden volgens veel lidstaten belast moeten worden over de omzet die ze in een land genereren. Door allerlei regelingen betalen de grote bedrijven namelijk weinig belasting. Binnen Europa lukt het alleen niet om overeenstemming over een dergelijke belasting te bereiken. Lidstaten als Tsjechië en Ierland (waar meerdere techbedrijven hun Europees hoofdkantoor hebben gevestigd) liggen dwars uit vrees dat de belasting meer kost dan die opbrengt. Alle EU-lidstaten moeten unaniem met de belasting instemmen. Washington kwam direct al met een waarschuwing. Handelsvertegenwoordiger Lighthizer kondigde een onderzoek aan. Dat moet uitwijzen of de maatregel onredelijk of discriminerend is en belastend voor Amerikaanse bedrijven. Ook de Amerikaanse president Donald Trump kondigde een onderzoek aan naar de nieuwe ‘digitaks’. Dat zou uiteindelijk kunnen leiden tot represailles zoals nieuwe invoertarieven. “Als bondgenoten kunnen en moeten we onze geschillen niet oplossen met dreigementen, maar op andere manieren”, aldus de Franse minister van Financiën, Bruno Le Maire voorafgaand aan de stemming in de Senaat. Frankrijk vindt dat het in zijn recht staat. “Laten we vaart zetten achter de gesprekken en een akkoord sluiten over het belasten van digitale diensten.” Naast Frankrijk gaat ook Groot-Brittannië een digitaks invoeren. Verder kijkt ook de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) naar dit belastingvraagstuk.

De macht van de markt

Nu de lonen achterblijven en het geld blijft plakken in de wereld van het geld, lijken zelfs liberalen hun geduld met het kapitalisme van de grote bedrijven te zijn verloren. Marike Stellinga, in het NRC, ziet een keerpunt. <citaat> Is iedereen plotseling links geworden? Het kapitalisme had altijd al een schare critici maar de bijtende commentaren komen tegenwoordig steeds vaker uit onverwachte hoek. Zo zijn er puissant rijke Amerikanen die vragen om een belastingverhoging op vermogen omdat de ongelijkheid te veel toeneemt. Machtige investeerders in de financiële sector die zeggen dat het kapitalisme kapot is. En rechtse politici die niet uitgepraat raken over de lonen van arbeiders. Neem de recente aanval van VVD-premier Mark Rutte op grote bedrijven („Het enige dat daar stijgt zijn de salarissen van de ceo’s.”). Rutte dreigde half juni op het VVD-festival met het intrekken van de voorgenomen verlaging van de vennootschapsbelasting als de lonen niet stijgen. Overal vielen monden open: dat is taal die de SP normaal uitslaat. Ruttes SP-taal past bij een groeiende ergernis onder meer politici in het Westen: die aan de achterblijvende lonen van gewone burgers. De Britse conservatieve premier David Cameron riep bedrijven al in 2015 op de lonen te verhogen. Nee, hij zag het bedrijfsleven niet als „een samenzwering van exploderende winsten, achterblijvende lonen, ongelijkheid en onrechtvaardigheid”. Het bedrijfsleven was volgens Cameron „de beste generator van groei, welvaart, werk en kansen”. Maar dan moet het kapitalisme wel leveren, door de lonen en de levensstandaard te laten stijgen. Camerons opvolger en partijgenoot Theresa May nam de kritiek over: ze ergerde zich aan het groeiende loonverschil tussen de bazen en hun werknemers. Ruttes dreigement laat zien dat rechtse politici het vertrouwen kwijtraken dat het vanzelf goed komt. Jarenlang was het adagium op rechts: op de golven van het kapitalisme stijgen alle bootjes mee. De ongelijkheid mag toenemen, maar hoe erg is dat als uiteindelijk iedereen, ook de mensen met de laagste lonen, erop vooruitgaat? Geef bedrijven de ruimte en iedereen profiteert. Die belofte wordt sinds de financiële crisis van 2008 niet meer waargemaakt. De loongroei valt tegen, de koopkracht en het besteedbaar inkomen ook. Het doorsnee inkomen van mensen die werken, als zelfstandige of in loondienst, is in de tien jaar na 2007 vrijwel constant gebleven, berekende het Centraal Bureau voor de Statistiek dit voorjaar. Het is maar één van statistieken die laten zien dat de groei van de economie niet meer vanzelfsprekend in de portemonnee van burgers landt. Ook al stijgen lonen de laatste jaren wel weer, overal in het Westen heerst het bange besef dat de positie van werknemers fundamenteel verzwakt is, en die van grote bedrijven versterkt. De westerse markteconomieën lijken scheef te trekken in het voordeel van het grootbedrijf, de multinational die zich nergens gebonden voelt en vaak bulkt van het geld. Met dat geld weten bedrijven tegenwoordig vaak niks beters te doen dan eigen aandelen in te kopen. Investeren in de echte economie levert kennelijk minder op. Vorig jaar kochten bedrijven in de Verenigde Staten voor $800 mrd aan eigen aandelen op, 55% meer dan een jaar eerder, en een record. Alleen al Apple kocht voor $73 mrd eigen aandelen, een jaar eerder was dat $33 mrd. Ook Nederlandse bedrijven als Shell, Unilever, Ahold en ASML leggen miljarden euro’s neer. Het fenomeen kreeg in de Verenigde Staten de bijnaam corporate cocaine: je wordt er tijdelijk high van maar niet permanent beter. Al dat geld gaat niet naar hogere lonen, investeringen in nieuwe vindingen of lagere prijzen. Het blijft hangen op de beurzen, in de wereld van het geld. De financiële sector domineert de economie nog steeds, en sinds de crisis misschien zelfs méér. De inkoopzucht zorgt zelfs voor ongemak bij de mannen in het hart van het kapitalisme. Investeerders en hedgefondsmanagers als Larry Fink van het Amerikaanse Blackrock, een machtig investeringsfonds met bijna $6 biljoen aan bezittingen, roepen bedrijven op creatiever te zijn met hun geld, om te investeren in de lange termijn. Doe wat met die miljarden, geef ze niet terug aan ons. Een levensvatbare economie investeert in de toekomst. Dat nu ook rechtse politici in liberale economieën als de Nederlandse en de Britse het bedrijfsleven bekritiseren, laat zien dat nog maar weinig politici het kapitalisme van grote bedrijven willen verdedigen. De leiders van grote bedrijven doen dat zelf ook zelden. Achter de schermen kreeg je de afgelopen jaren de indruk dat bedrijfsleiders dachten dat de kritiek wel weer zou overwaaien, wellicht omdat het kapitalisme uiteindelijk wel weer zou leveren. Geen gezeik iedereen rijk. Maar de bui blijft hangen. Het idee dat grote bedrijven goed doen voor iedereen overtuigt steeds moeilijker. Er is iets stuk. Dat bleek een paar weken geleden nog in de Tweede Kamer tijdens een hoorzitting met multinationals. Kamerleden van links tot rechts waren verontwaardigd dat Shell en Philips in Nederland geen winstbelasting betalen vanwege allerhande aftrekposten. Wat bijdraagt aan het ongemak, is dat in diverse bedrijfstakken ‘groot’ steeds groter wordt. In westerse landen heeft vaker een handvol bedrijven een groot deel van de markt in handen, concludeerden de economen van het IMF in april. Zo weten ze zich steeds meer winst toe te eigenen. De grote Amerikaanse techbedrijven Apple, Amazon, Google en Facebook zijn het meest zichtbare voorbeeld van deze trend. De grote kracht van het kapitalisme was nou juist dat elke nerd die vandaag in een garage een apparaat in elkaar knutselt over een decennium het nieuwe Microsoft kan zijn. Als grote bedrijven die nerds opkopen of de toegang blokkeren, blijven winnaars winnen en is ook dat wenkende perspectief van het kapitalisme verdwenen. Wat, vragen economen zich af, als die groeiende marktmacht van grote bedrijven niet alleen betekent dat consumenten hogere prijzen betalen en concurrenten er niet tussen komen, maar ook dat werknemers lagere lonen krijgen? Dan werkt de economie vooral nog voor de eigenaren van die grote bedrijven. Dan is het kapitalisme echt stuk. De nieuwe blik van rechtse politici is niet ideologisch maar praktisch ingegeven. Fractievoorzitter Klaas Dijkhoff van de VVD pleit sinds dit voorjaar voor een herwaardering van de overheid. Twee ervaringen veranderden zijn kijk op die rol. Eén: hij merkte dat grote bedrijven een minder sterke band hebben met landen dan voorheen: „Vroeger kon je met grote bedrijven morele afspraken maken. Nu zegt een ceo aan het eind van zo’n gesprek dat Nederland maar 10% van zijn afzetmarkt is – of we dat wel weten. Als een land door een crisis gaat, verdienen ze elders hun geld. Ze komen wel terug als het beter gaat, heel cynisch.” Twee: hij ondervond de macht van de grote Amerikaanse techbedrijven. „Vroeger had je als liberaal vooral de overheid koest te houden als het ging om de vrijheid van het individu, om de privacy. Nu moet je de techbedrijven bij de les houden.” En de vraag is volgens Dijkhoff of de overheid hen aankan. „In mijn tijd als staatssecretaris van Justitie wilde mijn Belgische collega Facebook aanspreken op het schenden van regels. Facebook negeerde hem gewoon. We hadden de Duitsers nodig om een vuist te maken. Geen prettige ervaring.” Wie al decennia tegen het marktgeloof strijdt, heeft het volste recht cynisch te reageren op de nieuwe inzichten van rechtse politici. Critici van het kapitalisme waarschuwen al sinds de jaren tachtig voor de gevaren van het marktdenken, het vrij laten van de financiële sector, de focus op groei en negeren van de gevolgen voor het klimaat, de voorliefde voor meer vrijhandel. Maar juist omdat je een omslag ziet bij de mensen die zich niet zo’n zorgen maakten over het kapitalisme, is de kans groot dat dit een keerpunt is. Het is lang geleden dat een roep om een sterkere overheid zo kansrijk was als nu. </citaat> Een interessante kijk op de wereld van vandaag bezien vanuit het functioneren van de markt. Bedankt, Marike.

Egbert Kalse schreef deze week over het eenzijdig functioneren van de centrale banken. Met hun eenzijdige focus op inflatie bezorgen centrale banken de beleggers een feestje

En dat heeft de economie echt niet nodig. De tijd dat de prijs van aandelen een logische relatie vertoonde met de stand van de economie en de winstverwachting van bedrijven is alweer een jaar of tien voorbij. Tegenwoordig reageren markten vooral op de (verwachte) besluiten van centrale banken. Het heeft iets cynisch: beleggers die de laatste weken massaal gokken op verdere versoepeling van het monetaire beleid in zowel de VS als Europa. Van de weeromstuit beoordelen zij goed economisch nieuws (dalende werkloosheid, sterkere banengroei, meevallende economische groei), als slecht nieuws. Immers: als de economie het op eigen kracht kan bolwerken, daalt de kans op een renteverlaging of andersoortige stimuleringsmaatregelen van centrale banken. Sinds het uitbreken van de financiële crisis, in de zomer van 2007, hebben centrale banken er alles aan gedaan om de economie er weer bovenop te helpen en de inflatie weer op het gewenste niveau van 2% te brengen. Met die economie zit het inmiddels wel weer goed: de westerse wereld zit alweer een tijdje in een hoogconjunctuur, hoewel er wat zorgen bestaan over de handelsoorlog en de aanstaande Brexit. Centrale banken zijn er echter nog nauwelijks aan toegekomen om hun onconventionele crisismaatregelen terug te draaien. Sterker nog: de balansen van de FED en de ECB staan nog steeds vol met staats- en bedrijfsobligaties en de rente nog steeds op ‘standje paniek’. Die stimuleringsmaatregelen zorgen voor een permanente, kunstmatige meewind op de financiële markten. Lage rentes betekenen goedkoop geld dat op zoek moet naar beter renderende investeringen, en dat jaagt de aandelenkoersen omhoog. Vroeger, dus voor 2008, bewoog de rente mee met de economie: vertraagde de economie, dan ging de rente omlaag om de groei en de inflatie omhoog te krijgen. Was er sprake van hoogconjunctuur, dan schroefde de centrale bank de rente omhoog om de inflatie wat af te remmen. Maar sinds 2008 is er nauwelijks een rentestijging van betekenis geweest. Centrale bankiers kunnen misschien voor een deel ook niet anders. Zowel in de VS als in Europa lukt het maar niet om de inflatie, een van de belangrijkste doelen voor monetair beleid, op het gewenste niveau van 2% te krijgen. En zolang dat niet lukt, is verdere stimulering bijna een automatisme. Dat roept de vraag op of de eenzijdige focus op inflatie nog wel de juiste route is voor centrale banken. Als alles in het werk gesteld moet worden om de inflatie op te pompen, ongeacht of de reële economie daar belang bij heeft, dan is er iets mis. Over het loslaten van die inflatiedoelstelling wordt door centrale bankiers eigenlijk nooit hardop gesproken. Zij vrezen dat als zij aan die doelstelling tornen, het vertrouwen in het hele instituut centrale bank en dus het monetaire beleid onderuitgaat. Tegelijkertijd realiseren ook zij zich dat monetair beleid niet de enige beïnvloeder van inflatie is. Globalisering, digitalisering en een flexibele arbeidsmarkt hebben daar ook grote effecten op, zo erkende bijvoorbeeld DNB-president Klaas Knot recent in een interview met Corriere della Sera. Tot een koerswijziging hebben deze inzichten nog niet geleid. Dat geeft te denken: op deze manier helpt het beleid van de centrale banken alleen de beleggers en niet de reële economie. Van de financiële markten hoeven de centrale bankiers geen steun te verwachten. De S&P-500 bereikte deze week een nieuw hoogtepunt (3.013,77), anticiperend op een renteverlaging later dit jaar van de FED. Meer meewind graag. [ik deel de inzichten van de schrijver volledig. De centrale banken zullen zich moeten ontworstelen uit de omklemming van de financiële markten. Hoe groot de prijs ook is die daarvoor betaald moet worden]

De voorzitter van de FED sprak afgelopen week in het Huis van Afgevaardigden. Kenners zien in het optreden van Powell een bevestiging dat er binnenkort waarschijnlijk een renteverlaging aankomt. De FED-preses had immers de mogelijkheid om de markt van die verwachting af te helpen, maar die kans greep hij niet. Wall Street reageerde echter positief. Powell maakte duidelijk dat een renteverhoging er momenteel niet inzit. Daaruit trokken beleggers de conclusie dat binnenkort de rente verlaagd gaat worden. Dat kan best, maar Powell heeft dat niet gezegd.

Klimaatperikelen

De CO2-uitstoot door de Nederlandse luchtvaartsector is de afgelopen vijf jaar flink gestegen. Dat tonen cijfers van de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) over de CO2-uitstoot van vluchten binnen Europa. De uitstoot van TUI (74%) steeg het meest,die van KLM (18%) het minst. TUI wijt de stijging aan de groei van zijn luchtvloot. Ook Corendon is een groot-uitstoter. De toestellen worden wel steeds schoner. In absolute cijfers stootte KLM het meest uit. (bron: NOS) [interessante uitspraak voor de discussie over de Klimaatdoelstellingen]

Olie, gas en daarvan afgeleide brandstoffen zijn dit jaar veruit de beste beleggingen binnen de brede categorie grondstoffen. Over een heel jaar boekte geraffineerde Amerikaanse benzine bijna 100% rendement.

De Duitse vermogensadviseur Günter Hannich schrijft deze week in zijn nieuwsbrief: zur Analyse der aktuellen wirtschaftlichen Lage schaue ich regelmäßig auf die Entwicklung bei den Verbraucherkrediten. Dahinter steckt eine klare Regel: Je höher das Kreditvolumen der Verbraucher ausfällt, desto sorgloser schätzen sie die aktuelle wirtschaftliche Situation. Tatsächlich ist es so, dass ich Kredite nur dann aufnehme, wenn ich davon überzeugt bin, sie zurückzahlen zu können. Hier bringt der Blick in die Vereinigten Staaten wieder einmal erschreckende Ergebnisse. So sind in der vergangenen Woche aktuelle Statistiken der US-Notenbank veröffentlicht worden aus denen hervorgeht, dass die Verbraucherkredite in den USA massiv ansteigen. Allein im April es mit den Krediten um 17,5 Mrd. Dollar nach oben. Die Zahl an sich klingt schon massiv. Sehr viel eindrucksvoller wird diese Zahl noch, wenn man diesen Anstieg mit den Erwartungen der Analysten vergleicht. Stellen Sie sich vor: Die Analysten hatten im Vorfeld nur einen Anstieg um 13,0 Mrd. Dollar erwartet. Regelrecht schwindlig kann einem werden, wenn es um die Gesamtschulden der US-Verbraucher geht. Die haben nun einen Stand von rund 4 Billionen Dollar erreicht. Immer höhere Schulden in den USA – und die Verbraucher tragen massiv dazu bei. Nun gibt es natürlich auch Experten, die diese Daten positiv deuten. Hier heißt es dann gerne, dass die gute Konjunkturlage in den USA die US-Verbraucher eben auch dazu verleitet, mehr Kredite aufzunehmen und damit die Wirtschaft weiter anzutreiben. Das klingt logisch – ist aber vor allen Dingen nicht nachhaltig. Sie müssen eins dabei wissen: Schon seit mehr als 2 Jahren haben die US-Verbraucher mehr Geld ausgegeben, als sie durch Löhne verdient haben. So etwas kann nicht ewig gut gehen. Tatsächlich ist es heute schon so, dass 22 % aller US Verbraucher ihre monatlichen Rechnungen nicht komplett bezahlen könnten. Ein sehr einfacher Weg in den USA ist es, einfach neue Kreditkarten Spiel zu bringen um Schulden von allen Kreditkarten zu bezahlen. Aber auch diese Strategie lässt sich nicht ewig durchhalten. Die Lage in den USA in den vergangenen Jahrzehnten drastisch verschlechtert. Laut einer aktuellen Statistik lagen die durchschnittlichen Schulden eines US-Arbeiters im Jahr 1980 bei dem knapp Zweifachen seines Gehalts. Heute ist dieser Wert auf mehr als das 5-fache angestiegen – und das bei deutlich angehobenen Löhnen. An dieser Auflistung erkennen Sie sehr schnell, wie groß die persönlichen Probleme mit Verbraucherkrediten werden können.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 12 juli 2019; week 28: AEX 570,46; Bel20 3643,73; CAC40 5.593,72; DAX30 12.568,53; FTSE 100 7.553,14; SMI 9.980,79; RTS (Rusland) 1398,75; DJIA 26.922,12; NY-Nasdaq 100 7841,3; Nikkei 21.746,38; Hang Seng 28.774,83; All Ords 6.831,8; SSEC 3.011,06; €/$1,123153; BTC/USD $11.376,02; 1 troy ounce goud $1398,30; dat is €40.015,68 per kilo; 3 maands Euribor -0,354%; 1 weeks -0,396%; 1 mnds -0,393%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,096%; 10 jaar VS 2,1257%; 10 jaar Belgische Staat 0,117%, 10 jaar Duitse Staat -0,259%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,52%, 10 jaar Japan -0,119%; 10 jaar Italië 1,724%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,624.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vlak, de goudprijs steeg wat en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier steeg weer c.q. de negatieve rentes noteerden lager, terwijl de 5-jarige negatieve rente daalde ook. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,08%; Duitsland 0,379%; Japan 0,385%; Nederland 0,389; Frankrijk 1.029%; GB 1,421%; Canada 1,8079%; Spanje 1,55%; VS 2,655%; Italië 2,781%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,581%; Nederland -0,627%; Zwitserland -0,71%; Denemarken -0,597%; Frankrijk -0,487%; België -0,368%; Japan -0,2068%; Spanje -0,1%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.