UPDATE 13042019/474 Japanse jongeren hebben minder belangstelling voor seks

De droom van een vreemde reistrip

Ik had deze week twee dromen in één nacht. De eerste kon ik me ‘s morgens niet meer herinneren (wat vaker voorkomt) de tweede des te meer. Erover nadenkend denk ik steeds meer dat er een boodschap voor mij inzat. Voor de oriëntatie: in ben in mijn leven ooit in de volgende landen geweest: Wit Rusland, Roemenië, Tsjechië, Oostenrijk, Duitsland, België, Luxemburg, Frankrijk, Zwitserland, Italië, Portugal, Engeland en de VS. In deze droom reis ik in een land waar ik nog nooit geweest ben. Ik zit in een landrover met drie echtparen: één kennen mijn vrouw en ik (tien jaar geleden voor het laatst gezien en gesproken), Tjaard, de man zit achter het stuur van een Landrover, dan een echtpaar dat wij niet kennen maar Tjaard en Leny wel. Ik constateer dat het contact met mijn echtgenote niet meer zo close is als het vroeger was (ze is 15 maanden geleden overleden). We rijden op niet bestrate wegen in een onherbergzaam terrein. Waar we naartoe gaan is onduidelijk. We kijken naar buiten en genieten van de natuur. Als de schemer valt stoppen we bij een hotelletje, eten en slapen daar. Er liep geen ongedierte in de slaapkamer realiseerde ik mij de volgende ochtend. Na een klein ontbijt vervolgen we onze tocht. De wegen worden ruiger en moeilijker om te rijden. Het terrein wordt geaccentueerder, moeilijker te berijden. Soms moeten we bijna steil omhoog, waarbij ik het gevoel krijg dat de auto vast kan komen te staan, omdat de wielen in het zand doordraaien, of misschien kan de auto wel omvallen. Tjaard brengt ons veilig op de plaats van bestemming. Het wordt duidelijk dat we in Afghanistan rijden en dat we onderweg zijn naar een dorpje in de bergen. Als we daar aankomen in de middag worden we opgevangen door een gastvrouw, die een taal spreekt, die ik niet versta. We worden naar een plek gebracht waar verklede mannen aan het worstelen zijn. Niet hardhandig, wel stevig maar ik denk toch dat het folklore is. Na een kwartiertje lopen we verder achter de gastvrouw aan naar een overdekte plek waar we ergens bovenin een plaats krijgen toegewezen waar we kijken naar traditionele dansen en gebaren van jongens en meisjes, mannen en vrouwen. Enige tijd later krijgen we betere plaatsen rondom het decor waar het zich afspeelt. Ik vraag mij af of mensen hier niet angstig zijn voor de Taliban, maar daar lijkt het niet op. Het publiek en de optredende bevolking maken een heel ontspannen indruk. Ik zie ook nergens beveiliging. Hoe het afgelopen is weet ik niet, want ik werd wakker omdat het kwart over acht was. Om die tijd sta ik dagelijks op omdat Lientje, de poes, dan beneden op mij wacht om de schuifpui open te doen om in de tuin een plasje te doen. Ik heb deze droom naar Tjaard gemaild.

Een droom over een bijna groot ongeluk met de auto

Deze keer een kleine droom. Ik zit met mijn oudste zoon en schoondochter in mijn auto. We rijden op de A12. Het weer verslechtert snel. De wolken worden donker en de wind trekt aan. Mijn zoon stelt voor de stuur van mij over te nemen. Ik ga achterin zitten, achter mijn schoondochter. De snelheid van de auto’s neemt af. Vrachtwagens hebben het moeilijk met de storm die woedt. Ik voel me onbehagelijk, ben angstig. Mijn zoon blijft rustig. We staan stil. Een vrachtwagen half achter ons heeft het moeilijk. Als hij iets optrekt, voel ik intuïtief dat er gevaar dreigt. Ik maak mijn gordel los en spring naar buiten. De trucker heeft zijn wagen niet meer onder controle, de wagen rijdt naar rechts. De schade wordt beperkt tot blikschade links voor. We kunnen nog wel verder rijden. Ik stap weer in. Mijn zoon en mijn schoondochter zijn flink geschrokken maar we kunnen de reis wel voortzetten.

De droom van zaterdagnacht waarin het licht tijdelijk uitging

Over de derde droom heb ik even moeten denken of ik deze wilde delen met mij onbekende lezers. Met mijn instelling dat ik niets te verbergen heb, voor niemand, heb ik besloten deze toch hier te plaatsen, ondanks de vreemde situatie waarin ik mij bevind. Ik word opgenomen in een vreemd ziekenhuis. Ik zie daar geen artsen, alleen maar verpleegsters. Als ik vraag waarom ik ben opgenomen, krijg ik daarop geen antwoord. Ze zal daarvoor mijn medisch dossier moeten raadplegen. Als ik vraag welke arts mij behandelt, valt er een stilte. Er liggen meerdere mensen op de kamer. Waarom die zijn opgenomen kom ik niet achter. Ik krijg geen andere medicijnen dan de mij bekende. Ik heb twijfels waarom ik ben opgenomen. Er heerst een vreemde, niet te traceren sfeer in het ziekenhuis. Op zeker moment word ik overgeplaatst naar een kamer waar ik allen lig. Ik stel vragen maar krijg geen antwoord. De hele dag en nacht staat de deur van die donkere kamer open, maar om een of andere reden loop ik de gang niet op. Dan doet zich een heel onverwachte ontwikkeling voor: het licht valt uit mijn ogen, ik zie niets meer en val in slaap. Hoelang, ik heb geen idee als ik weer wakker word zie ik dat de deur van de kamer gesloten is. Er is geen belletje waar ik op kan drukken voor verzorging. Toch reageert er, na enige tijd, een zuster op mijn hulpgeroep. Wat er gebeurd is weet ik niet, maar iedereen is gestrest. De zusters snappen niet waarom ik niet weet wat er is gebeurd. De deur van de kamer gaat weer open en ik zie veel mensen over de gang rennen. Op zeker moment rent ook koningin Beatrix langs, als hulpverleenster. Als ik onder begeleiding mijn kamer weer even mag verlaten zie ik dat er een crisisteam aan het werk is, waarin ik Willem-Alexander herken. Duidelijk wordt dat er een ramp is gebeurd, waar en met welke gevolgen, niemand vertelt mij iets. Of die ramp in het ziekenhuis heeft plaatsgevonden of ook in de samenleving vertelt niemand mij. Iedereen is bezig met de gevolgen van de ramp, maar of het feit dat ik ‘een tijdje geen licht meer in de ogen had en buiten bewustzijn verkeerde’ er iets mee te maken had, ik kom er niet achter. De droom eindigt als ik nog verblijf in die enge kamer.

Een misleidende voorstelling van zaken over ‘noodzakelijk’ pensioenhervorming

Mevrouw Drs C.W. (Corien) Wortmann (1959), politica (CDA) is op 1 januari 2015 benoemd als bestuursvoorzitter van het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds. Het bestuur van ABP heeft dertien leden die werknemers, werkgevers en gepensioneerden vertegenwoordigen onder leiding van één onafhankelijke voorzitter. In Trouw geeft ze een interview over “Mensen dreigen het vertrouwen in de pensioenwereld te verliezen”. Ze stelt dat er snel pensioenhervormingen moeten worden doorgedrukt want “een nieuw pensioenstelsel, met minder strenge regels voor het sparen van buffers, zou maken dat de pensioenen sneller omhoog kunnen als het goed gaat met het beleggen van al dat pensioengeld. Miljoenen gepensioneerden hebben nu ook al kortingen in het vooruitzicht en het nieuwe stelsel zal door een hardere koppeling aan de economie in elk geval beter zijn uit te leggen. Een voorstel daarover lag op de onderhandeltafel van het kabinet en de sociale partners, maar die onderhandelingen liepen stuk in november.” De onzekerheid over de pensioenuitkeringen is zeker niet het gevolg van het beleggingenbeleid van de pensioenfondsen maar van de aanname van DNB dat we de komende decennia nog wel blijven zitten met een monetair beleid van extreem lage rentetarieven. Dat beleid leidt uiteindelijk tot het waardeloos worden van ons geld en een zware claim zal leggen op de koopkracht van gepensioneerden. Het enige wat er moet gebeuren is dat Klaas Knot de verrekenrente gaat verhogen naar 4%, als een gemiddelde voor de komende 40 jaar. En dat is heel realistisch. We praten dan over een periode tot 2060. Dirk Waterval schrijft daarover <citaat> Al tien jaar zien de bijna één miljoen gepensioneerde ambtenaren in Nederland hun pensioen niet meestijgen met de inflatie. Dat is eigenlijk niet meer uit te leggen, vindt Corien Wortmann. “Mensen zien de lonen stijgen nu het goed gaat met de economie. Maar de pensioenen staan al heel lang stil.” Direct met de inflatie meebewegen zit er pas in als ze voor elke euro die ze uitkeren, 25 cent extra op de rekening hebben staan. En hebben ze vijf jaar op rij minder dan 4 cent extra voor elke uitgekeerde euro, dan moeten ze zelfs korten. Iets wat de ambtenaren over een jaar misschien ook te wachten staat. “Wij kunnen daar nu alleen maar transparant over zijn”, zegt Wortmann. “Elk kwartaal sturen wij onze deelnemers de laatste financiële situatie en zeggen daar duidelijk bij of en wanneer ze kortingen of verhogingen kunnen verwachten.” Een nieuw pensioenstelsel, met minder strenge regels voor het sparen van buffers, zou maken dat de pensioenen sneller omhoog kunnen als het goed gaat met het beleggen van al dat pensioengeld. Korten zit er dan ook sneller in als het tegenzit. Maar miljoenen gepensioneerden hebben nu ook al kortingen in het vooruitzicht en het nieuwe stelsel zal door een hardere koppeling aan de economie in elk geval beter zijn uit te leggen. Een voorstel daarover lag op de onderhandeltafel van het kabinet en de sociale partners, maar die onderhandelingen liepen stuk in november. “Wij [het ABP] hopen dat het bijna-akkoord dat op tafel lag er alsnog snel komt. De discussie daarover speelt al tien jaar en het voortduren ervan schaadt het vertrouwen in het hele systeem. Gepensioneerden willen een verhoging van hun uitkering en jongeren vragen zich af of er nog wel genoeg voor hen in de pot zit. ‘Wat het kabinet, de sociale partners en de fondsen doen zal allemaal wel niet deugen’, denken ze dan, als ik even mag chargeren. Dat vertrouwen kunnen we terugwinnen met een nieuw pensioencontract dat beter past bij deze tijd.” “Ik zie dat het veel over problemen gaat waar, in elk geval voor ABP, best een mouw aan lijkt te passen. Daardoor sneeuwen de grote voordelen van een nieuw stelsel onder. Je leest veel over hoe hoog de rekenrente moet zijn, waarmee fondsen berekenen hoeveel geld ze in kas moeten hebben om aan hun verplichtingen te voldoen. Maar een onafhankelijke commissie onder leiding van Jeroen Dijsselbloem is al bezig die rekenrente te onderzoeken. “Of je hoort wie moet opdraaien voor het afschaffen van de doorsneesystematiek. Dat is een regeling in het huidige systeem die niet meer past bij de arbeidsmarkt. Als je bij het afschaffen daarvan niet ingrijpt, zal een groep van veertigers en vijftigers worden geraakt in zijn pensioen. Maar door alleen te hameren op de problemen komen we niet verder.” Het afschaffen ervan kost éénmalig €60 mrd en de vakbonden willen een garantie van het kabinet dat die rekening niet terechtkomt bij de werknemers. Dat is toch niet zo gek? “Het gaat hier niet zozeer om een gat van 60 miljard, maar om evenwichtig herverdelen van geld tussen jonge en oude deelnemers. Onze berekeningen laten zien dat dat voor ABP oplosbaar is. “Voor zover wij kunnen zien lijkt het ook voor de meeste andere fondsen geen probleem. Het nieuwe akkoord moet dan wel genoeg juridische en fiscale ruimte bieden, maar die ingrediënten zaten al in het bijna-akkoord. Mijn punt is: die punten zijn belangrijk, maar je kunt ze niet allemaal aan de voorkant gladstrijken.” </citaat> [wat hier wordt gesteld is misleiding over de gevolgen van een pensioenhervorming voor de deelnemers. De buffers zijn er om tegenslagen op te vangen. Het IMF heeft daar recentelijk nog eens op aangedrongen dat financiële instellingen hun buffers op orde moeten hebben en houden. En waar komt mevrouw Wortmann mee is we de problemen maar moeten oplossen door de buffers te verlagen. Dan kunnen de pensioenverlagingen weer van tafel en kunnen de pensioenfondsen mooi weer gaan spelen en weer inflatiecorrecties gaan uitkeren. Ze zegt er wel bij dat de beleggingsresultaten zich wel positief moeten blijven ontwikkelingen. En we weten dat die aanname niet terecht is. Door de regels te veranderen wordt de positie van de deelnemers en gepensioneerden er alleen maar slechter van. En waar die €60 mrd voor de afschaffing van de doorsneesystematiek is ze erg vaag. De echte problemen worden niet aangepakt, alleen de symptomen. Slecht voorstel van de ABP-voorvrouw, die de belangen van de ambtenaren moet behartigen]

En terecht komt er commentaar op het interview van de voorvrouw van het ABP. De pensioenfondsen voor de metaalsector verzetten zich met hand en tand tegen de aankomende pensioenkortingen. Ze vinden het ’idioot en onverantwoord’ dat ze straks de pensioenen van 2 miljoen mensen moeten korten. Jos Brocken en Eric Uijen, voorzitters van metaalfondsen PMT en PME, vinden het onbegrijpelijk dat hun deelnemers, bijvoorbeeld loodgieters en lassers, hoogstwaarschijnlijk volgend jaar een pensioenverlaging voor de kiezen krijgen, terwijl de onderhandelingen voor een nieuw pensioenstelsel nog in volle gang zijn. „Denk maar eens na over het effect, als we straks 2 miljoen mensen in de pensioenen gaan korten. In best goede economische tijden”, zegt Brocken. „Knallen we die mensen even lekker in de koopkracht naar beneden. En hoe kun je verwachten van mensen dat ze vertrouwen hebben in een nieuw pensioenstelsel, als je eerst de pensioenen met 10% gaat korten?” In een groot gezamenlijk interview roepen Brocken en Uijen de politiek op om in actie te komen. Uijen: „Wij verwachten van de politiek dat ze nu echt een stap zet om te voorkomen dat we moeten verlagen. [wat minister Koolmees wil is de buffers verlagen om met het geld dat dan vrijkomt de pensioenverlagingen te kunnen voorkomen en de inflatiecorrecties te kunnen herstellen. Maar dat is een sigaar uit eigen doos, want dat lukt alleen maar als beleggingswinsten blijven stijgen. Die aanname is vals, alleen dat vertelt de politiek er niet bij. Voor de korte termijn lijkt dit een mooie oplossing waarmee iedereen wel blij mee zal zijn, maar voor de toekomst wordt de kas leeggeroofd en wordt de waarde van de pensioenen alleen maar veel minder en veel grotere afwaarderingen van de opgebouwde pensioenreserves zullen noodzakelijk zijn. Lees elders in dit blog de column van Jaap van Duijn over de huidige financieel/economische stand van zaken]

Financieel/Economische ontwikkelingen

De importprijzen in de VS zijn in maart met 0,6% toegenomen in vergelijking met de voorgaande maand. Dat blijkt uit cijfers van de Amerikaanse overheid. Als gevolg van de door Trump ingestelde importheffingen stijgen de importprijzen in de VS. In februari gingen de importprijzen met een herziene 1% omhoog. De exportprijzen van de VS bleven onveranderd, na een bijgestelde afname van 0,8% een maand eerder.

De productie van de industrie in de eurozone is in februari met 0,2% afgenomen ten opzichte van een maand eerder. Dat maakte het Europese statistiekbureau Eurostat bekend. In januari nam de industriële productie nog met een bijgestelde 1,9% procent toe. In de gehele Europese Unie bleef de industriële productie gelijk aan die van de voorgaande maand, na een bijgestelde groei van 1,3% in januari.

Voor ASML zijn de commerciële belangen belangrijker dan de politieke 

Deze Nederlandse chipmachinemaker leed honderden miljoenen schade na diefstal van bedrijfsgeheimen na diefstal van Chinese medewerkers (in de top van het bedrijf), maar ziet daarin niet de hand van de Chinese regering. Ze willen de Chinese klanten niet kwijt als klanten/opdrachtgevers. Kennelijk is de schade dan groter dan de geleden verliezen. In de VS is er een rechtszaak over geweest waarin het Chinese bedrijf dat die gestolen bedrijfsgeheimen in handen kreeg veroordeeld tot een een schadevergoeding van $223 mln, maar dat geld kan niet worden geïnd omdat het inmiddels failliet is gegaan. Geld dat op het kerkhof verdween.

Wij noemen deze man een bevriend staatshoofd
Opnieuw haalt Trump importtarieven van stal om handelsconflicten uit te vechten. Dit keer gebruikt hij ongeoorloofde subsidies voor vliegtuigbouwer Airbus om de EU met hogere heffingen om de oren te slaan. De klacht over de Airbus-steun snijdt hout. Wereldhandelsorganisatie WTO beoordeelde dat die steun illegaal was. Maar dat de VS hierom zo hard van leer trekt, is vooral een gelegenheidsargument, meldt DFT. De regering Trump heeft namelijk weinig op met de logge WTO. Zo blokkeert de VS de benoeming van nieuwe rechters die namens de WTO handelsgeschillen beslechten. Dit hof telt normaal gesproken zeven rechters, waarvan er al drie zijn afgezwaaid. Blijft de VS de benoemingen tegenhouden, dan kan de WTO eind dit jaar geen uitspraken doen in handelsgeschillen, omdat de drie benodigde rechters er dan niet meer zijn. De EU verwijt de VS voor zijn beurt te spreken. Volgens de WTO mogen landen terugslaan met tarieven als er sprake is van ongeoorloofde steun. Maar volgens de EU overdrijft de VS met de $11 mrd die er nu op tafel ligt. De timing van de Amerikaanse stap is ook pikant. De VS overweegt om heffingen op Europese auto’s in te stellen, die zouden voor de VS een bedreiging voor de nationale veiligheid vormen. Bovendien verslechtert de stemming tussen de twee economische grootmachten (VS versus de EU) hierdoor nog verder. Vorig jaar bereikte voorzitter van de Europese Commissie Juncker nog een akkoord met het Witte Huis dat er geen nieuwe heffingen op producten van Europese makelij zouden worden geheven. Dit nadat de VS een wereldwijd tarief op de import van staal en aluminium had ingesteld. De onderhandelingen tussen de VS en de EU zijn nog niet eens begonnen, maar verkennende gesprekken zouden moeizaam verlopen. De VS is verbolgen dat de EU daarin niet wil praten over het openstellen van de landbouwsector.

Het is goed mogelijk dat Trump deze $11 miljard gebruikt om druk te zetten op de onderhandelingen met de EU. Hij kan dan bij wijze van geste deze heffingen op kaas en helikopters van tafel halen, mits de EU op een ander vlak toegeeft. Dat kost de VS niks, maar het is niet zonder risico. De EU slaat terug. Reuters/nu.nl melden dat de Europese Commissie een lijst heeft opgesteld met producten uit de Verenigde Staten waarop de EU importtarieven wil gaan invoeren. De totale waarde zou zo’n €20 mrd zijn. De tarieven zouden te maken hebben met de klacht die de EU eerder heeft ingediend bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO) over door de VS aan de Amerikaanse vliegtuigfabrikant Boeing verstrekte subsidies.

Jan Kleinnijenhuis schrijft in Trouw: De Verenigde Staten dreigen nieuwe importheffingen in te stellen op producten afkomstig uit de Europese Unie. Onder meer Goudse en Edammer kaas zouden te maken krijgen met nader te bepalen importtarieven. In totaal willen de VS heffingen gaan invoeren op producten waarvan jaarlijks voor zo’n $11 mrd wordt geïmporteerd. Naast Nederlandse en andere Europese kazen, gaat het om vliegtuig- en fietsonderdelen, wijn, koekjes, klokken, messen en een keur aan andere goederen. Definitief is de lijst nog niet. De Amerikaanse president Trump liet er via Twitter geen twijfel over bestaan: “De Europese Unie heeft jarenlang geprofiteerd van de Verenigde Staten op het gebied van handel. Daar komt binnenkort een einde aan!” Het voornemen voor de nieuwe heffingen is de laatste zet in een al jarenlang slepend conflict tussen de VS en de Europese Unie over subsidies aan vliegtuigbouwers Airbus en Boeing. Beide partijen beschuldigen elkaar ervan de eigen vliegtuigbouwer oneigenlijk voordeel te geven, en hebben al veel gevechten uitgevoerd bij de Wereldhandelsorganisatie WTO om tegenmaatregelen te mogen invoeren. Vorige maand leden de Verenigde Staten een gevoelige nederlaag bij de WTO toen die bepaalde dat belastingvoordeel aan Boeing nooit is stopgezet. Dat had na een uitspraak van de WTO al in 2012 moeten gebeuren. Die recente uitspraak zou de Europese Unie het recht geven om eigen heffingen in te voeren als vergelding voor het belastingvoordeel voor Boeing. Daar staat tegenover dat de Verenigde Staten eerder gelijk kregen in hun claim dat er miljarden aan subsidies aan Airbus waren verstrekt, waar het land tegenheffingen voor mag instellen. Volgens de Amerikanen is die subsidie zo veel groter geweest dan het belastingvoordeel dat Boeing kreeg, dat zij het recht hebben om met heffingen te komen op de $11 mrd aan Europese importen. De Europese Unie noemt dat in een reactie ‘zwaar overdreven’, en verwacht dat de Wereldhandelsorganisatie de heffingen niet zal goedkeuren. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek voerde Nederland in het afgelopen jaar €78 mln aan kaas en wrongel uit naar de VS. Dat was een stijging van ruim 4% ten opzichte van een jaar eerder. Nederlandse ondernemers zien de dreigende heffingen met lede ogen aan. Volgens VNO-NCW en MKB-Nederland leidt Trumps ‘cowboy-politiek’ alleen maar tot tegenmaatregelen, die consumenten en bedrijven met hogere kosten opzadelen. De werkgeversorganisaties roepen daarom op tot intensievere gesprekken tussen Washington en Brussel over een nieuw handelsverdrag, dat voor de langere termijn voor meer zekerheid moet zorgen.

Internationaal Monetair Fonds waarschuwt opnieuw voor economische tegenwind

De wereldeconomie zucht onder steeds meer risico’s, van de Brexit tot de kelderende Argentijnse peso. Die tegenwind hoeft niet permanent te zijn, maar dan moeten beleidsmakers wel hard aan de slag. Het IMF schat in de nieuwste World Economic Outlook, het halfjaarlijkse rapport waar in het fonds de temperatuur van de wereldeconomie opneemt, dat de wereldwijde groei dit jaar uitkomt op 3,3%. Een jaar geleden lag die verwachting nog op 3,9%. De groei is daarmee sinds 2017 stapje voor stapje teruggezakt. Van 4% in 2017, naar 3,6% in 2018. En ook uit andere cijfers blijkt dat de internationale denktank somberder is geworden. Het IMF verwacht dat 70% van de wereldeconomie dit jaar te maken krijgt met afzwakkende groei. Twee jaar geleden was dat plaatje nog heel anders, toen leek het erop dat 75% de groei zag versterken.  Iedere regio kent wel redenen waarom de groei vertraagt. De VS en China ruziën over handel, China damt bovendien de kredietgroei in. In Duitsland heeft de auto-industrie het moeilijk. Het Verenigd Koninkrijk kampt met onzekerheid rond Brexit, Argentinië krijgt de val van de munt maar niet onder controle. IMF’s hoofdeconoom Gita Gopinath noemt 2019 een ’gevoelig’ jaar voor de wereldeconomie. „Als de neerwaartse risico’s uitblijven en er komt effectief beleid, dan stijgt de groei in 2020 weer naar 3,6%. Maar als een van deze belangrijke risico’s wel optreedt, dan treedt herstel in export-afhankelijke economieën, of landen met hoge schulden mogelijk helemaal niet op.” Hans Nauta schrijft over de toenemende macht van het bedrijfsleven. Het gevoel dat de macht van grote bedrijven is gegroeid was er al. Nu is het ook een feit. Wenjie Chen, onderzoeker bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF), maakte zelf mee hoe een middel tegen de zuivelallergie van haar dochter in zeven jaar tijd heel veel duurder was geworden. De prijs steeg van $100 naar $600. Dat kan een producent gewoon doen op een vrije markt zonder veel concurrentie. Ook demonstranten in gele hesjes, Uber-chauffeurs en maaltijdbezorgers op fietsen hebben vaak het gevoel dat ze niet kunnen opboksen tegen de gigantische bedrijven voor wie ze werken. Als ze te weinig verdienen, hebben ze dat maar te accepteren. Dat gevoel, dat bedrijven steeds machtiger zijn geworden, is terecht, zegt Chen in het hoofdkantoor van het IMF. Het is de belangrijkste uitkomst van het onderzoek dat ze presenteert. Voor het raam een lange rij met vlaggen van alle landen die deze week in Washington zijn om te vergaderen, op 1900 Pennsylvania Avenue. Verderop in de straat ligt het Witte Huis. Chen zag daarnaast allerlei negatieve effecten. Machtige bedrijven investeren minder. Ze hoeven minder hun best te doen om de concurrentie voor te blijven. De bedrijven sparen meer, ze steken minder geld in onderzoek en zijn minder innovatief. Dat samen heeft een drukkend effect op de economische groei in een land. Verder gaat een kleiner deel van het inkomen naar arbeid. Hierbij speelt ook mee dat de onderhandelingspositie voor werknemers is verzwakt. En natuurlijk stijgen de prijzen als een bedrijf te machtig wordt. Kijk naar de olieprijzen aan de pomp. Een ander schadelijk effect dat het IMF noemt, is dat mensen zich achtergesteld voelen als de winstcijfers van de multinationals naar buiten komen. Overheden moeten aan de slag met die verontwaardiging over ongelijkheid. Het IMF vindt dat toezichthouders en mededingingsautoriteiten scherper moeten worden. Het is bijvoorbeeld de vraag of een groot techbedrijf straks nog zomaar een opbloeiende nieuwkomer moet kunnen opkopen. Dat gebeurt regelmatig, door Instagram en WhatsApp te kopen raakte Facebook twee concurrenten kwijt. Ook moet het belastingstelsel worden aangepast, zegt het IMF, zodat bijvoorbeeld techbedrijven met slimme boekhouders meer geld gaan afdragen in de landen waar ze actief zijn. Hoe meet je de macht van een bedrijf? Dat is nog niet zo makkelijk. Bedrijven tellen in een markt is bedrieglijk, want een markt met weinig aanbieders kan best heel concurrerend zijn, zegt Chen. Het IMF kijkt daarom naar de prijzen die bedrijven vragen. Op een markt met voldoende concurrentie blijven de prijzen zo laag mogelijk, een kwestie van vraag en aanbod. Machtige bedrijven kunnen daarentegen een hogere marge op de kostprijs leggen. Voor de analyse zijn gegevens uit 27 landen gebruikt, 16 ontwikkelde en 11 opkomende economieën. Het gaat om 900.000 bedrijven, zowel beursgenoteerd als privaat. Per land staan deze bedrijven voor minstens 40% van de economische productie, en ze zijn vrij representatief voor het bedrijfsleven. Het betreft de periode 2000-2015. De machtstoename blijkt het grootst in ontwikkelde economieën, waar technologie en de dienstensector belangrijker zijn dan in opkomende landen. De gemiddelde marge, als percentage van verkoopprijs, is er tussen 2000 en 2015 met 8% gestegen. De VS steken boven de rest uit, dat zou je het Silicon Valley-effect kunnen noemen. In Europa, dat minder ‘superstar-bedrijven’ heeft, is het effect kleiner. Slechts een klein aantal bedrijven scoort hoog boven het gemiddelde. Het gaat niet alleen om digitale platforms, zoals Uber of Facebook, zegt Chen. Het is een bredere ontwikkeling die ze ook in de financiële sector waarneemt. Of in andere markten waar sommige bedrijven toegang hebben tot technologie, over patenten beschikken, en de voordelen van een groot netwerk kunnen uitbuiten. Het is te vroeg om al van een ‘monopolieprobleem’ te spreken, vindt het IMF. De effecten zijn nog beperkt, zegt Chen. Maar de gevolgen kunnen snel verergeren. Dat komt doordat de winnaars bijna alles in handen krijgen. ‘Winner takes most.’ Digitale platforms zorgen voor nieuwe uitdagingen, die ervoor kunnen zorgen dat het mededingingsrecht moet worden herzien. Waakzaamheid is geboden, vindt Chen, om ervoor te zorgen dat nieuwkomers een eerlijke kans hebben. Er is nog veel werk aan de winkel voor onze politieke en financieel/ecomische en monetaire leiders.

IMF – Trump – FED

DFT: De druk die de Amerikaanse president Donald Trump uitoefent op de Federal Reserve was afgelopen dagen een belangrijk onderwerp van gesprek op de voorjaarsvergadering van het Internationaal Monetair Fonds. Dat bleek zaterdag na afloop van de topbijeenkomst. IMF-topvrouw Christine Lagarde vertelde dat ze met veel centralebankiers heeft gesproken. Allemaal waren ze bezorgd over zaken als transparantie en de kans die ze krijgen om hun taken op een goede manier uit te voeren. De Française refereerde niet expliciet aan de situatie in de Verenigde Staten. Eerder deze week deed de belangrijke IMF-econoom Tobias Adrian dat wel. Hij trok een parallel met praktijken van de Amerikaanse president Richard Nixon en waarschuwde dat het ongelofelijk belangrijk is dat de onafhankelijkheid van centrale banken niet wordt ondermijnd. Trump heeft de FED herhaaldelijk bekritiseerd en vindt dat de Amerikaanse koepel van centrale banken meer moet doen voor de economie. Vorige week riep hij het instituut nog op de rente te verlagen en weer obligaties op te gaan kopen. [waar Lagarde niet aan refereert is dat er een grote behoefte is aan een platform waar centrale bankiers zich moeten verantwoorden voor het monetaire beleid dat ze voeren in relatie tot de financieel/economische en sociaal/maatschappelijke gevolgen]

Klimaat ontwikkelingen

EU wil dat Nederland snel extra energiemaatregelen neemt

Het gaat Nederland niet lukken om het met Europa afgesproken doel van 14% duurzame energie in 2020 te halen. Daarom zal de overheid aanvullende maatregelen moeten nemen, stelt EU-commissaris Miguel Arias Cañete (Klimaatactie en Energie) in een interview met het NRC. Hij bevestigt de constatering die het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in januari al deed. De overheidsinstantie die beleidsanalyses op het gebied van milieu maakt, constateerde in een rapport dat door de overheid gestelde klimaatdoelen niet worden gehaald. Het percentage opgewekte duurzame energie bedraagt volgend jaar naar verwachting slechts 12,2%. Nederland behoort daarmee tot een minderheid van de 28 EU-lidstaten. Elf lidstaten hebben de doelen al gehaald, tien lidstaten liggen op schema om het doel binnen een jaar te halen. Slechts zeven landen bevinden zich in de gevarenzone. EU-commissaris Cañete stelt in het interview dat Nederland duurzame energie in het buitenland moet gaan inkopen of produceren om toch de door de Europese wet voorgeschreven doelen te halen. Cañete heeft hierover vorige week met minister Eric Wiebes (Klimaat) gesproken. Energie is duurzaam als deze wordt opgewekt met wind, zon of biomassa (verbranding). Dit zijn vormen van energie waarbij het verbruik geen gevolgen heeft voor het leefmilieu en voor de toekomstige generaties. De Europese bewindsman wil niet zeggen wat de consequenties voor Nederland zullen zijn als de doelen in 2020 niet worden gehaald. “Wij zorgen met al onze wettelijke instrumenten dat landen hun verantwoordelijkheid nemen voor de bindende doelen”, stelt hij. Hij beklemtoont dat Nederland niet meer tijd zal krijgen om de doelen te halen. Cañete prijst in het NRC Nederland overigens wel voor de ambities van Nederland op de lange termijn. Zo heeft het kabinet het voornemen uitgesproken om in 2030 al een CO2-reductie van 49% te realiseren, terwijl de Europese afspraken slechts 40% reductie voorschrijven. Overigens bleek uit hetzelfde PBL-rapport dat de Nederlandse resultaten vooralsnog achterlopen op de voornemens. De uitstoot van CO2 is sinds 2017 zelfs weer toegenomen. [dat is overigens voor Nederland niet abnormaal: wij zijn heel goed in het maken van plannen voor in de toekomst, die door dit kabinet niet hoeven te worden uitgevoerd, maar in de uitvoering van die doelstellingen blijven wij achter. Dat is Mark Rutte ten voeten uit: goed in het woord, slecht in de daad}

Het klimaatbeleid was een van de heikele thema’s bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten in maart. Het definitieve klimaatakkoord moet er in juni liggen. Wiebes heeft beloofd in april een uitwerking te presenteren van het voorlopige klimaatakkoord dat in december na een jaar lang overleg tussen onder meer de overheid, bedrijven en milieuorganisaties werd gepresenteerd. Het definitieve akkoord moet in juni klaar zijn. [de vraag rijst dan wat een definitief akkoord behelst. Een financieel/fiscaal/technisch onderbouwd program van aanpak waarin voor het bedrijfsleven, de overheid, het bankwezen en de huishoudens duidelijk is wat ze kunnen verwachten, hoeveel dat kost en in welke tijdsspanne. Het volk wil eerst goed onderbouwde wetenschappelijke studies, die de noodzaak van klimaathervormingen ondersteunen. Verder hoe groot onze inspanningen zijn in het licht van dat van de industriële grootmachten als de VS, China en India? Wat is mondiaal onze bijdrage en wat is het resultaat van de mondiale CO2-uitstoot. Voordat die onderwerpen zijn bestudeerd zijn we jaren verder. Dat neemt niet weg dat er wel wetenschappers zijn die op de Noord- en Zuidpool constateren dat het ijs daar smelt, al decennia lang, maar wat zijn de gevolgen daarvan op termijn en op welke termijn?] Een woordvoerder van Wiebes laat maandag weten dat het ministerie onderzoek doet naar de mogelijkheden om extra duurzame energie in het buitenland te kopen. De minister zal de Kamer hier voor het zomerreces informeren.

Door zijn eenzijdige focus op een optimaal klimaatbeleid heeft Klaver zijn tegenpool in de kaart gespeeld

Dat schrijft Frank van de Heuvel (CDA) in een opiniërend artikel in Trouw: Klaver maakt Baudet groot. Het is terecht dat kranten ruimschoots aandacht hadden voor winnaar Forum voor Democratie en Thierry Baudet. Maar vreemd is de stilte over de grote verliezer: GroenLinks, met Jesse Klaver. Die is dé verliezer omdat de tegenpool zo enorm gewonnen heeft en links fors kleiner geworden is bij de Provinciale Statenverkiezingen. GroenLinks heeft Forum voor Democratie (FvD) uitgedaagd, op scherp gezet en in positie gebracht. De klassieke actie-reactie. Maanden geleden was dit al duidelijk toen Klaver, op vergelijkbare manier als Baudet, de plannen van de klimaattafels en het kabinet afdeed als broddelwerk. Of zoals Klaver, baudettiaans, zei: “We hebben de slag om het Klimaatakkoord verloren, maar gaan de oorlog winnen”. FvD werd uitgedaagd en reageerde. Snoeihard. Maandenlang werd het kabinet, dat de middenkoers moest zoeken, verketterd om slap beleid. Klaver wilde geen optimaal klimaatbeleid, maar een maximaal. En dan zijn er inderdaad ook mensen die zich afvragen of ze deze transitie wel kunnen betalen. Nadat eerder spaargeld, pensioen, werk, waarde van het huis en de zorgpremie leidden tot zorgen, waren het nu de energiekosten die mensen onzeker maakten. Baudet speelde er feilloos op in. Nu pleit Klaver voor een ‘klimaatformatie’ tussen GL en het kabinet. Dat is makkelijk. Twee jaar geleden liep hij weg terwijl de tijdgeest een kabinet wilde met een groen label. Hij verspeelde zo invloed, positie en gezag. Politiek is ook het momentum pakken, coalities vormen, durf tonen en – tevens – vuile handen maken. Doordat GL zich in het klimaatdebat zo hard opstelde, moest de SP, veel minder groen, mee. Echter, doordat Baudet steeds zijn €1000 mrd aan kosten noemde, gebeurde hetzelfde als met Trump drie jaar geleden. De pers en GL namen Baudet niet serieus maar wel letterlijk, terwijl veel kiezers hem niet letterlijk maar wel serieus namen. De SP-kiezer zag dat het alternatief op rechts lag. Baudet zag hun groeiend kostenplaatje. Zo heeft Klaver FvD groot gemaakt, de SP in de hoek gedreven en de gedroomde linkse groei zelf om zeep geholpen. Hij had zich slimmer kunnen opstellen als de leider van links. Voormalige PvdA- en SP-bolwerken, van Heerlen tot Oost-Groningen, vielen voor FvD. Hunkerend naar hoop en houvast in plaats van top-downmoralisme. Een tegenvaller voor GL is ook dat het geen monopolie op gedoogsteun voor de coalitie heeft in de Eerste Kamer. Het kabinet kan ook zakendoen met de PvdA of over rechts met FvD. Dat matigt bij links en rechts extreme eisen. Politiek is inhoud, presentatie, maar ook weerstand in de eigen partij durven trotseren, koers uitzetten en met praktische oplossingen komen. Een topsporter wacht nooit op de volgende Olympische Spelen. Dan is alles anders. Stuurlui aan de wal worden vroeg of laat afgestraft; zie Wilders. Uiteindelijk worden in Nederland politici gewaardeerd die in actie komen: Lubbers, Kok, Balkenende en Rutte deden dat. Ook Samsom durfde socialistische stokpaarden aan te pakken en Segers neemt verantwoordelijkheid. Doordat Klaver zijn focus had op een deel van één vraagstuk, namelijk op een revolutionaire, disruptieve omslag op het gebied van klimaat en energie, verloor hij het zicht op het grotere, het bredere, het meer basale verhaal. Dat mensen pragmatische oplossingen willen en dat ze houvast willen hebben in hun bestaan. GL heeft gewonnen op grachtengordels, onder studenten en mensen die het al goed hebben. Maar het heeft verloren onder studenten, boeren en linkse en rechtse mensen die echt in de knel zitten, onder de katholieken in Volendam die een andere messias gevonden hebben. En daarom zijn GL, Klaver en de krimpende linkse samenwerking de echte verliezers. [het is een visie op politieke ontwikkelingen. Ik deel zijn standpunt dat het beleid van GL eigenlijk is toegespitst op het klimaat, zonder dat ze weten of daar, met de informatie die nu beschikbaar is, wel draagvlak voor is in de samenleving. De demonstraties van de schoolgaande jongeren voor het milieu is sympathiek. De vragen aandacht voor hun toekomst en die is belangrijk, niet alleen voor het klimaat maar misschien nog veel meer voor de inrichting van de arbeidsmarkt, de democratie en onderwijs en wetenschap. De grote misser van GL is dat ze sterk inzetten op klimaat, vooral snel en zonder de rekensommen te kunnen leveren wat dat allemaal gaat kosten, wie dat moeten betalen en wat het uiteindelijk gaat opleveren op nationaal, Europees en mondiaal terrein. GL doet er verstandig aan gas terug te nemen en zich breder te oriënteren op de klimaatproblematiek. Het draagvlak ligt momenteel meer bij Forum dan bij de pro-klimaat-partijen]

Boeing verder in de problemen

De schade voor het aan de grond houden van de 373 MAX8 toestellen alsmede het verminderen van de productie van dit toestel kost Boeing, naar schatting van Bank of America Merill Lynch, $1 mrd per maand. Twee fatale ongelukken binnen korte tijd veroorzaakten een waardedaling van $34 mrd op de financiële markten. Daardoor sleept een groep aandeelhouders de Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing voor de rechter. De aandeelhouders zeggen dat Boeing winstgevendheid en groei boven veiligheid en eerlijkheid heeft gesteld en de ware omvang van de veiligheidsproblemen van de 737 MAX verborg. Bij het neerstorten van de twee toestellen in Indonesië en Ethiopië kwamen meer dan 300 mensen om. In beide gevallen bleek dat het veiligheidssysteem de neus steeds omlaag drukte, doordat een sensor verkeerde informatie gaf. In de hele wereld worden Boeings 737 MAX aan de grond gehouden. Het bedrijf heeft inmiddels een software-update doorgevoerd. Het systeem moet eerst opnieuw worden goedgekeurd door toezichthouders voordat de toestellen weer mogen vliegen. De aandeelhouders zijn niet de enigen die een rechtszaak tegen de vliegtuigbouwer hebben aangespannen; ook nabestaanden van de slachtoffers van de twee ongelukken zijn naar de rechter gestapt.

De veiligheidsperikelen blijven de Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing achtervolgen. De Chinese leasemaatschappij CALC heeft een bestelling van 75 toestellen van het gewraakte type 737 MAX geparkeerd tot het moment dat de Amerikanen meer zekerheid kunnen geven over de veiligheid. Ook de optie voor nog eens 25 toestellen is in de ijskast gezet, zo schrijft de South China Morning Post.

Staatssteun voor Turkse banken
De Turkse lira is mid-week na weken van dalingen aan het herstellen. Turkse banken kregen de grootste staatssteun sinds de crisis van 2001 aangeboden. De Turkse overheid probeert daarmee banken te helpen die problemen hebben om voldoende cash aan de markt uit te lenen en zelf overeind te blijven. Hun cashvoorraad is de laatste kwartalen volgens Europese toezichthouders fors geslonken. De Turkse minister van Financiën Berat Albayrak heeft zijn banken gemeld bovenop de bestaande steun onmiddellijk $4,9 mrd te verstrekken in een poging om de Turkse economie weer te laten groeien. De inflatie bleef afgelopen weken, ondanks ingrepen van president Erdogan in de economie, torenhoog: Turken betaalden in maart 19,7% meer voor hun boodschappen dan een jaar eerder. Van de beroepsbevolking is nu, officieel, 13,5% werkloos. Om staatsschuld verkocht te krijgen in de markt, moet de centrale bank vanwege het grote risico voor beleggers hen momenteel voor 10-jarige obligaties 17,4% rente geven. 18 jaar geleden werden de Turkse banken in hun voortbestaan bedreigd. Ankara verstrekt het kapitaal voor staatsbedrijven of staatsdeelnemingen. Toen stak de centrale bank $77 mrd in de banken en indirect in de economie om het land te redden. Twee fondsen zullen slechte leningen, die nu op de balans van de Turkse banken drukken, overnemen om te proberen die later tegen gunstige vergoedingen te verkopen. Bedrijven in Turkije die hebben geleend staan onder steeds grotere druk om hun schulden af te lossen. Daarbij zouden de banken middels herfinanciering kunnen helpen. De Turkiye Halk Bankasi AS won op de beurs 4% en de Vakiflar Bankasi TAO steeg 1,3%. Beleggers zijn sceptisch: ze herkennen de historische stap met dezelfde operatie met staatsobligaties en zien dat de markt die nog niet oppikt. De grootste Turkse beurs reageerde gelaten met een stijging van nog geen ½%.

Draghi en het monetaire beleid

Draghi ziet een tragere groei in de eurozone. Tegenslag in euro-landen neemt wel af, maar wereldwijde factoren zoals protectionisme en de Brexit drukken op het sentiment. Zoals verwacht tornt de ECB ook deze keer niet aan de belangrijkste rentetarieven. Bovendien herhaalt de centrale bank de verwachting dat er tot eind dit jaar niets aan de rente verandert. Duidelijk wordt dat het monetaire beleid van de ECB nauwelijks in staat is de inflatie in de hand te houden. Op de persconferentie die altijd op het rentebesluit volgt toont ECB-president Draghi zich van zijn somberste kant. Hij verwacht onder meer dat de economie het nog een tijdje zwaar zal houden. De markten somberen met Draghi mee: de rente op 10-jaars Duitse staatsobligaties staat hierna op -0,03%. De euro valt 0,3% ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Draghi geeft geen extra toelichting op de aankondiging dat hij de pijn van banken om negatieve rentes gaat verlichten. Nu staat de depositorente op -0,4%. Dat houdt in dat banken moeten betalen om geld bij de ECB in Frankfurt te stallen. Dat vreet aan de marges bij banken. Twee weken geleden hintte Draghi erop dat er mogelijk maatregelen komen om die pijn te verlichten, maar het is nog niet duidelijk wat de ECB hieraan wil doen. De ECB is een dag eerder met het rentebesluit gekomen. Dat heeft te maken met de voorjaarsvergadering van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), die vond deze week ook plaats.

Brexit ontwikkelingen: May met lege handen en een opdracht terug naar Londen

In de media wordt de indruk gewekt dat May het door haar gevraagde uitstel heeft gekregen en zelfs nog meer. Daar zou in Londen de loftrompet over geblazen moeten worden, dachten de 27 EU-regeringsleiders woensdagnacht, toen zij premier May hadden verteld wat zij in al hun wijsheid hadden besloten. Er waren twee zaken die belangrijk waren: 1. voor een aantal EU-landen, waaronder Nederland en Duitsland, was het van het grootste belang dat er op 12 april 2019 geen harde Brexit zou plaatsvinden. Dus moest May haar uitstel krijgen, desnoods met Europese Verkiezingen voor de Britten. 2. Ze heeft wel de opdracht meegekregen dat ze moet bereiken dat de EU/May deal moet worden goedgekeurd door het Lagerhuis. De 27-EU-regeringsleiders hebben May wel opgescheept met een ‘mission impossible’: ze zit nu in de klem van de EU en wie helpt haar daaruit? Zijzelf, maar dat kan ze niet: ze zal nooit opstappen als ze daar niet toe gedwongen wordt, ook niet als ze daarmee de Conservatieve Partij een zware nederlaag toebrengt. De eerste reacties in de Britse pers spreken over: een ‘zwart gat’, ‘vernedering’ en’ May verder onder druk’. De gratis krant Metro heeft het over een hulpeloze May die in de Brusselse vortex wordt gezogen en schrijft dat een akkoord net zo ver weg is als het deze week gepresenteerde ‘zwarte gat’ (55 miljoen lichtjaar). The Sun vraagt zich hardop af: “Will we EVER leave?”. De krant schrijft dat verschillende belangrijke Conservatieve politici vinden dat May volgende maand moet aftreden, zodat er een nieuwe leiderschapsverkiezing georganiseerd kan worden. [mijn vraag is ‘waarom pas in mei, waarom moet ze de handschoen niet nu al in de ring gooien’] Maar May weet van geen wijken, meldt The Independent. “Met het uitstel heeft de premier een voorzet gegeven om aan te blijven tot de winter om het brexit-proces af te ronden, wat woedende reacties uit zal lokken van haar critici in de Conservatieve partij.” The Guardian kopt op de voorpagina: “Europa hoort May aan en zegt nee” en The Independent heeft het over “de slechtste Britse verkoopster ooit”. Premier May wilde een verlenging tot 30 juni, langer had ze eerder onacceptabel genoemd, maar de Europese regeringsleiders schoven die datum terzijde en plakten er vier maanden aan vast: Halloween-Brexit. Veel partijgenoten zullen haar aan die uitspraak over 30 juni herinneren, zegt correspondent Tim de Wit. “Waar we op moeten letten later vandaag is hoe dit gaat vallen in Mays eigen partij.” “Ik denk dat dit langere uitstel ook gaat betekenen dat de positie van May, die natuurlijk al onder gigantische druk staat, nog ingewikkelder wordt. Ik denk dat je weer gaat zien dat aan die heel dunne stoelpootjes die ze nog over heeft, dat haar eigen partijgenoten daar nog meer aan gaan zagen.” The Guardian presenteert op zijn site de analyses van een aantal columnisten, zoals de progressieve Tom Kibasi. Hij schrijft dat de nieuwe verlenging het eind betekent van May en haar deal. Verder uitstel is volgens hem geen oplossing, alleen een nieuw referendum of verkiezingen kunnen volgens hem voor een oplossing zorgen. Een commentator van The Telegraph schrijft dat het oprecht knap is om zo slecht in politiek te zijn als May: om oud en jong, Leavers en Remainers, stedelingen en plattelanders, links en rechts af te stoten. May loopt volgens hem het risico de Conservatieve partij de electorale vergetelheid in te helpen. (bron: NOS.nl)

De 27 EU-regeringsleiders hebben op hun ingelaste Brexit-top een akkoord bereikt over een tweede uitstel van het Britse vertrek uit de Europese Unie. De einddatum is nu na lang soebatten vastgesteld op 31 oktober, met een tussentijdse evaluatie tijdens de reguliere Europese top in juni. Het overleg duurde tot na middernacht, omdat vooral de Franse president Macron grote bezwaren had tegen het lange uitstel waar 17 van de 27 regeringsleiders wel voor waren. [dus 10 tegen, waarvan Macron de woordvoerder was] Eerder circuleerden de data van 31 december en zelfs 31 maart volgend jaar. Maar Macron gruwt ervan dat de EU zo lang in de greep dreigt te blijven van het moeizame Britse vertrek uit de Unie en niet toekomt aan de in zijn ogen noodzakelijke hervormingen. [daar kan ik hem wel in volgen] In de wandelgangen sijpelden geluiden door dat de andere regeringsleiders zeer geïrriteerd waren over de solistische houding van Macron, die volgens hen vooral voor eigen publiek bedoeld zou zijn. Naar verluidt viel voorzitter Juncker van de Europese Commissie fel uit naar de Franse president. Het handige van de datum van 31 oktober is dat op die dag de ambtstermijn van de commissie-Juncker eindigt. [het onhandige is dat, als May er niet in slaagt met een acceptabel voorstel te komen, bij de nieuwe Europese Commissie zal aankloppen om daar opnieuw haar gelijk te bevechten. Wat ik wel heel ernstig vind is dat de EU-regeringsleiders ongepast gebruik maken van het doorzetten van May (met een plaat voor haar kop voor de reële politieke situatie in het Lagerhuis) van haar en die van de EU uitonderhandelde Brexit-deal. De EU speelt haar uit om die deal uiteindelijk toch door het Lagerhuis te krijgen om de Europese belangen te beschermen. Daar krijgt ze tot Halloween de tijd voor om dat voor elkaar te krijgen en tussentijds moet ze daarover verslag komen doen. Daarom zal ze als politiek leider van de Torries en als premier niet opstappen. Dat is heel goed doordacht door de 27 EU-regeringsleiders. Ik krijg daar een vieze smaak van in mijn mond. Velen willen dat niet maar een harde Brexit is de enige optie, waarmee het VK zo snel mogelijk weer op eigen benen kan staan. Het sluiten van een douane-unie (een vrijhandelsverdrag geeft hetzelfde resultaat maar dan zonder afhankelijkheid van Brussel), waar Labour op aanstuurt is tijdsverspilling want de Brexit-deal wordt NIET opengebroken] Daardoor hoeft Londen in ieder geval geen nieuwe Eurocommissaris naar Brussel te sturen. De verlenging is aan strenge voorwaarden verbonden. Van openbreken van het bestaande brexit-akkoord kan nog steeds geen sprake zijn, en de Britten zullen zich tijdens hun verlengde verblijf in Brussel ‘constructief en verantwoordelijk’ moeten gedragen. De verlenging is hoe dan ook flexibel: als de Britten het bestaande Brexit-akkoord goedkeuren, kan het vertrek op de eerste dag van de daaropvolgende maand een feit zijn. De Britse deelname aan de Europese verkiezingen is wel onvermijdelijk geworden [tenzij May in het Lagerhuis geen steun krijgt voor de verlenging] en er alsnog een no dealbrexit is. Over één uitspraak van de Britse premier Theresa May zijn alle betrokkenen het hartgrondig eens. “Veel mensen zijn gefrustreerd dat deze top überhaupt plaatsvindt”, zei ze bij aankomst in Brussel. Het collectieve ja-geknik veroorzaakte een klein aardschokje in de Belgische hoofdstad. Want inderdaad, opnieuw moesten zij en haar 27 EU-collega’s opdraven voor een ingelaste Brexit-top, in de wetenschap bovendien dat het zeker niet de laatste zal zijn. Als er niets zou gebeuren, zou de Brexit-afgrond, zonder valscherm, een feit zijn. Dus was het zaak op het hoogste niveau een beslissing te forceren, zonder May, die er alleen bij aanvang bij was om haar uitstelverzoek te motiveren. Basis van de onderhandelingen was het verzoek van May voor een uitstel tot 30 juni, waarbij ze de hoop uitsprak dat het overleg in Londen tussen haar Conservatieven en de Labour-oppositie ruim vóór die tijd een doorbraak oplevert Daar geloven de 27 anderen niet in, althans: op die basis konden ze geen doortimmerde uitstel-beslissing nemen zonder het risico te lopen om de haverklap weer in spoedzitting bijeen te moeten komen. De slotconclusies zijn dan ook streng voor Londen. De EU herhaalt (voor de tweeduizendste keer) dat het bestaande Brexit-akkoord, dat drie keer door het Britse Lagerhuis is afgewezen, niet wordt opengebroken. Bovendien kan er geen sprake zijn van onderhandelingen over de toekomstige handelsrelatie zo lang dat terugtrekkingsakkoord niet is afgehandeld. Een andere discussie ging over het risico dat Britse politici hun verlengde verblijf in Brussel en Straatsburg aangrijpen voor sabotage-acties, uit onvrede met de verlenging. Met name Frankrijk vreest daarvoor en pleitte voor beperkende maatregelen, zoals het ontnemen van stemrecht aan de Britten in de nominatieprocedure voor de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Los van de juridische onmogelijkheden daarvan willen andere landen, waaronder Nederland, daar minder krampachtig mee omgaan. Vanwege de verkiezingen komt er toch een lange, beleidsluwe periode aan, zonder grote beslissingen waarbij de Britten als stoorzender kunnen fungeren. En de nieuwe commissievoorzitter dan? Ach, vijf jaar geleden stemde toenmalig premier David Cameron (slechts gesteund door zijn Hongaarse ambtgenoot Viktor Orbán) ook al tegen aanstelling van Jean-Claude Juncker, maar vetorecht hebben landen hierin niet.

Column van Prof. Dr. Jaap van Duijn, econoom, wetenschapper, bestuurder en buitengewoon hoogleraar, van 1983-2003 had hij zitting in de Raad van Bestuur van Robeco

Op DFT trekt van Duijn aan de alarmbel: de doelstellingen van de ECB worden niet gehaald. De bedoeling van het lage rentebeleid van de centrale banken was dat bedrijven meer zouden gaan investeren als ze goedkoper konden lenen en zo de economie zouden aanjagen. Maar dat is niet gebeurd. De investeringen van bedrijven zijn in Nederland na de crisis niet meer toegenomen dan het bbp. De investeringen van de overheid liggen zelfs nog steeds 10% onder het niveau van voor de crisis. Rutte zei pas dat zijn kabinet meer investeert dan Den Uyl indertijd deed, maar waar hij dat vandaan haalt, is me een raadsel. Misschien komt hij er door al zijn plannen op te tellen en die investeringen te noemen. [dat zou best eens kunnen want Rutte telt zijn voornemens al wel meer mee voordat ze zijn gerealiseerd. Hij is de man van het woord en veel minder van de daad] In ieder geval haalt het investeringsherstel het niet bij wat na de diepe recessie van begin jaren tachtig gebeurde. Toen stegen, bij een reële rente van 7%, de investeringen van bedrijven met 75%. De laatste acht jaren, bij een reële rente die negatief is, zijn de bedrijfsinvesteringen met maar 35% toegenomen. Kennelijk zijn bedrijven, ondanks een heel hoge rente, bereid fors te investeren als ze de vooruitzichten maar goed achten. En doen ze dat, ondanks een extreem lage rente, maar in heel beperkte mate als ze niet voldoende toekomstperspectief zien. Investeringen worden overduidelijk maar in beperkte mate door de hoogte van de rente bepaald. Intussen heeft het beleid van de ECB wel voor een grote scheiding in de positie van grote ondernemingen versus MKB-bedrijven gezorgd. Het opkoopbeleid van Draghi strekte zich ook uit tot bedrijfsleningen, met als gevolg dat de rente op bedrijfsobligaties tot nooit eerder vertoonde niveaus is gedaald. In 2016 gaf Henkel, de fabrikant van onder meer Persil, een 5-jaars obligatie uit met een coupon van 0%. Er werd €700 miljoen opgehaald. Omdat de lening boven pari werd uitgegeven, kreeg Henkel zelfs geld toe. Het Franse LVMH, van onder andere de Louis Vuitton-tassen, leende in 2017 voor drie jaar €1250 miljoen, ook tegen 0%. Vorige maand heeft LVMH het kunstje weer herhaald. Geneesmiddelenfabrikant Sanofi heeft net een 3-jarige obligatie tegen ook weer een coupon van 0% uitgegeven. Unilever leende vorig jaar voor vijf jaar tegen 0,5%, Ahold voor zeven jaar tegen 0,875%. In feite worden de grote ondernemingen door Draghi gesubsidieerd. En dan het MKB. Dat heeft geen toegang tot de kapitaalmarkt, maar moet zich tot de banken wenden. Die blijken niet zo scheutig te zijn met het verstrekken van leningen. Als we kijken naar de kredietportefeuille van de drie Nederlandse grootbanken (ING, Rabo en ABN Amro), dan blijkt die sinds 2010 bij alle drie gekrompen te zijn. In 2010 stond er voor €1323 miljard aan leningen bij bedrijven en gezinnen uit, in 2018 was dat nog €1272 miljard. De economie groeide, maar de kredietportefeuille van de banken is nu kleiner. Je hebt bedrijven en bedrijven. De ene groep kan voor niks lenen, de andere is blij als er überhaupt een lening kan worden afgesloten. [onze politieke leiders slagen er niet in een toekomstvisie te ontwikkelingen en de ECB voert een abominabel slecht monetair beleid] Interessante column van van Duijn.

Is dit onze toekomst?

Alibaba-topman Jack Ma eist dat zijn werknemers minimaal 72 uur per week werken. Volgens de baas van het Chinese internetconcern Alibaba moeten zij daarbij de 996-werkcultuur omarmen: van 9 uur ’s ochtends tot 9 uur ’s avonds en 6 dagen per week. Werken van 9 tot 9 leidt tot enorm geluk”, zei Ma onlangs tijdens een interne bijeenkomst van Alibaba. „Als je niet meer tijd en energie in je werk steekt dan anderen, hoe kun je dan succes hebben?” In China is men bepaald niet vies van hard werken. Maar zelfs daar is er kritiek op de uitspraken van Ma. Volgens de Chinese autoriteiten zal de concurrentiekracht van een bedrijf niet verbeteren als werknemers structureel overwerken. Vooral in de Chinese technologiesector kampen medewerkers met extreem lange werkdagen en veel stress. De schatrijke mede-oprichter van Alibaba bezit een vermogen van $38 mrd en is lid van de Communistische Partij. Hij geldt als de rijkste man van China. Hoewel het lidmaatschap van de Communistische Partij belangrijk is om zaken te bereiken in China, blijkt de Alibaba-topman er wel degelijk linkse sympathieën op na te houden. Volgens hem hebben welvarende Chinezen bijvoorbeeld de plicht om arme landgenoten te helpen om ook vooruit te komen. In september heeft de 54-jarige Ma Yun(zijn echte naam) aangekondigd dat hij vertrekt als topman van Alibaba.

De koopkracht van de consument staat opnieuw in de aandacht

Een gemiddeld huishouden geeft een groter deel van de inkomsten uit aan basisbehoeften, zoals wonen en zorg, dan in 2008. Daarmee blijft er minder over voor andere spullen en diensten. Dit verandert ondanks de aantrekkende economie maar geleidelijk, meldt het economisch bureau van ING. Huishoudens consumeren hierdoor minder dan voor de crisis, terwijl ze wel meer geld uitgeven. In 2017 consumeerden mensen nog zo’n 6% minder dan in 2008. Door prijsstijgingen van 9% in totaal kregen ze daar minder goederen en diensten voor terug. Ook als de groeiende consumptie van 2018 mee wordt gerekend, komt de consumptie van een gemiddeld huishouden nog steeds beneden het niveau van voor de crisis uit. Basisbehoeften zoals wonen, zorg, voeding en energie beslaan in 2017 41% van de uitgaven van huishoudens. In 2008 was dat nog 36%. Vooral wonen en onderhoud werd in verhouding een grotere kostenpost: die groeide van 19,5% in 2008 naar 23,7% in 2017. Zorg is nu goed voor 3,8% van de uitgaven, van 3,1% voor de crisis. Ook aan voedsel en alcoholvrije dranken gaven mensen meer uit, door een sneller dan gemiddelde stijging van de prijzen, aldus ING. In 2008 was dit deel nog 10,1%, in 2017 is het 10,8%. Energie en water namen in 2017 juist een iets minder groot deel in van het budget dan in 2008. Door onder meer energie zuinigere nieuwbouw ging men in die periode langzaam minder energie verbruiken. Het bbp in 2017 is 6,5% groter dan in 2008, maar toch daalde de consumptie per huishouden. Volgens ING zijn er verschillende oorzaken voor die consumptiedaling. Ten eerste zijn er 7,5% meer huishoudens, die het gemiddelde omlaag halen. Ten tweede betalen huishoudens 7,1% meer mee aan consumptie die via de overheid loopt, zoals zorg- en onderwijsuitgaven. Ook is het aandeel dat mensen sparen toegenomen, zoals via pensioenen, en daalde het aantal leningen zoals hypotheken. “De lagere consumptie bij een hoger bbp kwam dus door het nastreven van andere, maatschappelijke doelen, zoals meer zorg en onderwijs en het opbouwen van financiële buffers”, aldus ING. Volgens ING zal het mogelijk nog tot 2025 duren voor volledig herstel van de consumptie zich volledig herstelt, ook al groeit het inkomen en trekt de consumptie aan. Dat zou komen doordat het aandeel van de basisbehoeften hoog blijft: door vergrijzing stijgen de zorgkosten, de energiekosten gaan omhoog door de energietransitie, en de huren zullen ook verder stijgen. Verder gaat volgens ING de komende jaren een groot deel van het geld naar extra collectief gefinancierde zorg en extra besparingen zoals voor de pensioenen. “De ruimte voor leuke dingen is dus nog altijd beperkt en die trekt de komende jaren maar geleidelijk aan”, zegt Marcel Klok van het ING Economisch Bureau. “Dit helpt verklaren dat mensen vinden dat ze nog niet echt profiteren van de economische groei. De groei leverde wel ruimte op voor zorg en de opbouw van buffers.” (bron: nu.nl)

NIBUD: huishoudens hebben gemiddeld 11 abonnementen

Een mobieltje, internet en tv thuis, Netflix, de krant, de Wegenwacht, maar ook bijvoorbeeld de sportschool, sportclubs, de Museumkaart, maaltijdbox, loterijen, kranten en tijdschriften en dan niet te vergeten de glazenwasser, online diensten, opslagruimte in de cloud en het cv-onderhoudscontract. Nederlandse huishoudens hebben gemiddeld maar liefst elf verschillende abonnementen. Maar het overgrote deel van de mensen, 91%, onderschat het aantal abonnementen dat men heeft. Dat blijkt uit onderzoek van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting en dat kan gevaarlijk zijn. “We zien het als een risico dat mensen meer abonnementen hebben en niet in de gaten hebben hoeveel ze daaraan uitgeven”, zegt directeur Arjan Vliegenthart. “Hierdoor kunnen ze in geldproblemen komen. Het gevaar van abonnementen is dat je uiteindelijk meer uitgeeft dan je eigenlijk wilt.” Jongeren tot 25 jaar hebben gemiddeld zestien abonnementen, 65-plussers hebben er een stuk minder, namelijk negen. Jongeren hebben vaker een abonnement op een streamingdienst of een privélease-auto, ouderen vaker op een krant, een lidmaatschap van een dienstverleners als de ANWB en de Consumentenbond of een loterij. Het Nibud vindt dat we vrij laks met al die abonnementen omgaan. “Mensen sluiten ze makkelijk af, lezen niet altijd de voorwaarden, kunnen vaak de contracten niet terugvinden en 30 procent zit langer aan een abonnement vast dan de bedoeling was.” De organisatie pleit ervoor dat mensen jaarlijks voor zichzelf op een rijtje zetten welke abonnementen ze allemaal hebben. Want huishoudens die een goed overzicht hebben, kunnen ook beter bepalen wat ze maandelijks aan abonnementen kwijt zijn.

Hudson Bay Nederland in de problemen

Warenhuisketen Hudson’s Bay draait in Nederland zo slecht dat een sluiting of faillissement nog dit jaar de meest voor de hand liggende optie is. Dat blijkt volgens het Duitse zakenweekblad Wirtschaftswoche uit interne documenten van het Duitse moederbedrijf Karstadt. Een woordvoerster van Hudson’s Bay Nederland kon niet inhoudelijk reageren. Karstadt was niet direct bereikbaar voor een reactie. In september werd Hudson’s Bay Nederland onderdeel van het op een na grootste warenhuisconcern van Europa door de samensmelting met Karstadt. De bijbehorende herpositionering gaf volgens Wirtschaftswoche slechts tijdelijke verlichting voor de keten. Vrij kort na de opening van de eerste vestiging van Hudson’s Bay in Amsterdam doken al berichten op dat de winkelketen niet aansloeg bij het Nederlandse publiek. Twee weken geleden werd nog een nieuwe Hudson Bay geopend in het Stadshart van Amstelveen, waar eerder V&D in was gevestigd. De Telegraaf citeerde eerder al uit interne documenten over grote verliezen. Volgens de Duitse berichten zouden de winkels in Nederland afstevenen op verliezen tot €1 mrd in 2028 als de keten op de huidige manier verdergaat.(bron: DFT)

Politieke peiling van Maurice de Hond van 14 april 2019

Ik hoorde zaterdagavond in Nieuwsuur Prof. Dr. Mr. Frederik (Frits) Bolkestein, Nederlands politicus, staatssecretaris van Economische Zaken en korte tijd minister van Defensie. Het bekendst is hij geworden als fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer. Van 1999 tot 2004 was de nu 86-jarige prominente VVD-er Europees commissaris voor Interne markt, de Douane-Unie en Belastingen. Het overstappen van een deel van de VVD-achterban naar Forum voor Democratie gaat hem zeer aan het hart. Hij stelt dat de partij meer de doelstellingen van de VVD naar voren moet brengen. Dat moeten de fracties doen. Rutte mag dan wel de politiek leider van de liberalen zijn maar de parlementariërs moeten hem voor het kabinetsbeleid van Rutte III attaqueren. Die voert een veel te links beleid in zijn ogen. Dat verklaart de overstap van VVD-kiezers naar Baudet. Bij de ongewijzigde peiling schrijft de Hond: De waterscheiding tussen kiezers van FvD (en PVV) aan de ene kant en de kiezers van VVD, CDA, D66, GroenLinks en PvdA aan de andere kant is na 20 maart groter geworden. Dat leidt er mede toe dat vooralsnog een groei van FvD door winst op VVD en CDA, niet waarschijnlijk is. Maar we zien geen tekenen dat de kiezers die van VVD en CDA naar FvD zijn overgegaan makkelijk zullen terugkeren. Die kiezers zijn namelijk zeer positief over Baudet en weinig positief over Dijkhoff en Buma. Kiezers die overgelopen zijn van VVD en CDA naar FvD, hopen ook in grote getale dat het kabinet de rit niet uitzit, terwijl kiezers die bij VVD en CDA gebleven zijn juist in meerdere mate hopen dat het kabinet wel de rit uitzit. Deze stijging hangt ongetwijfeld samen met de score van FvD op 20 maart. Kiezers met een negatief gevoel over FvD lijken via de hoop dat het kabinet de rit uitzit het moment van volgende verkiezingen maximaal te willen uitstellen (namelijk nog circa 2 jaar). Op basis hiervan is het waarschijnlijk dat FvD, hoewel er dus voor FvD op dit moment weinig potentieel over is bij VVD en CDA, wel goed in staat zal kunnen zijn om de 28 zetels (waarvan ook een groot deel van CDA en VVD komt) die ze nu heeft, vast te houden. De groei kan hooguit nog verder komen van de PVV. Hoe groot is het vertrouwen in de 13 fractievoorzitters in de Tweede Kamer: 1. Segers (CU), 2. Dijkhoff (VVD), 4. Thieme (PvdD), 5. Buma (CDA), 7. Baudet (FvD), 8. Klaver (GL), 12. Jetten (D66).

Slotstand indices d.d. 12 april 2019; week 14: AEX 561,61; Bel20 3845,05; CAC40 5.502,7; DAX30 11.999,93; FTSE 100 7.437,06; SMI 9.484,75; RTS (Rusland) 1253,44; DJIA 26.412,3; NY-Nasdaq 100 7.628,15; Nikkei 21.870,56; Hang Seng 29.909,76; All Ords 6.347,0; SSEC 3.188,63; €/$1,12876; BTC/USD $5.073,14; 1 troy ounce goud $1289,8; dat is €36.695,06 per kilo; 3 maands Euribor -0,31% (1 weeks -0,378%, 1 mnds -0,367%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,123%; 10 jaar VS 2,5426%; 10 jaar Belgische Staat 0,486%, 10 jaar Duitse Staat -0,046%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,3%, 10 jaar Japan -0,0531%; 10 jaar Italië 2,378%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,704.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen zijn deze week vrij stabiel, daarentegen zijn de rentetarieven voor 10-jarig papier licht aangetrokken. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven zijn niet verder gedaald: Zwitserland 0,23%; Japan 0,5189%; Duitsland 0,693%; Nederland 0,72%; Frankrijk 1,364%; VK 1,724%; Canada 2,0611%; Spanje 2,184%; VS 2,9563%; Italië 3,357%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,38%; Denemarken -0,365%; Nederland -0,337%; Frankrijk -0,213%; Japan -0,1698%; België -0,116%, Spanje 0,006%. Deze week wederom negatieve rentetarieven, die de gekte van het monetaire systeem dat door de Centrale Banken aantonen.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.