UPDATE 11052019/478 WAARSCHUWING!!! Let op Uw geld, de centrale banken verkeren in nood

Realisatie van Klimaatdoelstellingen

In blog 477 heb ik over dit onderwerp uitvoerig geschreven. Daarbij heb ik aan de orde gesteld of wij de klimaat- en natuurwetenschappers kritiekloos moeten volgen dan wel dat wij de problematiek, die er daadwerkelijk is, toch vanuit een bredere perspectief moeten beschouwen. Of we niet meer moeten vertrouwen op technische- en wetenschappelijke ontwikkelingen, die – hopelijk – tot eenvoudiger en goedkopere oplossingen leiden. Dat we niets moeten doen zeg ik zeker niet, maar laten we alleen dat doen dat, met weinig kosten, tot verlaging van de CO2-uitstoot leidt. Met inzet van de vervuilende industrie, het bedrijfsleven en de burgers/consumenten. Maar als ik dan lees dat Albert Heijn over drie jaar ermee stopt bepaalde groeten en fruit uit het plastic te halen dan vraag ik mij af waarom niet alle supermarkten daartoe verplichten en dat dan binnen één jaar. Ga verplichten dat voeding veel duurzamer moet worden verpakt. De overheid is zo vriendelijk tegen het bedrijfsleven: de consumentenbelangen moeten veen beter behartigd worden. Op dit thema moeten veel sneller en efficiëntere resultaten geboekt gaan worden. Projecten waarvoor nog jaren onderzoek moet worden uitgevoerd, zoals de gas-transitie voor oudere woningen, moet op dit moment gas teruggenomen worden. Ik neem direct aan dat het mondiaal een complex probleem is, maar Nederland moet zich ook realiseren dat wij maar het 1:25000 deel uitmaken en dat de geschatte lasten van de energie-transitie op basis van de voorstellen van de 5 klimaattafels waarschijnlijk wel het dubbele is van onze Nederlandse staatsschuld opeist. Realiseert iemand zich hoe groot de kapitaalvernietiging is die ermee gepaard gaat. Met onze huidige staatsschuld van €425 mrd blijven wij binnen de EU-norm van 60% bbp, maar als die staatsschuld zou verdubbelen zitten we gelijk kilometers boven die norm in Italiaanse toestanden. Idealisten voor het klimaat realiseer jullie dat wij veel verder gaan springen dan onze polsstok lang is. Daar waarschuw ik voor: nogmaals wij leveren maar een bijdrage aan de oplossing van de CO2-uitstoot van het 1:25000 deel. Ga liever werken aan de bijdragen van andere landen die 24999 delen moeten aanpakken. Zolang de grote vervuilende landen nog niet tot weinig doen, is onze aanpak weggegooid geld.

Slechts een op de vijf huiseigenaren is bereid te investeren in zonnepanelen als die investering in zeven jaar kan worden terugverdiend. Dat is een risico als de stimuleringsmaatregel die er nu voor zonnepanelen bestaat, wordt afgeschaft. Onderzoeksbureau Dutch New Energy Research heeft in samenwerking met Motivaction een steekproef gehouden onder 1360 Nederlanders, om te kijken welke terugverdientijd voor zonnepanelen zij acceptabel vinden. Daar kwam eigenlijk uit dat consumenten zonnepanelen gemiddeld in vijf jaar willen terugverdienen. Dat is belangrijk om te weten, want eigenlijk al het beleid rond zonnepanelen is erop gericht om ze in zeven jaar terug te verdienen. Maar dan wil maar 20% van de consumenten investeren”, legt Dutch New Energy Research uit. Op dit moment stimuleert de overheid de aanschaf met de de salderingsmaatregel. Wie zonnepanelen op het dak heeft, kan de stroom die opgewekt wordt en aan het stroomnet wordt teruggegeven, aftrekken van het eigen energiegebruik. Deze regeling wordt echter vanaf 1 januari 2023 afgebouwd om in 2031 te eindigen.

Tot slot vandaag enkele citaten uit een artikel van Jan Jacobs, journalist die publiceert op doorbraak.be en die op https://www.climategate.nl/2019/05/81979/ een artikel schrijft over ‘Hernieuwbare energie is en blijft een duurzaam en onbetaalbaar sprookje’. <citaten> Exact wat men ons wil doen geloven met de energietransitie naar hernieuwbare energie. Het klinkt goed, maar het zal helaas niet werken. Het is de menselijke natuur om te geloven in wat je leuk vindt. Iedereen een dik pensioen, dertig uren werkweek, minimumloon van €1600 en uiteraard alleen nog groene energie uit windmolens en zonnepanelen en iedereen in een elektrische zelfrijdende deelauto … en dat allemaal tegen 2030. Dat is overmorgen. Gaat niet gebeuren. Een quote van Dr Thomas Sowell: ‘Als je mensen wil helpen, vertel hun dan de waarheid, als je jezelf wil helpen, vertel hen dan wat ze willen horen.’ Over het energie- en klimaatdebat: stop met in die groen/linkse watermeloen-sprookjes te geloven. Het zijn verkiezingen en de beloftes van wat politici met uw geld gaan doen, zijn weer niet aan te slepen. De kiezers omkopen met hun eigen geld, dat blijft werken. Men gaat weer geld uitgeven dat er niet is aan zaken die niet werken. Binnen tien tot hoogstens vijftien jaar zullen alle groene groepen, die nu zo hartstochtelijk pleiten voor windmolens en zonne-energie, hun kar keren. Als duidelijk is geworden wat een puinhoop en milieudestructie dat wel heeft teweeg gebracht: duurzame energie is een mythe. Energie is de echte levensader van en voor elk modern land. Om die welvaart te behouden, en/of van een ontwikkelingsland een modern land te maken is goedkope energie gewoon onmisbaar. Tussen 1985 en 2011, nam de mondiale elektriciteitsproductie toe met ongeveer 450 terawattuur per jaar. Dat is het equivalent van het toevoegen van ongeveer één Brazilië (dat 485 terawattuur stroom gebruikte in 2010) aan de elektriciteitssector per jaar. En het International Energy Agency verwacht dat het mondiale elektriciteitsverbruik zal blijven toenemen met ongeveer één Brazilië per jaar tot 2035.</citaten> De schrijver is een voorstander van kernenergie.

De straatvechter tracht China tot een handelsdeal te dwingen op zijn voorwaarden

Met nieuwe importtarieven wil Trump de druk op China, in de al maanden durende handelsoorlog, verhogen. Een door Trump eerder aangekondigde verhoging van de tarieven, die in maart zou ingaan, werd opgeschort op basis van onderhandelingen tussen beide landen in februari. Vrijdag 3 mei had hij de wereld nog laten weten dat er goede voortgang wordt geboekt in de Chinees-Amerikaanse besprekingen. Maar op 5 mei liet hij weten dat hij vanaf 10 mei de importtarieven van 10 naar 25% gaan voor $200 mrd goederen op jaarbasis. Op nog eens $325 mrd aan goederen komt 25% heffing. Daarmee valt vrijwel de hele Amerikaanse import van Chinese goederen onder hogere tarieven. Trump was het ineens zat. De Chinezen willen blijven onderhandelen om betere voorwaarden uit het overleg te halen. Daarop twitterde hij “NO”. Hij realiseerde zich opnieuw niet dat hij met Aziaten onderhandelt. Die voeren andere, cultureel gevoede, onderhandelingstechnieken, nemen meer de tijd, reduceren en deduceren, kijken meer naar de resultaten op langere termijn. Dat irriteerde Trump kennelijk. Vreemd want hij was eerder dit jaar geconfronteerd met Kim, die onverwachts het gesprek met hem beëindigde. Ook met Iran vecht hij nu zo’n strijd uit, met ongewisse gevolgen. Hij moet nog veel leren. Donald Trump verstuurde zondag de twee duurste tweets aller tijden de wereld in. Na zijn aankondiging van nieuwe importtarieven aan het adres van China, omdat de handelsbesprekingen tussen dat land en de Verenigde Staten hem te stroef verlopen, is er 1200 miljard euro aan beurswaarde verdampt.Al met al verliezen we zo’n 2% van €60.000 mrd aan beurswaarde”, zegt analist Corné van Zeijl van Actiam. „Dat is €1,2 biljoen.” De verklaring voor dat koersverlies is duidelijk, aldus de marktvorser: „Beleggers gingen ervan uit dat er een handelsdeal zou komen, misschien wel eind deze week, maar dat staat nu ineens op losse schroeven.” China gaat toch verder met de handelsbesprekingen met Amerika. Een grote delegatie onder leiding van vicepremier Liu reist deze week naar de Verenigde Staten, maar uitstel is nog altijd mogelijk, meldt persbureau Bloomberg. Een official van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de voorbereidingen voor een handels stop nog altijd bezig zijn, maar wil geen vragen beantwoorden over wanneer die dan moet plaatsvinden. Een handelsovereenkomst met China gaat er komen, maar het gaat mij te langzaam, omdat ze willen blijven onderhandelen. Niet dus”, twitterde Trump. De aandelenbeurzen stonden maandag wereldwijd in het rood, maar de verliezen vielen uiteindelijk mee, omdat er koopjesjagers op de markt verschenen. Die zien in de tweeds van Trump geen slechte afloop. Uiteindelijk zullen de Chinezen wel door de knieën gaan, redeneren ze. De dreiging van de Amerikaanse president Donald Trump om nieuwe importtarieven in te voeren op Chinese goederen zorgde voor onrust op de markten. Trump wil daarmee de druk op Peking in de al maanden durende onderhandelingen verhogen. Volgens mij zat Trump weer in een dwang-neurose waarin hij hoog spel speelt om te winnen. Hij moet en zal zijn zin krijgen, wie de tegenstander ook is. Uiteindelijk zal hij ‘alles’ op het spel zetten om dat doel te bereiken.

Martine Hafkamp schrijft daarover in haar column op DFT:

Trump mocht graag roepen dat hij deze handelsoorlog al had gewonnen. Natuurlijk, het is waar dat de Chinese economie stevig is geraakt. Onderzoek wijst uit dat ook de Amerikaanse economie er behoorlijk onder heeft geleden. Zo gaven economen van de Federal Reserve Bank van New York en de universiteiten van Princeton en Columbia aan dat de kosten in de vele miljarden dollars lopen en dat deze vooral worden gedragen door Amerikaanse consumenten. Dat is in tegenstelling tot de bewering van Trump dat vooral China betaalt voor de tarievenoorlog. De praktijk is echter weerbarstiger. Daar heeft het er veel meer van weg dat deze strijd alleen maar verliezers kent. Nu is het waar dat de Verenigde Staten met hun gesloten economie minder gevoelig zijn voor handelsperikelen dan bijvoorbeeld Duitsland en daardoor ook minder hard zijn geraakt. Desondanks liepen Amerikaanse bedrijven en consumenten toch tegen fors hogere kosten aan als gevolg van de importtarieven om maar niet te spreken van de kosten die gemaakt moesten worden voor de reorganisatie en verlegging van handelsroutes om zaken te kunnen blijven doen. En wat te denken van alle uitgestelde investeringen omdat bedrijven erg onzeker zijn over de toekomst? Alles bij elkaar heeft het de Amerikaanse consument en het Amerikaanse bedrijfsleven erg veel gekost. De voornaamste slachtoffers zijn de agrarische sector en de arbeiders in de industrie. Laten zij indertijd nu net aan de basis hebben gestaan van Trump’s verkiezingsoverwinning. Uit officiële data bleek in maart dat het Amerikaanse handelstekort in 2018 een nieuw record heeft bereikt. Het is het gevolg van de sterk toegenomen importen die nog snel werden gedaan voordat de importtarieven van kracht zouden worden. In combinatie met de afgezwakte exporten maakt dat men in de Verenigde Staten zo langzamerhand toch ook moet snakken naar het einde van de weinig vruchtbare handelsoorlog.

Daar speelt mogelijk nog een andere reden mee. Mogelijk is Trump van oordeel dat de Chinezen een ‘vuil’ spel spelen. De Amerikaanse tech-gigant HP heeft onlangs alle oudere HP-printers, die in gebruik zijn, een update gegeven waardoor ze niet meer werken op cartridges van goedkopere huismerken maar alleen op de veel duurdere HP-inkt. Het proces tussen de printer en de cartridge verloopt via een code. Alleen als het inktpatroon de juiste code geeft gaat de printer werken. Nu hebben de Chinezen een machine gemaakt die de codes van HP kan lezen en daarmee het HP-beleid onderuitgehaald. Ik kan mij voorstellen dat Trump daar heel boos over geworden is en op wraak zint.

Donald Trump kan worden vertrouwd als het gaat om de handelsrelaties tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie, dat zegt de binnenkort vertrekkende voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker. Hij slaagde er vorig jaar juli in het handelsconflict tussen beide grootmachten niet uit de hand te laten lopen, door de Amerikaanse president te beloven dat Europa meer soja en vloeibaar gas uit Noord-Amerika zou importeren. Ook kwamen beide leiders in Washington overeen te gaan werken aan verlaging van de importtarieven op industriële producten. Volgens Juncker is er sinds afgelopen zomer niets veranderd in de trans-Atlantische relatie en zijn er vrijwel dagelijks contacten. [maar hou wel in gedachten dat Trump een onbetrouwbare Amerikaanse president is. Als hem iets niet zint dan wel als hij iets wil realiseren wat hem in eerste instantie niet lukt, is hij alle afspraken en toezeggingen ‘vergeten’ en verhoogt hij de druk op zijn tegenstander]

Verrassend bericht want Trump slaat EU terug

Volgens de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif is Iran dicht bij een oliedeal met de Europese Unie, ondanks sancties van de Verenigde Staten. “Iran en de EU staan op het punt om een overeenkomst te sluiten”, aldus Zarif tegen het Russische persbureau Ria. Nadat de Verenigde Staten in 2018 uit de zogenoemde Irandeal stapten, legden zij sancties op aan landen die olie uit Iran kopen. In eerste instanties wilden de Amerikanen wel een aantal uitzonderingen maken, maar per 1 mei jongstleden zijn ze daar ook mee gestopt. Al direct nadat de Amerikanen zich terugtrokken uit de Irandeal, liet de EU weten dat ze de stap van de VS niet steunt. De EU heeft een aantal maatregelen doorgevoerd om Europese bedrijven te beschermen tegen de gevolgen van de Amerikaanse sancties. Trump gaat hard terugslaan want hij zal nooit tolereren dat landen zijn orders niet opvolgen.

Ik begin mij grote zorgen te maken om de dreigement aan het adres van Iran. Iran bedreigt de VS en haar bondgenoten hoor ik hem maar herhalen, maar hij geeft daarvoor geen aanwijzing. Daar komt bij dat de EU, ik mag hopen dat hij ons nog als een bondgenoot ziet, binnenkort een handelsverdrag met Iran gaat sluiten over ondermeer het afnemen van olie. Wij weten dat Trump ons dat heeft verboden met de sancties die hij aan Iran heeft opgelegd. Dus de vraag is wat hij van plan is met het Iraanse gezag. Ondertussen voegt het Amerikaanse oorlogsschip USS Arlington zich binnenkort bij het vliegdekschip USS Abraham Lincoln in de Perzische Golf. Ook een Patriot-luchtverdedigingssysteem is naar het gebied gestuurd. Het zijn nieuwe maatregelen waarmee de Verenigde Staten naar eigen zeggen willen voorkomen dat Iran de Amerikaanse troepen in het gebied aanvalt. De USS Arlington kan amfibische operaties lanceren en beschikt over vier zware transporthelikopters. De USS Abraham Lincoln is door de VS op 6 mei naar de Perzische Golf gestuurd, samen met enkele zware B-52-bommenwerpers. Deze zijn inmiddels aangekomen op de Amerikaanse legerbasis in Qatar, meldt het Pentagon. Iran lijkt niet onder de indruk van de Amerikaanse vloot. Een hoge geestelijk leider zei dat alle “miljarden kostende” oorlogsschepen met een raket vernietigd kunnen worden. De spanningen rondom het islamitische land zijn de afgelopen dagen opgelopen. Iran schijnt de toegang tot de Golf van Hormuz af te willen sluiten om het transport van olie dwars te zitten. Ik ben niet gerust op een gewapende aanval van de Amerikanen. Amerikaanse vriendjes in het Midden Oosten hebben gigantische oliebelangen, waarvoor Trump zich als belangenbehartiger heeft opgeworpen.

Trump doet er alles aan om zijn belastingaangiften van voor hij president werd, niet openbaar te maken

De Amerikaanse minister van Financiën Steven Mnuchin heeft een verzoek van de Democraten om de belastingaangiften van president Donald Trump openbaar te maken voor de tweede keer afgewezen. Volgens Mnuchin dient het verzoek geen wetgevend doel. Eind april stelde de minister eerst te moeten onderzoeken of het verzoek in overeenstemming met de wet is. Dat is volgens Mnuchin niet zo. De Democratische Partij in de Verenigde Staten diende op 3 april officieel een verzoek tot inzage in. De belastingaangiften waren een heikel punt tijdens de verkiezingscampagne in 2016. Trump was de eerste presidentskandidaat die zijn documenten weigerde te overleggen. Eerdere kandidaten deden dit wel om te bewijzen dat zij geen illegale transacties verbergen. Trump beloofde tijdens de presidentsverkiezingen dat hij zijn belastingaangiften openbaar zou maken, maar kwam daar later op terug. De Democraten hebben sinds de tussentijdse verkiezingen van vorig jaar november een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. Eerdere verzoeken tot inzage van de papieren werden geblokkeerd in het Huis van Afgevaardigden, omdat de Republikeinen toen nog een meerderheid hadden. De partij startte ook diverse andere grote onderzoeken. Die zijn gericht op de president, de gang van zaken in het Witte Huis en diverse bedrijven van Trump. Amerikaanse media verwachten een slepend juridisch conflict om alsnog inzage in de papieren te krijgen. De Democraten stellen met een “passende reactie” op het besluit van Mnuchin te zullen komen.

Het zakenimperium van de Amerikaanse president Donald Trump leed tussen 1985 en 1994 een verlies van $1,17 mrd. Dat schrijft The New York Times op basis van belastingdocumenten uit die periode. Trump zou in de tien jaar jaarlijks meer verliezen hebben geleden dan welke individuele belastingplichtige in de Verenigde Staten dan ook, schrijft de NYT. In acht van de tien jaar zou hij door de schade zelfs geen inkomstenbelasting hebben hoeven te betalen. Vooral 1990 en 1991 blijken slechte jaren voor de president te zijn geweest. In elk van de jaren was het verlies dat zijn zaken (casino’s, hotels en onroerend goed) leden telkens $250 mln. Daarmee moest hij het dubbele inleveren in vergelijking met degene die na hem het meeste verlies leed, zo blijkt uit cijfers van de Amerikaanse belastingdienst IRS. In 2016 gebruikte Trump het succes dat hij als zakenman zou hebben in zijn campagne voor het presidentschap. Als kandidaat en president weigerde hij zijn belastingaangifte vrij te geven. Verder heeft hij gebruik gemaakt van zijn wettelijk recht om te voorkomen dat het rapport van speciaal aanklager Robert Mueller, over belemmering van de Amerikaanse Rechtsstaat door zijn handelen en uitspraken, aan het Huis van Afgevaardigden (=onze Tweede Kamer) beschikbaar moet worden gesteld zonder de afgelakte delen. De Democraten gaan nu de duimschroeven van minister van Justitie William Barr aandraaien.

De hoogst noodzakelijke hervormingen in de Europese Unie

Ik zag deze week op Nieuwsuur een debat over de Europese Verkiezingen tussen de lijsttrekkers van Forum en D66. Deze laatste profileerde zich als pro-Europa. Op zich zou daar niets op tegen zijn als daarvoor degelijke argumenten zouden worden aangevoerd. Dat was niet het geval. We moeten vooral niet achteruit kijken maar alleen naar de toekomst. Dat is wel heel erg gemakkelijk. Kennelijk gaat D66 ervan uit dat vanuit de krakkemikkige Europese Unie van dit moment kunnen werken aan vooruitzichten. Hier trek ik aan de bel. Eerst orde op zaken stellen, de EU grondig hervormen met het ontnemen van de macht aan de Europese Raad (moet een adviesraad worden, breder georiënteerd, zoals de Senaat), de vorming van een Europese regering die verantwoording moet gaan afleggen aan het Europees Parlement (dat grondig moet worden hervormd: kleiner, goedkoper, democratischer) en de fundamenten van de EU moeten sociaal/maatschapperlijk worden gevestigd. Hierdoor moeten de belangen van het volk gelijkwaardig worden aan die van het neo-liberalisme, die uitsluitend het belang dient van het grote geld en het bedrijfsleven. Verder moet er een politieke unie worden gevestigd waardoor de Europese belangen worden overgedragen naar Brussel. Niet zoals nu de Unie wordt bestuurd door technocraten maar door ambtenaren die besluitvorming toetsen op de humane werking ervan. Ook zal de Muntunie niet kunnen komen aan een socialisering van hun beleid. Het doet mij pijn dat de toekomstbeelden voorlopig nog wel een decenium in de ijkast liggen. Dat moet een grote teleurstelling zijn voor D66, want het is de vraag of wij dan de achterstand op China, de VS, geo-politieke veranderingen en de komst van eco 4.0 met de robotisering, algoritmen, de macht van de 9 techreuzen en het ‘internet der dingen’ nog kunnen inhalen. Internet of Things (IoT)) refereert aan de situatie dat door mensen bediende computers (desktops, tablets, laptops en smartphones) in de minderheid zullen zijn op het internet. De meerderheid van de internetgebruikers zal in deze visie bestaan uit semi-intelligente apparaten, zogenaamde embedded systems. Alledaagse voorwerpen worden hierdoor een entiteit op het internet, die kunnen communiceren met personen en met andere objecten, en die op grond hiervan autonome beslissingen kunnen nemen. Het komt er mogelijk allemaal aan maar de regenten, die de EU besturen, reageren niet adequaat. Maar de vraag is of het alternatief ‘een sterke leider’ die de regie gaat voeren zonder democratische onderbouwing wel acceptabel is. Wat D66 wil is niet realiseerbaar. Eerst moeten de fundamenten worden gebouwd voordat het volk een volgende stap wil zetten. 

Over dit onderwerp las ik in Trouw een geplaatst artikel van Joop Hazenberg, de auteur van het boek “Terchnologie de baas – vooruitzichten en gevaren van de nieuwe industriële revolutie”. Omdat op Europees niveau een digitaks, een omzetbelasting voor grote digitale bedrijven als Amazon en Google, niet haalbaar is, wil de PvdA die nu in Nederland introduceren (Trouw, 26 april). Zo’n belasting lijkt nuttig, maar loopt waarschijnlijk stuk op de realiteit. We leven in een wereld waarin de digitale economie wereldomspannend en onbeheersbaar is geworden. Een belasting meer of minder verandert daar niets aan. Kern van deze ‘platformeconomie’ is een massale digitalisering van een brede waaier van producten en menselijke activiteiten, van vervoer (Uber) tot muziek (Spotify), van contact met vrienden (Facebook) tot het opzoeken van informatie (Google). Dit levert de consument enorm gebruikersgemak op, maar er vindt intussen een ongebreidelde economische machtsconcentratie plaats, met onvoorstelbare gevolgen. Allereerst leiden zogeheten netwerkeffecten tot oligopolies in de digitale wereld. Hoe meer mensen gebruikmaken van een dienst, hoe populairder die wordt. Daarom zitten 11,5 miljoen Nederlanders op WhatsApp en hebben concurrenten van Uber het moeilijk. Ten tweede vloeit de toegevoegde waarde van data rechtstreeks in de zakken van de eigenaars van de techgiganten. Die worden daardoor gigantisch rijk. Bij die bedrijven werken vervolgens maar heel weinig mensen: Instagram had bij de overname door Facebook in 2012 (voor €1 mrd) slechts vijftien mensen op de personeelslijst. Vergelijk dat eens met Kodak, waar op het hoogtepunt van zijn bestaan 145.000 mensen in dienst waren. Een derde gevolg is dat in de platformeconomie letterlijk geen plaats meer is voor de Videolands en V&D’s van gisteren. Na hun faillissement belanden voormalige medewerkers in freelancebaantjes waarin ze dozen inpakken bij bol.com of fietskoerier worden bij Deliveroo. De digitale economie leidt zo tot een grootschalige vervanging van arbeid door kapitaal. Data, waarde en macht komen in de handen van een zeer klein aantal bedrijven met een relatief klein aantal werknemers en de open digitale economie verandert in een ware flessenhals. Een digitaks zal deze flessenhals niet openbreken of breder maken. De arbeidsmarkt zal blijven polariseren en de middenklasse wordt steeds verder uitgehold. [dat heeft politieke gevolgen voor de achterban van de partijen. Welke belangen gaan in de toekomst worden gediend] Deze trend versterkt en versnelt in het tijdperk van de vierde industriële revolutie [eco 4.0] die nu op uitbreken staat. Dankzij de vele doorbraken op gebied van kunstmatige intelligentie (AI), robotisering en een reeks aanverwante technologieën zal deze revolutie de komende jaren onze economie en samenleving verder ontregelen. Waarschijnlijk zullen AI en robotisering tot een verdere automatisering van de economie leiden, waar er mogelijk op termijn niet meer voldoende banen voor de beroepsbevolking zijn. Beroepen als taxichauffeur en radioloog zijn straks bedreigd. Het zal even duren voordat de vierde industriële revolutie op haar hoogtepunt is, maar er wordt internationaal al volop nagedacht over een goede inbedding van de omwenteling. Zo overweegt de Britse overheid om datastromen en digitale infrastructuur als een publieke dienst te beschouwen; data zijn publiek domein, niet in handen van een stel bedrijven uit Californië, Canada of China. In Finland en elders wordt geëxperimenteerd met het basisinkomen om mensen de zekerheid van een behoorlijk bestaan te geven. Verder moeten de kosten van levensonderhoud in een wereld waarin technologie domineert zo laag mogelijk zijn – van betaalbare behuizing tot goedkoop onderwijs, kinderopvang en gratis openbaar vervoer. Een laatste, drastische, maatregel is het invoeren van de ‘Piketty-belasting’: een progressieve vermogensbelasting. Zo is er een directe lijn te trekken tussen de digitale dienstenbelasting van de PvdA en de opkomst van de gele hesjes in Frankrijk. Enerzijds wordt het leven makkelijker dan ooit door digitale technologie, aan de andere kant ook uitzichtloos door het gebrek aan perspectief op (ontwikkeling in) werk en financiële vooruitgang. In een wereld waarin iedereen en alles aan elkaar verbonden raakt, zijn onze problemen ook steeds grenzelozer van aard. Interessant artikel, waarover ik in het verleden ook al heb gefilosofeerd.

Onderbetaling van buitenlandse illegale werknemers

De Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) ziet steeds meer oneerlijke praktijken op de arbeidsmarkt. Zo komen er meer klachten over onderbetaling binnen en is het aantal meldingen van een arbeidsongeval met 4% gestegen. Het aantal klachten bij Inspectie SZW nam toe van 7.100 in 2017 naar 7.633 in 2018. Er wordt vooral geklaagd over onderbetaling en werknemers die eigenlijk niet in Nederland mogen werken, maar dat wel doen. Volgens Inspectie SZW is een deel van de problematiek te herleiden naar de lage werkloosheid. Door de krapte op de arbeidsmarkt worden er meer buitenlandse arbeidskrachten ingehuurd en is er meer risico op illegale werknemers. Deze mensen zijn kwetsbaar voor onderbetaling, slechte arbeidsomstandigheden en uitbuiting. Inspecteur-generaal van de SZW, Marc Kuipers: “Er komen helaas meer klachten over onderbetaling. Maar ook over werkgevers die zonder vergunning buitenlandse werknemers aan het werk zetten. We zien in een aantal sectoren een voortdurende zoektocht naar het goedkoper maken van arbeid. De prijsvechters op de arbeidsmarkt.” [Nederland heeft meer werk dan dat er beschikbaar is. Dan gaan werkgevers in zee met buitenlandse illegalen, die we vervolgens onderbetalen en een slechte verzorging aanbieden]

Nederland wil in Europa aan de zijlijn blijven staan om vervolgens kritiek te kunnen spuien

De Europese Unie moet radicaal andere prioriteiten stellen en Duitsland moet daarin het voortouw nemen. Dat vindt minister Wopke Hoekstra van Financiën. In een lezing in Berlijn pleitte hij voor meer aandacht voor Europese defensie, het beschermen van de buitengrenzen en het aanpakken van het klimaatprobleem. Wat Hoekstra betreft kan er tegelijkertijd fors bezuinigd worden op de honderden miljarden die er jaarlijks door Brussel worden uitgegeven aan landbouwsubsidies. De CDA-minister schetste in de lezing, op de Humboldt-universiteit, zijn ideale nieuwe Europese Unie. Hij zal ook kritiek uiten op de Duitsers, die volgens hem op dit moment te veel aan de kant staan. Berlijn moet veel meer het voortouw nemen, vindt Hoekstra. Duitsland wil het liefst een soort Zwitserland zijn en zich nergens mee bemoeien. “Maar uw land is er eenvoudigweg te groot en te belangrijk voor. Ik zou het daarom toejuichen als Duitsland op dit gebied zijn terughoudendheid laat varen.” [ik vind deze kritiek ongepast. Merkel is lang een spits in de branding geweest. Wat mij opvalt is Hoekstra het woord Macron niet in de mond heeft genomen. Met name de Franse president is de voortrekker voor een, Frans-Duitse, hervorming van de Europese Unie, waar Nederland daar weer een tegenstander van is. Nederland voert het verzet ertegen aan met een groep noordelijke EU-landen, ook wel de ‘Hanzegroep’ genoemd. Het gaat om Nederland, Ierland, Denemarken, Zweden, Finland, Letland en Litouwen] Er moet, volgens Hoekstra, een einde komen aan landen met oplopende begrotingstekort, landen met te hoge staatsschulden. Landen die hun plichten verzaken bij de verdeling van migranten over de EU-lidstaten. Zo wil hij dat die landen uit Schengen worden gegooid. De EU moet terugkeren naar wederkerigheid, naar rechten en plichten, naar geven en nemen. Zo wil hij hardere eisen stellen aan landen voor Europese noodsteun. Landen die niet voldoende hervormen, naar zijn oordeel, Europees geld onverstandig besteden en gezamenlijke afspraken niet uitvoeren, kunnen geen aanspraak meer maken op financiële steun. Dan doet hij een interessante uitspraak: ons continent is niet in staat om zich te verdedigen, zelfs niet met steun van de Amerikanen. Daarom moeten gezamenlijke Europese defensie-inspanningen worden geactiveerd. [hij doet een aantal uitspraken die ik niet deel. Europa is sterk zolang die bestaat uit 28 volwaardige EU-lidstaten. Als lidstaten worden verbannen naar de achterhoede met mindere rechten, zal dat consequenties hebben voor de daadkracht van Europa. China, een land met geld en projecten, is een gedegen concurrent voor de Europese Unie. Daarbij moet Hoekstra zich afvragen waarom Nederland zich in Europa met 6 andere Hanze-landen heeft afgescheiden met kritiek op de aanpak van de Duits-Franse as. De visie van Hoekstra doorstaat niet de kritische toets op de herinrichting van de EU en de toekomst van dit continent]

Schat, ik hou van je. En je weet: ik heb altijd van je gehouden. Mijn liefde voor jou begon al in mijn kinderjaren. Toen leerde ik je kennen en werden we vriendje en vriendinnetje. Tijdens onze studietijd is echt ten volle tot mij doorgedrongen hoe mooi en lief je bent. Onze band werd inniger en inniger. Schatje, ich liebe dich.” Maar de liefde van Wobke voor de Europese Unie is onwerkelijk met alle kritiek die hij spuit op Europa en terecht. En dan doel ik niet alleen op zijn kritiek op de financieel zwakke Zuid-Europese landen en de Oost-Europese maar op de onvolwassen statuur van de EU. Ja, wij rijke landen, profiteren optimaal van de interne markt, maar de zwakkere landen zitten nog decennia met torenhoge schulden omdat de rijke landen niet waarmaakten dat de zwakkere landen in 2002 welkom werden geheten door Merkel en Jan-Kees de Jager met ‘vanaf nu zijn jullie onze vrienden in goede en in slechte tijden’. 6 jaar later kwam Merkel erachter dat voornamelijk de Franse en Duitse banken tot aan hun nek in slechte leningen van Zuid-Europese landen, hoofdzakelijk Griekse.

De media reageren mild op de lezing van Wobke Hoekstra op de Humboldt-universiteit in Berlijn. Voor mij is hij gezakt voor zijn examen als politiek leider van het CDA en beoogd premier, als opvolger van Mark Rutte. Hoekstra heeft ingezet op een voor hem te hoog podium, waar eerder staatsmannen en –vrouwen te gast waren. Ik noem de namen van Angela Merkel, Valery Giscard d’Estaing, Richard von Weiszäcker, Helmut Schmidt, Jean-Claude Juncker, Jean-Claude Trichet en Herman van Rompuy. In dat gezelschap hoort Hoekstra niet thuis. Hij is een onderhoudsmonteur in de politiek: geen bouwheer. Hij wil wat bijspijkeren in het huidige statuut van de Europese Unie maar een hervorming met politieke, sociaal/maatschappelijke fundamenten streeft hij niet na. Wijst hij zelfs af met zijn Hanzegroepje. Een verdere Europese integratie, zoals Macron en Merkel die voorstelden, is onbespreekbaar voor hem. Hij steekt toch weer zijn terechtwijzende vingertje op naar landen, die net anders handelen en de Brusselse wetten interpreteren, die hem niet zinnen. Ook Hoekstra wordt nog achtervolgd met ons koloniale verleden. Hij is met name het boegbeeld van een technocraat in een neo-liberaal systeem die een beleid voert van discipline en gezag. Hij realiseert zich niet dat Europa niet meer behoort tot het groepje wereldleiders, dat strijdt om de macht. We hebben gezien hoe Italië heeft gereageerd op de aantrekkelijke aanbiedingen voor deelname aan de Nieuwe Zijderoute van de Chinezen. We weten dat een aantal EU-landen nog altijd contacten onderhoudt met Moskow, wat een doorn in het oog van Brussel is. Ik heb in dit blog al meerdere keren gesteld dat je met je buurman beter handel kunt drijven dan je te bewapenen. Hoekstra’s visie op migratie spoort ook niet. Wij hebben, door de vergrijzing, een groot tekort aan personeel. Dat moet van buiten komen, maar wat de huidige politiek wil zijn de buitengrenzen het liefst hermetisch afsluiten. Mede door diezelfde vergrijzing blijft de economische groei in de eurozone achter, in ieder geval is er sprake van vertraging. Dat kan worden opgelost door of meer mensen aan het werk te zetten dan wel de lonen te verhogen. Maar geen van beiden vindt plaats. Terecht wijst Hoekstra in zijn lezing op de zorg dat de 15 grootste technologiebedrijven uit de VS en China komen. De EU heeft hier de boot gemist. Er had veel meer aandacht moeten zijn voor onderwijs in kunstmatige intelligentie en nanotechnologie, waar we achterstand in hebben. Maar denk hier ook aan robotisering, algoritmes en het internet der dingen. Europa heeft dringend behoefte aan ‘architecten’ die een nieuw Europees bouwwerk voor de toekomst moeten gaan bouwen. Die sollicitatieprocedure moet na de Europese Verkiezingen worden opgestart. Daarvoor komt onze man die griezelt van blauwdrukken en de huidige minister van Financiën niet voor in aanmerking. Zij zijn beide te zwak voor zo’n nieuwe uitdaging.

Ik kan mij niet voorstellen dat een politicus met ambities geen kritiek heeft op het beleid van de Europese Commissie die vooral dienstbaar wil zijn aan het neo-liberale beleid en daarvoor bereid is de volksgezondheid van de 500 miljoen bewoners in de weegschaal stelt. Voor de goede orde de EU telt na China en India de meeste inwoners. Qua oppervlakte is Frankrijk het grootste EU-land en Malta het kleinste. Trouw bracht op de voorpagina een artikel over de succesvolle lobby van de chemie-industrie. Overigens stelt een woordvoerder van de Europese Commissie zegt zich niet te herkennen in de beschuldigingen dat door verwatering van de Europese milieuregels in de Pesticidewet vrijwel geen land-bouwgif meer van de markt gehaald hoeft te worden. “De bescherming van de volksgezondheid is onze prioriteit. De criteria zijn objectief en transparant tot stand gekomen en wetenschappelijk onderbouwd.” Joop Bouma schrijft daarover onder meer dat de Europese wetgeving tegen landbouwgif met hormoonverstorende stoffen onder invloed van de industrielobby ernstig is afgezwakt. Hij baseert zich op onderzoek van de Europese milieuorganisatie Pesticide Action Network (Pan) na het doorspitten van honderden interne documenten van de Europese Commissie. Volgens Pan zullen door verwatering van de Europese regels geen of vrijwel geen pesticiden met hormoonverstorende eigenschappen van de markt worden gehaald. Tien jaar geleden, toen de Europese wetgeving werd aangekondigd, was er nog sprake van een verbod op meer dan dertig bestrijdingsmiddelen. Het Europese systeem om bestrijdingsmiddelen te beoordelen op hormoonverstoorders is volgens Pan in Brussel stelselmatig uitgehold. De milieuorganisatie zegt dat uit interne documenten blijkt dat het Europese directoraat-generaal voor gezondheid en voedselveiligheid (DG Santé) meewerkte aan het verzwakken van het protocol waarmee verdachte pesticiden worden geïdentificeerd. “Dat is ongehoord”, aldus de Hans Muilerman van Pan. “DG Santé behoort pal te staan voor gezondheidsbelangen.” Hormoonverstorende stoffen als Bisfenol A in plastics, weekmakers (ftalaten) en organotinverbindingen (conserveermiddelen) komen voor in voedsel, verpakkingen, speelgoed, geneesmiddelen en cosmetica. Ze zitten ook in bestrijdingsmiddelen en juist voor die sector waren er vrij harde Europese afspraken [dachten we]. Verdacht landbouwgif moest van de markt, nieuwe middelen moesten aan strenge eisen voldoen, werd in 2009 besloten. Hormoonverstorende stoffen worden in verband gebracht met onvruchtbaarheid en aangeboren afwijkingen, overgewicht en hart- en vaatziekten. De stoffen spelen ook een rol bij borst- en prostaatkanker. Omdat schadelijkheid aannemelijk is, geldt in Europa het ‘voorzorgsbeginsel’. Als een volledige risicobeoordeling onmogelijk is, omdat er bijvoorbeeld geen wetenschappelijke overeenstemming is, kunnen overheden de verspreiding van potentieel gevaarlijke producten toch verhinderen. Dat uitgangspunt geldt in Europa voor hormoonverstoorders in bestrijdingsmiddelen. Uiterlijk in 2013 had de Europese Commissie maatregelen moeten publiceren voor de beoordeling van pesticiden. Het duurde uiteindelijk vijf jaar langer, tot ergernis van veel lidstaten, waaronder Nederland. Aanvankelijk was het directoraat-generaal voor milieu (DG Milieu) leidend bij het ambtelijke proces, maar volgens Muilerman nam DG Santé de leiding ‘na een coup’ over. Hij wijt de afzwakking van de EU-regels vooral aan een fanatieke lobby van de chemische industrie. De Europese koepel van fabrikanten van bestrijdingsmiddelen ECPA benaderde in 2016 premier Mark Rutte in de lobby tegen strengere regels. Nederland was toen EU-voorzitter. “Het is niet-productief stoffen te verbieden die voor Europese landbouwers belangrijke voordelen bieden”, schreef ECPA aan Rutte en de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker. In 2015 werd in Brussel een impact-analyse uitgevoerd, waarin de voor- en nadelen van maatregelen tegen elkaar werden afgewogen. Volgens Pan is het toen misgegaan. De organisatie stelt dat DG Milieu, dat vasthield aan naleving van de afspraken uit 2009, werd overstemd door de Brusselse DG’s, die over industrie en landbouw gaan. Deze DG’s wilden dat ook niet-wetenschappelijke argumenten, zoals het economische belang van bestrijdingsmiddelen voor de teelt, zouden meetellen in de beoordeling. De conclusie is: EU-criteria zijn zo afgezwakt dat pesticiden ondanks gezondheidsrisico’s amper worden geweerd. Economische en belangen van de chemische industrie wegen in Brussel kennelijk zwaarder dan de gezondheid van 500 miljoen inwoners binnen de EU.

Uit Italië kwam er direct al een reactie: De Italiaanse regering is absoluut niet van plan om te snijden in de uitgaven. Ook niet nu de economie tot stilstand komt en het begrotingstekort oploopt. Dat zegt Michele Geraci, Italiaanse onderminister van Economische Ontwikkeling in een interview met de Telegraaf tijdens een bezoek aan Nederland: „Elke econoom weet dat de economie niet gaat groeien als je niet investeert. Als die visie niet gedeeld wordt door minister Hoekstra, dan hoor ik graag van hem wat het alternatief is. Hij kan niet alleen maar nee, nee, nee blijven zeggen.” Enkele citaten uit dat gesprek. Hoekstra vindt de aanpak van de Europese Commissie veel te soft. Uw begrotingstekort loopt alsmaar op en Brussel vindt dit blijkbaar goed. “Wij vonden de Commissie juist streng.” Ons begrotingstekort zit onder de 3%. Dat is toch binnen de begrotingsnorm van het Verdrag van Maastricht? Dat zou hij toch moeten weten? Wij mikken op een tekort van 2,04%.” Uw staatsschuld is erg hoog, meer dan 130% van het bruto binnenlands product. Er staat toch niet in de regels dat je maar een tekort van 2% mag hebben als je een hoge schuld hebt? Dat staat nergens. Schrijf alstublieft op dat ik dit graag met Hoekstra zou bespreken. In Nederland zijn er grote zorgen dat onze belastingbetalers moeten betalen als het misgaat in Italië. Ach, nee. Nederland telt maar 17 miljoen van 500 miljoen Europese belastingbetalers. Jullie aandeel is heel beperkt. Maar Italië komt echt niet in betalingsproblemen. Mijn punt blijft: als we moeten bezuinigen, hoe kan de economie dan groeien? Wat is het alternatief? Kritiek is goed, maar dan wil ik wel horen wat we anders moeten doen.” We verlagen de belasting voor bedrijven. Zo maken wij ons aantrekkelijker om in te investeren. Er zijn ook genoeg mensen die Nederland bekritiseren omdat uw land een lage winstbelasting heeft. We zouden eigenlijk deel moeten zijn van dezelfde familie. Misschien moet er naast een begrotingsregel dan ook maar een belastingregel komen? Uw land heeft allerlei hoofdkantoren om fiscale redenen. Prima, als jullie daarop willen concurreren. Dat kost ons investeringen, het schaadt ons.” Uit de nieuwste ramingen van Brussel blijkt dat de economische groei in Italië dit jaar op 0,1% uitkomt. Stilstand dus.Ik snap niet hoe ze daar bij komen. We hadden 0,2% groei in het eerste kwartaal. Als dat doorzet hebben wij over het hele jaar ongeveer 1% groei.” U gelooft niet dat de ramingen van de Europese Commissie kloppen? Nee, ik geloof die niet. Brussel staat er niet om bekend dat ze accuraat zijn. Het heeft ook geen zin om te discussiëren over voorspellingen.” Die raming is leidend in de handhaving van de regels. Als de economie tot stilstand komt en het begrotingstekort loopt verder op, wat moet U dan doen? Niets. Wij hoeven de begroting helemaal niet aan te passen. In september zullen we veel beter weten hoe het plaatje voor het hele jaar eruitziet.” Dan is het te laat.Nee hoor.” Uw begrotingstekort loopt op naar 3,5% in 2020. Dat maakt niet uit. We handhaven ons uitgavenplan. Of onze groei nu iets lager uitpakt of niet, dat heeft maar een miniem effect op het begrotingstekort.”

De monetaire ten top: de ondergang van ons monetaire systeem

Ik wijs in dat blog al maanden op de deplorabele toestand waarin het financieel/monetaire systeem verkeert. In beelden gesproken ‘de drukpersen draaien al enkele jaren op volle capaciteit (24/24 7/7)’, maar die hebben op geen enkel moment geleid tot het beoogde resultaat. Met andere woorden: het monetaire beleid is mislukt. En niet zonder dramatische gevolgen. In mijn Paasboodschap heb ik al gesteld dat de centrale bankiers, waaronder ECB-president Mario Draghi en zijn vazallen, gegijzeld worden door hun eigen gevoerde monetaire beleid. Het wordt steeds duidelijker dat de macht nu in handen ligt van de financiële markten. En wat nog erger is, is dat monetaire instituten als het IMF deze wisseling van de macht steunen. Wat wij zien is de centrale bankiers ‘slaaf’ zijn geworden van de neo-liberale doelstellingen. Daar zouden alle alarmbellen van moeten gaan luiden. Maar dat gebeurt niet. Door de enorme hoeveelheden die momenteel rondzwerven is de rente gedaald naar rond de 0%. Dat betekent dat de waarde van het geld daalt. We zien dat aan de stijgende prijzen van onroerende goederen, aan de verwaarloosbare rente op spaargelden en de mogelijke daling van de opbouw van pensioenen en de uitbetaling van pensioenuitkeringen. Ik maak hierbij wel de kanttekening dat de fiscus ons nog altijd een vermogensheffing oplegt bij de bepaling van de Inkomstenbelasting, terwijl er in feite een negatief rendement wordt gemaakt door burgers (rente 0,05% bij een inflatie van 1,8% is -1,75%). Maar de situatie verergert, verslechterd zelfs drastisch. |De verwachting is dat binnenkort de banken geen rente meer gaan betalen op spaargeld en het moet niet worden uitgesloten dat spaarders geld aan de bank moeten gaan betalen voor het administreren van hun spaarcentjes. Het IMF in Washington doet daar momenteel onderzoek naar en komt met een voorstel om contant geld (geld dat U uit de pinautomaat haalt) moet gaat betalen. Voorbeeld: U pint €100, maar er wordt €101 van Uw rekening afgeschreven. Dat betekent ook dat als een spaarder besluit zijn geld van de bank te halen hij/zij niet meer het volle bedrag krijgt uitgekeerd. Stel U neemt €100.000 op dan krijgt U nog maar €99.000 in de pocket. Nog afgezien van de vraag waar je dat geld dan moet bewaren. Dit is een signaal dat het goed fout zit bij de (centrale) banken. Op MarketUpdate verscheen deze week onderstaand artikel: Het IMF onderzoekt de mogelijkheden voor centrale banken om de negatieve rente in een volgende crisis verder op te schroeven. En dat heeft ook gevolgen voor de manier waarop we omgaan met contant geld. De verwachting is namelijk dat spaarders in contant geld zullen vluchten als de rente op spaargeld negatief wordt. In een rapport op https://www.imf.org/en/Publications/WP/Issues/2019/04/29/Enabling-Deep-Negative-Rates-A-Guide-46598 beschrijft het IMF verschillende mogelijkheden om een vlucht naar cash tegen te gaan. Een van de mogelijkheden waar MarketUpdate in het verleden al veel over heeft geschreven is om contant geld volledig af te schaffen. Deze optie is volgens het IMF minder aantrekkelijk, omdat het volledig uit omloop halen van contant geld nog steeds gevoelig ligt. Een alternatief is om contant geld op een andere manier te ontmoedigen, bijvoorbeeld door de waarde ervan te veranderen ten opzichte van giraal geld. In het rapport worden twee mogelijkheden genoemd om negatieve rente door te berekenen via contant geld. De eerste variant is om een wisselkoers te introduceren tussen contant geld en bankreserves. Commerciële banken beschikken over reserves bij de centrale bank, die ze op ieder moment kunnen inwisselen voor contant geld. Door een premie op contant geld in te voeren wordt het voor banken duurder om bankbiljetten aan te vragen. Zij kunnen die kosten vervolgens doorberekenen naar de consument. Normaal gesproken is de waarde van contant geld gelijk aan die van banktegoeden. Stel dat een bank voor €100.000 aan contant geld nodig heeft om geldautomaten te vullen, dan kan ze die bij de centrale bank bestellen voor precies dat bedrag. In dit voorbeeld zou de centrale bank een negatieve rente op contant geld kunnen introduceren, door een jaar later slechts €99.000 aan reserves terug te geven als de bank €100.000 aan contanten aanbiedt. Op die manier wordt het voor banken duurder om contant geld aan te nemen, kosten die ze kunnen doorberekenen aan klanten. Een andere mogelijkheid is om betalingen met contant geld te ontmoedigen via een wisselkoers. De centrale bank kan in dit voorbeeld een wisselkoers communiceren, die winkels vervolgens moeten hanteren in het betalingsverkeer. Dat betekent dat je na verloop van tijd steeds meer betaalt als je met contant geld wilt betalen. Vergelijk het met winkels die betalingen met creditcard accepteren, maar daar een extra premie voor vragen. Het idee van het IMF is dat centrale banken een instrument in handen krijgt om negatieve rente door te berekenen voor contant geld. Door de waarde van contant geld door de jaren heen steeds iets verder te laten dalen ten opzichte van giraal geld wordt een vlucht in cash ontmoedigt. Dat is slecht nieuws voor de spaarder, die naast inflatie en vermogensbelasting ook nog aan koopkracht inlevert op contant geld. In februari publiceerde het IMF al een zogeheten ‘working paper’ over negatieve rente en contant geld: https://blogs.imf.org/2019/02/05/cashing-in-how-to-make-negative-interest-rates-work/ . Hierin werden nog meer voorbeelden aangehaald om een vlucht naar contant geld te ontmoedigen. Denk aan bankbiljetten met een beperkte geldigheidsdatum of het periodiek ongeldig verklaren van een deel van alle bankbiljetten.

Van alles wat

Volgens de politieke peiling van de Hondt zijn er deze week drie kleine verschuivingen : de VVD, het CDA en de PvdA winnen een zetel ten kostte van FvD, SP en GL.

Prof. Dr. Paul Cliteur, hoogleraar in Leiden, toekomstig senator voor het FvD, partijideoloog, pleit voor ‘zuil voor FvD’ met een eigen omroep, andere kranten, andere debatruimtes en grote veranderingen op de universiteiten. Een partij+ met een eigen culturele beweging, die tegenspel moet gaan bieden aan de ‘cultuurmarxisten’ in de journalistiek, politiek en onderwijs. Die moet gaan strijden voor een echte diversiteit, niet op basis van huidskleur en religie, maar van opinie en denken.

Economen van de Rabobank vinden het „opmerkelijk” dat de cao-lonen zo sterk achterblijven bij de prijsstijging, zoals het CBS onlangs meldde. Tegelijk verwachten zij niet dat werkgevers met gullere voorstellen gaan komen. Consumenten betaalden in maart 2,9% meer in de winkel, terwijl de cao-lonen slechts 2,2% stegen. Dit hoewel de werkloosheid historisch laag is. In maart waren slechts 307.000 mensen werkloos, oftewel 3,3% van de beroepsbevolking. Tegelijkertijd is volgens het CBS het aantal deeltijdmedewerkers dat graag meer wil werken sterk afgenomen. Met andere woorden: de vijver waaruit werkgevers kunnen vissen droogt op”, zeggen economen in het jongste rapport van RaboResearch. Zij verwachten daarom wel een stijging van de lonen dit jaar. Die stijging zal volgens hen echter voornamelijk komen uit incidentele loonstijgingen en niet zozeer uit een stijging van de cao-lonen: „Werkgevers zullen bijvoorbeeld eerder geneigd zijn om individuele werknemers een promotie te geven in een poging ze te houden.” Rabobank ziet in de laatste cijfers over de Nederlandse economie een bevestiging dat de economische groei in Nederland sterk gaat terugvallen, in vergelijking met vorig jaar. De recente cijfers over het lage consumentenvertrouwen en de afvlakkende huizenprijzen ondersteunen de verwachting van een economische groei voor dit jaar van 1,7%, aldus het rapport. Vorig jaar bedroeg de economische groei nog 2,7%. De combinatie van matige loongroei en lage werkloosheid, maar onzekerheid bij consumenten zal volgens Rabobank toch een plusje van 1,6% betekenen voor de consumptie. Typische consumentenaankopen waren in april bijna 3% duurder dan in dezelfde maand een jaar geleden. Dat kwam vooral omdat de brandstofprijzen fors stegen. In april was een automobilist aan de pomp gemiddeld €1,70 kwijt per liter euroloodvrij, een stijging van 6% ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat zorgde ervoor dat de zogenaamde consumentenprijsindex (CPI) steeg met 2,9% ten opzichte van april 2018. De index is een goede graadmeter voor inflatie, maar is niet hetzelfde. Voor het berekenen van de inflatie worden ook de prijsstijging- of daling van koopwoningen, aandelen en fabrieksproducten meegenomen. In de CPI wordt alleen de prijsontwikkeling van typische consumentenproducten als boodschappen, kleding, brandstof, huur, verzekeringen, abonnementen en vakantie-uitgaven geteld. De stijging werd ook veroorzaakt doordat Pasen dit jaar in april viel. Rond de feestdagen is er meer vraag naar een vakantiehuisje of vliegticket. Het gevolg: de prijzen gaan omhoog. Vorig jaar viel Pasen in het laatste weekend van maart. Kleding en telefonie- en internetabonnementen werden in april goedkoper. In de cijfers van het CBS is verder ook de btw-verhoging van 6% naar 9% van begin dit jaar terug te zien. De prijsstijging in Nederland was een van de hoogste in vergelijking met de rest van de eurozone. Daar was de stijging maar 1,7%. Een verschil van 1,2%.

Een op de vijf oud-studenten met studieschuld heeft een betalingsachterstand, meldde de NOS op basis van cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Sinds 2015 zijn de cijfers niet verbeterd ondanks het voornemen van toenmalig minister van onderwijs Jet Bussemaker om het aantal wanbetalers te verlagen. Maar in de afgelopen vier jaar is de definitie van iemand met een betalingsachterstand ook veranderd. Eerder was iemand al wanbetaler bij een achterstand van €50. Nu moet de achterstand minimaal €270 zijn en moet iemand minstens drie termijnen achterlopen. Als de oude definitie wordt gebruikt, is het aantal wanbetalers juist verder gestegen. DUO kan ook een bedrag van ruim €76 mln niet innen omdat de 20.000 voormalig studenten die dit bedrag hebben geleend naar het buitenland zijn vertrokken en niet te traceren zijn. In 2015 stond dit cijfer op 22.000 mensen.

ING is de grootste schuldeiser van het failliete CoolCat. Dat schrijft Het Financieele Dagblad op basis van het eerste faillissementsverslag van de curator. De bank had volgens de krant ruim €17 mln aan leningen uitstaan bij het voormalige bedrijf van ondernemer Roland Kahn. CoolCat had ook nog een doorlopend krediet bij ING. Daardoor stijgt de totale schuld bij de bank met nog eens €11 mln. ING heeft pandrechten op merkrechten en voorraden, maar het ziet er naar uit dat de bank desondanks een miljoenenverlies moet nemen. De Belastingdienst heeft nog bijna €5 mln tegoed van CoolCat. Verder is het modebedrijf nog ruim €12 mln verschuldigd aan andere schuldeisers, aldus het FD. ,,Gelet op de te verwachten omvang van de boedelvorderingen en de preferente vorderingen zijn de vooruitzichten voor de concurrente schuldeisers niet rooskleurig; de kans op een uitkering aan deze schuldeisers wordt voorlopig als gering ingeschat”, staat in het verslag. Deze week werd bekend dat de kledingwinkels van CoolCat komende maanden alsnog dichtgaan. Eigenaar Retail Beheer (van de kinderen van Kahn), die de kinder- en tienermodeketen onlangs uit faillissement kocht, kiest ervoor om CoolCat alleen als webshop voort te zetten.

Beleggers worden eindelijk ongerust over de harde aanpak van de Chinezen

De AEX is donderdag hard onderuit gegaan [niet overdrijven: de Amsterdamse index daalde slechts 1,67%. Dat betekent niet dat als de aanpak van Trump geen indruk maakt op de Chinese delegatie die momenteel in Washington is, verdere verliezen kunnen optreden] De harde woorden van de Amerikaanse president Donald Trump richting China joegen beleggers angst aan. De Amerikaanse president gooide extra olie op het handelsconflict door de Chinezen ervan te beschuldigen steeds te blijven heronderhandelen. Het is nu vrijwel zeker dat de VS vrijdag de importheffing op $200 miljard aan Chinese producten verhoogt van van 10% naar 25% . „De Chinezen denken op lange termijn en weten dat Trump weinig geduld heeft. Ik geloof niet dat een akkoord op korte termijn mogelijk is”, meldt vermogensbeheerder Joop van de Groep van Fintessa. „Over een heikel punt als Chinese overheidssteun aan eigen bedrijven zullen ze het voorlopig niet eens worden. Maar over zaken als intellectueel eigendom en meer openstelling van de Chinese markt voor buitenlandse partijen zijn volgens mij wel akkoorden te sluiten.” Hedgefondsmanager Etienne Platte van Antaurus begrijpt dat beleggers nu massaal winst nemen. „In de eerste maanden van dit jaar zijn de beurskoersen extreem hard gestegen. De nervositeit op de beurzen kan verder stijgen, als op 10 mei (de dag 79 jaar geleden dat het Duitse leger Nederland binnenviel) blijkt dat de VS en China voorlopig geen deal zullen sluiten.” Het handelsconflict is echter niet de reden waarom Antaurus sinds ruim een maand per saldo short zit, ofwel meer inspeelt op koersdalingen dan -stijgingen. „Vanwege de personeelsschaarste zijn de salarissen nu duidelijk aan het stijgen, terwijl de omzetten slechts marginaal toenemen. Dit gaat voor tegenvallende resultaten zorgen. Het meest opmerkelijk is de situatie bij chipbedrijven. Terwijl de omzetten en de winsten onder druk staan, zijn de koersen de afgelopen maanden fors gestegen.”

Eén dag later twittert Trump dat ‘hij naar eigen zeggen geen haast heeft om een handelsakkoord met China te sluiten. Gesprekken met China verlopen momenteel vriendschappelijk en er is volgens hem geen reden tot spoed’. Hij benadrukte dat het proces is begonnen om handelstarieven van 25% in te stellen op de resterende $325 mrd aan uit China geïmporteerde goederen. Het geld dat dit oplevert, belooft Trump onder meer te zullen steken in de aanschaf van landbouwproducten van Amerikaanse boeren voor voedselhulp in andere landen. Momenteel onderhandelen China en de VS in Washington over handelskwesties. Volgens bronnen rond de onderhandelingen leveren de gesprekken tot nu toe weinig op. China zei eerder al dat het land nu gedwongen wordt om tegenmaatregelen te nemen. Welke dat zijn, is nog niet bekend.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft ondertussen handelsgezant Robert Lighthizer opdracht gegeven om handelstarieven in te stellen op alle resterende goederen die uit China worden geïmporteerd. Het kantoor van Lighthizer heeft dat bevestigd. Volgens de handelsgezant is de waarde van de goederen waarvoor de handelstarieven gaan gelden ongeveer $300 mrd. Trump zei op Twitter dat het gaat om handelstarieven van 25% op de resterende uit China geïmporteerde goederen. China en de Verenigde Staten onderhandelden de afgelopen dagen in Washington over handelskwesties, maar dat heeft nog niet geleid tot een oplossing in het handelsconflict. Volgens de Chinese vicepremier Liu He is afgesproken om in Peking verder te praten. Hij noemde de gesprekken in Washington „eerlijk” en „constructief.” Trumps importtarieven op Chinese goederen dreigen vooral Amerikaanse consument te raken. Als de handelsoorlog verder escaleert kan het conflict een flink aantal consumentengoederen duurder maken. Zo worden voor de Amerikaanse consument niet alleen Chinese kleding en tassen duurder door de hogere importheffingen, maar ook brandalarmen, laptops en meubilair. n dan zijn tot nu toe een groot deel van de consumentengoederen die de VS importeert nog buiten beschouwing gelaten. Een groep economen berekende dat de consument $69 mrd extra heeft betaald door alle importtarieven die de VS vorig jaar heeft ingevoerd. Hier vallen ook de heffingen op staal en aluminium onder. Trump claimt juist dat China de heffingen betaalt. [maar wij weten ondertussen dat Trump een pertinente leugenaar is, die nooit schroomt om feiten te verdraaien, als hem dat zo uitkomt (en dat is vaak)] Volgens zijn beredenering moeten Chinese bedrijven hun prijzen verlagen om competitief te blijven. Maar waarschijnlijk baseert Trump zich op historische cijfers, vertelde econoom David Weinstein van de Columbia University in New York tegen Bloomberg. [ik geloof helemaal niet dat hij zich ergens op baseert, laat staan op concrete feiten, hij roept maar wat, als een straatvechter, om zijn tegenstander dan wel zijn eigen volk te intimideren om het beeld in stand te houden dat hij een briljant staatsman is. Het tegendeel is het geval. Hij maakt zijn status van een ‘bevriend staatsman’ in genen dele waar]In de praktijk blijkt dat Chinese en andere buitenlandse bedrijven hun prijzen niet hebben verlaagd. Als dieper op de cijfers wordt ingegaan, blijkt ook dat de schade aan Amerikaanse kant vooral wordt geleden in gebieden die Republikeins hebben gestemd. Dit was vooral te wijten aan vergeldingsacties van andere landen die de Amerikaanse agrarische sector op de korrel namen. Het kan overigens nog wel weken duren voordat die verhoging te voelen is in de winkels. Vrachten die al zijn vertrokken, vallen nog niet onder het hoge tarief. De vraag is nog steeds of de handelsoorlog gaat verergeren door de stap van Trump of dat beide partijen alsnog snel tot een akkoord kunnen komen. “Onderhandelen met Amerikaans president Trump is net als een wedstrijd tegen Tottenham: je denkt dat je rustig op een goed resultaat afstevent en dan gaat het op het eind helemaal mis. Het leek de afgelopen weken alsof de onderhandelingen tot een akkoord zouden leiden, maar vorig weekend draaide de teneur volledig.” Trouw schrijft daarover onder meer dat ‘terwijl zijn onderhandelaars in Washington weer in het strijdperk traden tegen de Chinezen, Donald Trump vanaf de zijlijn enthousiast twitterde dat een akkoord over de handel tussen de twee grootmachten eigenlijk helemaal niet nodig is’. “Invoerrechten leveren veel meer rijkdom op voor ons land dan zelfs een fenomenale deal van het traditionele soort. Ook veel gemakkelijker en sneller om te doen. Onze boeren gaan er vlugger op vooruit en landen waar honger heerst, kunnen worden geholpen.” De Amerikaanse media konden weer aan de slag om de politieke bedoelingen van de Amerikaanse president te scheiden van de economische misvattingen en de onuitvoerbare plannen. Sinds hij begon om invoerrechten in te zetten als economisch wapen – tegen China, maar ook tegen Canadese en Europese staal- en aluminiumproducenten – houdt Trump vol dat die landen daar zwaar onder lijden, terwijl in de VS de schatkist en de werkgelegenheid er wel bij varen. De werkelijkheid is, zo werpen economen unaniem tegen, dat het geld dat de schatkist invloeit, wordt opgebracht door Amerikaanse importeurs, die de rekening doorschuiven naar consumenten. En die betalen nog eens extra, doordat Amerikaanse bedrijven die geen belaste goederen importeren – staalproducenten in eigen land bijvoorbeeld – hun kans schoon zien de prijzen te verhogen. Nu de VS vasthouden aan de nieuwe ronde van heffingen zal het gemiddelde Amerikaanse gezin daar €675 per jaar extra door kwijt zijn. De economie zal er tussen de 0,1 en 0,3 procent minder van groeien. In tien jaar zouden er 400.000 minder banen bijkomen dan zonder de handelsoorlog. Dat zijn macro-economisch gezien geen cijfers om van te schrikken. De economische groei steeg in het afgelopen kwartaal naar 3,2% op jaarbasis en in april kwamen er weer ruim een kwart miljoen banen bij. Waar Trump het meest op zal letten, is zijn achterban, het deel van de Republikeinse kiezers dat hem fanatiek steunt en dat massaal moet opkomen in 2020, wil hij een kans hebben te worden herkozen. Die achterban waardeert stoerheid en zal zich niet automatisch van hem afkeren als duidelijk wordt wat de handelsoorlog kost. Maar het moet niet te gek worden. Onder boeren in het midden-westen, die als gevolg van Chinese represailles op dit moment bijna geen soja meer exporteren, zijn er steeds meer faillissementen. Vandaar Trumps voorstel, zoals gewoonlijk per tweet, om hun productie op te kopen en naar arme landen te sturen. Of hij dat praktisch en wettelijk kan doen, zal hij nog niet hebben uitgezocht. En dat het zwaar vloeken is in de Republikeinse kerk om een deel van de landbouw in feite te socialiseren, daar zal hij ook niet van wakker liggen.

Slotstand indices d.d. 10 mei 2019; week 18: AEX 550,87; Bel20 3504,03; CAC40 5.327,44; DAX30 12.059,83; FTSE 100 7.203,29; SMI 9.472,51; RTS (Rusland) 1213,79; DJIA 25.942,37; NY-Nasdaq 100 7.586,53; Nikkei 21.344,92; Hang Seng 28.550,24; All Ords 6.393,10; SSEC 2.939,21; €/$1,123551; BTC/USD $7.334,1699; 1 troy ounce goud $1285,80; dat is €36.767,29 per kilo; 3 maands Euribor -0,309% (1 weeks -0,381%, 1 mnds -0,367%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,139%; 10 jaar VS 2,4334%; 10 jaar Belgische Staat 0,437%, 10 jaar Duitse Staat -0,047%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,35%, 10 jaar Japan -0,0503%; 10 jaar Italië 2,682%. Een liter E10 hier aan de pomp (Makro/Shell) €1,644.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen daalden over een breed front, de goudprijs steeg licht en de rente van 10-jarig papier zijn deze week weer verder gedaald terwijl de 5-jarige negatieve rente verder steeg . Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,17%; Japan 0,5357%; Duitsland 0,607%; Nederland 0,648%; Frankrijk 1,398%; GB 1,664%; Canada 1,9224%; Spanje 2,152%; VS 2,8583%; Italië 3,65%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,472%; Nederland -0,453%; Denemarken -0,441%; Frankrijk -0,271%; Japan -0,1685%; België -0,149%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.