UPDATE 07092019/495 Noodkreet bouwers: woningtekort wordt ramp

Open brief aan Zijne Excellentie Hugo Mattheüs de Jonge, vice-premier en minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in het kabinet Rutte III en potentieel kandidaat voor de vacature van politiek leider van het Christen-Democratisch Appèl

Ik maak gebruik van je uitnodiging contact met je op te nemen over je uitspraak dat ‘je wil dat mensen [je kiezers dus] weten dat de overheid er voor hen is’. Belangrijk voor de christen-democratie. Je geeft zelf een opsomming van wat er in de afgelopen jaren in het overheidsbeleid allemaal fout is gegaan. Dat het CDA zich moet inzetten om de overheid socialer te laten functioneren, onder welke politieke leider van het CDA van ook, is een heldere doelstelling. Dat we de neoliberale doelstellingen moeten toetsen aan onze sociaal/maatschappelijke waarden, bestaat geen verschil van inzicht. Dat alle overheidsdiensten door het volk te vertrouwen moeten zijn zou een vanzelfsprekendheid moeten zijn. Maar dat is geen realiteit. Uit de kranten van de laatste dagen citeer ik een bloemlezing:

fiscus gaat hard tekeer tegen burgers – vertrouwen in oom agent is weg – geblunder bij UWV – hooggeleerd gejoel tegen beleid van de minister – pensioenactie nodig – te weinig woningen – te hoge huren – het leenstelsel gaat richting de prullenbak – nieuwe erfpacht in de hoofdstad onbetaalbaar – de Zuidas-snuiver is relatief een hoogopgeleide man met een goed betaalde baan, werkzaam in hoge kantoorgebouwen – meer werkdruk in de zorg en minder werkplezier – Jan Modaal zit in de penarie – pensioenen zitten voorlopig op slot: pensioenkortingen vrijwel onontkoombaar – AEB: van afvaldroom naar tikkende tijdbom – hoofdstad in de macht van de drugscriminaliteit – UWV kent gedetineerden uitkering toe – tram 22 rijdt zonder studenten naar de Uithof – huur studentenkamertje van 9 m² in Utrecht €600 per maand – woningnood in de grote steden in de knel – meer incidenten met verwarde mensen – medewerkers in de jeugdzorg staken

Het is maar een willekeurige greep uit ontwikkelingen waarvoor in de media aan-dacht wordt gevraagd. Maar het toont wel aan dat er van alles misgaat bij de overheid en in de samenleving. Onder meer dat ambtenaren de wet niet naar hun eigen inzicht kunnen interpreteren (zoals b.v. bij de fiscus en op Justitie) dan wel nalaten de uitvoering van de wet te controleren. Het zou geen discussiepunt moeten zijn en de landsadvocaat zou van deze dossiers moeten worden gehaald en de fiscus zou de onterecht niet toegekende c.q. teruggevorderde toeslagen moeten uitbetalen plus een schadevergoeding, een excuusbrief, waarin beterschap wordt beloofd en een bos bloemen.

Ik schrijf ik je deze brief omdat ik teleurgesteld ben door niet-gedane uitspraken over het gepresenteerde beleid dat de twee CDA-voormannen deze week presenteerden. Jammer dat de Christen-Democratie de lat zo laag legt en daarmee de status waarin de samen-leving zich bevindt, negeert. Deze en komende generaties hebben de plicht van het rentmeesterschap. Wij moeten een duurzame, sociale en gezond functionerende samen-leving overdragen aan onze kleinkinderen en hun nakomelingen. Ik stel U daarover vragen en hoop daarop een reactie van U te mogen ontvangen die vervolgens in een publiek debat kunnen worden bediscussieerd.

1. Over het leenstelsel. Er is nu een meerderheid om het leenstelsel af te schaffen omdat de negatieve gevolgen ervan voor studenten veel groter zijn, dan waarvan bij de besluit-vorming werd uitgegaan. Maar op korte termijn kan deze vorm van studiefinanciering niet worden afgeschaft. Mijn vraag is welke positie het CDA gaat innemen om getroffenen schadeloos te stellen;

2. De fiscus heft al jaren een vermogensheffing over een fictieve opbrengst van rente-inkomsten, die spaarders niet meer ontvangen van de banken. Momenteel betalen de grootbanken nog een rente van €2 per jaar voor €10.000 direct opneembaar spaargeld. En hoe verklaart U aan de spaarders waarom deze vergoeding zo laag is en waarom spaarders binnenkort geld moeten betalen voor het naar de bank gebrachte spaargeld [ik ken het antwoord wel, maar wat ik niet wil horen is dat dat het ‘gevolg is van de marktwerking’]. In het verlengde van deze vraag is natuurlijk de aankondiging dat het vrijwel onafwendbaar is [bron: AON] dat de gespaarde pensioenreserves van de deelnemers worden afgewaardeerd en pensioenuitkeringen van 8½ miljoen gepensioneerden gekort gaan worden. Waar staat het kabinet, de coalitie en het CDA en hoe gaat dit worden gecompenseerd?

3. Wat gaat het CDA doen, als U de nieuwe politieke leider wordt, om de geloofwaardig van de bevolking in de overheid, in de brede zin van het woord, terug te krijgen? Enkele onderwerpen zijn hierboven in cursief benoemd;

4. De politiek heeft ernaar gekeken en niet ingegrepen toen Jan Modaal het de laatste jaren steeds moeilijker kreeg zijn rekeningen op tijd te betalen en alles in het werk moet stellen om niet weg te zakken in het moeras van de schuldhulpverlening. Is dat niet een schande voor het rijke Nederland en vraagt dat niet om een krachtige reactie? Mogen we erop vertrouwen dat dit kabinet en de vier coalitiepartijen zich gaan inzetten die ontwikkeling voor alle Modalen te repareren, in welke mate en op welke termijn?

Welke uitdagingen staan er op de politieke agenda?

Ik sta nog zeker niet langs de kant te juichen en te roepen dat we eventuele problemen, die op ons afkomen, nu kunnen opvangen met overheidsinves-teringen van €50 mrd in de komende 5 jaar. Ik denk dan aan de gevolgen van handelsoorlogen, een harde Brexit, Brazilië, Argentinië, Iran, Italië en de mogelijke gevolgen van een dalende wereldhandel, een verder dalende economische groei, een lage inflatie, de negatieve rentes, een verder doorzet-tende waardedaling van het spaargeld en de afwaardering van door werknemers opgebouwde pensioenrechten. Verder is er nog veel onzeker-heid over het monetaire beleid. Klaas Knot mocht deze week wel zeggen dat hij er tegen is dat Draghi de opkoopregeling van (staats)obligaties weer van stal wil halen (en daarmee verder stijgende negatieve rentetarieven) maar nooit eerder is daarover binnen het Bestuur van de ECB een meerderheid voor geweest. Daarvoor zijn de verschillen in financiële stabiliteit tussen de Noordelijke en Zuidelijke eurolanden te groot. Sinds 3 september 2013 verkeert Nederland op een heel fout traject. Rutte heeft, met alle macht die hij heeft, geweigerd te gaan investeren in de toekomst van deze en volgende generaties. Een lage staatsschuld is een bewijs van slecht bestuur. Wij staan te juichen dat ons onderwijs een hoog niveau heeft, maar de realiteit is dat er in het bedrijfsleven 274.000 vacatures zijn waarvoor geen studenten en werknemers zijn opgeleid dan wel omgeschoold. Er ligt een groot onderwijsbudget op de plank voor vernieuwend technisch onderwijs, waarvoor het kabinet geld vrijmaakte maar even had vergeten dat je dan eerst docenten daarvoor moet opleiden. Dat noemen ze gebrek aan visie, maar dat is voor Rutte een vies woord, dat hij niet door zijn strot krijgt als liberaal (H.J. Schoolezing 2013, de Rode Hoed). Dat Draghi vijf jaar geleden startte met een ruim geld beleid in de eurozone, getuigde van visie maar omdat de overheden, zeker ook de Nederlandse, de hand op de knip hielden en verder gingen met het terugbrengen van de staatsschuld (wat trouwens door de Europese Commissie werd ondersteund) mislukte dat monetaire beleid volledig en wat ik Draghi verwijt is dat hij niet tijdig de geldkraan heeft dichtgedraaid, waardoor centrale banken nu afhankelijk zijn van de wensen/eisen van de financiële markten. Niet in 2020 moet die knop omgezet worden, nee dat had 5 jaar geleden al gebeurd moeten zijn. Maar daarvoor heb je blauwdrukken nodig en dat blokkeerde Rutte. Voor de uitvoering van dat beleid is het CDA medeverantwoordelijk. Daardoor heeft het Avondland grote achterstanden opgelopen ten opzichte van andere wereldmachten en daarvoor is een brede Europese aanpak noodzakelijk. Daarbij komt dat de hele Europese Unie grondig moet worden hervormd (democratie en besluitvorming) en moeten er sociaal/maatschappelijke fundamenten worden gebouwd en neo-liberale worden afgebroken. Op de allereerste plaats moeten de 520 miljoen mensen die in de Europese Unie wonen, 7% van de wereldbevolking, vertrouwen hebben in het bestuur en de belangen van alle Europese volken haar hun cultuur worden gediend. Verder moet het monetaire beleid worden getoetst aan de sociaal/maatschappelijke gevolgen ervan voor de samenlevingen in de 19 eurolanden. In 5000 jaar monetaire geschiedenis is het nooit eerder voorgekomen dat er sprake is geweest van zo’n geldexplosie als waarmee we nu geconfronteerd worden in relatie van bijna gratis geld tot negatieve rentes in de Westerse landen. De euro is ziek, heel ziek en niet de euro alleen. En een uitweg naar een gezondere monetaire situatie is nog niet in zicht.

Hieronder stel ik een vijftal onderwerpen, die ik van groot belang acht voor de inrichting van de samenleving voor komende generaties rekening houdend met eco 4.0, aan de orde.

1. De noodzakelijke voorbereidingen voor de ombouw van de Nederlandse samenleving

Wij hebben de plicht vorm te geven aan een samenleving van morgen, niet door het huidige maatschappij hier en daar wat op te lappen, bij te spijkeren, maar een complete nieuwbouw te laten ontwerpen door ‘architecten’. Het bestuur van de ‘onderhoudsmonteurs’ moeten we zo snel achter ons laten. Die hebben verzuimd opdrachten gegeven om blauwdrukken te ontwerpen voor de toekomst van een nieuwe samenleving, een nieuw arbeidsethos, onderwijs, machtsverhoudingen, wonen, zorg, veiligheid, zekerheid en privacy waarin burgers kunnen leven en werken met algoritmen, robotisering, de macht van de mega-techbedrijven, internet of things, onze democratie en veranderingen als gevolg van revolutionaire technische en digitale ontwikkelingen. Wij hebben al een achterstand van tien jaar. Wij moeten nu aan de slag: er moeten blauwdrukken komen, waarvoor draagvlak moet komen in het bedrijfsleven en bij ‘boeren, burgers en buitenlui. ‘Daarna moet de ‘spa in de grond’. Als we daar vandaag mee beginnen duurt dat hele proces zeker nog tien tot vijftien jaar. Waar wachten we op?

2. De grondige hervorming van de Europese Unie

Een grondige hervorming van de Europese Unie met stevige fundamenten voor een sociaal/maatschappelijke structuur, een democratischer besluitvorming, meer culturele binding tussen de Europese volkeren, kortom waar aandacht is voor de mensen en waar ze zich thuis zullen voelen is een absolute must. Ik weet dat ik bijna het onmogelijke vraag, maar zonder een nieuwe opbouw en inrichting is het Avondland, waarin Europa zich nu bevindt, niet in staat aan te schakelen bij de wereldtop en blijven we tweede of derde rangs. U begrijpt mij goed: het Europese bed moet hoognodig opgeschud worden.

3. De haalbaarheid van de klimaatdoelstellingen

Ik ben voor een duurzamer samenleving, een gezonder milieu en voor minder uitstoot van CO2. Maar ik realiseer mij dat hiervoor nog veel water door de Maas zal stromen voordat de door het kabinet geformuleerde doelstellingen zijn bereikt. De vraag is of de wetgever niet veel te voortvarend van start is gegaan en of er wel met wijsheid wordt bestuurd. Er zijn veel zaken die op kortere termijn kunnen worden doorgevoerd, maar over andere ingrijpende doelstellingen, die grote financiële consequenties hebben voor ‘volk en vaderland’, had langer en doordringender moeten worden nagedacht. Wij moeten ons realiseren dat de uitstoot van CO2 door ons land, mondiaal bezien, slechts het 1:25000 deel betreft. We moeten niet roekeloos te werk gaan en ook veel energie steken dat de 24999 andere delen ook meedoen. Wat dat betreft doet een bevriende natie aan de overzijde van de Atlantische Oceaan, helemaal niets aan beperking van CO2 uitstoot, zelfs het tegenovergestelde. Wij zullen, in deze fase, het geduld moeten opbrengen in de wetenschap en technologische ontwikkelingen in het bedrijfsleven. Ik leg er twee op tafel. Wetenschappers hebben ontdekt dat de natuur zelf de temperatuur op aarde tientallen jaren kan doen dalen met 1º, als gevolg van grote uitbarstingen van vulkanen. Ander nieuws is dat de laatste generatie dieselauto’s minder CO2 uitstoot dan benzinewagens, maar veel belangwekkender is het dat ze in grote steden het fijnstofgehalte kunnen terugdringen doordat deze auto’s als een stofzuiger fungeren. Zo vertrouw ik er ook op dat er binnen tien jaar CV-ketels op de markt komen die een veel lagere CO2 uitstoot zullen hebben dan de meeste huidige ketels. De enorme transitie van gas naar stroom voor verwarming, warm water en koken is enorm kostbaar voor huishoudens en zal niet voor iedereen financier- en betaalbaar zijn. En wat dan? Ik kan daar wel antwoorden op geven maar wil het gras voor Uw voeten niet wegmaaien. Mijn stelling is dat de kosten van de klimaataanpak betaalbaar moeten zijn voor alle burgers en ondernemers. Het kan nooit zo zijn dat groepen in de samenleving investeringen en lasten niet gefinancierd krijgen dan wel de lasten ervan, inclusief de kapitaalvernietiging, die ermee gepaard gaat, en de energiekosten niet uit het inkomen kunnen betalen. Daarom is mijn voorstel dat eigenaren van woningen, die voor 2008 zijn gebouwd, de komende 20 jaar niet verplicht worden de gastransitie uit te laten voeren als de kosten voor het energie-neutraal maken >€10.000 bedragen. Dat is in dit project ook niet relevant want het aandeel van consumenten in de uitstoot van CO2 is klein in relatie tot dat van de tien meest vervuilende bedrijven. Betekent dit dat ik de noodzaak van Klimaathervormingen niet inzie? Het tegendeel: ik sta voor een stevige aanpak van de reductie van de CO2 uitstoot door de grote industriële bedrijven, maar niet op basis van een CO2-tax want die wordt uiteindelijk dan toch betaalt door de consument en niet door het bedrijfsleven. Ik ben voor een stevige aanpak van de lucht- en scheepvaart en het transport over de weg. Waar mogelijk moet treinvervoer worden ingezet. Personenvervoer moet worden belast met rekeningrijden (in 2021 en niet pas in 2027 en dan nog in een beperkte uitvoering) en het gebruik van auto’s door meerdere personen moet worden bevorderd. De conversie naar elektrisch rijden is een goede zaak, maar zonder subsidies en enkel voor een tijdelijke vrijstelling voor wegenbelasting/rekeningrijden gedurende de eerste drie jaar, stel tot 2025. Daarbij wel de kanttekening dat de productie van de elektrische ‘heilige koeien’ energie-neutraal gaat plaatsvinden en dat er een vriendelijker oplossing wordt gevonden voor accu’s met kobalt. Ik ben tegen het verhogen van heffingen op benzine, diesel en lpg, gedurende de eerste tien jaar. Ik realiseer mij dat de auto-industrie minder ‘klassieke’ auto’s gaat produceren en dat dat zowel financiële als economische gevolgen zal hebben. Voor nieuwbouw van woningen, kantoor- en bedrijfsgebouwen moeten de eisen energie-neutraal zijn en blijven. Ik ben voor de invoering door Europa van een vliegtax voor alle passagiers die vanaf een vlieghaven binnen de EU vertrekken, voor het belasten van de scheepvaart, voor het plaatsen van zonnepanelen en windmolens, mits die investeringen fiscaal aantrekkelijk blijven voor burgers en bedrijven en mits er in de samenleving voldoende draagvlak voor is ten aanzien van milieu en ecologie. Ik ben voor duurzamer eten en drinken, minder dierenleed, schoon drinkwater, minder uitstoot van giftige landbouwbestrijdingsmiddelen. Ik verwacht dat het bedrijfsleven en burgers zich inzetten voor een schoner milieu (minder plastic afval, wereldwijd). Met onze gezamenlijke inzet moeten wij een duurzamer samenleving overdragen aan komende generaties. Het klimaatbeleid moet zinvol en haalbaar zijn en draagvlak hebben in de samenleving. Ik verwijs je daarvoor naar het recente onderzoek van het Sociaal- en Cultureel Planbureau.

4. De noodzaak het monetaire beleid sociaal/maatschappelijk te toetsen

Ook al zijn we een sterk land, ook al hebben we een relatief lage staatsschuld, ook al is de werkeloosheid laag, ook al hebben we nog best een meevallende economische groei in het tweede kwartaal gehad binnen de eurozone (de niet-euro EU-landen deden het veel beter) waar de economische groei van de 19 eurolanden, voornamelijk in West-Europa, terugviel naar nog slechts 0,2%, het zal ons niet beschermen voor de gevaren die van buiten komen. Dat de Duitse economische groei (-0,1%) nog meeviel en de Nederlandse (0,5%) niet tegenviel is ook toe te schrijven aan de consumenten die nog bleven consumeren. Als die de hand weer op de knip houden zal dat gevolgen hebben voor de Nederlandse export naar onze oosterburen. Dat zijn aannames, de werkelijkheid is dat het gevoerde monetaire beleid van de ECB tot gevolg heeft dat onze spaarcentjes en de opgebouwde pensioenreserves minder waard worden. Mijn vraag is wie in dit proces van dalende rentetarieven en stijgende negatieve rentes (zoals op de kapitaalmarkt voor Nederlands staatsobligaties) al rente wordt toe betaald op alle termijnen: van daggeld tot aan leningen van 30 jaar. Dat is een heel ongezonde situatie waar niemand raad mee weet en dat ook in de afgelopen 5000 jaar nooit eerder is voorgekomen. Ik heb op Paaszaterdag al een oproep gedaan om het monetaire beleid te laten toetsen op de sociaal/maatschappelijke gevolgen, voordat het wordt uitgevoerd. Linksom of rechtsom, de rechten van de burgers, in dit kapitalistische spel, moeten worden beschermd.

5.0 Conclusie

Ik zet op de agenda noodzakelijke grondige hervormingen in onze samenleving. De huidige situatie beoordeel ik als ‘zorgelijk’. De vraag dringt zich op wat het CDA gaat doen met de hervormingen, die dringend noodzakelijk zijn: in Brussel, in Frankfurt en in den Haag. Maar ook ‘hoe roepen we Trump weer tot de orde’. Vanuit het Witte Huis worden de hele dag door dreigementen en handelsbeperkingen de wereld in getweet. Het is een signaal dat we alert moeten zijn voor wat er van buiten Europa allemaal op ons afkomt. Daarom moeten wij onze positie versterken. Vandaar dat ik ervoor pleit naar de toekomst kijken met blauwdrukken van architecten, die ons kunnen schetsen welke ontwikkelingen noodzakelijk zijn voor een complete herinrichting van onze samenleving. Bij deze visie zal eco 4.0 een grote rol spelen.

Verkoop nieuwe auto’s blijft dalen

In augustus is het aantal registraties van nieuwe personenauto’s met 16,3% gedaald vergeleken met dezelfde maand een jaar eerder. Dat meldde de RAI Vereniging op basis van eigen cijfers en gegevens van BOVAG en RDC. In totaal werden nog altijd 34.230 nieuwe auto’s geregistreerd, waar dit er in dezelfde periode in 2018 nog 40.919 waren. Tot nu toe zijn er in 2019 ook minder auto’s verkocht. Het gaat om een daling van 11%, naar 293.646 tot nu toe. Dit waren er in 2018 over dezelfde periode 330.017. De bestverkochte merken waren dit jaar in augustus Volkswagen (14,4%) en Opel (9%), gevolgd door Toyota (6,5%), Peugeot (6,1%) en KIA (5,8%). De verwachting is dat de verkopen in het laatste kwartaal weer zullen toenemen. De handel in occasions loopt goed.

Pensioenfondsen verder in de problemen

Ze hebben een desastreuze maand achter de rug. De kortingen eind dit jaar lijken zo alleen maar hoger uit te gaan vallen. Het kabinet moet aan de bak om de koopkracht van gepensioneerden te redden, klinkt het in de oppositie, maar ook in de coalitie. De gemiddelde dekkingsgraad, de financiële thermometer van de fondsen, zakte naar 98%, blijkt uit cijfers van adviesbureau Aon. Het betekent dat er gemiddeld voor elke euro aan toekomstig pensioen maar 98 cent in de kassen zit van de fondsen. Die staan dus onder water. Bij de grote fondsen, zoals ambtenarenfonds ABP, zorgfonds PFZW en metaalfondsen PME en PMT, is de situatie nog veel slechter dan het gemiddelde. Na augustus bungelen hun dekkingsgraden zo rond 90%. Het betekent dat de pensioenen van miljoenen mensen flink onder water staan, kortingen van 5% tot 10% worden een steeds realistischer beeld.

Wij schatten in dat 8,5 miljoen mensen begin volgend jaar een korting voor hun kiezen krijgen”, zegt Corine Reedijk, pensioenexpert van Aon. „Die kortingen mag je wel over tien jaar spreiden, maar dit is heel slecht voor het draagvlak voor het pensioenakkoord.” In politiek Den Haag zijn er inmiddels Kamerbreed zorgen over de pensioenkortingen. „Het kabinet moet aan de bak”, vindt PvdA-Kamerlid van Dijk. Die partij leverde samen met GroenLinks nog de broodnodige steun voor het pensioenakkoord, maar zet nu minister Koolmees (Sociale Zaken) aan het werk. „Een van onze eisen aan het kabinet bij het pensioenakkoord is dat onnodige kortingen voorkomen moeten worden. Daar gaan we minister Koolmees aan houden.” Van Dijk wil dat gepensioneerden zo veel mogelijk gespaard worden bij het kabinet. Hij krijgt bijval uit de coalitie van D66’er Van Weyenberg. „Met Prinsjesdag moet het kabinet naast de koopkracht voor werkenden ook oog hebben voor de koopkracht van gepensioneerden”, geeft hij het kabinet mee als opdracht richting de derde dinsdag van september. De SP, die tijdens de onderhande-lingen over het pensioenakkoord buitenspel werd gezet, gaat er veel harder in. „Het akkoord moet opengebroken worden om deze kortingen te voorkomen”, zegt SP’er Van Kent. En als het aan PVV’er De Jong ligt gaat ’dit flutakkoord’ de prullenbak in. Hij zegt: „Deze minister moet er direct voor zorgen dat de kortingen van tafel gaan.” De boosdoener voor de pensioenfondsen was in augustus vooral de hard dalende rente. Die pijn werd de afgelopen jaren nog enigszins verzacht door goede beleggingen, maar dat zat er in augustus ook niet in. „Wat de rente afgelopen maand heeft gedaan is extreem”, zegt Reedijk van Aon. „Zeker in combinatie met aandelen die het slecht hebben gedaan. Dat is ongekend, zeker op het moment dat we – nog – niet in tijden van economische crisis zitten.”

Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken gaat met de pensioensector en toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) in overleg om de dreigende pensioenkortingen te bespreken, heeft hij tijdens een debat in de Tweede Kamer toegezegd. Over het voorkomen van kortingen, gaf Koolmees zoals verwacht geen garanties. Hij beloofde wel naar de dreigende pensioentekorten te kijken wat hij kan doen om ze te voorkomen, maar liet ook weten dat hij dat alleen wil doen ’waar dat kan en uitlegbaar is’. Volgens de pensioenfondsen staan inmiddels ’alle seinen’ op ’dieprood’. Zij willen ook in overleg met de minister om wat zij ’een schrikbarend toekomstbeeld’ voor pensioenen noemen, te bespreken. De bewindsman kreeg wel de opdracht van de Kamer mee om te onderzoeken wat het effect over een lange periode is van lage rente op het pensioenstelsel. Eigenlijk stond de Tweede Kamer in het debat over dreigende pensioenkortingen machteloos. Oppositiepartijen PVV, SP en 50+ vroegen om een verho-ging van de zogenoemde rekenrente, het percentage waarmee pensioenfondsen hun vermogen moeten waarderen. De partijen vragen daar tevergeefs al jaren om. De rekenrente sluit niet aan bij het werkelijk behaalde rendement, waardoor pensioenfondsen zichzelf arm rekenen, aldus PVV, SP en 50+. De rekenrente is onlangs door een speciale commissie onder voorzitterschap van Jeroen Dijsselbloem zelfs naar beneden bijgesteld waardoor de financiële positie van pensioenfondsen nog verder is verslechterd. GL en PvdA zitten in een lastig pakket. De oppositiepartijen steunden het recent gesloten Pensioenakkoord en konden zich zodoende niet helemaal afzetten tegen het gevoerde beleid. Ze hamerde er bij Koolmees wel op om “onnodige kortingen” te voorkomen. De twee partijen gaven de minister nu even de tijd om met de sector te praten over aanpassing van de regels, waardoor in elk geval een deel van de dreigende kortingen voorkomen moeten worden. Ze eisen nog niet precies hoe, maar geven de minister de kans om zelf met een versoepeling van de regels voor de fondsen te komen. Ik wil zeker kijken waar kortingen voorkomen kunnen worden, maar alleen waar dat kan en uitlegbaar is”, beloofde de bewindsman. Hij benadrukt dat het aan de andere kant soms ook gewoon nodig is om pensioenen te korten als de economische situatie daar om vraagt. Maar Koolmees had door dat er politieke druk op hem werd uitgeoefend en beloofde aan de slag te gaan. [het is de grootste kul om aan de komen met het argument dat ‘als de economische situatie daarom vraagt’ pensioenuitkeringen waarvoor gepensioneerden 40 jaar lang hebben betaald, moeten worden gekort. Zeker waar dit kabinet zich op de borst slaat dat het allemaal nog zo goed gaat in dit land. Hier spreekt een minister die niet weet waar hij het over heeft] Coalitiepartijen VVD, CDA en D66 (ChristenUnie was niet bij het debat aanwezig) hadden vooral vragen over technische aspecten van het Pensioenakkoord, wetende dat het kabinet dreigende kortingen eigenlijk ook niet kan en wil voorkomen. D66-Kamerlid Steven van Weyenberg hintte er wel op dat het kabinet op Prinsjesdag de koopkracht van ouderen kan bijstellen. Dat is alleen geen duurzame oplossing. Het nu gevoerde debat werd ruim een jaar geleden aangevraagd door 50+, maar belandde op de lange lijst van ‘dertigledendebatten’ waarvoor in de Kamer geen meerderheid is. Coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zagen er destijds geen heil in. Omdat een groot deel van de pensioenfondsen er al jaren niet goed voor staat, dreigen er vanaf 2020 kortingen voor de miljoenen deelnemers. Dat geldt met name voor grote pensioenfondsen zoals ABP (overheid en onderwijs), PFZW (zorg), PMT en PME (beide metaal). Daar kan het Pensioenakkoord weinig aan veranderen. Fondsen mogen met de nieuwe afspraken lagere buffers aanhouden waardoor het snijden in de pensioenen kan worden uitgesteld, maar de financiële situatie is op dit moment zo belabberd, dat kortingen in sommige gevallen alleen worden verzacht. [als pensioenfondsen de buffers omlaag gaan brengen, veroorzaken ze, door de alsmaar dalende dekkingsgraad, alleen nog maar grotere problemen voor de deelnemers en gepensioneerden]

Vakbonden trekken bij het kabinet aan de bel over pensioenkortingen

Minister Wouter Koolmees van Sociale zaken moet de pensioenkortingen schrappen. Verder moet hij de strenge rekenregels voor pensioenfondsen versoepelen. Dat stelt vakbond VCP, een van de ondertekenaars van het pensioenakkoord, waarin de Unie participeert, in aanloop naar het Kamerdebat over de dreigende kortingen. „De VCP roept hierom de leden van de Tweede Kamer op zich tegen de kortingen uit te spreken en vraagt de minister om te bewegen, nu het kabinet vooralsnog stil blijft”, aldus vice-voorzitter Gerrit van de Kamp. Al langere tijd dreigen bij metaalfondsen PMT en PME komend jaar kortingen op de pensioenen. Door de strengere rekenregels die de commissie-Dijsselbloem heeft vastgesteld moeten ABP en Pensioenfonds Zorg en Welzijn misschien ook al in 2020 korten. Dat treft miljoenen Nederlanders, gepensioneerden én werkenden. „De Vakcentrale voor Professionals maakt zich grote zorgen over de benarde positie waar veel pensioenfondsen zich op dit moment in bevinden”, stelt Van de Kamp. „De alsmaar dalende dekkingsgraden laten zien dat Nederland toe moet naar een minder rentegevoelig en toekomstbestendig pensioenstelsel.” In de uitwerking van het pensioenakkoord kan het nieuwe pensioencontract verbeterd worden, maar daarmee zijn de huidige problemen nog niet opgelost, stelt de vakbond vast. De zogeheten Stuurgroep van vakbonden, werkgevers en kabinet gaat binnenkort aan de slag met dat nieuwe pensioen. Maar nu is Koolmees aan zet, stelt de VCP. „De Stuurgroep is uitsluitend belast met de uitwerking van het nieuwe pensioencontract. De VCP vindt dan ook dat voor de problemen die nu binnen het bestaande stelsel ontstaan, aanvullende oplossingen nodig zijn buiten deze stuurgroep om. De enige die hier een stuur in handen heeft, is de minister.” De vakbond is het oneens met de strengere rekenregels die ook voor het nieuwe pensioenstelsel gaan gelden. „Het is niet meer uit te leggen aan deelnemers dat de economie goed draait, de rendementen van de fondsen goed zijn, maar hun financiële posities wegzakken.” Ook vakbond FNV liep eerder al te hoop tegen de dreigende pensioenkortingen. In de Telegraaf stelde FNV-onderhandelaar Tuur Elzinga dat die het draagvlak voor het pensioenakkoord ondermijnen. Recent riep de bond op de AOW te verhogen om gepensioneerden te compenseren. In het FD lanceerde vakbond CNV een plan voor vervroegde AOW voor zware beroepen. Over de kortingen doet de bond er het zwijgen toe. Desgevraagd laat CNV-voorzitter Arend van Wijngaarden weten: „Ze hangen als een donderwolk boven de gesprekken over de uitwerking van het pensioenakkoord. Ik voer daar gesprekken over maar daar wil ik noch over de inhoud noch over de gesprekspartners iets kwijt. We kijken eerst maar eens wat de minister gaat zeggen.” Ook in de Tweede Kamer leven veel zorgen over de kortingen. De PvdA, die het pensioenakkoord steunt, vindt dat minister Koolmees onnodige pensioenkortingen moet voorkomen. Werkgeversvoorman Hans de Boer stelde in ’Kwestie van centen’, de podcast van de Financiële Telegraaf,ti dat politiek en polder moeten zoeken naar een oplossing. (bron: DFT) De Pensioenfederatie stelt dat de lage rentes een ’vernietigend effect op het huidige pensioensysteem’ hebben en doen een oproep aan de minister om met de fondsen in overleg te treden. Volgens de pensioenfondsen zijn kortingen van 8% ’niet ondenkbaar’. Dat kan in de toekomst alleen maar erger worden door de nieuwe rekenregels die de commissie Dijsselbloem vaststelde. Zij wijst ook op de effecten van die regels op de pensioenpremies. Die kunnen met 10 tot 30% gaan stijgen, becijferde de belangenorganisatie. In plaats daarvan zou de pensioen-opbouw ook omlaag kunnen, maar dat zou een flinke hap uit het toekomstige pensioeninkomen nemen.

Ons klimaat

Jeanne Julen schrijft in Trouw over een recent onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau dat “Huizenbezitters niet tegen aardgasvrij wonen zijn , maar dat ze wel het gevoel hebben dat het ze wordt opgelegd”. De cv-ketel eruit slopen, het dak en alle buitenmuren goed isoleren en zonnepanelen op het dak installeren. Het gros van de Nederlandse woningeigenaren zal er ooit aan moeten geloven nu het kabinet alle huizen van het gas af wil hebben. Maar enthousiast? Nee, dat zijn ze niet echt. Het SCP ondervroeg in totaal 32 woningeigenaren verdeeld over vier focusgroepen. Zien ze het belang in van de energietransitie? Zijn ze voldoende geïnformeerd? Hebben ze hun huis zelf al verduurzaamd? Het zijn enkele vragen die de revue passeerden. Wat bleek: stuk voor stuk – jong of oud, hoog- of laagopgeleid – zijn deze huizenbezitters ervan overtuigd dat de opwarming van de aarde een halt moet worden toegeroepen. Maar moet dat per se door woningen van het gas los te koppelen, vragen ze zich af. En waarom zo snel? Even de doelen van het kabinet op een rij: in 2030 moeten 1,5 miljoen woningen van het gas af zijn. Nog eens twintig jaar later moeten de gasleidingen uit alle Nederlandse woningen zijn gesloopt. En sinds ruim een jaar staat in de wet dat nieuwbouwwoningen zonder gasaansluiting moeten worden opgeleverd. Met andere woorden: wie nu een slecht geïsoleerde vooroorlogse koopwoning heeft (met soms nog een geiser erin), wacht een flinke verbouwing als over een paar decennia definitief de cv-ketel de deur uit moet. Woningeigenaren horen al die kabinetsdoelen gelaten aan, hebben soms het gevoel dat het ze allemaal wordt opgelegd, merken onderzoekers. “Er wordt (…) geroepen dat er geen tijd meer is (…) het is vijf voor twaalf. Dat sfeertje heerst er. Dan denk je: oké (…). Wat kan je ertegen inbrengen dan?”, zegt een 65-jarige deelnemer van een van de focusgroepen. Deelnemers vrezen hoge kosten, weten niet of hun huis daadwerkelijk bestand is tegen de winterkou als ze een warmtepomp aanschaffen en wachten liever toekomstige, misschien goedkopere technieken af. Nog iets wat ze onzeker maakt: ze hebben geen idee of het beleid onder een ander kabinet standhoudt. Bij de happy few die wel uit eigen beweging aan het verduurzamen slaan, gaat het ook niet altijd van een leien dakje. Zo geeft een bewoner aan dat zijn spouw (de ruimte tussen de binnen- en buitenmuur) niet valt te isoleren, omdat bouwvakkers er tijdens de bouw puin in hebben gestort. Een ander vertelt dat hij ondanks een grondige isolatie – nieuwe kozijnen, isolerende ramen en gevulde spouwmuren – zijn huis zonder cv maar niet warm krijgt. Aardgasvrij wonen, concluderen woningeigenaren, is niet altijd een kwestie van willen, maar van kunnen. Hou daarom rekening met de complexiteit van de gewenste aanpassingen, willen ze de overheid op het hart drukken. Er moet hulp komen voor mensen die met de standaardoplossingen van het Rijk niet uit de voeten kunnen, vinden ze ook. “Ik vind eigenlijk wel dat je ergens naartoe moet kunnen, naar een loket waar je goede voorlichting krijgt”, aldus een bewoner. [mijn ervaring is dat het loket bij de gemeente naar verwezen wordt doorverwijst naar een commercieel bedrijf, wiens doel het is geld te verdienen. De gemeente heeft met één onderneming een deal gesloten, die burgers een op maat gesneden voorstel kan doen wat het allemaal gaat kosten. Er zit in deze aanpak dus geen enkele concurrentie-mogelijkheid. De gemeente handelt dus niet in het voordeel van de burgers maar voor de bedrijven. Hier moeten snel regels voor komen]

Joost van Velzen schrijft over een nieuwe generaties dieselwagens. De verkoop van nieuwe dieselauto’s in de Europese Unie nam af in het tweede kwartaal, terwijl de verkoop van benzineauto’s en elektrisch aangedreven voertuigen toeneemt. Dat meldde de Europese autobranche­organisatie Acea. De verkoop van dieselauto’s nam in het tweede kwartaal van dit jaar met ruim 16% af. Ze hebben nog een marktaandeel van 31,3%. Dat was een jaar eerder nog 36,3%. De oorzaak van deze daling moet worden gezocht in het imago van diesels, dat afgelopen jaren schijnbaar onherstelbare schade opliep. Steeds meer steden gingen op slot voor oudere auto’s met een dieselmotor en topmensen van grote autobouwers belandden in het gevang, omdat ze betrokken waren bij het dieselschandaal. In die zaak maakten Volkswagen, Audi en verschillende andere merken zich schuldig aan het aanbrengen van software in dieselmotoren die de uitstoot van die auto’s in emissietests beperkte. De dieselmotor werd van een betrouwbare kilometervreter een boze geest die moet worden verdreven. Een viespeuk “terwijl ze dat al lang niet meer zijn”, zegt Bart Somers van het Zero Emission Lab van de Technische Universiteit Eindhoven. Somers is expert op het gebied van dieselmotoren en constateert dat deze fossiele verbran-dingstechniek enorm sprongen heeft gemaakt. “Na het dieselschandaal hebben auto-fabrikanten het uitstootprobleem echt opgelost. Als je de nieuwste generatie diesel-motoren vergelijkt met de laatste benzinemotoren, zijn de diesels schoner.” Volgens Brits onderzoek, in opdracht van het Duitse autoblad Auto Motor und Sport, maken auto’s met moderne dieselmotoren de lucht vaak zelfs schoner. ‘Het klinkt vreemd, maar een diesel haalt vaak meer fijnstof uit de lucht dan hij toevoegt’, concluderen de onderzoekers na uitvoerige uitstoottesten met de dieseluitvoeringen van de BMW 740, Citroën C5 Aircross, Kia Optima en de VW Tiguan. Somers onderschrijft de uitslag van het onderzoek: “Zeker wanneer je die auto’s laat rijden in vuile lucht. Als er in de omgeving veel fijnstofdeeltjes in de lucht zitten, zuigt de motor die op en filtert ze schoon. Wat de auto aan vieze deeltjes uitstoot, weegt daar niet tegenop.”Somers vindt het goed dat oude diesels uit steden worden geweerd. “Maar met de nieuwe generatie dieselmotoren moeten we blij zijn.” Voorlopig profiteren auto’s met een andere aandrijflijn dan diesel. Het marktaandeel van personenwagens met een benzinemotor in de EU is nu 59,5% tegen 56,7% een jaar eerder. Auto’s die rijden op alternatieve brandstoffen (elektrisch, hybride, LPG) hebben nu 9,2% van de markt.

In Nederland maken minder mensen zich zorgen over de schade aan de aarde door menselijk handelen dan elders, blijkt uit cijfers van onderzoeksbureau Glocalities. Dat peilt sinds 2014 hoe mensen wereldwijd denken over zaken als klimaatverandering. Nederland ligt met 65% van de mensen onder het gemiddelde van 77% in de twintig landen waar het onderzoek werd gedaan. Ruim 10% is helemaal niet bezorgd. Mensen denken mogelijk dat hier al veel is geregeld. Onder de deelnemende landen zijn China, de VS, Duitsland, Brazilië, Zuid-Afrika, Zuid-Korea, India, Mexico en Australië.

Inlichtingendiensten houden zich niet aan de wet

AIVD en MIVD hebben te breed satellietverkeer afgetapt en te veel data opgeslagen, ook van onschuldige burgers. Dat concludeert toezichthouder CTIVD. Informatie werd bovendien niet snel genoeg gefilterd op gegevens die van belang zijn voor een onderzoek. Zo bleef informatie onnodig lang in systemen van de diensten staan.

Onverwachte daling industriële productie bij onze oosterburen

De productie van de Duitse industrie is in juli met 0,6% gedaald ten opzichte van de voorgaande maand. Dat meldt het Duitse federale statistiekbureau. In juni nam de industriële productie in Duitsland met 1,5% af. Op jaarbasis ging de productie in de Duitse industrie in juli met 4,2% omlaag, na een afname van 5,2% in de voorgaande maand.

De gevolgen van negatieve rentes

Al eerder schreef Teeuwe Mevissen al een column op DFT over negatieve rentes  en enkele ongewenste effecten van het huidige expansieve monetaire beleid. In die zin hoor ik bij het groeiende koor van critici dat zich meer en meer roert. Deze kritiek en scepsis komt overigens niet alleen van buiten de ECB. De inflatie is volgens de doelstelling van de ECB van 2%, inderdaad veel te laag (CPI augustus slechts 1%), maar helpt het huidige monetaire beleid (nog) wel om de inflatie aan te jagen? [die te lage inflatie is mogelijk gemakkelijk op te lossen door de lonen te verhogen en de lasten voor de burgers te verlagen. Daarbij kunnen ook hogere prijzen van de dagelijkse boodschappen een positieve impuls geven aan de inflatie, alleen kleven daar weer wel grotere financiële problemen aan vast voor de armen, daklozen en de grote groep mensen die hun rekeningen en rente en aflossing van hun schulden niet meer kunnen betalen. En dan is de oplossing niet meer mensen naar de Voedselbank te verwijzen] Komende donderdag komt de ECB voor de laatste keer samen onder leiding van Mario Draghi en zal de ECB volgens onze (Rabobank’s) verwachting de rente verder verlagen en het opkoopprogramma weer van stal halen. De kritiek op het beleid zwelt aan. Het doel is het verhogen van de inflatie maar volgens een onlangs gegeven presentie van Philip Lane van de ECB, hebben de duizenden miljarden in combinatie met negatieve rentes de inflatie met 0,50% extra doen oplopen. Overigens kwam een eerder verschenen rapport van de ECB uit op slechts 0,16%. Het faciliterende beleid van de ECB was ook een manier om overheden de tijd te geven om hervormingen door te voeren om zo de potentiële economische groei van de betreffende eurolanden te verhogen. Helaas zijn er nogal wat overheden geweest die deze tijd onvoldoende of niet hebben gebruikt. Het is dan ook terecht dat de ECB voortdurend naar overheden heeft gewezen om orde op zaken te stellen. Tijd voor actie dus, Europese overheden zijn aan de beurt. In eigen land is het nog even wachten op Prinsjesdag op 17 september en lijkt onze minister van Financiën met een investeringsfonds te komen. Ook gaat waarschijnlijk de loonbelasting omlaag. Dat zijn in elk geval stappen in de goede richting. Kijken we naar loongroeicijfers dan zijn de lonen dikwijls fors achtergebleven bij de groei van de arbeidsproductiviteit, en is deze achterstand in de jaren 2014-2017 zelfs opgelopen. Maar wellicht moeten we voor inspiratie kijken naar de geleide loonpolitiek van de jaren zeventig, toen de vakbonden en de overheid zich hard maakten voor werknemers. Daarin werd de loonstijging gekoppeld aan de inflatie en de arbeidsproductiviteit. Natuurlijk moet er nu gekeken worden welke sectoren ruimte hebben maar het is tijd dat de overheid, vakbonden en werkgevers samenkomen en in gesprek gaan over laat ik zeggen: ’een omgekeerd akkoord van Wassenaar’. De looncomponent bepaalt in belangrijke mate de (kern)inflatieontwikkeling. De inflatie volgde destijds dus ook al snel! We zien hier en daar wat positieve ontwikkelingen bij recente cao-onderhandelingen, maar er is nog wel een inhaalslag te maken. Laat we hier in Nederland beginnen. Zoals Rutte niet lang geleden ook zei, gooi die lonen omhoog! [maar meer dan die uitspraak deed hij niet]

Trump waarschuwt de Chinezen opnieuw

De Amerikaanse president Donald Trump heeft een waarschuwing gegeven aan China in het slepende handelsconflict tussen beide economische grootmachten. Trump schreef op Twitter dat hij zich harder zal opstellen in zijn eventuele tweede termijn als er geen handelsdeal wordt bereikt vóór de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2020. In zijn tweet meldde Trump dat de Verenigde Staten het heel goed doen in de onderhandelingen met China. Volgens Trump zou China heel graag met een nieuwe regering zaken doen, zodat ze door kunnen gaan met het in zijn ogen oplichten van de VS op het vlak van handel. [wat bedoelt als hij tweet dat de VS het heel goed doen, de kwintessens ervan ontgaat mij] De Republikein Trump heeft in het verleden vaker gezegd dat hij denkt dat Peking de handelsgesprekken probeert te vertragen, in de hoop dat een Democratische kandidaat de presidentsverkiezingen in 2020 wint. China denkt dat er een betere handelsdeal uitgesleept kan worden met een Democraat in het Witte Huis, zo redeneert Trump. Afgelopen weekeind escaleerde het handelsconflict tussen de VS en China door het ingaan van nieuwe wederzijdse importheffingen. Beide partijen willen later deze maand in Washington opnieuw om tafel gaan, maar er is nog geen akkoord bereikt over een datum voor dat overleg, meldden ingewijden. (bron: DFT)

De bedrijvigheid in de industrie van de Verenigde Staten heeft in augustus voor het eerst in ruim drie jaar een lichte krimp laten zien. Dat meldde onderzoeksbureau ISM. De inkoopmanagersindex voor de Amerikaanse industrie ging naar een stand van 49,1 van 51,2 een maand eerder. Dat is het laagste niveau sinds januari 2016. Een stand <50 wijst op krimp. Volgens ISM gingen de nieuwe orders omlaag, terwijl ook de productie kromp. De Amerikaanse industrie heeft te kampen met tegenwind door de handelsoorlog tussen de VS en China en de afzwakkende wereldeconomie. Ook de Britse marktonderzoeker Markit publiceerde zijn eigen definitieve index voor de Amerikaanse industrie. Die noteerde voor augustus een stand van 50,3.

Er is in het Witte Huis onrust ontstaan over de tweets van Trump en het waarheidsgehalte ervan. Dat loopt parallel met mijn eerdere uitspraken dat Trump met een ‘dwang neurose’ leeft. Als hij in zijn hoofd heeft zitten dat iets zo is dan wel dat hij een doel wil bereiken (de muur op de grens van Mexico en de handelsoorlog met China) dan moet en zal hij dat onder alle omstandigheden afdwingen hoe hoog de prijs dan ook is voor de VS, maar ook voor de wereld. Vroeger werd dan over die mensen gezegd ‘hij/zij is net een kind dat zijn zin wil doorzetten’ maar als dat ‘kind’ dan op het Witte Huis zetelt, kan het een heel groot probleem worden voor de hele wereld. Is hem persoonlijk dat aan te rekenen, vraag ik mij af, misschien kan hij niet anders en denkt hij dat hij nu eenmaal zo geboren is. Maar daar zijn dan artsen voor die hem daarbij terzijde moeten staan, zo nodig hem daarvoor moeten opnemen. Ook deze week speelde zoiets. In feite ging het maar om een kleinigheid, maar hoe hij maar blijft liegen om toch zijn gelijk maar te halen. De Amerikaans president zou naar eigen zeggen opnieuw het slachtoffer van de “corrupte verslaggeving” van Amerikaanse media. Deze week konden enkele uitspraken van de president omtrent de orkaan Dorian op heel wat kritiek rekenen. Daarmee joeg hij 4,8 miljoen inwoners de stuipen op het lijf. Critici en Amerikaanse media floten Trump echter al snel terug. Volgens hen zou Alabama niet in de gevarenzone liggen. Zo klonk het ook fel bij de  National Weather Service op Twitter: “Alabama zal GEEN invloed van Dorian ondervinden. We herhalen het, geen gevolgen van orkaan Dorian zullen gevoeld worden in Alabama”. Toch bleef de president volhouden dat de staat Alabama “zeer waarschijnlijk (veel) harder zou worden getroffen dan verwacht”. Tijdens een persconferentie in het Witte Huis deze week toonde Trump nog een kaart waarop ook Alabama in de gevarenzone voor de orkaan lag. Het deel van de kaart dat Alabama omhelsde, leek echter met een zwarte stift gemanipuleerd. De media haalden toen scherp uit naar de “leugens van de ‘Weatherman-in-chief’”. Dorian is verzwakt over Florida getrokken en is nu onderweg naar Canada. Alabama heeft geen schade opgelopen door deze orkaan. Trump blijft op zijn standpunt dat er wel degelijk een grote kans was dat Alabama zou worden geteisterd.

President Trump heeft vlak voor zijn vertrek naar Camp David, zijn buitenverblijf, een gesprek afgeblazen met vertegenwoordigers van de Taliban om een vredesverdrag te sluiten, zodanig dat de Amerikaanse troepen, na 18 jaar, Afghanistan weer zouden kunnen verlaten.

Kritiek op het kabinetsbeleid

Lezers van dit blog weten dat ik de kabinetten Rutte verwijt dat ze geen beleid hebben gevoerd met een blik op de toekomst maar zich hebben beperkt tot reparaties, zoals onderhoudsmonteurs die uitvoeren. Er staat geen leider voor de troepen, die het volk naar de toekomst voorgaat. Ik onderbouw dat met een aantal feiten. 1, Vermogensheffing. Belastingplichtigen die tot €400.000 aan spaargeld op hun bankrekening hebben staan, hoeven daar vanaf 2022 geen belasting over te betalen. Daarboven wordt dan alleen belasting geheven over het werkelijk behaalde rendement. Dat heeft het kabinet deze week bekendgemaakt. Omdat de spaarrente richting de 0% gaat, zullen mensen met een spaarvermogen van boven de €400.000 nagenoeg geen belasting betalen. Spaarders worden dit jaar en de komende twee jaar nog steeds fiscaal aangeslagen voor een rendementsheffing, waarbij slechts €30.000 (fiscale partners tot €60.000) is vrijgesteld. Over het meerdere stelt de Belastingdienst een fictief rendement vast waarover belasting moet worden betaald. Dat fictieve percentage is vrijwel altijd veel hoger dan het werkelijk behaalde rendement. Dat leidde de afgelopen jaren, sinds 2015, tot veel ongenoegen bij spaarders. (bron: nu.nl) De bestaande situatie, die zeker al vier jaar duurt en dus nog twee jaar voortduurt, roept vragen op. Het kabinet Rutte III blijft incasseren en bepaalt nu al dat het volgende kabinet pas de regels moet gaan aanpassen voor de spaarders, want het kabinet heeft ook besloten dat ze het inkomen uit de vermogensheffing dat wegvalt opgevangen gaat worden door belastingheffing op de rendementen van beleggingen van aandelenbeleggers. Dat is regeren over je dood heen. De motivering van het kabinet is steeds geweest dat het kabinet die inkomsten nodig had, maar de realiteit is die belastinginkomsten overtollig bleken te zijn en werden gebruikt om de staatsschuld af te lossen. Dit is tekenend beleid voor dit kabinet. 2. Het pensioendossier. Werknemers die 40 jaar voor hun pensioen maandelijks premie hebben betaald worden nu geconfronteerd met aankondigingen dat de pensioenuitkeringen, misschien wel tot verlagingen tot 8% à 10% kunnen worden verlaagd, als gevolg van ‘regeltjes die door technocraten worden opgelegd. De veroorzaker daarvan is het door de Europese Centrale Bank de laatste jaren gevoerde, volledig mislukte, monetaire beleid. Daar zijn de spaarders, de verzekeraars en de pensioenfondsen wel de dupe van (een daling van het besteedbaar inkomen kan het gevolg zijn) maar het kabinet kijkt weg en weigert de consequenties ervan te compenseren. De Muntunie, waarvan de ECB een onderdeel is, maakt deel uit van de EU, maar in Brussel kijkt niemand naar de sociaal/maatschappelijke gevolgen ervan voor de 19 samenlevingen. In den Haag wassen ze hun handen in onschuld want zo hebben ze dat nu eenmaal zo afgesproken. Democratie anno 2019. 3. PAS. Weer een ander probleemdossier. De regeling waarmee de Nederlandse overheid berekende wat de consequenties zouden zijn voor de uitvoering van het Europese Stikstofbeleid. Nederland staat erom bekend dat zij een pragmatisch beleid voeren. Maar daar kwamen ze in Brussel achter dat de rekenmodellen van PAS die werden gebruikt bij het verlenen van bouwvergunningen die niet overeenstemden met de werkelijkheid, die achteraf werd vastgesteld. Aan die werkwijze kwam een einde door het Stikstofbesluit van de Raad van State. Er wordt nu hard gestudeerd of de rekenmodellen niet anders kunnen worden geformuleerd, zodanig dat er verder gebouwd kan worden aan bouwprojecten in ons land. Het was deze week wel over schrikken toen bekend zijn dat 18.000 projecten door het Stikstofbeleid. De Bouw en Wegenbouw schreeuwen moord en brand. Er moeten nu heel snel maatregelen genomen worden om die verschrikkelijk milieuregels te kunnen omzeilen. Ik deel het standpunt dat er doorgebouwd moet kunnen worden, maar nu net niet op plaatsen die beschermd moeten worden voor een verdere aantasting van het milieu. Ik denk dan aan gebieden rond Natura 2000 en die steden in de randstad waar de fijnstof te hoog is. Daar moet de infrastructuur eerst worden aangepast aan de milieunormen, want de gezondheid van mensen moet een hogere prioriteit krijgen boven de aantasting van de duurzaamheid van de samenleving. Ja wordt er nu gezegd ‘we kunnen op de autosnelwegen overal een max snelheid invoeren van 100 km’. Maar we kunnen ook minder vliegtuigen op Schiphol kunnen laten landen, minder bouwen in het groen en minder vee in de stallen. Premier Mark Rutte (VVD) had deze week de oplossing voorhanden: “hij heeft er vertrouwen in dat in ‘coöperatie met de lokale overheden’ een ‘gebalanceerde oplossing zal worden gevonden’. 4. Rekeningrijden. Een meerderheid van het volk wil dat. Het kabinet luistert naar het volk en zal daar ook uitvoering aan geven. Dat is lovenswaardig, op het eerste gezicht. Want de aanpak die dit kabinet eraan gaat geven, roept vragen op. Je, rekeningrijden maar niet voor iedereen. In de VVD-achterban is daar weerzin tegen. Dus moeten er groepen autorijders worden beschermd. Daar zijn nog geen besluiten over genomen, daarop moet eerst gestudeerd gaan worden. Dat er nieuwe techniek op moet worden losgelaten, dat de ontwikkeling daarvan tijd gaat kosten, is logisch. Maar dat dat acht jaar moet gaan duren, nee dat is geen voortvarend beleid. Dat is tijd rekken. Niet dit kabinet, niet het volgende kabinet maar pas het daarop volgende kabinet gaat dat invoeren. En dan is het nog wel de vraag of de techniek dan nog niet achterhaald is. Neen, dit is nu typisch Rutte-beleid: zijn achterban beschermen en de tijd oprekken. 5. Jan Modaal. Typisch zo’n dossier waarin het kabinet zijn ware gezicht laat zien: dat van achter de feiten aanlopen. De onderhoudsmonteurs komen pas in actie als er problemen zijn geconstateerd, die zich niet uit zichzelf oplossen. Het gaat hier om een daling van het besteedbaar inkomen van Jan Modaal, waardoor een deel van deze groep werknemers hun financiële verplichtingen niet meer tijdig kunnen voldoen. Het beleid is “we doen aan dossiers totdat er vanuit de samenleving de alarmbellen gaan rinkelen” waarna het probleem niet wordt opgelost, want wij blijven pragmatisch bezig, met halve toezeggingen. 6. Conclusie. Dit land moet verlost worden van het politieke beleid van Rutte c.s. Dit land verdient krachtiger leiders met visie.

KBC schrapt 1400 banen in de bank- en verzekeringssector

Na ING België en BNP Paribas Fortis is KBC nu al de derde Belgische grootbank die volop moet reorganiseren om de lage rente en de razendsnelle digitalisering in de branche te counteren. Ook voor andere banken dreigen de komende maanden nog pijnlijk te worden. ‘Alles verandert tegen 300 kilometer per uur. Dan wil ik niet degene zijn die zegt dat we niets moeten doen.’ KBC-topman Johan Thijs wond er enkele maanden geleden al geen doekjes om dat hij belangrijke ingrepen plande bij de tweede grootste bank en verzekeraar van het land. KBC schrapt 1400 banen in de komende drie jaar. Ook worden de contracten van 400 externen beëindigt. KBC heeft de voorbije maanden de eigen activiteiten langs de meetlat gelegd. Doel is om de organisatie te optimaliseren en te vereenvoudigen. Ook moeten de ingrepen leiden tot betere besluitvormingsprocessen. Topman Johan Thijs spreekt van een “onvermijdelijke volgende stap” vanwege de almaar veranderende en concurrerende omgeving. Hij benadrukt dat het de organisatie er alles aan gelegen is om wendbaarder te zijn en om sneller beslissingen te kunnen nemen. In België moet de banenreductie volledig geabsorbeerd worden door een natuurlijke uitstroom. Daarbij wijst de onderneming naar de uitstroom van 500 voltijdsbanen per jaar in voorgaande jaren. Er is volgens de onderneming daarom geen verplicht collectief ontslag of vertrekplan voorzien of nodig. Thijs heeft nooit onder stoelen of banken gestoken waarom hij moet ingrijpen bij de bank. Steeds meer klanten bankieren enkel nog met de smartphone en tonen zich bereid om voor hun geldzaken aan te kloppen bij alternatieve fintechbedrijven. Om daar beter op in te spelen moet je als bank snel kunnen handelen. Dat kan alleen als je logge managementstructuren overboord gooit en zwaar investeert in nieuwe digitale diensten. Geen evidente oefening. De bank moet die bovendien nog eens maken op een moment dat de lage rente haar verdienmodel steeds meer onder druk zet. Al zou je dat misschien niet zeggen als je naar de ½jaarresultaten van KBC kijkt. In moeilijke marktomstandigheden wist de bank en verzekeraar over de eerste zes maanden van het jaar een nettowinst voor te leggen van €1,18 mrd. Daarmee deed de beursgenoteerde groep het nagenoeg even goed als in dezelfde periode vorig jaar, terwijl veel andere banken hun winsten zagen terugvallen. Maar wie het halfjaarrapport wat meer in detail bekijkt, merkt dat de lage rente KBC parten begint te spelen. KBC België, toch nog steeds goed voor bijna de helft van de groepswinst, zag de nettowinst in de eerste jaarhelft met 17% slinken omdat de rente-inkomsten van de bank onder druk blijven staan. Die trend zal niet meteen keren. Als de Europese Centrale Bank (ECB) volgende week een nieuw stimuluspakket lanceert, zit daar waarschijnlijk een verdere renteverlaging bij. KBC is niet de enige bank in België die moet ingrijpen. ING België deed dat drie jaar geleden al, op een bijzonder radicale manier. En eerder dit jaar besloot BNP Paribas Fortis dat er de komende drie jaar 2.000 jobs verdwijnen. Waarnemers stellen dat KBC niet de laatste bank is die de tering naar de nering moet zetten. Analisten van Bank of America Merrill Lynch waarschuwden deze week voor een stormachtige herfst voor de sector. ‘Om uit deze moeilijke situatie te geraken zijn drie zaken nodig. De rente moet omhoog, er moet een stabiele regelgeving komen en het Europese bankunieproject moet volledig worden afgerond. In geen van de drie gevallen zal dat snel gebeuren. Als ze het zich kunnen permitteren, zit er voor de banken niets anders op dan te herstructureren. Dit gaat pijn doen.’ (bron: detijd.be)

Christine Lagarde presenteert zich in het Europees Parlement

De beoogde nieuwe president van de ECB, Christine Lagarde, wil een groener en socialer beleid. De Française maakte tijdens een hoorzitting in het Europees Parlement ook duide-lijk dat zij actie van politici verwacht. Zij moeten de economie stimuleren door meer te investeren. Lagarde, afkomstig van het IMF, hamerde tijdens haar voordracht op de maatschappelijke rol die de ECB in haar ogen dient te spelen. Ze stelde de focus op klimaatbeleid en de groeiende ongelijkheid in de samenleving te willen leggen. De ECB zal bijvoorbeeld meer groene obligaties opkopen. Maar daarmee zijn gewone obligaties niet uitgesloten: er zijn nog simpelweg te weinig groene varianten om aan de vraag te voldoen. Lagarde zei het als haar taak te zien om het juiste antwoord te vinden op het opkomende populisme. Vandaar dat ze hamerde op de maatschappelijke taak van centrale bankiers. Maar er zal daarvoor een brede samenwerking moeten zijn met andere ’instituties’, stelde ze. „Centrale banken opereren niet in een vacuüm. Ze opereren in breder perspectief.” Lagarde zei te hopen dat ze de beroemde woorden van huidig ECB-president Mario Draghi, die tijdens de crisis zei alle noodzakelijk maatregelen om de euro te redden te zullen nemen, niet te hoeven herhalen. Volgens haar is er inmiddels veel gebeurd om het financiële systeem stabieler te maken. Maar tegelijkertijd is er nog veel werk aan de winkel. Ze tekende aan dat landen weliswaar begonnen zijn met het doorvoeren van hervormingen, maar dat het allemaal nog niet genoeg is. Ook de bankenunie moet nog vervolmaakt worden. Lagarde maakte duidelijk dat verdere integratie en risicodeling uiteindelijk het doel moet zijn van de eurozonelanden. Ze stelde de roep om het herschrijven van de monetaire ECB-regels toe te juichen. Het officiële doel is een inflatie van ’dicht tegen, maar geen 2%’. Volgens Lagarde is dit te vaag. „Hebben we het dan over 1,6% of 1,9%?” vroeg ze zich af. Al met al leek Lagarde zich zonder al te veel problemen door de hoorzitting te slaan. Aan het begin van de avond volgt er een stemming door de commissie financiën. Later deze maand moet het hele Parlement nog over Lagardes voordracht stemmen. Al is dat vooral een formaliteit. Anders dan bij voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft het Parlement niet de mogelijkheid Lagarde’s benoeming te vetoën. Dat ze Draghi in november opvolgt, staat dus vast. [Lagarde manoeuvreerde langs alle obstakels die er zeker zijn. In Argentinië wordt momenteel een pesos-crisis en zij heeft, om de pesos in rustiger water te houden, $57 mrd geleend. Dat wordt de IMF kwalijk genomen. Door politieke verschuivingen in spe brak er half augustus een enorme crisis uit, waardoor de pesos 20% in waarde daalde. Lagarde handhaaft het streven naar een inflatieniveau van minimaal 1,6%. En als dat niet haalbaar is en <1% blijft hangen het komende halfjaar, wat dan? Gaat de ECB dan opnieuw de geldkranen weer opendraaien. Op zich zou ze dat niet kunnen als ze haar uitspraak in het EP, dat ze een socialer monetair beleid zou willen gaan voeren, serieus neemt. Ze heeft in het EP niet beargumenteerd waarom het monetaire beleid negatieve renten genereert en wie daar vervolgens van profiteren en wie de prijs daarvan op hun bordjes geschoven krijgen. Wie ervan profiteren zijn de bezitters van vermogenstitels als aandelen, obligaties en daarmee verbonden financiële producten en vastgoed en edele metalen (de rijken der aarde dus), maar de schulden zullen toenemen, de waarde van het geld zal afnemen doordat geld geen rendement meer oplevert en straks zelfs een negatief. En dan natuurlijk de pensioenreserves die afgewaardeerd moeten worden. Spaarders en werknemers zijn de grote verliezers. Positief in haar betoog dat de ECB de problemen in haar eentje niet kan oplossen en de overheden nodig heeft die de staatsschulden moeten gaan verhogen om daarmee productieve investeringen te financieren. Maar ja, daarvoor moeten eerst de zeilen moeten verzetten en hoe lang gaat dat duren]

Argentinië in grote financiële problemen

Argentinië heeft in een week tijd drie renteverhogingen doorgevoerd, inmiddels bedraagt de rente het record van 40%. De inflatie bedraagt 50%, de aandelen daalde sinds 14 augustus 48% bij een krimpende economie van 2½%. Het land probeert met die verho-ging de peso tegen de dollar overeind te houden. Eerder stak de centrale bank nog eens $5 mrd in ondersteuning van de munt. De centrale bank zegt bereid te zijn opnieuw fors in de markt te interveniëren om de prijzen voor Argentijnen niet teveel te laten stijgen.

Inflatieprognose in Japan verlaagd

De Japanse centrale bank heeft de inflatieverwachting voor dit jaar verlaagd. Dat deed de Bank of Japan (BoJ) bij zijn rentebesluit. De centrale bank verlaagde de inflatieprognose voor het fiscale jaar dat deze maand is begonnen van 1,5% naar 1,4%. Dat doel wordt overigens pas bereikt aan het einde van het boekjaar, dus rond april 2018. De verwachting voor komend jaar bleef 1,7%, terwijl de BoJ in het jaar daarna een inflatiepeil voorziet van 1,9%. De Bank of Japan hield zijn monetaire beleid onveranderd. Zo handhaafde het de geldende rentetarieven en zijn enorme stimuleringsprogramma. Die werden eerder ingevoerd als wapen tegen de aanhoudend lage inflatie in de derde economie van de wereld. Over de economische groei in Japan werd de centrale bank iets positiever. Die laat dit jaar naar verwachting een groei zien van 1,6, waar eerder werd gerekend op 1,5. Volgend jaar groeit de Japanse economie mogelijk met 1,3, waar eerder werd gesproken over 1,1. Voor het fiscale jaar 2019 staat nu met potlood een groei van 0,7. [valt me helemaal niet tegen, Europa scoort lager]

Van wie is ons geld?

Ik was deze week op een presentatie over de toekomst van ons monetaire systeem, door twee hoogleraren economie, een wetenschapper econoom, drie financieel/monetaire deskundigen, een medewerker van de WRR, een journalist en een bankman. Zes mannen en drie vrouwen. Inleiding: in 2008 schudde de financiële sector op haar grondvesten, gevolgd door de eurocrisis. Banken zijn gered, schulden van met name Griekenland aangepakt en dankzij de bijzonder lage rente is lenen van geld nu bijna gratis. Gaat dit wel goed? Is het nu tijd voor fundamentelere ingrepen in ons geldstelsel? Wat is de toekomst van ons monetaire systeem, wat wordt de rol van banken, fin-techs, crypto currencies en Big Data? Hoe zorgen we ervoor dat het geldsysteem van de toekomst in dienst staat van de samenleving?

De twee uur durende samenkomst in Pakhuis de Zwijger leverde mij niet de informatie, waarop ik gehoopt had. Het eerste uur alleen maar technische informatie over geld, zijn vormen en aanwendingen, en over het financiële stelsel, over het ontstaan en het (dis)functioneren. Veel onderbouwingen met grafieken van decennia geleden. Over de waarde van een valuta waren de deskundigen vaag. Iemand in de volle zaal vroeg wat de waarde van de euro is en verwees naar de zilveren guldens, die hun waarde in zilver hadden. Het antwoord kwam er in feite op neer dat dat van heel vroeger was. In feite is de waarde van het geld vandaag de prijs die daarvoor op de vrije markt wordt betaald. Er werd door de panelleden respectloos gesproken over geld alsof het niet meer is dan een product als water en energie. Over de huidige onzekerheden rond het monetaire beleid en de financiële en sociaal/maatschappelijke gevolgen: geen woord. Veel theorie, weinig actualiteit. In 1950 was 50% van ons geld nog chartaal (bankbiljetten en munten) nu is dat nog slechts 7%. 93% is dus virtueel, digitaal. Er was kritiek te horen of de geldschepping door de banken de laatste jaren niet onbeheersbaar is geworden, door gebrek aan toezicht, waardoor de schuldeneconomie enorm is gestegen in de wereld. Goud heeft zijn langste tijd gehad, is iets van de voorgaande eeuwen. Dat laatste deel ik niet want het gewone volk heeft nog wel degelijk vertrouwen in goud, veel meer dan in geld. Er werd nog wel op gewezen dat investeringen van de overheden alleen zinvol zijn als ze ‘productief’ zijn en zeker niet ‘consumptief’. De meest interessante uitspraken kwamen van Marleen Stikker, die werden ondersteund met applaus, verder Maarten Schinkel en Fieke van der Lecq. Over de Libra, de komende crypto van Facebook (als dat allemaal gaat lukken) waren de meningen verdeeld. Mark Zuckerberg is onbetrouwbaar op het punt van zijn toezeggingen.

‘Ik heb deze set van omstandigheden nog nooit gezien’, zegt Nout Wellink, niet-uitvoerend lid van de raad van bestuur van de Chinese bank ICBC en oud-president van De Nederlandsche Bank (DNB). Wellink denkt dat er binnen een jaar een recessie komt. Als er iets gebeurt, dan zou ik zeggen binnen een jaar, met een grotere waarschijnlijkheid dat het over zes maanden en een jaar gebeurt, dan tussen nu en zes maanden.’ ‘Dit soort dingen kun je niet voorspellen, maar als het fout gaat, dan denk ik dat de kans dat het in 2020 gebeurt groter is dan in 2019, met name de Amerikaanse economie draait redelijk en in Europa is het beeld gemengd’, zegt Wellink. Hij noemt factoren als de handelsoorlog, de Brexit, Argentinië dat op het punt staat om te vallen en de ‘elephant in the room’ Hongkong. Ook noemt Wellink de consument een cruciale factor: ‘De vraag of er echt een recessie komt hangt nauw samen met de vraag of de consument het gaat opgeven. Dat gebeurde in essentie ook in 2007, 2008. Er staan veel seinen op oranje’. ‘De Amerikaanse economie draait redelijk, maar die blijft afhankelijk van of er een schok in het vertrouwen optreedt. Hongkong of de Brexit kunnen ineens triggers zijn waardoor de handelsoorlog een gevaarlijke dynamiek gaat krijgen.’ Gevraagd of de recessie overdrijft noemt Wellink een recessie ‘bijna een vanzelfsprekend natuurgebeuren’. Het gesprek is te beluisteren op https://www.bnr.nl/podcast/thebigfive/10388360/recessie-nout-wellink (bron: BNR)

Wat is ons geld nog waard?

Deze vraag is heel actueel. Eerst even de voorgeschiedenis. De eerste statengulden werd vanaf 1680, onder invloed van de Staten van Holland, geslagen. De naam gulden kwam van de ‘gulden Florijn’ uit Florence, die vanaf de 13e eeuw een populair betaalmiddel was in West-Europa. In 1694 werd door de Staten Generaal de generaliteitsgulden ingevoerd. In 1840 werd het gewicht van de gulden vastgesteld op 10,0 gram en bestond uit 94,5% zilver. Onder koningin Wilhelmina werd, vanwege de gestegen zilverprijs, het gehalte van de gulden vanaf 1922 verlaagd naar 72%. In de periode 1892-1933 werden er ook gouden tientjes uitgegeven en in 1912 ook een gouden vijfje. Een gouden tientje bestaat voor 90% uit goud. Met een gewicht van 6,72 gram bevat het dus 6,05 gram puur goud. De overige 10% is koper. Bij de huidige goudprijs is de waarde €270, daarmee zijn deze gouden munten 60 keer over de kop gegaan. Na de Tweede Wereldoorlog, onder koningin Juliana, werd het gewicht van de gulden verlaagd naar 6,5 gram. De laatste guldens van zilver werden in 1967 geslagen. In mijn tijd, zoals ik het mij herinner, waren er zilveren dubbeltjes, kwartjes, ½guldens, guldens en rijksdaalders. En dat zilver was net zoveel waard als de waarde van de munt. In die tijd was de waarde van het geld gewaarborgd door De Nederlandsche Bank: de munten hadden de waarde in het zilver, de bankbiljetten waren schuldbekentenissen van de centrale bankier. Daarover legde hij wekelijks verantwoording af in de weekstaat die de kranten op woensdag publiceerden. Daar stond in hoeveel bankpapier er in omloop was en welke waarden (b.v. goud en valuta’s) daarvoor in de kluizen aanwezig waren. Dit is allemaal verleden tijd. Er is de laatste 20 jaar veel veranderd. Er zijn nu veel vragen over hoeveel de euro waard is. Wat is een valuta nog waard als die op de kapitaalmarkt wordt aangeboden en er geen rente meer over hoeft te worden betaald dan wel dat er zelfs rente wordt toe betaald. Aanbieders zijn kennelijk zo blij dat ze een tijdje van die euro’s af zijn dat ze daarvoor willen betalen. Dat beleggers voor Nederlandse 30-jarige staatslening van €100 mln bereid zijn 30 jaar lang 0,1% bij te betalen wat betekent dat er uiteindelijk €3.000.000 op wordt toegelegd, zegt veel over het vertrouwen in de euro. Vroeger was geld schaars, waarvan de waarde heel zorgvuldig werd beschermd door de monetaire autoriteiten. Dat uitgangspunt is volledig losgelaten. Ik vroeg onlangs aan een aantal zogenaamde deskundigen wat de waarde van de euro nog is, het bleef even stil en toen zei iemand: “de prijs die er op de markt voor wordt betaald”. Voor de goede orde ‘de markt’ is ‘de internationale geldhandel’. Er is geen echte waarde meer, het is een prijs die fluctueert al naar gelang de hoogte van de rente die er wordt betaald, de economische stand van zaken (economische groei, inflatie, financieel/economische vooruitzichten) en de vraag gerelateerd aan het aanbod. Dat is wel even andere koek dan dat het 50 jaar geleden nog was. Er mag dan wel een gigantisch aanbod van euro’s zijn, de rente mag op de kapitaalmarkt mag negatief zijn, de ECB met het voornemen speelt ‘helikopters geld boven de 19 eurolanden laten droppen in de hoop dat huishoudens dat geld dan niet gaan gebruiken om schulden mee af te lossen, maar ermee gaan consumeren’, maar in ons rijke land eten bijna 150.000 mensen met hulp van Voedselbanken, zijn er bijna een klein miljoen armen in ons land en volgens het Nibud heeft 32% van de huishoudens betalingsachterstanden. In die zin is de scheiding tussen arm en rijk fors toegenomen. Een concreet antwoord op de vraag wat de waarde van de euro’s is kan ik niet geven. Die is er ook niet en dat schaadt het vertrouwen in de euro, maar in feite in alle valuta, waarvan de prijs ‘op de vrije markt’ wordt bepaald. Nu denken veel mensen dat als er op enig moment een bankrun, het in contanten opnemen van (spaar)geld bij de bank, zou ontstaan de banken wel in de problemen zouden komen. Die mening deel ik niet: er is zoveel vrij geld beschikbaar dat banken b.v. als de helft van de spaarders hun geld komen opnemen, ze daardoor niet in financiële problemen komen. Wel de centrale bank want die moet dan ineens heel veel bankpapier kunnen leveren. Op dit moment verkeren wij in slecht weer, maar dat ontkennen de verantwoordelijke autoriteiten, uiteraard zou ik zeggen. Ik krijg regelmatig vragen van vrienden die mij vragen hoe ze hun spaargeld moeten beleggen, er zijn teveel onzekerheden om daarop een gedegen advies te geven.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 6 sep 2019; week 36: AEX 569,84; Bel20 3617,11; CAC40 5.603,99; DAX30 12.191,73; FTSE 100 7.282,34; SMI 10.074,65; RTS (Rusland) 1340,53; DJIA 26.797,46; NY-Nasdaq 100 7.852,54; Nikkei 21.199,57; Hang Seng 26.690,76; All Ords 6.752,70; SSEC 2.999,60; €/$1,103; BTC/USD $10.351,28; 1 troy ounce goud $1506,50, dat is €43.882,20 per kilo; 3 maands Euribor -0,437%; 1 weeks -0,403%; 1 mnds -0,452%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,558%; 10 jaar VS 1,518%; 10 jaar Belgische Staat -0,356%, 10 jaar Duitse Staat -0,707%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -1,01%, 10 jaar Japan -0,282%; 10 jaar Italië 1,019%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,59.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden hoger, de goudprijs schommelde deze week maar sloot lager en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier stegen c.q. de negatieve rente noteerden lager, ook de 5-jarige negatieve rente daalde. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland -0,43%; Duitsland -0,11%; Nederland -0,095%; Japan 0,2003%; Frankrijk 0,526%; GB 1,014%; Spanje 1,083%; Canada 1,5241%; VS 2,039%; Italië 2,019%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -1,0%; Duitsland -0,874%; Denemarken -0,83%; Nederland -0,795%; Frankrijk -0,716%; België -0,623%; Spanje -0,329%; Japan -0,3391%. Tendens: rente stijgt weer.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.