UPDATE 04052019/477 Trump loog als president al 10.000 keer

De lange conjuncturele golf van Kondratieff

Omtrent de theorie die ten grondslag ligt aan de ‘lange economische golf van Kondratieff’ is onder economen geen eenduidigheid. Wel staat vast dat sinds de vrije markt economie van Adam Smith werd ingevoerd er conjunctuur bewegingen zijn ontstaan die worden toegeschreven aan ‘het kapitalisme’. De economische cyclustheorie van Kondratiev stelde dat er lange cycli van ongeveer vijftig jaar waren. In het begin van de cyclus produceren economieën kapitaalgoederen met hoge kosten en infrastructuurinvesteringen die nieuwe werkgelegenheid en inkomsten en een vraag naar consumptiegoederen creëren. Na enkele decennia daalt het verwachte rendement op investeringen echter onder de rente en mensen weigeren te investeren, zelfs als overcapaciteit in kapitaalgoederen tot massale ontslagen leidt, waardoor de vraag naar consumptiegoederen afneemt. Werkloosheid en een lange economische crisis ontstaan als economieën inkrimpen. Mensen en bedrijven sparen hun middelen tot het vertrouwen terug begint te keren en er is een opkomst in een nieuwe periode van kapitaalvorming, meestal gekenmerkt door grootschalige investeringen in nieuwe technologieën. De beroemde Oostenrijkse econoom, Joseph Schunpeter, heeft de basis van de Long Wave Theory toegeschreven aan Nikolai Kondratiev. Hij bedacht de term “Kondratiev Waves” (k-golven) met respect voor Nikolai Kondratiev. K-golven presenteren zowel oorzaken als effecten van veelvoorkomende terugkerende gebeurtenissen in kapitalistische economieën door de geschiedenis heen. Hoewel Kondratiev zelf weinig onderscheid maakte tussen oorzaak en gevolg, duiken logische punten intuïtief op. Wij kennen de technologische cycli van de

  • Industriële revolutie (1771)

  • De jaren van stoom en spoorwegen (1829)

  • Age of Steel and Heavy Engineering (1875)

  • Age of Oil, Electricity, the Automobile and Mass Production (1908)

  • Age van informatie en telecommunicatie (1971)

Doc. Mgr. MD. Daniel Šmihula PhD. Dr.iur. (*27 april 1972, Bratislava) is een nog levende Slowaakse advocaat, politieke wetenschapper, journalist en schrijver. Hij identificeerde zes lange golven binnen de moderne samenleving en de kapitalistische economie, die elk werden geïnitieerd door een specifieke technologische revolutie:

  • 1. Golf van de financieel-landbouwrevolutie (1600-1780)

  • 2. Golf van de industriële revolutie (1780-1880)

  • 3. Golf van de technische revolutie (1880-1940)

  • 4. Golf van de wetenschappelijk-technische revolutie (1940-1985)

  • 5. Golf van de informatie- en telecommunicatierevolutie (1985-2015)

  • 6. Hypothetische golf van de postinformatieve technologische revolutie (internet der dingen / hernieuwbare energietransitie) (2015-)

Wat mij interesseert is de opbouw, de inhoud en de afbraak van een lange golf. En de vraag hoe herkenbaar steeds weer terugkomende ontwikkelingen zijn in de huidige tijd. Hoe politieke leiders en autoriteiten op monetair, financieel/economisch en sociaal/maatschappelijk terrein daarop reageren. De rode draad die door een golf loopt is de laatste twee eeuwen een technologische geweest: de stoommachine, de trein, de auto, telefoon, telex, fax, stroom, het vliegtuig, de maakproductie, het internet en digitale technologie. In de volgende cyclus zullen algoritmen, robotisering en het internet der dingen een hoofdrol gaan spelen. De voorlaatste ‘lange golf duurde van 1850-1929 (80 jaar) en de overbrugging naar de volgende ‘lange golf’ van 1950-2008 (60 jaar) duurde 15 jaar. Die periode is op te splitsen in twee delen: de afbouw van de hausse van oktober 1929 tot het begin van de Tweede Wereldoorlog op 1 september 1939 met in inval van het Duitse leger in Polen en die duurde tot 15 augustus 1945 met de capitulatie van Japan. Wat resulteerde was een verwoest en straatarm Europa. De afloop van die ‘technische revolutie’ gaf een diep triest beeld. Met Amerikaanse hulp, genoemd naar generaal Marshall, kon Europa, inclusief Duitsland, in 1950 starten met de wederopbouw. Dat was het begin van de laatste ‘lange golf’ die in feite in 2008 instortte. Sindsdien zitten we in een overgangsperiode, die zeker nog wel tien jaar kan voortduren voordat de volgende ‘lange golf’ van start kan gaan. We zitten momenteel in een periode van ‘pappen en nathouden’, van het verdedigen van de verworven zekerheden, van autoriteiten die ten einde raad zijn en beleid maken ‘op hoop van zege’. Lezers van dit blog zullen dit gefragmenteerd allemaal wel herkennen. Waar alle autoriteiten aan werken is te voorkomen dat er geen grote schoonmaak plaats gaat vinden. In de ‘lange conjuncturele golf van van Kondratieff’ is dat een essentieel onderdeel. Alles wat niet relevant is om over te brengen naar de volgende ‘golf’ moet worden vernietigd. Zo hard is de natuur nu eenmaal. En wat we nu constateren is dat we met hand en tand dat trachten te voorkomen. Politici zijn nog niet bezig met de architectuur van de inrichting van de nieuwe samenleving en economie. Er zijn ook nog geen leiders in beeld die daarmee aan de slag zouden moeten gaan. Monetaire autoriteiten proberen tijd te rekken met een uitzinnig grote geldcreatie in de hoop dat ……………….. wat eigenlijk? Het bedrijfsleven maakt een pas op de plaats zolang er geen blauwdrukken zijn voor de toekomst, waarin ze vertrouwen hebben. Dus worden het gratis geld dat in enorme hoeveelheden voorhanden is, niet in voldoende mate opgenomen. Het gevolg daarvan is dat de koersen op de effectenbeurzen blijven stijgen. En alhoewel ik voor die hype meerdere malen heb gewaarschuwd, blijven de koersen stijgen zolang er voldoende gratis geld beschikbaar is. Dat is een heel ongezonde ontwikkeling want hoe hoger de koersen stijgen zoveel te zwaarder de crash zal zijn om al die winsten weer te vernietigen. De centrale bankiers, de een wat meer dan de ander, worden gegijzeld door de financiële markten. De geldmarkten verkrappen levert direct grote verliezen op, die onwenselijk zijn voor het vertrouwen. De ECB wil dit najaar nog meer goedkoop op de markt brengen, wat leidt tot negatieve rentetarieven, wat ook tot onrust kan leiden en ondernemers niet zal stimuleren te gaan investeren. Kortom, het monetaire beleid zit op slot. Het risico daarvan kan zijn dat banken in slecht weer terecht kunnen komen, in eerste instantie Zuid-Europese banken maar wellicht ook met een uitstraling naar West-Europese. We weten het niet, hoe zo een proces zal verlopen. Wat we wel weten is dat de allerhoogste tijd is dat de Europese politieke leiders zich moeten gaan uitspreken over de herinrichting van de Europese Unie. In de huidige structuur is de EU geen partner die op het allerhoogste level van de mondialisering/globalisering een rol speelt. Na Merkel is er niemand anders beschikbaar in Europa om initiatieven te nemen dan Macron. Maar in eigen land heeft hij grote problemen met het Front/Rassemblement National en de gele hesjes. Nu heeft hij zijn eigen partij La Republic en March (LREM) ingezet om in het Europees Parlement een alliantie te bouwen met partijen uit andere EU-landen tegen het opkomend nationalisme in Europa. Die laatste vertegenwoordigen de stem van het volk. Dat het volk dwars ligt is volledig toe te schrijven aan het falende politieke beleid op nationaal en Europees terrein. Ze weten niet waar we naartoe gaan en hebben daardoor het vertrouwen in hen verloren. Alleen dat hebben die leiders zelf nog altijd niet door. Ik heb dit verwijt al eerder gemaakt: ze beperken zich tot onderhoudswerk en niet met nieuwbouw. Het Europese project blijft ronddraaien in een steeds enger cirkeltje. Het zou best eens zo kunnen zijn dat de nationalisten een uitbraak gaan forceren om zich hieruit te ontworstelen. Het volk wacht met smart op beelden over een nieuwe wereld, waaraan ze mee willen werken. Maar ik vrees dat dat niet gaat lukken met een voortzetting van het neo-liberale beleid. Dat legt de accenten op economie en financiën en niet op sociaal/maatschappelijke waarden. Daar ligt een groot spanningsveld waar nog lang geen duidelijkheid over ontstaat hoe we verder kunnen gaan. Een probleem daarbij is de positie van de centrale banken en het IMF, die het functioneren van de kapitalistische markt beschermen. Daar moet een inbraak op geforceerd worden om een volgende stap voorwaarts te kunnen zetten. De onzekerheid en onduidelijkheid over de toekomst zou hoog op de politieke agenda moeten staan maar dat wordt aan alle kanten, ook al door de exercitie van Macron, vertraagd. Alle Europese leiders, inclusief die van de Europese Commissie, moeten worden vervangen door een nieuwe garde die gaat werken aan een toekomst voor volk en vaderland, daaronder begrepen het bedrijfsleven. Dat is de resultante van de les die Kondrafieff ons leerde. De vraag die resteert is hoelang de transitie naar de volgende ‘lange golf’ nog gaat duren. Ik vrees een hele tijd, zonder een exacte tijd daarvoor aan te geven. In de tussentijd betalen de spaarders en de gepensioneerden in ons land, ook in andere Euro-lidstaten, daarvoor de rekening. Dat moeten we, naast onze politici, ook Klaas Knot, als verdediger van onze belangen en Mari Draghi, niet in dank afnemen.

Sander Boon

Er komen meer geluiden over de instabiliteit van het financiële systeem. Op Market|Update geeft Sander Boon de uitgebreide geschiedenis van de periode van de goudstandaard tot de huidige situatie van het geldsysteem. In deze podcast van 1 uur en 20 minuten: https://www.geotrendlines.nl/sander-boon-over-de-fundamentele-crisis-in-het-geldsysteem/ geeft hij inzicht in de evolutie van het internationale monetaire en financiële systeem over de afgelopen honderd jaar. Van het loslaten van de goudstandaard na WO1 tot het ontstaan van het eurodollar systeem na WO2. Volgens Boon functioneert het geldsysteem al sinds het uitbreken van de kredietcrisis in 2007/2008 niet meer zoals het zou moeten. De interbancaire leenmarkt wordt in toenemende mate overgenomen door centrale banken, die met steeds agressievere interventies proberen het geldsysteem overeind te houden. De rode draad door het verhaal is dat de rol van goud als fundament van ons financiële systeem geleidelijk is overgenomen door schuldpapier, meer in het bijzonder door staatsobligaties. Daardoor zijn perverse prikkels ontstaan, die ervoor zorgen dat overheden heel goedkoop kunnen lenen. Sinds 2008 zien we de schulden weer verder toenemen, terwijl de economische groei achterblijft. Ondertussen worden overheden steeds groter, met als gevolg dat de koopkracht van de middenklasse achterblijft. Deze bijdrage is afkomstig van Geotrendlines een onafhankelijk platform voor geopolitiek en economisch nieuws. Dat betekent dat zij uit principe geen geld accepteren van overheidsinstanties, niet-gouvernementele organisaties of van adverteerders die rechtstreeks op onze site willen adverteren. (overname van dit artikel betekent niet dat ik alle uitspraken die worden gedaan onderschrijf).

Nederland is toch een rechtsstaat?

De Belastingdienst krijgt een tik op de vingers van Raad van State, kopte Trouw maandagmorgen. De Belastingdienst stapelde fout op fout bij het stopzetten van kinderopvangtoeslagen. Desondanks blijft de fiscus procederen tegen gedupeerde ouders. Jan Kleinnijenhuis schrijft daarover: Opnieuw heeft de Belastingdienst een harde berisping gekregen van de Raad van State inzake het stopzetten en terugvorderen van kinderopvangtoeslag in 2014. De raad oordeelt vernietigend over het optreden van de Belastingdienst in de zaak en draagt de fiscus op een gedupeerde ouder alsnog na te betalen voor de jaren 2013 en 2014. Eerder oordeelde de Nationale Ombudsman al hard over het optreden van de fiscus in deze zaak en ook de Kinderombudsman en de Tweede Kamer zijn zeer kritisch. Staatssecretaris Menno Snel (D66) bood reeds excuses aan aan de betrokken ouders voor de gang van zaken, én aan de Tweede Kamer omdat die niet goed geïnformeerd werd. Maar de fiscus procedeert verder. Vorige maand liet staatssecretaris Snel de Tweede Kamer nog weten al €282.000 aan advocaatkosten kwijt te zijn in deze zaak. Dat terwijl ouders niet op schadevergoeding kunnen rekenen, tenzij de Belastingdienst langer dan twee jaar heeft gedaan over het behandelen van hun bezwaren tegen de stopzettingen. Het is de zoveelste rechtszaak die voortvloeit uit het besluit van de dienst om in 2014 de toeslag van 235 ouders stop te zetten. Ouders moesten zelf aantonen dat zij wel recht hadden op een toeslag, maar de Belastingdienst vertelde hen niet welke gegevens ze daarvoor moesten overleggen. Daarnaast moesten betrokken ouders soms tienduizenden euro’s aan ontvangen toeslagen terugbetalen. Desondanks blijft de fiscus procederen tegen de ouders, omdat zij nog altijd vindt dat zij geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. In een zaak van een ouder waarover de Raad van State vorige week uitspraak deed, greep de fiscus een betalingsverschil van €115 in 2013 aan om de toeslag over een heel jaar terug te vorderen, bijna €12.000. En omdat de ouder na het stopzetten van de voorschotten in 2014 in betalingsnood kwam, betoogt de Belastingdienst dat ook in 2014 niet alle kosten voldaan werden. De dienst eiste daarom alle voorschotten uit 2014 eveneens terug. De Raad van State maakt korte metten met die redenering, blijkt uit de uitspraak, en draagt de Belastingdienst op alsnog de kosten te vergoeden. Het arrest is een gevoelige tik voor de dienst en staatssecretaris Snel van financiën. Hij beloofde na eerdere kritiek dat alle nog lopende rechtszaken opnieuw beoordeeld zouden worden en huurde daarvoor zelfs de landsadvocaat in. Doorgaans treedt die speciaal ingehuurde advocaat alleen op in grote zaken tegen de Staat, zoals eerder in de klimaatzaak die actiegroep Urgenda aanspande. Volgens de staatssecretaris van Financiën, van D66-huize, zou de landsadvocaat ‘aan de kant van de burger staan, en niet aan de kant van de Belastingdienst’. Maar daar is in de praktijk geen sprake van, zegt advocate Eva Gonzalez Perez die veel van de gedupeerde ouders bijstaat. “Ik merk dat de Belastingdienst stukken blijft achterhouden in rechtszaken, ondanks expliciete verzoeken aan de landsadvocaat. Zo ook in deze zaak. In plaats van dat de Belastingdienst erkent dat het fout zat en burgers tegemoet komt, worden zij juist tegengewerkt.” Er lopen nog altijd dertien rechtszaken van gedupeerde ouders tegen de fiscus. “Ondanks de goede intenties van de staatssecretaris moeten burgers na vijf jaar hun gelijk nog altijd bij de rechter bevechten”, verklaart Gonzalez Perez. De Belastingdienst laat in een reactie weten dat ze alleen ouders tegemoet willen komen, die na vijf jaar nog altijd procederen wegens het stopzetten van hun kinderopvangtoeslag. Ondanks de vernietigende uitspraak van de Raad van State gaat de fiscus de 235 zaken waarin ouders kinderopvangtoeslag werd ontzegd, zonder aan te geven welke informatie ze moesten aanleveren om daarvoor wel in aanmerking te kunnen komen, niet in heroverweging nemen. De advocaat die een aantal zaken behandelt zegt over de fiscus: “er is bij de Belastingdienst een patroon van vertragen, tijd rekken en nergens aan toe willen geven”. De landsadvocaat die, volgens staatssecretaris Snel, de belangen van de betrokken burgers zou behartigen, staat ook met lege handen. Is dit het beleid van technocraten in onze Rechtsstaat anno 2019? . [ik vraag mij af waar Rutte en Hoekstra staan en waarom ze niet ingrijpen in deze zaken waar de Rechtsstaat in het geding is]

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) waarschuwt voor incassobureaus die op agressieve wijze onterechte rekeningen proberen te innen. Deze keer gaat het om Lootsma & Partners, Deurwaarder Smits & Co en Inter Payment Service. Eerder werden al genoemd: Be Clean, AMK Company, Co Jansen, Debt Pay en Unic Parts. De toezichthouder adviseert consumenten om rekeningen van die bedrijven niet te betalen. Deze incassobureaus zetten consumenten soms zwaar onder druk om hen te bewegen met geld op de proppen te komen. Vaak zijn er helemaal geen diensten geleverd, waardoor de consument niets verschuldigd is. Er wordt gedreigd met vergaande maatregelen zoals beslaglegging op goederen of bankrekeningen. Of dat ze iemands huis binnen zullen gaan met een sleutelmaker om goederen in beslag te nemen. Ze blijven maar bellen over een rekening die je helemaal niet kent. Dag én nacht krijg je telefoontjes over een betaling die je „toch écht hebt toegezegd”, terwijl je alleen bevestigde een offerte te willen. Incassobureaus worden steeds agressiever: tips voor hoe je je weert tegen onterechte claims. Sommige malafide incassobureaus, zo blijkt uit de klachten bij toezichthouders, belagen consumenten maanden tot jaren over onterechte rekeningen voor de huur van een huisje, een goedkope reis of korting op webartikelen. Eind januari bevestigde de rechtbank een boete van €365.000, die de Autoriteit Consument & Markt (ACM) had opgelegd aan het bedrijf, dat aan de telefoon komt als ’De Nederlandse Incassocentrale’, dat consumenten onder druk zette „om ongeldige rekeningen te betalen.” Het lukt politie, justitie en toezichthouders niet goed om de belagers te weren. „Het is een netwerk van personen en bedrijven dat erop uit is consumenten te duperen”. De bureaus claimen te werken voor bedrijven met beloftevolle merknamen zoals Beste Korting, Degroteprijzenpot, Euro Loterij, Voordeelinkoop en Voordelig winkelen. De rotte appels zijn ook de verenigde incassobureaus, die werken met een gedragscode, een doorn in het oog. Vrijwel altijd zijn die bureaus in het buitenland gevestigd. Wie als particulier eenmaal op hun bel- of maillijst staat, komt er ook nog eens moeilijk van af. „Het zijn louche bedrijven die je met de mooiste aanbieding benaderen, zoals €100 korting. En of je meer informatie wilt”, weet een woordvoerder van de Consumentenbond. „Je sluit doorgaans geen overeenkomst, maar je komt toch niet meer van ze af. Ze worden opdringeriger, dreigen met deurwaarders. Terwijl die nooit komen. De druk is evengoed enorm. We hebben het idee dat ze vaker als enig doel hebben om je gegevens te krijgen en die door te sluizen.” Dan blijven de telefoontjes komen. „Het is een hardnekkig probleem.” Maar hoe komen de incassobureaus eigenlijk aan je nummer? Ze werken volgens experts met bewerkte, van commerciële bedrijven ingekochte bel- en maillijsten, die ze soms ook bij elkaar inkopen. Het is de hoogste tijd voor meer weerbaarheid, merken de consumentenbeschermers. Want het stereotiepe beeld dat louter rijke ouden van dagen getroffen worden klopt niet. Ook jongeren of hoger opgeleiden die verbaal in de kroeg hun woordje kunnen doen, blijken uiteindelijk door de knieën te gaan. Meestal om maar van het gedoe af te zijn. Hoe kan de consument zich weren tegen deze agressieve incassobureaux? Klaas Soellaart, directeur van gerechtsdeurwaarderskantoor Willems, begeleidt jongeren al op scholen. Voor ontwikkelde jongeren liet het kantoor een ’weerbaarheidstraining’ met zelfverdediging maken. Die is breder inzetbaar. Ga uit van je gevoel”, tipt Soellaart allereerst. „Iets wat niet lijkt te kloppen, klopt ook vaak niet. De basis van incasso is altijd een openstaande factuur. Vraag daarom altijd om toezending van de oorspronkelijke nota.” Controleer meteen online of het incassobedrijf bestaat en betaal nooit tijdens het gesprek via mobiel bankieren. Contactgegevens opvragen om later terug te bellen, werkt vaak ook. „Voel je dat de incasseerder aandringt op betaling, haak dan direct af”, voegt hij toe. „Blijft de incasseerder aanvallen en is negeren niet mogelijk, zoek dan hulp. Meld de incasseerder dat je een jurist inschakelt. Dreigt die nog meer, sla terug en doe aangifte.” Zolang je geen overeenkomst hebt getekend, is er geen rechtsgeldig contract, zegt de Consumentenbond-zegsman. „Dat weten ze. Houd voet bij stuk. Laat ze jou die getekende overeenkomst maar tonen. Die komt dan niet. Als de incassobureaus dreigende taal gaan uitslaan, kun je aangifte doen, want het is gewoon fraude en oplichting.” Een incassobureau kan dit soort maatregelen helemaal niet nemen, benadrukt de ACM. Een deurwaarder kan dat wel. Volgens de toezichthouder maken de bedrijven deel uit van een netwerk van kwaadwillende incassobureaus. “Om te voorkomen dat meer consumenten slachtoffer worden van deze praktijken waarschuwen we nu”, zegt Edwin van Houten, directeur Consumenten bij de ACM.

De Nieuwe Zijderoute wordt duurzamer

Leiders van bijna 40 landen, waaronder Poetin, en instellingen zaten vorige week vrijdag in Peking samen voor overleg over het Belt and Road Initiative (BRI), ook genoemd De Nieuwe Zijderoute. Dat project is het stokpaardje van president Xi, die $1.000 mrd investeert om de handelsrelaties met Azië, Afrika en Europa te versterken. Het geld gaat naar allerhande projecten, van de bouw van havens over de aanleg van sne- en spoorwegen tot investeringen in bedrijven. Maar terwijl Xi zijn project in de markt zet als een win-winsituatie, botst het BRI op steeds meer kritiek. China wordt ervan beschuldigd partnerlanden bewust op te zadelen met torenhoge schulden om de hand te kunnen leggen op de strategische infrastructuur die als onderpand diende. Dat gebeurde onder andere in Sri Lanka, waar Peking de concessie kreeg over een zeehaven omdat de lokale regering haar schulden niet kon terugbetalen. [voor de goede orde moet hier wel worden gesteld dat dit land enorme schulden heeft, waarvan maar 10% aan de Chinezen] Op de conferentie gaven de Chinezen te kennen dat ze de kritiek ter harte nemen. Xi beloofde onder andere dat bij de beoordeling van potentiële projecten rekening zal worden gehouden met de impact op het milieu. En in de aanloop naar de bijeenkomst zei Yi Gang, de gouverneur van de centrale bank, dat Peking maatregelen neemt om te vermijden dat landen zich in de schulden steken als ze aansluiten bij het project. [we moeten ook in ogenschouw nemen dat participatie voor de toekomst veel voordeel kan opleveren voor de economie en de werkgelegenheid van die zwakkere landen] Yi kreeg voor zijn belofte applaus van Christine Lagarde, de topvrouw van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Zij benadrukte dat China selectiever moet zijn. ‘Ik heb eerder al gezegd dat het Belt and Road Initiative om helemaal succesvol te zijn enkel gebruikt mag worden waar het nodig is.’ Lagarde riep op tot een ‘BRI 2.0’, met meer transparantie om te vermijden dat Chinese staatsbedrijven aan de haal gaan met alle lucratieve contracten. [waarom zegt Lagarde dat moet worden voorkomen dat Chinese staatsbedrijven aan de haal gaan met alle lucratieve contracten. Het is een Chinees project dat zich uitstrekt over een derde van de wereld en waardoor participerende landen kunnen profiteren van de handelsactiviteiten die dat voortbrengt. Goed voor de economie, goed voor de werkgelegenheid. Waarom zouden de Chinezen dat moeten delen met derden, b.v. de Amerikanen of andere buitenstaanders? Wiens belangen behartigt Lagarde hier, vraag ik mij af] Op de top waren een aantal westerse leiders aanwezig, onder wie de Italiaanse premier Guiseppe Conte. Zijn land sloot zich onlangs, als eerste G7-lid, aan bij het BRI, tot ergernis van andere Europese landen en de Verenigde Staten. Opvallend was de tussenkomst van de Britse minister van Financiën Philip Hammond. Hij noemde het Chinese initiatief een ‘project met een epische ambitie’ dat een ‘enorm potentieel heeft om welvaart te verspreiden’. [wat op de achtergrond meespeelt is dat onder meer de EU-lidstaten Griekenland, Italië, Portugal, Oostenrijk, Hongarije, Tjechië, Slovakije en Servië al in min of meerdere mate deelnemen] Het tandenknarsen in Brussel kan zo luid zijn als men wil, als China Italië en andere EU-landen meer te bieden heeft dan de EU, is de keus voor die landen niet ingewikkeld. En dat is precies de situatie die nu is ontstaan. Macron kan hoog of laag springen, voor Rome is de kans die China biedt een jaloezie wekkende uitkomst. President Xi Jinping maakte bekend dat er op de tweedaagse top over de Nieuwe Zijderoute voor €64 mrd aan contracten is getekend en dat het aantal deelnemende landen is gestegen naar 115, waaronder Nederland met de Rotterdamse haven. De VS blijven sceptisch over het mondiale project. (bron: de Tijd, Erik Ziarczyk)

Gele kaart voor de top van ING

Meerdere media meldden dat het niet uitdelen van een rapportcijfer op een aandeelhoudersvergadering aan de top van een bedrijf is zeldzaam in Nederland. Deze motie van wantrouwen trof de top van ING. Het komt zelden voor, maar in de afgelopen week wel: er waren twee aandeelhoudersvergaderingen van grote Nederlandse beursgenoteerde bedrijven met kans op flink vuurwerk. Bij chipmachinefabrikant ASML viel het geknetter mee. Bij ING knalde het. Ik beperk mij tot de systeembank. Aandeelhoudersvergaderingen? Op papier zijn ze belangrijk. Directie en commissarissen leggen verantwoording af en motiveren genomen besluiten. Aandeelhouders mogen kritiek spuien, vragen stellen en stemmen: over de jaarrekening, het beleid, de beloning van bestuurders en zaken als de uitgifte van nieuwe aandelen. Zijn aandeelhoudersvergaderingen (ava’s) spannend? Vrijwel nooit. Grote aandeelhouders laten zich vaak niet zien. Zij stemmen vooraf – dat kan. Als ze kritiek op een bestuur hebben, uiten zij die meestal voor de ava, binnenskamers. Soms zijn er boze kleine aandeelhouders op een ava. Soms zijn er actiegroepen die iets eisen. Soms is er verontwaardiging over de hoogte van bestuurdersbeloningen. Maar door de bank genomen hebben directies en toezichthouders weinig te vrezen. Hun aandeelhouders lopen hen zelden voor de voeten. Vast onderdeel van een ava is het verlenen van décharge aan bestuurders en commissarissen: het is een formeel, juridisch punt; op zich niet erg belangrijk. In de praktijk fungeert het als een soort rapportcijfer. Krijgen bestuurders en commissarissen de decharge niet, dan is dat te zien als een motie van wantrouwen tegen hen. Noem het een tik op de vingers; een waarschuwing dat het beleid in de ogen van de aandeelhouders niet deugde. Dat het anders moet. ING kreeg vorig jaar een boete van €775 mln omdat er sinds 2008 veel te weinig was gedaan om witwassen te voorkomen. Bakken kritiek kreeg ING: van De Nederlandsche Bank, van de regering, van politieke partijen. En dan nu van zijn aandeelhouders. Als er over de décharge wordt gestemd, blijkt 62,5% van de stemmen tegen verlening. Onder de tegenstemmers zijn belangrijke partijen als ISS, een bureau dat aandeelhouders stemadviezen geeft, en grote beleggers, ook buitenlandse. De uitslag komt hard aan. Hamers en Wijers zullen de boodschap hebben begrepen: het moet anders. Snel. Anders kan de gele kaart volgend jaar een rode worden. (bron: Trouw)

KPN zet Huawei buitenspel bij aanleg kernnet G5 technologie

In Trouw schreef Joost van Velzen een artikel over het beleid dat telecombedrijf KPN gaat volgen bij de aanleg van G5. Huawei mag wel gaan helpen bij het moderniseren van radio- en antennenetwerk, maar voor de aanleg van het kernnet gaat KPN een aanbesteding organiseren voor uitsluitend Westerse ondernemingen. Het is nog niet zeker dat Erikson of Nokia wordt, het kan ook een volstrekt nog onbekend bedrijf worden, zegt Kees Jan de Jager, de financiële man van KPN. “Voor de modernisering van zijn netwerken houdt KPN rekening met veranderende inzichten ten aanzien van de bescherming van vitale infrastructuur en mogelijke invloed hiervan op het toekomstige Nederlandse beleid.” De Verenigde Staten en de lidstaten van de EU vrezen dat Huawei ‘achterdeurtjes’ in het netwerk verstopt om zo te kunnen spioneren. ‘In deze context heeft KPN besloten het securitybeleid voor vaste en mobiele netwerkleveranciers verder aan te scherpen’, stelt KPN in een persverklaring. Met het besluit neemt KPN het zekere voor het onzekere: omdat Huawei nauwe banden heeft met de Chinese overheid, geniet het techbedrijf niet het volle vertrouwen om in westerse landen netwerken voor communicatie aan te leggen. Het snelle 5G-netwerk is de opvolger van het huidige 4G, dat onder meer wordt gebruikt om met mobiele telefoons te kunnen internetten. Doordat met 5G veel meer data tegelijkertijd kan worden verstuurd, zijn nieuwe toepassingen mogelijk. Zo kunnen boeren met behulp van drones hun vee en gewassen veel beter in de gaten houden en zullen in de toekomst autonoom rijdende auto’s via het snelle netwerk ‘met elkaar kunnen praten’. Ook kunnen bezoekers vanuit een vol voetbalstadion in theorie tegelijkertijd filmpjes versturen met 5G en kunnen artsen via beeldverbindingen op afstand hulp verlenen. Voor dergelijke toepassingen is het huidige 4G-netwerk niet snel en betrouwbaar genoeg. Eind dit jaar of begin volgend jaar mogen drie telecomaanbieders ( KPN, VodafoneZiggo en T-Mobile ) via een veiling bieden op de frequenties voor 5G. De Autoriteit Consument & Markt adviseerde het ministerie van economische zaken onlangs dat het bij die openbare verkoop wel moet voorkomen dat er te veel frequenties naar één aanbieder gaan. Anders ontstaat er volgens de toezichthouder op delen van het netwerk een monopolist en dat kan de prijs voor consumenten opdrijven. De verkoop van vergunningen voor het huidige 4G leverden de staatskas in 2012 nog 3,8 miljard euro op. De concurrentie op de mobiele markt is aanhoudend stevig en dat ziet KPN terug in de cijfers. Zowel de omzet als de winst pakte lager uit dan vorig jaar in dezelfde periode, zo meldde het telecomconcern. De omzet bedroeg afgelopen kwartaal afgerond €1,4 mrd, bijna 3% minder dan in dezelfde periode vorig jaar. Onder de streep bleef €89 mln over, €10 mln (=10%) minder dan in 2017. [ik wil hier wel enkele kanttekeningen bijzetten. Huawei beschikt over de beste know-how op het gebied van de G5-technologie. De rest van de wereld, ook de VS en Europa hebben nog achterstand in het ontwikkelen van G5. Daarom roepen de VS en de EU op niet met de Chinezen in zee te gaan. Dat Huawei zou kunnen gaan spioneren is geen relevant argument. Alle grote staten spioneren digitaal, ook in Nederland. In onze beveiliging zitten lekken die we niet kunnen dichten, zo simpel is het. Voor hackers is het helemaal niet zo’n klus om tegelijkertijd alle bruggen in Nederland omhoog te zetten of grote delen van de stroomvoorziening buiten werking te stellen. Daarom is het veel belangrijker met je tegenstanders handel te drijven en te profiteren van hun technische voorsprong dan om die mogelijkheden ongebruikt te laten. Dat premier May niet heeft gekozen om Huawei het kernnet aan te laten leggen heeft een politieke reden. Trump kwam alleen naar Londen voor een staatsbezoek als May die toezegging zou doen. Een aantal EU-landen hebben al aangekondigd dat ze intensiever met de Chinezen zaken gaan doen onder meer als participant in de Nieuwe Zijderoute, zie hiervoor elders een artikel in dit blog, en gebruik gaan maken van de G5-technologie. Daarbij komt dat KPN wel een van de drie Nederlandse telecombedrijven is die mogen gaan bieden op de frequenties voor G5, maar mogelijk ook de financieel zwakste partij. Dan zou je denken dat je niet gaat experimenteren met een bedrijf dat nog niet heeft bewezen tot welke prestaties ze in staat zijn maar kiezen voor ‘zekerheid’. De vraag is nu wat VodafoneZiggo (internationale moeders) en T-Mobile (een Duitse moeder) gaan doen. Ook moet het kabinet nog beslissen wat ze over G5 gaan beslissen.

Premier May heeft de minister van Defensie, Gavin Williamson, ontslagen wegens het lekken naar de media van vertrouwelijke informatie van het overleg over het Chinese telecomconcern Huawei in de Nationale Veiligheidsraad, een overlegorgaan waarin ministers, inlichtingendiensten en strijdkrachten wekelijks overleggen. In de media verschenen berichten dat zou zijn besloten dat Huawei slechts kleine onderdelen van het G5-project zou krijgen om tegemoet te komen aan de Amerikaanse en EU adviezen. De ontslagen ontkent in alle toonaarden dat het lek van hem komt. Hij is ervan overtuigd dat bij een grondig en formeel onderzoek zou blijken dat hij van alle blaam zou zijn gezuiverd. Zijn opvolger is al benoemd.

Alle reserves die in Europa te horen zijn over mogelijke spionage mogelijkheden van Huawei voor de Chinese regering zouden zijn te herleiden tot een lek in de softwaren die zeven jaar geleden werd geconstateerd en die toen gelijk door Huawei is gerepareerd.

Trump opnieuw negatief in de schijnwerpers

William Barr, de Amerikaanse minister van Justitie, staat onder zware druk over zijn samenvatting van vier kantjes van het 448 pagina’s tellende rapport van speciaal aanklager Robert Mueller. Hem wordt verweten dat hij geen representatieve reconstructie heeft gegeven over het feit dat de Russische regering heeft op een brede en systematische manier geprobeerd de Amerikaanse verkiezingen van 2016 te beïnvloeden. De cruciale vraag is of Trump, door zijn handelen en uitspraken dan wel middels tweets de rechtsgang heeft belemmerd. De Democraten verwijten Barr dat hij niet heeft gehandeld als minister van Justitie terzake van de informatievoorziening van het Congres maar als persoonlijke advocaat van Trump, om zijn belangen te dienen. Daarbij komt dat ook Mueller ontstemd is over het handelen van Barr. Het Huis van Afgevaardigden, waar de Democraten de meerderheid hebben, wil nu Mueller, onder ede, daarover horen. Trump voelt zich kennelijk in het nauw gedreven want hij heeft de Democraten een toezegging gedaan dan hij twee triljoen dollar (=$2000.000.000.000) vrij wil maken voor schoon water, beter internet, bruggen en wegen. De vraag is hoe hij dat gaat financieren? Tegelijkertijd deed hij opnieuw een oproep aan de Federal Reserve (FED) om de rente te verlagen. Op basis van de huidige spelregels bemoeien politici zich niet met het monetaire beleid.

Dit bericht zal Trump pijn doen. Het Chinese Huawei is opnieuw de tweede smartphonemaker ter wereld. Het telecombedrijf is Apple in het eerste kwartaal voorbijgestreefd. Volgens onderzoeksbureau IDC heeft Huawei in de eerste drie maanden van het jaar 50% meer smartphones verscheept dan in dezelfde periode in 2018. De rest van de markt is in het eerste kwartaal juist een beetje gekrompen. Vorig jaar was het Chinese bedrijf ook al een paar keer de tweede speler in de markt. Huawei heeft nu 19% van de smartphonemarkt in handen, tegen 11,7% voor Apple. Marktleider blijft het Koreaanse Samsung, met 23,1%. Apple laat weten dat het qua marge nog een forse voorsprong op de Chinezen heeft.

VS-spionnen in China zijn verraden, door een ex-CIA agent. Eindelijk is de FBI, na vijf jaar, erin geslaagd inzicht te krijgen over een rampzalig verlopen Amerikaanse spionnage-operatie in China. Jerry Chun Shing Lee heeft, als Amerikaans agent, geheimen over het Amerikaanse spionnagenetwerk heeft overgedragen aan de Chinezen. Ongeveer 20 informanten werden in die periode opgepakt waarvan er mogelijk 12 zijn geëxecuteerd.

Column van Arnout van Rijn

Hij woont en werkt in Hongkong. Hij is fondsmanager van Robeco Asia Pacific Equities sinds 2007. Hij werkt sinds 1990 bij Robeco en is voormalig fondsmanager van Rolinco en Robeco Emerging Markets Equities. In zijn column op DFT roept een mogelijke fusie tussen Deutsche Bank en de Commerzbank bij hem grote gevoelens van déjà vu op. Na het barsten van de Japanse vastgoed- en aandelenbubbel in 1990 modderde de economie nog ruim tien jaar door met ultralage rentes. Uiteindelijk moesten de Japanse banken door fusies weer gezond gemaakt worden. Het enige positieve dat je erover kunt zeggen is dat deze banken inderdaad nog steeds bestaan, maar het is allerminst het begin van een glorieuze periode geweest. Juist die voortdurend lage rentes hebben het in de afgelopen vijftien jaar heel moeilijk gemaakt voor banken om geld te verdienen. Een bank in Japan leent geld voor 0%, maar kan niet meer dan 1% rente vragen van zijn klant. En bovendien groeit de kredietportefeuille ook niet, want bedrijven zijn als de dood voor een nieuwe ronde van kredietproblemen. Met name als gevolg van een zeer ongunstig demografisch beeld is de groei traag. Sparen blijft populair omdat, vanwege de lage rentes, spaarders zich zorgen maken over hun pensioen. Ondanks dat er in de afgelopen tien jaar nauwelijks slechte leningen zijn verstrekt, hebben banken een zeer marginaal bestaan geleid. De drie mega-fusiebanken die uit de crisis herrezen (Mitsubishi UFJ, Mizuho en Sumitomo Mitsui) hebben over de afgelopen vijftien jaar gemiddeld een jaarlijks beursrendement van -2.5% opgeleverd (inclusief dividend!). Daar doet u het niet voor, toch? Periodes van grandioos herstel (2005, 2013) werden afgewisseld met peilloze dieptes en emissies (2009). Beleggers gaan bankaandelen nu zien als een obligatie (dat wil zeggen een dividendrendement maar zonder enige groeiverwachting), maar met flinke neerwaartse risico’s als er iets mis gaat in de kredietportefeuille. De prijs daarvoor in Japan lijkt uit te bodemen bij een dividend van 4-4,5%. In Duitsland lijkt zich nu precies hetzelfde af te spelen. Europa vergrijst, de groei is structureel laag en de rentes zijn al bijna tien jaar te laag om als bank een aantrekkelijke marge te kunnen maken. De bank neemt dan vaak excessieve risico’s en gaat in het buitenland op zoek naar rendement. De kostenbasis kan zich niet snel genoeg aanpassen aan de dalende inkomsten en de problemen stapelen zich op. Duitsland lijkt in economisch opzicht op Japan omdat het een sterke industriële economie heeft die veel geld verdient met de export. Kredietvraag hangt dan ook in belangrijke mate af van de groei in de wereld en die blijft laag, hoezeer de centrale banken met hun lage-rente-politiek ook proberen de zaak aan te zwengelen. Het Duitse bankensysteem begint te lijken op dat van Japan in 2001. Duitsland is aan het ’Japanificeren’. En dat is geen compliment, althans niet in de ogen van beleggers. Japan heeft veel moois te bieden, maar ’s lands monetaire politiek van pappen en nat houden verdient geen voorbeeldfunctie. Nu lijken we in Duitsland (en de rest van de eurozone) toch die kant op te gaan. Creatieve destructie is het kenmerk van een gezonde kapitalistische samenleving. Bewust risico nemen. Goede plannen worden beloond, zwakke plannen sterven af (met als gevolg een slechte lening voor de bank). Alleen de Verenigde Staten laten dat toe, de rest van de wereld niet. Daar is risico een gevaarlijk woord. De centrale banken hebben de kern van het bankensysteem (het prijzen van risico en een gezonde marge tussen inleenkosten en uitleenkosten) ondergraven. Een van mijn vroege leermeesters bij Robeco, zaak Maartense, heeft me al in de jaren negentig geleerd om als belegger zeer sceptisch te zijn over beleggingen in banken: „Het gaat een paar jaar goed en daarna kloppen ze weer bij je aan voor vers kapitaal.” En als ik daar nu over nadenk en terugkijk op de resultaten, was dat een zeer ware uitspraak. Banken zijn voor beleggers alleen geschikt om ritjes in te maken en de bemoeienis van de centrale banken over de afgelopen twintig jaar speelt daarin een belangrijke rol. Mag de rente alsjeblieft weer terugkomen? [op die vraag reageer ik van harte bevestigend]

Maar de ECB luistert niet naar de reacties uit de samenleving en meldt deze week: De ECB staat open voor een nieuwe ronde van monetaire verruiming als de inflatiedoelstelling niet wordt bereikt. Dat zei Luis de Guindos, vice-president van de centrale bank, tijdens een toespraak in New York. “We hebben ons QE-programma eind vorig jaar afgesloten, maar dat is iets dat we opnieuw kunnen gebruiken als het nodig is.” Door dit soort uitspraken wordt de geldmarkt steeds onstabieler.

Opnieuw DNB en de pensioenfondsen

De Nederlandsche Bank NV meldde deze week dat meer dan de helft van de Nederlandse pensioenen is ondergebracht bij één van de 44 pensioenfondsen waarvan de financiële positie momenteel niet aan het wettelijk vereiste minimum voldoet. Volgens nieuwe cijfers gaat het om de pensioenen van zo’n 1,9 miljoen gepensioneerden en van miljoenen andere deelnemers die nog niet met pensioen zijn. Dit betekent dat er voor veel Nederlanders een verlaging van de pensioenen dreigt. De grote pensioenfondsen waarschuwden hier zelf onlangs ook al voor. Volgens toezichthouder DNB is de financiële positie van de fondsen in het eerste kwartaal van dit jaar weliswaar verbeterd, maar nog niet geheel toereikend. Het totale vermogen van de fondsen groeide, vooral door de wereldwijde stijging van de aandelenkoersen, met meer dan €100 miljard. Daar staat tegenover dat ook de financiële verplichtingen, vooral als gevolg van een verdere daling van de rente, met tientallen miljarden euro’s toenamen. Voor diverse fondsen begint de tijd te dringen. Bijvoorbeeld de metaalfondsen PME en PMT moeten hun zogeheten dekkingsgraad eind dit jaar al op niveau hebben. Lukt dat niet dan zullen ze moeten snijden in de pensioenen. [DNB kan nu wel aan de bel blijven trekken, maar zij hebben de sleutel in handen om de verlaging van de pensioenuitkeringen te voorkomen. Zij zijn medeverantwoordelijk voor het casinospel dat op de financiële markten plaatsvindt. Klaas Knot buigt nog altijd voor de macht van de markten in plaats van orde op zaken te gaan stellen. Doordat dat nog altijd niet gebeurt zijn de deelnemers en gepensioneerden daarvan de dupe, waarvan acte]

Deelnemers van pensioenfonds ABP betalen niet genoeg premie voor de pensioenopbouw

Dat kostte het fonds afgelopen jaar 0,8% aan dekkingsgraad. Dat blijkt uit het jaarverslag van Nederlands grootste pensioenfonds. De actuele dekkingsgraad, de financiële thermometer van het fonds, daalde in het afgelopen jaar van 104,4% naar 97,1%. Een daling van 7,3% dus. Daarvan werd 0,8% veroorzaakt door de te lage pensioenpremie. Dat gaat dan om het verschil tussen de door ABP ontvangen premie en de pensioenrechten die daarvoor opgebouwd worden. Vorig jaar zorgde de te lage premie ook al voor een min van 0,8% op de dekkingsgraad. Een ander cijfer dat laat zien dat de pensioenpremie bij ABP eigenlijk te laag ligt, dat is de premiedekkingsgraad. Die kwam in 2018 uit op 78%. Dus voor €78 aan ingelegde premie wordt er wel €100 aan pensioenopbouw ingeruimd. Het idee erachter is dat er uiteindelijk genoeg rendement op de ingelegde premie wordt gemaakt om dat verschil te overbruggen. Dat de premie ’te laag’ is, wil overigens niet zeggen dat ABP-deelnemers niet veel kwijt zijn aan hun pensioen. Zij betalen namelijk meer dan 20% van hun salaris aan premie. Dat wil zeggen dat iemand die fulltime werkt inmiddels meer dan een dag per week werkt voor zijn pensioen. Het jaarverslag laat zien dat de lage rentes de grootste boosdoener zijn voor de financiële situatie van het fonds. Meer dan de helft van de daling van dekkingsgraad werd daardoor veroorzaakt. De negatieve rendementen op beleggingen droegen ook flink bij aan de verslechtering. [dit laatste is de kern van het probleem. In Nederland, België, Frankrijk, Duitsland, Denemarken, Zwitserland en Japan gelden voor 5-jarig staatspapier gelden al enige tijd negatieve rentetarieven. Het is voor mij onbegrijpelijk dat ambtenaren en onderwijzend personeel al 20% pensioenpremie betalen over hun bruto-loon en dat het ABP durft te komen met de aankondiging dat die premie nog verder omhoog zou moeten en dat de pensioenuitkeringen en opbouw van pensioenen mogelijk moet worden verlaagd. Dan gaat er iets fundamenteels goed fout, maar het bestuur is kennelijk niet bij machte daarop in te grijpen]

Vlam in de pan

De prijs van ruwe olie stijgt de komende tijd snel door. Volgens vermogensbeheerder NN IP is er geen zicht op afkoeling vanwege de spanningen in de wereld. Prijzen van ruwe olie worden met enige vertraging doorberekend aan de pomp en de recente opmars zal meer gevolgen krijgen voor de automobilist. Sinds 24 december is de prijs met bijna 50% gestegen, om nu even >$70 per vat van 159 liter te blijven hangen. Daar zal het niet bij blijven. „Geopolitieke spanningen zullen waarschijnlijk de olieprijs duurder maken”, verwijst strateeg Koen Straetmans bij NN Investment Partners naar een serie politieke conflicten. Hij ziet tegelijkertijd een omslag onder de grote beleggers die ze adviseren. Eind vorig jaar waren ze nog negatief over de oliemarkt, nu stappen ze voor de lange termijn in de ruwe olie als belegging, constateert Straetmans. Hij ziet verschillende factoren die de wereldwijde olievoorraden zullen blijven beperken. Op 2 mei legde Washington, volgens de planning, definitief sancties op aan alle landen die Iraanse olie blijven invoeren. Tot nu toe kregen landen als India een Amerikaanse vrijstelling voor hun aankopen. Maar de ‘wavers’ die zijn verleend aan acht landen zullen aflopen en er zullen sancties worden ingevoerd. Naar verwachting stoppen veel landen de handel met Iran. Iran kan als antwoord direct met de sluiting van de Straat van Hormuz, de belangrijkste transportroute voor ruwe olie, beginnen. Met uitval van de olieproductie in Venezuela waar een coup-poging is begonnen en productie onder 1 miljoen vaten zakt, en door de militaire strijd in Libië met een geschatte afname van 1,1 miljoen vaten per dag, nemen tekorten toe. Dat leidt op termijn bij de huidige vraag tot een stijging van prijzen aan de pomp. Oliekartel OPEC en niet-leden als Rusland hebben vorig jaar hun productie beperkt. Volgens het IMF heeft Saoedi-Arabië een prijs van minstens $85 per vat nodig om de staatsbegroting rond te krijgen. Oproepen van president Trump aan Saoedi-Arabië om de oliekraan juist open te draaien en Amerikaanse consumenten lagere benzineprijzen te geven, zijn niet opgevolgd. Volgens Straetmans zal Saoedi-Arabië afwachten en de productie slechts voorzichtig verhogen. (bron DFT)

Terugblik op de ontwikkelingen op de aandelenbeurzen in de maand april 2019

Onderstaand bericht is geschreven vanuit de optiek van handelaren in en beleggers in aandelen. De hausse waarin de financiële markten zich bewegen komt hoofdzakelijk voort uit het gratis geld beleid van centrale banken. Beleggers en speculanten kunnen putten uit enorme hoeveelheden geld die te kust en te keur worden aangeboden. In deze omstandigheden maken tegenvallende ontwikkelingen, zoals een lagere omzet en een lagere winst bij Apple heen indruk, de zwaar teleurstellende van de Google-moeder, Alphabet, die miljarden dollars aan beurswaarde op Wall Street verloor41 en de teleurstellende productie en economische groei in China worden genegeerd. Ook een verwachte verdere stijging van de olieprijs, als gevolg van geo-politieke ontwikkelingen in olie exporterende landen, worden voor kennisname aangenomen. De gevolgen ervan op sociaal/maatschappelijk terrein spelen geen enkele rol. Dat beleggers, speculanten en handelaren zich weldadig wentelen in deze schijnwinsten neemt de politiek voor kennisgeving aan. Door het monetaire beleid maken beleggers enorme winsten, gerelateerd aan het huidige rendement, waardoor ze verder ‘verrijken’, maar de prijs daarvoor is dat de gewone man wordt gestraft met een waardedaling van het spaargeld en verlaging van de pensioenuitkeringen. Dat alles komt voort uit de werking van het door ons gevoerde neo-liberale beleid. Dat we ons in ‘zieke’ omstandigheden bevinden op financieel/economische en monetaire gebied, wordt daardoor als ‘normaal’ geaccepteerd. Gratis rente en een bulk aan geld is onwezenlijk maar niemand trekt aan de noodrem. Stan Westerterp, vermogensbeheerder bij JNVB, onderschrijft dit beeld. Hij houdt er rekening mee dat de opmars van de koersen voorlopig nog niet voorbij zal zijn. „Er staat nog steeds heel veel geld langs de zijlijn en ook de waarderingen van aandelen zijn, gelet op de lage rente, nog niet excessief. Iedere dip in de markt wordt momenteel aangegrepen om weer te gaan kopen.”

Aandeelmarkten denderen door

Na de uitstekende gang van zaken in het eerste kwartaal is de zon in april onverminderd blijven schijnen op de aandelenmarkten. Het sterk verminderde pessimisme over de Chinese economie en het meevallende cijferseizoen wakkerden de kooplust van beleggers steeds verder aan. De meeste aandelenbeurzen lieten in de eerste vier maanden van 2019 een spectaculair herstel zien, nadat deze in het laatste kwartaal van 2018 nog onderuit gingen vanwege de achteraf overdreven recessieangst. In de VS hebben de S&P500 en de Nasdaq-index nieuwe records neergezet. De AEX is ondanks de plus van 17,2% dit jaar nog niet zover, maar dat komt omdat uitgekeerde dividenden van de index afgaan. De herbeleggingsindex bevindt zich wel rond recordhoogte. Positieve economische berichten vanuit China droegen bij aan het optimisme. „De recente stimulering van de Chinese overheid was zo fors dat het wel moest gaan werken”, meldt Corné van Zeijl, analist bij Actiam. De meeste economische berichten uit de VS waren ook bemoedigend, zoals een meevallend groeicijfer van 3,2% in het eerste kwartaal.

Veel kwartaalrapporten van bedrijven vielen ook mee, met als positieve uitschieters die van levensmiddelenconcern Unilever en Philips in Nederland en Microsoft in de VS. Afgaande op de inmiddels gepubliceerde cijfers lijkt het erop dat de gemiddelde winstdaling in de VS tot minder dan 1% beperkt blijft, terwijl eerder een duidelijk grotere terugval werd voorzien. Bedrijven zijn in hun vooruitzichten ook iets positiever geworden. Met een verwachte afname van zo’n 4% vallen de kwartaalwinsten in Europa juist iets tegen. De meeste aandelenbeurzen lieten in de eerste vier maanden van 2019 een spectaculair herstel zien, nadat deze in het laatste kwartaal van 2018 nog onderuit gingen vanwege de achteraf overdreven recessieangst. In de VS hebben de S&P500 en de Nasdaq-index nieuwe records neergezet. De AEX is ondanks de plus van 17,2% dit jaar nog niet zover, maar dat komt omdat uitgekeerde dividenden van de index afgaan. De herbeleggingsindex bevindt zich wel rond recordhoogte. Positieve economische berichten vanuit China droegen bij aan het optimisme. „De recente stimulering van de Chinese overheid was zo fors dat het wel moest gaan werken”, meldt Corné van Zeijl, analist bij Actiam. De meeste economische berichten uit de VS waren ook bemoedigend, zoals een meevallend groeicijfer van 3,2% in het eerste kwartaal.

Veel kwartaalrapporten van bedrijven vielen ook mee, met als positieve uitschieters die van levensmiddelenconcern Unilever en Philips in Nederland en Microsoft in de VS. Afgaande op de inmiddels gepubliceerde cijfers lijkt het erop dat de gemiddelde winstdaling in de VS tot minder dan 1% beperkt blijft, terwijl eerder een duidelijk grotere terugval werd voorzien. Bedrijven zijn in hun vooruitzichten ook iets positiever geworden. Met een verwachte afname van zo’n 4% vallen de kwartaalwinsten in Europa juist iets tegen. Bekeken over de afgelopen vier maanden leverden centrale banken de belangrijkste impulsen aan de aandelenbeurzen. Jerome Powell en Mario Draghi, de topmannen van respectievelijk de Federal Reserve (Fed) en de Euroepse Centrale Bank (ECB), hebben laten weten de rentes dit jaar niet meer te zullen verhogen.

Beleggers hebben er ook meer vertrouwen in gekregen dat China en de VS de strijdbijl op handelsgebied gaan begraven. De economische grootmachten zouden er naar streven om volgende maand een handtekening te zetten onder een handelsdeal. Een Amerikaanse handelsdelegatie China zet deze week de gesprekken over onder meer de bescherming van het intellectueel eigendom voort. Na het krachtige herstel van de koersen sinds begin van dit jaar is de vraag of beleggers de oude beurswijsheid moeten volgen door in mei uit de markt te stappen. „Het is voor het sentiment van belang dat de Chinese groei door gaat slaan naar Europa, maar gelet op de recente daling van het Duitse ondernemersvertrouwen is daarvan nog geen sprake”, stelt Van Zeijl. Hoofd Beleggingsstrategie Ralph Wessels van ABN Amro vraagt zich ook af of de koersen veel verder zullen stijgen. „Niet alleen de economische data maar ook de bedrijfsresultaten moeten verbeteren. Na de rally zijn wij zelf neutraal op aandelen. Als grootste risico zie ik een tegenvallende economische groei. Ook blijft er een kleine kans dat de handelsoorlog tussen de VS en China escaleert of dat de VS zijn pijlen op Europa gaat richten.” Beleggingsstrateeg Vincent Juvyns van JP Morgan heeft inmiddels een beetje hoogtevrees gekregen. „Veel goed nieuws zit in de beurskoersen. We zijn onderwogen in aandelen en willen zien dat de bedrijfswinsten weer gaan stijgen, alvorens bij de kopen”. De risico’s liggen volgens hem vooral op het geopolitieke vlak. „Een handelsdeal tussen de VS en China lijkt er wel aan te komen, maar daarna kunnen de handelsspanningen tussen de VS en Europa verder oplaaien. De Brexit blijft ook een risico, evenals een overwinning voor de populisten in de Europese verkiezingen eind mei.”

Premier May en het debacle van de gemeenteraadsverkiezingen voor de Torries

De twee grootste Britse partijen hebben grote schade opgelopen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in Noord-Ierland en Engeland. De opkomst was maar net 30%. De Conservatieven van premier Theresa May krijgen de grootste klap en verliezen 1269 zetels, Labour van leider Jeremy Corbyn verliest 63 zetels. Donderdag werd er gestemd voor in totaal meer dan 8.400 zetels in 248 lokale en regionale bestuurslagen in Engeland en elf gemeenteraden in Noord-Ierland. In Schotland en Wales werd niet gestemd. Tijdens de laatste verkiezingen vergaarden de twee partijen nog 80% van alle stemmen, maar de politieke chaos rondom de Brexit laat bij beide partijen diepe sporen na. Het verlies voor Labour is beperkt maar de Conservatieven verliezen >26,3% van hun zetels. Kleinere partijen en de Liberal Democrats gaan er juist op vooruit: zij verdubbelen hun aantal zetels. Leider Sir Vince Cable vertelde eerder dat “een stem op de Liberal Democrats een stem op het stoppen van de Brexit is”. Die insteek levert zijn partij ruim 676 extra zetels op. Wordt het nu niet de hoogste tijd dat de Conservatieve Partij orde op zaken gaat stellen?

Op 17 mei 1920 begon de KLM vanaf Schiphol een commerciële dienst op Londen

Het jubileumjaar van KLM heeft na de strijd om de herbenoeming van president-directeur Pieter Elbers een tweede domper te pakken. Het eerste kwartaal was de de Nederlandse luchtvaartmaatschappij verliesgevend. Maar liefst €116 miljoen gaf de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij voor Nederland en de Koloniën N.V. , zoals de KLM bij de oprichting heette, meer uit aan brandstof en personeelskosten. De rust die topman Elbers vorig jaar kocht bij het personeel heeft een prijs. En dan lopen er deze zomer verschillende cao’s af bij KLM, wat nieuwe kostenstijgingen tot gevolg kan hebben. Ook bij Air France lopen de kosten op, omdat de net aangetreden topman Benjamin Smith ook daar rust gekocht heeft met fikse loonverhogingen. Het zal dit jaar niet beter worden, ondanks de cabareteske woorden van Smith dat de kosten per eenheid zullen dalen dit jaar. De salariskosten zijn in het eerste kwartaal 6,4% gestegen, dus er zal fiks meer productie gedraaid moeten worden om dat voor elkaar te krijgen. Gerelateerd aan de totale salariskosten van 2018 betekent dat een extra uitgave voor de groep van €500 miljoen, meer dan de nettowinst van vorig jaar. Ook wordt nog afscheid genomen van Joon, de budgetvlieger van Air France. Het personeel krijgt later dit jaar ook betaald volgens de duurdere Air France-cao. Aan brandstof gaat zeker €150 miljoen extra op. Het eerste kwartaal is vaak traditioneel slecht, maar de nieuwe strategie van Smith om meer duurdere stoelen te verkopen moet wel erg snel vruchten gaan afwerpen, wil dit jaar nog gered worden. Daarbij was KLM altijd de kurk waar het bedrijf op drijft, maar aan de gouden jaren lijkt een einde te zijn gekomen. De concurrentie neemt nog steeds toe. Verder kan KLM het netwerk niet verder ontwikkelen, doordat ze momenteel niet verder kan groeien op Schiphol. Door de slechte prestaties vraagt de buitenwereld zich nu af waarom KLM nieuwe bestemmingen moet openen, terwijl het bedrijf het afgelopen kwartaal verliesgevend is. Geen goed verhaal, als je de politiek in de huidige moeizame verhoudingen wilt meekrijgen. Door de kostenverhogingen en problemen met de operatie maakt KLM zich extra kwetsbaar.

Van alles wat

Tjibbe Joustra, de voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, heeft net voor zijn aftreden laten weten dat er geen nieuw onderzoek komt naar de vuurwerkramp in Enschede in 2000. Daarvoor waren wel gerede argumenten om dat wel te doen omdat de 2e Kamer daarop had aangedrongen. Er ligt namelijk een onderzoek op tafel van > 1300 pagina’s van Paul van Buitenen waarin staat dat rechters bewust zijn misleid om daarmee de verantwoordelijkheid van de overheid te verhullen. TNO, die oorspronkelijk verantwoordelijk was voor het onderzoek zou zich schuldig hebben gemaakt aan wetenschapsfraude. Het is mogelijk dat Joustra zou hebben willen voorkomen dat zijn opvolger, Jeroen Dijsselbloem, met dit dossier zou worden opgescheept. Daar zou hij ‘vuile handen’ aan hebben kunnen overhouden. Nu heeft Joustra die.

De uitslag van de politieke peiling van Maurice de Hond van 5 mei 2019. VVD en FvD +1 zetel ten koste van het CDA en GL. Een eerste prognose voor de verkiezingen voor het Europees Parlement op 23 mei aanstaande voor 26 zetels. PvdA en FvD scoren 21%, VVD en GL 18%, PVV en CDA 15%, D66 14%, SP 9%, CU/SGP 8|%, 50+ 6%, Denk/Volt 4%, overig 5%. De kiesdrempel is 3,85%. Een schatting van mij is dat PvdA en FvD 5 zetels krijgen, VVD en GL 4, PVV en CDA 3, D66 2 en de rest vist dan achter het net. De Hond heeft ook geënquêteerd op de aankondiging van de gemeente Amsterdam dat in 2030 geen auto’s meer binnen de ring in wagens die op benzine en diesel mogen rijden. Op het hele plan zijn veel negatieve reacties gekomen a-sociaal, niet realiseerbaar, van de gekke. Amsterdamse inwoners en niet-Amsterdamse inwoners reageerden als volgt: positief: 56-27%; negatieg 9-57%; neutraal 34-14%. Onderverdeeld naar politieke partijen positief: VVD 28-24%; D66 71-56%; GL 94-73%; PvdA 75-51%; PvdD 65-55%; FvD 13-6%.

De idiotie van de Klimaatplannen

In december 2015 sloten 168 landen het Klimaatverdrag van Parijs. Dat moet zijn gebeurd door idealisten, die de wereld wilde behoeden voor een ondergang. Een positief uitgangspunt, dat waardering verdient. Edoch, wel met kanttekeningen over de haalbaarheid en de resultaten ervan. Vanuit het rentmeesterschap onderschrijf ik de overdracht van een gezonde wereld aan volgende generaties. Daar moeten de huidige generaties zich voor inzetten. Niet alleen in ons land maar in de hele wereld. En daar komt het eerste probleem. Er doen wel 168 landen aan mee, waaronder China, maar die starten niet allemaal tegelijk. De VS en China nemen tezamen 42% van de CO2-uitstoot voor hen rekening en die blijven grotere hoeveelheden CO2-uitstoten.Wij, Nederland, stoten maar het 1:25000 deel van de mondiale uitstoot uit. Een fractie dus. De uitstoot van CO2 in Europa sinds het begin van de industriële revolutie is bijna net zo groot als die in Azië, terwijl er nu in Europa 740 miljoen mensen wonen en in Azië meer dan 4 miljard. De Amerikanen maken het helemaal bont, hun uitstoot is in de afgelopen eeuwen bij elkaar opgeteld groter dan die in Europa, terwijl er nu daar een derde minder mensen wonen. Wij in Nederland verbruikten in 2014 9,8 ton CO2 per persoon. De Amerikanen halen een bedenkelijke score (16 ton), maar de echte grootverbruikers, zijn onder meer de inwoners van het Midden-Oosten: Saoedi-Arabië (18 ton), de Verenigde Arabische Emiraten (20 ton), Koeweit (30 ton) en Qatar (40 ton per persoon). China nemen 27% van de werelduitstoot voor hun rekening, de VS 15% en Europa 10% (waarvan Duitsland de grootste Europese vervuiler is). De grootste vervuilers zijn verder India, Rusland, Japan, Saoedi-Arabië, Iran, Zuid-Korea en Canada. Als we ervan uitgaan dat er wereldwijd per jaar 41.500 mrd kg CO2 wordt uitgestoten en Nederland 170 mrd kg dan is dat het 1:25.000 deel. Exact 0,004% Dat stelt dus helemaal niets voor. Thierry Baudet heeft dat ook berekend en schat daarbij dat realisatie van de geformuleerde klimaatdoelstellingen ons land €1000.000.000.000 kost. Dat getal kan ik niet verifiëren maar stel het nu eens op €650 mrd, dan nog zijn we na afloop straatarm geworden en wat hebben we daarmee bereikt. Helemaal niks, want onze bijdrage stelt helemaal niets voor. Ruim 50% van die uitstoot wordt veroorzaakt door maar tien bedrijven: RWE Eemshaven centrale; Uniper centrale Maasvlakte; Tata Steel IJmuiden; Chemelot; Nuon Power Velsen; Shell Nederland Raffinaderij; Yara Sluiskil; RWE Amercentrale; ENGIE Centrale Rotterdam en de Nuon centrale Hemweg. Ter vergelijking, de uitstoot van CO2 van deze tien bedrijven is even groot als drie keer de uitstoot van alle Nederlandse huishoudens samen. Dus waar zijn we nu mee bezig? Duitsland sluit in het komende decenium de bruinkool-exploitatie en gaat dat opvullen met gas, waarschijnlijk Russisch gas. En wij gaan een heel onzeker traject in met veel vragen en weinig antwoorden over de gas-transitie, wie dat moeten gaan doen, tegen welke prijs en wanneer. Voor oudere huizen worden prijzen genoemd van tussen de €45.000 en €80.000 per koophuis. Met een lening aan een onroerend, was de geniale gedachte van klimaattafel 5 van Diederik Samson. Heeft iemand er al eens over nagedacht dat daarmee de marktwaarde van alle woningen met het bedrag van de lening voor de ombouw omlaag gaat. Er ontstaat namelijk nauwelijks meerwaarde. Heeft iemand al eens nagedacht welk bedrag aan kapitaalvernietiging (de waarde van de cv-ketel) optreedt. Welke juridische aspecten hier een rol spelen voor DNB, BKR, WOZ-waarde, de positie van de (hypotheek) bank die waarschijnlijk geen hypothecaire dekking krijgt en waar de huidige dekking kan worden aangetast. Alleen de wetgeving rondom dit project gaat meerdere jaren in beslag nemen, ook al omdat daar in de samenleving geen draagvlak voor is. Het blijft namelijk wel zo dat het onroerend goed geen rente en aflossing betaalt, dat moet de huiseigenaar doen. Dan ontstaan twee vragen: krijgt die de financiering rond en kan hij die hogere woonlasten met zijn inkomen wel opbrengen. Er wordt nu gesteld dat de energierekening lager wordt, maar daar ligt geen onderbouwing aan ten grondslag. Dat is dus maar een verkooppraatje. En dan de belangrijkste vraag is wat er gaat gebeuren als mensen de financiering niet rondkrijgen (er is geen bank die tegen een redelijke prijs de lening wil verstrekken)? Worden die van het gas afgesloten en aan hun lot overgelaten? Als U nu denkt dat ik helemaal niets wil, dan hebt U het helemaal mis. Ik wil van alles wat realiseerbaar is op termijnen die redelijk zijn. Als we over moeten naar elektrische auto’s is dat verdedigbaar (alhoewel de elektrische auto pas na 40.000 km na aanschaf een netto bijdrage levert aan vermindering van de CO2-uitstoot vanwege de enorme CO2 uitstoot van 9 ton bij de winning van de grondstoffen en de productie van de accu). Verder zijn daarvoor nikkel en kobalt, schaarse grondstoffen die ontoereikend zijn voor de enorme vraag ernaar in de toekomst. Alleen in ons land moeten voor 2050 8½ miljoen auto aan elektrische vervoer. Volgens de RAI komen in 2026 pas 400.000 auto’s van de band. Verder is het zeer de vraag hoeveel inspanning de aanleg van een infra-stekkernet vraagt en of dat wel realiseerbaar is. Het plaatsen en aansluiten van de laadpalen wordt door deskundigen een ‘vuil’ project genoemd. De aandeel van groene stroom is nu nog maar 7%, de rest is nog afkomstig van fossiele brandstof. Daarbij komt dat er een nieuw groot stroomnet moet worden aangelegd. Dat gaat nog wel tien tot vijftien jaar duren voordat dat landelijk functioneert en veel geld gaat kosten waar het bedrijfsleven en de burgers aan moeten bijdragen. Dan is er nog grote onzekerheid onder welke voorwaarden de gas-transitie gaat plaatsvinden en wat dat de burgers gaat brengen. Brengen alle systemen die betaalbaar zijn ook een comfortabele temperatuur in het woongedeelte, zoals 22 graden in de winter voor ouderen? Ik ben een voorstander van klimaat-maatregelen mits die redelijk en betaalbaar zijn. Ik wil voor de gas-transitie een time-out van vijf jaar om de techniek en de wetenschap de kans te geven met technisch betere voorstellen te komen. De klimaatwetenschappers rukken aan alle alarmbellen, maar weer andere wetenschappers trappen juist op de rem. Niet onbezonnen uit de startblokken vliegen maar eerst nadenken en ontwikkelen en pas dan besluiten nemen. We leveren slechts met al onze inspanningen een bijdrage van het 1/25000 deel van het mondiale probleem van de CO2-uitstoot. Maar ben ik daar nu helemaal op tegen? Helemaal niet. Ik ben een voorstander om nu van start te gaan met al datgene wat te realiseren is, betaalbaar en een positieve bijdrage levert aan het terugbrengen van CO2-uitstoot, maar wel in verhouding tot dat elders in de wereld. Niet hier in Nederland ligt de oplossing maar wel elders in de wereld. De landen die de grootste vervuilers zijn heb ik hierboven al opgesomd. Maar het stimuleren van zonnepanelen op woonhuizen, mits op gunstige financiële voorwaarden voor burgers, is prima, ook het entameren van electrisch vervoer prima, mits de industrie de tijd krijgt goedkopere wagens te produceren met veel minder CO2-uitstoot en niet met een ‘vuile’ plaatsing van laadpalen. Zo zou kunnen worden overwogen subsidies voor de aanschaf van electrische auto’s af te schaffen en de wegenbelasting af te schaffen en daarvoor in de plaats een kilometerheffing, met verschillende tarieven voor vrachtwagens en personenauto’s, in te voeren, in het principe van degenen die het grootste gebruik van het wegennet maakt betaalt de hoogste bijdragen. Beperk de maximumsnelheid op de autowegen tot 100 km. Beperk het gebruik van diesel in de scheepvaart en voer voor luchtvervoer een vliegtax in, ook voor vrachtvervoer. Overweeg gratis openbaar vervoer in ons land voor burgers. Investeer daarin om het fileprobleem op te lossen. Stimuleer burgers duurzamer te gaan eten en drinken. Beperk het afvalprobleem. Ransoeneer het gebruik van drinkwater door de industrie ten gunste van de besproeiïng van akkers in droge tijden ter bescherming van de opbrengst van de oogsten. Leg de vervuilende energie beperkingen op van de uitstoot van CO2, stem dat wel Europees af. Breng de opbrengsten van de CO2-tax terug naar de samenleving voor de subsidiëring van groene projecten (en niet alleen naar het bedrijfsleven) want uiteindelijk betalen de burgers de CO2-tax in de vorm van een verhoging van de energieprijzen. Kortom, er is van alles te doen waar voldoende draagvlak voor is, maar leg het volk in begrijpelijke taal wel uit wat het oplevert en wat de burger daarvan in zijn portemonnee voelt. Maar zover is het nog lang niet want onze politici draven als gekken door. “Wij moeten de wereld het goede voorbeeld geven”, maar zolang Trump in het Witte Huis zetelt heeft de wereld daar niets van te verwachten. De GL-ideologie van hard lopen en veel uitgeven moet worden gestopt. Ook zij en de andere linkse oppositiepartijen moeten tot bezinning komen. En daarvoor heeft het volk met gezond verstand een gouden kans om de politiek tot de orde te roepen en te laten luisteren naar de stem des volks. We kunnen massaal op 23 mei gaan stemmen voor Forum voor Democratie (FvD) van Thierry Baudet. Of FvD in het Europees Parlement 5 of 12 zetels krijgt maakt geen enkele indruk in Brussel, maar wel in Nederland. In dat geval zullen alle partijen zich af moeten gaan vragen of we nu al zo voortvarend van start moeten gaan als de gemeenten Amsterdam, Utrecht en Amersfoort. Wat Amsterdan, in een zo kort tijdsbestek, wil doordrukken is onmogelijk zonder de hele stad in opstand te brengen. In Amersfoort willen ze, zo vertelde een projectleider op TV, over 3 maanden beginnen met de gas-transitie. We kennen de voorwaarden de regels, de uitvoering niet en de burgers hebben nog geen idee hoeveel ze dat gaan kosten, of ze dat kunnen betalen en of ze een betaalbare financiering krijgen. Aan dit gekke gedoe van idealisten zonder verstand van geld, kan Baudet een einde maken. Ik ben een voorstander van een betere wereld achter te laten voor volgende generaties, maar wel met verstand van zaken en met een bezonnen aanpak.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 3 mei 2019; week 17: AEX 568,72; Bel20 3715,37; CAC40 5.548,84; DAX30 12.412,75; FTSE 100 7.380,64; SMI 9.742,26; RTS (Rusland) 1248,39; DJIA 26.504,95; NY-Nasdaq 100 7.845,73; Nikkei 22.258,73; Hang Seng 30.081,55; All Ords 6.427,20; SSEC 3.078,34; €/$1,1203; BTC/USD $6070,70; 1 troy ounce goud $1278,50; dat is €36.661,30 per kilo; 3 maands Euribor -0,309% (1 weeks -0,376%, 1 mnds -0,365%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,186%; 10 jaar VS 2,5245%; 10 jaar Belgische Staat 0,451%, 10 jaar Duitse Staat -0,019%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,3%, 10 jaar Japan -0,052%; 10 jaar Italië 2,553%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,724.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen, de goudprijs en de rente van 10-jarig papier zijn deze week stabiel gebleven. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,22%; Japan 0,559%; Duitsland 0,663%; Nederland 0,695%; Frankrijk 1,403%; GB 1,708%; Canada 2,0051%; Spanje 2,141%; VS 2,9245%; Italië 3,539%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,42%; Nederland -0,415%; Denemarken -0,385%; Frankrijk -0,254%; Japan -0,1749%; België -0,141%.

Dit bericht is geplaatst in Financieel/economisch. Bookmark de permalink.