UPDATE 20042019/475 Het monetaire beleid van de Centrale Banken moet snel getoetst gaan worden op sociaal/maatschappelijke consequenties

Dat is mijn Paas-boodschap aan de Knotten, Ruttes, Koolmeezen, Wortmannen, de Geestjes en de Hoekstraas, van deze wereld die doen aan symptoombestrijding en niet aan structurele oplossingen van de financieel/economische en sociaal/maatschappelijke gevolgen die het monetaire beleid veroorzaakt. In de huidige situatie is er geen weg terug meer mogelijk. Die terugtocht wordt door de financiële markten geblokkeerd en dat gegeven is door de centrale bankiers niet tijdig onderkend. De monetaire autoriteiten worden nu geketend door de macht van het door henzelf geschapen kapitaal. Maar wat nog erger is is dat de gevolgen van dit monetaire beleid van overliquiditeiten, waardoor het geld gratis is geworden, dat hierdoor de rijken steeds rijker worden, door de stijgende effectenkoersen (aandelen en obligaties en daaraan gekoppelde financiële producten) en de ‘winners’ van dit proces zijn en de spaarders en de de werknemers die 40 jaar voor hun pensioen premie betalen de ‘losers’ zijn die de prijs van de verrijking moeten betalen. En wat doen onze politici en beleidsmakers, dier kijken weg en benoemen dat als de werking van de markt (het neo-liberalisme).

Droom over de Paas-boodschap

In een droom werd ik aangevallen over de inhoud van bovenstaande Paas-boodschap. Weliswaar kennen wij in Nederland ‘vrijheid van meningsuiting’ maar dit zou te ver gaan. Dit zou het betamelijke overschrijden. Dit brengt te grote schade toe aan beleidsmakers, bewindvoerders en mensen met een wetenschappelijke achtergrond. Het vreemde was dat die boodschap mij werd gebracht door een eerbare marktkoopman, een aardappelboer, die ik al vele jaren ken van zijn handel op de weekmarkt. Ik wist hem te overtuigen van de noodzaak van mijn uitspraak. Wij hebben een groot tekort aan bekwame leiders en beleidsmakers, die de huidige financieel/economische en sociaal/maatschappelijke problematiek onder andere als gevolg van het monetaire beleid voor de langere termijn kunnen oplossen. In feite hebben we een man met daadkracht nodig als de oud-minister van Financiën (1945-1952) Mr. Dr. Piet Lieftinck (1902-1989), die 4 maanden na afloop van de Tweede Wereldoorlog een complete geldsanering doorvoerde (het tientje van Lieftinck) waarmee hij alle woekerwinsten die door zwart-handelaren in de oorlog waren verdiend met voedsel transporten naar de grotere steden, werd vernietigd. Zo een leider met kennis van zaken en charisma hebben we nu nodig maar dan op Europees en mondiaal gebied. De monetaire leiders van dit moment, leggen aan niemand verantwoording af over de gevolgen van het monetaire beleid die ze gevoerd hebben en nog altijd voeren. Het IMF zegt ‘niet aan de politiek’, oke dat kan ik volgen, maar aan wie dan wel? Op deze wijze doorgaan is in feite een afgesloten traject. De centrale bankiers zo laten doormodderen is zeker geen optie. Ze zitten in de val die ze zelf hebben gecreëerd en het enige wat ze kunnen doen is stabiliseren. Dat kan even, maar wat dan. Alle QE-projecten moeten worden gestopt en geen herstart meer, wat de gevolgen daarvan ook moge zijn. Wat wel moet worden opgestart is dat de gelden die vrijkomen van aflossingen van (staats)papier in portefeuilles van de centrale banken NIEt moeten worden herbelegd. Die gelden moeten de geldmarkt gaan verkrappen. En dan kijken hoe de markten daarop reageren. Dat zal zonder enige twijfel ertoe leiden dat er kapitaalvernietiging gaat optreden. Dat is wel de prijs die ervoor betaald moet gaan worden.

Het Hoogste Woord

Teneinde onderstaand bericht over een verdere inkoop van aandelen op de Japanse beurs door de Bank of Japan op de gevolgen van dat beleid te kunnen beoordelen plaats ik eerst een ingezonden brief die dit weekend niet is geplaatst in het Parool.

Ik verwijt de media dat ze zich laten leiden door wat ze waarnemen, niet door hoe de achterliggende scenario’s draaien. Ik ontken niet dat de economie in dit land draait als een lier, dat er veel vacatures zijn die niet worden ingevuld, de koersen op de beurzen op weg zijn naar het walhalla en het koopgedrag van bepaalde groepen op hol is geslagen. En toch is het vrijwel onmogelijk om te voorkomen dat 1.400.000 gepensioneerde metaalarbeiders volgend jaar gekort gaan worden op hun pensioenen. Dat komt omdat onze politieke leiders en beleidsmakers doen aan symptoombestrijding. Onze welvaart komt tot stand als gevolg van de gigantische hoeveelheden geld (project QE) die door de centrale banken in de markt zijn gepompt. Bij de ECB gaat dat om €2,6 biljoen en er komt dit najaar nog meer geld bij. Er is zoveel geld dat het vrijwel gratis te lenen is dan wel dat je rente, op leningen met een korte looptijd, toebetaald krijgt als je het asjeblieft maar wil lenen. Dat is een heel ongezonde situatie, waar in feite zo spoedig mogelijk een einde aan moet worden gemaakt. Maar dat kunnen de centrale bankiers, zoals Mario Draghi bij de ECB, niet meer. Zij hebben zichzelf gemanoeuvreerd in een situatie waar de financiële markten een terugweg blokkeren. De monetaire autoriteiten worden nu geketend door de macht van het door henzelf geschapen kapitaal. We bewegen op dit moment niet, maar de enige weg die overblijft is nog meer geld te scheppen, zonder te weten waartoe dat gaat leiden. Op het moment dat spaarders aan de bank rente moeten gaan betalen, in plaats van rente die ze zouden moeten krijgen, gaan de panelen schuiven, mag je hopen. Al de weelde waarin we leven hangt af van het vertrouwen dat mensen en markten nog hebben in geld dat in overvloed beschikbaar is. Daardoor groeien de bomen tot in de hemel, maar de stam en de takken zijn van lucht gemaakt. Knot, Rutte, Koolmees, Hoekstra, van Geest en Wortmann ze doen allemaal aan symptoombestrijding en schuiven de gevolgen van het desastreuze monetaire beleid op de bordjes van werknemers die 40 jaar lang hebben betaald voor hun pensioen. De spaarders en de pensioneerden en alle werknemers die premie betalen voor een toekomstig pensioen zijn de verliezers van dit monsterachtige beleid. Zij willen de buffers van de pensioenfondsen verlagen om daarmee de huidige problematiek op te lossen. Maar het gevolg ervan zal zijn dat de opgebouwde pensioenrechten van werknemers worden gebruikt om de huidige pensioenen niet te hoeven verlagen. Die hele illusie blijft in stand totdat blijkt dat de bomen niet tot in de hemel groeien. Dan is Holland echt in last. Daarom is mijn Paasgedachte: laat de monetaire autoriteiten rekening en verantwoording afleggen over hun beleid op de gevolgen het financieel/economisch en sociaal/maatschappelijk draagvlak aan een onafhankelijk instituut die dat beleid kan afkeuren. Om het heel simpel te zeggen: het overtollige geld moeten worden vernietigd en de rente moet weer omhoog. Dat heeft ook consequenties, maar ja je moet kiezen uit twee slechte scenario’s. Beiden leveren verliezers op.

De Bank of Japan zal volgend jaar de grootste aandeelhouder worden op de Japanse aandelenmarkt als ze in dit tempo aandelen blijven opkopen. De Bank of Japan heeft al voor ¥28 biljoen aan aandelen op haar balans staan, maar wil daar jaarlijks nog eens ¥6 biljoen aan toevoegen. Dat betekent dat de centrale bank eind 2020 voor ongeveer ¥40 biljoen aan aandelen bezit, meer dan het nationale pensioenfonds. De Japanse centrale bank koopt de laatste jaren naast staatsobligaties ook aandelen van bedrijven om de inflatie aan te jagen. Tot op heden zonder veel succes, want de inflatie in Japan is nog steeds hardnekkig laag. De economie heeft zoveel schulden dat er weinig economische groei is, dus probeert de centrale bank groei te bewerkstelligen door meer geld in de economie te pompen. Zo is het balanstotaal van de centrale bank sinds 2012 spectaculair toegenomen, van ¥150 naar ¥560 biljoen. Daarmee is het balanstotaal inmiddels groter dan het bruto binnenlands product van Japan. De Bank of Japan is nu al de grootste aandeelhouder van 23 beursgenoteerde bedrijven, waaronder Nidec, Fanuc en Omron. Van bijna de helft van alle beursgenoteerde bedrijven behoort de centrale bank tot de tien grootste aandeelhouders. De centrale bank koopt niet rechtstreeks aandelen, maar doet dat via zogeheten exchange traded funds (ETF’s). De centrale bank van Japan is op weg om de grootste aandeelhouder te worden, terwijl ze ook al een groot deel van de staatsschuld heeft overgenomen. In februari stond er namelijk voor ¥465,8 biljoen aan staatsleningen op de balans, meer dan de helft van alle staatsleningen die momenteel in omloop zijn. De centrale bank koopt obligaties en aandelen om de markt ‘stabiel’ te houden, maar het beleid is zeker niet zonder risico’s. In het verleden draaide het vaak uit op hyperinflatie, omdat het vertrouwen in het geld verdampte. Internationaal komt er ook meer kritiek op het agressieve monetaire beleid in Japan. De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) waarschuwt dat het opkoopprogramma de marktdiscipline wegneemt. Bedrijven worden beloond voor het feit dat ze in een aandelenindex zijn opgenomen, in plaats van dat ze een bedrijfsstrategie volgen die rendement oplevert. Door ingrijpen van de centrale bank stijgen de aandelenkoersen, ook van bedrijven die het slecht doen. Daardoor wordt het voor beleggers moeilijker om een rationele afweging te maken. Een ander risico is dat de Japanse centrale bank de ingeslagen koers niet zomaar kan veranderen. Alleen al de aankondiging dat ze minder aandelen gaat kopen kan de beurskoersen doen kelderen. Hetzelfde geldt voor het opkoopprogramma voor staatsobligaties. Er is geen weg meer terug, zonder de financiële stabiliteit in gevaar te brengen. [ook hier weer een bevestiging dat het monetaire beleid ziek, heel ziek, is doordat de Bank of Japan zichzelf heeft vastgeketend in een situatie, waarvan ze afhankelijk zijn van de financiële markten en er geen weg terug meer is. Onbehoorlijk bestuur, incompetente bestuurders]

Blog 474

Onder het kopje IMF – Trump – FED staat mijn commentaar op een gespreksonderwerp tijdens de Voorjaarsbijeenkomst van het IMF in Washington, dat afgelopen week aan de orde is gekomen. Ik gaf daarop het volgende commentaar: waar Lagarde niet aan refereert is dat er een grote behoefte is aan een platform waar centrale bankiers zich moeten verantwoorden voor het monetaire beleid dat ze voeren in relatie tot de financieel/economische en sociaal/maatschappelijke gevolgen. Daarover heb ik mevrouw Lagarde een mail gestuurd dat de verantwoording van het monetaire beleid, in de toekomst, ook op de sociaal/maatschappelijke gevolgen moet worden getoetst.

Klimaatontwikkelingen

Op nu.nl las ik op https://www.nu.nl/weekend/5840883/klimaatvraag-het-klimaat-verandert-toch-altijd.html een artikel over het gegeven dat het klimaat sinds het bestaan van de aarde al verandert. <citaat>Fossielen van mammoeten van de Noordzeebodem, en palmen die ooit rond de Noordpool groeiden. We voelen aan dat klimaatverandering en zeespiegelveranderingen van alle tijden zijn. Maar is de huidige klimaatverandering dus een natuurlijk fenomeen waar wij als mens weinig aan kunnen doen? Prof. Dr. Appy Sluijs van de Universiteit Utrecht geeft het antwoord antwoord. Hij is professor in de paleo-oceanografie en onderzoekt hoe en waarom het klimaat in het aardse verleden veranderde. Het klimaat op aarde is ontelbare keren veranderd. Maar de verandering waar we nu mee te maken hebben, is om drie redenen bijzonder. Zo is het voor het eerst dat er op zo’n grote schaal broeikasgassen in de lucht komen door de verbranding van fossiele brandstoffen, door het gebruik van steenkool, olie en gas.
Daarnaast is de snelheid waarmee de CO2-concentratie en de temperatuur momenteel stijgen ongeëvenaard; klimaatveranderingen uit het verleden verliepen bijna altijd veel langzamer dan de huidige. Tot slot vindt de huidige opwarming wereldwijd plaats, zoals Geert Jan van Oldenborgh van het KNMI stelt. Dat is een verschil met natuurlijke klimaatfluctuaties uit de afgelopen eeuwen, die vaak alleen regionaal speelden; op de ene plek warmde het op, terwijl het elders afkoelde. Ook is duidelijk dat de klimaatveranderingen in het verleden wel degelijk groot effect hadden. Niet alleen op het uiterlijk van de planeet, maar ook op het leven. In perioden waarin de CO2-concentratie door natuurlijke oorzaken langzaam steeg, smolten bijvoorbeeld ijskappen en steeg de zeespiegel. En ook toen werd het weer extremer, met grote droogten of overstromingen. Dat had grote gevolgen voor het leven op aarde. Veel soorten trokken weg of stierven uit. Net als wat er nu gebeurt dus. Het feit dat er in het verleden vergelijkbare klimaatveranderingen waren, wil dus niet zeggen dat klimaatverandering geen effect op ons zal hebben. Voor mij als onderzoeker is er één klimaatverandering uit het verleden die me het meest fascineert. Je zou het mijn favoriete stukje aardgeschiedenis kunnen noemen: 56 miljoen jaar geleden – op de grens tussen de geologische tijdperken paleoceen en eoceen – was er een scherpe klimaatverandering, die overeenkomsten vertoont met de huidige opwarming. Het was in de voorliggende periode al warm op aarde – de CO2-concentratie was hoger dan vandaag de dag – en toen kwam daar in een periode van enkele duizenden jaren nog zo’n 5 graden bovenop. Hoewel de huidige klimaatverandering nog aanzienlijk sneller gaat, is dat voor geologische begrippen ontzettend snel. De oorzaak van die snelle opwarming? Mogelijk een enorme eruptie van methaan uit de zeebodem – een krachtig broeikasgas. Dat vrijkomen van methaan duurde enkele duizenden jaren. Ter vergelijking: wij stoten momenteel per jaar tien keer zo veel broeikasgassen uit als de zeebodem toentertijd. Het gevolg? Er groeiden toen palmen en mangroves langs de randen van de Noordelijke IJszee. Het vroor dus ook nooit op de Noordpool. Omdat het zeewater door de opwarming uitzette en het kleine beetje ijs dat er toen op Antarctica lag wegsmolt, steeg de zeespiegel. Die stond ten minste 60 meter hoger dan nu. Sommige soorten stierven uit, maar voor andere was het een kans; fossielen tonen een sterke evolutie van primaten, waartoe wij ook behoren, die andere soorten vervingen. Wij waren er dus niet geweest zonder dit hitterecord.
Metingen van de temperatuur met behulp van thermometers laten ons goed zien wat er de afgelopen eeuw met het klimaat is gebeurd. Maar ze gaan niet ver genoeg terug om te kunnen zien wat er in het verdere verleden gebeurde. Dat moeten we dus op andere manieren herleiden: temperatuurreconstructies. Dat doen we bijvoorbeeld met boringen in duizenden jaren oude ijskappen. Die kilometersdikke ijsmassa’s bestaan uit laagjes samengeperste sneeuw. Daarom zitten in dat ijs nog steeds piepkleine luchtbelletjes gevangen. Door die luchtbelletjes te analyseren, kunnen we de CO2-concentratie van de vroegere lucht meten – tot meer dan een miljoen jaar terug. Om nog verder terug te gaan, en bijvoorbeeld het eoceen te bestuderen, maken we gebruik van laagjes die op de bodem van oceanen zijn afgezet. Daarin vinden we fossielen van eencelligen en moleculen die afkomstig zijn van allerlei verschillende organismen. Omdat het ene organisme van warmer water houdt dan het andere, kunnen we aan de hand van die fossielen iets zeggen over variaties in de vroegere zeewatertemperatuur. Tegenwoordig meten we vooral de chemische samenstelling van de fossielen. Bij hogere temperatuur verandert de precieze chemische samenstelling van kalkskeletjes die door organismen in zeewater worden gemaakt. De chemische samenstelling van een fossiel kalkskeletje uit het sediment is dus een maat voor de temperatuur van het zeewater waarin het ooit werd gemaakt. Daardoor kunnen we nu ook echt zeggen hoe warm het zeewater in het verleden precies was. Door zulk onderzoek weten we bijvoorbeeld dat de mondiale temperatuur de afgelopen tienduizend jaar mondiaal gemiddeld bijna niet heeft gevarieerd. Regionaal ligt dit anders. In Engeland en Groenland was het in delen van de middeleeuwen flink warm. Dat kwam doordat er door de Atlantische Golfstroom toen meer warmte uit de tropen werd aangevoerd. Maar op andere plekken was het in dezelfde periode toen juist kouder. Klimaatschommelingen uit het relatief recente aardse verleden waren dus vooral lokale fenomenen – zonder veel invloed op de wereldgemiddelde temperatuur. Het is dus echt bijzonder dat de temperatuur wereldwijd gemiddeld met 1 graad gestegen is in de afgelopen eeuw. Conclusie: klimaatverandering is van alle tijden, maar de huidige tijden zijn uitzonderlijk. </citaat> 

Veel mensen maken zich zorgen over de kosten van verduurzaming waar allerlei bedragen over de ronde doen. Niet alleen over de kosten en de opbrengst van zonne- en windenergie, maar ook over het verduurzamen van je eigen huis. De Taskforce Bouwagenda denkt dat de kosten van het verduurzamen van gebouwen en huizen de komende jaren flink zullen dalen. De Taskforce Bouwagenda van voorman Bernard Wientjes heeft als doel de Nederlandse bouw en infrastructuur te verduurzamen. Zijn organisatie, waarin overheid, bedrijfsleven en de wetenschap samenwerken, werd opgericht door het vorige kabinet en is nu twee jaar bezig. Een van de belangrijkste bevindingen is dat er een “grote kostenreductie” kan komen. Daarvoor is wel een voorwaarde dat er veel huizen tegelijk aangepakt gaan worden, zodat bedrijven kunnen gaan investeren in nieuwe productiemethodes, zegt Wientjes. Hij doet een gemiddelde schatting voor het energie-neutraal maken van een woning van €35.000 euro. Daarvoor moeten niet honderden, maar duizenden woningen tegelijk aangepakt worden. In dat geval gaat de industrie investeren en kunnen de kosten met 20% tot 40% omlaag. Wientjes schat dat de kosten van de verduurzaming van een woning over 30 à 35 jaar uitgesmeerd kunnen worden, hetgeen gelijk is aan de energierekening nu”. Er zijn in Nederland ongeveer 7,5 miljoen woningen. 4,5 miljoen daarvan zijn koophuizen, de overige 3 miljoen zijn huurwoningen. Huurders hoeven niet zelf aan de slag met het verduurzamen van hun huis, dat is de taak van woningcorporaties. Die gaan nu de eerste stappen zetten, daarom worden zij de ‘startmotor’ van het klimaatakkoord genoemd. om een huis te verduurzamen. Volgens de koepel van woningcorporaties Aedes, kunnen die kosten oplopen tot maximaal €90.000 per woning. Belangengroep Urgenda stelt dat het nu al mogelijk is om woningen voor €35.000 te verduurzamen. Anderen zeggen dat zeker gedacht moet worden aan een ton. Wientjes snapt dat mensen onrustig worden van dit soort bedragen. Maar, zegt hij “het allerdomste is” in paniek te raken. Als je het leuk vindt om nu al je huis te verduurzamen, moet je dat gewoon doen. Maar als je wilt meeprofiteren van de grote ontwikkelingen, de wijkaanpak, wacht dan op je gemeente.” “Het toverwoord om de burger mee te krijgen is ontzorging. Zorg dat de financiering goed geregeld is, zorg dat de bouw goed geregeld is, zorg dat de kostprijs zo is dat de burger er uiteindelijk beter van wordt, en pak gelijk z’n woning aan.” Maar de kosten voor een ouder, slechter geïsoleerd huis kunnen flink oplopen, zo wordt gevreesd. “Er zijn enorme verschillen. Als je aan een warmtenet gekoppeld wordt, dus een warmtenet in de straten, dan heb je het over hele andere kosten dan als je een individuele warmtepomp moet aanschaffen. Die kosten liggen tussen de €20.000 en €80.000”, zegt Wientjes. Dat komt omdat er dan ook een verbouwing bij komt kijken, voor isolatie en bijvoorbeeld nieuwe radiatoren. (citaten uit een artikel op nos.nl door Heleen Ekker) [hier wil ik nog wel enkele kanttekeningen bij stellen. Hier spreekt een voorman die de belangen van ondernemers in de bouwnijverheid behartigt. Daardoor stapt hij wat luchtjes heen over de problemen waarmee de 4½ miljoen huishoudens met een koophuis worden geconfronteerd. Waar haal je die financiering vandaan en wat zijn daarvan de kosten en kan ik dat betalen. Die vragen zijn op dit moment niet te beantwoorden. Verder stelt Aedes dat de verduurzaming van een huurhuis kan oplopen tot €90.000 en de kosten van een gemiddeld koophuis zouden maar €35.000 bedragen. Hier klopt iets helemaal niet. Verder mis ik hier een insteek naar de technische details van het product dat gas gaat vervangen. Leveren die dezelfde of misschien zelfs betere verwarming van de woning op of zijn aanvullende apparaten nodig om een comfortabel gevoel in huis te krijgen, als vloerverwarming? En wat is daarvan het aanvullende kostenplaatje van. Behalve de kosten van de investering spelen hier ook een rol de kapitaalvernietiging die plaatsvindt door verwijdering van de cv-ketel en de radiatoren en alle werkzaamheden die daarmee gepaard gaan. Wientjes ziet voor de bouw en aanverwante bedrijfstakken grote winstgevende projecten opdoemen, maar de realiteit ziet er heel anders uit. Wat gaat de overheid doen met alle huizen die hypothecair al zwaar belast zijn? Met nog hogere financiële lasten opzadelen, waardoor de kans is dat ze in Schuldhulpverlening terecht komen? Daar moeten we ons al samenleving sterk tegen verzetten]

Vermeend & van der Ploeg

In hun column van dit weekend op DFT schrijven de beide heren over het gegeven dat ons land behoort tot een kopgroep in Europa met de hoogste belasting- en premiedruk. Bij de lastendruk op arbeid scoren we zelfs hoog. Ik citeer uit hun column die te lezen is op https://www.telegraaf.nl/financieel/3472496/column-oplossing-voor-onvrede-rond-spaartaks <citaat> Deze week waarschuwde de Raad van State dat we in Nederland te veel belasting betalen. Volgens de Raad zijn huishoudens steeds meer kwijt aan belastingen en premies. Dit staat haaks op de belofte in het regeerakkoord waarin het kabinet Rutte III juist flinke belastingverlagingen aankondigt. Hoewel het kabinet zegt dat ze daarmee bezig is, laten de cijfers nog steeds zien dat de lastendruk in Nederland stijgt. Ondanks de verlaging van de loon- inkomstenbelasting, merken veel huishoudens dat ze door de hogere btw en premieverhogingen minder kunnen besteden. Door de aangekondigde klimaatlasten en stijgende zorgkosten wordt dat straks nog erger. Het kabinet heeft op dit moment voldoende middelen om de lastendruk voor huishoudens te verlagen. Maar volgens het Centraal Planbureau (CPB) neemt deze ruimte de komende jaren af doordat we te maken krijgen met een lagere economische groei. Tot voor kort groeide onze economie uitbundig met percentages van 2,5% en zelfs hoger. Recent voorspelde het CPB dat de economische groei, vooral door internationale ontwikkelingen en vergrijzing, zal terugzakken naar 1% tot 1,5% en dat betekent lagere belastinginkomsten voor de schatkist. Deze tegenvaller houdt tevens in dat er minder geld voor belastingverlagingen resteert. Eerder hebben wij al betoogd dat in politiek Den Haag, lagere belastingen voor huishoudens, met name de middeninkomens, hoe dan ook op de eerste plaats moet staan. Met een lagere belasting- en premiedruk is het bovendien mogelijk de verwachte lagere economische groei een oppepper te geven die tot een hoger groeipercentage leidt. De maatschappelijke onvrede over ons belastingstelsel neemt toe. Het is te ingewikkeld, de lastendruk is te hoog en wordt bovendien oneerlijk verdeeld. Veel mensen vinden dat de hoogste inkomens en vermogens meer belasting moeten betalen. Linkse politieke partijen willen daarom zogenoemde ’rijkentaksen’ invoeren, maar die zijn bijna overal afgeschaft omdat ze de schatkist per saldo niets opleveren en zelfs geld kosten. Daarnaast vinden deze partijen en hun aanhang dat grote bedrijven, zoals multinationals, meer belasting moeten betalen. Deze onvrede stippen we hier kort aan. Bij de belastingherziening in 2001 zijn belangrijke vereenvoudigingen doorgevoerd. In de jaren daarna zijn deze weer teniet gedaan, vooral door de invoering van allerlei fiscale inkomenstoeslagen voor met name lagere-inkomensgroepen en regelingen voor maatschappelijke doelen. Alle pogingen voor een nieuwe vereenvoudigingsoperatie zijn tot op heden mislukt, in hoofdzaak vanwege de ingrijpende inkomenseffecten voor veel inkomensgroepen. In deze kabinetsperiode zal een dergelijke operatie dan ook niet meer plaatsvinden en maken we steeds meer gebruik van slimme computerprogramma’s die het fiscale leven vereenvoudigen. Bij de belastingherziening van 2001 is ook de vermogensrendementsheffing van box 3 ingevoerd, veelal aangeduid als de spaartaks, een belasting van 30% over een fictief rendement. Bij de invoering werd dit op 4% gesteld en waren er geen protesten, omdat de echte rendementen voor veel mensen veelal hoger lagen. Het fictieve stelsel maakte een einde aan regelingen waarbij vermogens op basis van werkelijke rendementen werden belast. Deze werden door mensen met hoge inkomens en vermogens met slimme belastingconstructies massaal ontdoken waardoor de schatkist jaarlijks vele miljarden aan belastinginkomsten misliep. Nu zijn er pleidooien voor de terugkeer naar een heffing op basis van werkelijke rendementen, ook vastgelegd in het regeerakkoord. </citaat>

ING is naar verluidt geïnteresseerd in een overname van Commerzbank

Het Duitse zakenblad Manager Magazin meldt op basis van ingewijden dat ING-topman Ralph Hamers zijn Duitse branchegenoot en de Duitse overheid heeft gevraagd om hiervoor onderhandelingen te kunnen starten, maar Commerzbank zou dat hebben geweigerd. Manager Magazin schrijft ook dat ING tegen Commerzbank zou hebben geopperd om zijn hoofdkantoor van Amsterdam naar Frankfurt te verhuizen. Het Nederlandse financiële concern is in Duitsland al jaren een van de grotere private banken. ING telt er ongeveer 8 miljoen klanten. ING wilde tegenover persbureau ANP geen commentaar geven op het bericht. Een woordvoerder zegt wel dat de strategie van ING al jaren is gericht op groei op eigen kracht. Er zijn wel situaties waarin de bank volgens de zegsman een overname zou kunnen overwegen. Dat is bijvoorbeeld als de bank een bepaalde portefeuille graag wil hebben, of als de situatie op een markt waar ING al langer actief is opeens verandert. Het bericht werd op de Duitse beurs enthousiast ontvangen. Commerzbank, dat eveneens niet wilde reageren, ging in Frankfurt, na het bekend worden van het gerucht ruim 3% hoger de handel uit.

Faillissementsaanvraag drukkerij Roto Smeets

Circle Media Group, eigenaar van Roto Smeets, heeft de faillisementsaanvraag gemeld. De drukkerij drukt onder andere de Donald Duck, Margriet, Libelle en VI. Er werken 800 werknemers. Mogelijk volgt een doorstart. Het concern, met drukkerijen in Weert, Doetinchem en Deventer verkeerde al langer in problemen. Recent zou het de lonen van werknemers niet meer hebben kunnen betalen. „Directe aanleiding is dat de bank het krediet heeft stopgezet, en wij dus op basis van de facturen die we naar klanten sturen geen geld meer kregen om aan alle betalingsverplichtingen te voldoen”, legt de ondernemingsraad in een memo in bezit va het dagblad De Stentor uit. Op 12 april vroeg Circle Media Group uitstel van betaling aan. Dat moest ruimte geven voor een herstructurering en overleg met financiers voor een doorstart. Het werd „snel duidelijk dat dit niet meer mogelijk is”. Topman Joost de Haas wijst op de „dramatische verslechtering” die afgelopen jaar begon, na een goed 2017, in de hele Europese printsector. Papierprijzen stegen volgens De Haas met 15-20%, terwijl volumes twee keer harder daalden dan het gemiddelde van de laatste jaren. De reorganisatie van 85 medewerkers die Roto najaar 2018 aankondigde bleek in de eerste maanden van 2019 daardoor al weer onvoldoende, stelt hij. De aangekondigde surseance van de houdstermaatschappij en het faillissement van de Nederlandse printbedrijven heeft volgens Circle Media Group geen betrekking op alle marketing- en communicatie activiteiten in Amstelveen.

Ontwikkelingen rondom de persoon van President Trump

De Amerikaanse president Donald Trump heeft zijn veto uitgesproken over een resolutie van de Senaat om de Amerikaanse steun aan de Saoedische coalitie in Jemen stop te zetten om zodoende de Amerikaanse deelname aan de oorlog in Jemen voort te kunnen zetten. Volgens de Senaat, met een meerderheid van Republikeinse senatoren, wordt met de Amerikaanse betrokkenheid de grondwet geschonden, omdat niet de president maar het Congres bepaalt wanneer de VS zich in een oorlog mengt. Trump verzet zich tegen het bekritiseren van Saoedi-Arabië en noemt het land een belangrijke strategische bondgenoot. Het Witte Huis stelt dat de resolutie de bilaterale betrekkingen in de regio benadeelt en dat die de strijd tegen extremisme schaadt. De resolutie om de steun te beëindigen, werd in maart door de Senaat en in april door het Huis van Afgevaardigden aangenomen. De resolutie moet de macht van de president bij de inzet van troepen beperken. “Deze resolutie is een nutteloze en gevaarlijke poging om mijn constitutionele bevoegdheden te verzwakken en de levens van Amerikaanse burgers in gevaar te brengen”, zei Trump. Saoedi-Arabië is de grootste afnemer van Amerikaanse wapens. Trump sloot vorig jaar met Saoediërs een wapendeal ter waarde van $110 mrd. Een groot deel daarvan is nog niet betaald. In de al vier jaar durende oorlog in Jemen zijn tienduizenden burgerslachtoffers gevallen. De Verenigde Naties spraken eerder van een humanitaire ramp in Jemen vanwege de extreme hongersnood als gevolg van de oorlog. Sinds Trump president is, is de Amerikaanse betrokkenheid in het conflict in Jemen rap toegenomen. De president blokkeert iedere poging van het Congres om de Amerikaanse steun voor de coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië te beëindigen of zelfs maar te reduceren. Trump heeft het onverdedigbare beleid ten aanzien van het conflict in Jemen weliswaar geërfd van zijn voorganger Obama. Maar hoewel hij niet kon wachten om Obama’s beleid op veel andere punten ongedaan te maken, heeft hij zijn beleid in Jemen voortgezet en zelfs nog een tandje bij gezet. Dit moet mede gezien worden tegen de achtergrond van zijn beleid om in het Midden-Oosten sterk het Israëlische en het Saoedische beleid te volgen. Een beleidskeuze die sterk gestimuleerd is door zijn schoonzoon Jared Kushner en neoconservatieve adviseurs als John Bolton. Met het veto onderstreept Trump nog eens zijn gedienstigheid tegenover Riaad en zijn complete onverschilligheid tegenover de momenteel grootste humanitaire crisis ter wereld. De Jemenieten kunnen letterlijk en figuurlijk de tyfus krijgen. De afgelopen twee jaar heeft de regering Trump de coalitie onder leiding van Saoedi-Arabië consequent gedekt en wat ernstiger is ook gefaciliteerd. De oorlogsmisdaden van de Saoedi’s werden toegedekt. Sterker nog, Amerikanen waren mogelijk zelf betrokken bij foltering in Jemen. Nu heeft Trump ook zijn veto ingezet om Riaad uit de wind te houden. Merk op dat Trump dit zware middel niet gebruikt heeft om bijvoorbeeld een volledige terugtrekking uit Syrië af te dwingen. 

In de VN-Veiligheidsraad heeft een resolutie voor een wapenstilstand in Libië het niet gehaald. De Verenigde Staten en Rusland stemden tegen. Bij het opgelaaide conflict in Libië zijn volgens de WHO nu 205 mensen om het leven gekomen. Deze maand begon een offensief van generaal Haftar die de macht wil overnemen van de regering in Tripoli die door de VN wordt erkend. Haftar krijgt daarbij de steun van onder meer Rusland. Dat land ging niet akkoord met de resolutie, omdat Haftar daarin de schuld krijgt van het geweld. De Libische krijgsheer Khalifa Haftar, wiens troepen de Libische hoofdstad Tripoli belagen, heeft een steuntje in de rug gekregen van de Amerikaanse president Trump. Het Witte Huis maakte bekend dat Trump per telefoon met Haftar heeft overlegd over een nieuw politiek systeem in Libië. In het gesprek met Haftar sprak Trump zijn erkenning uit voor de ‘belangrijke rol die Haftar speelt bij het bestrijden van het terrorisme en het veilig stellen van Libië’s oliebronnen’. De twee spraken ook over een ‘gedeelde visie op de overgang van Libië naar een stabiel democratisch systeem’. Opvallend was dat Haftar in de verklaring eerbiedig ‘veldmaarschalk’ werd genoemd. Haftar kreeg veel kritiek vanuit Europa nadat zijn troepen een offensief hadden ingezet tegen de internationaal erkende regering van premier Fayez al-Serraj. Haftar deelt al enkele jaren de lakens uit in het oosten van het land, maar heeft zijn macht de afgelopen maanden snel uitgebreid over grote delen van het land.

Deze man noemt zich een wereldleider nieuwe stijl

Geen vuur, maar wel zodanig veel rook dat elke normale mens ervan zou stikken. Dat is de korte samenvatting van het deze week geopenbaarde Mueller-rapport. Er mag dan geen bewijs zijn gevonden van strafbare feiten door Donald Trump en de zijnen, er is genoeg verwerpelijks boven water gekomen om ieder ander westers staatshoofd al tot ontslag bewogen te hebben. “Geen samenzwering. Geen obstructie. Game over voor de haters en de Democraten van extreemlinks.” Dat tweette Donald Trump na de persconferentie waarop zijn justitieminister William Barr de openbaring van het fameuze Mueller-rapport van een woordje uitleg voorzag. Barr herhaalde grotendeels wat hij in maart al had gezegd. Dat speciaal aanklager Robert Mueller géén bewijs heeft gevonden van ongeoorloofde belangenvermenging tussen Trumps campagneteam en de Russen bij zijn verkiezing – en dat hij in het midden laat of Trump het onderzoek gedwarsboomd heeft. Dat is een interpretatie van het rapport die Trump wil horen. En Barr deed zoveel moeite om die te verkondigen, dat journalisten zich hoofdschuddend afvroegen of hij daar stond als justitieminister of als Trumps advocaat. Zo begon hij de president zelfs in te dekken voor het geval de vraag over dwarsbomen toch nog in diens nadeel zou keren. Want, zo blijkt Mueller uitdrukkelijk te stellen, het komt aan het parlement toe om daarover te oordelen. “Het parlement heeft de autoriteit om tegen te gaan dat een president zijn macht op corrupte wijze gebruikt” en dat parlement kan dus nog wel degelijk besluiten dat er strafbare obstructie van het onderzoek was. “Maar het is belangrijk om deze context in gedachten te houden”, suste Barr alvast. “De president was gefrustreerd en boos omdat hij oprecht geloofde dat het onderzoek zijn presidentschap ondermijnde.” Alsof een staatshoofd zich nu al op zielenpijn kan beroepen om de wet met de voeten te treden. Maar zegt minister Barr Trump heeft nooit ‘te kwader trouw’ gehandeld. De niet geheel verrassende conclusies van het rapport van de speciaal aanklager: ja, er was sprake van Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingscampagne. En nee: er is geen hard bewijs voor een samenzwering tussen Trump en de Russen. Maar heeft Trump geprobeerd het onderzoek te beïnvloeden, en hoever is hij daarin gegaan? Aan de antwoorden op die vragen heeft Mueller heel wat kantjes van het 448 bladzijden van zijn rapport besteed. In het kort: Trump heeft herhaaldelijk geprobeerd om het Rusland-onderzoek te beïnvloeden of om er zelfs helemaal van af te komen. Dat dat niet is gelukt, kwam vooral doordat de mensen om Trump heen weigerden mee te werken, valt op te maken uit het verslag. Het onderzoeksrapport van Mueller beschrijft vrij gedetailleerd hoe president Trump reageerde toen hij hoorde dat er een speciaal aanklager was aangesteld, twee jaar geleden. Jody Hunt, topambtenaar op het ministerie van Justitie, was bij dat moment aanwezig. Volgens zijn aantekeningen zakte Trump terug in zijn stoel en zei hij: “Oh mijn god. Dit is verschrikkelijk. Dit betekent het einde van mijn presidentschap. Ik ben fucked.” Volgens Trump was hem verteld dat zo’n onafhankelijk onderzoek je presidentschap kan ruïneren. “Het duurt jaren en ik zal niets kunnen doen. Dit is het ergste wat me ooit is overkomen.” Een maand later vroeg hij zijn adviseur Don McGahn om ervoor te zorgen dat Mueller zou worden ontslagen, wegens belangenverstrengeling. Maar McGahn weigerde. Hij zei dat hij nog liever ontslag zou nemen dan een nieuwe ‘Saturday Night Massacre’ in gang te zetten. Daarmee verwees hij naar zaterdag 20 oktober 1973, een belangrijke avond in het Watergateschandaal. Toen de pers lucht kreeg van dit gesprek, probeerde Trump zijn adviseur McGahn zover te krijgen alles te ontkennen. Maar McGahn deed het tegenovergestelde: hij bevestigde dat de president hem opdracht had gegeven om van speciaal aanklager Mueller af te komen. Twee dagen na zijn gesprek met McGahn gooide Trump het over een andere boeg. Hij stapte naar zijn voormalige campagneleider Corey Lewandowski met een boodschap voor Jeff Sessions, die toen minister van Justitie was. Lewandowski moest Sessions opdragen om publiekelijk te verklaren dat het onderzoek van Mueller “heel oneerlijk” was voor de president en dat de president niks fout had gedaan. Lewandowski zei dat hij dat zou doen, maar later bleek dat hij iemand anders had gevraagd de boodschap aan Sessions over te brengen. Maar diegene voelde zich daar ongemakkelijk bij en deed het niet. Er was twee jaar geleden veel te doen om het ontslag van FBI-baas James Comey. Volgens Amerikaanse media hoorde hij van zijn ontslag toen hij net een presentatie stond te geven. In een verklaring zei het Witte Huis dat het ontslag volgde op een advies van de minister van Justitie. Maar al snel gingen er geruchten dat de FBI-directeur was ontslagen omdat hij onderzoek liet doen naar mogelijke banden tussen Trumps campagneteam en Rusland. Mueller stelt in zijn onderzoeksrapport dat Trump een dag later tegen Russische bewindspersonen zei dat hij “grote druk voelde door Rusland”. Die zou zijn weggenomen door Comey te ontslaan. Ook in een televisie-interview had Trump later al gezegd dat hij Comey sowieso wilde ontslaan, ongeacht het advies van Justitie. De onderzoeksvraag van Mueller was of Trump in zijn pogingen het Rusland-onderzoek te blokkeren, de rechtsgang heeft belemmerd. Met andere woorden: of het illegaal was wat hij deed. Daarover trekt Mueller uiteindelijk geen conclusie. In het rapport staat dat uit het onderzoek ingewikkelde kwesties naar boven zijn gekomen “die ons ervan weerhouden om te stellen dat er geen sprake was van illegaal gedrag”. Tegelijkertijd kunnen de onderzoekers óók niet concluderen dat de president juridisch wél fout zat. Die conclusie laat Mueller over aan het Amerikaanse Congres. Of Trump wel of niet verkeerd heeft gehandeld, is daarmee van een juridische vraag een politieke vraag geworden. “Strafrechtelijk is Trump vrijgepleit, maar politiek kan hij nog steeds verantwoordelijk worden gehouden.” De advocaten van Trump noemden het onderzoeksrapport vandaag in ieder geval een “overwinning voor de president”. “Het rapport onderstreept wat wij al vanaf het begin hebben gezegd: er was geen samenzwering.” De Democratische oppositie heeft Mueller wel meteen een officieel verzoek gestuurd om zelf over zijn onderzoek te komen getuigen voor de Justitiecommissie. (bron: grotendeels NOS)

Slotstand indices d.d. 19 april 2019; week 15: AEX 569,61; Bel20 3852,30; CAC40 5.580,38; DAX30 12.222,39; FTSE 100 7.459,88; SMI 9.571,86; RTS (Rusland) 1260,82; DJIA 26.559,54; NY-Nasdaq 100 7.689,72; Nikkei 22.200,56; Hang Seng 29.963,26; All Ords 6.349,90; SSEC 3.270,80; €/$1,1245; BTC/USD $5.279,52; 1 troy ounce goud $1275,50; dat is €36.423,55 per kilo; 3 maands Euribor -0,311% (1 weeks -0,378%, 1 mnds -0,368%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,098%; 10 jaar VS 2,5628%; 10 jaar Belgische Staat 0,46%, 10 jaar Duitse Staat -0,022%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,24%, 10 jaar Japan -0,0323%; 10 jaar Italië 2,446%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,704.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen zijn deze week stabiel tot licht aantrekkend, de goudprijs daalde wat, daarentegen zijn de rentetarieven voor 10-jarig papier licht gedaald. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven zijn niet verder gedaald: Zwitserland 0,29%; Japan 0,5867%; Duitsland 0,678%; Nederland 0,711%; Frankrijk 1,368%; GB 1,71%; Canada 2,0472%; Spanje 2,214%; VS 2,9603%; Italië 3,448%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,398%; Nederland -0,393%; Denemarken -0,335%; Frankrijk -0,229%; Japan -0,1552%; België -0,136%. Deze week wederom negatieve rentetarieven, die de gekte van het monetaire systeem van de Centrale Banken aantonen.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 20042019/475 Het monetaire beleid van de Centrale Banken moet snel getoetst gaan worden op sociaal/maatschappelijke consequenties

UPDATE 13042019/474 Japanse jongeren hebben minder belangstelling voor seks

De droom van een vreemde reistrip

Ik had deze week twee dromen in één nacht. De eerste kon ik me ‘s morgens niet meer herinneren (wat vaker voorkomt) de tweede des te meer. Erover nadenkend denk ik steeds meer dat er een boodschap voor mij inzat. Voor de oriëntatie: in ben in mijn leven ooit in de volgende landen geweest: Wit Rusland, Roemenië, Tsjechië, Oostenrijk, Duitsland, België, Luxemburg, Frankrijk, Zwitserland, Italië, Portugal, Engeland en de VS. In deze droom reis ik in een land waar ik nog nooit geweest ben. Ik zit in een landrover met drie echtparen: één kennen mijn vrouw en ik (tien jaar geleden voor het laatst gezien en gesproken), Tjaard, de man zit achter het stuur van een Landrover, dan een echtpaar dat wij niet kennen maar Tjaard en Leny wel. Ik constateer dat het contact met mijn echtgenote niet meer zo close is als het vroeger was (ze is 15 maanden geleden overleden). We rijden op niet bestrate wegen in een onherbergzaam terrein. Waar we naartoe gaan is onduidelijk. We kijken naar buiten en genieten van de natuur. Als de schemer valt stoppen we bij een hotelletje, eten en slapen daar. Er liep geen ongedierte in de slaapkamer realiseerde ik mij de volgende ochtend. Na een klein ontbijt vervolgen we onze tocht. De wegen worden ruiger en moeilijker om te rijden. Het terrein wordt geaccentueerder, moeilijker te berijden. Soms moeten we bijna steil omhoog, waarbij ik het gevoel krijg dat de auto vast kan komen te staan, omdat de wielen in het zand doordraaien, of misschien kan de auto wel omvallen. Tjaard brengt ons veilig op de plaats van bestemming. Het wordt duidelijk dat we in Afghanistan rijden en dat we onderweg zijn naar een dorpje in de bergen. Als we daar aankomen in de middag worden we opgevangen door een gastvrouw, die een taal spreekt, die ik niet versta. We worden naar een plek gebracht waar verklede mannen aan het worstelen zijn. Niet hardhandig, wel stevig maar ik denk toch dat het folklore is. Na een kwartiertje lopen we verder achter de gastvrouw aan naar een overdekte plek waar we ergens bovenin een plaats krijgen toegewezen waar we kijken naar traditionele dansen en gebaren van jongens en meisjes, mannen en vrouwen. Enige tijd later krijgen we betere plaatsen rondom het decor waar het zich afspeelt. Ik vraag mij af of mensen hier niet angstig zijn voor de Taliban, maar daar lijkt het niet op. Het publiek en de optredende bevolking maken een heel ontspannen indruk. Ik zie ook nergens beveiliging. Hoe het afgelopen is weet ik niet, want ik werd wakker omdat het kwart over acht was. Om die tijd sta ik dagelijks op omdat Lientje, de poes, dan beneden op mij wacht om de schuifpui open te doen om in de tuin een plasje te doen. Ik heb deze droom naar Tjaard gemaild.

Een droom over een bijna groot ongeluk met de auto

Deze keer een kleine droom. Ik zit met mijn oudste zoon en schoondochter in mijn auto. We rijden op de A12. Het weer verslechtert snel. De wolken worden donker en de wind trekt aan. Mijn zoon stelt voor de stuur van mij over te nemen. Ik ga achterin zitten, achter mijn schoondochter. De snelheid van de auto’s neemt af. Vrachtwagens hebben het moeilijk met de storm die woedt. Ik voel me onbehagelijk, ben angstig. Mijn zoon blijft rustig. We staan stil. Een vrachtwagen half achter ons heeft het moeilijk. Als hij iets optrekt, voel ik intuïtief dat er gevaar dreigt. Ik maak mijn gordel los en spring naar buiten. De trucker heeft zijn wagen niet meer onder controle, de wagen rijdt naar rechts. De schade wordt beperkt tot blikschade links voor. We kunnen nog wel verder rijden. Ik stap weer in. Mijn zoon en mijn schoondochter zijn flink geschrokken maar we kunnen de reis wel voortzetten.

De droom van zaterdagnacht waarin het licht tijdelijk uitging

Over de derde droom heb ik even moeten denken of ik deze wilde delen met mij onbekende lezers. Met mijn instelling dat ik niets te verbergen heb, voor niemand, heb ik besloten deze toch hier te plaatsen, ondanks de vreemde situatie waarin ik mij bevind. Ik word opgenomen in een vreemd ziekenhuis. Ik zie daar geen artsen, alleen maar verpleegsters. Als ik vraag waarom ik ben opgenomen, krijg ik daarop geen antwoord. Ze zal daarvoor mijn medisch dossier moeten raadplegen. Als ik vraag welke arts mij behandelt, valt er een stilte. Er liggen meerdere mensen op de kamer. Waarom die zijn opgenomen kom ik niet achter. Ik krijg geen andere medicijnen dan de mij bekende. Ik heb twijfels waarom ik ben opgenomen. Er heerst een vreemde, niet te traceren sfeer in het ziekenhuis. Op zeker moment word ik overgeplaatst naar een kamer waar ik allen lig. Ik stel vragen maar krijg geen antwoord. De hele dag en nacht staat de deur van die donkere kamer open, maar om een of andere reden loop ik de gang niet op. Dan doet zich een heel onverwachte ontwikkeling voor: het licht valt uit mijn ogen, ik zie niets meer en val in slaap. Hoelang, ik heb geen idee als ik weer wakker word zie ik dat de deur van de kamer gesloten is. Er is geen belletje waar ik op kan drukken voor verzorging. Toch reageert er, na enige tijd, een zuster op mijn hulpgeroep. Wat er gebeurd is weet ik niet, maar iedereen is gestrest. De zusters snappen niet waarom ik niet weet wat er is gebeurd. De deur van de kamer gaat weer open en ik zie veel mensen over de gang rennen. Op zeker moment rent ook koningin Beatrix langs, als hulpverleenster. Als ik onder begeleiding mijn kamer weer even mag verlaten zie ik dat er een crisisteam aan het werk is, waarin ik Willem-Alexander herken. Duidelijk wordt dat er een ramp is gebeurd, waar en met welke gevolgen, niemand vertelt mij iets. Of die ramp in het ziekenhuis heeft plaatsgevonden of ook in de samenleving vertelt niemand mij. Iedereen is bezig met de gevolgen van de ramp, maar of het feit dat ik ‘een tijdje geen licht meer in de ogen had en buiten bewustzijn verkeerde’ er iets mee te maken had, ik kom er niet achter. De droom eindigt als ik nog verblijf in die enge kamer.

Een misleidende voorstelling van zaken over ‘noodzakelijk’ pensioenhervorming

Mevrouw Drs C.W. (Corien) Wortmann (1959), politica (CDA) is op 1 januari 2015 benoemd als bestuursvoorzitter van het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds. Het bestuur van ABP heeft dertien leden die werknemers, werkgevers en gepensioneerden vertegenwoordigen onder leiding van één onafhankelijke voorzitter. In Trouw geeft ze een interview over “Mensen dreigen het vertrouwen in de pensioenwereld te verliezen”. Ze stelt dat er snel pensioenhervormingen moeten worden doorgedrukt want “een nieuw pensioenstelsel, met minder strenge regels voor het sparen van buffers, zou maken dat de pensioenen sneller omhoog kunnen als het goed gaat met het beleggen van al dat pensioengeld. Miljoenen gepensioneerden hebben nu ook al kortingen in het vooruitzicht en het nieuwe stelsel zal door een hardere koppeling aan de economie in elk geval beter zijn uit te leggen. Een voorstel daarover lag op de onderhandeltafel van het kabinet en de sociale partners, maar die onderhandelingen liepen stuk in november.” De onzekerheid over de pensioenuitkeringen is zeker niet het gevolg van het beleggingenbeleid van de pensioenfondsen maar van de aanname van DNB dat we de komende decennia nog wel blijven zitten met een monetair beleid van extreem lage rentetarieven. Dat beleid leidt uiteindelijk tot het waardeloos worden van ons geld en een zware claim zal leggen op de koopkracht van gepensioneerden. Het enige wat er moet gebeuren is dat Klaas Knot de verrekenrente gaat verhogen naar 4%, als een gemiddelde voor de komende 40 jaar. En dat is heel realistisch. We praten dan over een periode tot 2060. Dirk Waterval schrijft daarover <citaat> Al tien jaar zien de bijna één miljoen gepensioneerde ambtenaren in Nederland hun pensioen niet meestijgen met de inflatie. Dat is eigenlijk niet meer uit te leggen, vindt Corien Wortmann. “Mensen zien de lonen stijgen nu het goed gaat met de economie. Maar de pensioenen staan al heel lang stil.” Direct met de inflatie meebewegen zit er pas in als ze voor elke euro die ze uitkeren, 25 cent extra op de rekening hebben staan. En hebben ze vijf jaar op rij minder dan 4 cent extra voor elke uitgekeerde euro, dan moeten ze zelfs korten. Iets wat de ambtenaren over een jaar misschien ook te wachten staat. “Wij kunnen daar nu alleen maar transparant over zijn”, zegt Wortmann. “Elk kwartaal sturen wij onze deelnemers de laatste financiële situatie en zeggen daar duidelijk bij of en wanneer ze kortingen of verhogingen kunnen verwachten.” Een nieuw pensioenstelsel, met minder strenge regels voor het sparen van buffers, zou maken dat de pensioenen sneller omhoog kunnen als het goed gaat met het beleggen van al dat pensioengeld. Korten zit er dan ook sneller in als het tegenzit. Maar miljoenen gepensioneerden hebben nu ook al kortingen in het vooruitzicht en het nieuwe stelsel zal door een hardere koppeling aan de economie in elk geval beter zijn uit te leggen. Een voorstel daarover lag op de onderhandeltafel van het kabinet en de sociale partners, maar die onderhandelingen liepen stuk in november. “Wij [het ABP] hopen dat het bijna-akkoord dat op tafel lag er alsnog snel komt. De discussie daarover speelt al tien jaar en het voortduren ervan schaadt het vertrouwen in het hele systeem. Gepensioneerden willen een verhoging van hun uitkering en jongeren vragen zich af of er nog wel genoeg voor hen in de pot zit. ‘Wat het kabinet, de sociale partners en de fondsen doen zal allemaal wel niet deugen’, denken ze dan, als ik even mag chargeren. Dat vertrouwen kunnen we terugwinnen met een nieuw pensioencontract dat beter past bij deze tijd.” “Ik zie dat het veel over problemen gaat waar, in elk geval voor ABP, best een mouw aan lijkt te passen. Daardoor sneeuwen de grote voordelen van een nieuw stelsel onder. Je leest veel over hoe hoog de rekenrente moet zijn, waarmee fondsen berekenen hoeveel geld ze in kas moeten hebben om aan hun verplichtingen te voldoen. Maar een onafhankelijke commissie onder leiding van Jeroen Dijsselbloem is al bezig die rekenrente te onderzoeken. “Of je hoort wie moet opdraaien voor het afschaffen van de doorsneesystematiek. Dat is een regeling in het huidige systeem die niet meer past bij de arbeidsmarkt. Als je bij het afschaffen daarvan niet ingrijpt, zal een groep van veertigers en vijftigers worden geraakt in zijn pensioen. Maar door alleen te hameren op de problemen komen we niet verder.” Het afschaffen ervan kost éénmalig €60 mrd en de vakbonden willen een garantie van het kabinet dat die rekening niet terechtkomt bij de werknemers. Dat is toch niet zo gek? “Het gaat hier niet zozeer om een gat van 60 miljard, maar om evenwichtig herverdelen van geld tussen jonge en oude deelnemers. Onze berekeningen laten zien dat dat voor ABP oplosbaar is. “Voor zover wij kunnen zien lijkt het ook voor de meeste andere fondsen geen probleem. Het nieuwe akkoord moet dan wel genoeg juridische en fiscale ruimte bieden, maar die ingrediënten zaten al in het bijna-akkoord. Mijn punt is: die punten zijn belangrijk, maar je kunt ze niet allemaal aan de voorkant gladstrijken.” </citaat> [wat hier wordt gesteld is misleiding over de gevolgen van een pensioenhervorming voor de deelnemers. De buffers zijn er om tegenslagen op te vangen. Het IMF heeft daar recentelijk nog eens op aangedrongen dat financiële instellingen hun buffers op orde moeten hebben en houden. En waar komt mevrouw Wortmann mee is we de problemen maar moeten oplossen door de buffers te verlagen. Dan kunnen de pensioenverlagingen weer van tafel en kunnen de pensioenfondsen mooi weer gaan spelen en weer inflatiecorrecties gaan uitkeren. Ze zegt er wel bij dat de beleggingsresultaten zich wel positief moeten blijven ontwikkelingen. En we weten dat die aanname niet terecht is. Door de regels te veranderen wordt de positie van de deelnemers en gepensioneerden er alleen maar slechter van. En waar die €60 mrd voor de afschaffing van de doorsneesystematiek is ze erg vaag. De echte problemen worden niet aangepakt, alleen de symptomen. Slecht voorstel van de ABP-voorvrouw, die de belangen van de ambtenaren moet behartigen]

En terecht komt er commentaar op het interview van de voorvrouw van het ABP. De pensioenfondsen voor de metaalsector verzetten zich met hand en tand tegen de aankomende pensioenkortingen. Ze vinden het ’idioot en onverantwoord’ dat ze straks de pensioenen van 2 miljoen mensen moeten korten. Jos Brocken en Eric Uijen, voorzitters van metaalfondsen PMT en PME, vinden het onbegrijpelijk dat hun deelnemers, bijvoorbeeld loodgieters en lassers, hoogstwaarschijnlijk volgend jaar een pensioenverlaging voor de kiezen krijgen, terwijl de onderhandelingen voor een nieuw pensioenstelsel nog in volle gang zijn. „Denk maar eens na over het effect, als we straks 2 miljoen mensen in de pensioenen gaan korten. In best goede economische tijden”, zegt Brocken. „Knallen we die mensen even lekker in de koopkracht naar beneden. En hoe kun je verwachten van mensen dat ze vertrouwen hebben in een nieuw pensioenstelsel, als je eerst de pensioenen met 10% gaat korten?” In een groot gezamenlijk interview roepen Brocken en Uijen de politiek op om in actie te komen. Uijen: „Wij verwachten van de politiek dat ze nu echt een stap zet om te voorkomen dat we moeten verlagen. [wat minister Koolmees wil is de buffers verlagen om met het geld dat dan vrijkomt de pensioenverlagingen te kunnen voorkomen en de inflatiecorrecties te kunnen herstellen. Maar dat is een sigaar uit eigen doos, want dat lukt alleen maar als beleggingswinsten blijven stijgen. Die aanname is vals, alleen dat vertelt de politiek er niet bij. Voor de korte termijn lijkt dit een mooie oplossing waarmee iedereen wel blij mee zal zijn, maar voor de toekomst wordt de kas leeggeroofd en wordt de waarde van de pensioenen alleen maar veel minder en veel grotere afwaarderingen van de opgebouwde pensioenreserves zullen noodzakelijk zijn. Lees elders in dit blog de column van Jaap van Duijn over de huidige financieel/economische stand van zaken]

Financieel/Economische ontwikkelingen

De importprijzen in de VS zijn in maart met 0,6% toegenomen in vergelijking met de voorgaande maand. Dat blijkt uit cijfers van de Amerikaanse overheid. Als gevolg van de door Trump ingestelde importheffingen stijgen de importprijzen in de VS. In februari gingen de importprijzen met een herziene 1% omhoog. De exportprijzen van de VS bleven onveranderd, na een bijgestelde afname van 0,8% een maand eerder.

De productie van de industrie in de eurozone is in februari met 0,2% afgenomen ten opzichte van een maand eerder. Dat maakte het Europese statistiekbureau Eurostat bekend. In januari nam de industriële productie nog met een bijgestelde 1,9% procent toe. In de gehele Europese Unie bleef de industriële productie gelijk aan die van de voorgaande maand, na een bijgestelde groei van 1,3% in januari.

Voor ASML zijn de commerciële belangen belangrijker dan de politieke 

Deze Nederlandse chipmachinemaker leed honderden miljoenen schade na diefstal van bedrijfsgeheimen na diefstal van Chinese medewerkers (in de top van het bedrijf), maar ziet daarin niet de hand van de Chinese regering. Ze willen de Chinese klanten niet kwijt als klanten/opdrachtgevers. Kennelijk is de schade dan groter dan de geleden verliezen. In de VS is er een rechtszaak over geweest waarin het Chinese bedrijf dat die gestolen bedrijfsgeheimen in handen kreeg veroordeeld tot een een schadevergoeding van $223 mln, maar dat geld kan niet worden geïnd omdat het inmiddels failliet is gegaan. Geld dat op het kerkhof verdween.

Wij noemen deze man een bevriend staatshoofd
Opnieuw haalt Trump importtarieven van stal om handelsconflicten uit te vechten. Dit keer gebruikt hij ongeoorloofde subsidies voor vliegtuigbouwer Airbus om de EU met hogere heffingen om de oren te slaan. De klacht over de Airbus-steun snijdt hout. Wereldhandelsorganisatie WTO beoordeelde dat die steun illegaal was. Maar dat de VS hierom zo hard van leer trekt, is vooral een gelegenheidsargument, meldt DFT. De regering Trump heeft namelijk weinig op met de logge WTO. Zo blokkeert de VS de benoeming van nieuwe rechters die namens de WTO handelsgeschillen beslechten. Dit hof telt normaal gesproken zeven rechters, waarvan er al drie zijn afgezwaaid. Blijft de VS de benoemingen tegenhouden, dan kan de WTO eind dit jaar geen uitspraken doen in handelsgeschillen, omdat de drie benodigde rechters er dan niet meer zijn. De EU verwijt de VS voor zijn beurt te spreken. Volgens de WTO mogen landen terugslaan met tarieven als er sprake is van ongeoorloofde steun. Maar volgens de EU overdrijft de VS met de $11 mrd die er nu op tafel ligt. De timing van de Amerikaanse stap is ook pikant. De VS overweegt om heffingen op Europese auto’s in te stellen, die zouden voor de VS een bedreiging voor de nationale veiligheid vormen. Bovendien verslechtert de stemming tussen de twee economische grootmachten (VS versus de EU) hierdoor nog verder. Vorig jaar bereikte voorzitter van de Europese Commissie Juncker nog een akkoord met het Witte Huis dat er geen nieuwe heffingen op producten van Europese makelij zouden worden geheven. Dit nadat de VS een wereldwijd tarief op de import van staal en aluminium had ingesteld. De onderhandelingen tussen de VS en de EU zijn nog niet eens begonnen, maar verkennende gesprekken zouden moeizaam verlopen. De VS is verbolgen dat de EU daarin niet wil praten over het openstellen van de landbouwsector.

Het is goed mogelijk dat Trump deze $11 miljard gebruikt om druk te zetten op de onderhandelingen met de EU. Hij kan dan bij wijze van geste deze heffingen op kaas en helikopters van tafel halen, mits de EU op een ander vlak toegeeft. Dat kost de VS niks, maar het is niet zonder risico. De EU slaat terug. Reuters/nu.nl melden dat de Europese Commissie een lijst heeft opgesteld met producten uit de Verenigde Staten waarop de EU importtarieven wil gaan invoeren. De totale waarde zou zo’n €20 mrd zijn. De tarieven zouden te maken hebben met de klacht die de EU eerder heeft ingediend bij de Wereldhandelsorganisatie (WTO) over door de VS aan de Amerikaanse vliegtuigfabrikant Boeing verstrekte subsidies.

Jan Kleinnijenhuis schrijft in Trouw: De Verenigde Staten dreigen nieuwe importheffingen in te stellen op producten afkomstig uit de Europese Unie. Onder meer Goudse en Edammer kaas zouden te maken krijgen met nader te bepalen importtarieven. In totaal willen de VS heffingen gaan invoeren op producten waarvan jaarlijks voor zo’n $11 mrd wordt geïmporteerd. Naast Nederlandse en andere Europese kazen, gaat het om vliegtuig- en fietsonderdelen, wijn, koekjes, klokken, messen en een keur aan andere goederen. Definitief is de lijst nog niet. De Amerikaanse president Trump liet er via Twitter geen twijfel over bestaan: “De Europese Unie heeft jarenlang geprofiteerd van de Verenigde Staten op het gebied van handel. Daar komt binnenkort een einde aan!” Het voornemen voor de nieuwe heffingen is de laatste zet in een al jarenlang slepend conflict tussen de VS en de Europese Unie over subsidies aan vliegtuigbouwers Airbus en Boeing. Beide partijen beschuldigen elkaar ervan de eigen vliegtuigbouwer oneigenlijk voordeel te geven, en hebben al veel gevechten uitgevoerd bij de Wereldhandelsorganisatie WTO om tegenmaatregelen te mogen invoeren. Vorige maand leden de Verenigde Staten een gevoelige nederlaag bij de WTO toen die bepaalde dat belastingvoordeel aan Boeing nooit is stopgezet. Dat had na een uitspraak van de WTO al in 2012 moeten gebeuren. Die recente uitspraak zou de Europese Unie het recht geven om eigen heffingen in te voeren als vergelding voor het belastingvoordeel voor Boeing. Daar staat tegenover dat de Verenigde Staten eerder gelijk kregen in hun claim dat er miljarden aan subsidies aan Airbus waren verstrekt, waar het land tegenheffingen voor mag instellen. Volgens de Amerikanen is die subsidie zo veel groter geweest dan het belastingvoordeel dat Boeing kreeg, dat zij het recht hebben om met heffingen te komen op de $11 mrd aan Europese importen. De Europese Unie noemt dat in een reactie ‘zwaar overdreven’, en verwacht dat de Wereldhandelsorganisatie de heffingen niet zal goedkeuren. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek voerde Nederland in het afgelopen jaar €78 mln aan kaas en wrongel uit naar de VS. Dat was een stijging van ruim 4% ten opzichte van een jaar eerder. Nederlandse ondernemers zien de dreigende heffingen met lede ogen aan. Volgens VNO-NCW en MKB-Nederland leidt Trumps ‘cowboy-politiek’ alleen maar tot tegenmaatregelen, die consumenten en bedrijven met hogere kosten opzadelen. De werkgeversorganisaties roepen daarom op tot intensievere gesprekken tussen Washington en Brussel over een nieuw handelsverdrag, dat voor de langere termijn voor meer zekerheid moet zorgen.

Internationaal Monetair Fonds waarschuwt opnieuw voor economische tegenwind

De wereldeconomie zucht onder steeds meer risico’s, van de Brexit tot de kelderende Argentijnse peso. Die tegenwind hoeft niet permanent te zijn, maar dan moeten beleidsmakers wel hard aan de slag. Het IMF schat in de nieuwste World Economic Outlook, het halfjaarlijkse rapport waar in het fonds de temperatuur van de wereldeconomie opneemt, dat de wereldwijde groei dit jaar uitkomt op 3,3%. Een jaar geleden lag die verwachting nog op 3,9%. De groei is daarmee sinds 2017 stapje voor stapje teruggezakt. Van 4% in 2017, naar 3,6% in 2018. En ook uit andere cijfers blijkt dat de internationale denktank somberder is geworden. Het IMF verwacht dat 70% van de wereldeconomie dit jaar te maken krijgt met afzwakkende groei. Twee jaar geleden was dat plaatje nog heel anders, toen leek het erop dat 75% de groei zag versterken.  Iedere regio kent wel redenen waarom de groei vertraagt. De VS en China ruziën over handel, China damt bovendien de kredietgroei in. In Duitsland heeft de auto-industrie het moeilijk. Het Verenigd Koninkrijk kampt met onzekerheid rond Brexit, Argentinië krijgt de val van de munt maar niet onder controle. IMF’s hoofdeconoom Gita Gopinath noemt 2019 een ’gevoelig’ jaar voor de wereldeconomie. „Als de neerwaartse risico’s uitblijven en er komt effectief beleid, dan stijgt de groei in 2020 weer naar 3,6%. Maar als een van deze belangrijke risico’s wel optreedt, dan treedt herstel in export-afhankelijke economieën, of landen met hoge schulden mogelijk helemaal niet op.” Hans Nauta schrijft over de toenemende macht van het bedrijfsleven. Het gevoel dat de macht van grote bedrijven is gegroeid was er al. Nu is het ook een feit. Wenjie Chen, onderzoeker bij het Internationaal Monetair Fonds (IMF), maakte zelf mee hoe een middel tegen de zuivelallergie van haar dochter in zeven jaar tijd heel veel duurder was geworden. De prijs steeg van $100 naar $600. Dat kan een producent gewoon doen op een vrije markt zonder veel concurrentie. Ook demonstranten in gele hesjes, Uber-chauffeurs en maaltijdbezorgers op fietsen hebben vaak het gevoel dat ze niet kunnen opboksen tegen de gigantische bedrijven voor wie ze werken. Als ze te weinig verdienen, hebben ze dat maar te accepteren. Dat gevoel, dat bedrijven steeds machtiger zijn geworden, is terecht, zegt Chen in het hoofdkantoor van het IMF. Het is de belangrijkste uitkomst van het onderzoek dat ze presenteert. Voor het raam een lange rij met vlaggen van alle landen die deze week in Washington zijn om te vergaderen, op 1900 Pennsylvania Avenue. Verderop in de straat ligt het Witte Huis. Chen zag daarnaast allerlei negatieve effecten. Machtige bedrijven investeren minder. Ze hoeven minder hun best te doen om de concurrentie voor te blijven. De bedrijven sparen meer, ze steken minder geld in onderzoek en zijn minder innovatief. Dat samen heeft een drukkend effect op de economische groei in een land. Verder gaat een kleiner deel van het inkomen naar arbeid. Hierbij speelt ook mee dat de onderhandelingspositie voor werknemers is verzwakt. En natuurlijk stijgen de prijzen als een bedrijf te machtig wordt. Kijk naar de olieprijzen aan de pomp. Een ander schadelijk effect dat het IMF noemt, is dat mensen zich achtergesteld voelen als de winstcijfers van de multinationals naar buiten komen. Overheden moeten aan de slag met die verontwaardiging over ongelijkheid. Het IMF vindt dat toezichthouders en mededingingsautoriteiten scherper moeten worden. Het is bijvoorbeeld de vraag of een groot techbedrijf straks nog zomaar een opbloeiende nieuwkomer moet kunnen opkopen. Dat gebeurt regelmatig, door Instagram en WhatsApp te kopen raakte Facebook twee concurrenten kwijt. Ook moet het belastingstelsel worden aangepast, zegt het IMF, zodat bijvoorbeeld techbedrijven met slimme boekhouders meer geld gaan afdragen in de landen waar ze actief zijn. Hoe meet je de macht van een bedrijf? Dat is nog niet zo makkelijk. Bedrijven tellen in een markt is bedrieglijk, want een markt met weinig aanbieders kan best heel concurrerend zijn, zegt Chen. Het IMF kijkt daarom naar de prijzen die bedrijven vragen. Op een markt met voldoende concurrentie blijven de prijzen zo laag mogelijk, een kwestie van vraag en aanbod. Machtige bedrijven kunnen daarentegen een hogere marge op de kostprijs leggen. Voor de analyse zijn gegevens uit 27 landen gebruikt, 16 ontwikkelde en 11 opkomende economieën. Het gaat om 900.000 bedrijven, zowel beursgenoteerd als privaat. Per land staan deze bedrijven voor minstens 40% van de economische productie, en ze zijn vrij representatief voor het bedrijfsleven. Het betreft de periode 2000-2015. De machtstoename blijkt het grootst in ontwikkelde economieën, waar technologie en de dienstensector belangrijker zijn dan in opkomende landen. De gemiddelde marge, als percentage van verkoopprijs, is er tussen 2000 en 2015 met 8% gestegen. De VS steken boven de rest uit, dat zou je het Silicon Valley-effect kunnen noemen. In Europa, dat minder ‘superstar-bedrijven’ heeft, is het effect kleiner. Slechts een klein aantal bedrijven scoort hoog boven het gemiddelde. Het gaat niet alleen om digitale platforms, zoals Uber of Facebook, zegt Chen. Het is een bredere ontwikkeling die ze ook in de financiële sector waarneemt. Of in andere markten waar sommige bedrijven toegang hebben tot technologie, over patenten beschikken, en de voordelen van een groot netwerk kunnen uitbuiten. Het is te vroeg om al van een ‘monopolieprobleem’ te spreken, vindt het IMF. De effecten zijn nog beperkt, zegt Chen. Maar de gevolgen kunnen snel verergeren. Dat komt doordat de winnaars bijna alles in handen krijgen. ‘Winner takes most.’ Digitale platforms zorgen voor nieuwe uitdagingen, die ervoor kunnen zorgen dat het mededingingsrecht moet worden herzien. Waakzaamheid is geboden, vindt Chen, om ervoor te zorgen dat nieuwkomers een eerlijke kans hebben. Er is nog veel werk aan de winkel voor onze politieke en financieel/ecomische en monetaire leiders.

IMF – Trump – FED

DFT: De druk die de Amerikaanse president Donald Trump uitoefent op de Federal Reserve was afgelopen dagen een belangrijk onderwerp van gesprek op de voorjaarsvergadering van het Internationaal Monetair Fonds. Dat bleek zaterdag na afloop van de topbijeenkomst. IMF-topvrouw Christine Lagarde vertelde dat ze met veel centralebankiers heeft gesproken. Allemaal waren ze bezorgd over zaken als transparantie en de kans die ze krijgen om hun taken op een goede manier uit te voeren. De Française refereerde niet expliciet aan de situatie in de Verenigde Staten. Eerder deze week deed de belangrijke IMF-econoom Tobias Adrian dat wel. Hij trok een parallel met praktijken van de Amerikaanse president Richard Nixon en waarschuwde dat het ongelofelijk belangrijk is dat de onafhankelijkheid van centrale banken niet wordt ondermijnd. Trump heeft de FED herhaaldelijk bekritiseerd en vindt dat de Amerikaanse koepel van centrale banken meer moet doen voor de economie. Vorige week riep hij het instituut nog op de rente te verlagen en weer obligaties op te gaan kopen. [waar Lagarde niet aan refereert is dat er een grote behoefte is aan een platform waar centrale bankiers zich moeten verantwoorden voor het monetaire beleid dat ze voeren in relatie tot de financieel/economische en sociaal/maatschappelijke gevolgen]

Klimaat ontwikkelingen

EU wil dat Nederland snel extra energiemaatregelen neemt

Het gaat Nederland niet lukken om het met Europa afgesproken doel van 14% duurzame energie in 2020 te halen. Daarom zal de overheid aanvullende maatregelen moeten nemen, stelt EU-commissaris Miguel Arias Cañete (Klimaatactie en Energie) in een interview met het NRC. Hij bevestigt de constatering die het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) in januari al deed. De overheidsinstantie die beleidsanalyses op het gebied van milieu maakt, constateerde in een rapport dat door de overheid gestelde klimaatdoelen niet worden gehaald. Het percentage opgewekte duurzame energie bedraagt volgend jaar naar verwachting slechts 12,2%. Nederland behoort daarmee tot een minderheid van de 28 EU-lidstaten. Elf lidstaten hebben de doelen al gehaald, tien lidstaten liggen op schema om het doel binnen een jaar te halen. Slechts zeven landen bevinden zich in de gevarenzone. EU-commissaris Cañete stelt in het interview dat Nederland duurzame energie in het buitenland moet gaan inkopen of produceren om toch de door de Europese wet voorgeschreven doelen te halen. Cañete heeft hierover vorige week met minister Eric Wiebes (Klimaat) gesproken. Energie is duurzaam als deze wordt opgewekt met wind, zon of biomassa (verbranding). Dit zijn vormen van energie waarbij het verbruik geen gevolgen heeft voor het leefmilieu en voor de toekomstige generaties. De Europese bewindsman wil niet zeggen wat de consequenties voor Nederland zullen zijn als de doelen in 2020 niet worden gehaald. “Wij zorgen met al onze wettelijke instrumenten dat landen hun verantwoordelijkheid nemen voor de bindende doelen”, stelt hij. Hij beklemtoont dat Nederland niet meer tijd zal krijgen om de doelen te halen. Cañete prijst in het NRC Nederland overigens wel voor de ambities van Nederland op de lange termijn. Zo heeft het kabinet het voornemen uitgesproken om in 2030 al een CO2-reductie van 49% te realiseren, terwijl de Europese afspraken slechts 40% reductie voorschrijven. Overigens bleek uit hetzelfde PBL-rapport dat de Nederlandse resultaten vooralsnog achterlopen op de voornemens. De uitstoot van CO2 is sinds 2017 zelfs weer toegenomen. [dat is overigens voor Nederland niet abnormaal: wij zijn heel goed in het maken van plannen voor in de toekomst, die door dit kabinet niet hoeven te worden uitgevoerd, maar in de uitvoering van die doelstellingen blijven wij achter. Dat is Mark Rutte ten voeten uit: goed in het woord, slecht in de daad}

Het klimaatbeleid was een van de heikele thema’s bij de verkiezingen voor de Provinciale Staten in maart. Het definitieve klimaatakkoord moet er in juni liggen. Wiebes heeft beloofd in april een uitwerking te presenteren van het voorlopige klimaatakkoord dat in december na een jaar lang overleg tussen onder meer de overheid, bedrijven en milieuorganisaties werd gepresenteerd. Het definitieve akkoord moet in juni klaar zijn. [de vraag rijst dan wat een definitief akkoord behelst. Een financieel/fiscaal/technisch onderbouwd program van aanpak waarin voor het bedrijfsleven, de overheid, het bankwezen en de huishoudens duidelijk is wat ze kunnen verwachten, hoeveel dat kost en in welke tijdsspanne. Het volk wil eerst goed onderbouwde wetenschappelijke studies, die de noodzaak van klimaathervormingen ondersteunen. Verder hoe groot onze inspanningen zijn in het licht van dat van de industriële grootmachten als de VS, China en India? Wat is mondiaal onze bijdrage en wat is het resultaat van de mondiale CO2-uitstoot. Voordat die onderwerpen zijn bestudeerd zijn we jaren verder. Dat neemt niet weg dat er wel wetenschappers zijn die op de Noord- en Zuidpool constateren dat het ijs daar smelt, al decennia lang, maar wat zijn de gevolgen daarvan op termijn en op welke termijn?] Een woordvoerder van Wiebes laat maandag weten dat het ministerie onderzoek doet naar de mogelijkheden om extra duurzame energie in het buitenland te kopen. De minister zal de Kamer hier voor het zomerreces informeren.

Door zijn eenzijdige focus op een optimaal klimaatbeleid heeft Klaver zijn tegenpool in de kaart gespeeld

Dat schrijft Frank van de Heuvel (CDA) in een opiniërend artikel in Trouw: Klaver maakt Baudet groot. Het is terecht dat kranten ruimschoots aandacht hadden voor winnaar Forum voor Democratie en Thierry Baudet. Maar vreemd is de stilte over de grote verliezer: GroenLinks, met Jesse Klaver. Die is dé verliezer omdat de tegenpool zo enorm gewonnen heeft en links fors kleiner geworden is bij de Provinciale Statenverkiezingen. GroenLinks heeft Forum voor Democratie (FvD) uitgedaagd, op scherp gezet en in positie gebracht. De klassieke actie-reactie. Maanden geleden was dit al duidelijk toen Klaver, op vergelijkbare manier als Baudet, de plannen van de klimaattafels en het kabinet afdeed als broddelwerk. Of zoals Klaver, baudettiaans, zei: “We hebben de slag om het Klimaatakkoord verloren, maar gaan de oorlog winnen”. FvD werd uitgedaagd en reageerde. Snoeihard. Maandenlang werd het kabinet, dat de middenkoers moest zoeken, verketterd om slap beleid. Klaver wilde geen optimaal klimaatbeleid, maar een maximaal. En dan zijn er inderdaad ook mensen die zich afvragen of ze deze transitie wel kunnen betalen. Nadat eerder spaargeld, pensioen, werk, waarde van het huis en de zorgpremie leidden tot zorgen, waren het nu de energiekosten die mensen onzeker maakten. Baudet speelde er feilloos op in. Nu pleit Klaver voor een ‘klimaatformatie’ tussen GL en het kabinet. Dat is makkelijk. Twee jaar geleden liep hij weg terwijl de tijdgeest een kabinet wilde met een groen label. Hij verspeelde zo invloed, positie en gezag. Politiek is ook het momentum pakken, coalities vormen, durf tonen en – tevens – vuile handen maken. Doordat GL zich in het klimaatdebat zo hard opstelde, moest de SP, veel minder groen, mee. Echter, doordat Baudet steeds zijn €1000 mrd aan kosten noemde, gebeurde hetzelfde als met Trump drie jaar geleden. De pers en GL namen Baudet niet serieus maar wel letterlijk, terwijl veel kiezers hem niet letterlijk maar wel serieus namen. De SP-kiezer zag dat het alternatief op rechts lag. Baudet zag hun groeiend kostenplaatje. Zo heeft Klaver FvD groot gemaakt, de SP in de hoek gedreven en de gedroomde linkse groei zelf om zeep geholpen. Hij had zich slimmer kunnen opstellen als de leider van links. Voormalige PvdA- en SP-bolwerken, van Heerlen tot Oost-Groningen, vielen voor FvD. Hunkerend naar hoop en houvast in plaats van top-downmoralisme. Een tegenvaller voor GL is ook dat het geen monopolie op gedoogsteun voor de coalitie heeft in de Eerste Kamer. Het kabinet kan ook zakendoen met de PvdA of over rechts met FvD. Dat matigt bij links en rechts extreme eisen. Politiek is inhoud, presentatie, maar ook weerstand in de eigen partij durven trotseren, koers uitzetten en met praktische oplossingen komen. Een topsporter wacht nooit op de volgende Olympische Spelen. Dan is alles anders. Stuurlui aan de wal worden vroeg of laat afgestraft; zie Wilders. Uiteindelijk worden in Nederland politici gewaardeerd die in actie komen: Lubbers, Kok, Balkenende en Rutte deden dat. Ook Samsom durfde socialistische stokpaarden aan te pakken en Segers neemt verantwoordelijkheid. Doordat Klaver zijn focus had op een deel van één vraagstuk, namelijk op een revolutionaire, disruptieve omslag op het gebied van klimaat en energie, verloor hij het zicht op het grotere, het bredere, het meer basale verhaal. Dat mensen pragmatische oplossingen willen en dat ze houvast willen hebben in hun bestaan. GL heeft gewonnen op grachtengordels, onder studenten en mensen die het al goed hebben. Maar het heeft verloren onder studenten, boeren en linkse en rechtse mensen die echt in de knel zitten, onder de katholieken in Volendam die een andere messias gevonden hebben. En daarom zijn GL, Klaver en de krimpende linkse samenwerking de echte verliezers. [het is een visie op politieke ontwikkelingen. Ik deel zijn standpunt dat het beleid van GL eigenlijk is toegespitst op het klimaat, zonder dat ze weten of daar, met de informatie die nu beschikbaar is, wel draagvlak voor is in de samenleving. De demonstraties van de schoolgaande jongeren voor het milieu is sympathiek. De vragen aandacht voor hun toekomst en die is belangrijk, niet alleen voor het klimaat maar misschien nog veel meer voor de inrichting van de arbeidsmarkt, de democratie en onderwijs en wetenschap. De grote misser van GL is dat ze sterk inzetten op klimaat, vooral snel en zonder de rekensommen te kunnen leveren wat dat allemaal gaat kosten, wie dat moeten betalen en wat het uiteindelijk gaat opleveren op nationaal, Europees en mondiaal terrein. GL doet er verstandig aan gas terug te nemen en zich breder te oriënteren op de klimaatproblematiek. Het draagvlak ligt momenteel meer bij Forum dan bij de pro-klimaat-partijen]

Boeing verder in de problemen

De schade voor het aan de grond houden van de 373 MAX8 toestellen alsmede het verminderen van de productie van dit toestel kost Boeing, naar schatting van Bank of America Merill Lynch, $1 mrd per maand. Twee fatale ongelukken binnen korte tijd veroorzaakten een waardedaling van $34 mrd op de financiële markten. Daardoor sleept een groep aandeelhouders de Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing voor de rechter. De aandeelhouders zeggen dat Boeing winstgevendheid en groei boven veiligheid en eerlijkheid heeft gesteld en de ware omvang van de veiligheidsproblemen van de 737 MAX verborg. Bij het neerstorten van de twee toestellen in Indonesië en Ethiopië kwamen meer dan 300 mensen om. In beide gevallen bleek dat het veiligheidssysteem de neus steeds omlaag drukte, doordat een sensor verkeerde informatie gaf. In de hele wereld worden Boeings 737 MAX aan de grond gehouden. Het bedrijf heeft inmiddels een software-update doorgevoerd. Het systeem moet eerst opnieuw worden goedgekeurd door toezichthouders voordat de toestellen weer mogen vliegen. De aandeelhouders zijn niet de enigen die een rechtszaak tegen de vliegtuigbouwer hebben aangespannen; ook nabestaanden van de slachtoffers van de twee ongelukken zijn naar de rechter gestapt.

De veiligheidsperikelen blijven de Amerikaanse vliegtuigbouwer Boeing achtervolgen. De Chinese leasemaatschappij CALC heeft een bestelling van 75 toestellen van het gewraakte type 737 MAX geparkeerd tot het moment dat de Amerikanen meer zekerheid kunnen geven over de veiligheid. Ook de optie voor nog eens 25 toestellen is in de ijskast gezet, zo schrijft de South China Morning Post.

Staatssteun voor Turkse banken
De Turkse lira is mid-week na weken van dalingen aan het herstellen. Turkse banken kregen de grootste staatssteun sinds de crisis van 2001 aangeboden. De Turkse overheid probeert daarmee banken te helpen die problemen hebben om voldoende cash aan de markt uit te lenen en zelf overeind te blijven. Hun cashvoorraad is de laatste kwartalen volgens Europese toezichthouders fors geslonken. De Turkse minister van Financiën Berat Albayrak heeft zijn banken gemeld bovenop de bestaande steun onmiddellijk $4,9 mrd te verstrekken in een poging om de Turkse economie weer te laten groeien. De inflatie bleef afgelopen weken, ondanks ingrepen van president Erdogan in de economie, torenhoog: Turken betaalden in maart 19,7% meer voor hun boodschappen dan een jaar eerder. Van de beroepsbevolking is nu, officieel, 13,5% werkloos. Om staatsschuld verkocht te krijgen in de markt, moet de centrale bank vanwege het grote risico voor beleggers hen momenteel voor 10-jarige obligaties 17,4% rente geven. 18 jaar geleden werden de Turkse banken in hun voortbestaan bedreigd. Ankara verstrekt het kapitaal voor staatsbedrijven of staatsdeelnemingen. Toen stak de centrale bank $77 mrd in de banken en indirect in de economie om het land te redden. Twee fondsen zullen slechte leningen, die nu op de balans van de Turkse banken drukken, overnemen om te proberen die later tegen gunstige vergoedingen te verkopen. Bedrijven in Turkije die hebben geleend staan onder steeds grotere druk om hun schulden af te lossen. Daarbij zouden de banken middels herfinanciering kunnen helpen. De Turkiye Halk Bankasi AS won op de beurs 4% en de Vakiflar Bankasi TAO steeg 1,3%. Beleggers zijn sceptisch: ze herkennen de historische stap met dezelfde operatie met staatsobligaties en zien dat de markt die nog niet oppikt. De grootste Turkse beurs reageerde gelaten met een stijging van nog geen ½%.

Draghi en het monetaire beleid

Draghi ziet een tragere groei in de eurozone. Tegenslag in euro-landen neemt wel af, maar wereldwijde factoren zoals protectionisme en de Brexit drukken op het sentiment. Zoals verwacht tornt de ECB ook deze keer niet aan de belangrijkste rentetarieven. Bovendien herhaalt de centrale bank de verwachting dat er tot eind dit jaar niets aan de rente verandert. Duidelijk wordt dat het monetaire beleid van de ECB nauwelijks in staat is de inflatie in de hand te houden. Op de persconferentie die altijd op het rentebesluit volgt toont ECB-president Draghi zich van zijn somberste kant. Hij verwacht onder meer dat de economie het nog een tijdje zwaar zal houden. De markten somberen met Draghi mee: de rente op 10-jaars Duitse staatsobligaties staat hierna op -0,03%. De euro valt 0,3% ten opzichte van de Amerikaanse dollar. Draghi geeft geen extra toelichting op de aankondiging dat hij de pijn van banken om negatieve rentes gaat verlichten. Nu staat de depositorente op -0,4%. Dat houdt in dat banken moeten betalen om geld bij de ECB in Frankfurt te stallen. Dat vreet aan de marges bij banken. Twee weken geleden hintte Draghi erop dat er mogelijk maatregelen komen om die pijn te verlichten, maar het is nog niet duidelijk wat de ECB hieraan wil doen. De ECB is een dag eerder met het rentebesluit gekomen. Dat heeft te maken met de voorjaarsvergadering van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), die vond deze week ook plaats.

Brexit ontwikkelingen: May met lege handen en een opdracht terug naar Londen

In de media wordt de indruk gewekt dat May het door haar gevraagde uitstel heeft gekregen en zelfs nog meer. Daar zou in Londen de loftrompet over geblazen moeten worden, dachten de 27 EU-regeringsleiders woensdagnacht, toen zij premier May hadden verteld wat zij in al hun wijsheid hadden besloten. Er waren twee zaken die belangrijk waren: 1. voor een aantal EU-landen, waaronder Nederland en Duitsland, was het van het grootste belang dat er op 12 april 2019 geen harde Brexit zou plaatsvinden. Dus moest May haar uitstel krijgen, desnoods met Europese Verkiezingen voor de Britten. 2. Ze heeft wel de opdracht meegekregen dat ze moet bereiken dat de EU/May deal moet worden goedgekeurd door het Lagerhuis. De 27-EU-regeringsleiders hebben May wel opgescheept met een ‘mission impossible’: ze zit nu in de klem van de EU en wie helpt haar daaruit? Zijzelf, maar dat kan ze niet: ze zal nooit opstappen als ze daar niet toe gedwongen wordt, ook niet als ze daarmee de Conservatieve Partij een zware nederlaag toebrengt. De eerste reacties in de Britse pers spreken over: een ‘zwart gat’, ‘vernedering’ en’ May verder onder druk’. De gratis krant Metro heeft het over een hulpeloze May die in de Brusselse vortex wordt gezogen en schrijft dat een akkoord net zo ver weg is als het deze week gepresenteerde ‘zwarte gat’ (55 miljoen lichtjaar). The Sun vraagt zich hardop af: “Will we EVER leave?”. De krant schrijft dat verschillende belangrijke Conservatieve politici vinden dat May volgende maand moet aftreden, zodat er een nieuwe leiderschapsverkiezing georganiseerd kan worden. [mijn vraag is ‘waarom pas in mei, waarom moet ze de handschoen niet nu al in de ring gooien’] Maar May weet van geen wijken, meldt The Independent. “Met het uitstel heeft de premier een voorzet gegeven om aan te blijven tot de winter om het brexit-proces af te ronden, wat woedende reacties uit zal lokken van haar critici in de Conservatieve partij.” The Guardian kopt op de voorpagina: “Europa hoort May aan en zegt nee” en The Independent heeft het over “de slechtste Britse verkoopster ooit”. Premier May wilde een verlenging tot 30 juni, langer had ze eerder onacceptabel genoemd, maar de Europese regeringsleiders schoven die datum terzijde en plakten er vier maanden aan vast: Halloween-Brexit. Veel partijgenoten zullen haar aan die uitspraak over 30 juni herinneren, zegt correspondent Tim de Wit. “Waar we op moeten letten later vandaag is hoe dit gaat vallen in Mays eigen partij.” “Ik denk dat dit langere uitstel ook gaat betekenen dat de positie van May, die natuurlijk al onder gigantische druk staat, nog ingewikkelder wordt. Ik denk dat je weer gaat zien dat aan die heel dunne stoelpootjes die ze nog over heeft, dat haar eigen partijgenoten daar nog meer aan gaan zagen.” The Guardian presenteert op zijn site de analyses van een aantal columnisten, zoals de progressieve Tom Kibasi. Hij schrijft dat de nieuwe verlenging het eind betekent van May en haar deal. Verder uitstel is volgens hem geen oplossing, alleen een nieuw referendum of verkiezingen kunnen volgens hem voor een oplossing zorgen. Een commentator van The Telegraph schrijft dat het oprecht knap is om zo slecht in politiek te zijn als May: om oud en jong, Leavers en Remainers, stedelingen en plattelanders, links en rechts af te stoten. May loopt volgens hem het risico de Conservatieve partij de electorale vergetelheid in te helpen. (bron: NOS.nl)

De 27 EU-regeringsleiders hebben op hun ingelaste Brexit-top een akkoord bereikt over een tweede uitstel van het Britse vertrek uit de Europese Unie. De einddatum is nu na lang soebatten vastgesteld op 31 oktober, met een tussentijdse evaluatie tijdens de reguliere Europese top in juni. Het overleg duurde tot na middernacht, omdat vooral de Franse president Macron grote bezwaren had tegen het lange uitstel waar 17 van de 27 regeringsleiders wel voor waren. [dus 10 tegen, waarvan Macron de woordvoerder was] Eerder circuleerden de data van 31 december en zelfs 31 maart volgend jaar. Maar Macron gruwt ervan dat de EU zo lang in de greep dreigt te blijven van het moeizame Britse vertrek uit de Unie en niet toekomt aan de in zijn ogen noodzakelijke hervormingen. [daar kan ik hem wel in volgen] In de wandelgangen sijpelden geluiden door dat de andere regeringsleiders zeer geïrriteerd waren over de solistische houding van Macron, die volgens hen vooral voor eigen publiek bedoeld zou zijn. Naar verluidt viel voorzitter Juncker van de Europese Commissie fel uit naar de Franse president. Het handige van de datum van 31 oktober is dat op die dag de ambtstermijn van de commissie-Juncker eindigt. [het onhandige is dat, als May er niet in slaagt met een acceptabel voorstel te komen, bij de nieuwe Europese Commissie zal aankloppen om daar opnieuw haar gelijk te bevechten. Wat ik wel heel ernstig vind is dat de EU-regeringsleiders ongepast gebruik maken van het doorzetten van May (met een plaat voor haar kop voor de reële politieke situatie in het Lagerhuis) van haar en die van de EU uitonderhandelde Brexit-deal. De EU speelt haar uit om die deal uiteindelijk toch door het Lagerhuis te krijgen om de Europese belangen te beschermen. Daar krijgt ze tot Halloween de tijd voor om dat voor elkaar te krijgen en tussentijds moet ze daarover verslag komen doen. Daarom zal ze als politiek leider van de Torries en als premier niet opstappen. Dat is heel goed doordacht door de 27 EU-regeringsleiders. Ik krijg daar een vieze smaak van in mijn mond. Velen willen dat niet maar een harde Brexit is de enige optie, waarmee het VK zo snel mogelijk weer op eigen benen kan staan. Het sluiten van een douane-unie (een vrijhandelsverdrag geeft hetzelfde resultaat maar dan zonder afhankelijkheid van Brussel), waar Labour op aanstuurt is tijdsverspilling want de Brexit-deal wordt NIET opengebroken] Daardoor hoeft Londen in ieder geval geen nieuwe Eurocommissaris naar Brussel te sturen. De verlenging is aan strenge voorwaarden verbonden. Van openbreken van het bestaande brexit-akkoord kan nog steeds geen sprake zijn, en de Britten zullen zich tijdens hun verlengde verblijf in Brussel ‘constructief en verantwoordelijk’ moeten gedragen. De verlenging is hoe dan ook flexibel: als de Britten het bestaande Brexit-akkoord goedkeuren, kan het vertrek op de eerste dag van de daaropvolgende maand een feit zijn. De Britse deelname aan de Europese verkiezingen is wel onvermijdelijk geworden [tenzij May in het Lagerhuis geen steun krijgt voor de verlenging] en er alsnog een no dealbrexit is. Over één uitspraak van de Britse premier Theresa May zijn alle betrokkenen het hartgrondig eens. “Veel mensen zijn gefrustreerd dat deze top überhaupt plaatsvindt”, zei ze bij aankomst in Brussel. Het collectieve ja-geknik veroorzaakte een klein aardschokje in de Belgische hoofdstad. Want inderdaad, opnieuw moesten zij en haar 27 EU-collega’s opdraven voor een ingelaste Brexit-top, in de wetenschap bovendien dat het zeker niet de laatste zal zijn. Als er niets zou gebeuren, zou de Brexit-afgrond, zonder valscherm, een feit zijn. Dus was het zaak op het hoogste niveau een beslissing te forceren, zonder May, die er alleen bij aanvang bij was om haar uitstelverzoek te motiveren. Basis van de onderhandelingen was het verzoek van May voor een uitstel tot 30 juni, waarbij ze de hoop uitsprak dat het overleg in Londen tussen haar Conservatieven en de Labour-oppositie ruim vóór die tijd een doorbraak oplevert Daar geloven de 27 anderen niet in, althans: op die basis konden ze geen doortimmerde uitstel-beslissing nemen zonder het risico te lopen om de haverklap weer in spoedzitting bijeen te moeten komen. De slotconclusies zijn dan ook streng voor Londen. De EU herhaalt (voor de tweeduizendste keer) dat het bestaande Brexit-akkoord, dat drie keer door het Britse Lagerhuis is afgewezen, niet wordt opengebroken. Bovendien kan er geen sprake zijn van onderhandelingen over de toekomstige handelsrelatie zo lang dat terugtrekkingsakkoord niet is afgehandeld. Een andere discussie ging over het risico dat Britse politici hun verlengde verblijf in Brussel en Straatsburg aangrijpen voor sabotage-acties, uit onvrede met de verlenging. Met name Frankrijk vreest daarvoor en pleitte voor beperkende maatregelen, zoals het ontnemen van stemrecht aan de Britten in de nominatieprocedure voor de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie. Los van de juridische onmogelijkheden daarvan willen andere landen, waaronder Nederland, daar minder krampachtig mee omgaan. Vanwege de verkiezingen komt er toch een lange, beleidsluwe periode aan, zonder grote beslissingen waarbij de Britten als stoorzender kunnen fungeren. En de nieuwe commissievoorzitter dan? Ach, vijf jaar geleden stemde toenmalig premier David Cameron (slechts gesteund door zijn Hongaarse ambtgenoot Viktor Orbán) ook al tegen aanstelling van Jean-Claude Juncker, maar vetorecht hebben landen hierin niet.

Column van Prof. Dr. Jaap van Duijn, econoom, wetenschapper, bestuurder en buitengewoon hoogleraar, van 1983-2003 had hij zitting in de Raad van Bestuur van Robeco

Op DFT trekt van Duijn aan de alarmbel: de doelstellingen van de ECB worden niet gehaald. De bedoeling van het lage rentebeleid van de centrale banken was dat bedrijven meer zouden gaan investeren als ze goedkoper konden lenen en zo de economie zouden aanjagen. Maar dat is niet gebeurd. De investeringen van bedrijven zijn in Nederland na de crisis niet meer toegenomen dan het bbp. De investeringen van de overheid liggen zelfs nog steeds 10% onder het niveau van voor de crisis. Rutte zei pas dat zijn kabinet meer investeert dan Den Uyl indertijd deed, maar waar hij dat vandaan haalt, is me een raadsel. Misschien komt hij er door al zijn plannen op te tellen en die investeringen te noemen. [dat zou best eens kunnen want Rutte telt zijn voornemens al wel meer mee voordat ze zijn gerealiseerd. Hij is de man van het woord en veel minder van de daad] In ieder geval haalt het investeringsherstel het niet bij wat na de diepe recessie van begin jaren tachtig gebeurde. Toen stegen, bij een reële rente van 7%, de investeringen van bedrijven met 75%. De laatste acht jaren, bij een reële rente die negatief is, zijn de bedrijfsinvesteringen met maar 35% toegenomen. Kennelijk zijn bedrijven, ondanks een heel hoge rente, bereid fors te investeren als ze de vooruitzichten maar goed achten. En doen ze dat, ondanks een extreem lage rente, maar in heel beperkte mate als ze niet voldoende toekomstperspectief zien. Investeringen worden overduidelijk maar in beperkte mate door de hoogte van de rente bepaald. Intussen heeft het beleid van de ECB wel voor een grote scheiding in de positie van grote ondernemingen versus MKB-bedrijven gezorgd. Het opkoopbeleid van Draghi strekte zich ook uit tot bedrijfsleningen, met als gevolg dat de rente op bedrijfsobligaties tot nooit eerder vertoonde niveaus is gedaald. In 2016 gaf Henkel, de fabrikant van onder meer Persil, een 5-jaars obligatie uit met een coupon van 0%. Er werd €700 miljoen opgehaald. Omdat de lening boven pari werd uitgegeven, kreeg Henkel zelfs geld toe. Het Franse LVMH, van onder andere de Louis Vuitton-tassen, leende in 2017 voor drie jaar €1250 miljoen, ook tegen 0%. Vorige maand heeft LVMH het kunstje weer herhaald. Geneesmiddelenfabrikant Sanofi heeft net een 3-jarige obligatie tegen ook weer een coupon van 0% uitgegeven. Unilever leende vorig jaar voor vijf jaar tegen 0,5%, Ahold voor zeven jaar tegen 0,875%. In feite worden de grote ondernemingen door Draghi gesubsidieerd. En dan het MKB. Dat heeft geen toegang tot de kapitaalmarkt, maar moet zich tot de banken wenden. Die blijken niet zo scheutig te zijn met het verstrekken van leningen. Als we kijken naar de kredietportefeuille van de drie Nederlandse grootbanken (ING, Rabo en ABN Amro), dan blijkt die sinds 2010 bij alle drie gekrompen te zijn. In 2010 stond er voor €1323 miljard aan leningen bij bedrijven en gezinnen uit, in 2018 was dat nog €1272 miljard. De economie groeide, maar de kredietportefeuille van de banken is nu kleiner. Je hebt bedrijven en bedrijven. De ene groep kan voor niks lenen, de andere is blij als er überhaupt een lening kan worden afgesloten. [onze politieke leiders slagen er niet in een toekomstvisie te ontwikkelingen en de ECB voert een abominabel slecht monetair beleid] Interessante column van van Duijn.

Is dit onze toekomst?

Alibaba-topman Jack Ma eist dat zijn werknemers minimaal 72 uur per week werken. Volgens de baas van het Chinese internetconcern Alibaba moeten zij daarbij de 996-werkcultuur omarmen: van 9 uur ’s ochtends tot 9 uur ’s avonds en 6 dagen per week. Werken van 9 tot 9 leidt tot enorm geluk”, zei Ma onlangs tijdens een interne bijeenkomst van Alibaba. „Als je niet meer tijd en energie in je werk steekt dan anderen, hoe kun je dan succes hebben?” In China is men bepaald niet vies van hard werken. Maar zelfs daar is er kritiek op de uitspraken van Ma. Volgens de Chinese autoriteiten zal de concurrentiekracht van een bedrijf niet verbeteren als werknemers structureel overwerken. Vooral in de Chinese technologiesector kampen medewerkers met extreem lange werkdagen en veel stress. De schatrijke mede-oprichter van Alibaba bezit een vermogen van $38 mrd en is lid van de Communistische Partij. Hij geldt als de rijkste man van China. Hoewel het lidmaatschap van de Communistische Partij belangrijk is om zaken te bereiken in China, blijkt de Alibaba-topman er wel degelijk linkse sympathieën op na te houden. Volgens hem hebben welvarende Chinezen bijvoorbeeld de plicht om arme landgenoten te helpen om ook vooruit te komen. In september heeft de 54-jarige Ma Yun(zijn echte naam) aangekondigd dat hij vertrekt als topman van Alibaba.

De koopkracht van de consument staat opnieuw in de aandacht

Een gemiddeld huishouden geeft een groter deel van de inkomsten uit aan basisbehoeften, zoals wonen en zorg, dan in 2008. Daarmee blijft er minder over voor andere spullen en diensten. Dit verandert ondanks de aantrekkende economie maar geleidelijk, meldt het economisch bureau van ING. Huishoudens consumeren hierdoor minder dan voor de crisis, terwijl ze wel meer geld uitgeven. In 2017 consumeerden mensen nog zo’n 6% minder dan in 2008. Door prijsstijgingen van 9% in totaal kregen ze daar minder goederen en diensten voor terug. Ook als de groeiende consumptie van 2018 mee wordt gerekend, komt de consumptie van een gemiddeld huishouden nog steeds beneden het niveau van voor de crisis uit. Basisbehoeften zoals wonen, zorg, voeding en energie beslaan in 2017 41% van de uitgaven van huishoudens. In 2008 was dat nog 36%. Vooral wonen en onderhoud werd in verhouding een grotere kostenpost: die groeide van 19,5% in 2008 naar 23,7% in 2017. Zorg is nu goed voor 3,8% van de uitgaven, van 3,1% voor de crisis. Ook aan voedsel en alcoholvrije dranken gaven mensen meer uit, door een sneller dan gemiddelde stijging van de prijzen, aldus ING. In 2008 was dit deel nog 10,1%, in 2017 is het 10,8%. Energie en water namen in 2017 juist een iets minder groot deel in van het budget dan in 2008. Door onder meer energie zuinigere nieuwbouw ging men in die periode langzaam minder energie verbruiken. Het bbp in 2017 is 6,5% groter dan in 2008, maar toch daalde de consumptie per huishouden. Volgens ING zijn er verschillende oorzaken voor die consumptiedaling. Ten eerste zijn er 7,5% meer huishoudens, die het gemiddelde omlaag halen. Ten tweede betalen huishoudens 7,1% meer mee aan consumptie die via de overheid loopt, zoals zorg- en onderwijsuitgaven. Ook is het aandeel dat mensen sparen toegenomen, zoals via pensioenen, en daalde het aantal leningen zoals hypotheken. “De lagere consumptie bij een hoger bbp kwam dus door het nastreven van andere, maatschappelijke doelen, zoals meer zorg en onderwijs en het opbouwen van financiële buffers”, aldus ING. Volgens ING zal het mogelijk nog tot 2025 duren voor volledig herstel van de consumptie zich volledig herstelt, ook al groeit het inkomen en trekt de consumptie aan. Dat zou komen doordat het aandeel van de basisbehoeften hoog blijft: door vergrijzing stijgen de zorgkosten, de energiekosten gaan omhoog door de energietransitie, en de huren zullen ook verder stijgen. Verder gaat volgens ING de komende jaren een groot deel van het geld naar extra collectief gefinancierde zorg en extra besparingen zoals voor de pensioenen. “De ruimte voor leuke dingen is dus nog altijd beperkt en die trekt de komende jaren maar geleidelijk aan”, zegt Marcel Klok van het ING Economisch Bureau. “Dit helpt verklaren dat mensen vinden dat ze nog niet echt profiteren van de economische groei. De groei leverde wel ruimte op voor zorg en de opbouw van buffers.” (bron: nu.nl)

NIBUD: huishoudens hebben gemiddeld 11 abonnementen

Een mobieltje, internet en tv thuis, Netflix, de krant, de Wegenwacht, maar ook bijvoorbeeld de sportschool, sportclubs, de Museumkaart, maaltijdbox, loterijen, kranten en tijdschriften en dan niet te vergeten de glazenwasser, online diensten, opslagruimte in de cloud en het cv-onderhoudscontract. Nederlandse huishoudens hebben gemiddeld maar liefst elf verschillende abonnementen. Maar het overgrote deel van de mensen, 91%, onderschat het aantal abonnementen dat men heeft. Dat blijkt uit onderzoek van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting en dat kan gevaarlijk zijn. “We zien het als een risico dat mensen meer abonnementen hebben en niet in de gaten hebben hoeveel ze daaraan uitgeven”, zegt directeur Arjan Vliegenthart. “Hierdoor kunnen ze in geldproblemen komen. Het gevaar van abonnementen is dat je uiteindelijk meer uitgeeft dan je eigenlijk wilt.” Jongeren tot 25 jaar hebben gemiddeld zestien abonnementen, 65-plussers hebben er een stuk minder, namelijk negen. Jongeren hebben vaker een abonnement op een streamingdienst of een privélease-auto, ouderen vaker op een krant, een lidmaatschap van een dienstverleners als de ANWB en de Consumentenbond of een loterij. Het Nibud vindt dat we vrij laks met al die abonnementen omgaan. “Mensen sluiten ze makkelijk af, lezen niet altijd de voorwaarden, kunnen vaak de contracten niet terugvinden en 30 procent zit langer aan een abonnement vast dan de bedoeling was.” De organisatie pleit ervoor dat mensen jaarlijks voor zichzelf op een rijtje zetten welke abonnementen ze allemaal hebben. Want huishoudens die een goed overzicht hebben, kunnen ook beter bepalen wat ze maandelijks aan abonnementen kwijt zijn.

Hudson Bay Nederland in de problemen

Warenhuisketen Hudson’s Bay draait in Nederland zo slecht dat een sluiting of faillissement nog dit jaar de meest voor de hand liggende optie is. Dat blijkt volgens het Duitse zakenweekblad Wirtschaftswoche uit interne documenten van het Duitse moederbedrijf Karstadt. Een woordvoerster van Hudson’s Bay Nederland kon niet inhoudelijk reageren. Karstadt was niet direct bereikbaar voor een reactie. In september werd Hudson’s Bay Nederland onderdeel van het op een na grootste warenhuisconcern van Europa door de samensmelting met Karstadt. De bijbehorende herpositionering gaf volgens Wirtschaftswoche slechts tijdelijke verlichting voor de keten. Vrij kort na de opening van de eerste vestiging van Hudson’s Bay in Amsterdam doken al berichten op dat de winkelketen niet aansloeg bij het Nederlandse publiek. Twee weken geleden werd nog een nieuwe Hudson Bay geopend in het Stadshart van Amstelveen, waar eerder V&D in was gevestigd. De Telegraaf citeerde eerder al uit interne documenten over grote verliezen. Volgens de Duitse berichten zouden de winkels in Nederland afstevenen op verliezen tot €1 mrd in 2028 als de keten op de huidige manier verdergaat.(bron: DFT)

Politieke peiling van Maurice de Hond van 14 april 2019

Ik hoorde zaterdagavond in Nieuwsuur Prof. Dr. Mr. Frederik (Frits) Bolkestein, Nederlands politicus, staatssecretaris van Economische Zaken en korte tijd minister van Defensie. Het bekendst is hij geworden als fractievoorzitter van de VVD in de Tweede Kamer. Van 1999 tot 2004 was de nu 86-jarige prominente VVD-er Europees commissaris voor Interne markt, de Douane-Unie en Belastingen. Het overstappen van een deel van de VVD-achterban naar Forum voor Democratie gaat hem zeer aan het hart. Hij stelt dat de partij meer de doelstellingen van de VVD naar voren moet brengen. Dat moeten de fracties doen. Rutte mag dan wel de politiek leider van de liberalen zijn maar de parlementariërs moeten hem voor het kabinetsbeleid van Rutte III attaqueren. Die voert een veel te links beleid in zijn ogen. Dat verklaart de overstap van VVD-kiezers naar Baudet. Bij de ongewijzigde peiling schrijft de Hond: De waterscheiding tussen kiezers van FvD (en PVV) aan de ene kant en de kiezers van VVD, CDA, D66, GroenLinks en PvdA aan de andere kant is na 20 maart groter geworden. Dat leidt er mede toe dat vooralsnog een groei van FvD door winst op VVD en CDA, niet waarschijnlijk is. Maar we zien geen tekenen dat de kiezers die van VVD en CDA naar FvD zijn overgegaan makkelijk zullen terugkeren. Die kiezers zijn namelijk zeer positief over Baudet en weinig positief over Dijkhoff en Buma. Kiezers die overgelopen zijn van VVD en CDA naar FvD, hopen ook in grote getale dat het kabinet de rit niet uitzit, terwijl kiezers die bij VVD en CDA gebleven zijn juist in meerdere mate hopen dat het kabinet wel de rit uitzit. Deze stijging hangt ongetwijfeld samen met de score van FvD op 20 maart. Kiezers met een negatief gevoel over FvD lijken via de hoop dat het kabinet de rit uitzit het moment van volgende verkiezingen maximaal te willen uitstellen (namelijk nog circa 2 jaar). Op basis hiervan is het waarschijnlijk dat FvD, hoewel er dus voor FvD op dit moment weinig potentieel over is bij VVD en CDA, wel goed in staat zal kunnen zijn om de 28 zetels (waarvan ook een groot deel van CDA en VVD komt) die ze nu heeft, vast te houden. De groei kan hooguit nog verder komen van de PVV. Hoe groot is het vertrouwen in de 13 fractievoorzitters in de Tweede Kamer: 1. Segers (CU), 2. Dijkhoff (VVD), 4. Thieme (PvdD), 5. Buma (CDA), 7. Baudet (FvD), 8. Klaver (GL), 12. Jetten (D66).

Slotstand indices d.d. 12 april 2019; week 14: AEX 561,61; Bel20 3845,05; CAC40 5.502,7; DAX30 11.999,93; FTSE 100 7.437,06; SMI 9.484,75; RTS (Rusland) 1253,44; DJIA 26.412,3; NY-Nasdaq 100 7.628,15; Nikkei 21.870,56; Hang Seng 29.909,76; All Ords 6.347,0; SSEC 3.188,63; €/$1,12876; BTC/USD $5.073,14; 1 troy ounce goud $1289,8; dat is €36.695,06 per kilo; 3 maands Euribor -0,31% (1 weeks -0,378%, 1 mnds -0,367%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,123%; 10 jaar VS 2,5426%; 10 jaar Belgische Staat 0,486%, 10 jaar Duitse Staat -0,046%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,3%, 10 jaar Japan -0,0531%; 10 jaar Italië 2,378%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,704.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen zijn deze week vrij stabiel, daarentegen zijn de rentetarieven voor 10-jarig papier licht aangetrokken. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven zijn niet verder gedaald: Zwitserland 0,23%; Japan 0,5189%; Duitsland 0,693%; Nederland 0,72%; Frankrijk 1,364%; VK 1,724%; Canada 2,0611%; Spanje 2,184%; VS 2,9563%; Italië 3,357%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,38%; Denemarken -0,365%; Nederland -0,337%; Frankrijk -0,213%; Japan -0,1698%; België -0,116%, Spanje 0,006%. Deze week wederom negatieve rentetarieven, die de gekte van het monetaire systeem dat door de Centrale Banken aantonen.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 13042019/474 Japanse jongeren hebben minder belangstelling voor seks

UPDATE 06042019/473 +++ Dringende Warnung +++ Mega-Crash und Jahrhundert-Wirtschaftskrise stehen unmittelbar bevor

Een droom over spaargeld

Ik droom vrijwel iedere nacht. Ik ervaar dan geen gebeurtenissen opnieuw. Er komen wel vrienden, kennissen en oud-collega’s in mijn dromen voor maar altijd in combinaties van personen die elkaar nooit hebben ontmoet. Vannacht keerde ik terug naar een gebouw waar ik al eens eerder in een droom was verdwaald, maar die geen enkele binding heeft met gebouwen waar ik ooit ben geweest. Vannacht ging ik in dit pand op zoek naar een persoon bij een bank die mij antwoord zou kunnen geven op een vraag, die mij was gesteld door een klant. Ik kende die persoon van naam en kende zijn deskundigheid op het terrein waarover ik hem wilde spreken. Ik wist op welke verdieping hij vroeger zijn kantoor had. Niets was meer zo als ik het kende. De kantoren waren er nog wel, maar geen van de namen kende ik en ook op de plaatjes van de afdelingen die daar waren gevestigd waren in een vreemde taal die mij niets zei. Ik vroeg aan iemand die op de gang liep waar ik mijn ‘man’ kon vinden waarmee ik wilde spreken. Hij haalde zijn schouders op. Even verderop sprak ik een oudere man aan die mij vertelde dat de persoon waarnaar ik op zoek was een paar jaar geleden verhuisd was naar de zevende verdieping. Daarna was het stil geworden over hem. Er waren geruchten dat hij thuis zou zitten. Hij verwees mij naar kamer 126 waar iemand was die mij mogelijk meer info zou kunnen geven. Dat bleek ook zo. Spaargeld was een groot probleem voor de bank. Ze wilden er wel vanaf omdat het veel te duur geld was. De markt was goedkoper dan de rente die ze nog altijd betaalde aan spaarders. In de markt waren er vrijwel geen partijen te vinden die de enorme spaargeld-portefeuille wilden overnemen op basis van de bestaande condities. De Amerikanen hebben wel belangstelling maar willen het deposito-garantie-stelsel (dgs) van €100.000 niet overnemen. Ook zijn er wel Italiaanse en Spaanse banken die interesse hebben maar die hebben een veel lagere rating en daar hebben de toezichthouders weer problemen mee. Kortom het is voor de bank een groot probleem waarvoor op dit moment nog geen oplossing is. Pas op het moment dat het dgs wordt afgeschaft, openen zich nieuwe mogelijkheden. Binnen de bank is er ook kritiek van een kleine groep die opkomt voor de belangen van de particuliere klanten, maar daar wordt op de zevende verdieping niet naar geluisterd. Het was inmiddels 12 uur geworden en ik dacht in het bedrijfsrestaurant even wat te gaan eten. Ik had dat vroeger ook gedaan. Maar op de plek waar het restaurant vroeger te vinden was, was het nu een bouwval. Ik herkende helemaal niets meer. Ik kwam daar ook niemand tegen om te vragen waar je kon lunchen. Ik herinnerde mij dat er vroeger in de buurt broodjeszaken waren waar je een kadetje ouwe kaas of halfom kon krijgen. Die zaken waren er nog wel maar die verkochten alleen maar ‘burgers’ en andere buitenlandse gerechten. Het leek me ongezond eten, vet, dikmakend. Ik ben toen maar doorgelopen door de lege straten naar een bakkerswinkel, die nog wel een broodje gezond in de aanbieding had. Ik ben daarna teruggekeerd naar huis, ik had daar helemaal niets meer te zoeken, met een heel triest bericht voor mijn klant. De waarde van zijn spaargeld zal, binnen afzienbare tijd, steeds minder waard worden. Toen werd ik wakker en zag op de wekker dat het kwart over acht was. Ik keek op teletekst naar het laatste nieuws.

Een droom over Draghi in de hemel

Zoals ik al zei: ik droom iedere nacht, maar meestal herinner ik ze bij het opstaan niet meer. Deze was zo indringend dat ik direct na het wakker worden enkele aantekeningen over die droom heb gemaakt. Wat U ervan gaat denken maar ik wil vooraf wel twee zaken helder neerleggen. Ik geloof in een hiernamaals, maar ik ben daar in mijn herinnering nooit geweest. Wel heb ik in mijn latere leven een aantal keren contacten gehad met vrienden en bekenden, die direct na hun overlijden aan mij verschenen in een heel witte setting (100x halogeen) en een boodschap. De laatste keer was dat een vriend die op de achtergrond langsliep en naar mij zwaaide. Van die vriend had ik een week daarvoor afscheid genomen. Bij een andere bekende, die ik al jaren niet meer had gesproken, verscheen hij ‘s morgens om half vijf, terwijl op dat moment zijn familie nog in het ziekenhuis waren en pas twee uur later te horen kregen dat de patiënt zojuist was overleden. Hij kwam duidelijk in beeld en verzocht mij om zijn familie te laten weten dat hij goed was overgekomen. Dat heb ik uiteraard gedaan. Deze verschijning kreeg ik toen ik op vakantie was in Zuid-Frankrijk. De meeste indruk heeft bij mij gemaakt een droom die ik 25 jaar geleden had (in die tijd droomde ik nog niet zoveel) waarin een heel bekend persoon, die ik wel van gezicht kende en wist wat hij deed, een detail: mijn echtgenote had als nanny, in het buitenland, wel eens op hem ‘gepast’, maar nooit contact met hem gehad. Ik kreeg die droom op een zaterdagnacht, nadat die persoon die avond was overleden. Ik droomde dat hij bij onze buren op bezoek kwam met een wagen met chauffeur, met of zonder zijn echtgenote, hij bracht een tijdje door bij de buurvrouw, die kunstenares was. Bij zijn vertrek haalde hij iets uit de auto en gaf haar dat met de opdracht dat in haar kluis te bewaren. Daarna belde hij bij ons aan en gaf ons ook iets. Ik herinner me niet wat dat was en of dat in relatie stond met datgene dat in de kluis moest worden opgeborgen. Later die nacht verscheen die persoon in het al geschetste decor van een witte setting. Hij gaf mij opdracht iets voor hem te doen. Ik snapte het niet, maar hij zei dat alles wel goed zou komen. Aan de ontbijttafel vertelde ik het mijn vrouw. Die zondagmiddag rond de klok van twee uur ging ik achter mijn tekstverwerker zitten: een Amiga 500. Ik kreeg teksten in mijn hoofd die ik heb uitgetikt. Die teksten waren zeker niet van mij, het ging ergens over waar ik geen weet van had. Ik kreeg opdracht de tekst naar een bepaald medium in het buitenland te sturen. Die opdracht heb ik die middag nog uitgevoerd. 9 maanden later kwamen we op een camping in het buitenland bekenden tegen die mij vertelden dat ze de ingezonden brief hadden gelezen. De wisten vanaf het eerste moment zeker dat die brief van mij kwam maar ook dat van wie die tekst was. Zij noemden die naam niet en ik ook niet, maar beiden wisten wel om wie het ging. Tot zover de inleiding op de droom van een interview dat ik vannacht had met Petrus aan de hemelpoort over de geruchten dat de overleden Mario Draghi in de hemel zou zijn opgenomen. Ik werd vriendelijk ontvangen door Petrus zelf die mij meenam naar een kamertje. Hij bood me iets te drinken aan. Ik vroeg hem of het waar was, wat op aarde werd verteld, dat Mario Draghi, de oud-president van de Europese Centrale Bank, in de hemel zou verblijven. Hij had eerst een tijdje in het vagevuur verbleven maar uiteindelijk had de Almachtige Heer, in al zijn wijsheid, compassie getoond en hem niet verwezen naar de hel. Ik vroeg Petrus waarom? De man had, naast veel foute, ook één goed besluit genomen en uitgevoerd. Het ging over 2002 toen de Muntunie in werking trad en de mogelijkheden voor de interne markt tussen de rijke eurolanden en de arme landen aan de Middellandse Zee konden worden uitgebreid. den,De uitspraak van bondskanselier Angela Merkel was helder, die later ook door Jan-Kees de Jager werden herhaald: Jullie, de zwakke eurolanden, zijn nu onze vrienden, in goede en in slechte tijden. De export naar de zwakke landen nam grotere proporties aan, maar die landen konden de rekeningen niet betalen. Geen probleem zei Jan-Kees de Jager, onze minister van Financiën in die jaren. Onze banken staan in de rij in jullie hoofdsteden om jullie goedkope leningen aan te bieden. Zes jaar later kreeg Merkel door hoe groot de ravage was, die zij had aangericht door haar hebzucht naar economische groei en begrotingsoverschotten. De West-Europese banken, waaronder veel Duitse en Franse, kregen de toezegging dat zij allemaal hun geld zouden terugkrijgen. De rijke landen die er maximaal van geprofiteerd hadden mochten hun winsten behouden. Die straatarme landen, die zwaar in de schulden zaten, zouden decennia lang moeten boeten en dat met toenemende armoede moeten betalen. Maar de Italiaan Draghi greep in om dat proces te saboteren. Hij maakte de rente op geld zo laag dat de arme landen en hun banken hun verplichtingen na konden blijven komen. Dat systeem werkte omdat de rijke landen de prijs ervoor betaalden. Spaargelden en pensioenreserves daalden sterk in waarde. Toen Draghi in 2019 aftrad bij de ECB zorgde hij wel voor dat nog jaren lang het systeem doorwerkte. Daarvoor heeft de Heer van dit Rijk hem clementie gegeven. Maar jij verkeert nog niet in de hoogste rangorden hier. Voor mensen als Merkel, Rutte, Dijsselbloem, de Jager en hun kornuiten zal de Heer geen compassie tonen. Voor technocraten die niet menslievend zijn, is hier geen plek, waren de laatste woorden die Petrus tot mij sprak. Einde droom.

Een droom waarin 2 historici terugblikken op de 21e eeuw

Het is vandaag Oudjaar 2099. Ik bevind mij in een kamer van een oud Patriciërs huis, klassiek ingericht, in Rome. Ik kom binnen er zitten twee, mij onbekende personen, vreemd gekleed en een kapsel waar ik even aan moet wennen. Ik mag in een luie stoel gaan zitten van een mij onbekend design. Ik word welkom geheten. Er wordt mij verteld dat ze historici zijn, die de komende maand vier keer gaan terugkijken op de gebeurtenissen en de meest markante ontwikkelingen in de 21ste eeuw. Vandaag worden de eerste 25 jaar onder de loep genomen. Iedere sessie heeft een eigen locatie die past bij de periode die wordt besproken. Ik mag bij het gesprek zijn om toe te horen, geen geluids- en beeldopnamen, geen notities, ik krijg geen auteursrechten van het besprokene, ik mag niet interpreteren, geen vragen, alleen luisteren. De spelregels zijn duidelijk. Er komen twee drinkpauzes en er wordt een lunch geserveerd, waarvan ik nu al wil verklappen dat ik geen idee had wat ik te eten kreeg. Misschien wel iets heel gezonds, maar wat? Deze eeuw begon in 2002 met de Muntunie, als het monetaire onderdeel van 12 EU-staten, die bekend stonden als de ‘eurozone’. Later zijn er meer EU-lidstaten toegetreden die allemaal de euro als betaalmiddel voerden. De Europese Centrale Bank bepaalde het monetaire beleid van de aangesloten landen. Al relatief snel moest worden vastgesteld dat die doelstelling tot grote problemen zou leiden. De nationale financieel/economische omstandigheden verschilden sterk tussen de rijke West-Europese landen en banken, de Zuid-Europese en de Oost-Europese. Daardoor kwam de Europese Unie in zwaar weer terecht, maar niet alleen als gevolg van het monetaire beleid. Al eerder had zich al een ontwikkeling voorgedaan, die wrevel had veroorzaakt. In de Tweede Wereldoorlog (1939-1945) waren de Fransen gastvrij in Engeland ontvangen en heeft een klein leger van Franse strijdkrachten in 1944 vanuit Engeland meegedaan aan de bevrijding van Europa. Dank daarvoor hebben de Engelsen daarvoor nooit gehad. De Fransen gingen na de Tweede Wereldoorlog in zee met de Duitsers, de verliezers van de oorlog, voor het bouwen van een Nieuw Europa zonder oorlog. Op zich was dat geen slecht initiatief maar ze hielden de Engelsen lang buiten schot. Een echt Frans/Engelse liefde ontstond er nooit en in 2016 stemden de Britten in een referendum voor het verlaten van de Europese Unie om hun vrijheid terug te krijgen. Dat proces kreeg de schoonheidsprijs niet. De continentale regeringsleiders vernederden de Britse premier meerdere malen. Ze hebben echt alles gedaan om de uittreding van de Britten te conditionering volgens de regels die zij dicteerden. Het leek er soms op dat ze van het VK een verdienkolonie wilden maken. Die hele uittreding werd een grote desillusie, die geen schoonheidsprijs verdiende. Dat idee refereert aan de ideeën van Nazi-Duitsland uit de periode 1935-1945, waarbij alle Europese volken ondergeschikt zouden worden aan het Ariese volk. Dat spanningsveld heeft de eenheid van de lidstaten van de Europese Unie niet versterkt. Daarbij speelden ook fundamentele gebreken van de unie een rol. De EU was opgezet als een samenwerkingsverband van Europese landen dat werd gestructureerd op de doelstellingen van het neo-liberale denken uit het kapitalistische Amerika. In de EU draaide het om financiën en economie. Die basis was veel te smal: er werd geen sociaal/maatschappelijk draagvlak gecreëerd, het werd opgezet als een Staten-unie, waarin nationale belangen prevaleerden boven Europese, de Unie had geen democratische structuur, de regeringsleiders waren niet capabel visie te ontwikkelingen op het Europa voor de volgende generaties. Het beleid kwam niet veel verder dan besluitvorming waarin alle nationale belangen werden gerespecteerd. In feite was de Europese Unie, in die structuur, een fata morgana. De Europese Unie verzuimde haar zorgplicht voor de inwoners. Als voorbeeld werd gewezen naar het verzuim dat Brussel accepteerde dat in de jaren 2015-2020 dat miljoenen tonnen gevaarlijke stoffen onveilig werden gebruikt in producten, die in het milieu terechtkwamen zonder enig toezicht. Het kon toen meer dan tien jaar duren voordat Europese ambtenaren het volk en het milieu beschermden, vooral doordat bedrijven onvoldoende informatie verstrekken en de informatieverstrekking vele jaren kon duren. De commerciële belangen waren te groot om met de risico’s van die stoffen naar buiten te komen. Het was toen al duidelijk dat in de EU chemische stoffen te makkelijk op de markt kwamen. Een toetssteen voor de belangen van mens, fauna en flora ontbrak. En dat werd geaccepteerd. Voor 2020 was al duidelijk dat er grote verschuivingen optraden op Europees en wereldniveau, mede ook als gevolg van de mondialisering. In de handel werd dat globalisering genoemd. Enerzijds waren er opkomende machten als China, India, Rusland, Brazilië en Zuid-Afrika die wereldmachten als de Verenigde Staten en Europa naar de troon stoten. Soms toen al met succes, zoals de Chinese Nieuwe Zijderoute. Anderzijds verschoof de macht van de democratie naar de van de multinationals. Die hanteerde hun eigen rechtspraak en hadden hun eigen fiscale regels, die in de democratische bovenwereld, zoals in belastingparadijzen, werden gerealiseerd. De politieke leiders keken ernaar, profiteerden er op nationaal niveau van en grepen niet in in deze wisseling van de macht. De grote problemen die ontstonden na de uitwerking van de lange conjuncturele golf (1950-2010) van Kondratieff, die de Russische econoom in 1935 had ontdekt in een kapitalistische geleide economie. Wat toen genoemd werd eco 3.0 was uitgewerkt en er moest beleid gemaakt worden voor de transitie naar eco 4.0. Dat betekende een grote schoonmaak en opruimen wat ‘overtollig’ was geworden. Daaronder vielen ook de enorme hoeveelheden geld die door de centrale banken twintig jaar lang in de markt waren gepompt in een poging de economische groei, toen nog een doelstelling van financieel/economisch beleid. Het werd uiteindelijk een enorme deceptie, die veel opgebouwde structuren vernietigde, waarbij grote vermogens werden vernietigd. Het heeft daarna nog 15 jaar geduurd, waaronder de negen ‘magere’ jaren (Genesis 41 de droom van de farao; Chnoem en de zeven magere jaren is een mythe uit de Egyptische mythologie, die staat opgetekend op de Hongersnoodstele, een blok graniet van zo’n drie meter hoog op het eilandje Sehel even ten zuiden van Aswan), voordat de draad weer kon worden opgepakt. Midden van de twintiger jaren werd er schoon schip gemaakt in de Europese Unie, onder druk van de populistische partijen die overal in Europa waren ontstaan als ‘de stem van het volk’. De regeringsleiders werden in een coup terzijde geschoven (en verdwenen van het Brusselse politieke speelveld). Een Italiaan werd gekozen als de nieuwe Europese leider, die een democratisch dictatorschap voerde. Brussel werd als de Europese hoofdstad ontmanteld en naar Rome verplaatst. Daar zetelde ook de Europese regering en het Europees Parlement verhuisde naar Florence. Enkele Europese diensten konden in Brussel achterblijven. De EU-lidstaten kwamen onder het bewind te staan van de Europese regering. De parlementen hielden zich alleen nog bezig met beleid dat niet door het Europees Parlement werd gevoerd. Die conversie heeft zeker tien jaar geduurd, maar de stem van het volk had een stem gekregen in het beleid dat werd gevoerd. Zo kon er geen financieel/economisch beleid meer worden gevoerd zonder instemming van de Europese Sociaal/Economische Raad. Ik ben kennelijk in slaap gevallen, want ze maakten me wakker toen het kwart over acht was en dat is de tijd dat ik opsta.

BLOG 472

Doordat ik het vorige blog een dag eerder heb gepost dan gebruikelijk, hier nog twee nagekomen berichten. De politieke peiling van Maurice de Hond laat twee verschuivingen zien: FvD neemt een zetel over van de PVV en de PvdD van D66. Daardoor is FvD met stip de grootste partij in de Tweede Kamer in de peiling: 27 tegen 23 voor de VVD. FvD vertolkt de stem van het volk en dat gaat gevolgen hebben voor de opkomst van de volgende verkiezingen. De Hond verwacht dat er een derde meer kiezers zullen opkomen. Die groep zal beduidend meer bestaan uit kiezers onder de 50 en zullen gemiddeld lager opgeleid zijn dan de kiezers, die 20 maart zijn opgekomen. Ten opzichte van de uitslag van vorige week zal dat negatieve effecten hebben op CDA, SGP en in mindere mate VVD, PvdA, D66 en 50PLUS. Een beduidend hogere opkomst zal positieve effecten hebben op FVD, PVV en in mindere mate de SP en Partij voor de Dieren. Die gevolgen zijn meegenomen in de peiling per 31 maart 2019. Net voor het posten van dit blog werden ook de peiling per 7 april van de Hond bekend. Twee kleine verschuivingen: FvD wint weer 1 zetel (28) op de VVD (22) en het CDA plust 1 zetel ten koste van de PVV. De coalitie blijft op 55 zetels staan. Op de vraag of de CO2-uitstoot van het bedrijfsleven gereduceerd moet worden reageert 75% bevestigend. De hoogste scores komen van GL (99%), PvdA (93%), PvdD (92%), D66 (92%). De laagste scores komen van de beide populistische partijen: FvD (45%) en de PVV (29%). Op de vraag of de burgers in de transitie (verwarming, koken, auto) moeten participeren is de score 57%. Onder die norm zitten: 50+ (55%), SP (47%), FvD (21%) en de PVV (15%).

De economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg, beiden met een linkse signatuur, vroegen in hun wekelijkse column op DFT aandacht dat in de meeste landen van de wereld de economische groei aan het vertragen is. Ook in Nederland zijn de groeiramingen bijgesteld van 2,5% naar 1,5%. De beide heren stellen dat er werk aan de winkel is voor het kabinet Rutte III. <citaat> Internationale denktanks en economische analisten waarschuwen de afgelopen maanden dat ze steeds meer signalen zien die zelfs wijzen op een komende economische recessie. Ze verwachten dat deze in eerste instantie in 2020 in de VS zal toeslaan en daarna ook Europa zal treffen. Het probleem met deze voorspellingen is dat vanwege de snelheid van economische en geopolitieke ontwikkelingen en onzekerheden die daarmee gepaard er sprake is van onvoorspelbaarheid. Eerder werd door analisten al voor 2018 een recessie aangekondigd, maar voor Europa en Nederland wordt door de meeste experts, onder wie de president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, voorlopig geen recessie verwacht. Niettemin doen overheden en ondernemingen er verstandig aan zorg te dragen voor voldoende financiële buffers en wordt het tijd voor het aanjagen van de economie. Deze week maakt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) bekend dat het kabinet Rutte III een solide buffer heeft opgebouwd. De Nederlandse overheid beschikte aan het einde van vorig jaar over een begrotingsoverschot van ruim €11 mrd (1,5% bbp), één van de hoogste ooit in ons land. Tegenover dit mooie beeld staat een bar slechte score op het terrein van de lastendruk. De jaarlijkse optelsom van belastingen en premies die door burgers en bedrijven wordt betaald, is opgelopen tot 38,4% (uitgedrukt in een percentage van het bbp). Deze zogenoemde collectieve lastendruk is de hoogste in ruim twintig jaar en is vooral het gevolg van extra btw, winstbelasting, belastingen op energie en auto’s en de loon- en inkomstenbelasting. Eerder schreven we al dat deze explosieve lastendruk slecht gaat uitpakken voor onze toekomstige economische groei en dat voor de burgers de belastingen verlaagd moeten worden. Volgens de Haagse financiële spelregels wordt het overschot aangewend voor het verlagen van de staatsschuld die daardoor daalt tot €405 mrd (52,4% bbp). Deze relatief lage schuld maakt het voor het kabinet mogelijk om bij een economische crisis tegenvallers op te vangen. In deze krant werd er in een artikel van Jorn Jonker en Martin Visser terecht op gewezen dat de begroting van de Nederlandse overheid zeer gevoelig is voor een economische neergang, waardoor het huidige overschot snel kan omslaan in een tekort. Uit de reactie van de oppositiepartijen in de Tweede Kamer blijkt dat ze daarvoor geen oog hebben. Deze partijen kwamen al bij presentatie van de CBS-cijfers met voorstellen om dit geld zo snel mogelijk uit te geven, vooral voor een grotere overheid (extra ambtenaren en hogere salarissen). Dat is onverstandig. Nederland krijgt te maken met een lagere groei en minder inkomsten voor de schatkist. Recente cijfers laten bovendien zien dat Rutte III nu al een kabinet is dat de publieke sector fors laat groeien: in 2017 met ongeveer €5 mrd en in 2018 met circa €13 mrd (o.m. extra zorguitgaven en hogere ambtenarensalarissen). Op zich doet Rutte III er verstandig aan met het overschot een buffer op te bouwen om een economische neergang op te kunnen opvangen, bijvoorbeeld als gevolg van de Brexit. Maar aan de andere kampt Nederland nog met een ander probleem. Volgens het nieuwste Centraal Economisch Plan (CEP) van het CPB zal onze economie vanaf 2021 slechter gaan draaien. De potentiële groei zakt terug naar slechts 1,2% en het advies is dan ook dat we mede met nieuwe productieve overheidsinvesteringen onze groei moeten aanjagen. Om een aantal redenen dienen we daarmee dit jaar al te beginnen. We hebben voldoende ruimte binnen het overschot en Rutte III kan daarnaast gebruik maken van de unieke situatie dat het kabinet voor deze investeringen vele miljarden kan lenen tegen een extreem lage rente en de uitleners zelfs geld toe geven. Op dit moment is er sprake van een zogenoemde negatieve reële rente [voor korte termijn leningen tot 3 jaar] waardoor het aflossen van de staatsschuld de overheid dus geld kost.</citaat> De hele, zeer interessante column staat op https://www.telegraaf.nl/financieel/3368937/column-rutte-iii-moet-economie-aanjagen

Een harde Brexit zal Duitsland snoeihard treffen

En dat niet allen Duitsland want de financiële markten hebben negatieve gevolgen van de uittreding van de Britten niet in de koersen ingeprijsd. Los daarvan vormt de Brexit een enorme belasting voor de Duitse economie en kost het naar verwachting een half procent economische groei wanneer de Britten zonder akkoord uit de EU stappen. Dit zei voorzitter Dieter Kempf van het Bundesverband der Deutschen Industrie (BDI), de overkoepelende vereniging van naar schatting 100.000 ondernemingen in de Bondsrepubliek, in gesprek met de Funke Mediengruppe. Eén op de vier bedrijven in Duitsland die zakendoen met Groot-Brittannië zal zijn genoodzaakt mensen te ontslaan, schat Kempf. Volgens hem heeft de Duitse economie in de aanloop naar de Brexit ook al grote schade opgelopen. Sinds het Britse referendum over de Brexit in 2016 is de Duitse export naar Groot-Brittannië meer dan 5% gedaald. Dat staat haaks op de groei van de export naar andere EU-landen in die periode. Waarvan acte. Bijna drie jaar geleden heb ik in dit blog er al op gewezen dat de wens van de Britten om uit de Europese Unie te treden het gevolg kan zijn van een nog altijd nog openstaande rekening over de gevolgen voor het Verenigd Koninkrijk in de Tweede Wereldoorlog. Neem de (lucht)Slag om Engeland van 10 juli tot 31 oktober 1940 met zware bombardementen op Londen en andere strategische grote steden, waarbij 3080 jongemannen van 14 verschillende nationaliteiten werden ingezet, waarvan meer dan één op vijf het leven verloor en minder dan de helft zou de oorlog overleven. De oorlog kostte 450.000 doden en in het Gemenebest verloren 580.000 militaire slachtoffers en 475.000 burgers het leven. Met inzet van de hele Engelse gemeenschap werden na 5 jaar oorlog de Duitsers verslagen. De Engelse overwinnaars kwamen er bekaaid vanaf: de Fransen gingen na de oorlog met de Duitsers een nieuw Europa opbouwen met steun van de Amerikanen. Aan de Engelsen werd geen aandacht meer geschonken. Niemand was hen nog dankbaar voor de bevrijding van bezet Europa voor hun inzet van mensen, materiaal en strategie met grote staatsschulden als gevolg. Het werd voor hen nog veel onaangenamer toen Angela Merkel de machtigste politica in de Europese Unie werd. Wat in Berlijn werd besloten werd op Europees niveau uitgevoerd. De Engelsen gaven in 2016 aan dat ze van hun afhankelijkheid van Brussel af wilden en hun vrijheid terug. Die vrijheid moeten ze met veel geld en inzet, met minder welvaart en veel chaos moeten terugverdienen. De Engelsen zijn eeuwen lang een dapper volk geweest, ook een koloniale dictator die geen mensenrechten kende, maar toch dit hebben ze niet verdiend. Ze zullen het de Duitsers van harte gunnen dat ze zwaar getroffen gaan worden door de Brexit.

De voortgang dan wel afgang van het Brexit-proces

Een ding is nu wel duidelijk. Het gaat in Londen helemaal niet meer om de Brexit-deal maar om de wijze waarop Theresa May, zonder gezichtsverlies, de politieke arena kan verlaten en op welke wijze de schade bij de volgende verkiezingen voor de Torries, de partij van premier May, zoveel mogelijk kan worden beperkt. De Conservatieve Partij dreigt namelijk, als gevolg van het traject dat May met haar Brexit-deal heeft gevolgd, uiteen te vallen. De vraag is of dat de komende dagen nog te voorkomen is. Inzet is een ‘no-deal’, wat May in geen geval wil en een grote groep Conservatieve parlementariërs juist wel. In de laatste peilingen is Labour al de grootste partij geworden. Bij de Torries staan de alarmbellen op rood. De vier alternatieve voorstellen voor de Brexit haalden maandagavond geen meerderheid. Waarschijnlijk speelden partijbelangen een grotere rol bij de besluitvorming dan richting te geven aan een oplossing voor de Brexit. De EU speelt het spel keihard, wetende dat een harde-uittreding van de Britten grote economische en financiële schade zal teweegbrengen in Europa. De Europese brexit-onderhandelaar, de Fransman, Barnier waarschuwde dinsdag dat een chaotische Brexit dichterbij is gekomen, nu het Lagerhuis opnieuw de alternatieven voor de brexit-deal van premier May heeft afgewezen. Toch denkt Barnier dat een no-deal nog kan worden voorkomen. Een lang uitstel kan alleen aan het VK worden verleend als besloten wordt tot verkiezingen of een nieuw referendum. Barnier herhaalde nog maar eens dat de Brexit-deal niet wordt opengebroken en dat de EU alleen bereid is tot concessies in het overleg over de toekomstige verhouding. Heel domme praat van deze Fransman. Hij speelt hoog spel, blufpoker. Er staan grote verliezen op het spel bij een aantal belangrijke EU-landen. Onbegrijpelijk dat de hoogmoed zover wordt doorgespeeld. Rutte waarschuwt de Britten nu ook dat er nu besluiten genomen moeten gaan worden. De tijd dringt. Ik zou nu, op 2 april, tegen het Britse kabinet willen zeggen, doe even niets meer, neem een time-out, en wacht waarmee de EU-regeringsleiders op 10 april mee komen. Ze hebben May meer dan voldoende vernederd.

Na langdurig kabinetsberaad op dinsdag doet May opnieuw een poging uit haar hopeloze positie, waarin ze verkeert, te komen. Ze gooit de handdoek dus nog niet in de ring. Onbegrijpelijk dat er in de politieke top in het VK niemand is die haar vertelt dat ze niet verder kan en zeker niet opnieuw op haar knieën moet voor de 27 EU-regeringsleiders en smeken om meer uitstel, in haar verwachting dat ze er uiteindelijk wel in zal slagen een Brexit-deal aangenomen te krijgen in het Lagerhuis. Ze gaat proberen met Labour tot overeenstemming te komen over een zachtere Brexit. Maar daar zullen de hardliners binnen de Conservatieve Partij zich zwaar tegen verzetten. Een breuk binnen de Torriers komt dichterbij. May moet zich realiseren dat ze ‘in blessuretijd’ speelt. Premier Theresa May wil de EU vragen de Brexit opnieuw uit te stellen, maar liefst zo kort mogelijk. Ze gaat, om een no-deal Brexit te voorkomen, proberen met de oppositie een acceptabel voorstel te presenteren en aanvaard te krijgen voor 22 mei. Groot-Brittannië hoeft dan niet mee te doen aan de Europese verkiezingen. [dit laatste is een zwakke uitspraak want op 12 april sluit de termijn voor de nominaties voor het Europees Parlement. Ze heeft de EU-top van komende woensdag dus niets te bieden. Kennelijk dekt haar kabinet haar niet meer haar Brexit-deal in de komende dagen voor een vierde keer in stemming te brengen in het Lagerhuis (of blokkeert de ‘speaker’ dat). Ik denk dat haar Brexit-deal nu definitief van tafel is en er vooralsnog geen referendum dan wel verkiezingen komen. President van de EU, Donald Tusk, reageerde op de aankondiging uit Londen vooral geduld hebben. Woensdagmorgen bracht Trouw het artikel dat <citaat> voor de EU het een keuze is tussen twee kwaden, tussen de pest en de cholera: een no-dealbrexit of een lang uitstel, inclusief Britse deelname aan de Europese verkiezingen. Wat het nog erger maakt, is dat het voor de 27 landen niet eens een keuze is. Het EU-lichaam moet afwachten of het van de Britse ziektemakers pest of cholera cadeau krijgt. Als niemand iets doet, wordt het automatisch de pest. Brussel heeft Londen tot 12 april de tijd gegeven om te zeggen wat het wil. Eigenlijk valt de deadline al twee dagen eerder, op woensdag de tiende. De Britse premier May (of haar opvolger) moet dan op een ingelaste EU-top antwoord geven op de vraag die ze in Brussel al talloze malen voor de voeten geworpen heeft gekregen. Inmiddels is die vraag vernauwd tot eerdergenoemde twee ziekten. Als het no deal wordt, is die twee dagen later een feit. </citaat> Of het plan van Corbijn, de leider van Labour, waarmee premier May nog gaat praten over een wel haalbare uittreding van de Britten, voor het afsluiten van een douaneunie met de EU en de Brexit-deal in de papierversnipperaar te deponeren, voor een meerderheid van de Conservatieven een realistische optie is, moet worden betwijfeld. Voor de Europese Commissie en de Europese Raad spelen ook andere zaken een rol. <citaat> Het meest waarschijnlijk zijn dus een no deal of een verlenging. “Wij willen geen harde Brexit, ook niet per ongeluk”, viel twee weken geleden op te tekenen uit een diplomatieke EU-mond. “Maar we willen ook de bestuurbaarheid van de unie niet in de waagschaal stellen.” Dat laatste houdt verband met een noodgedwongen langere Britse aanwezigheid in Brussel. Daarbij hoort een nog meer door nood gedwongen deelname aan de Europese parlementsverkiezingen. Immers, als het Verenigd Koninkrijk de komende tijd nog EU-lid is én geen Europarlementariërs kiest, dreigt de rechtsgeldigheid van alle EU-beslissingen te worden ondermijnd. Maar een vernederende Britse gang naar de stembus veroorzaakt ook maagzweren in Brussel. Bij een lang Brexit-uitstel is het VK, voor zolang het duurt, volwaardig EU-lid. Het land blijft in alle instituties vertegenwoordigd, mét stemrecht, soms zelfs vetorecht. En dat in een periode dat die instituties belangrijke beslissingen moeten nemen. </citaat> Premier May kondigde aan dat ze Brussel opnieuw om uitstel gaat vragen om een nieuw Brexitplan te maken. Ze wil tot uiterlijk 22 mei, vlak voor de Europese verkiezingen, de tijd. De EU moet daar nog wel mee akkoord gaan. May heeft tot de ingelaste top op 10 april om met een zo helder mogelijk alternatief te komen. Pas dan moet de EU een besluit nemen. Op woensdag een nieuwe ontwikkeling voorgedaan: het Britse Lagerhuis heeft met een meerderheid van één stem, 313/312, een wetsvoorstel aangenomen dat een ‘no deal-Brexit’ op 12 april moet uitsluiten. Als het Hogerhuis ook instemt, wordt de regering van premier Theresa May gedwongen te voorkomen dat er een vertrek uit de Europese Unie komt zonder dat daar iets met de unie over is afgesproken. May moet met deze wet bij dreiging van een ‘no deal-Brexit’ de Europese Unie om uitstel van de Brexit vragen. Als de Europese Raad daar niet mee instemt dan wordt de situatie heel complex, want moet het Lagerhuis dan de Brexit-deal van May binnen twee dagen aannemen? Inmiddels hebben twee dagen gesprekken plaatsgevonden tussen premier May en haar tegenspeler Corbijn, de politiek leider van Labour. Er is nauwelijks voortgang geboekt. Beiden hun kaarten voor hun borst gehouden. Daar kan ik mij wel iets bij voorstellen want Corbijn zal willen voorkomen dat hij de schuld krijgt van het niet bereiken van een Brexit-voorstel, dat door beide partijen wordt gedragen. Daarvoor zijn de verschillen binnen de fracties van Labour en de Torries te groot. Dat kan voor May dan weer een reden zijn haar Brexit-deal voor de vierde keer ter stemming voor te leggen. De Britse oppositiepartij Labour heeft na de gesprekken met de Britse premier Theresa May gezegd “teleurgesteld” te zijn dat de regering niet met een “compromis of echte verandering” is gekomen. “We dringen er bij de premier op aan om met significante veranderingen van haar deal te komen. Om zo een alternatief te vinden dat genoeg steun kan krijgen in het parlement en het land weer een te maken”, aldus de partij in een verklaring. May heeft vrijdag een brief geschreven aan de Europese President Donald Trump dat ze meer tijd nodig heeft voor overleg, dat er nog geen voorstel is en dat ze verzoekt uitstel tot 30 juni 2019. Dat zou betekenen dat de Britten kandidaten moeten voordragen voor de verkiezing van het Europees Parlement op 22 mei. Dat is een politiek heel omstreden onderwerp. De reactie van Tusk was dat een optie van één jaar meer kans van slagen heeft, maar dat zal May afwijzen en komende donderdag of vrijdag haar Brexit-deal weer aan het Lagerhuis voorleggen op een moment dat er geen alternatieven meer zijn voor 12 april. Want het Lagerhuis heeft met één stem meerderheid besloten dat het geen no-deal wil. Het Hogerhuis heeft daarover nu het laatste woord. Het wetsontwerp dat de Britse regering verplicht uitstel van vertrek aan te vragen als een no-brexitdeal dreigt, kan door het Hogerhuis waarschijnlijk niet op tijd worden ingediend. Woensdag joeg het Lagerhuis in, naar parlementaire maatstaven, razend tempo het wetsontwerp erdoorheen. Volgens zegslieden van de oppositiepartij Labour worden de stemmingen in het Hogerhuis over dit wetsontwerp maandag pas afgerond. Sommige Conservatieve leden van het Huis willen de behandeling rekken, omdat ze faliekant tegen uitstel van de Brexit zijn. Ze zien in de voorgelegde wet een smerige truc om de Brexit op de valreep te dwarsbomen. Enkele ‘Brexiteers’ betoogden boos in de media dat het wetsontwerp dat Brexit blokkeert „is aangenomen dankzij een crimineel.” Ze wijzen erop dat een van de voorstemmers in het Lagerhuis een parlementariër is die drie maanden celstraf heeft wegens belemmering van de rechtsgang. Het voormalige Labourlid Fiona Onasanya is onlangs voorwaardelijk uit de gevangenis vrijgelaten en loopt met een enkelband. Ze is wel uit haar partij (Labour) gezet, maar is vooralsnog formeel het parlementslid voor haar kiesdistrict. In het NOS-journaal/Nieuwsuur hoorde ik vrijdagavond de uitspraak dat premier May een nieuw Brexit-voorstel wil gaan uitwerken en dat ze daarvoor meer tijd nodig heeft. Ik geloof daar helemaal niets van. Ze weet zeker dat de EU haar verzoek, zonder enige visie waar ze naartoe wil met betrekking tot de uittreding, de termijn niet nogmaals met 11 weken zal verlengen. Ze heeft met opzet voor deze manoeuvre gekozen om donderdag het Lagerhuis voor het blok te zetten haar Brexit-deal toch te aanvaarden. May heeft zondag nog weer eens gemeld dat ze heel korte termijn met Labour overeenstemming te bereiken over de wijze waarop het VK de EU verlaat. Let op mijn woorden: die overeenstemming moer er voor donderdagmorgen zijn, zodat dat voorstel door de Europese Raad kan worden verworpen, zodat May vrijdag alsnog haar Brexit-deal door het Lagerhuis wil jagen.

Twijfels over de inhoud van het rapport van Mueller terzake de integriteit van Trump

De Amerikaanse minister van Justitie William Barr heeft veel voor president Donald Trump schadelijke bevindingen uit het eindrapport van het Ruslandonderzoek van Robert Mueller weggelaten in zijn samenvatting, zeggen enkele leden van de onderzoekscommissie tegen NYT. “De inhoud van het rapport is schadelijker voor de president dan Barr in zijn samenvatting schrijft”, zo zeggen de niet bij naam genoemde leden tegen de krant. Volgens de leden heeft Barr “verzaakt om een adequate samenvatting van het rapport te geven”. Barr kwam vorige week met een samenvatting van vier pagina’s van het rapport dat naar schatting ongeveer vierhonderd pagina’s bevat. De Democraten hadden Barr verzocht het hele rapport voor 2 april openbaar te maken. Hij zal voor een commissie van het Huis van Afgevaardigden getuigen over het rapport, maar wil slechts een geredigeerde versie van het rapport vrijgeven. Niemand buiten het ministerie van Justitie heeft het volledige rapport van Mueller nog gezien, ook het Witte Huis niet. Nadat de samenvatting werd gepresenteerd, twitterde Trump dat hij “compleet vrijgepleit” is. [daarop heb ik gelijk al gereageerd dat ik daar niets van geloofde. De speciaal aanklager Mueller heeft dat ook niet in zijn 400 A4tjes tellende rapport gezegd. Nee, staat er in het rapport: als de minister van Justitie van oordeel is, aan de hand van zijn bevindingen over verwijtbaar handelen van de president, dan moet hij, William Barr, daartoe overgaan] Een commissie van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden heeft nu bij de Amerikaanse fiscus de belastingaangiften van president Trump van de afgelopen zes jaar opgevraagd. Richard Neal, de Democratische voorzitter van de Ways and Means Committee, heeft om zowel de persoonlijke als de zakelijke aangiften van de president gevraagd. De commissie is belast met de Amerikaanse belastingwetgeving. Neal is het enige lid van het Huis van Afgevaardigden dat wettelijk bevoegd is om Trumps aangiften op te vragen. Hij doet dit nadat een onbekend aantal Democratische parlementsleden en pressiegroepen hierop hadden aangedrongen. Trump beloofde in 2016 bij de campagne voor de presidentsverkiezingen dat hij, net als zijn voorgangers, zijn belastingaangifte openbaar zou maken, maar heeft dat tot nu toe niet gedaan. De Republikeinen zijn tegen het verzoek van de commissie. Naar verwachting stappen de partijgenoten van Trump naar de rechter om te voorkomen dat de aangiften vrij worden gegeven.

Ik twijfel aan de ‘gekleurde’ waarheid van Donald Trump

President Donald Trump wil dat Republikeinse politici wantrouwiger zijn over het tellen van stemmen na verkiezingen, stelde hij deze week op een bijeenkomst van de Republikeinse Partij. We moeten veel beter op het tellen van de stemmen gaan letten”, stelde Trump. De president insinueerde dat stemmingen in het recente verleden door een verkeerde telling in het voordeel van Democraten zouden zijn uitgevallen. Hij noemde echter geen specifieke voorbeelden. “Ik vind de tellingen maar niets”, zei Trump. “Ik vind het niets, en jullie vinden het ook niets. Jullie willen het alleen niet zeggen, omdat jullie bang zijn voor de pers. Jullie zijn bang voor de pers.” De president claimde eerder dat er afgelopen november is gefraudeerd bij de gouverneursverkiezingen in Florida en Arizona. Hij kon de beide claims niet onderbouwen en er werd geen enkel bewijs van fraude of corruptie gevonden. Ook riep Trump na de door hem gewonnen presidentsverkiezingen in 2016 dat er “miljoenen illegale stemmen” zouden zijn uitgebracht. Ook dit kon hij niet bewijzen. Het was overigens niet de enige opmerkelijke uitspraak die Trump tijdens de bijeenkomst deed. De president hield ook een tirade tegen windmolens. “Ze zeggen dat het geluid van windmolens kanker veroorzaakt”, stelde de president, waarna hij het geluid van een windmolen imiteerde. Trump claimde ook dat huizen naast een windmolen 75% van hun waarde zouden verliezen. Ook deze uitspraken kon de president niet staven. De miljardair-president zaaide eerder op de dag verwarring toen hij tijdens een discussie over de NAVO zei dat zijn vader Fred Trump in Duitsland geboren is. De vader van Trump is echter geboren in New York en is daar ook opgegroeid. Het is de vierde keer in korte tijd dat de president beweert dat zijn vader in Europa is geboren, maar dat zou aantoonbaar onjuist zijn. Het Witte Huis wilde geen commentaar op de uitspraken van Trump geven. Mijn twijfels of alles nog wel ‘kits’ is in zijn bovenkamer, ook gezien mijn eerdere over een ‘dwang-neurose’, nemen toe.

Pensioen misère

De financiële situatie van pensioenfondsen is in maart weer verslechterd. Kortingen voor miljoenen werkenden en gepensioneerden zijn ’niet meer te voorkomen’. Dat stelt hoogleraar pensioenrecht Hans van Meerten. Hij reageert op cijfers van consultancybureau AON over de gemiddelde financiële staat van pensioenfondsen. Die is de afgelopen maand weer verslechterd. Vooral voor metaalfondsen PME en PMT is dat slecht nieuws. Als hun financiële situatie niet rap verbetert, moeten ze voor komend jaar hun deelnemers gaan korten. De hoop op een verbetering is volgens Van Meerten wel vervlogen. „De kortingen zijn niet meer te voorkomen”, zegt hij. Voor de fondsen zijn er nog twee ontsnappingsroutes: een pensioenakkoord uit de polder met wetgeving om de kortingen op zijn minst uit te stellen of een wonderlijk herstel op de financiële markten. Maar beide opties zijn volgens Van Meerten ’onmogelijk’: „Dat gaat niet gebeuren.” [die constateringen zijn niet nieuw, maar ook een omgebouwd pensioensysteem voorkomt dat niet. Zeker niet als er geen compensatie, die €60 mrd gaat kosten, komt om de terugval van weggevallen van solidariteit op te vangen. Die plannen van Koolmees zijn illusies. De problemen zitten op het monetaire vlak en met name de extreem lage rentetarieven, die de ECB oplegt en ook de bepaling van de veel te lage verrekenrente. Als DNB de prognose niet loslaat dat dit monetaire beleid nog decennia in stand gehouden wordt, zullen uiteindelijk de pensioenen geen stuiver meer waard zijn]

Financieel/economische ontwikkelingen

De Amerikaanse banenmotor hapert

De Amerikaanse economie heeft in maart veel minder banen opgeleverd dan waar op was gerekend. Volgens salarisstrokenverwerker ADP steeg het aantal banen vorige maand met 129.000, het slechtste cijfer sinds september 2017. De banengroei viel vooral tegen in de bouwsector en in de industrie. Vrijdag komt de federale overheid met officiële banencijfers en die vielen erg mee: 196.000. (bron: DFT)

De avocado’s worden fors duurder: dank je wel Trump

Slecht nieuws voor liefhebbers van avocado’s: de prijs van de groene vrucht is in één dag met 34% gestegen, tot bijna 400 pesos (€18,50) per tien kilo. Dat is de snelste stijging sinds 2009. De enorme prijsstijging is het gevolg van dreigementen van Donald Trump dat hij de grens van zijn land met Mexico dicht gaat gooien. Mexico is ’s werelds grootste producent van avocado’s. Mexico moet dit jaar juist méér avocado’s aan de VS leveren dan anders, omdat de oogst in de Amerikaanse staat Californië door de droogte grotendeels is mislukt. De prijzen gaan nu extra hard omhoog omdat importeurs hun slag willen slaan voor de grens echt sluit, zegt een analist tegen persbureau Bloomberg. Nederland is na de VS wereldwijd de grootste importeur van avocado’s. Onze avocado’s komen echter vooral uit Chili, Peru en Zuid-Afrika.

Trump dreigt Mexico met importtarieven op Mexicaanse auto’s

Mexico moet werk maken van de aanpak van drugssmokkel naar de Verenigde Staten. Lukt het de Mexicanen niet om deze illegale handelsstromen uit Zuid-Amerika het komende jaar in te dammen, dan volgen er importtarieven op auto’s. Dat dreigement uitte de Amerikaanse president Donald Trump. Trump dreigde eerder al de grens met Mexico te sluiten. Daarmee wilde hij onder meer bewerkstelligen dat Mexico meer werk maakt van de aanpak van illegale immigratie naar de VS. Dat veel automakers ervoor kiezen auto’s voor de Noord-Amerikaanse markt in Mexico te laten bouwen, is Trump al langer een doorn in het oog.

Trump grijpt in: FED moet de rente verlagen

De Amerikaanse president Donald Trump wil dat de Federal Reserve de rente gaat verlagen. Volgens Trump hebben de acties van de Amerikaanse koepel van centrale banken gezorgd voor een minder sterke economische groei in de Verenigde Staten. Daarmee neemt Trump de Fed opnieuw op de korrel. Hij uitte in het verleden al vaak kritiek op de renteverhogingen door de centrale bank. Nu roept hij zelfs op tot een renteverlaging en verdere versoepeling van het monetair beleid.

Trump schrikt van dreigement van Saoedi-Arabië

Saoedi-Arabië dreigt olie in andere valuta dan de dollar af rekenen, indien de Verenigde Staten een wetsvoorstel aannemen waarmee OPEC-landen aan Amerikaanse anti-trust wetgeving onderworpen kunnen worden. Dat schrijft het persbureau Reuters op basis van drie bronnen, die betrokken zijn bij het Saudische energiebeleid. Volgens twee van deze bronnen heeft de oliestaat dit plan al met andere landen binnen de OPEC-alliantie besproken. Ook zou de Amerikaanse regering ervan op de hoogte zijn gebracht. Aanleiding voor dit dreigement is een wetsvoorstel genaamd NOPEC, wat staat voor ‘No Oil Producing and Exporting Cartels Act’. Met dit wetsvoorstel wil de Amerikaanse regering een einde maken aan de immuniteit van landen die onderdeel zijn van het oliekartel. Het wetsvoorstel stamt al uit 2000, maar kreeg tot voor kort onvoldoende draagvlak. Dat veranderde met de komst van president Trump, die zich zeer kritisch heeft uitgelaten over de hoogte van de olieprijs. Als het NOPEC wetsvoorstel wordt aangenomen kan de regering sancties opleggen aan landen die zich schuldig maken aan een prijskartel. (bron: MarketUpdate)

Moody’s trekt aan de bel over witwassen

Europese banken hebben van 2012 tot 2018 ruim $16 mrd (€14,2 mrd) aan boetes moeten betalen vanwege tekortschietende controles op witwassen en het overtreden van handelsrestricties, meldt Moody’s. Er lopen nog meer onderzoeken naar deze praktijken, waardoor meer banken te maken kunnen krijgen met financiële, operationele en reputatierisico’s, aldus de kredietbeoordelaar. De Amerikaanse toezichthouders hebben ruim drie kwart van de boetes opgelegd. Europese toezichthouders leggen tegenwoordig grotere boetes op dan voorheen, signaleert Moody’s. Nieuwe regels moeten banken stimuleren om betere controles uit te voeren.

De prijzen stijgen harder dan de lonen; koopkracht ouderen daalt

Dat is slecht nieuws voor werkenden én gepensioneerden. Komt de koopkracht hierdoor in gevaar? De prijzen zijn in maart van dit jaar gestegen met 2,8%, zo maakte het CBS bekend. De cao-lonen namen in diezelfde maand met 2,2% toe. Dit jaar is de algehele prijsstijging, de inflatie, uitzonderlijk hoog. Dat komt doordat het kabinet het lage btw-tarief heeft verhoogd van 6% naar 9%. En doordat de energierekening dit jaar aanzienlijk hoger is. Dat tikt flink door in dit inflatiecijfer. Dat de prijzen flink stijgen is geen verrassing. Maar de hoogte van de inflatie is dat wel. De btw-stijging is ingevoerd per 1 januari. Uit eerdere gevallen is bekend dat winkeliers en andere ondernemers die btw-stijging volledig doorvertalen in hogere prijzen. Alleen doen ze dat niet direct. In januari viel de inflatie daarom mee. Maar iedere maand pakt de algehele prijsstijging hoger uit. De harder gestegen inflatie is vooral toe te schrijven aan de prijs van voedingsmiddelen, van gewone boodschappen dus. Die vallen grotendeels onder het lage btw-tarief dat door het kabinet is opgeschroefd. Voedingswaren stegen in maart weer harder in prijs dan ze in februari al waren gestegen. Ook de benzineprijzen gingen omhoog, maar een gemiddelde consument geeft daaraan minder uit dan aan dagelijkse boodschappen. De energienota is ook een factor van belang, maar die was in maart niet hoger dan in februari, dus dat speelt voor nu geen specifieke rol. Komt de koopkracht nu in gevaar? Dat is nog niet zeker. Maar het ziet er niet goed uit. Het CBS maakte namelijk tegelijkertijd bekend dat de cao-lonen maar met 2,2% zijn gestegen. De loonstijging compenseert dus niet de inflatie. Dat effect is al ingezet in januari en tot nu toe wordt het verschil tussen lonen en prijzen iedere maand een beetje groter. En wat de verwachting van het kabinet? Het kabinet baseert zich op ramingen van het CBP. Die rekende op 2,3% prijsstijging en 2,7%loonstijging. Dat pakt tot nu toe dus precies andersom uit. In juni komen de rekenmeesters weer met nieuwe voorspellingen, dan zullen de CBS-cijfers worden meegenomen. Dan moet blijken of deze trend zich heeft doorgezet en of de koopkrachtvoorspelling van gemiddeld plus 1,5% wordt bijgesteld. Een andere factor voor de koopkracht is de verlaging van de inkomstenbelasting. Die is gewoon doorgevoerd per 1 januari. Kunnen de lonen nog verder aantrekken? Dat zou je wel verwachten nu er zoveel vraag is naar werknemers. Maar bij de huidige krapte hadden economen allang een steviger loonimpuls verwacht. Nieuwe cao’s laten soms loonstijgingen van 3% zien. Maar of alle cao-afspraken bij elkaar in de buurt komen van de ramingen van de koopkrachtplaatjes is zeer de vraag. En wat betekent dit voor de gepensioneerden? Veel gepensioneerden krijgen geen indexatie van hun aanvullende pensioen. Hoe harder de prijzen stijgen, hoe meer de koopkracht van dat pensioen achteruit gaat. De AOW is wel welvaartsvast. Die stijgt twee keer per jaar mee met de gemiddelde lonen. Maar als de lonen achterblijven en de prijzen harder stijgen is dat dus ook nadelig voor mensen met AOW.

De tijd van 4% economische groei is voorbij

Een waarschuwing vooraf. Hier spreekt een autoriteit die ons gaat voorbereiden op minder welvarende tijden, gezien vanuit een neoliberaal beleid, zowel financieel/economisch als monetair. Laura van Geest, directeur van het Centraal Plan Bureau, stelt, in de Telegraaf, dat we moeten gaan wennen dat onze economie niet meer zo fors groeit als voorheen. Een plus van één tot anderhalf procent, dat wordt volgens haar ’het nieuwe normaal’ voor ons vergrijzende land. Hoewel het na magere jaren weer goed ging met Nederland, merkten veel mensen dat nog niet en voorlopig blijven echte vette jaren dus uit. In China schrikken ze als hun economie ’maar’ met 5% groeit. Bij ons zou de vlag uitgaan!” Of je staat te juichen bij een groeicijfer of niet, hangt af van door welke bril je kijkt, wil Laura van Geest maar zeggen. En volgens de directeur van het Centraal Planbureau moeten Nederlanders een andere, minder roze bril op gaan zetten. De afgelopen decennia raakten we namelijk gewend aan de mooie cijfers. Groeicijfers die begonnen met een 2, een 3 of zelfs een 4 in de jaren negentig, konden in de boeken worden bijgeschreven. We begonnen het normaal te vinden en pasten er ook ons beleid en onze uitgaven op aan. Want als het even tegenzat, wisten we: die rode cijfers worden vanzelf toch weer dikke plussen. Zij legt uit dat we nu al in ’het nieuwe normaal’ zitten. En dat betekent: een groei van 1% à 1,5% zal naar verwachting voortaan de standaard zijn. Een belangrijke oorzaak voor die minder riante groei: „We zien dat Nederland echt vergrijst.” Nederlanders worden steeds ouder en er komen relatief minder jonge mensen bij op de arbeidsmarkt. Voorheen groeide onze economie nog omdat er elk jaar meer mensen waren die aan de slag konden gaan. Hoe meer mensen er werken, hoe meer zij samen kunnen produceren. Maar die groei van het aantal mensen op de arbeidsmarkt ziet Van Geest afvlakken. [maar dat is het gevolg van kabinetsbeleid. We hadden allang jongeren hier binnen moeten halen, ze onze taal moeten leren, ze een beroepsopleiding moeten geven en ze hier moeten integreren. Maar dat is politiek niet haalbaar. De meerderheid wil knusjes samenblijven en kennelijk accepteren dat het allemaal maar wat minder moet. Op dat denken moet worden ingebroken. Of de autochtone bevolking moet meer kinderen gaan grootbrengen dan wel we moeten jongeren van buiten halen] De gevolgen van dit probleem werden tot nu toe een beetje voor ons uitgeschoven. Ouderen zijn namelijk steeds langer gaan werken, waardoor het aantal deelnemers op de arbeidsmarkt toch enigszins op peil bleef. Maar dat kun je niet eeuwig rekken, weet ook de CPB-directeur. Als we meer economische groei willen, kunnen we toch groeien door nog slimmer te gaan werken? Bijvoorbeeld door mensen beter op te leiden en door technologische ontwikkelingen handig in te zetten. Dat is in het verleden ook gebeurd. Het klinkt mooi, maar Van Geest ziet dat de productiviteitsgroei al tijden achterblijft. De winst van goed onderwijs geven lijkt grotendeels al geïncasseerd en digitalisering brengt nog niet wat sommigen er van verwachten. „Vroeger schreven we een brief met een pen, nu schrijven we een e-mail. Maar die beginnen we nog steeds met ’geachte’ en met ’hoogachtend’ onderaan.” Tja, dan is de tijdswinst beperkt. [dat is natuurlijk de grootste lulkoek, dat gaat over 20 letters aantikken in 10 seconden tijd, daar moet de productiviteitsgroei niet vandaan komen] Misschien komt die gehoopte dikke plus er niet of kost het nog meer tijd voor onze economie echt van digitalisering profiteert. Toch vindt Van Geest het verstandig als de overheid kansen benut om onze productiviteit op te krikken, hoe moeilijk dat ook kan zijn. [als dit het denken is van onze beleidsmakers en rekenmeesters dan hebben we nog een lang traject voor ons] Volgens Van Geest zullen we in elk geval vaker in een recessie belanden in ’het nieuwe normaal’. En voor onze koopkracht kan dit alles ook slecht nieuws zijn. „Als de koek minder groeit, is er minder te verdelen en is er ook minder te herverdelen.” „Dat hoeft niet rampzalig te zijn.” Een lage economische groei, betekent ook weinig rente. En zodra investeerders dat niet accepteren, kunnen ze riskantere beleggingen gaan doen of elders hun heil zoeken. Pas dan wordt het ’ongemakkelijk’ volgens de CPB-directeur. Lagere pensioenuitkeringen daar moeten „mensen aan wennen. Pensioenfondsen ook”, zegt Van Geest over de lage rentes die bij ’het nieuwe normaal’ horen. Ook dit aspect heeft gevolgen voor onze koopkracht, via de pensioenen. „Als dat rendement minder wordt dan zijn er twee smaken: of je krijgt minder pensioen, of je moet meer pensioenpremie betalen.” En wie meer inlegt voor zijn pensioen van later, moet nu dus al wat netto inkomen en dus ook koopkracht inleveren. Zijn de vooruitzichten dus bar en boos? Van Geest wil nadrukkelijk niet somberen, ondanks haar boodschap. Als we ons psychologisch aanpassen aan bijvoorbeeld lagere rentes, hoeft er niet eens zo veel aan de hand te zijn. En het is toch ook een zegen dat mensen ouder worden en van hun pensioen kunnen genieten, zegt de CPB-directeur. En wie het nieuwe normaal niet bevalt, kan er proberen iets aan te doen – zoals de arbeidsparticipatie van vrouwen nog verder bevorderen – ook al heeft dat weer nadelen. [hier doet de directeur van het CPB vreemde uitspraken. Ze doet uitspraken waarmee ze het volk voorbereid op magere jaren, een lager welvaartspeil met een afnemende koopkracht, lagere pensioenen als gevolg van onvoldoende productiviteitsgroei. Over de mogelijkheid dat ook Nederland in een recessie terechtkomt: geen woord. Daarbij vergeet ze ook te melden wat de sociaal/maatschappelijk en financiële gevolgen kunnen zijn van de realisatie van de Klimaat-doelstellingen voor huishoudens (investeringen, hogere huren/woonlasten en nog een onzekerheid over de uiteindelijke maandlasten voor energie – gas, water, stroom – na de gas-transitie. En wat de gevolgen kunnen zijn van het monetaire beleid van lage/negatieve rentetarieven voor spaarders. En daarover zegt ze dan dat het volk daarover niet over hoeft te somberen. Als U dit snapt mag U het zeggen] Het sombere scenario dat sommige economen schetsen, van het vergrijsde Japan dat we achterna zouden gaan, ziet Van Geest ook weer niet gebeuren. „We hebben een andere economie. En aan de andere kant: nergens word je zo oud als in Japan. Ook Japanners zijn gelukkig volgens mij. Dus zo somber moeten we het niet zien.” [het Japanse probleem is dat ouderen minder zijn gaan consumeren en meer zijn gaan sparen, waardoor de economische groei daalt. Dat probleem kennen wij ook. Als de toekomst onzeker is en er geen zicht is op een heldere visie op komende ontwikkelingen, gaan burgers minder besteden en meer sparen en dan daalt de economische groei met als neveneffect een dalende inflatie, waardoor de koopkracht op peil blijft. Daarbij speelt in Japan een grote rol dat de enorme staatsschuld van $9,4 biljoen voornamelijk wordt gefinancierd met de opgebouwde pensioenreserves van de werknemers. Die staatsschuld is zelfs 2,5 keer het bbp. De Japanse welvaart is gefinancierd met een enorme hoge staatsschuld uit de pensioenreserves van de pensioenpotten. Ter vergelijking: de VS en China hebben de grootste staatsschuld: van $20 biljoen. Het derde land is Japan met maar $9,4 biljoen. De schuld per inwoner in Japan bedraagt $73.850 en in de VS $64.000, bij een ratio van de VS-staatsschuld versus het bbp van 1,08. Een ander buitenbeentje is Singapore. Die hebben maar een staatsschuld van $523 mrd en een schuld-ratio van 1,1 maar iedere inwoner heeft wel een schuld van $94.500 en dat is extreem hoog voor de 5,5 miljoen inwoners. Doordat de Bank of Japan, net als de ECB, de BoE en de FED, een extreem lage/negatieve rente hanteren, verkeren ook daar de pensioenfondsen in zwaar weer, waardoor er ook daar twijfels zijn of de deelnemers nog wel ooit de pensioenuitkeringen krijgen waarvoor ze pensioenpremie hebben betaald. Waar Laura van Geest stelt dat de omstandigheden in Japan niet te vergelijken zijn met die in ons land is dat maar heel betrekkelijk waar]

IMF: let op voor sterk opgelopen huizenprijzen

Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) waarschuwt wederom voor de gevaren van sterk oplopende huizenprijzen in veel landen. Daaraan kleeft het risico dat er een grote financiële schok ontstaat als de huizenprijzen plots weer flink zakken en tal van mensen en bedrijven met betalingsproblemen te maken krijgen. Het gaat er vooral om dat mensen zich bij het kopen van een huis flink in de schulden steken. Vandaar dat de deskundigen bij het IMF, evenals centrale banken en toezichthouders, zich voortdurend hard maken voor strengere regels rond hypotheekverstrekking en voldoende buffers bij banken. Volgens het IMF kan de ontwikkeling van de huizenprijzen een gevaar worden voor de algehele financiële stabiliteit omdat huizen door bedrijven en financiële partijen ook veel als investeringen worden beschouwd. Het kredietfonds pleit er daarom ook voor dat beleidsmakers prognoses van de huizenprijzen meer bij besluitvorming betrekken. Nederland wordt in de studie niet genoemd. Hier wijst bijvoorbeeld De Nederlandsche Bank al jarenlang op het belang de hypotheekrenteaftrek af te bouwen en het maximale leenbedrag aan banden te leggen. De Verenigde Staten komen wel in het rapport voor. Daar is het beeld gemengd. De situatie lijkt in ieder geval gezonder dan ruim tien jaar terug, omdat er volgens het IMF minder sprake is van overwaardering.

Beleggers en speculanten houden vertrouwen in de bull-market

De koersen op de beurzen trekken zich niets aan van de dalende economische verwachtingen wereldwijd, van de handelsoorlogen, van de Brexit (hoe die ook afloopt). De prognoses voor economische groei wereldwijd dalen, de inflatie zakt weg, de economische bedrijvigheid krimpt, maar er is zoveel gratis geld in de markt dat beleggers blijven speculeren op de financiële markten. En die situatie zal blijven bestaan zolang op enig moment er een gigantische kapitaalvernietiging gaat plaatsvinden, als gevolg van instortende kapitaalmarkten met verliezen tot wel 60% van de huidige prijzen die op de effectenbeurzen en stijgende rentes op geldmarkten worden genoteerd. Denk dan ook aan een wereldoorlog met enorme kapitaalvernietigingen tot gevolg of natuurrampen waarbij grote delen van landen verdwijnen b.v. aan de oost of westkant van de VS. Deze ontwikkelingen zijn niet op bestelling af te roepen.

De bedrijvigheid in de industrie van de eurozone is in maart sterker gekrompen dan in februari. Dat meldde marktonderzoeker Markit op basis van definitieve cijfers. De inkoopmanagersindex voor de industrie in het eurogebied ging naar een stand van 47,5 tegen 49,3 een maand eerder. Een niveau van 50 of meer duidt op groei, daaronder op krimp. De index voor de Duitse industrie zakte naar een niveau van 44,1 van 47,6 in februari. De graadmeter voor de Franse industrie kwam uit op 49,7 tegen 51,5 een maand eerder. De Italiaanse index noteerde 47,4 tegen 47,7 in februari en die voor Spanje steeg naar 50,9 van 49,9 in de voorgaande maand.

De fabrieksorders in Duitsland zijn in februari onverwacht fors gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat blijkt na cijfers van het Duitse federale statistiekbureau. De orders gingen op maandbasis met 4,2% omlaag. Dat is de grootste orderkrimp in meer dan twee jaar. In januari was er al sprake van een daling met 2,1%. Op jaarbasis gingen de Duitse fabrieksorders met 8,4% omlaag. Volgens het statistiekbureau krompen de binnenlandse orders in februari op maandbasis met 1,6%, terwijl de bestellingen vanuit het buitenland met 6% afnamen. De orders voor kapitaalgoederen zoals bijvoorbeeld machines en vrachtwagens daalden met 6% en bij consumentengoederen gingen de bestellingen met 3,5% omlaag. De Duitse industrie ondervindt al langer hinder van de afzwakkende wereldeconomie, de handelsspanningen, productieverstoringen in de autosector en de onzekerheid door de Brexit. ING-topeconoom Carsten Brzeski sprak in een reactie over zeer tegenvallend nieuws dat de hoop op een herstel van de Duitse industrie ondermijnt. Hij vreest echter dat de industrie van Duitsland zich moet voorbereiden op meer slecht nieuws. (bron: DFT) [Duitsland is het EU-land waar de zwaarste klappen vallen, hetgeen zal uitstralen naar andere EU-lidstaten. Nederland zal daarbij niet worden gespaard, met alle consequenties van dien]

De Europese Unie legt handelsconflicten met India en Turkije voor aan de Wereldhandelsorganisatie (WTO). De schade voor Europa van handelsbeperkende maatregelen van beide landen bedraagt meer dan €1 mrd per jaar, meldt de Europese Commissie. In de zaak tegen India verzet de EU zich tegen importheffingen op een breed scala aan ICT-producten, waaronder mobiele telefoons, terwijl het land zich heeft verplicht die heffingsvrij te verhandelen. De Indiase heffingen variëren tussen de 7,5% en 20%, waarmee Europese exporten ter waarde van €600 mln gevaar lopen. Turkije dwingt buitenlandse farmaceutische bedrijven hun productie naar Turkije te verhuizen als ze willen dat hun medicijnen in aanmerking komen voor terugbetaling aan burgers in het Turkse zorgsysteem. Dat is duidelijk in strijd met de WTO-regels om buitenlandse bedrijven gelijk te behandelen, aldus Brussel. De exportschade beloopt €460 mln en kan oplopen tot €2,5 mrd. (bron: DFT)

De orders voor duurzame goederen in de Verenigde Staten zijn in februari met 1,6% gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat meldde het Amerikaanse ministerie van Handel op basis van een voorlopig cijfer. In januari namen die orders nog met een herziene 0,1% toe.

ECB en de Draghi doctrine

2.600.000.000.000 zoveel trok de Europese Centrale Bank (ECB) uit in de periode 2014-2018 om de economie van de eurozone een slinger te geven. Ter vergelijking, dat bedrag is even groot als 22% bbp van de hele eurozone. De ECB gaf dat bedrag uit door obligaties op te kopen, om zo de inflatie op te krikken tot dicht bij maar net onder de 2%. Met zo’n bedrag moet je een heel eind komen, zal ECB-president Mario Draghi hebben gedacht. [ik denk niet dat hij dat bij de start gedacht heeft. Hij is gewoon begonnen met QE, en toen dat niet het gewenste resultaat opleverde is hij doorgegaan met het opkopen van grotere hoeveelheden] Helaas, dat is niet wat uit de cijfers blijkt. Voor haar beleid kijkt de ECB naar de kerninflatie, dus zonder de beweeglijke prijzen van voedsel, energie en tabak daarin meegenomen. Maandag bleek dat de kerninflatie in de eurozone in maart daalde tot 0,8%. Al die miljarden en dan zo weinig effect. Wie wil weten hoe dat komt, moet het jaarverslag van De Nederlandsche Bank (DNB) eens lezen, dat vorige week werd gepubliceerd. „De inflatie laat zich niet heel nauw sturen. Door onzekerheid over het inflatieproces en de doorwerking van het monetaire beleid heeft de centrale bank in werkelijkheid onvolledige controle.” Vrij vertaald staat er de inflatie nauwelijks van z’n plaats komt, wat de ECB ook doet. Dat staat nogal haaks op de toon die Draghi aanslaat in zijn toelichtingen op het rentebesluit. Iedere zes weken zegt hij dat het ECB-bestuur, waar DNB-president Klaas Knot nota bene deel van uit maakt, er het volste vertrouwen in heeft dat de inflatie op de middellange termijn richting de 2% gaat. Volgens Knot ligt het er maar net aan hoe je het begrip ’middellange termijn’ interpreteert. Het duurt gewoon wat langer voordat de inflatie op het ECB-doel zit, is zijn idee. [hierbij een kanttekening: als de economische groei in een neergaande trend voortgaat en terechtkomt in een recessie kan het nog wel even duren voordat de inflatie weer aantrekt] at de inflatie niet precies doet wat de centrale bank wil, komt door allerlei structurele factoren. Met de komst van online winkelen verhoog je als winkelier bijvoorbeeld niet zo makkelijk je prijzen, de klant zoekt gewoon online op waar de nieuwe telefoon of dat bankstel het goedkoopst is. Globalisering bracht werknemers concurrentie uit andere landen. De verzwakkende positie van vakbonden en komst van zzp’ers zorgde ervoor dat het mechanisme waarbij krapte op de arbeidsmarkt leidde tot hogere lonen verzwakte. Dat drukt allemaal op de inflatie, zonder dat een centrale bank er veel aan kan doen. Dat weet DNB allemaal heel goed. En die discussie is in Frankfurt vast ook wel gevoerd. Dus waarom houden centrale banken zo star vast aan zo’n precieze doelstelling, in plaats van gewoon toe te geven dat de centrale bank ook niet alles in de hand heeft? Zo koopt de ECB schijnprecisie, en betaalt met zijn eigen geloofwaardigheid. [en legt de lasten ervan op de bordjes van spaarders, pensioenfondsen en andere beleggers] (bron: DFT)

Klimaatperikelen

Het is wat laat maar het dringt nu toch door dat de realisatie van de klimaatdoelstellingen binnen de afgesproken tijdslijn, zoals die zijn neergelegd in het Klimaatverdrag van Parijs (2015). Kan het bedrijfsleven en de huishoudens de gelden wel verkrijgen en betalen die met de enorme energietransitie gepaard gaan?

Ondernemers hebben veel twijfels en vragen over de kosten van het Klimaatakkoord. Ze zijn vooral bezorgd dat het verduurzamen van gebouwen meer gaat kosten dan voorspeld. Dat zeggen de werkgeversorganisaties VNO-NCW en MKB-Nederland in een brief aan minister Wiebes en de Tweede Kamer. Er doen allerlei verschillende cijfers de ronde over hoeveel het gaat kosten om je huis duurzamer te maken. “Het Planbureau voor de Leefomgeving lijkt uit te gaan van gemiddeld €15.000 investeringskosten per woning om deze via de wijkaanpak aardgasvrij te maken”, schrijven de werkgevers in hun brief. “Dat is weinig. Gemiddeld kost het upgraden naar bijna energieneutraal namelijk €30.000”, zeggen ze. “Het gasvrij en CO2-neutraal maken van oude woningen kost al gauw €60.000 of zelfs meer. Voor ondernemers geldt vaak een dubbele rekening: eigen huis en eigen bedrijfspand.” Dat er verschillende cijfers rondgaan over de kosten voor woningen is te verklaren. De werkgeversorganisaties vergelijken hier namelijk twee verschillende dingen met elkaar: aardgasvrij maken en bijna energieneutraal maken. Want een bestaande woning geschikt maken voor aardgasvrije verwarming kan stukken goedkoper zijn dan die woning ook nog eens energieneutraal maken. En dat is misschien ook helemaal niet nodig. [die stelling is niet helemaal juist: verwarming van woningen middels een cv-ketel levert snel een hogere temperatuur op, dan bijvoorbeeld verwarming middels een warmtepomp. Die levert maar ca 16 graden plus dat er aanvullende vloerverwarming voor nodig is en het huis geïsoleerd moet worden. Er is nog geen enkel inzicht met hoeveel euro’s de jaarlasten voor het energiegebruik en rente en afschrijving van de gedane investeringen gaan stijgen en of dat wel voor alle huishoudens is op te brengen. Want mensen met dit project in de financiële misere storten, mag geen optie zijn. Bij het energie-neutraal maken van een woning denk ik op de eerste plaats aan het plaatsen van zonnepanelen, ook in groepsverbanden, maar daarnaast ook aan het vervangen apparaten door zuinigere en duurzamere. Daar hangt ook een prijskaartje aan] In het klimaatakkoord is namelijk afgesproken dat per 2030 1,5 miljoen woningen van het gas af moeten zijn. Maar daarin is dus niet afgesproken dat woningen ook per se verbouwd moeten worden om ze op het niveau van de allerstrengste BENG-norm (Bijna Energie Neutrale Gebouwen) te krijgen. Ook een bedrag van €235 mrd wordt genoemd door de werkgevers om alle bestaande woningen te verduurzamen. De partij Forum voor Democratie gebruikt dat cijfer ook in hun berekening waarin ze op meer dan €1000 mrd aan klimaatkosten komen. Het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB) heeft inderdaad becijferd dat het €235 mrd kost als je alle bestaande woningen verbouwt om ze in 2050 op die BENG-norm te krijgen. Gemiddeld is dat volgens het EIB ruim €30.000 per woning. Maar of dat moet gaan gebeuren, is nu dus nog niet duidelijk. Als je bijvoorbeeld alle woningen verbouwt naar het een stap minder zuinige energielabel A, dan kost dat veel minder dan €235 mrd: namelijk maar €80 mrd, gemiddeld €12.500 per woning, aldus het EIB. [maar dan rijst de vraag of woningen nog wel voldoende verwarmd kunnen worden en hoe groot de hogere financiële lasten dan worden] (bron: nu.nl) Huizenbezitters en ondernemers moeten samen voor honderden miljarden investeren in hun woningen en bedrijfspanden. Deze verborgen kosten kunnen het draagvlak onder het klimaatbeleid ondermijnen. Dat zegt Hans de Boer, voorzitter van werkgeversorganisatie VNO-NCW, tegenover de Telegraaf. „We moeten een investeringsberg van €250 mrd nemen tot 2050.” Hij vraagt zich af hoe het kabinet mensen denkt over te halen om zo veel geld te steken in het energiezuinig maken van hun huis of bedrijfspand. „Worden mensen daartoe gedwongen? Dan moet je dat ook eerlijk vertellen.” Het bedrijfsleven stelt de doorrekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) aan de kaak. „Er zijn stevige twijfels en vragen over de gehanteerde veronderstellingen, modelberekeningen en dus de plausibiliteit van diverse uitkomsten zoals door sommige instituten gepresenteerd”, zo staat in de brief aan minister Wiebes en de Tweede Kamer. Woningbezitters, verhuurders en ondernemers moeten eerst fors investeren voordat ze kunnen gaan profiteren van een lagere energierekening. „Die investeringsberg is als de beklimming van de Alpe d’Huez”, zegt De Boer. „Het PBL praat alleen maar over de afdaling waarbij je je investering terugverdient. Maar je moet die Alpe d’Huez eerst nog op. Daar praten ze niet over.” Als burgers en bedrijven niet bereid blijken dan wel niet in staat zijn om die tienduizenden euro’s op te brengen, dan zal het kabinet niet slagen met zijn klimaatbeleid. Het draagvlak is nu al niet aanwezig, stelt het bedrijfsleven: „Nu is van dat draagvlak noch bij burgers, noch bij ondernemers in voldoende mate sprake om straks tot een breed gedragen en dus effectief beleid te komen.” De ondernemersorganisaties stellen in de brief talloze vragen aan het PBL [van RTL Nieuws weten we dat PBL zelf niet de nodige kennis in huis heeft om de doorrekeningen uit te kunnen voeren en heeft daarbij gebruik gemaakt van het bedrijf Revnext, de enige partij die weet hoe het zogeheten CarbonTax-model, dat gebruikt is voor de doorrekeningen, precies werkt. Eerdere berekeningen voor meerdere ministeries roepen vragen op over de betrouwbaarheid van de gepresenteerde prognoses] over de geloofwaardigheid van de doorrekeningen van dit planbureau. „We willen Nederland ervoor behoeden dat beleid wordt gemaakt op basis van uitgangspunten waarbij wij grote vraagtekens hebben”, zegt hij. „We moeten voorkomen dat een groep Nederlanders die buitengewoon begaan is met het klimaat zó hard doorrent, dat ze vergeet de goede cijfers en analyses te presenteren.” De werkgeversvoorman gaat nog net niet zover dat hij een motie van wantrouwen afgeeft over de berekeningen van het PBL: „Ik zeg niet dat PBL niet deskundig is, maar ik wil wel al onze vragen op tafel leggen voor de juiste discussie op basis van de feiten.” Die twijfels heeft hij over het Centraal Planbureau niet. Die rekenmeesters hebben zich in de afgelopen decennia bewezen. Daarom wil De Boer dat alle plannen integraal worden bekeken op hun economische effecten door het CPB. „Laten we dat nou niet door het PBL doen, maar door het CPB, want daarin hebben we meer vertrouwen.” [een voorzet die ik volledig steun]

De kosten die je moet maken voor de energietransitie, hangen af van hoe je een woning zonder aardgas gaat verwarmen en hoe geïsoleerd de woning al is. Het kan bijvoorbeeld dat je een woning niet verder hoeft te isoleren als je bijvoorbeeld stadsverwarming krijgt in plaats van aardgas en de woning al een energielabel A heeft. Waar woningen precies aan moeten voldoen in 2050 wordt pas over een hele tijd besloten. In de klimaatwet is alleen afgesproken dat in 2050 de CO2-uitstoot 95% gedaald moet zijn ten opzichte van 1990. [de vraag is hier of die doelstelling wel op al zijn facetten doordacht is. CO2 is een voedingsbron voor de (oer)wouden over de hele wereld. Bomen zetten CO2 om in zuurstof: door fotosynthese wordt CO2 opgenomen en zuurstof uitgescheiden. Via een ingewikkeld biochemisch proces wordt het CO2 met water omgezet in glucose (suiker), wat onder andere een energiebron is voor de plant (verbranding met zuurstof) en opslag (als zetmeel). Veel plantaardig afval sterft af (zoals de bladeren) en wordt in de grond opgenomen als organische stoffen. Het zou dus zo kunnen zijn dat CO2 uiteindelijk in gebonden vorm wordt opgenomen in de bodem. De vraag is dan ook of we op aarde met zoveel minder zuurstof in leven kunnen blijven, als de CO2-uitstoot tot 5% wordt gereduceerd] Daarbij komt ook nog dat bij een “doelstelling van 95% CO2-reductie in 2050 er echt wel heel veel moet gebeuren”, zegt EIB-directeur Taco van Hoek. “Ik denk dat we in alle eerlijkheid moeten vaststellen dat dat een grote operatie is die veel gaat kosten. Het is geen natuurwet dat alle woningen ‘BENG’ moeten worden, maar welke dan wel?” Woningen kunnen bijvoorbeeld ook in 2050 nog best wat energie verbruiken, maar dat moet dan wel duurzame energie zijn. “Daartussen is samenhang”, zegt van Hoek. “Als we minder investeren in gebouwen, dan moeten we meer investeren in de energie-infrastructuur. Wij pleiten er vooral voor dat je goed bekijkt wat nou verstandig is om te doen. Laten we bijvoorbeeld eerst eens zien hoe het gaat met die proefwijken die als eerste van het gas af gaan.” En dan is er nog iets, de bovenstaande cijfers gaan alleen over de kosten. Maar tegenover die kosten om een gebouw duurzamer te maken staan ook baten, zoals een lagere energierekening. [dat wordt ons wel voorgehouden, maar in deze fase stijgen de energieprijzen alleen maar. Ik geloof dat pas als duidelijk wordt hoe groot de kosten zijn voor energie, afschrijving/aflossing en rente van de noodzakelijke investeringen afgezet tegen die kosten nu] Volgens hetzelfde EIB-onderzoek zijn tot en met het isoleren naar energielabel B de kosten lager dan of gelijk aan de baten. Tot en met energielabel B maak je dus winst op je investering. Voor energielabel A zijn de kosten iets hoger en voor energielabel BENG een stuk hoger. Het EIB gaat daarbij wel uit van een aantal dingen, die nog anders kunnen uitvallen. Bijvoorbeeld dat je het geld voor de investering leent, tegen een rente van 6%. [dat kan momenteel ook tegen fors lagere rentetarieven: de huidige hypotheekrente voor een 10-jarige termijn ligt voor een 100% financiering op >2%] Een ander instituut, het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL), heeft onlangs becijferd dat er tot 2030 in totaal maximaal €13,5 mrd geïnvesteerd moet worden in gebouwen om de afspraken uit het klimaatakkoord te realiseren. En dan gaat het om zowel woningen als andere gebouwen, zoals kantoren. De nettokosten (de zogeheten nationale kosten) zijn volgens het PBL maximaal €90 mln per jaar, onder meer omdat een groot deel van de investeringen dus weer terugverdiend worden. Verder verwacht het PBL dat die investeringen voor een groot deel (maximaal €9,1 mrd) in de gesubsidieerde wijkaanpak zullen worden gedaan. Daarvan zullen woningcorporaties een flink deel voor hun rekening nemen. Want die moeten de motor achter de verduurzaming van huizen worden. Naast de kosten van het verduurzamen van gebouwen zijn de ondernemersorganisaties ook bezorgd over de kabinetsplannen voor een CO2-heffing.”Het kabinetsvoornemen tot een nationale CO2-heffing voor de energie-intensieve industrie bovenop het Europese systeem is een wereldwijd novum.” Eerder zeiden ze al te vrezen dat er daardoor banen zullen verdwijnen uit Nederland. Volgens het bedrijfsleven moet er dus meer duidelijkheid komen over de precieze kosten van het klimaatbeleid. “De klimaattransitie moet doorgaan, maar de huidige politieke koers rond het klimaatakkoord maskeert nog te veel de echte prijs ervan voor burgers en bedrijven. Dat is slecht voor het draagvlak.

De reacties op de brief van Hans de Boer zijn niet mals. De klimaatdoelstellingen worden in 2020 niet gehaald, dat is nu wel zeker. De reactie van de werkgevers vraagt om een nieuwe doorrekening en een langere aanloop en een aanpak die veel breder en dieper moet worden onderzocht en uitgewerkt. In ieder geval kan het gepruts van wat aan de 5 klimaattafels is bereikt in de papierversnipperaar. Dat is slecht nieuws voor D66, de CU, GL, de PvdA en de klimaatlobby. Maar er is ook slecht nieuws voor het kabinet, want bij de doorwerkingen van het Klimaatakkoord door het PBL en het CPB op 13 maart j.l. waarbij Rutte en Wiebes toezeggingen hebben gedaan over nieuw beleid, waaronder de invoering van een nationale CO2-tax voor bedrijven, dreigen in duigen te vallen. De getroffen bedrijven zijn erop tegen en daarvoor schijnt Rutte te zijn gezwicht. Minister Wiebes werkt nu aan een gestripte versie voor een hogere heffing op de CO2-uitstoot alleen voor de meest vervuilende bedrijven, die veelal al een Europese heffing betalen. Voor GL en de PvdA, die het kabinet nodig heeft na de installatie van de nieuwe Eerste Kamer, als gedoogpartners, gaat dat niet ver genoeg. Voor mij, als huishouden, ben ik helemaal tegen die CO2-tax, want de bedrijven die die heffing moeten betalen zullen dat doorberekenen in hun kostprijs en vervolgens betaalt het volk de prijs doordat de energieprijzen gaan stijgen. Voor het bedrijfsleven zal die heffing een kwestie zijn van broekzak vestzak.

Het kabinet heeft mogelijk meer tijd nodig om tot een reactie op het klimaatakkoord te komen. Dat zei premier Rutte tijdens zijn wekelijkse persconferentie. Het kabinet zou eind deze maand met definitieve voorstellen komen om de CO2-uitstoot te verlagen, maar Rutte verwacht die deadline niet te kunnen halen. “Het is technisch allemaal ongelofelijk complex.” Weer raakt de afronding van het klimaatakkoord wat verder uit zicht. Schreef klimaatminister Wiebes ooit nog optimistisch aan de Tweede Kamer dat er eind 2018 een definitief klimaatakkoord gesloten zou zijn, inmiddels durft niemand in Den Haag meer hardop te zeggen wanneer er uitsluitsel komt over de maatregelen waarmee onze CO2-uitstoot in 2030 met 49% verlaagd moet zijn. Vooral het vormgeven van een CO2-belasting noemde Rutte een ‘enorme bak werk, met veel technisch ingewikkelde aspecten’. Deze week ontstond onrust over de CO2-belasting die het kabinet wil invoeren. In plaats van een ‘platte’ CO2-heffing, waarbij bedrijven een vast bedrag moeten betalen over elke ton CO2 die ze uitstoten, leek het kabinet zich te richten op een voor bedrijven veel minder zware variant. In de variant die het kabinet deze week voorlegde aan milieuorganisaties en de industrie, krijgen bedrijven een specifiek besparingsdoel. Pas voor de uitstoot die boven dat doel uitkomt, gaan bedrijven een ‘stevige’ heffing betalen. Hoe hoog die is, is onbekend. Vooral Jesse Klaver was daar woedend over. ‘Kiezersbedrog’ noemde de GroenLinks-voorman het meerdere malen. Volgens hem doet de uitgelekte variant geen recht aan de belofte die premier Rutte en klimaatminister Wiebes vlak voor de verkiezingen deden. [maar dat is in feite niet correct: Rutte en Wiebes hebben nooit gesproken over een Algemene CO2-tax, wat GL en de PvdA graag wilden] Rutte reageerde daar tijdens de persconferentie schouderophalend op. “De man is helemaal in paniek om niks”, sneerde de premier. Volgens het kabinet liggen nog verschillende opties op tafel en zijn er nog geen beslissingen genomen. Het kabinet wil ook nog wachten op de voorstellen die de Partij van de Arbeid en GroenLinks hebben gedaan voor een CO2-heffing. Zij willen wel een ‘platte’ heffing, en hun voorstellen worden doorgerekend door het Planbureau voor de Leefomgeving. Volgens een woordvoerder van het bureau zijn ze daar half april mee klaar. [maar zet ik dan weer vraagtekens bij want inmiddels is duidelijk geworden dat het PBL zelf niet de kennis in huis heeft die doorberekeningen uit te voeren en er grote twijfels zijn of Revnext, het private bedrijf die dat eerder heeft gedaan voor het PBL, wel in staat is betrouwbare prognoses te produceren met de rekenmodellen die ze daarvoor gebruiken. In ieder geval hebben de werkgevers die doorrekeningen van het PBL al in de papierversnipperaar gegooid] De invoer van een CO2-heffing was één van de voorstellen die premier Rutte en minister Wiebes deden na de presentatie van de doorrekening van het Klimaatakkoord op 13 maart. Die heffing moest volgens Wiebes ‘verstandig’ en ‘objectief’ zijn. Belangrijk is daarbij volgens het kabinet dat zo’n heffing geen bedrijven zou wegjagen uit Nederland. Daarnaast beloofde het kabinet toen te zullen kijken naar een eerlijker verdeling van de energierekening tussen burgers en bedrijven en naar de subsidieregeling voor elektrische auto’s. Rutte hoopt nu ‘tussen half mei en begin juni’ met de voorstellen te komen. [bij die halve toezegging zet ik dan weer twijfels, want ik vrees dat en Rutte en Wiebes geen idee hebben hoeveel werk er nog verzet moet worden om met voorstellen komen die draagvlak in de samenleving krijgen, ik denk meer aan zes tot twaalf maanden] (Bron: RTL Nieuws)

Hoe langer het duurt hoe meer informatie er naar buiten komt over het De mededeling sloeg in als een bom. Inwoners van Haarlem in de wijk Tubbergen reageren geschrokken op de geschatte kosten van ombouw van hun huis naar een milieubewuste woning. Volgens Stichting Huizenaanpak moeten bewoners daarvoor in totaal €45.000 gaan neertellen. Het gaat om een advies van de stichting, een samenwerkingsverband van ongeveer dertig bedrijven, waaronder een verwarmingsbedrijf, een bedrijf dat zonnepanelen installeert en bedrijven die ’strategische ontwikkeling’ aanbieden of gespecialiseerd zijn in het energiezuiniger maken van woningen. Zo wordt onder meer dubbel glas verwijderd omdat er betere mogelijkheden zijn om te isoleren. Die bedrijven lijken via de adviezen aan bewoners, onder de vlag van hun stichting, zo hun eigen werkgelegenheid te kunnen creëren. „Nou, dat kun je niet zo stellen. Je laat het aan markt over”, reageert een woordvoerder. „Het staat eenieder vrij om te kiezen bij wie je de maatregelen laat uitvoeren.” „Maar er wordt altijd benadrukt: dit is een advies, en u kunt verschillende kanten op. Je hebt in het voortraject nu eenmaal kennis en kunde nodig.” En dat heeft deze stichting in huis, maar daar hangt wel een fors prijskaartje aan. De stichting heeft een half miljoen euro aan subsidie gekregen van het Rijk, om de klimaatdoelen te halen, laat de gemeente Haarlem weten. De gemeente benadrukt dat het de bewoners vrij staat om zelf een loodgieter of verwarmingsinstallateur te kiezen. De vraag is wat de positie van de overheid in dit proces is. Het is wel een vrije markt waar iedereen kan vragen wat ze willen. Daar moet paal en perk aan gesteld worden, gezien het nationale belang die in het geding is.

De Zwitserse bank UBS komt met een analyse dat de kosten van CO2-maatregelen in de Europese Unie een diep gat gaan slaan in de winsten van de grootste Europese automakers. Het doorvoeren van de CO2-maatregelen kost de zes grootste autobouwers €7,4 mrd aan winst, waarschuwt UBS in de Financial Times. Om de EU-doelstelling van een maximale uitstoot van 95 gram CO2 per kilometer in 2021 te halen, moeten de autofabrikanten in twee jaar hun emissie met een vijfde reduceren. „Alle Europese automakers zitten nog boven het niveau waar zijn in 2021 moeten zijn”, aldus analist Patrick Hummel. PSA, het Franse moederbedrijf van Peugeot, Citroën en Opel, moet met 25% minder winst per aandeel het diepst snijden om aan de EU-regels te voldoen. De Fransen worden gevolgd door Fiat Chrysler met 20% en Volkswagen 13%, Renault 10%, Mercedesmoeder Daimler 9% en BMW 7% minder winst per aandeel. Alle autofabrikanten doen hun uiterste best om aan de nieuwe regels te voldoen en toekomstige boetes te vermijden, ook al kost hen dit omzet en winst. De angst voor boetes vanwege te hoge emissies wordt gevoed door het dieselschandaal in 2015, waarbij er gelogen is over de uitstoot van auto’s wat met name bij VW fors in de papieren is gaan lopen. Nieuwe technologieën, van volledig elektrische auto’s tot hybride wagens, helpen de sector wel om aan de CO2-doelstellingen te voldoen, maar veel van de auto’s kennen een lagere winstmarge en hoge ontwikkelingskosten. Volgens UBS is Fiat Chrysler waarschijnlijk de enige die wel een boete kan krijgen. De sectoranalisten van de bank verwachten niet dat de Italiaans-Amerikaanse autofabrikant in 2021 voldoende elektrisch aangedreven auto’s op de markt heeft.

Moody’s is een kredietbeoordelaar die zich nu begeeft op het terrein van milieuregelgeving en de gevolgen daarvan voor de auto-industrie. Consumenten gaan de autobouwers negeren die geen zuiniger modellen met lage uitstoot leveren. Daarvoor waarschuwt Moody’s. Tegelijkertijd zullen overheden optreden tegen achterblijvers die milieueisen traag doorvoeren. Regelgevers in alle grote economieën scherpen de regels aan om wereldwijd de vervuiling terug te brengen, zoals tijdens het klimaatakkoord van Parijs zijn afgesproken. Boetes vanuit overheden voor de producenten kunnen komende jaren variëren van €2 tot €11 mrd, zo rekent Moody’s voor. De nieuwe regels bevoordelen producenten van elektrische auto’s en schonere varianten. Veel autoproducenten reageren traag, constateert Moody’s en denken met oude modellen, zoals diesels, het nog uit te kunnen zingen. Die tijden zijn voorbij, aldus Moody’s: deze autobouwers zullen als ze willen lenen fors hogere tarieven gaan betalen aan banken en kredietverstrekkers. Ook zullen hun bedrijven door analisten en beleggers lager gewaardeerd worden omdat ze niet voldoen aan CO2-richtlijnen. Volkswagen, Fiat Chrysler, Ford, Hyundai en Kia lopen het meest achter en zijn het meest aan het risico blootgesteld aan hogere boetes voor klassieke auto’s, aldus de kredietbeoordelaar, die vaak door beursgenoteerde bedrijven wordt gehanteerd als maatstaf voor investeringen.

Ik heb eerder al geschreven over de prijzen die netwerkbeheerders, die een monopoliepositie hebben, vragen voor het afkoppelen van de gasmeter. Avrotros-programma Radar heeft de kosten op een rij gezet. Het duurst zijn de eigenaren van een laagbouwhuis af bij netbeheerder Stedin: €771,20. Ook bij Enexis is duur: €732,05. Rendo is het goedkoopst en rekent €407,77, zowel bij hoogbouw als laagbouw. In de hoogbouw is deze netbeheerder daarmee het duurst. Stedin is bij een hoogbouwhuis dan weer het goedkoopst: het tarief is €92,29. Een klant van Liander die na het vervangen van de keuken geen gas meer gebruikt kon kiezen: of €687 betalen voor het verwijderen van de gasmeter, of jaarlijks €137 leveringskosten betalen. De kosten kunnen worden gedrukt als een hele straat of huizenblok tegelijk van het gas afgaat, dan verlagen de netbeheerders hun prijzen.

Generaal pardon voor alle schuldenaars

De econoom pleit Erika Verdegaal pleit ervoor alle 94.000 Nederlanders met problematische schulden, die bekend zijn bij Schuldhulpverlening en generaal pardon te verlenen. Het zou dan wel gaan om €4 mrd. Het gaat dan wel om mensen die zonder financiële hulp zelfstandig nooit meer van hun schulden worden verlost en de samenleving meer kosten dat het kwijtschelden van hun schulden. Zij pleit ervoor dat ook leveranciers die op de pof hebben geleverd, postorderbedrijven, banken en financiële instellingen, die aan deze groep nog altijd hoog rentende leningen verstrekken, waarvan de kans groot is dat ze hun geld nooit meer terugzien. Ook de overheid is hieraan mede schuldig met het innen van boetes, belastingen en incassokosten. Vergedaal schetst een situatie waarin deze mensen in sociaal opzicht aan de onderkant van de samenleving terechtkomen. De ‘winst’ moet komen uit veel minder begeleiding, niet alleen op financieel terrein. Mensen die in armoede leven maken twee tot drie keer zoveel kans op psychische en lichamelijke klachten, die er al waren en erdoor worden uitvergroot. Geldzorgen kunnen ook leiden tot relatieproblemen, familieruzies, huiselijk geweld, arbeidsverzuim en criminaliteit. Daardoor moeten hulpverleners worden ingeschakeld, jeugdzorg, verslavingszorg, onderwijsinspectie en maatschappelijk werk. Ook vraag ik mij af of deze groep geen groter gebruik maakt van zorg door artsen en specialisten. Verdegaal neemt een schatting van het NIBUD over dat de kosten die de samenleving jaarlijks betaalt voor deze mensen, die in een ‘uitzichtloze situatie’ verkeren, €10.000 bedraagt per persoon. Dat gaat dan jaarlijks om €940 mln. Er zitten wel haken en ogen aan dit voorstel, maar er moet wel serieus naar gekeken worden want zo doorgaan is ook geen optie. Omdat het veelal ook gaat om mensen met een gat in hun hand is een strakke begeleiding erna een absolute voorwaarde om te voorkomen dat er opnieuw een probleemsituatie ontstaat. Een voordeel is dan wel dat postorderbedrijven, banken en financiële bedrijven een hogere risiconorm zullen gaan hanteren.

De zorgplicht van de Europese Unie voor haar 517 miljoen inwoners

Joop Bouma schrijft in Trouw een waarschuwend bericht over de risico’s van chemische stoffen. Dit is even schrikken. <citaat> Ondanks grote zorg over de risico’s worden enkele tientallen verdachte chemische stoffen binnen de EU nog steeds onbelemmerd toegepast in consumentenproducten. Lidstaten van de EU slagen er maar niet in om binnen een redelijke termijn beschermende maatregelen te nemen met het oog op de volksgezondheid. Dit schrijft het European Environmental Bureau EEB, een in Brussel gevestigde koepel van milieuorganisaties in Europa, in een rapport dat deze week verscheen. Het EEB heeft onderzocht hoe ver de lidstaten van de EU zijn met de veiligheidscontroles en de eventuele maatregelen rond honderden chemische stoffen, die verdacht worden van riskante bijwerkingen zoals kanker en vruchtbaarheidsproblemen. Ook moeten op grond van Europese wetgeving de milieurisico’s worden meegewogen. In 2012 zijn er 352 chemische stoffen als ‘verdacht’ aangemerkt. Daarvan zijn er per december 2018 pas 94 beoordeeld. Bijna de helft van die stoffen (46) werd in die zeven jaar als onveilig voor mens of milieu beschouwd bij de huidige commerciële toepassing. In alle gevallen zouden er beschermende maatregelen moeten worden getroffen. Maar volgens de Europese milieukoepel er is bij 34 van de 46 stoffen nog niets gedaan. Twee van de nog onbeoordeelde stoffen moeten door Nederland worden onderzocht. De reden zou zijn dat er te weinig geld is voor onderzoek naar mogelijke maatregelen. Ook zouden ambtenaren onvoldoende gegevens krijgen van fabrikanten. Het gevolg is, volgens het EEB, dat de industrie legaal jaarlijks miljoenen tonnen risicostoffen kan toepassen in producten. In de EU zijn ongeveer 22.000 chemische stoffen geregistreerd voor gebruik in de industrie. De aanlevering van informatie door de industrie verloopt moeizaam, aldus het EEB. Het kost lidstaten 7 tot 9 jaar om de gegevens binnen te krijgen, daarna volgt een traject van nog eens 5 tot 7 jaar om maatregelen te formuleren. In het uiterste geval kan dat een verbod zijn op toepassing van risicovolle chemische middelen. “Het kan dus wel 16 jaar duren voordat er maatregelen volgen”, schrijft het EEB. Een van de stoffen die nog wachten op een grondige controle is titaandioxide, dat op grote schaal wordt toegepast in consumentenproducten. Vermoed wordt dat de stof kankerverwekkend is en het DNA bij mensen beschadigt. Ook trifenylfosfaat, een vlamvertrager, waarvan wordt aangenomen dat de stof de hormoonhuishouding bij mensen ontregelt, wordt volgens het EEB nog volop – en legaal – toegepast, hoewel er zorgen zijn. De stof wordt in vrij grote hoeveelheden gebruikt in auto’s, schoollokalen, huiskamers en kantoren en staat al zes jaar op een prioriteitenlijst voor risicoanalyse. Van de 46 ‘verdachte’ stoffen moet Nederland er twee beoordelen. Van hexyl salicylate is bekend dat de stof extreem giftig is voor planten en dieren in oppervlaktewater, met langdurig effect. De stof kan bij mensen oogirritaties en allergische huidreacties veroorzaken. Van deze stof wordt jaarlijks in de EU 1000 tot 10.000 ton geproduceerd of geïmporteerd. Nederland moet ook zilver beoordelen. Daarvan wordt in de EU tot een miljoen ton gebruikt op jaarbasis. Zilver is zeer giftig voor het watermilieu. Nederland heeft voor de toepassing van beide stoffen nog altijd geen beperkende maatregelen voorgesteld, aldus EEB. “Het duurt binnen de EU veel te lang voordat er actie wordt ondernomen”, zegt de Nederlandse milieutoxicoloog Helene Loonen, een van de auteurs van het EEB-rapport. Tatiana Santos, chemicaliënexpert van het EEB, vindt het onderzoek ‘zorgwekkend’. “Miljoenen tonnen gevaarlijke stoffen worden onveilig gebruikt in producten en komen in het milieu terecht. En het kan meer dan tien jaar duren voordat ambtenaren ons beschermen, vooral doordat bedrijven onvoldoende informatie verstrekken. Het is duidelijk dat in de EU chemische stoffen te makkelijk op de markt komen.” Volgens Santos moet er een hogere drempel worden opgeworpen voor markttoegang en moeten ambtenaren in de lidstaten een hogere prioriteit geven aan chemische veiligheid. </citaat> Met dank aan de auteur.

Europa zet te kleine stapjes

Urenlange gesprekken die niets opleverden, in een kamertje zonder ramen met een muisgrijs tapijt. Wopke Hoekstra blokkeerde de onderhandelingen over de eurozonebegroting, zegt de Franse minister Bruno Le Maire in een terugblik. Onbelangrijke dingen kostten veel te veel tijd. Terwijl snelheid geboden is: Europa moet meer één worden om tegenwicht te bieden aan China en de Verenigde Staten.” De Franse minister Bruno Le Maire werd bij het grote Nederlandse publiek bekend toen hij minister Wopke Hoekstra van Financiën op het matje riep, nadat Nederland geheel buiten de Fransen om, bijna €800 mln in luchtvaartmaatschappij Air France KLM stak in ruil voor 14% van de aandelen. Le Maire was daar niet blij mee, en liet Wopke Hoekstra om 8 uur ’s morgens op zijn ministerie opdraven. Le Maire verhaalt over een lange nacht in december waar de Nederlandse minister van Financiën zijn poot stijf houdt. Hoekstra wil niet dat het eurozonebudget, waar hij dan uiteindelijk mee heeft ingestemd, een steunpot voor lidstaten in nood wordt. Tussen twee en zes uur ’s ochtends trekt hij zich met zijn Franse collega Bruno Le Maire en een paar anderen terug in een klein kamertje in Brussel om en petit comité verder te onderhandelen. Le Maire: „De wallen van eurogroepvoorzitter Mario Centeno werden zichtbaar dieper.” Uiteindelijk wordt na uren praten een compromis gevonden. „Onze persoonlijke relatie was erg goed, maar onze nationale belangen lagen uit elkaar”, schrijft de Franse minister van Financiën over Hoekstra. „Zo gaat dat, het opbouwen van Europa, zei ik tegen mezelf, toen ik uit deze marathon kwam. We blijven maar kleine stapjes zetten, terwijl de omstandigheden vereisen dat we zevenmijlslaarzen aantrekken.” Le Maire beschrijft de gesprekken in zijn boek ‘Het nieuwe rijk Het Europa van de 21e eeuw’. „Met dit voorbeeld wilde ik laten zien waar het in zo’n overleg kan vastlopen”. „En hoeveel tijd je kwijt bent aan het bespreken van triviale zaken.” Toch leverde de lange nacht niet alleen maar frustratie op. „Het laat ook zien dat we compromissen kunnen sluiten. Twee jaar geleden was zo’n budget nog ondenkbaar, toen kon je het woord niet eens uitspreken.” De Fransman weet dat meer dan een bescheiden begroting er voorlopig niet in zit. „Ik geef de moed niet op, maar op dit moment lukt het niet om onze Nederlandse vrienden te overtuigen. Dan heb ik liever dit, dan helemaal niets.” In het boek legt Le Maire uit waarom Europa juist nu verder moet integreren. „Een Brexit zonder akkoord komt gevaarlijk dichtbij. Dat laat zien dat het Europese project sterfelijk is. We moeten kiezen: een sterkere eenheid, of ons onder de voet laten lopen door China en de Verenigde Staten.” Het proces van onderwerping aan die twee grootmachten is eigenlijk al begonnen, stelt hij. „Noord-Franse arbeiders ondervinden de gevolgen van de Amerikaanse importheffingen op staal en aluminium, de Chinezen kopen totale infrastructuren in Europa op. Straks rijden autonome auto’s op een Amerikaans navigatiesysteem en een Aziatische batterij.” Le Maire pleit voor gezamenlijke innovatieprojecten, een sterke munt en verdere integratie. Hij weet dat niet alle lidstaten, waaronder Nederland, daar om staan te springen. Het Europese project stuit op permanente twijfel en kritiek, maar daar is hij niet bang voor. (bron: DFT)

+++ Dringende Warnung +++ Mega-Crash und Jahrhundert-Wirtschaftskrise stehen unmittelbar bevor Günter Hannich, een Duitse vermogensexpert trekt ook deze week weer aan de alarmbellen. Deze keer heb ik het artikel niet vertaald.

Liebe Leserin, Lieber Leser, mein Name ist Günter Hannich. Ich beschäftige mich seit über 30 Jahren mit dem Thema „Geldsicherheit“. Ich sehe es als meine Aufgabe an, Anleger und Sparer vor Crashs und Krisen zu warnen und ihr Vermögen zu schützen. Das gelingt mir außerordentlich gut! Ich habe alle großen Crashs und Krisen der letzten Jahre vorhergesagt. Beispielsweise habe ich 2000 den DOTCOM-Crash und den Absturz der Internet-Aktien genau so skizziert, wie das Drama wenige Monate nach meiner Warnung ablief (Details der Vorhersage). Ich habe auch das Platzen der US-Immobilienblase und die daraus resultierende Finanzkrise vorhergesagt und in allen Einzelheiten beschrieben – 2 Jahre, bevor es zu der Katastrophe kam (Details der Vorhersage). Ich bin in der Lage, rechtzeitig vor solchen Ereignissen zu warnen, weil ich Indikatoren identifiziert habe, die Abstürze mit hoher Präzision vorhersagen. Und jetzt muss ich erneut eine dringliche Warnung aussprechen: Meine Indikatoren kündigen einen Mega-Crash und eine Jahrhundert-Wirtschaftskrise an. Die „Marker“ senden dieselben Signale, die ich 2000 und 2008 erhalten habe. Doch die Ausschläge der Indikatoren sind viel beängstigender als damals (!) Meine Analysen ergaben: Ein Mega-Crash steht unmittelbar bevor – genauer gesagt: dramatische Abstürze am Aktien-, Immobilien- und Anleihen-Markt, die fast gleichzeitig stattfinden werden. Die Crashs werden zudem eine globale Wirtschaftskrise auslösen, die sogar die Weltwirtschaftskrise in den 30er-Jahren übertreffen dürfte. [als zo een ontwikkeling zich voordoet zijn er alleen maar verliezers. Degenen die er de minste last van hebben zijn de echte armen, die verliezen geen vermogen. De verliezen voor de echte rijken zijn groot maar die houden nog zoveel geld over dat ze er geen boterham minder om eten en geen flesje wijn minder drinken. De boeren zijn er in de laatste grote crisis van oktober 1929 en de dertiger jaren van de 20ste eeuw redelijk goed doorheen gekomen. Het waren in die tijd nog landbouwers dan wel veehouders, die over een stuk grond beschikten zonder al teveel schulden. Het ging allemaal wel wat minder, maar boeren overleefden wel. Dat is tegenwoordig anders. Boeren hebben voor hun bedrijf grote schulden moeten aangaan bij banken, die zwaar gaan wegen bij een volgende grote crisis. Velen zullen niet overleven. Diegenen die het lang kunnen uithouden, zullen overleven. Ook in het bedrijfsleven zullen zware klappen vallen, veel ontslagen volgen en inkrimpingen noodzakelijk zijn. Dan de (hypotheek)banken. Die krijgen zware klappen, de buffers zullen veel te laag zijn om te overleven. Daaronder zullen ook structuurbanken zijn die weer andere megabanken zullen meenemen in hun val. En dan de groep waar de zwaarste klappen gaan vallen. Dat zijn de middengroepen van de kleine middenstand en de werknemers in het bedrijfsleven. Die zullen het zwaar te verduren krijgen. De waarde van onroerend goed zal fors afnemen, waardoor veel hypotheken onder water komen te staan. De burgers zullen zwaar getroffen worden omdat er veel spaargeld verloren gaat en pensioenfondsen zulke zware verliezen voor hun kiezen krijgen dat de pensioenuitkeringen zwaar moeten worden gekort. Wie zijn voor zo’n proces verantwoordelijk? De monetaire autoriteiten op de eerste plaats. Zij hebben een monetair beleid gevoerd dat tot een afname van de waarde van geld leidde. Maar ook de politieke autoriteiten hebben dit zien gebeuren en grepen niet in. Voor alle partijen moet het duidelijk zijn geweest dat een rente van 0% tot aan negatieve rentes aan toe tot een ineenstorting van het financiële systeem moest leiden]

Slotstand indices d.d. 5 april 2019; week 13: AEX 562,58; Bel20 3805,39; CAC40 5.476,2; DAX30 12.009,75; FTSE 100 7.446,87; SMI 9.541,15; RTS (Rusland) 1225,84; DJIA 26.424,99; NY-Nasdaq 100 7.578,84; Nikkei 21.807,5; Hang Seng 29.936,32; All Ords 6.270,6; SSEC 3.246,57; €/$1,1228; BTC/USD $5.087,85; 1 troy ounce goud $1291,4; dat is €36.968,94 per kilo; 3 maands Euribor -0,31% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,367%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,084%; 10 jaar VS 2,4971%; 10 jaar Belgische Staat 0,446%, 10 jaar Duitse Staat -0,003%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,3%, 10 jaar Japan -0,0344%; 10 jaar Italië 2,481%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,684.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen zijn deze week fors gestegen, daarentegen is de trend van lagere rentetarieven tot stand gebracht. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven zijn niet verder gedaald: Zwitserland 0,22%; Japan 0,5446%; Duitsland 0,626%; Nederland 0,672%; Frankrijk 1,31%; VK 1,659%; Canada 1,9779%; Spanje 2,251%; VS 2,904%; Italië 3,456%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,412%; Denemarken -0,403%; Nederland -0,402%; Frankrijk -0,235%; Japan -0,1598%; België -0,144%. Deze week wederom negatieve rentetarieven, die de gekte van het monetaire systeem dat door de Centrale Banken aantonen.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 06042019/473 +++ Dringende Warnung +++ Mega-Crash und Jahrhundert-Wirtschaftskrise stehen unmittelbar bevor

UPDATE 30032019/472 De week van de extreme rentedalingen

Grootse doorbraak bereikt: een kunstmatig blad, oneindige schone energie 

The Times brengt spectaculair nieuws voor het oplossen van de CO2-problematiek. Planten kunnen iets wat de wereld zou kunnen redden: energie halen uit CO2, zonlicht en water. Het zou twee problemen in een keer oplossen: zonne-energie en de afname van CO2 in de atmosfeer. Een team van Europese onderzoekers onthulde deze week aanzienlijke vooruitgang. Ze hebben gemaakt wat lijkt op een goedkope, robuuste techniek die zonlicht, water en koolstofdioxide combineert om zuurstof te creëren en een chemische stof die kan worden gebruikt om biobrandstof te produceren. Het proces bootst fotosynthese na, waarin groene planten kooldioxide en water uit de lucht absorberen. Met behulp van energie uit de zon transformeren planten deze moleculen in suikers. Stel je een wereld voor waarin brandstoffen afkomstig zijn van dezelfde koolstofdioxide die we produceren als ze worden verbrand”, zei Victor Mougel van het Zwitserse federale instituut voor technologie, die de studie leidde. “Potentieel kunnen we de uitstoot van koolstofdioxide stoppen en de gevolgen van klimaatverandering tegengaan.” De techniek, uiteengezet in de ‘Proceedings van de National Academy of Sciences van de Verenigde Staten’, gebruikt zonlicht, geoogst door goedkope zonnecellen, om een ​​elektrische stroom te produceren. Die stroomt door negatieve en positieve elektroden, gemaakt van koper. Aan de negatieve kant wordt CO2 gesplitst en vormt het koolwaterstoffen – nuttige vormen van koolstof – terwijl aan de positieve kant water wordt geoxideerd om zuurstof te produceren. Terwijl een plant suikers en zuurstof produceert, produceert het synthetische “blad” zuurstof en ethyleen, een stof waar veel vraag naar is in de industrie. Ethyleen kan worden gebruikt om biobrandstoffen te produceren en wordt ook gebruikt in de farmaceutische en kunststofindustrie. De meeste planten zetten 1% of minder van de zonne-energie die ze ontvangen in bruikbare energierijke verbindingen. De kunstplant is twee keer zo efficiënt, aldus dr. Mougel. (Bron: welingelichtekringen.nl)

Klimaatperikelen

Wist U dat als een huishouden invulling geeft aan de energietransitie door gas te gaan vervangen door een ander product en gestopt wordt met de afname van gas: netwerkbeheerder Stedin voor het afsluiten van de gaskraan €771,20 in rekening brengt.

Er zijn twijfels over de rekenmodellen die zijn en nog steeds worden gebruikt voor het doorrekenen van de klimaateffecten, meldt de overheid. Zowel een aantal ministeries als het Planbureau voor de Leefomgerving laten de klimaatplannen en onderdelen daarvan, als de subsidiëring van elektrische auto’s, doorrekenen door het bedrijf Revnext, een privaat bedrijf dat exclusief beschikt over de software voor de rekenmodellen, waarover ze aan opdrachtgevers geen informatie verschaffen. Die software is ook niet wetenschappelijk gevalideerd. Daarom de resultaten van de doorrekeningen van dit bedrijf bij lange niet in de buurt kwamen van de geschetste ontwikkelingen, wat het Rijk financieel schade heeft geleden, heeft de overheid zelf het initiatief te nemen in het ontwikkelen van software die klimaatplannen kunnen doorrekenen. Wel heel triest dat te moeten vaststellen. Want hoe realistisch betrouwbaar zijn de doorrekeningen van het PBL? Moeten die nu niet in de prullemand, als duidelijk wordt dat het PBL niet de deskundigheid in huis heeft de doorrekeningen van derden te beoordelen?

Trump en de bouw van de Muur aan de Mexicaanse muur

Nu Tramp de noodtoestand heeft uitgeroepen kan hij het Amerikaanse ministerie van Defensie geld uit andere potten te halen voor zijn ‘hek aan de Mexicaanse grens’. Defensie heeft een miljard dollar (€880 mln) gereserveerd voor de aanleg van ruim 90 kilometer aan hekken, wegen en verlichting aan de grens van de Verenigde Staten en Mexico. Het Pentagon gaf het Amerikaanse Congres afgelopen week een lijst met bouwprojecten voor $12,8 mrd €(11,3 mrd) waarvoor fondsen konden worden uitgetrokken voor projecten langs de Mexicaanse grens. De minister van Defensie Patrick Shanahan heeft het geniekorps van het Amerikaanse leger toestemming gegeven te beginnen met het project voor de aanleg van het ruim 90 kilometer lange, zes meter hoge grenshek in de gebieden bij Yuma en El Paso.

Vertraging economische groei VS vertraagt

De economische groei in de Verenigde Staten is in het vierde kwartaal van 2018 minder sterk gestegen in vergelijking met een jaar eerder. De grootste economie ter wereld ging op jaarbasis met 2,2% vooruit. In het derde kwartaal was nog sprake van een groei van 3,4% op jaarbasis. Bij een eerdere raming werd voor het slotkwartaal van 2018 nog een groei van 2,6% gemeld.

Topadviseur van het Witte Huis Larry Kudlow wil dat de Federal Reserve zijn rentetarieven gaat verlagen. Dat heeft de vertrouweling van president Donald Trump gezegd tegen de nieuwszender CNBC. Hij voegde eraan toe dat Trump en hij ook graag zouden zien dat de Amerikaanse koepel van centrale banken stopt met het verkleinen van zijn balans. De opmerkingen komen ruim een week nadat de FED besloot om de rente in de Verenigde Staten dit jaar niet verder te verhogen. Daarmee leken Trump en de zijnen eindelijk hun zin te hebben gekregen. De president uitte eerder nog herhaaldelijk forse kritiek op het alsmaar opkrikken van de rente, omdat dit volgens hem slecht zou zijn voor de economie. Nu blijkt dat het Witte Huis er nog een schepje bovenop doet in zijn retoriek over het monetaire beleid. Kudlow benadrukte dat zijn woorden niet moeten worden opgevat als een aanval op de onafhankelijkheid van de FED. ,,We weten allemaal dat de FED onafhankelijk is”, zei hij. Volgens Kudlow gaat het puur om een analyse van de economische situatie in de wereld op dit moment. Hij herhaalde verder dat Trump geen plannen heeft om Jerome Powell te vervangen als voorzitter van de FED. [zolang Powell de instructies van het Witte Huis uitvoert, mag hij op zijn ztel blijven zitten]

No Collusion, No Obstruction, Complete and Total EXONERATION. KEEP AMERICA GREAT!

Speciaal aanklager Robert Mueller heeft geen aanwijzingen gevonden dat de Amerikaanse president Donald Trump of diens medewerkers samenwerkten met Rusland. De Amerikaanse minister van Justitie, William Barr, heeft een samenvatting (pdf) van vier pagina’s van het onderzoek naar vermeende Russische inmenging tijdens de presidentsverkiezingen van 2016 overhandigd aan het Congres. Er zijn geen bewijzen dat Trump of zijn campagneteam “samenzwoeren of coördineerden” met Rusland, hoewel de Russische regering wel verschillende pogingen deed hen daartoe te overreden, concludeert het onderzoek, dat bijna twee jaar duurde. Over de tweede grote vraag rond de Amerikaanse president, of hij een misdrijf heeft begaan door te proberen het Ruslandonderzoek te belemmeren, doet Mueller in zijn rapport bewust geen uitspraken. De speciaal aanklager heeft die mogelijkheid uitvoerig onderzocht, maar besloot geen “traditioneel aanklagersoordeel” te vellen. Mueller schrijft dat “hoewel dit rapport niet concludeert dat de president een misdrijf heeft begaan, pleit het hem ook niet vrij”. “Het is een schande dat het land dit mee moest maken”, heeft Trump in een eerste reactie laten weten. Een woordvoerder van het Witte Huis noemde de uitkomst van het Ruslandonderzoek “een totale en volledige vrijpleit van de president van de Verenigde Staten”. Trump zelf sloot zich in een tweet aan bij de woorden van zijn woordvoerder: “Geen samenzwering, geen obstructie en totale vrijpleiting.” Vicepresident Mike Pence stelde dat de uitkomsten van het rapport door alle Amerikanen geaccepteerd moeten worden. “De speciaal aanklager heeft geconcludeerd wat president Trump al die tijd al heeft gezegd: dat er geen enkele sprake was van samenwerking”, aldus Pence in een verklaring. De Democraten willen echter het hele rapport zien, om te kunnen beoordelen of de vier A4’tjes van de minister van Justitie wel het complete verhaal weergeven. De aanklager Robert Mueller laat het aan de Republikeinse minister van Justitie William Barr, door Trump persoonlijk benoemd tot opvolger van Jeff Sessions, die op 7 november 2018 zijn ontslag had aangeboden. Barr is publiekelijk al eerder kritisch geweest over het onderzoek van de Speciale Aanklager. In 2017 laakte hij dat Mueller aanklagers aandeed, die Democratische politici hadden bijgestaan, omdat Mueller’s team volgens hem evenwichtiger zou moeten zijn. Verder karakteriseerde hij het onderzoek naar de ‘belemmering van de rechtsgang’ als “stompzinnig”, en dat het ging lijken op een politieke operatie, die er uitsluitend op gericht was om de president omver te werpen. In juni 2018 stuurde Barr, in zijn functie van ‘layer’ ongevraagd een memo van 20 pagina’s aan onderminister van Justitie, Rod Rosenstein, stellend dat “de benadering door de Speciale Aanklager van potentiële ‘belemmering van de rechtsgang’ door Trump “volstrekt onjuist” was” en dat hij op basis van kennis van zaken kon oordelen dat gewraakte handelingen binnen de presidentiële bevoegdheid vielen. De dag nadat het bestaan van het memo bekend werd, verklaarde Rosenstein “onze beslissingen berusten op kennis van de actuele feiten van de zaak, waarvan Mr. Barr geen kennis heeft.” In een brief van 14 januari 2019 aan Senator Lindsey Graham onthulde Barr dat hij de memo had gestuurd en had besproken met diverse juristen van het ‘’Witte Huis’’ en advocaten van Trump. De benoeming van Barr tot minister van Justitie werd op 14 februari 2019 bevestigd door de Senaat. Hij werd dezelfde dag beëdigd. Er kunnen twijfels ontstaan over de onpartijdigheid van deze minister in dit dossier. De Democratische afgevaardigde Jerry Nadler, voorzitter van de justitiecommissie van het Huis van Afgevaardigden reageerde op de pdf “Maar speciaal aanklager Mueller spreekt de president duidelijk niet expliciet vrij. Wij moeten van minister Barr horen hoe hij zijn beslissingen heeft genomen en al het onderliggende bewijs bekijken, zodat het Amerikaanse volk alle feiten krijgt te horen”. Barr zal worden opgeroepen om over het Ruslandonderzoek te komen getuigen in het Huis, aldus Nadler. Hij vindt dat de samenvatting van de minister “zeer zorgwekkende discrepanties” bevat. Mocht het Witte Huis besluiten bezwaar aan te tekenen tegen openbaarmaking van delen van het eindrapport, dan kan er een juridische strijd volgen die uiteindelijk moet worden beslist door het Hooggerechtshof. Barr schreef in zijn brief dat hij met Mueller zal overleggen om te bepalen welke delen van het Ruslandonderzoek openbaar kunnen worden gemaakt. De conclusies van Mueller betekenen niet het einde van de juridische problemen van de Amerikaanse president. Ondanks dat Trump triomfantelijk reageerde op het Ruslandonderzoek is dit dossier nog niet gesloten. Hij kiest voor de aanval. Hij heeft uitgehaald naar zijn politieke tegenstanders, die volgens hem achter het onderzoek van de Speciaal aanklager Mueller zitten. Hij had het over mensen die “kwaadaardige” en “verraderlijke” dingen hebben gedaan. Namen noemde hij niet. “Maar we houden ze goed in de gaten. Dat doe ik al een hele tijd.” Trump herhaalde nog eens dat Mueller na zijn Rusland-onderzoek hem van alle blaam heeft gezuiverd. De aanklager pleitte hem overigens niet nadrukkelijk vrij van het belemmeren van de rechtsgang. De Democraten in het Huis hebben een groot aantal eigen onderzoeken gelanceerd of aangekondigd, zowel naar de persoon Trump als het functioneren van zijn regering. Ook zijn verschillende zaken, die boven water zijn gekomen in de loop van het Ruslandonderzoek, overgenomen door andere aanklagers. In New York wordt bijvoorbeeld het zakenimperium van Trump onderzocht, net als zijn betrokkenheid bij zwijggeldbetalingen aan twee vrouwen die beweren een affaire met hem te hebben gehad. Trump’s oud-advocaat, Michael Cohen, is daar al voor veroordeeld. Het Ruslandonderzoek duurde 22 maanden en kostte ongeveer $25 mln (€22 mln). Mueller vervolgde of sloot schikkingen met 37 individuen en drie (Russische) bedrijven. Verschillende van die zaken zijn nog onder de rechter.

Rusland wil nu dat de Verenigde Staten een officiële verklaring afgeven dat er geen samenwerking was tussen Rusland en het campagneteam van de Amerikaanse president Donald Trump in aanloop naar de presidentsverkiezingen in 2016. Senator Konstantin Kosachev, de voorzitter van de landelijke commissie van Buitenlandse Zaken, gaf een verklaring af naar aanleiding van het eindrapport van Robert Mueller. De speciaal aanklager constateer in zijn rapport dat er geen bewijs is gevonden van samenwerking tussen de Russen en het team van Trump. “Het rapport Mueller heeft iets bewezen wat wij vanaf het begin af aan al hebben geroepen”, stelt Kosachev tegen The Moscow Times. “Namelijk dat het lastig is een zwarte kat te vinden in een donkere kamer, vooral als er geen zwarte kat is.” Rusland ergert zich er echter aan dat er nog steeds beschuldigingen liggen aan het adres van Moskou en vraagt daarom nu om een officiële verklaring van Washington. Mueller mag dan geen bewijzen hebben gevonden van samenwerking tussen Moskou en Trump, de Amerikaanse veiligheidsdiensten concludeerden eerder al collectief dat Russische hackers zich wel degelijk hebben gemengd in de verkiezingen. In het rapport constateert Mueller ook dat de Russen diverse pogingen ondernamen om medewerkers van het team-Trump te overreden tot samenwerking. Wat ik al verwachtte is ook gebeurt en dat is dat minister van Justitie William Barr het rapport van speciaal aanklager Mueller niet naar het Congres zal sturen. Er is iets vreemds aan de hand met het rapport van Mueller. De speciaal aanklager heeft afstand gedaan van zijn recht de President aan te klagen voor verstoring van de rechtsgang, een juridisch feit waarvan Mueller Trump nadrukkelijk niet vrijpleit. Nee, hij laat dat over aan de minister van Justitie William Barr, die in februari zijn voorganger Jeff Sessions, die in november, om duistere redenen moest opstappen, opvolgde. Er dringt zich een scenario op waarin Trump een uitvlucht moest bedenken om aan een aanklacht te ontkomen. Hij bedacht een list, helemaal niet vreemd voor een president die in grote problemen zit. Mueller zou zich moeten onthouden een aanklacht tegen Trump in te dienen, nee hij zou dat moeten overdragen aan de minister van Justitie. Maar Jeff Sessions wilde daar niet aan meewerken. Dus moest er een andere Republikeinse minister van Justitie worden die wel wilde meewerken aan het misleidende scenario van Trump. In dit geval zouden de Democraten wel degelijk feiten boven tafel willen hebben. Als er iemand, in deze fase, al gaat praten is Trump de lul.

Na drie jaar van leugens, verdraaiingen en laster, is de Rusland-hoax eindelijk dood. De samenspanningswaanzin is over.” Een luid gejuich gaat op. Trump is ontketend tijdens zijn eerste campagnebijeenkomst sinds hij, naar eigen zeggen, helemaal is vrijgepleit in het Mueller-onderzoek. Deze toespraak voor een uitgelaten menigte in een stadion in Grand Rapids, het ’Hollandse’ deel van Michigan, is een overwinningsfeest voor de president. Hij voelt zich eindelijk in het gelijk gesteld. Het is meteen ook het moment van vergelding na 22 maanden van opgebouwde frustratie. „De Democraten moeten beslissen of ze door willen gaan met het bedonderen van het publiek met die belachelijke bullshit, met meer politieke onderzoeken, of dat ze hun excuses aan het Amerikaanse volk gaan aanbieden.” Trump’s communicatiedirecteur Tim Murtaugh grinnikt bij de on-presidentiële ’bullshit’. Hij is tevreden. „Fantastische speech.” Met tastbare woede spreekt Trump over „corrupte” en „extremistische” Democraten en een „walgelijke zweem van corruptie” die volgens hem boven het Mueller-onderzoek hing. „Deze heksenjacht was er omdat de mensen die de verkiezingen verloren, illegaal macht terug wilden grijpen door onschuldige Amerikanen erbij te lappen.” Trump maakt in zijn toespraak van zijn strijd ook de strijd van de supporters. Hij verandert het Mueller-rapport in zijn wapen voor de verkiezingen van volgend jaar. Het publiek reageert uitzinnig. Dat het Mueller-rapport nog niet openbaar is, en alleen nog de conclusies van Trump’s eigen minister van Justitie openbaar zijn, maakt niet uit. De onduidelijkheid over Trump’s mogelijke belemmering van de rechtsgang is hier ook een detail. „Het is goed als het hele Mueller-rapport vrijkomt”, zegt Anthony Tingle. Hij is een veteraan en dit is zijn eerste Trump-rally. „Dan zien de Democraten straks ook wat hun kant allemaal gedaan heeft aan foute dingen. Dan draaien die linkse mensen misschien eindelijk bij.” Afwachten wanneer Trump tegen de lamp loopt en zijn hele illusionaire imperium instort.

Trump en Netanyahu tekenen verklaring over annexatie van de Golanhoogte

De Verenigde Staten beschouwen de Golanhoogten voortaan officieel als Israëlisch grondgebied. President Trump en premier Netanyahu hebben daarover in Washington een verklaring ondertekend. Israël veroverde de Golanhoogten in 1967 op Syrië en verklaarde ze in 1981 tot Israëlisch grondgebied. Voor de VN en de internationale gemeenschap is de status altijd ‘bezet gebied’ gebleven. Trump liet al eerder doorschemeren dat hij van die lijn wil afwijken. Netanyahu is daar blij mee, maar onder meer de Arabische Liga en landen als Frankrijk, Syrië en Turkije reageren afwijzend. Ook Nederland is kritisch.

Poetin steunt Maduro

In de Venezolaanse hoofdstad Caracas zijn afgelopen weekend twee Russische militaire vliegtuigen geland. Aan boord van de vliegtuigen zouden zo’n honderd Russische militairen en materieel zijn geweest. Volgens een Venezolaanse journalist gaat het om een Antonov-124 en een kleiner toestel. De Antonov zou via Syrië zijn gevlogen, waar de Russen ook bases hebben. Rusland en Venezuela werken militair al samen en hebben in het verleden ook gezamenlijke oefeningen gehouden. Een Venezolaanse ambtenaar heeft tegen het Amerikaanse persbureau AP gezegd dat de militairen in Venezuela zijn voor onderhoud van apparatuur, het trainen van troepen en strategische besprekingen. In december landden twee Russische gevechtsvliegtuigen in Venezuela. Dat werd toen gezien als teken van steun voor president Maduro. Rusland is een van de belangrijkste geldschieters en steunpilaren van de regering van Maduro. Moskou heeft miljarden geïnvesteerd in met name de olie-industrie in Venezuela. Maduro is in een machtsstrijd verwikkeld met zelfverklaard interim-president Guaidó. Die laatste heeft de steun van de VS en veel westerse landen. De VS wil dat Maduro vertrekt en president Trump laat daarbij naar eigen zeggen alle opties open, ook militaire interventie sluit hij niet uit. De VS reageerde direct, niet geheel onverwachts, ondanks dat het maar gaat om 100 militairen, maar je weet het nooit wat de Russen hier voor ogen hebben. Bescherming van hun financieel/economische belangen, kan ik me voorstellen. De Amerikaanse minister Pompeo heeft zijn Russische ambtgenoot Lavrov te verstaan gegeven dat hij niet lijdzaam zal toekijken terwijl Moskou troepen stuurt om de Venezolaanse president Maduro te ondersteunen. Gisteren landden in Caracas twee Russische toestellen met materieel en zo’n 100 militairen. Lavrov zou hebben geantwoord dat de VS een staatsgreep wil plegen door Juan Guaidó te steunen, die zichzelf heeft uitgeroepen tot interim-president. President Trump probeert met sancties tegen de Venezolaanse olie-industrie de belangrijkste inkomstenbron van Maduro af te knijpen. De Amerikanen blijven dreigen met militair ingrijpen als de Russen niet uit Venezuela vertrekken.

De Zwarte Lente in de winkelgebieden

2019 is inktzwart begonnen voor een paar grote namen in de winkelstraten. Intertoys viel om, en moet flink afslanken om door te kunnen gaan. Ook CoolCat sloeg over de kop, net als schoenenmerk Frede de la Bretoniere. En daar is deze week bijgekomen de discount-keten Op = op Voordeelshop. De modebedrijven hadden last van een zomer die maar duurde en een winter die maar niet wilde beginnen – door het weer bleven sommige collecties eindeloos in de winkel hangen. Maar de faillissementen hebben ook met elkaar gemeen dat de winkels „onvoldoende in de gaten hebben hoe hun markt verandert”, zegt retaildeskundige Paul Moers. „Heel veel ketens hebben geen plan. En in het geval van Op = op Voordeelshop, waar aanbiedingen eerder regel dan uitzondering zijn, en waar je moet opboksen tegen Etos en Kruidvat, heb je zo’n plan echt wel nodig.” Het faillissement van Intertoys was kort, en hevig omdat mensen hun cadeaubonnen nog wilden inwisselen en op tilt sloegen toen het systeem waarmee dat moest gebeuren haperde. Maar uiteindelijk kwam er redding uit Portugal, van een investeerder die droomt van kinderfeestjes in de winkel en van 3D-printers die ter plekke poppen produceren. Toch gaan er tal van winkels dicht: de nieuwe eigenaar GreenSwan gaat verder met een afgeslankte Intertoys-olifant. En zo kan het gebeuren dat de winkelstraat in Soest helemaal geen speelgoedwinkels meer heeft. CoolCat zit op dit moment nog midden in het faillissement. Het levenswerk van Roland Kahn, die zichzelf ooit als redder van V&D zag, viel nog maar een week geleden om. Kahn blijft zitten met de scherven van het bedrijf dat hij aan zijn zoons had willen overdragen. Maar de competitie heeft hij nog niet verloren. Kahn heeft veel geld in stenen zitten, zo is hij mede-eigenaar van De Bijenkorf in Amsterdam. Ook bezit hij America Today, lingerieketen Sapph, het afgeslankte MS Mode en de webshop V&D. Voor de Bretoniere Groep, het bedrijf achter schoenenmerk Fred de la Bretoniere en Shabbies Amsterdam, verliep het faillissement nog het minst hobbelig. Op 10 maart werd het bankroet aangekondigd, nog geen twee weken later was daar de doorstart onder de vleugels van RNF. Dat bedrijf ruimde in 2017 de brokstukken op van Mexx, de modeketen die toen failliet ging. (bron: DFT)

Brexit & May

Theresa May weet dat ze, op dit moment, geen meerderheid krijgt voor haar Brexit-deal met de EU. Toch probeert ze nog altijd om het akkoord dat zij met de EU sloot door het parlement te loodsen. Het is gewoon de beste oplossing, zei ze deze week opnieuw tegen het parlement. Ook nadat er maandag in Brussel een persbericht werd uitgebracht waarin in vetgedrukte letters staat dat het ‘steeds waarschijnlijker’ wordt dat het Verenigd Koninkrijk op 12 april de EU verlaat zonder akkoord, zette May koppig door. Nieuwe woorden kan ze al lang niet meer vinden, dus blijft ze herhalen wat ze al eerder zei: dat ze ‘de Brexit tot een goed einde wil brengen, uit respect voor de democratie’.
Het is zeer de vraag of die woorden deze week plots wel het effect zullen hebben dat de premier voor ogen heeft. Al enige dagen gonst het van de geruchten dat May zou aftreden. Het zou de enige voorwaarde zijn waaronder ze genoeg leden van het Lagerhuis zo ver kan krijgen haar akkoord te steunen over hoe het Verenigd Koninkrijk de EU verlaat. Maar of May dan direct aftreedt als premier wordt betwijfeld. Ze zal dan wel bekendmaken dat ze gaat aftreden, maar nu nog niet. Ze zal onder alle omstandigheden willen voorkomen dat iemand anders dan zij met de EU gaat onderhandelen. May stelde begin deze week dat “zoals de zaken er nu voor staan, er nog altijd niet voldoende steun is voor het akkoord”, zei May. Ze heeft ze nog niet aangekondigd op welk tijdstip zij voor een derde keer haar Brexit-deal in stemming zal brengen. Intussen is het parlement het goed zat. Dat heeft het akkoord van May, dat al twee keer genadeloos is weggestemd, allang gedag gezegd. In plaats van een derde stemming over weer dat akkoord wil het Lagerhuis liever onderzoeken welke opties er wel op een meerderheid kunnen rekenen.
Met 329 stemmen voor en 302 stemmen tegen keurde het Lagerhuis een amendement van drie parlementariërs goed om een soort parlementaire peiling te houden. Via een serie van zogenaamde ‘indicatieve stemmen’ over allerlei brexit-opties, wil het parlement onderzoeken voor welke richting een meerderheid te porren is. Theresa May vindt dat een slecht idee. “We hebben zoiets al eens eerder geprobeerd. Toen veroorzaakte het tegenstrijdige uitkomsten of geen enkele uitkomst. Bovendien zou het tot een uitkomst kunnen leiden die voor de EU niet onderhandelbaar is”, zei ze. Ze maakte ruimte in de agenda voor het initiatief, maar committeert zich niet aan de uitkomst. Wel nam de premier de tijd om uitgebreid uit te leggen dat alle andere mogelijkheden, behalve haar akkoord, inhouden dat het Verenigd Koninkrijk in mei zal moeten meedoen aan de verkiezingen voor het Europees Parlement. “De kern blijft: als het parlement het akkoord deze week niet steunt en het de Europese Unie ook niet zonder deal wil verlaten, dan moet het Verenigd Koninkrijk meedoen met Europese verkiezingen.” Terwijl Londen over de opties debatteerde, liet Brussel weten dat de Europese Commissie klaar is met de voorbereidingen voor een no-deal. “Dit scenario zal ontwrichting betekenen voor bedrijven en burgers”, schreef Brussel in het persbericht. Zo worden er vertragingen verwacht bij havens en vliegvelden. Voor verontruste burgers heeft de EU een gratis telefoonnummer geopend, open voor alle vragen: 0080067891011

Er liggen zes opties op tafel, waarover het Lagerhuis kan oordelen. De eerste optie is een ‘nieuw referendum’. Dat heeft May nog niet afgewezen. Verwacht wordt dat een meerderheid van de Torries niet voor zal stemmen, ondanks dat het verzet onder vooral jongeren toeneemt dat het VK de EU gaat verlaten. Kans van slagen: *** en ook van mij ***. De tweede optie is ‘in de EU blijven’. Juridisch is die mogelijkheid er nog steeds, maar daar lijkt geen parlementaire meerderheid voor te zijn, ondanks een petitie daartoe die 5 miljoen ondertekenaars kreeg. Kans: **, van mij **½. De derde optie is het ‘Noorwegen-model’. Geen lid meer van de EU, wel van de interne markt, maar dan moeten de Britten de regels die Brussel oplegt wel opvolgen zonder dat je nog enige inspraak hebt in de besluitvorming. Dat zou een zachte Brexit kunnen zijn met een vrij verkeer van goederen en personen. Niet geheel kansloos. Kans: ***, van mij ***½. De vierde optie is ‘een douane-unie met de EU’. Daar is Labour een groot voorstander van. Voordeel is dat er geen handelsbarrieres ontstaan met de EU-landen en dat de grens met Noord-Ierland kan openblijven. Een groot nadeel is dat de Britten geen handelsverdragen met landen van buiten de EU kunnen sluiten zonder toestemming van Brussel. De afhankelijkheid van de EU blijft als een zwaard van Damocles om de nek hangen. Kans: ***½, van mij **½. Naast het Noorwegen-model is er ook het Canada-model, een vorm van een harde Brexit. Het VK maakt dan nauwelijks afspraken met de EU anders dan een vrijhandelsakkoord. De Britten zijn dan weer vrij man en kunnen weer handelsverdragen sluiten met landen in de hele wereld, wat ze graag willen. Ze zijn los van de beknelling van Brussel, alleen biedt deze optie geen directe oplossing voor de Noord-Ierse grens. Deze optie krijgt van mij de grootste kans. Kans: **, van mij ****. De zesde optie is de ‘no-deal’. Verre van ideaal met aan beide zijden van de Noordzee grote chaos en zware verliezen. Als één van de vijf andere opties geen meerderheid haalt dan wel May het blokkeert resteert deze harde-Brexit. Ongewenst met een kans van slagen van *, maar van mij toch een **½. May is een stijfkop, die haar verlies nooit zal accepteren. (bron: Trouw). Theresa May wil blijven proberen met “constructieve gesprekken” met

parlementariërs blijven proberen een meerderheid voor haar deal te behalen, desnoods met chantage en omkoping van parlementariërs. Woensdagavond werden acht amendementen in het Lagerhuis in stemming gebracht. Geen van de acht haalde een meerderheid. Optie 1 en optie 4 krijgen komende maandag een herkansing. Verder is het altijd mogelijk dat May voor de derde keer haar Brexit-deal aan het Lagerhuis gaat voorleggen. De media brengen opnieuw breedgedragen de uitspraak dat ‘May aftreedt als haae Brexit-deal toch nog wordt aangenomen’. Dat is pure misleiding want dat heeft May helemaal niet toegezegd in het Lagerhuis. Ze heeft woordelijk gezegd “Ik ben bereid om deze baan eerder te verlaten dan ik van plan was, om daarmee het land en onze partij te dienen.” Eerst even terugkijken over wat May over haar terugtreden heeft gezegd “De Britse premier Theresa May heeft de parlementariërs van haar Conservatieve partij in een toespraak gezegd dat ze na haar huidige ambtsperiode geen leider van de partij meer wil zijn. Ze leidt naar eigen zeggen „de partij niet meer de volgende verkiezingen in.” Er mogen volgens haar echter geen vervroegde verkiezingen komen. De volgende parlementsverkiezingen staan in mei 2022 op de agenda.” Dus wat ze heeft gezegd is ‘dat ze voor mei 2022 terug zal treden’. Dat is nog bijna 40 maanden weg. Wat ze doet is niet anders dan misleiding van de Britse parlementariërs, het Britse volk en de media. May geeft haar Brexit-deal nooit uit handen. In dat opzicht is ze net zo stijfkoppig als Trump. Wat die twee politieke leiders in hun kop hebben hebben ze niet in hun kont = Als zij/hij eenmaal een standpunt heeft is zij/hij daar niet meer vanaf te brengen. Maar het volk zit er wel mee opgescheept: de Amerikanen met de Muur en de Britten met een Brexit-deal die ze niet willen.

De Britse premier heeft haar strategie op de laatste uren voor de expiratiedatum en tijd (29 maart 2019 om 23:00 uur GMT) omgegooid. Mogelijk door de weigering van de ‘speaker’ van het Lagerhuis John Bercow, hetzelfde voorstel nogmaals voor te leggen aan het Lagerhuis. Mogelijk ook door de wetenschap dat een stemming wederom geen meerderheid voor May zou opleveren voor haar Brexit-deal. Een andere optie is dat May een list heeft bedacht om haar Brexit-deal alsnog goedgekeurd te krijgen als ze het voorstel in tweeën knipt. Het akkoord dat May sloot met de EU bestaat uit twee delen: de wettelijk bindende terugtrekkingsovereenkomst, waarin de scheiding wordt geregeld en de niet-bindende politieke verklaring waarin de intenties voor de toekomstige relatie staan. In EU-wetgeving staat dat de terugtrekkingsovereenkomst uiterlijk 29 maart 2019 moet worden goedgekeurd, en dus stemt het parlement alleen daarover. May hoopt zo Labour-parlementariërs over te halen voor te stemmen, omdat veel van hen meer moeite hebben met de politieke verklaring over de toekomstige relatie, dan met de terugtrekkingsovereenkomst. Welke afspraken staan in het Uittredingsakkoord: de Britten betalen €40 mrd voor de uittreding, de rechten van EU-burgers in Groot-Brittanië en in de EU na de scheidingen dan ook nog hoe het verder moet met de back-stop. Als het nu voorgelegde voorstel 29 maart niet wordt goedgekeurd is de uittredingsdatum gepasseerd. Dan krijgen de Britten nog tot 12 april de tijd om te zeggen wat ze wel willen. Als daar geen overstemming over komt is de nieuwe deadline voor een hard-brexit over 13 dagen. Maar zover is het nog niet want maandag komen opnieuw 2 amendementen in het Lagerhuis in stemming: een nieuw referendum en een douaneunie met de EU. Wat betreft dat laatste zou ik het zogenaamde Canada-model prefereren. De kaarten voor De Britse premier zijn vrijdagmiddag geschud. Voor de derde keer is haar Brexit-voorstel weggestemd in het Lagerhuis met 286 stemmen voor en 344 tegen. Ze lijkt vooralsnog gewoon aan te blijven. De uitkomst van de stemming betekent dat de Britten de EU voor 12 april moeten laten weten hoe ze verder willen. Londen kan bijvoorbeeld vragen om langer Brexituitstel, of kiezen voor een vertrek zonder deal. Als het Lagerhuis het terugtrekkingsakkoord wel had goedgekeurd, had het Verenigd Koninkrijk tot 22 mei in de EU mogen blijven om een ordelijke Brexit te regelen. Premier Rutte laat in een reactie over de Brexit-stemming weten: „Ik betreur deze uitslag. Je kunt niet in dit cirkeltje blijven ronddraaien.” De president noemt een ’no deal’ nog zeer reëel. „Blijf je voorbereiden.” [‘de President’ is Donald Tusk]

Ik ben erg teleurgesteld dat Theresa May, de vrouw met een plaat voor haar kop, die zo groot is dat ze de schade niet meer kan overzien die ze met haar Brexit-deal heeft aangericht, nog niet heeft aangekondigd direct terug te treden. Ze moet accepteren dat ze geen politiek draagvlak meer heeft. Dat haar tijd voorbij is. Ik heb al eerder geschreven dat het bestuur van de Conservatieve Partij al veel eerder in had moeten grijpen en May tot de orde had moeten roepen, desnoods haar had moeten dwingen haar ontslagbrief te schrijven. Nu verkeert de partij in een situatie dat ze bij de volgende verkiezingen keihard door de kiezers worden afgestraft. Wat zal dat dan voor gevolgen hebben voor het politieke speelveld in Londen? Labour, de tweede grote partij heeft ook de wijsheid niet in pacht. De toekomst voor de Britten ziet er troosteloos uit. Er liggen nu nog drie optie’s op tafel, als de stijfkoppige May tenminste aftreedt. Ik hou er namelijk nog steeds rekening mee dat ze haar Brexit-deal ook nog een vierde of misschien wel een vijfde keer in stemming gaat brengen in het Lagerhuis, als de speaker niet weer dwars gaat liggen. Een harde Brexit, die chaos gaat veroorzaken, maar waarmee de Britten wel €40 mrd op zak houden om de tegenvallers op te vangen. Er zijn ook meevallers: de FTSE houdt goed stand onder de dreiging van een no-deal en de economische groei is wat positiever dan in de rest van Europa. Niet dankzij maar ondanks Theresa May. Dan een referendum over wel of geen afscheiding van Europa. Ook is er nog de mogelijkheid wel uit te treden en dan een douane-unie dan wel een vrijhandelsverdrag met de EU af te sluiten, waarbij een vrijhandelsverdrag de Engelsen de grootste vrijheid geeft. Op 10 april is er nieuw EU-beraad in Brussel of een no-deal nog kan worden voorkomen. Dat Rutte nu waarschuwt voor de gevolgen van een harde-Brexit is hij wel wat laat. Hebben de 27 EU-regeringsleiders de Britten niet overvraagd en krijgen ze daar nu de rekening voor gepresenteerd? Een toenadering aan de eisen van de Britten zou wel erg laat komen en een complete afgang zijn voor de Europese regeringsleiders. Wordt vervolgd.

Klaas Knot en de vette jaren

De vette jaren liggen achter ons, de Nederlandse economie draait in een lagere versnelling. Dat is de boodschap van De Nederlandsche Bank (DNB) bij de presentatie van het jaarverslag. Nu het nog kan, moeten we zorgen dat ons land toekomstbestendig is. „De uitbundige groei is achter de rug, Nederland gaat nu naar een duurzamer groeitempo”, zei DNB-president Klaas Knot bij de presentatie van het jaarverslag. „Nu het goed gaat, moeten we ons afvragen hoe we de economie schok- en toekomstbestendig maken.” De lagere groei in ons land staat niet op zich, ook wereldwijd zakt de groei wat in. Knot: „Er blijft nog zo’n 3,5% groei over, maar de risico’s nemen toe.” Daarmee doelt hij op de Brexit, de handelsspanningen tussen de VS en China en de tragere Chinese groei. Veel zorgen maakt Knot zich nog niet over de lagere groei. De DNB-president verwacht niet dat Nederland en de eurozone hierdoor op korte termijn in een recessie terecht komen. Het is niet zo dat onze huidige groei heel laag is, maar meer dat de groei van 2017 en 2018 a-typisch hoog was, is de boodschap. Bovendien kan ons land wel tegen een stootje dankzij de overschot op de begroting van €11 mrd, dat is 1,5% van het bbp. Cijfers uit het verleden laten echter zien dat de overheidsfinanciën bij een economische neergang snel onderuit gaan. Sinds 1970 is dat zes keer gebeurd, waarbij in vier gevallen het begrotingssaldo met meer dan 3% daalde. Maar dat is geen reden om achterover te leunen waarschuwt de centrale bank. Sinds de eurocrisis hebben veel landen in de eurozone te weinig hervormd om een volgende recessie het hoofd te kunnen bieden. Onder meer president van de Europese Centrale Bank Mario Draghi roept landen al jaren op om meer te doen, zoals het toekomstbestendiger maken van de arbeidsmarkt en pensioenen. Ook Nederland kan hier een stapje harder in lopen. Knot: „Hier is het glas halfvol en halfleeg tegelijk. Er is best wat gebeurt. De woningmarkt is hervormd, de hypotheekrenteaftrek wordt versneld teruggeschroefd. Maar we zijn nog niet klaar, de woningmarkt is nog niet stabiel.”

“De Nederlandse economie is voor een groot deel afhankelijk van de wereldeconomie. We kunnen het allang niet meer alleen. We moeten het hebben van Schiphol, de Rotterdamse haven en de dienstensector. Als die in het geding komen, ik heb al geluiden gehoord over een ‘Nexit’, dan gaan we met onze rug naar Europa staan. En dus met de rug naar onze eigen welvaart.” Maar als de Polen er niet zouden zijn, dan wordt er geen krop sla meer geoogst in ons land. De agrarische sector draait voor een deel op arbeidsmigranten, en Nederlanders gaan dat niet oppakken. We snijden onszelf in de vingers als het anti-Europa sentiment groter wordt.” Toch is dat EU-beleid vaak een gegeven. Wat kan Nederland zelf doen tegen die scepsis? “De onvrede wegnemen. De lonen moeten omhoog, flexibele contracten moeten niet langer de norm zijn. En zorg ervoor dat die miljoen mensen die nog aan de kant staan ook een baan vinden. Investeer in ze, neem ze serieus. “De overheid en werkgevers moeten stappen zetten om flink wat zaken te verbeteren. Nog steeds leven er bijna 200.000 mensen onder de armoedegrens. 600.000 mensen hebben twee maanden nodig om hun vaste lasten te kunnen betalen. Er zijn ook steeds meer mensen die voor een minimumloon moeten werken. Allemaal zaken die mensen aangrijpen om Europa ter discussie te stellen. Als het in Nederland goed geregeld is, voelen mensen minder noodzaak om zich tegen Europa te verzetten.” [wat mij erg stoort is dat onze monetaire man weet welke schade de kwantitatieve verruiming van de geldhoeveelheid de laatste jaren heeft aangericht. Het is een volstrekt mislukt project dat de kerninflatie niet naar de 2% heeft gebracht en dat momenteel geen positieve impulsen geeft aan economische groei. Het negatieve effect van de extreem lage rente heeft tot resultaat dat de waarde van ons geld versneld afneemt, met alle gevolgen vandien voor de koopkracht. Hij heeft van het hoofdkantoor in Frankfurt opdracht gekregen aan het Nederlandse volk duidelijk te maken dat dit desastreuze beleid nog decennia zal voortduren. Weg spaargeld, weg pensioenen. Moeten we daarvoor Klaas Knot bedanken?]

Klaas Knot en de pensioenen

Veel meer moet er gedaan worden aan ons pensioenstelsel. Daar is ’grote teleurstelling’ over het gebrek aan voortgang. In november klapte de onderhandelingen tussen de politiek, werkgevers en de vakbonden. Inmiddels dreigen kortingen op de pensioenen voor miljoenen deelnemers. [ik begrijp deze uitspraken van DNB wel maar het is de vraag of de verlaging van de pensioenen niet gaat gebeuren als ons pensioensysteem wordt geupdated. Daarover later meer] Ik begrijp de eisen van de vakbeweging wel”, zei DNB-bestuurder Job Swank over de mislukte onderhandelingen. „Maar de optelsom van al die eisen is heel veel. We hebben te hoge verwachtingen ten aanzien van ons pensioenstelsel. Iets als gegarandeerde koopkracht, dat kan niet met de huidige premie. Er zullen keuzes gemaakt moeten worden. ” [de ombouw van het huidige pensioensysteem dat is gebouwd op solidariteit naar een geïndividualiseerd pensioensysteem, wat de D66-minister Wouter Koolmees wil om jongere werknemers te vrijwaren voor de extra lasten van de oudere deelnemers en gepensioneerden, kost ca €60 mrd. En dat geld heeft de minister niet. In feite onderhandelt hij met lege handen] Voor bijna 10 miljoen pensioenen dreigen kortingen. Alleen een akkoord over een nieuw pensioenstelsel kan dat voorkomen. [maar onder welke voorwaarden zegt Klaas Knot niet] In die onderhandelingen zijn de vakbonden aan zet. Zij zullen hun eisen moeten bijstellen. Dat zegt Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank (DNB), in een interview met de Telegraaf „Ik denk dat de Kamerbrief van minister Koolmees een handreiking bevat. Het is nu aan de vakbeweging.” In het donderdag gepresenteerde jaarverslag meldt DNB dat er voor miljoenen mensen pensioenkortingen dreigen. „In totaal kan dit in 2020 en 2021 respectievelijk circa 2 miljoen en 7,7 miljoen deelnemers raken.” Het gaat hierbij zowel om gepensioneerden als werkenden. Knot roept kabinet, werkgevers en vakbonden op snel met een pensioenakkoord te komen: „De tekortkomingen zijn duidelijk: het pensioenstelsel past niet meer bij de arbeidsmarkt, het zet generaties tegen elkaar op in plaats van ze te verbinden, het heeft moeite met omgaan met de blijvend lage rente. Het is onze plicht om daar iets aan te doen.” [hier onderbreek ik het interview. Klaas Knop is onze President van De Nederlandsche Bank N.V. die ervoor staat de financiële en monetaire belangen van de Nederlandse overheid, het bedrijfsleven en de burgers te behartigen. Doet hij dat? Ja en nee. De Nederlandse Staat kan heel goedkoop geld lenen op de kapitaalmarkten, zelfs zijn beleggers bereid om voor kort geld rente toe te betalen aan de geldnemer. 30-jarig papier doet momenteel 0,593%, een schijntje van wat de rente zou moeten zijn onder ‘gezonde’ omstandigheden. Bedrijven kunnen voor hun investeringen eveneens heel goedkoop leningen afsluiten. Huizenkopers kunnen thans een 10-jarige annuïteitenhypotheek afsluiten tegen 1,59%. Allemaal heel positief alleen wie betaalt die rekening? De banken hebben problemen met een negatieve rente van 0,4%, die ze moeten betalen aan de ECB als ze overtollig geld daar stallen, waar ze geen bestemming voor hebben. De ECB gaat nu overwegen die negatieve rente voor de banken te halveren. En dan de institutionele beleggers en burgers met spaargeld die al een negatieve rente betalen dan wel een te verwaarlozen bedrag aan rente ontvangen. Zo betaalt de halve staatsbank ABNAmro nog maar 0,03% op direct sparen. Dat is nog €30 per jaar voor €100.000 spaargeld. Ik heb al eerder geschreven dat de problemen van de pensioenfondsen niet worden veroorzaakt door slecht beleggingsbeleid, maar alleen door het desastreuze monetaire beleid van de Europese Centrale Bank onder aanvoering van de Italiaan Mario Draghi. Zijn monetaire beleid is de grote schuldige waarmee de pensioenfondsen worden opgezadeld. Dat ontkent Klaas Knot ook niet. Hij zegt in het interview met de Telegraaf dat ‘pensioenfondsen moeite hebben met het omgaan met de blijvend lage rente’. Dat is strijdig met uitspraken van Klaas Knot in een interview van 16 juni 2018 met het FD, waaruit ik citeer <citaat> Het Nederlandse ECB-bestuurslid Klaas Knot meent dat het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank, waarmee [toen] tot nu toe ruim €2400 mrd is gemoeid, grotendeels zinloos is geweest. ‘Ik ben er buitengewoon sceptisch over. Ik heb niet de indruk dat de economie zich heel anders zou hebben ontwikkeld zonder dat opkoopprogramma’, zei hij 13 juni 2018 na afloop van een optreden in de Tweede Kamer. Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank, wil dat de Europese Centrale Bank nu zo snel mogelijk stopt met de monetaire verruiming via obligatieaankopen (QE). ‘Er wordt netto nog €30 mrd per maand aangekocht. Als je gaat doorrekenen wat daarvan het effect is, vind je dat niet meer terug in de modellen. Ook dat is reden om er zo snel mogelijk een punt achter te zetten’, zei de president van De Nederlandsche Bank in de Tweede Kamer. Knot vindt dat de voorlopers van het opkoopprogramma al ‘buitengewoon succesvol’ waren in het aanjagen van de economie. ‘We zaten in 2014 al boven de potentiële groei’. Knot is ook een notoire scepticus over het opkoopprogramma. </citaat> <citaat>Het rentewapen is nu zo bot, dat de ECB machteloos dreigt te staan bij het dempen van een neergang. ‘We hebben niet zo heel veel beleidsruimte meer. Reden te meer om die weer zo snel mogelijk te creëren nu de conjunctuur er nog steeds redelijk positief uitziet’. Knot zei toen dat het ‘meerdere jaren, misschien wel een decennium’ gaat duren voordat het monetaire beleid van de ECB weer genormaliseerd wordt, ‘En in die tijd zullen er nog veel dingen gebeuren, zullen zich veel nieuwe schokken voordoen, waar we op dat moment weer een antwoord op moeten vinden’.</citaat> Met zijn uitspraken deze week is Knot niet langer onze monetaire man, die al onze belangen behartigd. Hij verloochent zichzelf. Hij realiseert zich dat hij niet meer is geworden dan een zetbaasje dat de orders van het hoofdkantoor, in dit geval Mario Draghi en zijn handlangers, moet uitvoeren. Hij weet dat het monetaire beleid van de ECB, dat 4½ jaar geleden werd ingezet met een systeem van kwantitatieve verruiming waarmee voor €2.600.000.000.000 staatsobligaties van de 19 eurolanden werden ingekocht, waarmee de geldmarkt werd overvoerd, hetgeen leidde tot rentetarieven van rondom de 0%. En wat het ergste hiervan is dat de ECB daarmee wilde bereiken dat de economische groei zou worden gestimuleerd en de inflatie de 2% zou bereiken. Er zijn enorme bedragen aan vrijwel gratis geld beschikbaar, maar de economische groei zakt in de eurozone steeds verder weg. Ouderen zouden daarvoor verantwoordelijk zijn, zij consumeren te weinig en sparen te veel voor hun oude dag en voor onzekere tijden. Op zich is er een heel aannemelijke verklaring voor, daarover schrijf ik al enige tijd, maar dat dringt niet door tot de autoriteiten die daarvoor bekwaam zouden moeten zijn. War Knol nu doet is ons wijsmaken dat we over een langere tijd, misschien wel dertig of veertig jaar, opgescheept zitten met het totaal mislukte monetaire beleid van Mario Draghi. Over 7 maanden vertrekt – gelukkig – Draghi van het toneel, maar de enorme schade die hij heeft toegebracht zal hem blijven achtervolgen. Deze man mag geen referentie van ‘goed gedrag’ en een lovende afscheidsreceptie krijgen. Ik verwacht dat dit hele monetaire systeem implodeert door het wegvallen van vertrouwen in geld. Waar we dan in terechtkomen, daarover heb ik op dit moment nog geen mening. Wel over een door Draghi al aangekondigde uitgifte nieuwe TLTRO’s, nog meer gratis geld, dit najaar] De DNB-president heeft wel begrip voor de zorgen die de vakbeweging heeft over de snel stijgende AOW-leeftijd. Die zorg noemt hij ’reëel’. Knot steunt de suggestie van de werkgevers om tot een lijst van zware beroepen te komen voor mensen die eerder mogen stoppen met werken. Volgens Haagse bronnen ziet het kabinet hier weinig in. In het jaarverslag uit Knot ook zijn zorgen over de rol van banken bij het witwassen van crimineel geld en de financiering van terrorisme. Het afgelopen jaar sprong vooral ING in negatieve zin eruit. En zelfs de kleine, groene bank Triodos werd op de vingers getikt wegens tekortkomingen bij het controleren van klanten. Nog altijd is DNB niet tevreden over hoeveel banken doen, maar de toezichthouder ziet wel dat banken nu harder lopen om overtredingen te voorkomen. „Er worden serieuze stappen gezet”, zegt Frank Elderson, die binnen het DNB-bestuur belast is met het toezicht op de banken. [ik blijf erbij dat banken verplicht kunnen zijn hun klanten en transacties te screenen, mits dat binnen de mogelijkheden past, maar banken zijn geen detectives. Uiteraard moeten banken wel worden vervolgd als ze actief hebben meegewerkt aan het witwassen van gelden, ook die uit het criminele circuit]

Günter Hannich schrijft over de vertraging van de economische groei

Voorspellingen van economische groei worden in toenemende mate verlaagd, of dit nu voor Duitsland, de eurozone of zelfs de mondiale vooruitzichten is. Dit zijn allesbehalve positieve signalen. Zoals de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) nu aankondigde, verwacht de experts voor Duitsland dit jaar een sterke terugval van de groei. Volgens analisten is de groei van 1,4% tot nu toe, volgens de nieuwe prognoses voor 2019, gehalveerd tot slechts 0,7%. Volgens de OESO is de achtergrond van de scherpe daling van eerdere verwachtingen de sterke daling van de wereldeconomie. Vooral China krijgt steeds meer problemen en de vorig jaar ingevoerde handelsbeperkingen door de VS hebben bovendien de groei verzwakt. Voeg daar nog de Brexit aan toe, die vooral Duitsland raakt. Groot-Brittannië is tenslotte de op twee na belangrijkste handelspartner van Duitsland. Het is echter nog steeds niet duidelijk wat precies van toepassing is op de Duitse economie. Er zal immers nu waarschijnlijk een verschuiving plaatsvinden – maar dat houdt ook verband met de voorwaarden van de EU voor Groot-Brittannië. We staan 12 dagen voor de deadline voor de EU-exit en een no-deal is nog steeds mogelijk. Duitsland zal vooral te lijden hebben onder de grote afhankelijkheid van de export. Kortom, de huidige intensivering van de economische situatie bevestigt mijn verwachting dat Duitsland bijzonder zwaar getroffen zal worden door de komende crisis. Nu al is een kleine inzinking van de wereldeconomie voldoende om de groei te halveren. Als de wereldeconomie echter nog verder daalt in de nasleep van een nieuwe financiële crisis, dan zal dit leiden tot een ramp in Duitsland. De achtergrond is de enorm hoge export van Duitsland. Bijna geen enkel geïndustrialiseerd land ter wereld is even afhankelijk van de export als Duitsland met zijn exportquotum van 46% en exportoverschot van 8%. Daarom zal elke daling van de wereldhandel in dit land leiden tot extreme verstoringen van de economie. Tegelijkertijd brengt dit echter banken en het financiële systeem in gevaar door enorme verliezen op leningen.

De inflatie in Duitsland is in maart uitgekomen op 1,3% op jaarbasis, van 1,5% een maand eerder. Dat meldde het Duitse federale statistiekbureau op basis van voorlopige cijfers. Op basis van de Europese geharmoniseerde meetmethode kwam de Duitse inflatie uit op 1,5%.

Het vertrouwen in de economie van de eurozone is in maart licht gedaald.

Dat meldt de Europese Commissie. Het is al de vijftiende maand op rij dat het economisch vertrouwen in het eurogebied afneemt. De index waarmee de commissie het vertrouwen meet, ging van een bijgestelde 106,2 in februari naar 105,5 deze maand. Volgens de commissie was sprake van een duidelijke daling van het vertrouwen in de industrie, en in minder mate in de dienstensector. In de detailhandel en bouw verbeterde het sentiment. Bij consumenten was het vertrouwen vrijwel onveranderd.

Nederland is nog niet helemaal af van de problemen met uitkeringsprofiteurs.

Gaat het over Europa, dan is er direct gedoe, geschreeuw en emotie. Heel veel emotie, merkt Arend van Wijngaarden, de voorzitter van vakbond CNV. Werkend Nederland is in toenemende mate sceptisch over de Europese Unie. Maar met die achterdocht snijden we onszelf in de vingers, want zonder Europa is er geen Nederlandse welvaart meer. Hij herkent de scepsis ook wel want Brussel zich niet altijd populair met haar beleid. Neem de wijziging van de werkloosheidsuitkering voor werknemers uit de EU-landen die van 3 naar 6 maanden is verlengd. Dat is te gek om over te praten. Oost-Europese werknemers krijgen nu de gelegenheid om, ook als ze niet zijn ontslagen, een half jaar met een betaalde vakantie naar huis te gaan en krijgen dan ook nog een dubbele uitkering mee ten opzichte van de daar geldende lonen. Een paradijs dus, maar minister Koolmees heeft zich niet keihard opgesteld om dat te voorkomen. Op basis van de papieren regeltjes zou dat niet kunnen, maar het is wel de realiteit en dat ‘werkende Nederlanders’ daartegen in het geweer komen. In Nederland is het een omstreden aanpassing van de ww-regels, omdat pas aan het licht kwam dat vooral Poolse werknemers hier volop mee frauderen. Dit is een voedingsbodem voor mensen die anti-Europa zijn”, aldus Van Wijngaarden. Wat gaat er allemaal fout? Een buitenlandse werknemer meldt aan zijn werkgever dat hij een paar maanden teruggaat naar zijn thuisland. Dan heeft hij geen recht op een ww-uitkering, maar de UWV verleent die wel. Waarom? Daar heeft de minister ook geen antwoord op. Vervolgens moet de UWV in het thuisland de Nederlandse UWV informeren of de arbeidsloze wel solliciteert. Dat doet de werknemer op vakantie natuurlijk nooit, want de lonen in het thuisland liggen de helft lager als bij ons. Hij zou wel gek zijn want zijn Nederlandse ww-uitkering is veel hoger. Aan de informatieplicht van de buitenlandse UWV wordt geen invulling gegeven. Dan zou je denken: de minister bepaalt dat de ww-uitkering wordt beëindigd, maar dat is Koolmees ook niet van plan. Nee, zei hij in Nieuwsuur hij gaat zijn Poolse collega nog eens wijzen op de verplichtingen. “Kijk hoe de bevolking in het Westland daarop reageert: Forum voor Democratie is daar de grootste partij geworden. Verwonderlijk? Nee, het is een natuurlijke reactie met zo’n machteloze regering die wij hebben. Ben ik tegen de Polen, die hier werken? Zeker niet, ze doen hier goed werk. Maar wel op basis van onze regels. Maar daar praat ik tegen dovemansoren van deze D66-minister. Maar op de valreep wordt de minister gered door de 28 EU-ambassadeurs die de hervorming van de sociale stelsels binnen de EU, inclusief de werkeloosheid met de bijbehorende uitkeringen, vervat in 6 hoofdstukken, bij gebrek aan een meerderheid voor de tweede keer heeft moeten uitstellen. Of het gaat om uitstel of afstel is niet duidelijk, maar ik verwacht niet dat dit onderwerp nog voor de komende verkiezingen voor het Europees Parlement in een aangepaste vorm terug op de agenda komt.

Tegenslag voor Boeing: problemen gaan nog maanden duren

Op 26 maart heeft een Boeing 737 MAX 8 van Southwest Airlines heeft een noodlanding maken op het vliegveld van de Amerikaanse stad Orlando in de staat Florida. Het toestel had alleen twee bemanningsleden aan boord. Zij wilden het toestel naar een andere luchthaven vliegen, waar het aan de grond zou worden gehouden. Kort na de start op het vliegveld van Orlando bleek er sprake van een motorprobleem en keerde het toestel terug, aldus de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA in een verklaring. Het toestel was onderweg naar Victorville in Californië. Toestellen van het type Boeing 737 MAX 8 worden wereldwijd aan de grond gehouden na twee recente crashes, in Indonesië en Ethiopië. Daarbij kwamen opgeteld 346 mensen om het leven. Een woordvoerder van Boeing liet weten dat het luchtvaartbedrijf “op de hoogte is van het incident” en de noodlanding grondig zal uitzoeken. In een verklaring stelde Southwest Airlines dat de bemanning “het protocol heeft gevolgd en veilig is geland op het vliegveld”. Op 27 maart zou Boeing de aangekondigde software-update voor de 737 MAX8 worden gepresenteerd.

Op die dag vond er in de Amerikaanse Senaat een hoorzitting plaats over het gebruik en de veiligheid van de Boeing 737 MAX. De schade van luchtvaartmaatschappijen, die met dit toestel vliegen neemt grootse vormen aan, die loopt zeker in de vele miljarden. De verwachting is dat Boeing niet moeilijk zal doen over de betaling van directe schades als gevolg waarvan alle toestellen aan de grond worden gehouden. Voor de indirecte schades zullen waarschijnlijk jarenlange processen gevoerd gaan worden. Voor de reputatie van Boeing kan dat grote schade veroorzaken, ook vanwege de enorme verliezen die beleggers in Boeing hebben moeten incasseren. De technische problemen zouden wel eens veel groter kunnen zijn dan die waarmee ze met een nieuwe software-update kunnen worden voorkomen. Als deze jaren gaan duren voordat ze zijn opgelost, gaat dat de continuïteit aantasten. Reisorganisatie Tui verwacht, als gevolg van het feit 15 Boeing 737 MAX8 vliegtuigen aan de grond staan, een 17% lagere winst, ca €200 mln, als gevolg van extra kosten voor de huur van andere toestellen. Eerder waarschuwden Southwest Airlines, UnitedAirlines en Air Canada voor hogere kosten en lagere winsten. Het probleem met het veiligheidssysteem MCAS is al twee jaar bekend bij Amerikaanse en Europese Toezichthouders, meldt Reuters. Ze blokkeerden echter het gebruik niet omdat ze dachten dat Boeing dat probleem intern wel zou oplossen.

Euroleiders vrezen dominantie China

Samen met Merkel en Juncker wil Macron dat China stopt met economische politiek in Europa. De Franse president waarschuwt voor de donkere kanten van Chinese investeringen. [ik zie dit als tromgeroffel. Ze zien de opkomst van China als een economische wereldmacht, die een grote voorsprong heeft in technische ontwikkelingen. Zij zien ook dat de Chinezen een nieuwe invulling hebben gegeven aan de klassieke zijderoute, een netwerk van karavaanroutes door Centraal Azië, waarlangs gedurende vele eeuwen handel werd gedreven tussen China en het oosten van Azië aan de ene kant en het Midden-Oosten en het Middellandse Zeegebied aan de andere kant] Eeuwenlang, van de klassieke Oudheid tot de late Middeleeuwen (1400-1500 na Chr.), was de zijderoute de belangrijkste verbinding tussen China en het Romeinse Rijk. Het Centraal-Aziatische deel van de route was al in gebruik rond 115 voor Chr. ten tijde van de Han-dynastie. De Nieuwe Zijderoute loopt van China via Wit-Rusland, Rusland en Kazachstan naar Europa, Afrika en Zuid-)0ost Azië. Er ligt 11.000 km treinrails, er worden havens ge(her)bouwd, bruggen geslagen in totaal 64 landen op de route van Azië naar Europa en Afrika terug naar India en Djakarta naar China. Ook de haven van Rotterdam is erop aangesloten. Afgelopen week is Italië toegetreden met de havens van Genua en Triëst. Kroatië, Tsjechië, Hongarije, Griekenland, Malta, Polen en Portugal gingen de Italianen voor. Ook lopen er samenwerkingen via de Aziatische Infrastructuurinvesteringsbank. Na een ontvangst met open armen en investeringsdeals in Italië wachten er voor de Chinese president Xi Jinping in Parijs deze week zware gesprekken. De Franse president Emmanual Macron wil dat Europa als één blok concessies eist van China. Daarmee probeert hij de toon te zetten voor een EU-Chinatop die op 9 april in Brussel plaatsvindt. Macron had een paar bondgenoten om zich heen verzameld. Samen met de Duitse kanselier Angela Merkel en de voorzitter van de Europese Commissie Jean Claude Juncker verwelkomde hij zijn gast op het bordes van zijn presidentiële paleis. De ontvangst zag er hartelijk uit, en alle partijen spraken na afloop lovende woorden over het belang van internationale samenwerking, maar ondertussen maakten de Europeanen hun ongenoegen kenbaar. [maar waarover, dat zij de boot gemist hebben en de Chinezen jaren hun gang hebben laten gaan. Maar het kan ook de genialiteit van de Chinese aanpak zijn] Heeft Europa nog wel de mogelijkheid om eisen te stellen nu China in totaal driehonderd vliegtuigen van Airbus gaat kopen. Om hoeveel geld het exact gaat, is niet duidelijk. Het gaat om 290 A320-vliegtuigen en tien van het type A350. Ongeveer een jaar geleden liepen de onderhandelingen tussen de Franse regering en China onverwachts vast. Franse president Emmanuel Macron sprak vlak daarvoor nog de verwachting uit dat het land 184 vliegtuigen zou kopen, een deal van $18 mrd (€15,9 mrd). De Franse regering en Airbus, waarvan het hoofdkantoor zich in Nederland bevindt, probeerden sindsdien de deal alsnog door te laten gaan en dat schijnt te zijn gelukt. Hoe sterk is je positie dan nog om harde eisen aan de Chinezen te gaan stellen? Een belangrijk punt van frustratie blijft de ongelijke handelsrelatie, aldus Juncker. “Het is nodig dat Europese bedrijven net zoveel toegang tot de Chinese markt krijgen als Chinese bedrijven dat nu in Europa hebben.” [mogelijk zal dat geen probleem zijn maar kunnen wij wel exporteren tegen prijzen die voor Chinezen interessant zijn] Ondertussen gaan er in Europa ook om andere redenen alarmbellen af over Beijing. Macron behoort tot de Europese leiders die waarschuwen voor schadelijke neveneffecten van Chinese investeringen. [de Chinezen doen daar niet geheimzinnig over, kijk maar naar de bedragen die ze bereid zijn te investeren in Italië en een aantal Oost-Europese landen] Afgelopen vrijdag riep Macron, tijdens de Europese Raad in Brussel, op tot een gezamenlijk antwoord. “We hebben een situatie laten ontstaan waarbij China in Europa strategische infrastructuur en netwerken overneemt. Dat is een strategische fout.” [dat proces is al aan de gang en Macron en de Europese Commissie hebben kostbare tijd verloren] Ook de Commissie bepleit een stevige gezamenlijke lijn. Het dagelijks bestuur van de EU wil graag de bevoegdheid om economische deals tussen Beijing en individuele landen te controleren. [dat is geen zaak van de Chinezen, maar van de 27 EU-regeringsleiders, die daar in een veel eerder stadium zich daarover hadden moeten beraden] De Europese angst is tweeledig. Aan de ene kant leeft de vrees dat Chinese bedrijven met overheidssteun innovatie van Europese concurrenten opkopen en naar China verplaatsen. Daarnaast zijn de Commissie en Macron bang dat China met investeringen en leningen politieke invloed koopt. Het gaat dan vooral om investeringen in infrastructuur die China onder de noemer Nieuwe Zijderoute aanlegt tussen Azië en Europa. Vorige week tekende Xi in Italië nog akkoorden voor samenwerking in de havens van Genoa en Triëste, waarbij de Chinezen €7 mrd in meerdere Italiaanse sectoren gaat investeren, tot irritatie van Brussel en Washington. En deze week heeft Luxemburg een akkoord met China bereikt over de Nieuwe Zijderoute. Premier Xavier Bettel ondertekende een overeenkomst voor het omvangrijke Chinese infrastructuurproject. Het is nog niet bekend hoeveel geld er gemoeid is met deze overeenkomst. “De ondertekening van dit akkoord is een nieuwe stap in de ontwikkeling van de Chinees-Luxemburgse betrekkingen en in onze samenwerking op economisch, commercieel, academisch en cultureel niveau, zoals die van onderzoek en ontwikkeling’, zei de Luxemburgse premier Bettel in een eerste reactie. Naar verluidt heeft China al meer dan €1.000 mrd aan het project besteed. Volgens het Chinese staatsmediabureau Xinhua was de handel in goederen tussen China en landen langs de Nieuwe Zijderoute in 2018 goed voor ruim €1100 mrd. Volgens Merkel, die wat milder en realistischer is gestemd dan Macron, kunnen Europa en China best samenwerken om infrastructuur te verbeteren, maar moet de rol van Beijing niet te dominant zijn. “De Nieuwe Zijderoute is een erg belangrijk project. Wij Europeanen willen hier ook een rol in spelen. Ik heb nu een beetje moeite om de wederkerigheid te vinden.” [het project Nieuwe Zijderoute is van groot belang voor China, Rusland, Europa, Afrika en grote delen van Oost-Azië. Het belang van Europa zou wel eens groter kunnen zijn dan het belang van dit wereldwijde project. Misschien moeten we de Chinezen wel dankbaar zijn dat ze het oude Europa nog hebben opgenomen] Macron riep China op geen spelletjes te spelen om de Europese eenheid te ondermijnen. [wat moet ik met die oproep? Ik verwacht dat de Chinezen gewoon doorgaan met dan wel zonder steun van Brussel. Maar Macron zal uiteindelijk zijn knopen tellen en die mega-order voor Airbus is voor de Europese industrie van groot belang] Ondanks alle twistpunten wil Europa ook geen onversneden confrontatie met China, zo benadrukte Merkel. Volgens haar is samenwerking met Beijing noodzakelijk tegen klimaatverandering en om de nucleaire deal met Iran overeind te houden. Daarnaast zijn de economische belangen groot. Vorig jaar was China na de Verenigde Staten de belangrijkste handelspartner voor de EU. Dit onderdeel van de relatie werd onderstreept door een bilaterale ontmoeting die Xi en Macron hebben gehad. Daar werden voor tientallen miljarden euro’s aan deals bekend gemaakt.

Eurocommissaris Andrus Ansip (digitale markt) presenteerde een advies over een andere gevoelige kwestie: de mogelijke aanleg van supersnel mobiel internet door het Chinese telecombedrijf Huawei. De Verenigde Staten lobbyen bij hun bondgenoten om het bedrijf te weren vanwege de risico’s dat de Chinese geheime dienst via achterdeurtjes meeleest. De Commissie wil geen knoop doorhakken. Ansip zei dat landen zelf over hun nationale veiligheid gaan. Hij vraagt hen om voor de zomer de risico’s van Huawei te analyseren en de bevindingen met andere lidstaten te delen. Op basis daarvan moeten landen zelf een keuze maken. Hij zei er wel bij dat ook zonder onomstotelijk bewijs van spionage de problemen met Huawei te groot kunnen zijn. Volgens de Chinese wet moeten bedrijven samenwerken met de eigen geheime dienst. “Wanneer we genoeg bewijs hebben om in het openbaar te tonen, dan is het te laat. We moeten onze keuzes maken door risico’s in te schatten.” [maar hoe groot is die cybercrime nu al. Veel groter dan we ons wijsmaken. Daar doen alle grote partijen aan mee. Het hacken van data is al lang geen probleem meer. Alleen iedereen loopt met achterstand achter de hackers aan. Huawei geschikt over een geniale techniek, waar de hele wereld, ook de VS en Europa, achterstand op hebben. Als we eco 4.0 willen invullen hebben wij de techniek van Huawei nodig. Dat is de harde waarheid]

Begrotingsoverschot Nederland in 2018 vergroot

De overheid heeft vorig jaar een overschot op de begroting behaald van ruim €11 mrd. Dat komt overeen met 1,5% van het bruto binnenlands product (bbp), aldus het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van nieuwe cijfers over de overheidsfinanciën. Dat is een hoger overschot dan waar het kabinet in de laatste Miljoenennota rekening mee hield. De inkomsten stegen met 4,7%, vooral door een stijging van opbrengsten uit belastingen en wettelijke premies die €14 mrd hoger uitvielen dan een jaar eerder. Dat kwam voor een groot deel door de btw, vennootschapsbelasting en de loon- en inkomstenheffing. Ook stegen de inkomsten uit onder meer de belasting van personenauto’s en motorrijtuigen, kansspelbelasting en de dividendbelasting met meer dan 10%. Er was ook een eenmalige meevaller. De megaschikking van ING wegens falend antiwitwasbeleid leverde de schatkist bijna €800 mrd op. De uitgaven stegen met 4,1%. De overheid gaf meer uit aan lonen en zorg. Daarnaast droeg Nederland meer af aan de Europese Unie. Volgens het CBS ging er ook meer geld naar internationale samenwerking, zoals de wederopbouw van het door een orkaan getroffen Sint Maarten. [de Algemene Rekenkamer schreef daar in december over: Het overgrote gedeelte van de 550 miljoen euro Nederlands hulpgeld bestemd voor de wederopbouw van Sint Maarten na de orkaan Irma in 2017, is nog niet gebruikt. Slechts een vijfde van het geld is tot dusver gebruikt voor herstelwerkzaamheden. Inwoners van Sint Maarten zien nog weinig resultaten van wederopbouwprojecten] De overheidsschuld daalde, net als de laatste jaren, en kwam uit op 52,4% van het bbp. Dat is ruim €405 mrd, oftewel ruim €23.000 per inwoner. De Europese normen zijn een maximaal tekort van 3% en een maximale schuld van 60% bbp. Vanaf 2013 zit Nederland onder de tekortnorm en vorig jaar werd voor het tweede jaar op rij een overschot in de boeken gezet. Prof. Dr. Bas Jacobs, die in 2002 promoveerde aan de Universiteit van Amsterdam op het proefschrift Public Finance and Human Capital. Hij is the Sijbren Cnossen hoogleraar Publieke economie aan de Erasmus School of Economics. Op RTLZ gaf hij commentaar op het nog hoger opgelopen begrotingsoverschot voor de Nederlandse schatkist. Op zich is het niet onverstandig om in een tijd van hoogconjunctuur financiële buffers op te bouwen en die in een periode van laagconjunctuur weer terug te zetten in de vorm van conjunctuur versterkende projecten. Deze leer komt van de Engelse econoom Keynes, uit 1935. Maar, zegt Jacobs, niet in deze omstandigheden in een periode van, ook voor de langere termijn, ultra lage rentetarieven. Dan voert een minister van Financiën een beleid dat financiële schade toebrengt aan de schatkist. Veel verstandiger is om veel meer geld te investeren in onderwijs om aan de toekomstige eisen die gesteld gaan worden aan volgende generaties. Ik heb hiervoor al veel eerder aandacht gevraagd. Eco 4.0 met KI, robotisering en algoritmes gaan aan onze samenleving hogere, andere eisen stellen dan die waarvoor wij nu nog opleiden. Het terugbrengen van de staatsschuld is een heel slechte investering in een periode waarin er grote problemen zijn over het op peil houden van de economische groei.

Nederland is een belastingparadijs

Dat vindt tenminste het Europees Parlement. Net als Luxemburg, Malta, Ierland en Cyprus hoort Nederland op een zwarte lijst van fiscaal foute landen. Het parlement stemde in Straatsburg in met een motie van Paul Tang (PvdA) om de vijf EU-landen als belastingparadijzen aan te merken. Dit is een historische uitspraak en het helderst mogelijke signaal dat Nederland moet breken met het verleden” aldus Tang. De EU heeft vorige week een zwarte lijst voor belastingparadijzen aangenomen maar die lijst betreft alleen landen buiten de EU. Er staan vijftien landen of regio’s op, waaronder Aruba, Barbados en Bermuda. „Dat moet veranderen. De 5 EU-lidstaten horen bovenaan die lijst te staan en het wordt tijd dat we dat onderkennen”, aldus Tang. Dat Nederland een belastingparadijs is, „klopt niet”, volgens het kabinet. „Nederland loopt juist voorop in de aanpak van belastingontwijking” en krijgt daarvoor ook applaus van bijvoorbeeld de OESO, zegt verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel. Hij wijst op de bronbelasting die hij gaat invoeren en stelt dat Nederland meer doet dan internationale afspraken voorschrijven. Bovendien is de winstbelasting in Nederland volgens de staatssecretaris niet lager dan in een gemiddeld EU-land en wisselt de Belastingdienst „veel informatie uit met andere landen.” Maar er is wel een bericht dat Google via Nederland €20 mrd wegsluisde. De EU heeft een zwarte lijst voor belastingparadijzen maar die betreft alleen landen buiten de EU. Het Europees Parlement stemde in met een rapport van een speciale commissie die vorig jaar onderzoek naar financiële misdaden en belastingontduiking en -ontwijking deed. Er zou jaarlijks meer dan €900 mrd in de EU verloren gaan voor de samenlevingen door belastingontwijking en fraude. Nauwere samenwerking tussen de lidstaten en betere opsporing zijn daarom essentieel, stelt het rapport. Het parlement wil dat het vetorecht bij belastingzaken op de schop gaat. Nu kan één lidstaat eindeloos beoogde regelgeving blokkeren. Het parlement pleit ook voor de afschaffing van ’gouden visa’ die sommige lidstaten aan buitenlanders in ruil voor tonnen en soms miljoenen aanbieden. Door het gebrek aan transparantie over de herkomst van die sommen wordt geld mogelijk op deze manier witgewassen.

UWV: binnenkort in Nederland één miljoen vacatures

Het wordt steeds moeilijker om personeel te vinden. In acht van de twaalf provincies is sprake van krapte, meldt het UWV. De situatie is het meest schrijnend in de provincie Zeeland. „Dat heeft onder meer te maken met de structuur van de werkgelegenheid. Het is vooral lastig om vacatures in te vullen voor dienstverlenende beroepen zoals horeca en schoonmaak die daar op grote schaal aanwezig zijn. Maar ook in de zorg en transport en logistiek is het krap tot zeer krap”, licht arbeidsmarktdeskundige Rob Witjes van het UWV toe. (bron: DFT) Dat moge dan zo zijn en dan rijst de vraag waarom er nog steeds arbeidslozen zijn die niet aan de slag komen. Er is een gap tussen de eisen die werkgevers stellen aan vacatures en datgene wat arbeidslozen te bieden hebben. Zonder diploma’s, zonder gespecialiseerde werkervaring en zonder uitstekende referenties ben je kansloos. Arbeidslozen moeten bijgeschoold gaan worden om aan de hogere eisen van bedrijven te kunnen voldoen, die dan moeten worden ondersteund met stages voor het opdoen van werkervaring op de werkvloer. (bron: nu.nl)

Zweedse witwasbank

Zweedse autoriteiten hebben een inval gedaan op het hoofdkantoor van de met witwassen in verband gebrachte Swedbank. Financiële toezichthouders onderzoeken of de bank de regels van handel met voorkennis heeft overtreden, toen het concern onlangs grote aandeelhouders waarschuwde dat de Zweedse televisiezender SVT met onthullingen zou komen. Sinds SVT in februari berichtte dat Swedbank mogelijk betrokken is bij het grote witwasschandaal bij Danske Bank, heeft de zaak serieuze vormen aangenomen. De leiding van Swedbank besloot vorige week in samenwerking met betrokken autoriteiten diepgravender onderzoek te doen naar eventuele witwaspraktijken. Swedbank heeft mogelijk ook de Amerikaanse autoriteiten misleid. SVT kwam onlangs met nieuwe onthullingen. Op basis van gelekte documenten meldde de nieuwszender dat Swedbank zaken deed met meer dan honderd bedrijven die banden onderhielden met Mossack Fonseca. Dat bedrijf vormde de spil in de Panama Papers-affaire. Ook zouden onder meer voormalig Trump-campagneleider Paul Manafort en de voormalige Oekraïense president Viktor Janoekovitsj geld hebben ontvangen dat via Swedbank is witgewassen. Birgitte Bonnesen, de topvrouw van Swedbank, is weggestuurd door het Zweedse financiële concern.

ING wordt gestraft door de Nederlandse Staat

ING is mogelijk na 2020 niet langer de huisbankier van het Rijk. Er komt een nieuwe aanbestedingsprocedure. In het nieuwe contract komen strengere voorwaarden te staan waar de winnende bank aan moet voldoen. Het is de bedoeling dat de overeenkomst kan worden opgezegd als de bank wordt veroordeeld voor misstanden of, net als ING vorig jaar, daarvoor een schikking treft.

Ijslandse budgetvlieger stopt van de ene op de andere dag

De IJslandse budgetvliegmaatschappij Wow Air stopt per direct met vliegen. Het bedrijf had al een tijdje financiële problemen. In een verklaring zegt Wow Air dat alle vluchten zijn geannuleerd. Hoeveel reizigers daardoor gestrand of gedupeerd zijn is nog onduidelijk. Wow Air was populair voor goedkope vluchten tussen Europa en de Verenigde Staten, met een tussenstop op Reykjavik. Het bedrijf vloog ook vanaf Schiphol.

Slotstand indices d.d. 29 maart 2019; week 12: AEX 548,98; Bel20 3658,72; CAC40 5.350,53; DAX30 11.526,04; FTSE 100 7.279,19; SMI 9.477,84; RTS (Rusland) 1198,11; DJIA 25.928,68; NY-Nasdaq 100 7.378,77; Nikkei 21.205,81; Hang Seng 29.051,36; All Ords 6.261,70; SSEC 3.090,76; €/$1,123153; BTC/USD $4.098,72; 1 troy ounce goud $1292,00; dat is €36.973,65 per kilo; 3 maands Euribor -0,311% (1 weeks -0,38%, 1 mnds -0,368%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,032%; 10 jaar VS 2,4121%; 10 jaar Belgische Staat 0,417%, 10 jaar Duitse Staat -0,066%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,4%, 10 jaar Japan -0,0955%; 10 jaar Italië 2,498%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,664.

Ik voeg ook deze week weer een lijst toe met een aantal landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven zijn opnieuw verder gedaald: Japan 0,4963%; Duitsland, 0,574%; Nederland 0,62%; Frankrijk 1,296%; Engeland 1,296%; Spanje 2,235%; VS 2,8249%, Canada 1,29268% en Italië 3,478%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,45%; Nederland -0,434%; Denemarken -0,451%; Frankrijk -0,257%; Japan -0,2053; België 0,168%. De deze week wederom verder opgelopen negatieve rentetarieven tonen de absolute gekte van het monetaire systeem dat door de Centrale Banken wordt gevoerd. De ECB liet weten dat ze overwegen de negatieve rente van 0,04% voor, door banken gestald geld, mogelijk gaat worden gehalveerd.

De obligatiemarkten vertellen dezer dagen een somber verhaal.

Overheden van veel westerse landen kunnen steeds goedkoper lenen voor de lange termijn. Dit duidt erop dat beleggers somber zijn over de perspectieven voor de economische groei en de inflatie. Kijk naar de rentetarieven hierboven voor 30-jarig papier. De snelle daling van marktrentes voor obligatieleningen toont de zorgen van beleggers over de economische perspectieven”, aldus analist Jasper Lawler van de London Capital Group. Lage rentes voor langlopende leningen duiden op een verwachting dat prijzen van goederen en diensten nauwelijks stijgen of zelfs dalen (deflatie). En dat kan weer een teken zijn van economische malaise. De marktrente voor de 10-jarige Duitse staatslening momenteel negatief (minus 0,066%). En de marktrente voor de Nederlandse 10-jarige staatslening noteerde bij de sluiting van de handel deze week dicht bij het nulpunt (0,032%) (bron: Business Insider)

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 30032019/472 De week van de extreme rentedalingen

UPDATE 23032019/471 The end of May

Dit was de kop waarmee Daily Express opende op de vrijdagochtend na de nacht waarin Theresa May, de nu nog Britse premier, van de 27 EU-regeringsleiders te horen had gekregen wat zij, in al hun wijsheid (en dat is mogelijk wel niet zoveel) hadden besloten over de eindfase van de Brexit. Er kunnen twee betekenissen aan die vier veelzeggende woorden The end of May worden toegekend: ‘Het einde van het bewind May’ dan wel een verwijzing naar 22 mei, de datum waarop de Brexit in werking treedt, wanneer komende dinsdag het Lagerhuis over de Brexit-deal van May stemt en die ook goedkeurt. En dat laatste is nog maar zeer de vraag. Want wat gaat de speaker, de voorzitter, van het Lagerhuis, nu doen? Eerder had Bercow al laten weten dat de Brexit-deal alleen nog voor een derde keer in stemming kan worden gebracht als er “substantiële veranderingen” in het voorstel worden aangebracht. En dat lijkt het er op dit moment niet op. Verder is het nog maar de vraag of May nu wel een meerderheid van de parlementariërs achter haar Brexit-deal krijgt. In de media wordt gesuggereerd dat zij opnieuw 150 dwarsliggende parlementsleden met haar bekende aanpak van chantage, omkoping, dwang en duw- en trekwerk nog 150 nee-stemmers tracht over te halen voor een goedkeuring. Het is al bekend dat zij eerder al goedbetaalde baantjes had beloofd aan potentiële ‘nee’ stemmers voor een ‘ja’ stem. Kom je als premier daar in Engeland mee weg? Als het een ‘no-deal’ worden treedt die dan op 12 april in. De Britse premier Theresa May krijgt te maken met een paleisrevolutie, meldt de parlementair redacteur van The Sunday Times, Tim Shipman. Zeker elf ministers zijn van plan om haar af te zetten en een interim-premier aan te wijzen die de brexit verder moet afhandelen, twittert hij. Hij citeert een niet bij naam genoemde minister die over May zegt: “Het eind is nabij. Ze zal binnen tien dagen weg zijn.” Ook andere Britse kranten schrijven over een aanstaande ‘staatsgreep‘ om May aan de kant te schuiven. Als kandidaat om als interim het kabinet te gaan leiden wordt Mays vicepremier David Lidington genoemd. Lidington zelf ontkent uiteraard. “Ik heb grote bewondering voor de manier waarop ze haar werk doet”, zegt hij. Andere namen die vallen zijn die van milieu-minister Michael Gove en minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt. Ook minister van Financiën Hammond spreekt tegen dat ministers May aan de kant willen zetten. Het aanstellen van een nieuwe leider lost volgens hem de brexit-crisis niet op. Hij verdedigde opnieuw de brexit-overeenkomst die May eind vorig jaar met de Europese Unie sloot, ook al is die volgens hem niet volmaakt. Mocht dit akkoord komende week in het Lagerhuis opnieuw worden verworpen, dan moet het parlement volgens Hammond duidelijk maken wat het wél wil. Downing Street ontkent dat May kan worden overgehaald om plaats te maken. Onder normale omstandigheden was Theresa May allang afgetreden, concludeerde The Times al. Ze wordt gekenschetst als onhandig maar plichtsgetrouw in haar herhaalde pogingen om haar brexit-akkoord door het parlement te loodsen.

Blog 470

Ik had het onderwerp Klimaatdeal versus Rutte/Wiebes gesloten. Het optreden van premier Rutte was zo doorzichtig ‘VVD-verkiezingsrethoriek’ om de achterstand voor de vier coalitiepartijen in de peilingen voor de Eerste Kamer weg te werken, dat ik er zeker van was dat ik mijn stem aan die vier partijen en aan GL en de PvdA niet zou geven. Toch las ik in de Telegraaf dit artikel over de peiling van de Hond. De nieuwe klimaatdeal waar het kabinet en de coalitiepartijen de afgelopen week mee kwamen wordt door Nederlanders gezien als verkiezingsstunt. Meer dan 70% van de bevolking denkt dat de ommezwaai gebeurde, omdat de Statenverkiezingen op stapel staan. In de deal kondigden premier Rutte en minister Wiebes (Economische Zaken) aan dat ze bedrijven een hogere CO2-belasting willen laten betalen en dat de overheidsbelasting op de energierekening omlaag gaat. Daarnaast moeten sommige autoplannen van tafel. Het gaat om het extra verhogen van de motorrijtuigenbelasting en een nieuwe klimaattaks op autobezit. Een verhoging van accijns op diesel en benzine zit nog wel in het vat, evenals een andere klimaattaks van €350 die moet worden betaald bij het kopen van een nieuwe auto. De groene plannen werden eerder geopperd in het concept-klimaatakkoord waar het kabinet en de coalitiepartijen al maanden op kauwen. Sommige van die plannen willen VVD, CDA, D66 en CU dus aanpassen. Maar hoe ze dat precies willen gaan doen, vertellen ze pas na de verkiezingen. In het ochtendprogramma WNL op Zondag bestreed premier Rutte dat het een verkiezingsstunt was. Wel wilde de coalitie voorkomen dat er voor de stembusgang zou ’worden geshopt’ in de doorrekening van de plannen uit het klimaatakkoord. „Het draagvlak had deze week kapot kunnen gaan.” Uit de peiling van Maurice de Hond blijkt dat het gros van de kiezers wel denkt dat het een verkiezingsstunt betrof. De helft van de Nederlanders is blij met de aangepaste plannen, de andere helft niet. Van alle partijen staan D66’ers het hardst (91%) te juichen, gevolgd door GL (81%). PVV’ers (13%), FvD’ers (14%) en 50Plussers (26%) pruimen het juist niet. Het gros van de ondervraagden (59%) vindt het erg dat als ten behoeve van het klimaat de koopkracht daalt. En slechts 35% vindt dat Nederland voorop moet lopen bij het nemen van klimaatmaatregelen. Ruim 80% denkt dat het verleggen van de klimaatkosten naar het bedrijfsleven, alsnog door de burger betaald zal worden. Opvallend is dat kiezers die bij de VVD en het CDA zijn weggelopen een stuk minder enthousiast zijn over de klimaatplannen, dan de kiezers die bij deze twee partijen zijn blijven plakken. Bijna 70% van de mensen die de VVD de rug heeft toegekeerd vindt dat de coalitie nu GroenLinks-beleid aan het uitvoeren is. Bij het CDA is dat bijna 60%. [maar hieruit blijkt dat een groot deel van het volk niet door heeft dat zij de CO2-tax die de grote CO2-vervuilers moeten gaan betalen, dat weer terugkrijgen van de burgers die dat gaan betalen door een verhoging van de productenprijzen. In feite kost het de vervuilers dus niets. Maar Rutte is nog gemener door de opbrengst van de heffing ter beschikking te stellen aan het bedrijfsleven voor groene investeringen. En de groene investeringen, de energietransitie van de huishoudens, moet het volk zelf opbrengen]

Ik kom ook nog even terug op de fusiegesprekken tussen de twee Duitse grootbanken Deutsche Bank en Commerzbank. De beide banken verkeren beiden in zwaar weer. De Duitse regering, die in Commerzbank een belang heeft van 15%, overgehouden uit een eerdere reddingsoperatie, hecht veel waarde aan een samenwerking van deze twee banken. Een fusie, zo is de gedachte, kan één sterke bank voortbrengen die in staat moet zijn Duitse exportbedrijven te ondersteunen. Dat betekent wel dat de samenvoeging moet leiden tot een betere efficiëntie en 30.000 ontslagen in de personele sfeer. Daar zou de minister van Financiën Olaf Scholz geen overwegende problemen mee hebben. De vakbonden zijn daar fel op tegen. Kredietbeoordelaar Standard & Poor waarschuwt ervoor dat beide banken geen positieve ervaringen hebben eerdere fusies en overnames. Momenteel is de Britse bank HSBC de grootste bank in de EU met een assetwaarde van 2100, de Franse BNP Paribas is tweede met 1963. Deutsche Bank is de vierde met 1470, op de 23ste plaats staat Commerzbank met 452 (samen dus 1922, maar daarbij moet rekening worden gehouden dat door de toezichthouder zal worden geëist dat uit concurrentieoverwegingen bedrijfsonderdelen zullen moeten worden afgestoten). Voor de vergelijking ING is tiende met 846, 18de RABO met 602 en de ABNAmro 26ste met 390.

Ik heb in het vorige blog al aangekondigd dat de Italianen een deal zouden gaan sluiten met China over participatie in de Nieuwe Zijderoute met de aansluiting van de havenstad Triëst. Dit zeer tegen de zin van de VS en vooral Frankrijk en Duitsland. De Italianen verwachten met de hulp van Chinees geld en management de kosmopolitische havenstad weer terug te brengen als een centrum in de nieuwe wereld waar de machtsverhoudingen snel wisselen. Italië gaat als eerste G7 land deelnemen aan het gigantische infrastructuurproject “One belt, One road” waar Trump niet vrolijk van wordt. China verwerft met Triëst, met gunstige douanevoorwaarden en snelle handelsroutes naar het hart van Europa, en het Griekse Piraeus steunpunten voor de export naar de Europese Unie. Trump ziet de Chinese infiltratie in de Europese Unie als een bedreiging voor de Amerikaanse en potentieel ook als een militaire bedreiging. Washington heeft sterk ingezet te voorkomen dat de Italiaanse regering de deal zou gaan ondertekenen met president Xi Jinging. Tevergeefs, want vandaag werden de contracten getekend. ,,Italië heeft gewonnen en het Italiaanse bedrijfsleven heeft gewonnen.” Italiaanse en Chinese bedrijven tekenden tien deals. Een van de bedrijven die profiteert is Ansaldo, dat een contract tekende om turbines te maken. Ook zijn nog eens negentien overeenkomsten getekend door vertegenwoordigers van de landen. Die hebben betrekking op uiteenlopende zaken, zoals de aanpak van belastingontduiking en de Italiaanse fruitexport naar China. Wel hebben de Amerikanen weten te bereiken dat de naam van Huawei, de Chinese leider op het gebied van electronika, met naam en toenaam wordt genoemd in het verdrag dat getekend is. Dat betekent niet dat de Italianen niet met Huawei in zee gaan voor G5 projecten. KPN liet deze week weten dat zij wel met Huawei in zee willen gaan. Zondag gaf het VPRO-TV programma Buitenhof 15 minuten gratis zendtijd aan de Amerikaanse ambassadeur in Nederland, de van geboorte 65-jarige Groninger Cornelis Piet (Pete) Hoekstra, Amerikaans politicus voor de Republikeinse Partij. Sinds 10 januari 2018 is hij ambassadeur in ons land. Zijn opdracht was Nederland te waarschuwen niet in zee te gaan met het Chinese tech-bedrijf Huawei voor de aanleg van een 5G-netwerk. Hij had kennelijk vanuit Washington de opdracht gekregen ons land erop te wijzen op de onacceptabele veiligheidsrisico’s, die dat met zich meebrengt. De vraag is of we de overstap naar supersnel internet kunnen maken zonder de Chinese tech-gigant? Is Huawei echt zo gevaarlijk? Of wordt Europa pion in de machtsstrijd tussen de VS en China? De realiteit is dat de VS grote achterstand hebben op de ontwikkeling van G5 en de Chinezen proberen hun voorsprong in de hele wereld te gelde te maken. Ik sluit helemaal niet uit dat met de super-intelligente hard- en software gespioneerd kan worden. Maar enkele uren daarvoor hoorde ik op WNL op Zondag Commodore Elanor Boekholt-O’Sullivan van het Defensie Cyber Commando zeggen dat onze systemen zo poreus zijn dat het technisch mogelijk is dat hackers de drinkwater- e/o de stroomvoorziening stilleggen. Zij is de eerste vrouwelijke cybergeneraal die vertelde over cybercommando’s en de digitale krijgsmacht.

De VS hebben geprobeerd hun EU-geallieerden af te houden van met Huawei in zee te gaan voor het ontwikkelen van 5G-netwerken en dit onder het voorwendsel van mogelijke spionage. Europa toont echter weinig animo om Huawei van concurrentie bij het 5G netwerk uit te sluiten. Uiteindelijk draaide zelfs Trump bij en wil nog enkel nog ‘een gezonde wedijver’. Maar toch stuurt hij Pete Hoekstra op ons af. Eerst even wat eraan vooraf is gegaan, citaten uit een interessant artikel op jdreport.com Nauwelijks was de top tussen de presidenten Xi Jinping en Donald Trump in Rio de Janeiro eind november 2018 bij de G20 afgelopen of Huawei Chief Financial Officer Meng Wanzhou werd op 1 december, op doorreis in Canada, op vraag van de Amerikaanse justitie aangehouden. Meng Wanzhou alias Sabrina Meng is de dochter van Huaweistichter Ren Zhengfei. Huawei verkoopt wereldwijd het meeste smartphones en ook qua telecomapparatuur heeft het Chinees bedrijf met 28% van wereldmarkt al een groter aandeel dan zijn westerse concurrenten. Deze dominantie dreigt in de toekomst nog sterker te worden met de nieuwe 5G-telecomnetwerken die er aan komen. Dit 5G is niet enkel 25 maal sneller dan 4G, maar zal naar verwachting een omwenteling veroorzaken in sectoren zoals transport, geneeskunde, het maakwerk tot in de slimme huiskamer toe. Er zijn immers meer verbindingen mogelijk per km², wat bijvoorbeeld bevorderlijk is voor de slimme steden. Door de snellere reactietijd (1 milliseconde i.p.v. 30 à 70 ms) worden eveneens operaties op afstand mogelijk. De New York Times merkt dan ook terecht op: ‘Het land dat 5G domineert, zal economisch, qua inlichtingen en op militair vlak een overwicht hebben voor een ruim deel van deze eeuw’. Al begin 2018 waarschuwde de VS ‘National Security Council’ dat de VS achterop hinkten. Volgens Deloitte heeft China sinds 2015 al $24 mrd meer uitgegeven aan 5G-ontwikkeling dan de VS. De Eurasia Group oordeelt dat China het voordeel zal hebben de eerste te zijn op een markt die binnen 5 jaar op 123 mrd wordt geraamd. President Trump wil echter ten stelligste verhinderen dat China in 5G toonaangevend wordt en dat de VS het technologisch leiderschap verliest. Probleem is echter dat op chipproducent Qualcomm na, dat de VS-netwerken en producenten technologisch een straat achter hollen. Wat dan gedaan om de hond (Huawei/China) te slaan? Het antwoord is Huawei van spionage verdenken. Deze verdenking werd meteen in de westerse pers breed uitgemeten. Vooral door toedoen van het zogenoemde ‘Five Eyes’ contraspionagenetwerk dat tussen 5 landen inlichtingen uitwisselt, werd de Huaweiban gepromoot. Tot dit netwerk behoren in eerste instantie naast de VS, Australië, Nieuw Zeeland, het VK en Canada. In India dat binnen 10 jaar de tweede grootste 5G-markt kan worden, blijft de concurrentie open. Globe Telecom uit de Filipijnen wil Huawei gebruiken voor 5G en Etisalat in de Verenigde Arabische Emiraten. Huawei gaat in Zuid-Korea qua 5G in zee met LG Uplus. Toen Xi Jinping uit Rio de Janeiro terugkeerde en Portugal bezocht, heeft telecom operator Altice met Huawei een contract gesloten om zijn netwerk in 2019 te upgraden tot 5G. In Canada blijft operator Telus volledig achter Huawei staan. Klokkenluider Snowden heeft destijds onthuld dat de NSA gedurende 7 jaar de telefoons van Huawei heeft afgetapt in operatie ‘Shot Giant’. Die was er op niet enkel op gericht om een link te vinden tussen Huawei en het leger, maar ook om te infiltreren bij Huaweiklanten wereldwijd. Daardoor kon een speciale NSA-eenheid bij Huawei op 100 plaatsen inbreken en onder meer een lijst van 1400 klanten kopiëren Volgens een top-secret NSA presentatie slaagde die NSA-eenheid er niet enkel in toegang te krijgen tot het email-archief maar ook tot de geheime broncode van de individuele Huawei producten, het allerheiligste bij de computerbedrijven. VS Minister van Buitenlandse zaken Pompeo maakte van zijn kant een rondreis door Oost-Europa dat hij in dit verband nog meer prioritair vindt dan West-Europa. Eerder hadden Oost-Europese landen de VS laten weten dat Huawei zo verstrengeld is met hun telecominfrastructuur dat het er nauwelijks uit te halen valt. Naar aanleiding van de 30-ste verjaardag van de val van “het communisme” zei Pompeo in Hongarije dat Rusland en China de soevereiniteit en de vrijheid van de betrokken landen dreigen uit te hollen. Een bedreiging dus. Eigenlijk is de VS jaloers op het 16+1 programma waarbij China 16 landen uit Centraal en Oost-Europa ondersteunt met miljarden dollars. De VS broedt daartegen op een steunprogramma zoals ze ook al met Afrika en Azië deden als repliek op de nieuwe Chinese Zijderoutes. De Hongaarse minister van Buitenlandse Zaken Peter Szijjarto repliceerde echter dat zijn land zowel goede betrekkingen wil met de VS, Rusland als met China. Hij gaf Pompeo lik op stuk door de VS-druk te vergelijken met die uit het toenmalige Warschaupact. De Amerikaanse vicepresident Pence kreeg op de Veiligheidsconferentie te München helemaal geen applaus toen hij het gehoor de groeten van de VS-president overmaakte. Angela Merkel kreeg echter een staande ovatie na haar toespraak. Ook Pence waarschuwde in München voor Huawei. Hoe dan ook een week nadien tweette president Trump – dit terwijl de besprekingen tussen de VS en China over het handelsconflict goed opschoten – dat hij liever een gezonde wedijver tussen operatoren wilde dan Huawei echt uit te sluiten. Maar dat zijn woorden van Trump om een gunstiger handelsverdrag voor de Amerikaanse belangen te sluiten. Wat hij echt in zijn schild voert, weten we pas later. In het VK zijn de diverse operatoren al jaren met Huawei 5G-testen aan het verrichten. Hoofd netwerkarchitect BT Neil McRae liet zich zelf op een conferentie te Londen ontvallen: ‘Huawei leidt in 5G: het is de enig echte leverancier en de anderen moeten bijbenen’. In het VK bestaat voorts al jaren een controledienst op Huawei. Deze dienst heeft echter tot nu toe niet echt spionage gevonden, maar vindt de gebruikte codes tamelijk ondoordringbaar. Huawei wil als antwoord daarop $2 mrd uittrekken om de veiligheid waterdicht te maken en de gebruikte codes helemaal te herschrijven. British Telecom heeft beslist om Huawei te verwijderen uit de kern van het netwerk waar de apparatuur van Ericsson en Nokia zou gebruikt worden. Huawei materiaal zou wel aangewend worden voor het ‘Radio Access Network’. Merkwaardig is dat de Britse geheime dienst MI6 de problemen rond Huawei beheersbaar vond nadat het UK National Cyber Security Centre besloot dat er methodes zijn om de risico’s te beperken. De topman van het GCHQ spreekt echter van een ernstige uitdaging die jaren zal duren. Het is de regering die na de eindbeoordeling door het Department for Digital, Culture, Media and Sport de uiteindelijke beslissing neemt. In Frankrijk vraagt de senaat een grondig debat over het probleem. De Franse operatoren zijn weinig geneigd Huawei uit te sluiten wegens de kwaliteit van de apparatuur en ook om de 5G revolutie niet te missen. Nochtans zouden ze op gevoelige punten zoals te Parijs Ericsson of Nokia apparatuur willen gebruiken. Ze kijken vooral uit naar regulering door het ‘Agence nationale de la sécurité des systèmes d’information’ (ANSSI ). Frankrijk verwacht de toekenning van de frequenties tijdens het tweede semester. Dus hoopt de federatie van de Franse telecomoperatoren vooraf de voorwaarden te kennen waaraan ze zullen moeten voldoen. In België wordt door het ‘Belgische Centrum voor Cybersecurity’ (CCB) een risicoanalyse gemaakt waarbij diverse studies opgevraagd werden bij academische, civiele en overheidsinstanties. De verdeling van de 5G-frequenties is echter stuk gelopen op een communautair probleem, namelijk de verdeling van de opbrengst tussen de federale staat en de gewesten. In Zwitserland bracht deze veiling van de 5G frequenties 335 mln op. Swisscom dat het meest betaalde, werkt samen met Huawei. In Nederland heeft minister Wiebes van Economische Zaken de Tweede Kamer tegen het voorjaar een globale China-strategie beloofd, waarbij hij zich ook zal uitspreken over mogelijke veiligheidsrisico’s. Cruciaal is de houding van Duitsland. Vorig jaar was voorzitter Arne Schönbohm van het ‘Bundesamt für Sicherheit in der Informationstechnik’ zeer expliciet: in een interview met ‘Der Spiegel’ zei hij dat Duitsland momenteel ‘geen betrouwbaar bewijs’ heeft gevonden dat de apparatuur van Huawei een risico vormt. Alle grote Duitse telecom netwerken gebruiken Huawei technologie en ook bij de smartphones is Huawei in Duitsland het meest verkochte merk. Voor gewichtige beslissingen als een verbod moeten er bewijzen (van spionage) op tafel komen en die zijn er niet’, aldus Schönbohm. Nog in november heeft Huawei in Bonn een veiligheidslabo geopend waar de Duitse klanten (operatoren) de broncode van de Huawei-producten kunnen laten verifiëren. Verantwoordelijken van het grootste Europese telecom bedrijf ‘Deutsche Telecom’ hebben gewaarschuwd dat het uitsluiten van Huawei voor 5G de uitrol van deze technologie kan vertragen met minstens 2 jaar. Naast ‘Deutsche Telecom’ opperde ook operator ‘Telefónica’ dat het uitwijken naar andere leveranciers een proces zou zijn dat lang zou duren, duur zou uitvallen en de uitrol van 5G vertragen. Ook de Vodafone CEO Nick Read, sprak te Barcelona over twee jaar vertraging zonder Huawei. Zelfs in Polen dat geneigd is in te gaan op het VS-verzoek zegt CEO A Maierhofer van T-Mobile Poland dat het uitsluiten van Huawei tot vertraging zal leiden bij in inluiden van de nieuwe generatie netwerken. Dat Huawei een sterke voorsprong heeft, hoeft niet te verbazen want het beschikt over een budget voor onderzoek en ontwikkeling dat vier maal zo groot is als dat van zijn Europese concurrenten. De voorzitter van de Duitse werkgevers Dieter Kempf wil niet weten van een Huawei boycot. Dit vindt Kempf tegen het Europees idee van een vrij op regels gebaseerde wereldhandel. Na een topvergadering op regeringsniveau over het onderwerp zullen volgens het Handelsblatt het ‘Bundesamt für Sicherheit in der Informationstechnik’ en het ‘Bundesnetzagentur’ de veiligheidsvoorwaarden vastleggen waaraan de bieders voor deelname aan 5G infrastructuur moeten voldoen. Ook de voorwaarden tot vergunning zullen beter worden gedetailleerd. Italië ontkent persberichten dat het Huawei voor 5G zou willen uitsluiten. Vodafone Spanje kiest resoluut voor Huawei. Uwe Herzog van het EU-onderzoeksproject 5G-Drive project wil zijn 5G onderzoek eveneens verder zetten. Herzog argumenteert zich niet bezig te houden met de commerciële ontwikkeling van 5G, maar wel met de pre-commerciële compatibiliteit tussen het signaal in China en dat in Europa. De VS-ambassadeur bij de EU Gordon Sondland heeft echter al gereageerd op het Europees gebrek aan geestdrift om Huawei te bannen. Hij waarschuwde dat elk westers land dat Huawei of ZTE in kritische infrastructuur toelaat, VS-tegenmaatregelen mag verwachten. Trump blijft dreigen om tijd te winnen om de Amerikaanse achterstand op de Chinezen te verkleinen. (bron: https://jdreport.com/america-tegen-huawei-het-gevecht-om-5g-in-europa/ )

Trump kiest onvoorwaardelijk voor Israël

Is Trump door God gezonden om de Joden te beschermen? Dat is goed mogelijk, zegt zijn veiligheidsadviseur. In 1967 veroverde het Israëlische leger de Golan-hoogte op de Syriërs. In 1981 werd het geannexeerd, maar de VN-Veiligheidsraad accordeerde het nooit. Nu gaat Trump dat wel doen, waarschijnlijk om Netanyahu te steunen bij de komende verkiezingen, juist nu hij onder verdenking staat van Justitie voor corruptie. Ik schreef daar al eerder over. Trump heeft er alle belang bij dat Netanyahu premier blijft. Formeel uit Moskou daarop kritiek, maar ze zijn met de zet erg gelukkig want de VS hebben geen argument meer in handen om de Russische bezetting van de Krim in 2014 te veroordelen.

De race naar de verkiezingen

Aan de vooravond van de Provinciale Verkiezingen gaf Maurice de Hond in DWDD de laatste peilingen. Vier jaar geleden was de opkomst maar 47%. Het was op dat moment nog altijd niet duidelijk hoe de gebeurtenissen in Utrecht precies geduid moeten worden. Was het een terroristische aanslag, het werk van een gek of een combinatie? Het was in ieder geval aanleiding voor alle politieke partijen, behalve het Forum voor Democratie, om hun campagnes één dag helemaal stil te leggen. Wat kunnen de politieke consequenties voor de Provinciale Statenverkiezingen zijn? De Hond gaat ervan uit dat de opkomst deze keer >50% zal liggen, misschien wel fors daarboven. De laatste peiling was: VVD en FvD 11 zetels in de nieuwe Eerste Kamer, CDA en GL 8 zetels, PVV 7, D66 en de PvdA 6, SP 5, 10 zetels. de CU 3 en de rest 10. Dat betekent dat de coalitie 28 zetels in mei in de Eerste Kamer gaat bezetten. Dat zijn er tien tekort voor de meerderheid. 4Daar is dan GL e/o PvdA voor nodig en nog 1 of 2 kleinere partijen. Aan tafel: Tom-Jan Meeus, Barbara Baarsma, Splinter Chabot, Prem Radhakishun en Özcan Akyol. Op twee van die tafelgasten wil ik nog wel iets stellen. Tom-Jan Meeuws, journalist werkzaam bij het NRC, had weinig inhoudelijks de melden over het gedrag van het kiezersvolk. Als Maurice de Hond stelt dat de verkiezingen net zoiets is als de de voetbalwedstrijd Ajax-Feijenoord. Na afloop hebben de beide fans van de 2 clubs een heel andere wedstrijd gezien dan wel hebben willen zien. Meeuws had geen idee waarover dat ging. Een tekortkoming. Mevrouw Barbara Elisabeth Baarsma is een Nederlandse econome. Zij is werkzaam bij de Rabobank, hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam en kroonlid van de Sociaal-Economische Raad. Een mooie staat van dienst. De stellingen die ze poneerde over de Klimaatproblematiek waren verre van realistisch. Draagvlak dat nodig is voor de verwezenlijking van de ingrijpende hervormingen, kwam in haar betoog niet voor. Een technocrate met een kleine scoop. Voor mij was het niet meer dan grachtengordel talk, D66’er gebrabbel. Geen doordachte visie en al helemaal geen aandacht voor de betaalbaarheid van de CO2-tax en de energie-transitie. Nooit meer uitnodigen, redactie DWDD…..! En de SER adviseer ik dit kroonlid buitenspel te zetten. En dan natuurlijk het laatste verkiezingsdebat op NPO1. Wilders en Baudet lagen in de frontlinie en Rutte had een black-out in zijn 1op1 debat met Asscher en “Caroliene” Hermans was er niet om hem uit de misère te halen. De uiteindelijke uitslag van de Provinciale Verkiezingen voor de samenstelling van de Eerste Kamer was verrassend. De eerste exitpoll voor de Eerste Kamer: VVD 12 zetels, FvD 10; coalitie 31 zetels. VVD -1, D66 -3, CDA -4, CU +1. FvD +10, GL +4, 50+ +1, PvdD +1, DENK +1, SP -5, PVV -3, PvdA -1, SGP -1. Toen ik donderdagmorgen wakker werd waren 93,4% van de stemmen voor PS geteld en de prognose voor de Eerste Kamer is verrassend. Het grootste aantal stemmen gaat naar Forum voor Democratie gevolgd door de VVD. Het voorlopige aantal zetels in de Eerste Kamer gaat FvD en VVD 12 zetels, CDA en GL 9, PvdA 7, D66 6, PVV 5, SP en CU 4, PvdD 3 en 50+ en SGP 2 zetels. Geen zetel voor DENK en de OSF. 31 zetels voor de coalitie, samenwerking met GL of de PvdA ligt voor de hand. Opkomst >56%. Na telling van 98,5% van de stemmen krijgt FvD 13 zetels en is daarmee de grootste partij, ten koste van de SGP. Maurice de Hond verdient een pluim, hij zat er heel dicht bij. Dat FvD de grootste zou worden is volgens mij het gevolg van een beslissing van de kiezer ‘op het laatste moment’. Daarbij komt dat kiezers erbij willen horen als er zo iets spectaculairs als een politieke omwenteling zou gaan gebeuren, zodat ze later tegen hun kleinkinderen kunnen vertellen “ik heb toen ook op Baudet gestemd”. In een peiling van de Telegraaf zegt 92% van de 13950 mensen dat de klimaatplannen op de schop moeten omdat ze teveel de portemonnee van de burger gaan belasten. Dan weten de coalitiepartijen waar ze aan toe zijn ………… draagvlak is de basis en die ontbreekt. Sybrandt Buma reageert met zijn verlies van drie zetels met de uitspraak “Forum en Groen Links hebben nu een zware verantwoordelijkheid” Forum en GL zijn de grote winnaars, het politieke beleid van de vier coalitiepartijen is afgewezen. Daar zullen consequenties aan moeten worden verbonden. Tegelijkertijd wordt binnen de CDA aan de poten van de zetel van Buma gezaagd. De uitslag van de politieke peiling van de Hond laat heel verrassende verschuivingen zien ten opzichte van een week eerder. Winst is er voor FvD 6 zetels naar 24, VVD 1 naar 23, CDA 4 naar 14, GL 1 naar 18, PvdA 1 naar 13, D66 1 naar 12 en de coalitie +6 naar 56. De PVV is de grootste verliezer: 5 naar 10, SP 3 naar 9, DENK 3 naar 1; 50+ 1 naar 4, SGP 1 naar 3 en overigen 1 naar 1. De CU en de PvdD houden wat ze hebben. De Hond deed op de dag van de verkiezingen over hoeveel zorgen kiezers zich maken over de toekomst. Hoe groot is het percentage van de kiezers die zich nauwelijks tot geen zorgen maken: FvD 15%, PVV 3%, SP 5% en 50+ 4%. Die maken zich dus de grootste zorgen. De kiezers van de coalitiepartijen maken zich de minste zorgen: VVD 51% maakt zich geen zorgen, D66 27% CDA 21% en de CU+SGP 13%. De oppositiepartijen scoren: GL 28%, PvdA 18% en de overige partijen 15%.

“De kiezers in Nederland hebben net als de uil van Minerva hun vleugels uitgespreid, hebben hun ware macht getoond. De uil der wijzen is gaan vliegen en heeft de hele aardkring in beweging gebracht.” “Het is een masochistische ketterij, dit geseculariseerde zondvloedgeloof dat zich in onze tijd heeft meester gemaakt van de harten en geesten van onze bestuurders. Een manie vergelijkbaar met de doodscultus die ooit Paaseiland teisterde. ” “Wij moeten boeten, zo papegaaien de machtszoekende bestuurders van dit land de ecologische hoge priesters na. Het is pure oikofobie, pure zelfhaat.” “Ons land maakt deel uit van die beschavingsfamilie. Maar net als al die landen van onze boreale wereld, worden we kapotgemaakt door mensen die ons juist zouden moeten beschermen.” Dit zijn citaten uit de overwinningsspeech van Thierry Baudet na de bekendmaking van de voorlopige einduitslag. Het doet me denken aan Pim Fortuyn, een wetenschapper die ook het politieke bed wilde opschudden. Ik denk dat deze speech tot doel heeft de politieke elite ongerust te maken. Ze begrijpen niet wat hij zegt en hoe ze hierop moeten reageren. Trouw kopte vrijdagmorgen “Zoveel verandert er nog niet, relativeert Rutte III”. Dat betekent dat de boodschap niet is overgekomen. Er heeft namelijk een politieke aardschok plaatsgevonden en Rutte, Dijkhoff, Buma, Seghers en Jetten hebben daar nauwelijks iets van gemerkt. Ze willen gewoon op de oude weg verder, alleen zullen ze tot de constatering komen dat die weg er niet meer is. Ik verwijs nog even naar de uitspraak van Buma dat ‘Forum en GL nu een zware verantwoordelijkheid dragen’. Hij heeft nog niet door dat die zware verantwoordelijkheid nu op de schouders ligt van de regerende elite. De reacties van een aantal politieke duiders waren niet negatief. Baudet maakte duidelijk dat er een nieuwe leider is opgestaan met een visie voor nieuwe politiek, dat het volk heeft aangesproken. Zo zei communicatiemanager en oud-VVD-spindoctor Henri Kruithof “Het was een goede speech, maar wel een elitaire. Dat geeft niet, dat is een stijl die iemand zich aanmeet, maar veel mensen hebben niet meteen alles begrepen”, onder meer over Baudets opmerking over de uil van Minerva en verwijzingen naar de filosoof Hegel. “Maar het is gebleken dat veel kiezers in de politiek graag tegen iemand opkijken.” Beluister de hele speech op https://nos.nl/artikel/2277077-de-uil-van-minerva-en-oikofobie-wat-zei-baudet-nou-eigenlijk.html Leonie Breebaart van de redactie Religie & Filisofie van het dagblad Trouw schrijft over de speech van Baudet op de vraag ‘is er verwantschap met het fascisme’ “Daar moet je voorzichtig mee zijn. Er is zeker verwantschap met kleine Nederlandse bewegingen die in de jaren twintig [bijna 100 jaar geleden] dachten dat het christendom bedreigd werd. Dat is een voedingsbodem geweest voor de latere NSB. Maar fascisten willen hun ideeën met geweld opleggen. Dat zie ik Baudet nog niet doen. Die blijft binnen de wet, net zoals Pim Fortuyn. Want het idee dat het Westen wordt bedreigd, leeft in Nederland al veel langer. Net als het idee dat de gevestigde orde faalt. Daarmee kun je jezelf profileren als profeet-politicus.” En dan nog een uitspraak van Baudet dat de op macht beluste bestuurders zich laten leiden, zich afhankelijk hebben gemaakt van de visie op de toekomst van de ecologische hogepriesters. Kennelijk doelt hij hier op het gebrek aan kennis en visie over de klimaatproblematiek bij de politieke elite., die niet luistert naar de vragen van het volk over de haalbaarheid voor de geponeerde plannen en de daaruit voortvloeiende financiële verplichtingen. [2 opmerkingen: de NSB is in de dertiger jaren van de vorige eeuw ook ontstaan vanuit het falende sociaal/economisch/financiële beleid van de regeringen van premier Hendrik Colijn (ARP – streng protestants) met veel armoede onder het volk. De voedingsbodem van de NSB kwam voort uit de grote werkeloosheid, middenstanders die nauwelijks de kost konden verdienen en de edelen die het falende politieke beleid meer dan zat waren. Er is in Nederland brede onrust over de onzekerheden die voortkomen uit de globalisering door het neoliberalisme, zorg over werk en inkomen, de toekomst voor kinderen en kleinkinderen, de waarde van het pensioen en het spaargeld, de betaalbaarheid van het zorgstelsel, het technocratische beleid van de EU en gebrek aan transparantie in het overheidsbeleid (besluitvorming in achterkamertjes). En daar is Baudet de spreekbuis van. Hij vertolkt de stem van een deel van het autochtone volk en de oproep om hem te vermoorden is er al] Universiteit Utrecht heeft een ’fiks aantal’ klachten gehad over de bedreigende opmerking van een docent geesteswetenschappen aan het adres van Thierry Baudet. De docent plaatste op Facebook de boodschap: ’Volkert waar ben je?’. Hoogleraren strafrecht kwalificeren de opmerking als potentieel strafbaar, maar zien het in ieder geval als bijdrage aan het creëren van een dreigende sfeer richting de FvD-politicus. Universiteit Utrecht neemt de opmerking van docent geesteswetenschappen Corné Hanssen zeer hoog op. „Er volgt in ieder geval een procedure op grond van onze klachtenregeling. We hebben flink wat klachten gehad van binnen en buiten de universiteit”, zegt woordvoerder Maarten Post. „Dat betekent dat we de klachten inventariseren en onderzoek doen. Uiteindelijk beslist de raad van bestuur over eventuele sancties.” De docent moet ook ’op korte termijn’ op het matje komen bij de faculteit geesteswetenschappen waar Hanssen ’Islam en Arabisch’ en ’Religie en samenleving’ doceert.  De uitspraak is een verwijzing naar de moordenaar van politicus Pim Fortuyn, Volkert van der Graaf. Na een hausse aan reacties bood de docent al zijn excuses aan en verwijderde de post. Inmiddels heeft hij zijn hele Facebookaccount offline gehaald. Ook neemt hij zijn telefoon op de faculteit niet op. Forum voor Democratie laat weten niet op de kwestie met de universitair docent, of op vragen omtrent de veiligheid van Baudet in te gaan. De docent is vrijwel direct op non-actief geplaatst. „NCTV is verantwoordelijk voor de beveiliging van politici. Als er dreiging is nemen we maatregelen”, laat een woordvoerder van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) van het Ministerie van Justitie en Veiligheid weten.

Wie is Thierry Baudet? Ongrijpbaar, paradoxaal, pragmatisch! Baudet krijgt zijn academische en politieke vorming aan de rechtenfaculteit van de Universiteit Leiden, waar rechts-conservatieve juristen de toon aangeven. Bij hoogleraar Paul Cliteur promoveert hij in 2012 op ‘De aanval op de natiestaat’, een verhandeling over de dreiging van supranationale instanties als de EU. Met Cliteur deelt Baudet zijn voorkeur voor directe democratie en referenda. Dat gedachtegoed vindt later zijn weg in zijn betrokkenheid bij het Oekraïne-referendum en zijn politieke frame van het ‘partijkartel’. “Ik word liever geregeerd door de eerste honderd namen uit het telefoonboek”, is een typisch Baudetiaanse uitspraak. (bron: de Verdieping). Hoofdredacteur Cees van der Laan van Trouw schrijft vandaag onder meer over de politieke omwenteling deze week door de spectaculaire opkomst van Forum voor Democratie: “Veel meer dan met Geert Wilders valt de gelijkenis op tussen Thierry Baudet en Pim Fortuyn, die helaas in 2002 werd vermoord. Allebei zijn te typeren als intellectuele denkers, buitenissig in gedrag, maar ook charmant en moedig. Moedig in de zin te willen inbreken in het politieke bestel. Daarvoor moeten ze geprezen worden, omdat daarmee hun denken dat appelleert aan een breed levend gevoel binnen het electoraat, onderdeel wordt van het politieke debat. En zo hoort het te werken in een democratie.” In een opiniërend artikel in deze krant schrijft Victor de Kok <citaat> Wie wil begrijpen waar Thierry Baudet het over had in zijn overwinningsspeech, en waarom zijn gedachten zoveel mensen aanspreken, moet in de eerste plaats weten waartegen hij zich afzet; het levenselixer van de partij. Volgens zijn kiezers is er eindelijk iemand opgestaan die Nederlanders geen schuldgevoel aanpraat, over een koloniaal verleden of over onze ecologische voetafdruk. We mogen trots zijn dat we behoren tot de ‘mooiste beschaving die ooit onder deze sterrenhemel heeft geleefd’ en we moeten ‘ervoor vechten’ om die te behouden. Baudet is een academicus die zijn klassiekers kent. Het paradoxale is dat hij profiteert van de culturele verloedering die hij waarneemt. Zijn politieke tegenstanders zijn geen partij voor hem in het cultuurfilosofische discours dat hij heeft geopend. In tegenstelling tot de andere partijen biedt hij wel een ‘groot verhaal’. Niet verrassend leunt die andere winnaar van de verkiezingen, GroenLinks, ook op een narratief dat het individu overstijgt: het gevecht tegen de opwarming van de aarde. De VVD moet bij volgende verkiezingen serieus rekening houden met een tweestrijd tussen deze twee verhalen. In een tijd dat politici in allerlei mediaformats worden gedrukt, daarin niet verder komen dan het herhalen van reclameboodschappen, is het logisch dat kiezers zich aangetrokken voelen door een politicus die stijlfiguren uit de filosofie durft te gebruiken. Dat geldt niet alleen voor rechts, maar vermoedelijk ook voor de andere kant van het politieke spectrum. Zou het geen verademing zijn als links zich zou buigen over ideeën voor onze samenleving, in plaats van brainstorms gericht op de gemiddelde Nederlander? </citaat>

Tijdens de openingsspeech op het Boekenbal vrijdagavond in de Amsterdamse Stadsschouwburg deed Freek de Jonge een oproep voor aandacht aan de uitslag van de Provinciale Verkiezingen. Dat werd geen onverdeeld succes. “Je kan wel zeggen dat het niet helemaal geslaagd is”, reageert Freek de Jonge na afloop van het Boekenbal. Op sociale media noemen velen het ‘respectloos’, maar dat wijst De Jonge van de hand. “Ik ben niet degene die respectloos is, er is iemand die denkt een aantal mensen die zich op een onwaarschijnlijke manier hebben ingezet aan de kant te kunnen vegen.” Hij zegt dat hij er niet op uit was om de avond te verstoren. “Dit is een heel ernstig thema en ik vond het noodzakelijk dat we aan het begin met elkaar zouden opstaan en een minuutje ‘boe’ zouden roepen, of even stil zouden zijn. Maar niet dus, heel wonderlijk.” De meningen in de zaal over de interruptie waren verdeeld. Er was applaus, maar er werd ook tot stilte gemaand en gevraagd om aandacht voor CPNB-directeur Eveline Aendekerk, die een moment nam om de slachtoffers in Utrecht te herdenken. Op Twitter verwees de cabaretier naar de overwinningsspeech van Baudet. Hij stelde daarin dat “onze boreale wereld wordt kapotgemaakt en ondermijnd door onze universiteiten, onze journalisten, mensen die kunstsubsidies ontvangen en onze gebouwen ontwerpen en onze bestuurders”. Volgens De Jonge is het juist aan deze groep om zich “tot op het bot” tegen Baudet te verzetten. “De intellectuelen zouden toch heel bang moeten zijn wat er gebeurt. We worden gewoon monddood gemaakt en volgens mij beseft men dat te weinig.”

Hoogleraar uit kritiek op het financiële journaille over beleid Mario Draghi cs

In het FD stond deze week een opiniërende bijdrage van 60-jarige Prof. Dr. Coenraad Nicolaas Teulings, hoogleraar Recht, Economie, Bestuur en Organisatie, op de Universiteit Utrecht. Van 1 mei 2006 tot 1 mei 2013 was hij directeur van het Centraal Planbureau. Coen Teulings is universiteitshoogleraar economics, institutions and society aan de Universiteit Utrecht. Hij is lid van een selecte groep hoogleraren, die in Utrecht zijn benoemd tot universiteitshoogleraren. Dit zijn wetenschappers met een internationale en discipline-overstijgende visie en uitstraling. Alvorens op onderstaand artikel commentaar te leveren, ik ben het met een aantal aannames die hij pleegt helemaal niet eens, eerst de tekst: “Jarenlang zijn in de Nederlandse financiële pers de bezwaren tegen het rentebeleid van Mario Draghi, president van de Europese Centrale Bank, paginabreed uitgemeten. Sinds 2013 staat de beleidsrente van de ECB nagenoeg op nul. Terwijl Draghi elders wordt gezien als de redder van de euro, spreekt de Nederlandse pers het liefst over het ‘omstreden’ beleid van de ECB; geen bijvoeglijk naamwoord dat thuishoort in objectieve berichtgeving. Het beleid van de centrale bank wordt gezien als diefstal van Nederlandse spaarders, en daarom moet de rente zo snel mogelijk terug naar zijn ‘natuurlijke’ niveau, is het idee. Ik heb ooit voorspeld dat de rente nog minstens vijftien jaar laag zou blijven. Inmiddels heb ik al vijf jaar gelijk. De wens werd de vader van de gedachte en als gevolg zag de pers voortdurend signalen van naderende renteverhogingen. Al die jaren heb ik in columns — in het FD, en eerder in de NRC en op VoxEU het tegendeel voorspeld: de rente zou nog minstens vijftien jaar laag blijven. Inmiddels zijn we vijf jaar verder en heb ik al vijf jaar gelijk. Mijn voorspelling kan nog tien jaar worden verworpen. Afgelopen weken werd echter duidelijk dat dit voorlopig niet zal gebeuren. De ECB ziet geen ruimte voor een renteverhoging. Op de kapitaalmarkt staat de rente voor leningen met langere looptijden inmiddels een half procentpunt lager dan een jaar geleden. Ook de markt verwacht dus dat de ECB-rente nog jaren laag blijft. Dat betekent — niet onbelangrijk — tot ver na het vertrek van Draghi. Je zou verwachten dat de financiële pers na deze zeperd aan een zelfonderzoek begint: Hebben wij iets over het hoofd gezien? Zijn er misschien fundamentele redenen waarom de rente al jaren laag is en dat naar verwachting nog jaren zal blijven? En waarom voorspelde Coen Teulings dat al vijf jaar terug? Niets daarvan. Shoot the messenger, dat is de meest voorkomende reactie. Laat mij dit gat vullen. De reële rente is een marktprijs, die wordt bepaald door vraag en aanbod van kapitaal, niet door centrale bankiers. In de Eurozone is er door de vergrijzing een groot aanbod van kapitaal, doordat mensen sparen voor hun pensioen. Dit is ook het geval in Japan en China. De daling van de reële rente is daarom sinds 1985 een wereldwijde trend.

De reële rente is een marktprijs, die wordt bepaald door vraag en aanbod van kapitaal, niet door centrale bankiers. Japan loopt qua vergrijzing vijftien jaar op de Eurozone voor. Het land is dus een soort laboratorium: wat daar de afgelopen vijftien jaar is gebeurd staat de Eurozone de komende vijftien jaar te wachten. Daar zou Europa van kunnen leren. Na veel experimenteren bleek in Japan maar één oplossing te werken: een combinatie van een lage rente en hoge overheidsuitgaven c.q. staatsschuld. Door het spaaroverschot uit de markt te nemen hielp de overheid om de kapitaalmarkt in evenwicht te brengen. Centrale bankiers kunnen niet anders dan de nominale rente bij de daling van de reële rente te laten aansluiten. Doen ze dat niet, dan is een diepe recessie het onvermijdelijke gevolg. Dat heeft de Eurozone in 2011 ervaren, toen de ECB, toen nog onder Jean-Claude Trichet, tegen alle marksignalen in de rente heeft verhoogd. Wereldwijd hebben centrale bankiers dan ook de rente verlaagd: Bij de Amerikaanse Federal Reserve gebeurde dat onder toenmalig voorzitter Ben Bernanke, bij de de Bank of England onder Mervyn King, en bij de Bank van Japan verlaagde Masaru Hayami de rente al in 1999 naar nul. Als allerlaatste volgde Mario Draghi. Zo bezien kunnen we beter spreken over ‘het breed gesteunde beleid’ van de ECB, dan van ‘het omstreden beleid’. Centrale bankiers kunnen niet anders dan de nominale rente bij de daling van de reële rente te laten aansluiten. Nederland gedraagt zich als een klein kind. Ons land overspoelt de kapitaalmarkt met pensioenbesparingen. Vervolgens merken wij dat door het hoge aanbod de rente op dat spaartegoed tegenvalt, als gevolg van de krachten van vraag en aanbod. Dat willen wij niet horen, en dus moet het liggen aan de intriges van een kamikazepiloot, een Italiaanse maffiabaas, of welke ander kwalificatie men dan ook voor Mario Draghi in petto heeft. Mij past hier bescheidenheid. Het beleidsrecept voor Japan is 1998 bedacht door Paul Krugman, in zijn veel besproken paper It’s baaack: Japan’s slump and the return of the liquidity trap. Aan het slot van dat paper stelt Krugman zich de vraag of de problemen van Japan zich ook elders in de wereld kunnen voordoen, bijvoorbeeld in de Europese Monetaire Unie. Vervolgens stelt hij vast dat Europa een vergelijkbare demografie heeft als Japan. ‘We now know that the liquidity trap is not a historical myth: it can and does really happen sometimes, and we better try to understand it.’ Krugman was mij twintig jaar voor. Voor de financiële pers ligt in Krugmans conclusie een opdracht.Er is echter een primair Nederlands belang in het geding: het lidmaatschap van de euro. De Britse pers, de Daily Mail voorop, heeft zijn lezers jarenlang voorgehouden dat Brussel de schuld was van alle ellende. Vroeg of laat gaan lezers dat geloven. Datzelfde mechanisme zie je ook in Nederland. De financiële pers heeft Nederlanders jarenlang voorgehouden dat het beleid van Draghi diefstal was. Vraagt u het maar na in uw omgeving: die boodschap is overgekomen. De argumenten voor die boodschap waren, met alle respect, fake news. Het brexitdrama laat zien wat daarvan de gevolgen kunnen zijn. Reageer via expert@fd.nl” [ik ben het op een aantal uitspraken niet met Teulings eens. Hij heeft een gekleurde visie op ontwikkelingen, uit het verleden en op de huidige stand van zaken. Onbegrijpelijk dat een universiteitshoogleraar met zulke lariekoek in de media verschijnt. Ik onderschrijf zijn mening niet dat niet de centrale banken maar het marktmechanisme verantwoordelijk is voor de extreem lage, soms negatieve, rentetarieven. De markten zijn niet anders dan uitvoerders. Die maken geen beleid maar handelen op basis van de actuele stand van zaken. Als er zoveel geld in de markt zit dat het aanbod groter is dan de vraag dan worden daarop (extreem) lage rentetarieven afgegeven. De markten dragen geen verantwoording voor enorme geldexplosies die de centrale banken de afgelopen 20 jaar hebben gecreëerd. Die verantwoording ligt voor de volle 100% bij de centrale banken. De Bank of Japan startte ermee aan het einde van de 20ste eeuw, daarna volgden de Bank of England, de Federal Reserve en als laatste de Europese Centrale Bank in 2006, enorme geldhoeveelheden in de markt te pompen, alleen de ECB met QE3 al €2600 mrd, in een poging de economische groei te activeren. Achteraf bezien is dat doel niet bereikt en zitten ‘we’ opgescheept met die overliquiditeiten die ertoe hebben geleid dat de rentetarieven, die de centrale banken hanteren en die op de markten worden genoteerd, tot nul dan wel negatief zijn gedaald. In Nederland noteert 30 jarig staatspapier nog maar 0,732%. Daaruit zou kunnen worden geconcludeerd dat niet de voorspelling van de universiteitshoogleraar dat de rente nog tien jaar zo extreem laag blijft, maar nog wel 30 jaar. Dit kan impliceren dat binnenkort de banken genoodzaakt zullen zijn de spaarrente, die bij de grootbanken nog maar 0,05% bedraagt (dat is €0,417 voor iedere €10.000 per maand), naar een negatieve rente zal wijzigen (waardoor de spaarder geld aan de bank moet gaan betalen voor zijn geld dat op de spaarrekening staat). Dan breekt de pleuris uit, mijnheer de Universiteitshoogleraar. Inderdaad veroorzaakt de vergrijzing problemen, die de economische groei frustreren. Ik zal dat zeker niet ontkennen maar de oplossing is dus niet het ‘opblazen’ van de financiële markten en de institutionele beleggers en de spaarders opzadelen met de negatieve gevolgen (geen rente meer op pensioen- en spaargeld). Daarbij komt een versnelling van de waardedaling (afname van de koopkracht voor gepensioneerden) van het geld. Economie bestudeert de verschijnselen die voortkomen uit het feit dat vrijwel alle goederen schaars zijn, waardoor er keuzes gemaakt moeten worden. De behoeften van de mens zijn oneindig en onbeperkt, terwijl aan de andere kant de middelen om in de behoeften te voorzien, beperkt zijn. Dat impliceert dat economische groei in stand moet blijven om het monetaire systeem in stand te houden. Daar ligt een spanningsveld want in onze huidige samenleving worden de behoeften niet meer als onbeperkt ervaren (als ze dat al ooit zijn geweest). Maar de neoliberale doelstellingen, die worden nagestreefd, zijn aan erosie onderhevig. De prioriteit van ouderen ligt eerder bij het veiligstellen van een ‘gezonde oude dag’ met extra inkomen bij het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd boven de AOW door het opbouwen van een pensioen dan wel het sparen daarvoor bij de bank, dan wel door te beleggen in onroerend goed of in effecten boven het blijven kopen van producten van de maakindustrie. Daarbij komt dat een nieuwe generatie een heel andere invulling aan het begrip ‘behoeften’ geeft dan het materiële. Ook de verduurzaming die wordt ingezet in het kader van het Klimaatakkoord stelt andere eisen, zoals het hergebruik van afvalstoffen. Dat alles brengt met zich mee dat we ons in een economische omwenteling verkeren (van eco 3.0 naar eco 4.0) waarvoor het huidige statuut moet worden omgebouwd. Dat roept bij het volk onzekerheden op, waarvoor men zich tracht te wapenen. Maar wat de monetaire autoriteiten doen is dat hele proces te frustreren door geld in een sneltreintempo waardeloos te maken, met alle desastreuze gevolgen voor de samenlevingen vandien. Ik stel aan Teulings de vraag wie ‘het monetaire beleid van de ECB’ nog steunen, uitgezonderd de financieel/economisch zwakke eurolanden inclusieve de zwakke banken? En die zijn nog altijd in de meerderheid in het Bestuur. Het monetaire beleid van de ECB is ziek, terminaal zelfs. En als er nu nog meer gratis geld naar de banken gaat dan verergert de situatie alleen maar. Als U dat niet inziet hebt U een probleem en zijn Uw studenten daarvan de dupe. De aannames die U pleegt zijn illusies, zijn verdraaiingen van de werkelijkheid en een onderkenning van de gevolgen voor de samenleving]

Electrisch rijden is helemaal niet zo schoon

Amnesty International komt met een opmerkelijke stelling: elektrisch rijden is helemaal niet schoon. De auto’s die we van het kabinet massaal moeten gaan kopen stoten misschien minder uitlaatgassen uit, maar lokaal waar de batterijen worden geproduceerd, zijn de milieu-omstandigheden dramatisch. Ook worden daar vaak mensenrechten geschonden. Er is op grote schaal sprake van kinderarbeid, zo schrijft Deutsche Welle. Vooral in Congo is de situatie dramatisch. De grondstof voor accu’s, het erts, wordt vaak met de hand gedolven. Ook in de kobaltmijnen heersen middeleeuwse toestanden. Mijnwerkers hebben geen bescherming. De organisatie heeft al eerder aan de bel getrokken. Sommige bedrijven zeggen nu beter op te letten, zoals Apple, BMW, Mercedes, Samsung en Renault. Autobedrijven gaan de komende jaren enorm investeren in meer elektrische wagens. Volkswagen wil er in 2025 jaarlijks drie miljoen bouwen. Probleem is dat de grondstof voor de batterijen maar uit een paar landen komt. (bron: DFT)

Vlucht MH17

Op 17 juli 2014 verongelukte Malaysia Airlines MH17, ook aangeduid als KL4103, tijdens een vlucht van Schiphol naar Kuala Lumpur. Even na 14.00 uur (CEST) steeg het vliegtuig bij het binnengaan van het Oekraïense luchtruim van 31 000 voet (9450 meter) naar 33 000 voet (10 060 meter). Het luchtruim boven Oekraïne was gesloten tot 32 000 voet (9750 meter), maar was daarboven opengesteld. Het vliegtuig verdween omstreeks 15.18 uur (CEST) ten oosten van de Oekraïense stad Donetsk van de radar, op 50 kilometer van de Russische grens. De brokstukken van het toestel lagen verspreid over een oppervlakte van 35 vierkante kilometer. De staart lag op 10 kilometer afstand van andere brokstukken, een aanwijzing dat het vliegtuig op grote hoogte uit elkaar is gespat. Ten tijde van de crash waren twee andere lijnvluchten, AI113 van Air India en SQ351 van Singapore Airlines, in de onmiddellijke nabijheid. De Boeing 777-200ER verongelukte bij het Oost-Oekraïense dorp Hrabove in de область (oblast) Donetsk, nadat het toestel geraakt was door een luchtdoelraket. Rondom Donetsk was op dat moment een pro-Russische opstand gaande. Aan boord bevonden zich 298 mensen, 283 passagiers en 15 bemanningsleden, waarvan 193 inzittenden de Nederlandse nationaliteit hadden. De oorzaak van de crash is onderzocht door de Onderzoeksraad voor Veiligheid, die concludeerde dat het vliegtuig op 10 kilometer hoogte neergehaald is door een raket van het type Boek. De VN-Veiligheidsraad was unaniem in zijn oordeel dat het vliegtuig was neergehaald (zonder een oorzaak of schuldige partij aan te wijzen), en veroordeelde deze actie in resolutie 2166. In 2017, vier jaar later, hebben de landen die gezamenlijk strafrechtelijk onderzoek doen (Nederland, Australië, België en Oekraïne), gekozen voor vervolging en berechting in Nederland bij een reguliere rechtbank, naar Nederlands recht. Oekraïne benadrukte ook dat het toestel buiten bereik van hun raketsystemen was. Het Russische ministerie van Defensie liet echter weten dat het radaractiviteit had waargenomen van een Oekraïens Boek-lanceersysteem dat ten zuiden van Donetsk stond opgesteld. In de westerse politiek en media werd de theorie dat het toestel van Malaysia Airlines door separatisten was aangezien voor een militair vliegtuig van het type AN-26 gebezigd. Vlucht MH17 zou dan zijn neergehaald door een raket gelanceerd door een lanceerinstallatie van het type Boek. Op 21 maart heb ik op National Geographic eem documentaire gezien uit de serie Air Crash Investigation over vlucht MH17. Er zijn nog altijd onopgeloste vragen over de reden waarom het luchtruim boven de plaatsen waar gevechten plaatsvonden tussen het leger van Oekraïne en de Oost-Oekraïense rebellen was gesloten behalve boven Donetsk. Oekraïne heeft daar nooit een verklaring voor gegeven, terwijl er op die dag boven dat gebied al 160 burgervliegtuigen waren overgevlogen. De onderzoekers van de Air Crash Investigation aflevering hebben geen duidelijke aanwijzing wie de MH17 uit de lucht hebben geschoten. Zij houden de optie open dat er is getracht een militair vliegtuig, dat op veel lagere hoogte vloog, uit de lucht te halen, maar dat de Buck-raket zijn doel heeft gemist en uiteindelijk op 10 km doel heeft getroffen in de MH17. Zowel de Russen als de Oekraïners beschikten over Buck-raketten. De rebellen hadden een paar dagen eerder een Oekraïens toestel uit de lucht gehaald. Oekraïne is lid van de Onderzoekscommissie en heeft het recht alle informatie die hen onwelgevallig is, te blokkeren voor publicatie. Oekraïne was op dat moment politiek heel interessant met betrekking tot bezetting van de Krim door het Russische leger. De EU en het IMF hadden financiële steun toegezegd in de strijd tegen de corruptie in Oekraïne, hetgeen achteraf een fiasco werd. Misschien was het uiterst ongewenst dat Oekraïne in de schijnwerpers kwam te staan in relatie tot de ramp met de Boeing 777-200ER.

De Dagelijkse Standaard

De politici die heilig geloven in de klimaatwet willen ons doen geloven dat het de burger ‘uiteraard’ vrij staat zélf te kiezen of men mee wil doen aan de klimaatgekte of niet. Ofwel kies je voor een torenhoge energierekening, ofwel neem je maatregelen. Met een enorme nonchalance wekte VVD’er Dijkhoff tijdens de behandeling van de CPB-doorrekening de indruk alsof het allemaal niet zo’n haast heeft en dat het uiteraard iedereen vrij staat daar zelf voor te kiezen. Rutte himself heeft al meerdere keren gezegd dat burgers 30 jaar de tijd krijgen om de energietransitie, op het moment dat het de burger schikt, te realiseren. Niets is echter minder waar! Syp Wynia maakte voor het eerst gewag van dit rad dat de burger voor de ogen wordt gedraaid. De overheid heeft namelijk in het klimaatplan opgenomen dat er 30 zogenaamde RES-regio’s zijn. RES-regio’s zijn regio’s waar gemeenten, provincie en waterschappen gaan bepalen wie en wanneer aan het warmtenet of de warmtepomp MOET. In het klimaatplan is bovendien opgenomen dat vóór 2030 in totaal 1.5 miljoen woningen van het gas zullen moeten. Grofweg zijn dat 150.000 woningen per jaar! Om de burger iedere vorm van inspraak te ontnemen is daarvoor op pagina 34/35 van het klimaatplan de volgende clausule opgenomen: “De Rijksoverheid zorgt er daarbij voor dat de gemeente juridische doorzettingsmacht heeft om afkoppeling van het aardgasnet te (laten) realiseren (bestuursdwang, last onder dwangsom, bestuurlijk boete en binnentredingsrecht)”. Rijk en VNG bezien via welke wetgeving dit zal lopen. Beoogde inwerkingtreding: 1-1-2021.

De meest saillante ‘juridische doorzettingsmacht’ is toch wel het binnentredingsrecht. Een recht dat is toegekend aan bijvoorbeeld deurwaarders (444 Rv) en als volgt is omschreven: De deurwaarder heeft voor het leggen van beslag toegang tot elke plaats, voor zover dat redelijkerwijs voor de vervulling van zijn taak nodig is. Als de deuren gesloten zijn, of de opening daarvan geweigerd wordt en wanneer bij afwezigheid van de geëxecuteerde er niemand gevonden wordt om hem te vertegenwoordigen, zal de deurwaarder de hulp van de sterke arm inroepen. In het proces-verbaal van beslag wordt van de tegenwoordigheid en handelingen van de ambtenaar melding gemaakt. Met andere woorden: heeft u een brief van de gemeente ontvangen waarin staat dat zij besloten hebben u van het gas te gaan halen, en was u dat helemaal niet van plan omdat die warmtepomp voor u onbetaalbaar is, dan kan de gemeente zelfs zover gaan om samen met de politie uw huis binnen te vallen om u gedwongen van het gas halen. Dit is een grove schending van het grondwettelijke ‘huisrecht’, ofwel ‘baas in eigen huis’. Er zijn bij mijn weten geen democratieën in de wereld te vinden die zo omspringen met de rechten van haar eigen burgers. Als deze tactiek wordt doorgevoerd is dat een goede reden voor de gele hesjes om actief te worden. Een stap verder en we zitten in een burgeroorlog.

Tegenlicht: Eigen volk eerst

Elke dag lees je wel ergens dat de Amerikaanse president Trump een volslagen idioot is en Brexit een ontspoorde shit show. Maar wat levert de economische strategie van president Trump de Verenigde Staten eigenlijk op? En welke voordelen heeft de Brexit voor Groot-Brittannië? Moeten we deze ontwikkeling enkel zien als het werk van populisten, egoïstische charlatans en roekeloze avonturiers, dat leidt tot chaos en rampspoed of is het juist een kans op economische vernieuwing? De wereldeconomie wordt al vijfentwintig jaar bepaald door organisaties en machtsblokken die het multilaterale handelsregime boven de belangen van de nationale staten stellen. Nu, na jaren bouwen aan een mondiale vrije handelseconomie, staan de meeste landen voor een duivels dilemma: beschermen we onze bevolking voor de keiharde concurrentiestrijd die de vrije markt met zich meebrengt in een geglobaliseerde wereld, of zetten we alles op alles om die strijd te winnen? Het protectionisme van de Trump met zijn straatvechters mentaliteit en de aanstaande uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie zorgen voor de ontmanteling van de oude politiek-economische wereldorde. Hoe biedt meer nationale handelspolitiek dan nieuwe kansen? In de wijk Granite City in de stad St. Louis, in het Midwesten van de Verenigde Staten, leeft een derde van de bewoners onder de armoedegrens. Globalisering maakte dat de hoogovens van US Steel gesloten werden en de staalarbeiders hun banen verloren. Het was president Trump die de ovens weer opende, zodat de arbeiders, na jaren werkloos thuis te hebben gezeten, opnieuw aan het werk kunnen. Maar ja, lost zijn aanpak van handelsmuren rond de VS, zijn probleem wel op en zijn uiteindelijke gevolgen niet veel desastreuzer? In het Noordwesten van Engeland ligt de pro-Brexit-provinciestad Preston. Net als in Granite City ging de plaats nog net niet ten onder aan de wereldwijde concurrentiestrijd onder de vlag van de globalisering. Nu de Brexit eraan zit te komen, ontsnapt Preston nipt aan een faillissement, door te focussen op kleinschaligheid en samenwerken op lokaal niveau. Wat is de functie van de populistische partijen in Europa en zeker ook in Nederland? Zij vertolken de stem van het volk. De politiek spreekt met verschillende tongen. Rutte spreekt in Brussel een heel andere taal dan in den Haag. Hoe sterk is de dwangbuis van de Douaneunie, waardoor Brussel tot in lengte van jaren het economische beleid in het VK kan bepalen. De Britten hebben een handelstekort, ze importeren meer dan ze exporteren, waardoor ze volledig afhankelijk zijn van de EU. Hebben de Britten een andere optie dan ‘no-deal’? Nee, die zware weg zullen ze moeten afleggen om van de afhankelijkheid van continentaal Europa af te komen. Aan deze Tegenlicht-aflevering werkten onder andere mee: Met o.a.: Dani Rodrik (hoogleraar internationale economie aan Harvard), Philip Whyman (hoogleraar economie, University of Central Lancashire), Kay Johnson (directeur voedselcoöperatie ‘The Larder’, Preston), Quinn Slobodian (historicus aan Wellesley College) en Daniel Hannan (Britse Europarlementariër voor de Conservative Party). https://www.vpro.nl/programmas/tegenlicht/kijk/afleveringen/2018-2019/Eigen-handel-eerst.html

Wat betekent het mondiale verzet tegen globalisering

Wat zijn de antwoorden vanuit linkse en rechtse hoek op dertig jaar neoliberalisme, stelt de Nederlandse historicus Mathieu Segers, een rasechte Europeaan. De geschiedschrijver vertelt ook ongemakkelijke waarheden. Enkele citaten: een lesje geschiedenis van de professor. Soms hebben die Oost-Europeanen gewoon een punt. De Brexit is niet alleen een slechte zaak. En de EU heeft totalitaire trekjes gekregen. ‘De technocratische aanpak was brandstof in de tank van Salvini en co.’ Enige Hollandse nuchterheid kan Mathieu Segers (43) niet ontzegd worden. Hij noemt de Brexit, ondanks alle dramatiek van de voorbije jaren, ‘de normale situatie’. Wie zijn geschiedenis een beetje kent, zegt de hoogleraar, weet dat de Britten vaker vaker buiten dan binnen de Europese Unie verbleven. Tussen 1950 en 1973 waren de Britten óók geen lid. En in 1992 beslisten ze, in Maastricht, dat ze geen deel wilden uitmaken van de muntunie. Eigenlijk begaven ze zich toen al naar de vestibule van de exit. Iedereen wist dat de euro de kern van Europa zou worden. De Britten zijn dus alleen tussen 1973 en 1992 volwaardig lid geweest van de EU. Er is dus geen reden tot paniek. Bovendien, zegt Segers, heeft die Brexit ook een positieve kant: hij maakt duidelijk dat er een alternatief bestaat voor de Europese Unie. ‘Men sloeg de populisten jarenlang om de oren met de Verlichting. Maar over Europa zelf was geen debat mogelijk. Dat is weinig verlicht. En dodelijk voor de geloofwaardigheid.’ We zitten in het Grand Hotel de l’Empereur, vlak bij het station van Maastricht. Segers moet straks nog naar Den Haag, voor een ontmoeting met de Britse ambassadeur. Morgen wordt hij in Parijs verwacht, om er een stel Nederlandse diplomaten toe te spreken. Segers is, behalve een steeds drukker bevraagde EU-watcher, ook hoogleraar Europese geschiedenis aan het University College in Maastricht. Hier ontwaakte 27 jaar geleden zijn Europese bewustzijn, toen het Verdrag van Maastricht er werd ondertekend. ‘Mijn ouders woonden hier om de hoek, in de buurt van de hotels waar leiders als Helmut Kohl verbleven’, vertelt hij. ‘Als vijftienjarig kereltje fascineerde dat mij enorm.’ Die fascinatie verdween niet. In Reis naar het continent, zijn nu herwerkte boek over de rol van Nederland in de Europese Unie, zoomt hij uitgebreid in op die optimistische periode. De Muur was net gevallen, de Sovjet-Unie geïmplodeerd. ‘Met het Verdrag van Maastricht probeerden de Europese leiders het continent klaar te maken voor een nieuwe wereldorde’, vertelt Segers. ‘Toen werd de basis gelegd voor de uitbreiding naar het Oosten. Toen werd ook de eerste steen gelegd voor een gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid. Eigenlijk was dat Verdrag een heel politiek akkoord. Hoe houden we de eenmaking overeind in een wereld zonder Koude Oorlog? Helaas nam de beleidsagenda het daarna volledig over.’ We herinneren ons Maastricht haast alleen als de start van de muntunie. ‘En dat is problematisch. Van begrotingsdiscipline gaan de harten in Frankfurt en Brussel misschien sneller kloppen. Maar de rest van de bevolking wordt er niet warm van. Die beseft dat politiek een kwestie van goed versus fout is en niet verengd kan worden tot beleid. Dat heeft tot veel misverstanden geleid.’ Hoe kon dat gebeuren? ‘Kijk naar de geschiedenis. Na de Tweede Wereldoorlog had Europa genoeg van politiek. Uit de archieven van de jaren 40 en 50 blijkt hoe groot het verlangen was naar stabiliteit. Men was de “wilde feesten van de democratie”, die tot een vernietiging van de rechtsstaat en tot oorlog hadden geleid, grondig beu. Het antwoord was: overleg en beleid. Dat lukte uitstekend binnen het Europese kader. Je kon werken aan Frans-Duitse verzoening, zonder het er écht over te hebben. Je sprak gewoon af hoe je kolen en staal met mekaar verhandelde.’ ‘Dat recept werkte uitstekend: West-Europa werd een baken van welvaart. Daardoor kon men geen afscheid nemen van die beleidstherapie. Ook niet op dat ultieme politieke moment, begin jaren 90, met de eenmaking van Duitsland en Europa. Het was een roes. Een verslaving.’ Maar ook irrealistisch? ‘Natuurlijk. De geschiedenis keert altijd terug. Zoals Isaiah Berlin eind jaren 50 al schreef: Europa is niet alleen de Verlichting, maar ook de Romantiek. Het is niet alleen rede, maar ook gevoel. Dat had men uiterlijk in 2008 moeten beseffen, toen de Russen binnenvielen in Georgië. Toen werd definitief duidelijk dat de jaren 90, waarin er nog gedroomd werd van een Russisch Navo-lidmaatschap, voorbij waren. Vladimir Poetin beukte vol in op de internationale orde. En wat gebeurde er? Niets. Zuid-Ossetië keerde niet terug naar Georgië. Toen kon niemand nog loochenen dat een nieuwe realiteit zich opdrong. Een wereld waarin het niet langer draaide rond samenwerking en overleg. Een wereld waarin ook intimidatie en bluf weer een rol speelden.’ Frans Timmermans sprak in 2014, net voor zijn vertrek naar de Europese Commissie, in een lezing van de ‘terugkeer van de geopolitiek’. ‘Veel analisten hadden daar in 1990 al voor gewaarschuwd. Ze zeiden: “Als we afscheid nemen van een bipolaire wereld, van de orde zoals ze bestaat sinds de Conferentie van Jalta, dan zullen de oude demonen weer de kop opsteken”. In de jaren 90 kwam er een eerste waarschuwing, met de Joegoslavische oorlogen. Na 9/11 gingen ook de Amerikanen zich anders opstellen in de wereld. Ze waren vooral bezig met hun eigen veiligheid. Die nieuwe realiteit werd in Brussel te lang genegeerd.’ In het hart van de EU – in de West-Europese lidstaten – is de twijfel over de eenmaking alomtegenwoordig. ‘Ik zie een verband tussen de externe en de interne problemen. Het heeft te maken met die beleidsverslaving. Iedere beslissing werd voorgesteld als de “Verlichte Oplossing”. De experten hadden het uitgezocht, er was geen alternatief. Daardoor zijn velen Europa beginnen ervaren als een totalitair project. Dat was brandstof in de tank van politici als Matteo Salvini en Nigel Farage of van bewegingen zoals de gele hesjes.’ ‘Maar het staat wel haaks op de genen van de Europese Unie. Als je één ding terugvindt in alle teksten en verdragen, is het een afkeer van totalitarisme. Wel, dan moet je discussies met open vizier durven voeren, zonder dat de uitkomst op voorhand vaststaat.’ En daarom zegt u: ‘Die Brexit, daar zitten ook goede kanten aan’? ‘Inderdaad. Het vertrek van de Britten laat zien dat het lidmaatschap van de EU een politieke keuze is. Dat is gezond. Laat de Britten maar een alternatieve route verkennen. Laat ze maar uitzoeken of je kan overleven binnen de Europese invloedssfeer zonder effectief deel uit te maken van de EU. Zelfs wanneer ik de speeches van Boris Johnson lees, stel ik vast dat hij de écht belangrijke zaken, zoals de rechtsstaat, niet aan de orde stelt. Alleen wil hij zijn agenda realiseren in een ander verband. In historisch opzicht is er niet zoveel aan de hand.’ Maar Schäuble, de Duitse oud-minister van Financiën, pleitte al veel eerder dat er een kern-Europa moet komen, dat er vijf of zes West-Europese landen dringend stappen vooruit moeten zetten. Hij wilde dat er piketpaaltjes geslagen werden, om aan te geven waar het continent heen moest. Hij vond dat er tegenover de centrifugale krachten, die toen al opdoken, een stevig centrum moest worden opgebouwd. Zijn redenering was: als we daar nu geen werk van maken, zal het na de uitbreiding naar Oost-Europa zeker niet meer lukken. Dan zal een “regressief nationalisme” het overnemen. Dat gebeurt nu volop.’ Oost-Europa is als de dood voor zo’n Europa van verschillende snelheden. ‘Het mag niet de bedoeling zijn om hen eraf te rijden. Wel om opnieuw snelheid te maken. Dat lukt niet als je iedereen altijd mee moet hebben. En het lukt ook niet als je vlucht in hooggestemde einddoelen, zoals Guy Verhofstadt doet. Het komt er vooral op aan de dynamiek in Europa om te draaien, zodat de “remmers” niet continu de toon zetten. Toen in 2015 het gerucht opdook dat een aantal West-Europese lidstaten aan een mini-Schengenzone werkte, zag je dat zelfs de Hongaren gealarmeerd waren en minder gingen tegenstribbelen.’ Het gevecht tussen de natiestaten en het federale Europa is illusoir. Europa moet vooruit, maar je kan lidstaten ook veel meer ruimte geven om eigen accenten te leggen.’ De Franse president Emmanuel Macron concentreert zich vooral op de hervorming van de eurozone. Ook dat doet denken aan de strategie van Wolfgang Schäuble. ‘Je zou kunnen zeggen dat Macron de agenda van Schäuble heeft overgenomen. De Britten hebben de eurozone jarenlang afgeremd van buitenaf. Ze vonden dat die een hinderpaal was geworden voor de interne markt. Nu de Britten weg zijn, probeert Macron een momentum te creëren. Hij wil van de eurozone de kopgroep maken, bijvoorbeeld om werk te maken van een sociaal Europa. Dat is ook dringend nodig.’ Is dat de les die u trekt uit het protest van de gele hesjes? ‘Absoluut. In het begin van de Europese integratie waren gelijke kansen en armoedebestrijding – samen met het voorkomen van oorlog – een kernbekommernis. Iedereen was ervan overtuigd dat de enorme sociaal-economische verschillen tijdens de Grote Depressie mee hadden geleid tot de politieke ontsporingen. Daarom werd er ingezet op zaken als extra scholing of adequate huisvesting voor mijnwerkers. Dat gaf het Europese project geloofwaardigheid. Maar ondertussen is Europa te pakken op die sociale flank. Als die gele hesjes zo protesteren, is het ook om die reden.’ In uw columns windt u zich geregeld op over de koers van Viktor Orban. Tegelijk begrijpt u dat veel Hongaren boos zijn op Europa. ‘Omdat Europa dat land tijdens de financiële crisis in de steek heeft gelaten. Veel Hongaren hadden hypotheken afgesloten in euro’s en Zwitserse franken. Toen Hongarije, samen met Letland, onderuitging bij het begin van de crisis, was dat een drama voor veel mensen. Maar Europa leek dat weinig uit te maken. In de winkelstraten bleven West-Europese banken, verzekeraars en multinationals onverminderd geld verdienen, terwijl de gewone Hongaren in de kou bleven staan. In Griekenland, Spanje en Portugal kwamen er wél reddingsprogramma’s. Die kregen veel kritiek, maar de boodschap aan de Hongaren was wel duidelijk: jullie zijn slechts een B-staat. Dan hoef je niet verwonderd te zijn dat er een voedings­bodem ontstaat voor een nationalistische agenda.’ ‘Waarmee ik niet wil goedpraten wat er gebeurt in Boedapest. Het is onacceptabel hoe Orban de rechtsstaat daar ontmantelt. Maar ik vind dat vooral de Europese Volkspartij daartegen moet optreden, eerder dan de Europese Commissie. Als de EVP de druk opvoert, zullen er ook discussies uitbreken in Fidesz, de partij van Orban.’ Bij de EVP schuiven ze Manfred Weber naar voren om de volgende Europese Commissie te leiden. De kans lijkt klein dat hij als ‘Spitzenkandidat’ iets zal ondernemen tegen Orban. Het hele artikel is te lezen op http://www.standaard.be/cnt/dmf20190214_04176571

Is helicoptergeld de oplossing?

Finanzen.nl meldt dat de eurozone afstevent op een Japan-scenario waarbij de inflatie hardnekkig en ver onder de doelstelling van de Europese Centrale Bank ( ECB) blijft. Daar spinnen beleggers uiteindelijk geen garen bij. Dat concludeert de Amerikaanse vermogensbeheerder Pimco op basis van eigen onderzoek. Er moet wat gebeuren. Zonder actief beleid om ouderen langer te laten doorwerken gaat de inflatie de komende tien jaar richting de 0%. Wordt de pensioenleeftijd in de hele eurozone opgetrokken naar 70 jaar, dan loopt de kerninflatie wel langzaam op om te eindigen tegen de 2% waar de ECB naar streeft. Pimco-portfoliomanagers Andrew Bosomworth en Konstantin Veit zien grote overeenkomsten tussen de eurozone en Japan, dat al 20 jaar tracht de inflatie aan te jagen. Ook in Japan was de rente al laag toen de inflatie begon te dalen, tevens waren de schulden hoog en kampten banken met slechte leningen. Maar de belangrijkste overeenkomst is volgens Pimco de vergrijzing in Japan en de eurozone, waarbij de muntunie tien jaar achterloopt op Japan. De ervaring leert, zo stellen Bosomworth en Veit, dat oudere mensen bovengemiddeld veel sparen en dus minder uitgeven. En hoe minder mensen deelnemen aan het arbeidsproces, hoe lager de capaciteit. Al met al leidt vergrijzing dus tot een combinatie van lage groei en lage inflatie. Zonder beleid dat ouderen aanmoedigt om te blijven werken, zo analyseert Pimco, stevent Europa af op eenzelfde inflatiescenario als Japan. Onder meer Nederland en Denemarken geven op dit vlak het goede voorbeeld, maar de ECB stemt het beleid uiteraard af op de hele eurozone. Daarmee dreigt het gevaar van een ‘liquiditeitsval’, waarbij het ruime monetaire beleid niet leidt tot hogere bestedingen. Toch is de gereedschapskist van de ECB niet zo leeg als wel wordt gedacht, benadrukken Bosomworth en Veit, ook al is de ruimte om de beleidsrente nog verder terug te schroeven zeer beperkt en de kans groot dat de economie verslechtert voordat Frankfurt de kans krijgt het beleid te normaliseren. De Pimco-specialisten onderscheiden een aantal mogelijkheden. Ten eerste nieuwe, gerichte liquiditeitsinjecties (TLTRO’s) met lange looptijden en tegen een vaste (lage) rente. Daarnaast mag de ECB nu niet meer dan 33% van de totale schuld van een euroland bezitten. Volgens Pimco is het juridisch mogelijk deze grens op te rekken naar 50%, waarmee het huidige bedrag aan staatsobligaties op de ECB-balans verdubbeld kan worden. Ook kan het bestuur van de ECB zelf beslissen om het opkoopprogramma uit te breiden naar bijvoorbeeld aandelen. In dat geval zou de ECB dat waarschijnlijk doen via de aankoop van passieve, marktgewogen Exchange Traded Funds (ETFs). De meest extreme stap zou de introductie van helikoptergeld zijn: geld dat door de ECB zelf direct in de economie wordt gebracht. Kwantitatieve verruiming kan bijvoorbeeld worden gecombineerd met oplopende begrotingstekorten, of de ECB kan direct geld overmaken naar huishoudens. Het is de centrale bank van de eurozone niet toegestaan om overheden direct te financieren. Maar de ECB kan volgens Pimco wél zeer langlopende obligaties kopen die worden uitgegeven door bijvoorbeeld de Europese Investeringsbank EIB. Deze kan de opbrengsten weer gebruiken om grote infrastructurele projecten mee te financieren. De ECB kan dus nog wel degelijk meer actie ondernemen. Maar, zo benadrukken Bosomworth en Veit: de Bank of Japan had twintig jaar geleden meer bewegingsvrijheid en de ervaring daar leert dat het tij lastig te keren is als bedrijven en consumenten hun inflatieverwachtingen naar beneden bijstellen. Dat is duidelijk al het geval, zo blijkt uit de peilingen van de ECB en de rentes op financiële markten geven eenzelfde signaal af. Beleggers in inflatiegerelateerde staatsobligaties uit Duitsland, Frankrijk en Spanje gaan voor de komende tien jaar uit van een gemiddelde inflatie tussen de 0,7% en 1,1%. [bij lezing van dit artikel bekroop mij de vrees dat hier ‘tools’ worden aangevoerd, waarvan ik mij afvraag of die het probleem oplossen dan wel naar de toekomst verschuiven. Alle extreme liquiditeitsverruimingen, die we al achter de rug hebben, hebben de problemen niet opgelost. Nog meer van hetzelfde medicijn gaat de achterliggende scenario’s alleen maar meer frustreren. De rente is nu nul procent en als de verruiming verder wordt opgevoerd door de ECB toe te staan het bezit van staatsobligaties van de 19 eurolanden op te voeren naar 50% en om in aandelen te gaan beleggen zal de effectenkoersen nog verder doen stijgen. Vanuit de optiek van een vermogensbelegger zijn dat prachtige scenario’s, maar dan zal er een negatieve rente voor spaar- en pensioengelden onvermijdelijk worden. Dan wordt het geld in een nog groter tempo afgewaardeerd en uiteindelijk waardeloos. De voorzet van Pimco zou heel aangenaam zijn voor beleggers, maar desastreus voor het volk. Die worden er de dupe aan en worden straatarm. Je kunt een ballon niet onbeperkt blijven opblazen: op enig moment, als de spanning te groot wordt, vindt er een implosie plaats en dat is dan het einde van het financiële statuut. En dan begint iedereen weer, zoals in het najaar van 1945, na de Tweede Wereldoorlog, weer met een tientje van Lieftink, zoals het eerste nieuwe tientje werd genoemd. De centrale banken moeten stoppen met het verder opblazen van de geldhoeveelheden en de rente moet weer omhoog om de waarde van het geld te herstellen. Het Pimco-verhaal is misleidend]

Nationaal Instituut voor budgetvoorlichting

Idealiter zou een huishouden niet meer dan de helft van zijn inkomen kwijt moeten zijn aan de vaste lasten, schrijft het Nibud. Toch zijn veel huishoudens dat dit jaar wel, zo blijkt uit cijfers die het Nibud op een rij heeft gezet voor het Budgethandboek 2019. Daarin zijn gegevens verzameld over gemiddelde inkomsten en uitgaven van particuliere huishoudens. Net iets meer dan 55% van het netto inkomen is een huishouden met een modaal inkomen en een gemiddelde huur dit jaar kwijt aan de vaste lasten, zo stelt het Nibud. Voor iemand op bijstandsniveau gaat het om net iets meer dan 50%. Dat is ontzettend veel vindt Gabriëlla Bettonville van het Nibud: “Er blijft weinig over voor andere uitgaven.” Tien jaar geleden lag het deel vaste kosten gemiddeld 5% lager dan nu. Mensen kunnen een aantal dingen doen om te besparen op hun vaste lasten, meent het Nibud. Het raadt huishoudens aan om jaarlijks een begroting te maken en hun vaste lasten, zoals verzekeringen en abonnementen, tegen het licht te houden. Volgens Bettonville is het de taak van de overheid om te kijken of tegemoetkomingen en toeslagen wel bij de mensen terechtkomen die ze nodig hebben. (bron: Trouw)

Brexit-deal

Het Verenigd Koninkrijk is nog niet van alle Brexit-wendingen van vorige week bekomen of de volgende dient zich al aan. Ditmaal gooit de voorzitter van het Lagerhuis John Bercow een flinke schep zand in de uiterst moeizaam draaiende motor van premier May. Hij bepaalde in een zeer verrassende interventie dat zij niet nogmaals haar Brexit-deal in stemming mag brengen als er niets substantieels aan verandert. May hoopte, nadat het parlement zich vorige week uitsprak tegen een no-deal-Brexit en voor uitstel van de datum van uittreding, dat ze de druk op haar tegenstanders tot grote hoogte kon opvoeren met een derde stemming. De keuze was dan letterlijk tussen ofwel dit brexit-akkoord, ofwel de EU verzoeken een lang uitstel te accepteren. Dat moest velen uit de fanatieke brexit-vleugel van haar partij alsnog doen buigen, dacht ze. Maar Bercow rijdt haar nu vol in de wielen. De Lagerhuisvoorzitter, bekend als de speaker, fungeert als de onafhankelijke hoeder van het parlementair reglement. En met een ruim vier eeuwen oud precedent in de hand, uit 1604 om precies te zijn, oordeelde Bercow dat het niet is toegestaan om tijdens één en dezelfde parlementaire periode twee keer exact dezelfde motie ter stemming te brengen. “Een van de redenen dat deze regel het zo lang volhoudt, is dat het een noodzakelijke regel is om de tijd van het parlement nuttig te gebruiken en om respect te hebben voor de keuzes die het maakt”, zei Bercow. Daarmee doelde de speaker op de oorwassing die May al twee keer te verduren kreeg. In januari leed ze de grootste nederlaag ooit voor een zittend premier: 230 stemmen verschil. Vorige week is haar akkoord afgewezen met een meerderheid van 149 stemmen. Door Bercows interventie kan May haar deal nu alleen opnieuw in stemming brengen als ze er, via een nieuwe onderhandeling met de EU, iets substantieels aan kan wijzigen of toevoegen. Dat werd voor de EU-top van 21/22 maart uitgesloten. Dus kan haar strategie overboord en zal de premier zich moeten beraden op de volgende stap. In Downing Street zijn ze woest. Niemand in de regering was op voorhand op de hoogte gebracht van Bercows interventie. “Het laat zien dat u, meneer de speaker, ons niet met respect behandelt”, zei prominent Conservatief Andrea Leadsom in het Lagerhuis. De speaker was zich van geen kwaad bewust. Groot-Brittannië heeft geen geschreven grondwet en de Lagerhuisvoorzitter heeft het recht zijn eigen interpretatie te geven aan parlementaire regels. Tegenstanders van Bercow betichten hem ervan bewust olie op het vuur van te hebben gegooid. Bercow, van wie bekend is dat hij tot het remain-kamp (binnen de EU blijven) behoorde, drukt hiermee een veel te nadrukkelijk stempel, zeggen veel Conservatieven die loyaal zijn aan de premier. Tegelijk zijn tegenstanders van het akkoord, zowel bij de oppositie als in de Brexit-vleugel van de Conservatieve partij, opgelucht. Dit opent immers de deur naar een drastische koerswijziging, iets waarop het brexit-kamp hoopte. Maar dit maakt ook een lang uitstel van de Brexit-datum waarschijnlijker. En zij die hoop koesteren dat brexit alsnog – via een referendum – kan worden teruggedraaid, hebben daar allereerst een lang uitstel voor nodig. Britse premier Theresa May reageerde met de mededeling dat zij een uitstel voor de Brexit wil van minstens drie maanden, tot maximaal twee jaar. Dat schreef de BBC op basis van bronnen. Dit zou betekenen dat Brexit niet op 29 maart aanstaande zou plaatsvinden, maar eind juni of later. May zou nog wel toestemming van de Europese Unie (EU) moeten krijgen voor uitstel. De Britse premier heeft daarover een brief geschreven aan Donald Tusk, de voorzitter van de Europese Raad. Anderzijds werd ook duidelijk dat de Britse premier de hoop op een derde stemming nog niet helemaal heeft laten varen. Brexit-minister Stephen Barclay suggereerde dat de Britse regering toch “een manier” zal vinden om het voorstel komende week nogmaals in stemming te brengen. May kondigde woensdag aan dat de expiratiedatum voor de Brexit wordt verlengd naar 30 juni aanstaande. Daarop liet president Tusk weten dat de regeringsleiders daar alleen mee eens zijn als het Lagerhuis eerst de Brexit-deal van May-EU aanneemt. Dat is hard gespeeld van de 27 regeringsleiders. Eerder had Michel Barnier, die namens de EU onderhandelt over Brexit, nog laten weten dat de economische en politieke schade die uitstel teweegbrengt moet worden afgewogen. “EU-leiders hebben een concreet plan van het VK nodig om tot een weloverwogen beslissing te komen.Voor de aanvang van de EU-top donderdagmiddag zei premier Rutte: De EU is bereid om de Britse premier Theresa May meer tijd te geven voor de brexit onder voorwaarde dat het Britse parlement ’ja’ zegt tegen de Brexitdeal die May in november met Brussel heeft gesloten. Dat zei premier Mark Rutte bij het begin van de EU-top in Brussel. „Ik wil de druk vooral bij het Britse parlement leggen.” Daar legt hij een grote druk op het Lagerhuis om de Europese eisen de gehoorzamen. Macron stelt dat als het Lagerhuis niet zwicht een no-deal onvermijdelijk wordt. Tijdens de EU-top werd zonder premier May over haar verzoek gesproken voor uitstel van de Brexit tot 30 juni 2019, zodat de Britten de tijd hebben om ordentelijk de EU te verlaten. Dat verzoek vereist de instemming van alle 27 andere lidstaten, maar die hebben grote twijfels. De leiders willen garanties van de Britse premier. Om te beginnen willen ze weten wat de waarde van de brief over het gewenste uitstel is. “Is dat een persoonlijke brief, een brief van haar partij, of het parlement? We weten het niet”, stelde een hoge EU-diplomaat. En dan de inhoud. Wat gaan de Britten doen met de negentig dagen uitstel? Opnieuw politiek ruzie maken of wordt uiteindelijk de overeenkomst die met de EU is gesloten, goedgekeurd? Volgens premier May kan er volgende week opnieuw gestemd worden in het Britse Lagerhuis, maar dat is geen garantie en al helemaal geen zekerheid dat de deal ook wordt aangenomen. Ondanks alle bezwaren lijken de EU-leiders weinig anders te kunnen dan het verzoek van May te honoreren. De Duitse bondskanselier Merkel zei dat kort uitstel mogelijk is. Maar zij wil dat het uitstel hooguit tot eind mei duurt. Op 23 mei zijn er Europese verkiezingen en voor die datum moeten de Britten absoluut uit de EU zijn vertrokken. Juristen in Brussel maken zich grote zorgen over de legitimiteit van besluiten. “We moeten de bestuurbaarheid van de EU niet in de waagschaal stellen”, zo klinkt het her en der in de wandelgangen. Als de Britten namelijk blijven tot eind juni, praten ze gewoon mee over wie de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie wordt. Ze zitten aan tafel bij de onderhandelingen over de nieuwe begroting en in de maand juni zal de nieuwe strategische agenda voor de EU worden opgesteld. Kortom, veel onzekerheid. “Tijdens de EU-top van donderdag en vrijdag is uiteindelijk afgesproken dat het Verenigd Koninkrijk uitstel krijgt tot 22 mei voor een Brexit. Voorwaarde is wel dat het Lagerhuis de brexit-deal binnen een week goedkeurt. Als dat niet gebeurt, dan krijgen de Britten tot 12 april de tijd om een ander plan te presenteren aan de EU. Die datum is gekozen omdat de Britten na 12 april geen deelname aan de Europese verkiezingen meer kunnen organiseren. Kennelijk heeft een nieuwe vernedering van Theresa May een hogere prioriteit dan de Brexit, die de 27 EU-staten vele miljarden euro’s per jaar gaan kosten met een ‘no-deal’. Onbegrijpelijk dat May, na een nieuwe vernedering in Brussel, blijft proberen haar deal door het Lagerhuis te drukken. Alle hoop is nu gevestigd op de speaker, dat die zijn poot stijf houdt in de hoop dat May vrijwillig terugtreedt dan wel wordt afgezet door haar kabinet. Dat is de enige manier om onderhandelingen met de EU te heropenen.

Martine Hafkamp

Enigszins verontrust vanwege de inzakkende economische groei hebben centrale banken wereldwijd hun net ingezette verkrappende monetaire beleid al weer laten varen. Op de beurzen bleef de beleidswijziging niet onopgemerkt. De correctie van december lijkt helemaal vergeten. Sinds 2 januari staat de AEX bijna 14% hoger. In het kielzog van de aandelen kwam er echter nog een beleggingscategorie in beweging. En dat is best opmerkelijk, zeker omdat deze beleggingscategorie al lange tijd volledig uit de gratie lijkt te zijn bij beleggers. Dat geldt echter niet voor alle centrale bankiers, edele metalen kwamen weer in de belangstelling te staan, waaronder goud. Toen de aandelenmarkten nog druk bezig waren de ene na de andere nieuwe top neer te zetten zakte goud steeds verder weg. Dat is de normale gang van zaken, want goud geldt onder beleggers als vluchthaven in turbulente tijden. Aan een veilige vluchthaven was vorig jaar zomer weinig behoefte. Zo bereikte goud op 12 augustus 2018 een bodem op $1184,77. Dat ging echter aan de meeste beleggers vrij onopgemerkt voorbij. Maar het kan verkeren. Recent maakte namelijk de branchevereniging World Gold Council bekend dat er door de centrale banken in het jaar 2018 meer goud is gekocht dan in de voorbije halve eeuw. Er werd gedurende het afgelopen jaar niet minder dan 651 ton netto aan goud gekocht. Dat is een stijging van zo’n 74% ten opzichte van het jaar ervoor. De grootste kopers waren de centrale banken. Het effect was een prijsstijging tot een niveau van >$1300. Dat lijkt wellicht opmerkelijk, maar is met grote kopers als de centrale banken van China, Rusland, Kazakhstan en Turkije ook weer niet zo vreemd. Zo was Rusland met een totaal van 274 ton goud recordkoper. Inmiddels heeft China de achtervolging ingezet. China beschikt inmiddels over de zesde goudvoorraad ter wereld, na Rusland, Italië, Frankrijk, Duitsland en de Verenigde Staten. Vanwaar deze plotse interesse van de centrale banken voor het edelmetaal? Een blik op de verkopen van diezelfde centrale banken maakt veel duidelijk. De Russische centrale bank bijvoorbeeld nam op grote schaal afscheid van de positie in Amerikaanse staatsleningen. Ook China is bezig Treasuries in te ruilen voor goud. Natuurlijk, zorgen over een tragere economische groei, toegenomen geopolitieke spanningen en turbulente financiële markten hebben de prijs van goud gestuwd. Maar veel centrale banken zijn blijkbaar bezig hun afhankelijkheid van ’s werelds sleutelvaluta, de dollar, te verminderen. Het feit dat de Verenigde Staten hun uitstaande schuld steeds verder laten oplopen, volgens de meest recente cijfers tot €22.000 mrd, en alle remmen ten aanzien van hun huidige uitgaven hebben losgelaten leidt tot toenemende ongerustheid in de rest van de wereld. Dat geldt vooral bij de grootste bezitters van deze Amerikaanse staatsschuld. Het is een publiek geheim dat vooral China en Rusland redelijk genoeg hebben van de dominantie van de dollar in de wereldhandel, voorzichtig uitgedrukt. Dat geldt dan voor de enorm bevoorrechte positie die dit de Verenigde Staten geven. Lange tijd, zeker sinds de kredietcrisis van 2008-2009, gold de dollar als populairste vluchthaven in tijden van onrust. Zo konden de Treasuries ondanks de volledig ontsporende staatsschuld van de Verenigde Staten, steeds weer oplopen. Het zogenaamde schuldplafond blijkt in de praktijk meer en meer weg te hebben van het erg flexibele dak van een cabrio. De Amerikanen konden en kunnen nog steeds de rekening van hun erg ambitieus uitgavenpatroon bij de rest van de wereld neerleggen. Die rest begint daar echter tabak van te krijgen. Zo bezien is de toenemende interesse voor het goud niets anders dan een gecumuleerd wantrouwen tegen de Amerikaanse dominantie. Hoe meer de centrale banken hun teugels laten vieren en hoe dieper de Verenigde Staten zich in de schulden steken, hoe meer populair goud zal worden.

Europees arbeidsrecht werknemers uit EU-landen verruimd

Werknemers die in een ander EU-land na minstens een maand werken onvrijwillig werkeloos worden, krijgen recht op een werkloosheidsuitkering in hun ’gastland’. De aanspraak op de uitkering wordt beoordeeld op basis van het ook elders opgebouwde arbeidsverleden. De buitenlandse werknemer kan de uitkering desgewenst mee naar zijn thuisland nemen. Dat zijn de lidstaten, het Europees Parlement en de Europese Commissie in Brussel overeengekomen. Het politieke akkoord moet nog formeel worden goedgekeurd. De nieuwe regels zijn onderdeel van een pakket maatregelen om de sociale zekerheidsstelsels te coördineren in de EU. Minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid) trok eerder nog aan de bel over de „nieuwe, ingrijpende sociale EU-wetgeving die er in Brussel doorheen gejaagd dreigde te worden.” Nederland vreest dat arbeidsmigranten het land met de hoogste uitkering kiezen. Ook blijkt uit cijfers dat weinig werklozen die hun uitkering exporteren snel een nieuwe baan vinden, terwijl mensen zo snel mogelijk weer aan het werk moeten gaan, vindt Koolmees.

Koerswaarde Boeing in de eerste twee weken na de crash van de Boeing 737 MAX8 met $27 mrd gedaald. De goedkeuringsprocedure van de Boeing 737 Max-8, het vliegtuig dat sinds afgelopen week wereldwijd aan de grond wordt gehouden na twee fatale crashes, was grotendeels in handen van de vliegtuigfabrikant zelf.

De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA, de toezichthouder die moet beoordelen of een nieuw vliegtuigtype luchtwaardig is, bemoeide zich er bijna niet mee. Dat schrijft de Seattle Times. De Amerikaanse krant baseert zich op informatie van bronnen bij de FAA. Het onderzoek is elf dagen geleden voorgelegd aan Boeing en de FAA, vier dagen voordat een 737 Max van Ethiopian Airlines neerstortte. Daarbij kwamen alle 157 inzittenden om het leven. De vliegtuigbouwer en de toezichthouder FAA hebben tot nu toe geen commentaar gegeven op het onderzoek. Er blijkt onder meer uit dat het boordsysteem dat voor een evenwichtige vlucht moet zorgen, de zogeheten MCAS, ernstige mankementen vertoonde. Toch werd het toestel toegelaten. De FAA zou de procedure hebben willen stroomlijnen om Boeing van dienst te zijn in de felle concurrentiestrijd met de Europese fabrikant Airbus. De 737 Max-8, een middelgroot toestel, zou daarbij een cruciale rol moeten spelen. Er zijn er tot nu toe 371 in gebruik genomen bij verschillende luchtvaartmaatschappijen, wereldwijd. Uit cockpitgesprekken van het vorige week verongelukte toestel blijkt dat de piloot de controle over het toestel vrij snel na het opstijgen moet zijn verloren. Datzelfde gold voor het toestel van Lion Air dat vorig jaar oktober voor de Indonesische kust neerstortte. De snelheid direct na het opstijgen van de 2 verongelijkte toestellen was ongewoon hoog, blijkt uit opgenomen cockpit-gesprekken. Boeing zegde al toe versneld te komen met nieuwe software voor het MCAS-systeem, maar zei ook dat de toestellen voorlopig aan de grond moeten blijven. Die stap werd genomen, zei de fabrikant, uit ‘overmatige voorzorg’. (bron: RTL Nieuws) Het dagblad Trouw meldt dat het Amerikaanse ministerie van justitie onderzoek gaat doen naar de relatie tussen luchtvaartfabrikant Boeing en autoriteit Federal Aviation Administration. Zo meldden bronnen aan diverse persbureaus en Amerikaanse media. Mails, sms’jes en andere vormen van communicatie bij de ontwikkelingsafdeling van Boeing zijn al onder de loep genomen. Openbare aanklagers pluizen uit of Boeing de afgelopen jaren niet te veel invloed heeft uitgeoefend op de Amerikaanse luchtvaartautoriteit, meldt persbureau AP. The Seattle Times gaat in een analyse zelfs nog verder: gedreven door bezuinigingen en een gebrek aan tijd zou luchtvaartautoriteit FAA de vliegtuigbouwer zelf steeds meer verantwoordelijkheid hebben gegeven. Specifiek als het gaat om de keuring van het type Boeing 737 Max 8. Het begint in 2015. Boeing probeert dan concurrent Airbus bij te benen en wil het nieuwste toestel, de 737 Max 8, zo snel mogelijk op de markt zetten. Maar de fabrikant loopt negen maanden achter op de Europese concurrent. Managers van luchtvaartautoriteit FAA oefenen daardoor steeds meer invloed uit op hun veiligheidsinspecteurs; veiligheidschecks moeten snel en het resultaat moet eigenlijk liefst in het voordeel zijn van Boeing. Duren checks toch te lang of moet er volgens veiligheidsinspecteurs nog het een en ander worden gesleuteld aan het toestel, dan jassen FAA-managers zelf de goedkeuring erdoorheen of ze delegeren de veiligheidschecks aan Boeing zelf. “Er was geen goede en complete beoordeling van de door Boeing aangeleverde documenten. Beoordelingen moesten vooral de deadlines halen”, vertelt een inspecteurs aan The Seattle Times. In die haastige setting werd het nu onder vuur liggende besturingssysteem van de Boeing 737 Max 8 binnen een mum van tijd goedgekeurd, aldus geïnterviewde inspecteurs. Juist dat besturingssysteem MCAS lijkt nu kuren te vertonen die kunnen hebben geleid tot de twee ongelukken in Ethiopië en Indonesië. De exacte oorzaak van de ongelukken is overigens nog niet bekend. Wel zeiden Franse luchtvaartinspecteurs maandag dat er ‘duidelijke overeenkomsten’ zijn tussen de crash met de Boeing 737 Max van Ethiopian Airlines en die bij het Indonesische Lion Air afgelopen oktober. Ook de Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA zei vorige week gelijkenissen te hebben gezien tussen de twee ongelukken. Tot die tijd hield de organisatie vol dat het Boeing-toestel veilig was. FAA vond het, anders dan veertig andere landen in de wereld, niet nodig het toesteltype aan de grond te houden. Tot vorige week woensdag dus. Bij de twee ongelukken met de 737 Max 8 kwamen in totaal 346 mensen om het leven. The Post Online neemt een bericht over van de New York Times. In de Verenigde Staten groeit de kritiek op vliegtuigbouwer Boeing en luchtvaartautoriteit FAA, zo schrijft het main stream dagblad. Boeing zou de FAA niet correct hebben geïnformeerd over aanpassingen in het softwaresysteem MCAS (Maneuvering Characteristics Augmentation System) dat moet verhinderen dat het toestel te veel achterover helt. Volgens de krant heeft de FAA het systeem nauwelijks getest. Doordat de motoren van de 737 Max groter zijn en op een andere plek zitten dan bij oudere versies van het toestel is de aerodynamica flink veranderd. MCAS moet de invloed van die aanpassingen beperken en is daarom een cruciaal onderdeel van het toestel, maar de FAA vertrouwde te veel op Boeing bij goedkeuring van de 737 Max, zo schrijft de krant. De vliegtuigfabrikant ruziede al sinds de crash van Lion Air in oktober over de software-updates. De vliegtuigbouwer en de FAA konden het niet eens worden over hoe ver die ingreep moest gaan. De FAA ligt ook onder vuur omdat het pas in een later stadium de 737 Max aan de grond hield.

Italiaans OM gaat ING door de witwasmolen halen

Enkele media, waaronder DFT meldden dat het Openbaar Ministerie van Italië een onderzoek naar ING opent op verdenking van witwassen. Dat schrijft zakenkrant Il Sole 24 Ore op basis van informatie van ingewijden. Volgens bronnen van de krant wordt de bank binnen enkele uren op een formele lijst van onderzochte banken gezet. ING Italië kon niet direct reageren. Een woordvoerder van ING in Nederland kon ook niet direct inhoudelijk reageren, omdat een mogelijk onderzoek van het OM in Italië nog niet bekend is. Wel stelde hij dat ,,als dit zo is, wij aan onderzoeken meewerken”. ING Italië gaf geen commentaar en het Italiaanse OM was niet direct bereikbaar voor een reactie.

In het vorige blog meldde ik al dat ING in Italië op de vingers is getikt voor tekortkomingen bij het tegengaan van witwaspraktijken. De bank is in gesprek met de lokale toezichthouder over maatregelen om de procedures op dat terrein te verbeteren. Zolang die gesprekken lopen worden geen nieuwe klanten aangenomen. ING heeft in Italië, waar het sinds 2001 actief is met zijn consumentenbank, circa 900 medewerkers. De omzet van het onderdeel kwam afgelopen jaar uit op €231 mln, bij een totaalomzet van ING van iets meer dan €18 mrd. ING zal nu snel moeten gaan werken om een schoon blazoen te krijgen van de toezichthouders, aandeelhouders en klanten. Oplichters konden via onlinerekeningen voor particulieren van ING Direct ongestoord geld ontvangen voor hun zwendel, schrijft Il Sole 24 Ore. Bij de bank zouden geen interne alarmbellen zijn afgegaan bij die transacties. Dat zou voor het Openbaar Ministerie van Milaan aanleiding zijn binnenkort een formeel onderzoek te openen naar ING, zoals de zakenkrant op basis van ingewijden meldt. Het zou gaan om transacties waarbij slachtoffers een voorschot moeten betalen voor de aankoop van producten of het huren van woningen, die ze uiteindelijk nooit krijgen. Die betalingen kwamen terecht op onlinerekeningen van ING, waar het voor oplichters mogelijk zou zijn geweest klant te worden zonder hun echte identiteit te onthullen. verbeteren. Zolang die gesprekken lopen worden geen nieuwe klanten aangenomen. Op de beurzen werd terughoudend gereageerd op deze informatie. De financials zaten woensdag in de achterhoede in de aanloop naar de uitkomsten van het Amerikaanse rentebesluit. Daarnaast waarschuwde de Zwitserse bank UBS in het eerste kwartaal slecht te hebben gedraaid. ABN Amro werd 1,3% minder waard, terwijl Aegon 2,6% achteruit ging. ING koerste 2,3% lager. Het bankconcern kan in Italië zijn borst natmaken met een vasthoudende aanklager in een onderzoek naar de rol bij witwaspraktijken. Verder moet ING zich op 22 mei melden bij de rechtbank in Den Haag om zich te verweren tegen een klacht van de activist Pieter Lakeman, die dan zijn verzoek mag bepleiten over zijn klacht over het niet strafrechtelijk vervolgen van de ING-top, waaronder ceo Ralph Hamers. De activist had het Openbaar Ministerie vorig jaar verzocht de hoogste baas van ING strafrechtelijk te vervolgen voor de ernstige tekortkomingen van de bank bij het voorkomen van witwaspraktijken.

Merkel’s laatste hoogstandje

Duitsland is van plan in 2020 de overheidsuitgaven met 1,7% te verhogen, laten ingewijden aan persbureau Reuters weten. Daarmee zouden de uitgaven op €362,6 mrd komen. Tegelijkertijd moet er voor €625 mln per jaar worden bezuinigd om te voorkomen dat de schulden verder oplopen. Bij het maken van de begroting houdt de Duitse regering rekening met een economische groei van 1%%. Dat is fors lager dan de 1,8% waar eerder van uit werd gegaan. Het aandeel van defensie-uitgaven in het budget gaat in 2020 naar 1,37% van het bruto binnenlands product (bbp). Daarna daalt het weer naar 1,25% in 2023. Dat spoort niet met de afspraken die zijn gemaakt met de VS met het doel in het kader van de NAVO de defensie-uitgaven te verhogen naar 2% bbp. Volgens de ingewijden wordt er jaarlijks gepraat over het verder opvoeren van het defensiebudget, maar tot dusverre met weinig resultaat. Tot dusver zijn het alleen de VS die groot-investeerder zijn. Trump zal niet blij worden van de voornemens van Merkel.

Jan Modaal profiteert niet van de sterke economische groei

Mooi is dat: de economie trekt al jaren aan, maar Jan met de pet heeft dat de laatste tien jaar bepaald niet gemerkt aan zijn inkomen. Volgens nieuwe cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek bleef de doorsnee werknemer tussen 2007 en 2017 grofweg €35.000 per jaar verdienen. Ook zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) zagen hun doorsnee-inkomen amper veranderen. Zij moesten het blijven doen met pakweg €28.000 per jaar. Doorsnee betekent hier dat de helft van de werkenden meer verdiende, en de andere helft minder. Het bedrag is gecorrigeerd voor de stijgende prijzen. Sinds het eind van de financiële crisis zijn de lonen tot en met 2017 dus amper gestegen. Dat is opvallend. In de regel krijgen werknemers meer voet aan de grond bij de baas, zodra die om arbeidskrachten verlegen zit. Op die regel is het herstel van de crisis dus een uitzondering. De Groningse hoogleraar internationale economie Steven Brakman kan het evenwel verklaren. “Er denderen namelijk een paar landelijke en wereldwijde trends over ons heen.” In Nederland werkt vooral de ‘stormachtige opkomst’ van de flexwerker loondrukkend, zegt hij. Die is minder machtig in het eisen van een hoger loon, omdat hij nu eenmaal geen vast contract heeft. “En dat brengt me direct bij punt twee: de vakbonden. Die hebben de laatste jaren hun prioriteiten verlegd. Hun eisen gaan minder over hogere lonen en meer over het regelen van vaste contracten en een beter pensioen.” Daar kun je nog wat internationale ontwikkelingen bij optellen, legt Brakman uit. “Bedrijven wijken veel makkelijker uit naar het buitenland, als gevolg van de globalisering. Eisen werknemers hier meer loon? Dan verplaatst een werkgever zijn productieafdeling gewoon naar China.” Tot slot is daar nog de automatisering. Die maakt hele banen overbodig, waardoor mensen in de bijstand komen en daardoor sterk in inkomen dalen. Overigens steeg de koopkracht wel wat sinds het eind van de crisis, blijkens de nieuwe cijfers. Ruim de helft van alle werkenden had in 2017 meer geld te besteden dan in het jaar ervoor. Dat is niet het geval voor gepensioneerden. Het aantal zzp’ers steeg in tien jaar met een derde, naar bijna 900.000 in 2017. Zoals gezegd verdienen zij duidelijk minder dan werknemers, maar of dat zo’n probleem voor hen is? Vaak werkt de partner van een zzp’er in loondienst, constateert het CBS. En in zo’n gezin kunnen ze hun inkomens bij elkaar vegen. Gemiddeld komt een werkend gezinslid volgens het CBS uit op een jaarinkomen van €31.000, wat inderdaad mooi tussen dat van werknemers en dat van zzp’ers in zit.

Slotstand indices d.d. 22 maart 2019; week 11: AEX 543,9; Bel20 3588,73; CAC40 5.269,92; DAX30 11.364,17; FTSE 100 7.207,59; SMI 9.319,56; RTS (Rusland) 1213,4; DJIA 25.502,32; NY-Nasdaq 100 7.407,99; Nikkei 21.627,34; Hang Seng 29.113,36; All Ords 6.280,90; SSEC 3.104,15; €/$1,132047; BTC/USD $3.990,3701; 1 troy ounce goud $1313,40; dat is €37.328,48 per kilo; 3 maands Euribor -0,309% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,367%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,068%; 10 jaar VS 2,4284%; 10 jaar Belgische Staat 0,424%, 10 jaar Duitse Staat 0,028%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,37%, 10 jaar Japan -0,078%; 10 jaar Italië 2,476%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,624.

Ik voeg ook deze week weer een lijst toe met een aantal landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven zijn opnieuw verder gedaald: Zwitserland 0,23%; Japan 0,522%; Duitsland, 0,688%; Nederland 0,732%; Frankrijk 1,369%; Engeland 1,553; Spanje 2,285%; VS 2,867%, Canada 1,8996% en Italië 3,522%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,405%; Nederland -0,388%; Denemarken -0,408%; Frankrijk -0,225; Japan -0,1962; België 0,134%. Deze, deze week weer opgelopen negatieve rentetarieven tonen de absolute gekte van het monetaire systeem dat door de Centrale banken (BoJ, BoE, ECB, FED) wordt gevoerd. Ik heb een reactie gekregen op deze zinsnede uit het vorige blog. Hoe goedkoop het dan wel is bij het lenen voor 30 jaar fixe. Ik geef een voorbeeld. Stel de Nederlandse overheid of andere institutionele beleggers met een AAA-rating, leent €1000 tegen 0,732% ‘s jaars 30-jarig geld, dat dus in 2049 moet worden terugbetaald. Dan betaalt de overheid per jaar €7,32, in dertig jaar dus €220. Maar de Staat moet wel in de miljoenen lenen, stel €50 mln. Dan kost dat €366.000 per jaar. Een peanut voor zo’n bedrag. Als de rente 6% zou zijn, wat ‘normaal’ zou zijn bij een gezond monetair beleid, dan zou dat €3.000.000 per jaar zijn.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 23032019/471 The end of May