UPDATE 08062019/482 Pinksterboodschap

Twee duizend jaar geleden spraken de Galileeërs de toenmalige wereld in een taal die iedereen verstond: de Parten, Meden, Elamieten, de bewoners van Mesopotamië, Judea, Kappadocië, Pontus, Axië, Frygië, Pamfylië, de bewoners in Libië bij Cyréne, de Romeinen, Joden, proselieten Kreténzen en Arabieren die in Palestina woonden, met een boodschap op Pinksteren. Die boodschap is van alle tijden. Die gaat over vrede, veiligheid, solidariteit en zorg voor elkaar. Ik moest daaraan denken toen ik een rapportage op TV zag over honderden kinderen onder de 12 jaar van IS strijders, die in veelal Koerdische noodkampen verblijven met hun moeders, onder erbarmelijke omstandigheden. De Koerden willen van de moeders en hun kinderen af, want ze kunnen ze niet verzorgen en te eten en drinken geven. Die mensen schreeuwen om hulp, maar de Europese thuislanden houden zich afstandelijk (doof, blind en stom). Die kinderen groeien daar op, zonder de opvang van bezorgde ouderen, terwijl zij de slachtoffers zijn van een fout bewind. Wat IS heeft gedaan is verschrikkelijk, maar die kinderen daar mogen daarvoor niet worden afgerekend. Al die kinderen daar van Nederlandse moeders moeten uit die hel worden teruggehaald: zij hebben niets misdaan, maar onze politici kijken ervan weg, ook die van de zogenaamde Christelijke partijen. Dit is onmenselijk beleid van dit kabinet en daar hangt een prijskaartje aan. Wij leven in een seculiere (of agnostische of religieus neutrale) staat, gestoeld op materie en niet op warmte, waar hebzucht, kapitalisme en egoïsme hoger scoren dan vergevingsgezindheid en solidariteit. Dit is mijn Pinksterboodschap voor dit jaar. Lees over onze toekomst van Big Brother en The Matrix aan het einde van dit blog onder The Matrix weer in de actualiteit.

Slecht nieuws voor de werknemers in Nederland

In ruil voor een hervorming van het pensioenstelsel krijgen werknemers een hoop terug van de politiek, schreef dinsdagmiddag de Telegraaf. Als het aan de onderhandelaars ligt, stijgt de AOW-leeftijd straks met acht maanden als de levensverwachting met een jaar omhoog gaat. Nu stijgt die, in de huidige plannen voor de toekomst, nog één op één mee. En voordat deze tragere stijging begint, wordt de AOW-leeftijd eerst twee jaar bevroren op 66 jaar en vier maanden. Die gaat vervolgens in kleinere stapjes richting de 67 waarna de afgesproken, tragere stijging van de AOW-leeftijd echt begint. Mensen met zware beroepen kunnen bovendien eerder stoppen met werken, als het aan de onderhandelaars ligt. Zij krijgen, onder een bepaald inkomen, een vrijstelling van de fiscale boete die daar nu nog op staat. Naar verluidt zijn er ook afspraken gemaakt over zzp’ers. Zij zouden straks, voor het overgrote deel, een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering moeten nemen en zouden makkelijker mee kunnen deelnemen aan pensioenregelingen. Toeslagen voor onregelmatig en zwaar werk kunnen belastingvrij worden gespaard voor eerder stoppen. Ook kunnen hiervoor 100 weken verlof worden opgespaard. Dat was 50 weken. Ook komt er een fonds van €800 mln voor onder meer investeringen in duurzame inzetbaarheid en scholing. Deze afspraken zijn tijdelijk tot 2025. In de tussentijd wordt gewerkt aan structurele maatregelen. Verder komt er een ander soort pensioenuitkering. Belangrijk verschil met nu is dat pensioenfondsen minder hoge buffers hoeven aan te houden. Daardoor kunnen bij voldoende rendement de pensioenuitkeringen en -opbouw gemakkelijker meestijgen met de prijzen. [maar dat is nu juist het echte probleem, die rendementsverbetering is niet te verwachten zolang de ECB het desastreuze monetaire beleid voortzet. Een oplossing daarvoor ontbreekt] De kans op kortingen op de pensioenen wordt kleiner. Afgesproken is dat een korting niet meer nodig is als het pensioenfonds een dekkingsgraad heeft van 100 of meer. Dit geldt momenteel voor de overgrote meerderheid van de fondsen. [die aanname weerspreek ik: de kans dat kortingen op uitkeringen kleiner worden, zeker op een iets langere termijn bezien, wordt zelfs groter] Door afschaffing van de zogenaamde doorsneesystematiek, die de inleg van jongeren nu nog lager waardeert dan die van ouderen, gaat iedereen straks dezelfde pensioenpremie betalen. Afgesproken is dat hierdoor geen groepen erop achteruitgaan. Een stuurgroep houdt in de gaten of het nieuwe contract aan alle afspraken voldoet. Als dit zo is, volgt definitieve wetgeving.[die afschaffing gaat €60 mrd kosten en de vraag is wie dat gaat betalen? Graaien in de pensioenkassen?] Met de nieuwe pensioencontracten kunnen zzp’ers straks eenvoudiger pensioen opbouwen. Het wordt fiscaal ook aantrekkelijker om zelf voor pensioen te sparen. [het probleem voor ZZP’ers is dat opdrachtgevers een te lage vergoeding betalen voor de geleverde diensten, waardoor ze geen geld hebben voor het opbouwen van een pensioenpotje en het betalen van een torenhoge arbeidsongeschiktheids-verzekering. Waar gaan de ZZO’ers dat geld vandaan halen?]

Verder hebben de partijen afgesproken dat er een verplichte komt voor zzp’ers, die nog verder wordt uitgewerkt. Een voor werkgevers relevante maatregel is de beperking van het lage inkomensvoordeel en uitfasering van de regeling voor tegemoetkoming verhoging minimumjeugdloon (jeugd-LIV). [ik heb geen flauw idee wat in deze laatste zin staat en wat dat te maken heeft met de pensioen-deal]

Veel hangt nu dus af van wat de bonden besluiten. Het is nog maar een voorlopige overeenkomst. 50Plus zei, na een overleg met verantwoordelijk minister Koolmees (Sociale Zaken) hierover, dat die partij van de bonden verwacht dat ze ’niet akkoord gaan met verslechtering’. Het kabinet zocht ook de steun van GroenLinks en PvdA. Die partijen tonen zich ‘wat’ optimistischer over de kans van slagen. [dat is een heel verstandige uitspraak van deze partij voor de ouderen. De vakbonden, die 5.8 miljoen werknemers vertegenwoordigen die hun veel te dure pensioenrechten opbouwen voor hun oude dag, hebben een fooi gekregen in vergelijking tot de enorme verliezen die ze gaan leiden door de nieuwe pensioenregels. Het is een dag waarop heel werkend Nederland de vlag halfstok moet hangen. Dat gaat de deelnemers die nog werken en hun pensioen nog opbouwen in de komende tien jaar vele miljarden aan afgewaardeerde pensioenrechten kosten]

Het gepresenteerde principeakkoord over de pensioenhervormingen wordt van alle kanten geprezen, maar er zijn ook tegenstanders van de plannen. Zo wijzen PVV, SP en 50PLUS het akkoord af. PVV-leider Geert Wilders hoopt dat de FNV-leden, die zich nog over het akkoord mogen uitspreken, er een stokje voor steken. Wilders ‘kan zich niet voorstellen dat een beetje vakbond instemt’ met het ‘waardeloze akkoord’. SP-leider Lilian Marijnissen vindt dat de AOW-leeftijd niet verder mag stijgen. 50PLUS heeft geen goed woord over voor de ‘kunstmatig laaggehouden rekenrente’. Die wordt gebruikt om te berekenen of pensioenfondsen genoeg in kas hebben om geld uit te keren. “Ons prachtige pensioenstelsel wordt verkwanseld”, stelt toekomstig senator Martin van Rooijen.

De positie van D66-minister Wouter Koolmees is onzeker geworden door twee uitspraken die hij deed als toelichting op het principe pensioenakkoord. Eerst over het tekort van €60 mrd door de conversie van de pensioenrechten, waarover hij zei dat dat geen probleem mocht zijn omdat de pensioenfondsen €1100 mrd in kas hebben. Maar dan moet hij eerst aan 2 miljoen gepensioneerden waarom die gekort zouden gaan worden op hun pensioenuitkering als er zoveel geld in kas is. In het principe-pensioenakkoord is geregeld dat ZZP’ers verplicht zich moeten verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. Dat doen velen niet omdat de premie daarvoor voor hen onbetaalbaar is. Koolmees heeft daar een oplossing voor: hij stelt voor aan verzekeraars om de premie te verlagen als ZZP’ers verplicht worden zich te verzekeren en dan mogen de verzekeraars de dekking voor arbeidsongeschiktheid verlagen. Zo kan ik ook zakendoen: op z’n boerenfluitjes.

Reactie voorlopig pensioenakkoord aan Reinier Castelein, de voorzitter van De Unie

Ik wilde U laten weten dat ik tegen het principe-akkoord ben dat door de sociale partners en de overheid is afgesloten op grond van de overweging dat de echte problematiek van de pensioenfondsen niet wordt opgelost. Er zijn schijnoplossingen bedacht. De waarheid wordt noch door de vakbonden, noch door de werkgevers, noch door het kabinet en de SER aan de orde gesteld. De afwaardering van de opgebouwde pensioenreserves door de 5,8 miljoen deelnemers/werknemers, met extreem hoge pensioenpremies van 20% van het bruto loon, en de pensioenuitkeringen van de 3,3 miljoen gepensioneerden wordt met deze pensioen-deal niet gestopt. Met een kleine vertraging blijven die gewoon doorgaan. In onderstaande bijdrage leg ik dat uit.

Dat de sociale partners en het kabinet een aantal sociale hervormingen gaan doorvoeren voor een vertraging van de pensioengerechtigde leeftijd, zware beroepers, ZZP’ers en nog enkele kleinere zaken is lovenswaardig, maar aan het echte pensioenprobleem dat de dekkingsgraad, die door de Toezichthouder, De Nederlandsche Bank (DNB), wordt vastgesteld voor berekening van de pensioenopbouw en -uitkering, wordt niets structureels opgelost. Dat houdt verband met het rendement dat pensioenfondsen maken op de belegde pensioenreserves. Die reserves zijn meer dan twee keer zo groot als de Nederlandse staatsschuld. Die rendementen staan onder druk van het monetaire beleid van de ECB, dat resulteert in gratis geld en stijgende negatieve rentetarieven. Als de verrekenrente zou kunnen stijgen, naar stel 4% + inflatie%, zijn veel problemen opgelost, maar dat gaat DNB niet doen want dan moet eerste het monetaire beleid helemaal op de schop. Het kabinet komt nu met het voorstel dat de buffer van 3% boven de gegarandeerde 100% opgebouwde pensioenrechten en -uitkering kan vervallen. Die buffer is ingesteld om de gevolgen van dalende koersen op effectenmarkten op te kunnen vangen. Verstandig, zeker nu de markten onrustig worden en verdere koersdalingen niet moeten worden uitgesloten. Op dit moment zou het verstandig zijn  die buffer naar 6% te brengen, maar het kabinet stelt voor naar 0%. In de berichtgeving daarover heb ik een reactie van DNB nog niet zien voorbijkomen. Het kabinet stelt nu voor dat het vrijgeven van de 3% buffer kan worden gebruikt om de pensioenuitkeringen weer een inflatiecorrectie toe te kennen. Dat is de grootst mogelijke misleiding, want wat er gebeurt is een greep in de kassen van de pensioenfondsen te legaliseren die ten koste gaat van de pensioenreserves van de deelnemers. Een bijwerking daarvan is dat de dekkingsgraad snel verder zal verslechteren en toch tot afwaardering van pensioenrechten zal leiden. De voorgestelde modernisering van het pensioenstelsel door deelnemers de keuze te geven  hun opgebouwde pensioenreserves te beleggen meer of minder risicovol, is ondoordacht. Gokkers zullen instinctmatig kiezen voor meer risico, ook al hebben ze geen enkel beeld over de financieel/economische ontwikkeling op langere termijn. Het zou nooit mogelijk kunnen zijn dat deelnemers hun basispensioen in de waagschaal gaan zetten. Het kan zeker niet zo zijn dat deelnemers die kiezen voor minder risico met de sociale gevolgen van het goksysteem worden opgezadeld. Deze pensioenhervorming moet door de achterban van de vakbonden worden afgekeurd. Ik zie geen enkele andere optie om het pensioenprobleem echt op te lossen. De politiek zal nu de regering terug moeten fluiten. Door de buffers te verlagen lopen de werknemers/deelnemers een groter risico dat de pensioenopbouw en uitkering sneller worden verlaagd. Alleen dat wordt er door niemand bijverteld. Het rendementsprobleem wordt namelijk niet opgelost en daarmee ook het pensioenprobleem niet. De vakbonden hebben dat niet door, die denken met het binnenhalen met enkele sociale hervormingen de buit binnengehaald te hebben, zonder het echte probleem opgelost te hebben. De materiële verliezen die in de komende jaren de pensioenrechten zullen afwaarderen kunnen nu legaal worden doorgevoerd, onder verwijzing naar het principe-akkoord, als dat door de achterban van de vakbonden wordt goedgekeurd. Voor de werknemers hoop ik dat ze het licht tijdig zullen zien en het principe-akkoord zullen afwijzen. Van een groot deel van de politiek, ook niet van Klaver en Asscher hebben ze weinig te verwachten. Dat het spaargeld van het volk op basis van dezelfde ontwikkelingen straks niets meer waard is, laat iedereen, op dit moment, onbesproken.

Sombere beleggers

Beleggers zien de toekomst somber in. Ze maken zich grote zorgen over de economische groei. Vooral de handelsconflicten tussen de Verenigde Staten en andere handelsblokken zorgen voor nervositeit. De inflatie in de eurozone is in mei stevig gedaald naar 1,2% op jaarbasis. In april kwam de geldontwaarding nog uit op 1,7%. De kerninflatie, zonder de invloed van de sterk schommelende prijzen voor energie en levens- en genotsmiddelen, kwam uit op 0,8%. Dat was een maand eerder nog 1,3%. Een slecht signaal voor de ECB: het door hen, de afgelopen vier jaar, gevoerde monetaire beleid, is en blijft een groot fiasco. Daardoor komt de Nederlandse financiële stabiliteit in gevaar als gevolg van de aanhoudend lage rentes in de eurozone. Een correctie op de financiële markten en politieke onzekerheid kunnen hierdoor een relatief grote negatieve impact hebben op de reële economie. Hoewel de economische groei er nog aardig in zit, zijn de financiële markten in mineur. Niet onterecht, denkt de hoofdeconoom van Wall Street-bank Morgan Stanley. Als de handelsoorlog doorzet kan een recessie binnen negen maanden toeslaan, denkt Chetan Ayha. Volgens hem onderschatten beleggers zelfs nog de impact van de aanhoudende handelsspanningen, schrijft Bloomberg. Tussen de VS en China woedt al een jaar een handelsoorlog, die inmiddels ertoe heeft geleid dat de VS op $200 mrd aan goederen uit China importheffingen tot 25% heft. De Chinezen hebben op hun beurt met gelijke munt teruggeslagen. Maar de kans dat het allemaal nog erger wordt, neemt met de dag toe. De onderhandelingen tussen de VS en China zijn vastgelopen en president Trump heeft gedreigd om ook op de resterende $325 mrd aan importen uit China extra belasting te gaan heffen. Als dat gebeurt zullen ook de Chinezen dat niet laten passeren zonder tegenmaatregelen. Als klap op de vuurpijl hebben beide landen nu ook zwarte lijsten opgesteld waarmee specifieke bedrijven worden aangepakt. Volgens Ayha kan dat alles leiden tot hogere kosten, minder vraag en lagere investeringen: een ideaal recept voor een recessie. De onrust op de financiële markten neemt alleen maar verder toe door het dreigement van Trump aan het adres van Mexico. Vorige week twitterde de president dat de VS een heffing van 5% op alle importen uit Mexico gaat instellen totdat de zuiderburen iets doen aan het aantal migranten dat de grens met de VS oversteekt.

Nu zal afnemende handel tussen Mexico en de VS de wereldeconomie niet meteen een ferme klap toedienen, maar het probleem schuilt hem in het signaal dat Trump ermee afgeeft. “Je kunt een deal sluiten met Trump waar hij zich gewoon niet aan houdt”, zegt analist Corné van Zeijl van Actiam. “Dat betekent dat de onbetrouwbaarheid van Trump hiermee heel duidelijk naar voren is gekomen.” Van Zeijl doelt op het eerder gesloten vrijhandelsverdrag tussen de VS, Canada en Mexico. Trump stond erop dat het oude NAFTA-verdrag werd vervangen door een nieuw verdrag, maar nog voor dat deze overeenkomst door de parlementen van de landen is geratificeerd, dreigt Trump het al te schenden. Het gevolg daarvan is dat iedereen terughoudend zal worden om deals met Trump te sluiten, denkt Van Zeijl. “Dat betekent dat je een verdere escalatie krijgt zoals we nu zien tussen China en de VS, en dat gaat grote implicaties hebben voor de wereldeconomie. Beurscommentator Durk Veenstra signaleert dezelfde angst. Aan het eind van de maand staat er weer een G20-top op de planning, waar Trump en de Chinese president Xi Jinping elkaar zullen treffen. Tijdens de vorige top, in Argentinië, bereikten de twee een akkoord over het beëindigen van de handelsoorlog, wat tot nu toe dus niet is gelukt. De verwachtingen voor deze top zijn niet hooggespannen. “Maar ook als er een afspraak wordt gemaakt: wat is het waard? Dat realiseren nu ook de financiële markten”, aldus Veenstra. “Niks is meer wat het lijkt”, vervolgt hij. “Daardoor wordt het speelgeld van de casinotafel gehaald.” Dat blijkt ook wel. Vorige maand verloor de Amerikaanse S&P500 ruim 6%. De koepel van centrale banken in de Verenigde Staten staat gereed om waar nodig in te grijpen als de handelsstrijd met China de Amerikaanse economie raakt. Dat zei voorzitter Jerome Powell van de Federal Reserve in een toespraak. Hij beloofde de economische ontwikkelingen goed in de gaten te houden. Powell benadrukte dat onbekend is of en wanneer problemen tussen de VS en China de wereld uit worden geholpen. “We volgen nauwlettend de consequenties van deze ontwikkelingen voor de vooruitzichten van de Amerikaanse economie”, zo zei hij. Powell sprak tijdens een FED-conferentie die deel uitmaakt van een jaar durende evaluatie van de wijze waarop de centrale bank haar monetaire beleidsdoelstellingen uitvoert en communiceert. Het centralebankhoofd beloofde dat de FED “passend” zal handelen om de groei te ondersteunen geholpen door een sterke arbeidsmarkt en een inflatie in de buurt van de doelstelling van circa 2%. (bron: DFT)

De hevige reactie die China in het weekend op de dreigingen van Trump gaf, heeft de spanning op de financiële markten opgedreven. Aandelen gingen wereldwijd in de uitverkoop en de rendementen van veilige havens zoals staatsobligaties bereikten nieuwe dieptepunten. In vergelijking met de meeste andere activamarkten blijft het op de valutamarkten vrij rustig, hoewel de Mexicaanse peso, na de dreigingen van Trump, alle winst die de munt in 2019 had behaald kwijtraakte en tegenover de dollar meer dan 3% lager eindigde. Het Britse pond deed het opnieuw het slechtst van de G10-valuta. Handelaren worden nerveus van de politieke chaos daar en van het ontbreken van oplossingsrichtingen voor de impasse rond de Brexit. Zowel de economische cijfers als het beleidsnieuws worden beheerst door politieke en mogelijke gevolgen van een handelsoorlog voor economische groei; dit zijn de factoren die bewegingen op de markt bepalen. Marktstrategen bleven hun verwachtingen van de centrale banken van de G10 naar beneden bijstellen en gaan uit van renteverlagingen, vooral in de VS. Wij denken dat het verstandiger is om af te wachten of de cijfers deze hypothetische vertraging bevestigen en zetten in op het uitblijven van beweging bij de Federal Reserve. De koers van de euro houdt vrij goed stand te midden van alle financiële risicomijding en de dreigende handelsoorlogen. De onzekerheid over de Brexit blijft toenemen. Volgens de peilingen in het Verenigd Koninkrijk is een politieke aardverschuiving op komst, en zullen zowel de Tories als Labour ingehaald worden door partijen die een duidelijker standpunt over de Brexit innemen: de Liberaal-Democraten die willen ‘blijven’ en het nieuwste politieke instrument van Nigel Farage dat voor ‘vertrekken’ staat. De klok tikt weer richting de nieuwe deadline in oktober en er is in feite nog geen enkel teken van meer duidelijkheid. De spanningen in de handelsbetrekkingen en de invoerheffingen zijn op middellange termijn ongunstig, maar we denken dat de regering-Trump onder enorme druk zal komen te staan om overeenstemming te bereiken wanneer de economische en financiële schade bekend wordt. Daarom blijven we ervan uitgaan dat er geen renteverlagingen komen. Trump zal pas na de G12 bijeenkomst einde van de maand beslissingen nemen over verdere verhoging van invoerheffingen voor Chinese export. (Bron: Enrique Diaz-Alvarez MarketUpdate)

Beleggers voeren de druk op centrale banken op om de economie te stimuleren. De zorgen over de wereldeconomie nemen toe. Een akkoord om de handelsoorlog tussen de VS en China te beslechten lijkt ver weg, de olieprijs is aan het dalen, de inflatie zakt weg. En als de economie gaat kwakkelen, wordt er weer gekeken naar centrale banken en wat zij bereid zijn te doen om diezelfde economie weer een zetje in de goede richting te geven. Vooralsnog kijkt de ECB de komende 9 maanden de kat uit de boom. Voorzitter van de Federal Reserve, Jerome Powell, hintte deze week al dat het stelsel van Amerikaanse centrale banken ’op gepaste wijze’ zal ingrijpen als de handelsoorlog een groot negatief effect heeft op de Amerikaanse economie. Oftewel: de rente, die nu op 2,25-2,5% staat, blijft staan op het huidige niveau maar kan neerwaarts worden aangepast. De ECB zal de markt zoveel mogelijk willen sussen, maar dat gebeurde niet. Zijn toezeggingen vielen de markt tegen. Hij was niet meer zo grootmoedig voor de financiële markten als in het verleden. De ECB-gereedschapskist is, om in geval van een nieuwe recessie in te grijpen, redelijk leeg. De rente is sinds de crisis niet verhoogd, dus dat instrument heeft de ECB niet tot z’n beschikking. „Er moet de balans opgemaakt worden, wat heeft het beleid de afgelopen jaren gebracht? Zijn we klaar voor nieuwe risico’s? Of moeten er nieuwe instrumenten bedacht worden?”. Die taak laat Draghi waarschijnlijk aan zijn opvolger over, de termijn van de Italiaan loopt eind oktober af. „De ECB komt een beetje in een grijze periode”, „Draghi is stilaan zijn verhuisdozen al aan het inpakken. Zijn opvolger, die op dit moment nog niet bekend is, wacht moeilijke tijden.

De Amerikaanse werkgelegenheid is in mei fors lager uitgekomen dan verwacht. Volgens het Amerikaanse ministerie van Arbeid kwamen er (exclusief landbouw) 75.000 banen bij. De banengroei over april werd fors neerwaarts bijgesteld van naar 263.000 naar 224.000. De werkloosheid in de VS bleef zoals verwacht stabiel op 3,6%, het laagste niveau sinds eind 1969. Het gemiddelde uurloon steeg 0,2% op maandbasis. Eerder deze week kwam er al een zeer tegenvallend cijfer van salarisverwerker ADP over de arbeidsmarkt in de Amerikaanse private sector naar buiten.

Sombere economen

De heren Willem Vermeend en Rick van der Ploeg waarschuwen beleggers in hun Pinkstercolumn op DFT voor zwaar weer dat op komst is. Deze is te lezen op: https://www.telegraaf.nl/financieel/1708057096/column-zwaar-weer-op-komst-voor-beleggers Ik wil lezers een aantal citaten niet onthouden omdat ze de kern van de problematiek waarin we verkeren, naar mijn mening, treffend in beeld brengen. <citaat>Op dit moment is de algemene teneur dat de verschillende risico’s die de wereldeconomie bedreigen een sterke invloed zullen hebben op de economische groei in landen, op beurzen en investeringen van bedrijven. We zetten ze hier op een rijtje. Een belangrijk element daarbij is ook de internationale rente-ontwikkelingen op de obligatiemarkt. Deze staan op of rond hun laagste standen ooit. Deze historisch lage rente heeft vooral te maken met de zorgen van beleggers over de negatieve economische gevolgen van het handelsbeleid van de Amerikaanse president Donald Trump en de vrees voor een recessie. In de financiële sector zien we dat steeds meer partijen naar een zogenoemde neutrale inrichting van hun portefeuilles gaan. Voor de komende jaren wordt in vrijwel alle studies voor de meeste landen in de wereld uitgegaan van een matige economische groei met een lage inflatie. De vergrijzing speelt daarbij een belangrijke rol. Ook voor Nederland gaat het Centraal Planbureau (CPB) uit van het zogenoemde ’nieuwe normaal’ en dat is een gemiddeld jaarlijkse groei van 1% tot 1,5%. Vergeleken met de mooie groeicijfers van eerdere jaren, 2% tot 3%, heeft dit voor ons land ingrijpende consequenties, zoals miljarden minder belastinginkomsten voor de schatkist en ook dat er minder banen worden gecreëerd. Het is opvallend dat in politiek Den Haag deze boodschap nog niet is doorgedrongen. Daar heerst nog steeds het feestgedruis van de hoge groei van de afgelopen jaren. En dat zien we terug in hogere overheidsuitgaven en de roep om hogere lonen. Bij het ’nieuwe normaal’ is deze ruimte er niet meer en is de kans groot dat we zowel in Den Haag, maar ook bij bedrijven weer te maken krijgen met bezuinigingsoperaties die we bijna al weer vergeten zijn. Buiten Nederland zien we wel zorgen over groeivertragingen en wordt al de verwachting uitsproken dat bij een fors inzakkende groei de centrale bankiers komen helpen door de geldkraan verder open te draaien. Daardoor zal het algemene lage renteniveau waaraan we inmiddels gewend zijn geraakt, gecontinueerd worden. De meeste economische deskundigen zijn van mening dat deze geldkraan een slechte oplossing is die niet (meer) werkt. Wat werkt wel? Regeringen moeten samen met bedrijfsleven gaan investeren in goed renderende infrastructurele projecten en nieuwe technologieën. Met name binnen het klimaatbeleid zijn er volop kansen. Er wordt de afgelopen jaren volop gespeculeerd over een nabije wereldwijde recessie. De ervaring leert dat deze onverwacht kan toeslaan, maar tot op heden zijn er geen overtuigende signalen die daarop wijzen. De economieën van de meeste landen draaien nog redelijk en binnen het internationale bedrijfsleven overheerst nog steeds het optimisme. De verwachting is ook dat een mogelijke recessie minder diepgaand zal zijn dan die van 2008/2009. Overheden en de financiële sector hebben daarvan geleerd en kunnen nu effectiever ingrijpen. Verschillende studies bevatten een extra waarschuwing voor beleggers. Zo zal onder invloed van onder meer macro-economische en geopolitieke ontwikkelingen in de wereldeconomie, de volatiliteit op beurzen aanzienlijk gaan toenemen. Deze week verscheen de jaarlijkse risicorapportage over de financiële markten van het CPB, die door de meeste beleggers niet geraadpleegd zal worden. Daarin waarschuwt deze rekenmeester van het kabinet dat door de lage rentes de Nederlandse financiële stabiliteit in gevaar komt. Door de grote negatieve impact op onze economie lopen vooral de huizenmarkt, pensioenfondsen en verzekeraars gevaar. Volgens het CPB zullen daarnaast handelsoorlogen, Brexit en het regeringsbeleid in Italië tot dalende aandelenkoersen kunnen leiden. Maar wie de recente beleggingsoutlook van Pimco, ’s werelds grootste obligatiebelegger, leest wordt pas echt somber. Voor de komende drie tot vijf jaar wordt daarin een economische wereld geschetst waarin het voor beleggers heel moeilijk wordt om nog wat te kunnen verdienen. Naast de matige economische groei achten de opstellers van de outlook een wereldwijde recessie aannemelijk. Daarnaast onderscheiden ze zes risico’s die een geweldige impact hebben op de economie van landen en financiële markten en in de economische wereld overal tot onzekerheden zal leiden. Daarbij gaat het om de Chinese economie die geleidelijk zal vertragen, het opkomende populisme in veel landen, vergrijzing van de samenleving, kwetsbare financiële markten, technologische innovaties, handelsconflicten en de risico’s die samenhangen met de opwarming van de aarde. Het is opvallend dat Pimco tot de slotsom komt dat deze risico’s per saldo nadelig zullen uitpakken voor de wereldwijde economische groei en de beleggingswereld en dat het aanhouden van meer liquide middelen overwogen moet worden. In andere studies die wij onderschrijven, worden technologische vernieuwingen vooral beschouwd als een impuls voor groei en nieuwe banen. Daarnaast wordt het klimaatbeleid daar niet aangemerkt als een risicofactor die de groei afremt, maar de mogelijkheid biedt om een groene economische groei te realiseren. Als we afgaan op de studies en prognoses, dan is er voor de beleggingswereld geen reden voor optimisme. Bovendien zullen beleggers op hun zoektocht naar rendement terecht kunnen komen bij beleggingen met meer risico’s. </citaat> [de toon van de column is helder: de teneur is somber met risico’s. Vooralsnog zie ik klimaatinvesteringen nog niet als een aantrekkelijke belegging. Eerst zal er op een aantal terreinen ‘schoon schip’ gemaakt moeten worden. Moet er orde op zaken gesteld worden. Moet er voor ‘volk en vaderland’ duidelijkheid worden verschaft over de weg naar de toekomst. De overheid zal over de energie-transitie beelden moeten scheppen waar en wanneer dat moet gaan plaatsvinden en waar het geld vandaan moet komen om die investeringen en kapitaalvernietiging van betaald moeten gaan worden, zeker voor de burgers, die de komende jaren niet meer hoeven te rekenen op hogere inkomsten, eerder op een daling van de koopkracht door de 0% rente en de stijgende negatieve rente. Er staan heel veel bakens op oranj e, waarvan de kans dat ze rood gaan kleuren groter is dan dat ze terugkeren naar groen]

Draghi heeft gesproken, daarna daalden de aandelenkoersen; beleggers teleurgesteld

De ECB staat klaar om in te grijpen’ De Europese centrale bank heeft (ECB) besloten om de belangrijkste rentetarieven in ieder geval tot de eerste helft van 2020 ongemoeid te laten. De ECB liet de beleidsrente onveranderd op 0%. De depositorente, de rente waartegen banken hun overtollige geld kunnen stallen, bleef staan op -0,4%. Het belangrijkste nieuws dat de ECB bekendmaakte, ging over de nieuwe ronde aan bankensteun, de zogeheten TLTRO’s. Banken kunnen vanaf september in Frankfurt aankloppen voor goedkope leningen, de rente daarop is 10 basispunten (0,1%) boven de refirente. Dat rentetarief staat momenteel op 0%. Als de ECB de refirente verhoogt, gaat de rente op de bankleningen ook omhoog. Banken die al heel veel kredieten hebben uitstaan, kunnen zelfs tegen een nog lager tarief bij de ECB aankloppen. De ondergrens ligt tien basispunten boven de depositorente, die momenteel op -0,04% staat. Vooraf was al verwacht dat de ECB met meer details over de bankensteun zou komen. Die is bedoeld om banken aan te moedigen om leningen te verstrekken, zodat daarmee investeringen gedaan kunnen worden. [dat geld zal vooral worden opgenomen door de zwakke banken uit de zwakke eurolanden rond de Middellandse Zee] Dat moet de groei in de eurozone aanwakkeren. Centralebankpresident Mario Draghi vertelde in een toelichting dat sommige leden van het ECB-bestuur, met daarin de presidenten van alle nationale centrale banken, het onderwerp van een renteverlaging opwierpen in de vergadering over het monetaire beleid. Draghi zegt verder dat er risico’s zijn voor de Europese economie. Maar volgens de bankier is de kans op een recessie klein. [de meeste denktanks en marktdeskundigendelen dat standpunt niet omdat er veel signalen zijn die wijzen op een verder afnemende groei en een verzwakking van de wereldhandel als gevolg van de handelsoorlogen die Trump voert] De ECB heeft de groeiverwachting van de eurozone voor dit jaar verhoogd van 2% naar 2,1%. Voor de jaren 2020 en 2021 werd de voorspelling verlaagd naar 1,4%. De inflatieverwachting werd voor dit jaar licht verhoogd naar 1,3%. Voor 2020 en 2021 wordt een inflatie van respectievelijk 1,4% en 1,6% verwacht. De ECB heeft als doelstelling om de inflatie op de middellange termijn naar iets onder 2% te krijgen. Maar nadat de stijging van consumentenprijzen in de eurozone in de herfst van vorig jaar een hoogtepunt bereikte op ruim 2%, is de inflatie dit jaar weer (ver) gedaald onder dit niveau. [de doelstelling van de ECB was en is 2% en die wordt de eerste jaren niet gehaald. Draghi zegt dus niet dat er een deflatoir risico is]

De Europese Centrale Bank (ECB) moet doorgaan met het monetaire steunbeleid dat ze nu voert. Dat adviseert het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in een nieuw rapport, waarvan een deel in handen is gekomen van persbureau Reuters. Het uitgelekte document zou eigenlijk pas komende week bij een bijeenkomst in Luxemburg gepresenteerd worden aan de ministers van Financiën van de EU-lidstaten. Het IMF stelt in het rapport verder dat de euro iets ondergewaardeerd wordt. De organisatie roept EU-landen met “voldoende fiscale ruimte”, zoals Duitsland, daarom op om de uitgaven te verhogen. Zo zou potentiële groei verder worden gestimuleerd. Het IMF stelt dat landen met een flink begrotingstekort, zoals Italië, juist “meer fiscale ruimte” moeten creëren door structurele hervormingen door te voeren. Dergelijke ingrepen zouden de wisselkoers van de euro bovendien helpen versterken. Sinds december 2018 is de ECB gestopt met het opkoopbeleid dat ze in 2016 startte. Wel houdt de bank de rentes sindsdien nog steeds op 0%, zodat banken gemakkelijk kunnen lenen. De ECB meldt nu dat het monetaire beleid de eerste drie kwartalen niet zal worden aangepast.

Inkopers zijn niet gerust op economische groei

Inkoopmanagers bij Nederlandse bedrijven verwachten een daling van de binnenlandse productie. Nederlandse ondernemers in de industrie zijn een stuk minder positief geworden over de economische vooruitzichten. Hoewel het aantal nieuwe orders bij bedrijven flink is gestegen zijn de verwachtingen voor de toekomst gedaald naar het laagste punt in bijna zes jaar tijd, zo blijkt uit onderzoek van het Nederlandse instituut van inkoopmanagers (Nevi). Dit instituut peilt maandelijks bij inkoopmanagers van bedrijven hoe zij aankijken tegen de economische situatie. Omdat die als eerste zicht hebben op de verwachte verkopen van hun bedrijf, en daarop de eigen inkopen afstemmen, wordt de zogeheten inkoopmanagersindex gezien als een goede voorspeller van de economische ontwikkelingen. De afgelopen maanden daalde de index gestaag, maar in mei is daar voorlopig een einde aan gekomen. Met 52,2 staat de index nipt hoger dan in april (52,0). Een stand van boven de vijftig duidt op groei, onder de vijftig is er sprake van krimp. Vooral de deelindex voor nieuwe orders deed het opvallend beter dan in april en steeg van 50,8 naar 51,8. Die groei is volgens het Nevi volledig te danken aan extra vraag vanuit het binnenland. De vraag vanuit het buitenland zwakte juist verder af ten opzichte van een maand geleden. Maar de meevaller bij de nieuwe orders werd grotendeels weer ongedaan gemaakt door een sterke daling van de verwachte toekomstige productie onder de inkoopmanagers. Het Nevi meldt verder dat de werkgelegenheid in de industrie verder is toegenomen, maar dat ook hier de vaart eruit loopt. De toename kwam uit op bijna het laagste niveau in drie jaar tijd. De afzwakkende groei zorgt er eveneens voor dat de inflatie verder terugloopt. De verhoging van de verkoopprijzen kwam op het laagste punt uit in tweeënhalf jaar tijd. Ook aan de inkoopkant nemen de prijsstijgingen de laatste maanden snel af. In het Verenigd Koninkrijk is de inkoopmanagersindex weer onder het breekpunt van vijftig gedoken, zo liet onderzoeksbureau IHS Markit weten. De laatste keer dat de index krimp aangaf was in juli 2016, kort na het referendum over de brexit. Kort daarop steeg de index alweer om sindsdien altijd boven de vijftig uit te komen. De daling in het Verenigd Koninkrijk kwam onverwacht: 49,4. Volgens de onderzoekers van Markit was er in de aanloop naar de verwachte brexit eind maart sprake van een flinke opbouw van voorraden bij bedrijven, voor het geval zij problemen met leveringen zouden krijgen bij het uittreden van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie. Nu de daadwerkelijke brexit langer op zich laat wachten worden de voorraden weer afgebouwd, waardoor bedrijven nu minder nieuwe orders krijgen. (Bron: Jan Kleinnijenhuis, redactie Economie dagblad Trouw) In Nederland kwam in april de gemiddelde dagproductie in de industrie 1,2% lager uit vergeleken met dezelfde maand een jaar eerder. Na enkele positieve jaren met een flinke groei van de dagproductie is de trend sinds 2018 vlak.

De huizenmarkt en ons pensioen lopen gevaar

Daarvoor waarschuwt het Centraal Planbureau (CPB) in zijn jaarlijkse risicorapportage https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/cpb-notitie-risicorapportage-financiele-markten-2019_eind_0.pdf, over de financiële markten. Het bureau maakt sinds 2012 een analyse om het parlement te informeren over de belangrijkste risico’s voor de stabiliteit van het financiële stelsel en de Nederlandse economie. Volgens het CPB blijven de korte- en langetermijnrentes in de eurozone de komende jaren laag. “Dit betekent dat financiële risico’s, zowel in Nederland als in het buitenland, de kans krijgen zich verder op te bouwen”, schrijven de onderzoekers in het rapport. In Nederland zijn vooral pensioenfondsen en verzekeraars kwetsbaar voor de lage rentes, omdat zij steeds meer geld in kas moeten houden om te voldoen aan de wettelijke dekkingsgraad. De kans dat verzekeraars niet meer aan hun verplichtingen kunnen doen voldoen, neemt daardoor toe. Dat die zorgen reëel zijn, bleek vorige maand bij Yarden. De uitvaartverzekeraar staat onder curatele van De Nederlandsche Bank (DNB) omdat het in de financiële problemen zit, mede door de lage rente. Honderdduizenden premiebetalers lopen het risico dat hun uitvaart niet volledig wordt vergoed. Pensioenfondsen zullen echter niet in stabiliteitsproblemen raken, omdat zij hun verplichtingen aan deelnemers tussentijds kunnen versoberen (waaronder het verlagen van de pensioenuitkeringen). Het CPB gaat ervan uit dat verschillende fondsen hun uitkeringen in 2020 of 2021 zullen verlagen. Hierdoor daalt de koopkracht voor gepensioneerden en worden de pensioenrechten van de deelnemers afgewaardeerd dan wel wordt de maandelijkse pensioenpremie, die al extreem hoog is (één dag per week werken) verhoogd. DNB waarschuwde De Nederlandsche Bank (DNB) al dat volgend jaar pensioenkortingen dreigen voor drie pensioenfondsen met totaal twee miljoen deelnemers. Een jaar later komt het pensioen van nog eens bijna acht miljoen Nederlanders in gevaar. Het CPB noemt ook enkele macro-economische ontwikkelingen. Zo zal een verdere escalatie van de door Donald Trump ingezette handelsoorlog kunnen leiden tot dalende aandelenkoersen. Hetzelfde geldt voor een no-deal brexit en de hechte verstrengeling tussen de Italiaanse overheid en Italiaanse banken. Dergelijke correcties kunnen vervolgens Nederlandse banken, verzekeraars en pensioenfondsen raken. Dit kan weer een negatief effect hebben op huishoudens en bedrijven, met name diegenen met hoge schulden, aldus het CPB. Door de lage rentes blijven beleggingen in de Nederlandse huizenmarkt en commercieel vastgoed aantrekkelijk. Volgens het CPB blijven de prijzen op een hoog niveau, mede vanwege het geringe aanbod van nieuwe koopwoningen. [dat moge zo zijn maar de koopprijzen zullen wel negatief worden beïnvloed door de kosten die nodig zijn voor het energie-neutraal maken van de woning. In feite moeten die kosten worden afgewaardeerd op de waarde van de woning] Bovendien groeit het aantal particuliere woningverhuurders gestaag door. Hierdoor komen er weliswaar nieuwe huurwoningen op de markt, maar dit zorgt wel voor een prijsopdrijvend effect. Een consolidatieslag in de Europese bankensector vormt een groot risico, maar levert mogelijk ook (kleine) baten op. Nog grotere banken kunnen wellicht too-big-to-save worden. Bovendien is een nadeel daarvan dat te grote banken een prikkel hebben om meer risico’s te nemen dan banken die zich zonder impliciete garanties van de overheid op de markt begeven. Wellicht kan schaalvergroting nog tot efficiëntievoordelen leiden, maar dit is geen zekerheid: in gefragmenteerde nationale markten lijkt de kans hierop groter dan op pan-Europees niveau. [hier staat dus dat de systeembanken, die door nationale overheden ten alle tijde overeind gehouden moeten worden, voor de samenleving een groter risico zijn dan nationale banken] Wereldwijd blijven de schulden voor bedrijven en consumenten hoog. De kwaliteit van bedrijfsschulden en bedrijfsobligaties is daarbij achteruitgegaan, de markt voor verpakte bedrijfsleningen is gegroeid en de kans op herwaarderingen op deze markt wordt als relatief hoog ingeschat. Een herprijzing kan zichzelf versterken als veel institutionele investeerders snel hun portfolio’s aanpassen.

Depositobank – Sparen zonder risico’s bij een bank zonder kredieten heeft geen meerwaarde

Een bank die betalingen regelt en spaargeld in bewaring neemt. Een bank die geen kredieten verstrekt en daardoor nauwelijks risico loopt? Zou het niet prettig zijn als zo’n ‘bank’ er zou zijn? Daar heeft het CPB een onderzoek naar gedaan. Ja, zou je zeggen. Zo’n bank kan haast niet omvallen. Spaarders lopen geen risico dat zij hun spaargeld kwijtraken omdat hun bank teveel kredieten heeft verstrekt of zich schuldig heeft gemaakt aan financieel trapezewerk. Voor zo’n bank – in jargon: een depositobank – is een financiële crisis à la die van 2009, toen de overheid de systeembanken te hulp moesten schieten, geen probleem. Moet zo’n bank er dus komen? Heeft die meerwaarde? Een depositobank int geld van spaarders en parkeert dat bij de centrale bank. De depositobank heeft geen winstdoelstelling. Voor rekeninghouders zijn er ook nadelen: rente betaalt de depositobank niet of nauwelijks uit. Rood staan kan niet, want dat is een vorm van kredietverlening. En daar doen depositobanken niet aan. Is zo’n bank zinvol? Het betalingssysteem in Nederland werkt goed en is efficiënt. Daarbij zijn spaarders beschermd door het depositogarantiestelsel, waaraan alle banken meedoen. Heeft een bank problemen, dan zijn spaartegoeden tot €100.000 beschermd en wie twee rekeningen bij verschillende banken heeft, is voor twee ton beschermd. Momenteel heeft 91% van de Nederlandse huishoudens een spaartegoed van minder dan €100.000. Kortom, de meeste spaarders lopen nauwelijks risico’s als hun bank omvalt. En het betalingsverkeer zal waarschijnlijk niet (nog) beter worden van een depositobank.
Een depositobank die zich aansluit bij dat garantiestelsel, biedt amper meerwaarde, stelt het Planbureau. De depositobank zelf kan eigenlijk niet omvallen, maar andere banken wel. Zo lopen klanten van de depositobank toch risico’s. Bovendien kan een depositobank het financiële systeem instabieler maken. In tijden van crisis kunnen consumenten er en masse naar toe vluchten. Hoe komen commerciële banken dan nog aan geld? Een depositobank die zich niet aansluit bij het garantiestelsel? Die heeft twee nadelen. Als er iets flink mis gaat, zijn spaarders niet beschermd. Waarom zouden spaarders naar zo’n bank gaan als hun spaargeld elders wel is beschermd. Daarbij zijn Europese richtlijnen duidelijk: banken moéten bij het garantiestelsel zijn aangesloten. Zo niet, dan krijgen ze geen bankvergunning. Die richtlijnen maken het ook lastig om een depositobank op te richten die in handen is van de overheid. Bovendien biedt zo’n bank, volgens het Planbureau, net zo weinig voordelen als aan een depositobank die in particuliere handen is. Vraag is volgens het CPB ook of zo’n overheidsbank innovatief genoeg zal zijn. Er is wel gesuggereerd om van De Volksbank (ASN, BLG, Regiobank, SNS Bank) een depositobank te maken. Dat kan volgens het Planbureau, maar eenvoudig is het niet. De Volksbank zou dan vrijwel al zijn kredieten moeten afstoten, terwijl leningen aan consumenten de kurk zijn waarop De Volksbank drijft. Kortom, stelt het Centraal Planbureau: een depositobank zou alleen een duidelijke functie hebben als het depositogarantiestelsel wordt afgeschaft, maar dat heeft ook een hoop nadelen. Tussen de regels door is er nog een conclusie: het is niet voor niets, en niet zo vreemd, dat er tot nu toe geen private partij is die een depositobank wil beginnen. (bron: Trouw, Koos Schwartz) [daar zijn wel wat kanttekeningen bij te plaatsen. Waar komt de naam ‘depositobank’ vandaan. Volgens het Banktermenboekje van de ABN Bank is een depositobank, een bank die depositogelden aantrekt (meestal van bedrijven en soms ook van grote spaarders) en daaruit kortlopende (max tot 2 jaar) kredieten verstrekt. Eerder werd een bank voor het volk, zoals die na de Bankencrisis van 2008 werd bepleit, een ‘spaarbank’ dan wel een ‘volksbank’ genoemd. De activiteiten die het CPB toedicht aan zo’n depositobank verschillen op onderdelen van eerdere aannames. Een bank die zich uitsluitend richt op spaargeld is kansloos. Een bank die op werkrekeningen van particulieren rood staan niet toestaat is geen bank in eigentijdse zin. Zo een bank moet diensten verlenen aan particulieren, dus ook hypotheekverlening, niet extreem risicovol, wel binnen de regels van de wetgeving, inclusief NHG of misschien wel uitsluitend met NHG. Het Depositogarantie Stelsel (DGS) is een must, alhoewel de verplichtingen beperkt zouden moeten zijn tot de omvang van de bank. Het gebruik maken van het digitale betalingssysteem en de mogelijkheid te pinnen zou kosteloos moeten zijn. Zoiets als de Postbank en de Gemeentegiro Amsterdam in het verleden, die beiden heel succesvol waren. Het CBS gaat ervan uit dat het DGS een betrouwbare garantie is voor (spaar)geld tot €100.000 per bankenconsortium per persoon. Die aanname deel ik niet. Door de gigantische hoeveelheden spaargelden van buiten ons land die zich bij Nederlandse systeembanken bevinden is het maar de vraag of de Nederlandse banken wel bij machte zijn bij een deconfiture van een systeembank te presteren. In het verleden is wel aan de orde geweest het gegarandeerde bedrag van de garantie te halveren. Dat is toen niet doorgezet, maar het was wel een signaal.

Wat stellen excuses van premier Rutte nog voor?

Helemaal niks. Voor mij is het nog minder dan lucht. In hoeverre is hij nog een betrouwbare premier in dit land? De reden: premier Mark Rutte bood Groningen deze week excuses in drievoud aan. Omdat veiligheid in het gaswinningsgebied nooit een rol heeft gespeeld, omdat de overheid de ernst van de situatie veel te lang heeft onderschat en omdat bij het schadeherstel snelheid en voortvarendheid het steeds hebben afgelegd tegen juridische precisie. Rutte: “Vanaf het begin is onderschat wat een enorme kluif dit is.” Nog erger is dat de stem van de Groningse bevolking nooit gehoord is in den Haag. De scoop stond gericht op de belangen van de schatkist, het belang van de NAM, de belangen van de gasleveranciers en producenten van CV-ketels e.d., maar nooit op die van de leefomstandigheden in het gebied waar gas uit de grond werd gehaald en de materiële en psychische schade die daar werd geleden in de afgelopen 50 jaar. Mark Rutte is sinds oktober 2010 premier en deze week komt hij zich ervoor verontschuldigen dat hij al die tijd de problemen van de gedupeerde Groningers heeft ontkend dan wel niet heeft herkend. De premier was voor het eerst naar de Tweede Kamer gekomen, speciaal om bij een debat over Groningen aanwezig te zijn. Hij verontschuldigde zich voor de ‘verschrikkelijke ellende’ waar Groningen de afgelopen vijftig jaar mee te maken heeft gehad. ,,We hebben Groningen een ontzettend slechte dienst bewezen door pas vanaf 2012 naar de veiligheid van het gebied te kijken’’, zei de premier. Zijn welgemeende, zoals Rutte dat zei, excuses konden op waardering van de Kamer rekenen, hoewel die nog altijd sceptisch staat tegenover het kabinet. “Er moet iets tegenover de excuses staan”, zei GroenLinks-Kamerlid Tom van der Lee. “De gaskraan moet sneller dicht, en er moet een resultaatverplichting met een heldere datum tegenover staan, waar we het kabinet op kunnen afrekenen.” Het kabinet moet op eieren lopen als het gaat over de gaswinning, zo bleek meerdere keren. PVV-Kamerlid Alexander Kops was verontwaardigd, omdat de premier vorige week zei dat versneld afbouwen van de gaswinning kan leiden tot doden in Limburgse verzorgingshuizen, bij een koude winter. Kops: “Groningen en Limburg worden zo tegen elkaar uitgespeeld.” Dat was niet de bedoeling, verklaarde Rutte. “Wat ik wilde zeggen is dat je risico’s neemt, zeker in koude winters, zolang een belangrijk deel van Nederland nog van het gas afhankelijk is.” Daarom kan de gaskraan waarschijnlijk niet sneller dicht, zoals de Tweede Kamer wenst. Die hoopte dat het kabinet het recente advies van het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) zou opvolgen. Het SodM adviseerde de gaswinning in het komende jaar al terug te brengen van 19 miljard kuub naar 12 miljard kuub, de grens waaronder het risico op aardbevingen minimaal wordt. Ook minister Wiebes (economische zaken en klimaat) begon zijn bijdrage in de Tweede Kamer met excuses. Hij had bij een bezoek aan Groningen, na de grote aardbeving van 22 mei bij Westerwijtwerd, gesproken van een ‘bevinkje’. Wiebes: “Dat was een buitengewoon domme verspreking. Tijdens een bezoek aan Groningen is het extra stom om zo’n enorm domme verspreking te maken.” [ik snap Wiebes niet want die beving was niet meer dan een bevinkje en dat moeten Groningers ook accepteren] De verspreking is de meest recente reden waarom het vertrouwen in de minister binnen sommige partijen tot een minimum is gedaald. De SP kondigde in de middag al aan dat de partij waarschijnlijk een motie van afkeuring zou indienen tegen de minister. PvdA’er Henk Nijboer stoorde zich aan de kanttekeningen die Wiebes gisteravond maakte bij de maatregelen die hij maandagavond per brief aan de Kamer had aangekondigd. Nijboer: “De premier biedt net zijn excuses aan over juridische precisie die boven de snelheid is gegaan, maar ik heb nog nooit zo vaak de woorden ‘juridisch’ en ‘precisie’ gehoord als van deze minister de laatste tien minuten.” De door Wiebes aangekondigde maatregelen moeten eindelijk vaart brengen in de vastgelopen schadeafhandeling en versterking in Groningen. Zo wil het kabinet het ‘stuwmeer’ van 18.000 schademeldingen wegwerken door 9000 getroffenen een algemene schadevergoeding van €5000 aan te bieden, of door facturen van reparaties tot €10.000 in één keer te vergoeden. Die regeling moet gelden voor schades van vóór 1 januari van dit jaar. Wiebes en Rutte stonden welwillend tegenover de vraag van de Kamer om die datum te verschuiven naar 1 juni, zodat ook schades veroorzaakt door de beving bij Westerwijtwerd in aanmerking komen. Ook bij deze maatregel werd de woordkeuze van het kabinet met afkeuring begroet. SP-Kamerlid Sandra Beckerman: “Het kabinet noemt dit een ‘generaal alsjeblieft’. Moeten de Groningers dankjewel zeggen?” Wat mij enorm stoorde waren die parlementariërs die maar bleven aandringen dat volgende jaar de gaswinning terug moet naar 12 miljard kuub, maar die gastransitie duurt decennia en dan moeten we gas uit Rusland gaan importeren en dat wil een ander deel van de Kamer weer niet.

Een ander dossier, waar Rutte en zijn kabinet bij betrokken zouden zijn is de rechtszaak tegen Geert Wilders, over zijn uitspraak ‘meer of minder Marokkanen’ die op 25 juni aanstaande in hoger beroep wordt behandeld. De toenmalige minister van Justitie, Ivo Opstelten, zou zich hebben bemoeid met de beslissing van het OM Wilders te vervolgen. Minister Grapperhaus is niet van plan om documenten openbaar te maken die gaan over deze rechtszaak. De PVV-leider denkt dat Ivo Opstelten zich had bemoeid met de beslissing van het OM om hem te vervolgen. Het OM ontkent dat. Grapperhaus zegt dat er “geen (formele) aanwijzingen voor bemoeienis” zijn. Dat zou blijken uit intern onderzoek. Dit onderzoek en daarvoor bestudeerde documenten worden niet openbaar gemaakt. Volgens minister Grapperhaus hebben ambtenaren er recht op om onbelast informatie met elkaar en de politieke leiding te delen. Advocaat Geert-Jan Knoops, die PVV-leider Wilders verdedigt in deze zaak, zegt meer bewijs te hebben voor bemoeienis van oud-minister Opstelten met de beslissing van het Openbaar Ministerie om Wilders te vervolgen. Het gaat om een notariële verklaring van een oud-ambtenaar van het ministerie van Justitie en Veiligheid. Die zou in 2011 een gesprek hebben opgevangen tussen Opstelten en een topambtenaar van het ministerie. Volgens de verklaring van de ex-medewerker heeft Opstelten in dat gesprek gezegd dat het OM Wilders moest vervolgen “omdat hij ons te veel voor de voeten loopt”. In een gesprek met de NOS bevestigt Knoops berichtgeving hierover in de Telegraaf. Volgens de advocaat ontstaat er “als je alle factoren bij elkaar optelt” een beeld van bemoeienis. Knoops doelt niet alleen op de verklaring van de oud-ambtenaar die hij in handen heeft, maar ook op bronnen van RTL Nieuws die in dezelfde richting zouden wijzen. Ook verwijst de advocaat naar nieuwe informatie die naar voren kwam in een Kamerbrief van minister Grapperhaus van Justitie, waaruit zou blijken dat uit de inhoud van interne documenten over de zaak, die hij niet openbaar wil maken betrekking hebben op overleg tussen oud-minister Opstelten en de toenmalige baas van het OM, Herman Bolhaar. Dat er regelmatig overleg is geweest tussen Opstelten en de OM-top, was overigens al langer bekend. Afgelopen november antwoordde minister Grapperhaus nog op vragen van PVV-leider Wilders dat er van een overleg op 2 april 2014 een korte aantekening bestaat, die luidt: “Wilders – procedure besproken – 1000 aangiften”. “Maar in de laatste Kamerbrief wordt gesproken over nóg een overleg”, zegt Knoops. Grapperhaus noemt een overleg op 25 september 2014. “Er is nogal een verschil tussen één of twee overleggen”, vindt Knoops. “Dat roept vragen op.” Een woordvoerder van het ministerie van Justitie laat weten dat het overleg van 25 september 2014 inderdaad niet eerder door Grapperhaus is genoemd, omdat daar in november niet expliciet naar werd gevraagd. “Er is toen alleen gevraagd naar overleggen tussen maart 2014 en het moment dat besloten werd om Wilders te vervolgen. Dat was vóór 25 september.” “Vanwege de vertrouwelijkheid van de inhoud van deze nota’s heeft slechts een beperkt aantal ambtenaren van mijn departement toegang tot deze nota’s”, aldus de minister. Ook benadrukt Grapperhaus dat “ambtenaren zich veilig moeten weten om onbelast informatie met elkaar en de politieke leiding van het departement te delen”. Bij de inhoudelijke behandeling van het hoger beroep dat Wilders heeft aangespannen mag hij oud-minister Opstelten en voormalig OM-baas Bolhaar als getuige oproepen, heeft het Hof in den Haag afgelopen januari bepaald.

Mark Beunderman schreef een interessant artikel in het NRC over het monetaire beleid

<citaat>Een half jaar tijd is voldoende voor centrale banken om het roer helemaal om te gooien. Dat blijkt het geval bij de Amerikaanse Federal Reserve (FED), die eind vorig jaar voor het laatst de rente verhoogde en waar bestuurders nu praten over een lagere rente. En dat is ook zo bij de Europese Centrale Bank, zo bleek donderdag bij een persconferentie van ECB-president Mario Draghi. Inmiddels staat ook in het eurogebied weer een renteverlaging ter discussie. Toen de ECB in december haar grote geldsproeimachine – de opkoop van staats- en bedrijfsleningen – had stopgezet, leek de tijd nog rijp voor de eerste verhoging van de rente sinds 2011. Na de zomer van dit jaar zou de extreem lage rente voor banken die geld stallen bij de ECB – minus 0,4% – weer omhoog kunnen. En daarna ook weer het hoofdtarief voor banken die lenen bij de ECB (nul procent). Immers, zei Draghi toen, het inflatiedoel van de ECB van krap 2 procent komt langzaam binnen bereik. Nu is het beeld volledig anders. In maart al nam de ECB gas terug: de rente zou tot in december ongewijzigd blijven. Donderdag kwam daar nog eens zeven maanden bovenop: tot medio 2020 blijft de rente op het huidige ultralage niveau, zo denkt de ECB nu. En dan? Enkele leden van het ECB-bestuur bepleitten een verdere verlaging – niet verhoging – van de rente na die datum, zei Draghi na een vergadering in het Litouwse Vilnius. Er kwam meer nieuws uit Vilnius: het 25-koppige ECB-bestuur, met daarin de president van De Nederlandsche Bank Klaas Knot, heeft de mogelijkheid besproken van een nieuw opkoopprogramma. Tot en met afgelopen december kocht de ECB €2.600 mrd aan staats-en bedrijfsschuld op. Ze betaalde daarvoor met geld dat de financiële markten invloeide en moest leiden tot meer inflatie. Inmiddels ligt de inflatie (1,2%) weer fors onder het ECB-doel. De prognoses voor de inflatie van de komende jaren moesten weer naar beneden worden bijgesteld. We zijn vastbesloten om te handelen als de omstandigheden tegenzitten”, zei Draghi. „Alle” opties liggen open. Nu alvast maakte Draghi soepele voorwaarden bekend voor de extra langetermijnleningen aan banken die de ECB in maart aankondigde. Met deze leningen kunnen banken krediet aan burgers en bedrijven goedkoop afdekken. Banken die meer geld uitlenen aan de private sector kunnen onder voorwaarden tegen een negatief rentepercentage lenen bij de ECB (tot minus 0,3%) – wat betekent dat de ECB toelegt op deze financiering. Waarom al dat extra geschut van de centrale bank? Draghi verwees naar „langdurige wereldwijde onzekerheden” die de economische groei raken, waaronder het protectionisme. Ongetwijfeld zal hebben meegespeeld dat de FED ook een renteverlaging overweegt. Dat is een risico voor de ECB. Bij een lagere rente in de VS wordt de dollar goedkoper ten opzichte van de euro. Dat is slecht voor Europese exporteurs en kan de matig groeiende eurozone in een recessie duwen.</citaat> [het beeld dat de schrijver presenteert onderschrijf ik. Ik proef dat hij twijfels heeft of nog meer goedkoop geld in de markt pompen, wel het gewenste resultaat zal opleveren. De huidige situatie toont een dalende inflatie en een afnemende economische groei. Daaraan ten grondslag liggen velerlei ontwikkelingen, zoals genoemd de vergrijzing, maar ook zeker de dalende wereldhandel, protectionistisch handelen, afnemend vertrouwen in gratis geld, het ontbreken van een visie op de toekomst voor komende generaties en een Europese Unie met zwakke fundamenten. Voor Europa spelen daar ook in mee de problemen die de Europese Commissie heeft met de populistische Italiaanse regering (voor bijzonderheden daarover elders in dit blog), de conversie, van diesel/benzine/lgp naar electrische auto’s, waar autobedrijven, als Fiat/Chrysler de know how niet binnenshuis hebben om die ombouw uit te voeren, de Duitse economie waar het betreft de dalende productie, de dalende inflatie en de teruglopende export, Angela Merkel die naar het einde van haar kanselierschap verlangt en de door aangedragen (CDU) opvolgster, die steeds weer steken laat vallen en de coalitiepartner de SPD, die graag zouden willen opstappen. Daarnaast is het maar helemaal de vraag of de spitzenkandidat van de EVP de Duitser Manfred Weber de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie wordt in een versnipperd politiek landschap in Europa. De economische problemen die door de centrale bankiers niet kunnen worden opgelost omdat ze een lege gereedschapskist hebben. De voorzetten van Draghi deze week zijn niet meer dan prutswerk, wat uiteindelijk alleen maar leidt naar een complete ineenstorting van het financieel/monetaire systeem: een enorme kapitaalvernietiging (zoals in de periode najaar 1929-1935) dan wel met een hyperinflatie zoals die in de Weimar Republiek (Duitsland) plaatsvond in 1922/1923, toen een brood van 8 ons (waar we nu €1,90 voor betalen) in prijs steeg als gevolg van een inflatie van 5.800 miljoen procent

December 1921:

3,20 Mark

December 1922:

130,40 Mark

Januari 1923:

200 Mark

April 1923:

380 Mark

Augustus 1923:

55.200.000 Mark

November 1923:

160.800.000.000 Mark

] <citaat>Tot voor kort werd nog gesproken over de ‘normalisering’ van het monetair beleid. Na jaren van ‘onconventioneel’ beleid na de financiële crisis, met rentes onder de nul en massale aankopen van schuld, zouden centrale banken weer een pas op de plaats maken. Die normalisering lijkt, met de nieuwe renteverlagingen en opkopen die ter discussie staan, heel ver weg. Er gebeurt eerder iets anders: wat ‘onconventioneel’ was, wordt het nieuwe normaal. Tijdens de achtjarige ambtstermijn van Mario Draghi, die op 31 oktober dit jaar afloopt, verhoogde de ECB niet eenmaal de rente. Op een vraag van een journalist hoe het staat met de normalisering van het monetaire beleid, antwoordde Draghi met een wedervraag: „Is de wereld normaler dan een jaar geleden, of drie jaar geleden?” Hij noemde een serie crises waarop de ECB moest reageren: de financiële crisis, de staatschuldencrisis, de Griekse crisis, en nu het protectionisme.

Zo tekent zich wel een patroon af waarbij de ECB (en andere centrale banken) telkens verder het lagerentemoeras inzakken om allerlei crises te bezweren waarvoor toch vooral de politiek verantwoordelijkheid draagt. Aan Draghi’s opvolger alvast de vraag of hij of zij niet eens uit dat moeras wil gaan kruipen. </citaat>

De burger moet gaan betalen om in de toekomst nog briefpost te ontvangen

De belastingbetaler moet in de toekomst mogelijk gaan meebetalen aan de instandhouding van de postbezorging in Nederland als het aan PostNL ligt. Dat blijkt uit de inbreng van PostNL in een consultatie over een wijziging in de postwet uit 2009. Die wet moet worden aangepast, omdat de marktomstandigheden in de postmarkt drastisch zijn veranderd door de afname aan fysieke post. PostNL en rivaal Sandd willen als gevolg van deze marktomstandigheden samengaan. De Autoriteit Consument en Markt (ACM) beoordeelt dit plan momenteel. Maar deze fusie is mogelijk niet afdoende om de postbezorging aan particulieren, de zogeheten universele postdienstverlening (upd), in Nederland in stand te houden. Het kan niet uitgesloten worden dat één van de overwegingen zal zijn een beroep te doen op de belastingbetaler om de continuïteit van de upd te waarborgen”, zo schrijft PostNL. Volgens het postbedrijf is het ’publieke belang’ niet gediend als de versobering steeds maar weer op het bordje van PostNL terecht komt. Op basis van de upd komt de postbode vijf dagen per week aan de deur en moeten 10.000 brievenbussen per werkdag geleegd worden. Er zit volgens PostNL een ’grens aan kostenbesparingen’: „Een tweede stap is versobering, maar er zijn bepaalde eisen door de politiek aan de uitvoering gesteld, zoals de vijfdaagse bezorging”, reageert een woordvoerder van PostNL. „Wij willen daarom in de wet de mogelijkheid opgenomen hebben dat de belastingbetaler eventueel bijspringt voor de instandhouding van het netwerk.” Wat dat zou gaan kosten is nog niet bekend, dat ligt ook aan bijvoorbeeld de uitkomst van het fusieproces en wat voor kostenbesparingen daar gerealiseerd kunnen worden. Tot nu toe stelde PostNL de krimp op te willen vangen door de fusie en groei van de pakketdivisie. Per jaar worden er echter nog altijd fors meer brieven dan pakketjes bezorgd, waardoor de neergang van post nog niet altijd kan worden opvangen. Bovendien zijn de marges smaller, omdat de concurrentie moordend is. PostNL heeft berekend dat er in de gehele postsector ieder jaar opnieuw €80 tot 100 miljoen aan kosten extra moet worden bespaard om de gevolgen van de krimp op te vangen, zo staat de lezen in de inbreng. De afgelopen jaren verdubbelde de prijs van een postzegel naar €0,87 per brief, omdat PostNL naar eigen zeggen geld toelegde op de upd. De sterke loonstijging van de laatste jaren heeft bijvoorbeeld een sterk effect, zo is te lezen in de inbreng. PostNL kan deze kostenstijgingen maar beperkt compenseren via hogere tarieven, aldus de zegsman. „Digitalisering is een feit. De impact is vele malen groter dan de verhogingen van de postzegelprijs.” [hier wordt een misleidende voorstelling van zaken gegeven door PostNL. Er moet eerst worden nagegaan waar de kosten in de organisatie liggen. Verder worden via de briefpost veel (bedel)brieven verzonden, die door ontvangers ongeopend in de papiercontainer gaan. Maar PostNL heeft er commercieel belang bij deze te blijven bezorgen. In 1972 betaalde de consument 27 guldenscenten voor een brief met een gewicht tot 20 gram, tien jaar later in 1982 was dit tarief gestegen naar twee kwartjes, in 1992 was dat 60 cent. In 2002 betaalden we €0,39 (dat is 86 centen), in 2012 €0,50 (110 centen) en in 2019 €0,87 (191 centen). Daarmee ging de briefporto in 47 jaar 7,64 keer over de kop. PostNL stop met het bezorgen van post, die ongewenst is. Monopolisering van de postbezorging kost burgers alleen maar geld]

Trump op staatsbezoek bij de Queen

Londen gaat plat als Trump komt, dreigden tegenstanders aan de vooravond van het bezoek. Militanten staan op scherp vanwege gedragingen, uitspraken of tweets van de president. De Engelse politie heeft 20.000 man gemobiliseerd om aan zijn veiligheid bij te dragen tijdens de twintig evenementen die op de agenda van Trump staan. Om dat alles in goed banen leiden kost de Britse belastingbetaler £18 mln, omgerekend ruim €20 mln. Twee organisaties met de veelzeggende namen ‘Stand Up to Trump’ (Sta Op tegen Trump) en ‘Stop Trump’ beloven ‘een carnaval van verzet’. Maar dat viel allemaal erg mee omdat de opkomst van de demonstraties tegenviel. ,,We willen duidelijk maken aan de Britse regering dat het niet oké is Trump’s beleid normaal te vinden”, aldus een woordvoerder van Stop Trump. De demonstranten hebben helemaal uit China ook een vijf meter hoge, pratende Trump-robot laten overvaren. De beeltenis van de president zit op een gouden wc en laat winden terwijl hij beroemde Trump-quotes debiteert als ‘Ik ben een stabiel genie’. Hoewel de Britse regering er, volgens de tabloids, alles aan zou hebben gedaan om een ontmoeting van Trump met Brexit-kampioen Nigel Farage te voorkomen, hebben de twee elkaar wel gesproken in de residentie van de Amerikaanse ambassadeur in Londen. Dat bevestigde Farage op Twitter. ‘Goede ontmoeting met president Trump – hij gelooft oprecht in een Brexit. Trump sprak zijn steun uit voor onder meer Boris Johnson, die kandidaat is om premier May op te volgen. Trump nodigde Johnson naar verluidt ook uit voor een gesprek, maar de voormalige minister van Buitenlandse Zaken sloeg die uitnodiging af. De twee hadden wel telefonisch contact.

Farages Brexit Partij bracht de Conservatieven (van May en Johnson) grote verliezen toe bij de recente Europese verkiezingen. Donald Trump zal de politieke herrie allemaal weinig boeien, want hij heeft vier ontmoetingen met royals en volgens Trumpologen is dat wat voor hem telt. De kanonnen van de Tower of Londen zullen bovendien saluutschoten voor hem afvuren. Alle royals zijn op meerdere recepties van de partij, behalve Meghan. Dat is maar beter, want die verkeren niet op vriendschappelijke voet met elkaar. Ondanks dat Trump, voor zijn staatsbezoek haar uitmaakte voor een bitch, een gemene vrouw, zei hij bij zijn afscheid dat Harry en Meghan een ‘fantastisch stel zijn’. Trump heeft wel met de zeer ‘groene’ prins Charles gesproken en dat beloofde, op voorhand, een pittige discussie over klimaatverandering op te leveren. De Amerikaanse president reist niet alléén af naar het Verenigd Koninkrijk. Hij neemt een groot deel van zijn familie mee en hoopt dat zijn kinderen als ‘volgende generatie’ om de tafel gaan met de prinsen William en Harry. ,,Ik denk dat mijn kinderen een ontmoeting met hen hebben. Dat zou aardig zijn.” Trump werd maandag officieel welkom geheten door koningin Elizabeth, prins Charles en Camilla, waarna op Buckingham Palace een lunch plaatsvindt waarbij prins Harry aanschoof. De president keek uit naar zijn tweede ontmoeting met Elizabeth, vorig jaar bracht Trump al een werkbezoek aan Londen en Windsor. ,,We hebben de eerste keer een heel goed gesprek gehad. We hadden veel interessante dingen om te vertellen. Het was echt een geweldig bezoek. Mijn moeder was ook dol op de koningin.” (bron: AD)

Het presidentiële vliegtuig Air Force One is maandag iets voor negen uur lokale tijd geland op de Londense luchthaven Stansted, waar het presidentskoppel werd opgewacht door de Britse minister van Buitenlandse Zaken, Jeremy Hunt, en Amerikaans ambassadeur Woody Johnson. Enkele uren later zette een helikopter Trump en Melania af in de tuin van Buckingham Palace, waar ze werden verwelkomd door prins Charles en zijn echtgenote Camilla. Queen Elizabeth wachtte hen op aan het paleis. Wie Trump niet stond op te wachten, is Londens burgemeester Sadig Khan. Hij schreef zondag in een opiniestuk dat hij niet begrijpt waarom ‘de rode loper wordt uitgerold voor een president wiens verdelend gedrag ingaat tegen de idealen waarop Amerika is gesticht’. Khan vergeleek het discours van Trump met dat van de fascisten van de 20ste eeuw. Hij noemt het ook ‘schaamteloos’ hoe Trump zich mengt in het debat rond de nieuwe premier door de kandidatuur van Boris Johnson als leider van de Conservatieven te steunen. Trump had tijdens de vlucht naar Londen tijd om het opiniestuk van Khan te lezen en diende hem meteen van antwoord via een tweet waarin hij Khan ‘een zware loser’ noemt ‘die zich beter zou focussen op de misdaad in Londen, in plaats van op mij’. Maandagnamiddag na lunch met de Queen samen met prins Andrew legde Trump en zijn echtgenote een krans bij het graf van de onbekende soldaat in Westminster Abbey. Maandagavond was er een officieel staatsbanket in Buckingham Palace.

Op dinsdag was er een werkvergadering gepland met premier Theresa May en enkele zakenlieden. Het hoofdthema is de handelsrelaties tussen Groot-Brittannië en de Verenigde Staten na de Brexit. (bron: de Standaard) Op de persconferentie na afloop dat Trump met de demissionaire premie May had kondigde hij aan May, deze ‘grote vrouw’ een afscheidscadeau te hebben aangeboden in de vorm van een ‘fenomenale handelsovereenkomst’ als haar opvolger de Brexit doorzet. Hij zou haar hebben geadviseerd om de EU te vervolgen, maar ze wilde liever onderhandelen, Trump lachte breeduit. Hij drong er bij Groot-Brittannië op aan de EU te verlaten en “zijn soevereiniteit te herstellen. Als het Verenigd Koninkrijk straks uit de Europese Unie stapt, wacht het land een geweldige handelsdeal met Amerika. Trump ziet mogelijkheden tot wel twee of drie keer de groei van de huidige handel. Wat Trump hier doet is een stomp onder de gordel geven aan zijn Europese vrienden op het continent. Labour-leider Jeremy Corbyn heeft zich in een toespraak in het bijzijn van de demonstranten negatief uitgelaten over Trump. Trump noemde tijdens zijn gezamenlijke persconferentie met de Britse premier Theresa May zowel Khan als Corbyn een “negatieve kracht”. Ook zei hij demonstranten niet te hebben gezien. De Amerikaanse president wist wel te vertellen dat hij duizenden mensen met onder meer de Amerikaanse vlag heeft gezien. Berichten over de vele demonstranten noemde hij “nepnieuws”. Tijdens de persconferentie sprak hij warme woorden over de relatie tussen de machten en sprak hij louter positief over May, die eind vorige maand bekendmaakte op te stappen.

Voormalig Brits minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson, een van de mogelijke opvolgers van Theresa May als Brits premier, heeft gezegd dat hij weigert een ‘echtscheidingsrekening’ van 39 miljard pond te betalen, tenzij betere Brexit-voorwaarden worden aangeboden. Op de achtergrond speelt de opvolging van May een rol. ‘Ik vond het altijd al opmerkelijk dat we moesten instemmen met de hele cheque nog voor er een definitieve deal was’, zei Johnson in de Britse krant Sunday Times. ‘Voor het verkrijgen van een goede deal, is geld is een goed oplos- en smeermiddel.’ En nog: ‘Ik denk dat onze vrienden en partners moeten weten het geld niet zal gegeven worden, zolang er niet meer duidelijkheid is over de weg vooruit.’ (bron: de Standaard)

Merkel strompelt naar haar einde

De grote coalitie is uitgeblust. Bondskanselier Merkel moet haar afscheid wellicht vervroegen, schrijft Wilfried van de Pol. De vierde regering onder bondskanselier Angela Merkel is wankeler dan ooit. Niemand in Berlijn lijkt nog te geloven dat de coalitie van CDU/CSU en de SPD de reguliere einddatum in 2021 haalt. Het is alsof de twee feitelijk al gescheiden zijn, maar de gang naar de advocaat nog niet aandurven. De vraag is hoelang ze de formele breuk nog willen of kunnen uitstellen: tot de zomer, de herfst…?
Angela Merkel had gehoopt op een waardige aftocht uit de politiek, maar die dreigt nu een stuk rommeliger te worden, en mogelijk spoediger te komen dan gedacht. Haar plan loopt spaak: haar beoogde opvolger als kanselier, Annegret Kramp-Karrenbauer (AKK), maakt voortdurend brokken, de CDU scoort slecht bij verkiezingen en nu stapt ook nog eens SPD-leider Andrea Nahles op. Dat vertrek stort de Duitse regering in een crisis. Nahles trad af als partij- en fractievoorzitter, na een week vol intriges in rode binnenkamers. Nahles gold als steunpilaar van de ‘grote coalitie’ tussen SPD en CDU/CSU. Bij de fractievoorzitters van de christen-democraten werd ze ‘zeer gewaardeerd’, schrijft Thomas Vitzthum in de krant Die Welt. “Samen maakten ze veel mogelijk.” Naast Nahles gold Olaf Scholz, minister van financiën en vicekanselier, bij de christen-democraten als betrouwbare partner. Maar ook dat vertrouwen zal nu beschadigd zijn. “Een voortzetting van de huidige coalitie na 2021 wil niemand”, zei Scholz zondag. Niet de burgers, niet de CDU/CSU en “wij sociaal-democraten al helemaal niet”. Dat was niets nieuws, toch klonk het als een definitief ‘ik wil van je scheiden’. Sommige SPD-prominenten roepen openlijk op om per direct uit de regering te stappen. Zoals Harald Christ, bestuurslid van het economische forum van de SPD. De partij lijdt onder de coalitie, zei hij tegen Der Tagesspiegel. “Ik ben ervoor het lijden te beëindigen.” Toch zal zo’n bruuske stap velen in de SPD te ver gaan: de angst voor nieuwe verkiezingen is bij hen groter dan de weerzin voor doorregeren. Ook de christen-democraten hebben geen belang bij nieuwe verkiezingen. Want de CDU verliest met elke stembusgang kiezers. In een
recente peiling haalden de Groenen zelfs voor het eerst de christen-democraten in als grootste partij. En, zo klinkt het zelfkritisch aan CDU-zijde: ons beste verkiezingsargument was de afgelopen tijd Angela Merkel. En die doet niet meer mee.
De paradox is dat het met de CDU weliswaar slecht gaat, maar met Merkel juist goed. Haar populariteit steeg de afgelopen maanden. Driekwart van de Duitsers gaf in maart aan haar nog tot 2021 als kanselier te willen hebben. Misschien ligt die nieuwe geliefdheid aan haar ontheven status: ze trekt zich steeds meer terug uit binnenlandse kwesties en hoeft geen vieze handen te maken. Dat laat ze aan haat beoogde opvolger AKK. Daarbij stuntelde Merkels kroonprinses de afgelopen tijd zo vaak dat menigeen in de partij (en de steun voor haar was al dun) aan haar begon te twijfelen. Naar verluidt zelfs Merkel, zo klonk het in de Duitse pers. De crisis bij de coalitiegenoten van de SPD kon AKK ironisch genoeg wel eens goed uitkomen: de CDU’ers zullen nu geen extra onrust in eigen tent willen en zeker geen plotselinge leiderschapswissel. De SPD heeft nu drie interim-voorzitters. Wanneer en hoe een nieuwe fractie- en partijvoorzitter zal worden gekozen, is onduidelijk. Manu Dreyer, minister-president van Rijnland-Palts en een van de interim-chefs, noemt de situatie van de partij ‘zeer, zeer ernstig’. Slagen de partijleden er niet in bij elkaar te blijven en een uitweg te vinden, “dan ziet het er werkelijk zwart uit voor de SPD”. Zowel SPD als CDU heeft baat bij doorgaan, en voor Angela Merkel staat haar laatste termijn als bondskanselier op het spel. Maar er speelt meer: Merkel benadrukte haar verantwoordelijkheidsbesef. Dat geluid klinkt ook bij anderen: de stabiliteit van Duitsland en Europa staat óók op het spel. Doorregeren lijkt voorlopig het devies. De vraag is of de aangeslagen coalitie überhaupt nog tot regeren in staat is.

De Duitse centrale bank heeft de groeiverwachting voor dit jaar fors verlaagd naar 0,6%. De Bundesbank wees onder meer op de tegenvallende productiecijfers die bekend werden gemaakt. In december ging de centrale bank nog uit van een groeicijfer van 1,6% voor 2019. Maar sindsdien heeft de Duitse export en industrie meer last gekregen van vraaguitval vanuit de rest van de wereld. Voor 2020 en 2021 gaat de centrale bank uit van groeicijfers van respectievelijk 1,2% en 1,3%. De export van de grootste economie van Europa zakte in april met 3,7% op maandbasis. In maart steeg de Duitse uitvoer nog met 1,5%. De import van Duitsland ging in april met 1,3% omlaag. Eerder meldde statistiekbureau Destatis dat de Duitse industrie in april flink minder heeft geproduceerd vergeleken met een maand eerder. Op maandbasis daalde de Duitse industriële productie met 1,9%, de grootste daling sinds 2015. Vergeleken met dezelfde maand een jaar eerder daalde de industriële productie met 1,8%. In maart steeg de productie op maandbasis nog met ½%. De Duitse economie heeft te kampen met tegenwind van de toenemende wereldwijde handelsspanningen. De Duitse regering verwacht voor dit jaar een groei van 0,5%. “Laten we duidelijk zijn, dit is voor de Duitse industrie een verschrikkelijk begin van het tweede kwartaal”, schrijft Carsten Brzeski, hoofdeconoom bij ING Germany, in een analyse. Hij wijst de handelsproblemen en de tijdelijke problemen in de autosector en de chemische industrie aan als oorzaken. De laatste maanden had de Duitse autosector moeite met het aanpassen van auto’s aan nieuwe uitstooteisen. Brzeski merkt echter op dat eenmalige factoren nu verdwenen zouden moeten zijn. “De ervaring van de laatste paar jaar laat zien dat er altijd een andere ontwrichtende eenmalige factor tevoorschijn komt.” Brzeski verklaarde dan ook de voorzichtige houding met het rentebeleid van de Europese Centrale Bank (ECB) gerechtvaardigd te vinden. De ECB liet donderdag weten de rente zeker tot en met de tweede helft van volgend jaar niet te zullen verhogen. Dit bericht kwam niet als een verrassing voor beleggers: deze ontwikkeling was ingecalculeerd, want op de aandelenbeurzen stegen de prijzen verder.

De aandelenbeurzen wereldwijd openden de beursmaand in het rood, maar sloten de eerste beursweek in de plus

De focus blijft gericht op de wereldwijde handelsspanningen. China dreigt FedEx op een lijst van zogenoemde ”onbetrouwbare buitenlandse bedrijven” te zetten omdat de Amerikaanse pakketbezorger de belangen van Chinese ondernemingen zou hebben geschaad. Met de beschuldigingen tegen FedEx voert Peking de handelsstrijd met de VS verder op en zou het land mogelijk wraak willen nemen voor de plaatsing van het Chinese technologieconcern Huawei op de zwarte lijst van Washington. Aan het begin van zijn 3daagse staatsbezoek aan Londen stelt de Amerikaanse president Donald Trump, dat de Britten moeten weglopen uit de Brexitonderhandelingen met de EU als ze niet krijgen wat ze willen. Trump raadt de Britten ook aan om te weigeren de rekening voor de scheiding van €40 mrd te betalen en stelt dat Boris Johnson een ”uitmuntend leider” van de Conservatieve Partij zou zijn. Als het Verenigd Koninkrijk straks uit de Europese Unie stapt, wacht het land een geweldige handelsdeal met de VS. Dat zei Trump op een persconferentie met premier May. Volgens Trump kan de huidige handel wel twee of drie keer zo groot worden. De twee landen hebben besproken wat onderdeel van de deal zou moeten zijn. May denkt dat er na de Brexit veel meer mogelijkheden komen voor handel. Tijdens het overleg protesteerden enkele duizenden mensen op Trafalgar Square in Londen tegen Trump. Dat aantal lag lager dan de tienduizenden betogers die werden verwacht. De luchtvaartbedrijven staan in schijnwerpers. Volgens de internationale brancheorganisatie IATA zal de luchtvaartsector dit jaar minder winst maken dan verwacht. De verwachting voor 2019 is ook lager dan de winst over heel 2018. De Europese beurzen sloten de maand mei af met verlies. De AEX-index zakte 0,9% tot 540,49 punten en de MidKap ging 0,7% omlaag tot 734,54 punten. De beurzen in Frankfurt, Londen en Parijs leverden tot 1,5% in. Ook Wall Street ging lager de maand mei uit. De Dow-Jonesindex eindigde 1,4% lager op 24.815,04 punten. De brede S&P 500 verloor 1,3% en techbeurs Nasdaq daalde 1,5%. Een vat Amerikaanse olie kostte 0,8% minder op $53,09. Brentolie zakte 1,2% in prijs tot $61,24 per vat.

Alle hens aan dek voor de Amerikaanse techreuzen Amazon, Apple, Facebook en Google. Amerikaanse overheidsdiensten bereiden grootschalige onderzoeken voor om te kijken of de bedrijven hun marktmacht misbruiken. Ook de Amerikaanse politiek wil daar onderzoek naar gaan doen. De taken zijn na een rondje onderhandelen als volgt verdeeld: het Openbaar Ministerie gaat Apple en Google onderzoeken, de Federal Trade Commission (FTC) ‘krijgt’ Facebook en Amazon. Of er ook echt een onderzoek komt, is overigens nog niet bekend. Daar doen het Amerikaanse OM en de FTC, dat wetten voor consumentenbescherming handhaaft, normaal gesproken nooit uitspraak over. Dergelijke onderzoeken duren vaak jaren. Behalve eventuele onderzoeken van deze twee instellingen naar overtredingen van mededingingswetgeving door de vier techreuzen, komt er ook een onderzoek vanuit het Huis van Afgevaardigden, meldt persbureau Reuters. Daarmee wordt tegemoet gekomen aan een steeds luider wordende roep in de VS iets te doen aan de dominantie van ‘Big Tech’. Voor sommige politici gaat dit zelfs zover, dat zij pleiten voor het opknippen van deze bedrijven. Onder andere Elizabeth Warren, een Democratische senator die een gooi wil doen naar het presidentschap in 2020, wil de bedrijven openbreken. Dat gebeurde al eerder in de VS toen het oliebedrijf van miljardairsfamilie Rockefeller door het Hooggerechtshof in 1911 als illegale monopolist werd bestempeld. Standard Oil werd vervolgens gesplitst in zeven ‘nieuwe’ bedrijven. De huidige oliemaatschappijen BP, ExxonMobil en Chevron komen voort uit dit bedrijf. Er is wel een groot verschil met toen: Standard Oil was niet alleen in de VS oppermachtig, maar ook wereldwijd. Dat geldt niet voor de techbedrijven, die vooral uit China steeds zwaardere concurrentie ondervinden. In Europa worden de techreuzen al langer aangepakt door instanties. Vooral Google moet het ontgelden: het bedrijf kreeg al drie miljardenboetes vanwege het overtreden van de mededingingswetgeving van de Europese Commissie. [maar of Google, Facebook,Apple en Amazon zich daar veel van aantrekken is voor mij nog steeds de vraag] Verder is de macht van techreuzen in Europa sinds de invoering van privacywetgeving AGV ook meer aan banden gelegd. [mijn Facebook-account wordt al sinds de invoerdatum van de AVG, op 25 mei 2018, geblokkeerd omdat ik weigerde de privacy-voorwaarden, die in strijd zijn met de Nederlandse en Europese wetgeving, te accepteren. Vrijwel iedere dag krijg ik wel een email waarin staat als als ik even op één button klik de blokkade wordt opgeheven. Domme strategie van FB, maar ook de toegang tot Instragram en Messenger zijn mij ontzegd. Wat de AVG en Brussel met mijn klacht doen, waarschijnlijk denken ze nog na hoe ze deze eigenwijze gigant tot de orde kunnen roepen] Beleggers maken zich duidelijk zorgen over de onderzoeken. Facebook verloot 7% op Weall Street, Google-moederbedrijf Alphabet raakte 6% kwijt, Amazon eindigde 4% in de min en Apple zakte 1%.

De aandelenbeurs in Japan is maandag met verlies begonnen aan de nieuwe handelsweek. De vrees dat de wereldeconomie zal ontsporen vanwege de internationale handelsspanningen bleef zorgen voor een negatieve stemming onder beleggers. Een stijging van de Japanse yen, die in onzekere tijden als een veilige haven wordt gezien, zette daarnaast de Japanse exportbedrijven onder druk. De hoofdindex in Tokio, de Nikkei 225, eindigde 0,9% in de min op 20.410,88 punten en bereikte het laagste niveau sinds 15 januari. Robotmaker Fanuc, chipbedrijf Tokyo Electron en bouwmachinemaker Komatsu, die veel producten verkopen in het buitenland, zakten tot ruim 3%. De oliebedrijven kampten met de sterk gedaalde olieprijzen. Inpex verloor 1,7% en Japan Petroleum Exploration daalde 4%.

De Italiaanse regering laat zich de les niet voorschrijven door Brussel

Ik heb achteraf bezien te weinig aandacht besteed aan de aanval van de technocraten in Brussel op Italië, die de EU met harde hand willen besturen. Daar behoort ook onze minister van Financiën Wobke Hoekstra toe. De EU-lidstaten moeten en zullen zich houden aan de afspraken van het Groei-en Stabiliteitspact. Dat zijn de regels en die moeten exact zo worden toegepast en uitgevoerd onder alle omstandigheden. In het geval van Italië, en ook eerder al met Griekenland, kan dat niet zonder grote schade toe te brengen aan de status van het land en zijn inwoners. Wat is de achterliggende ontwikkeling. Bij de invoering van de euro in 2002 en de toetreding van een aantal financieel zwakke Zuid-Europese landen, waaronder Griekenland tot de eurozone sprak Angela Merkel een heel verwarmend welkom uit “Jullie zijn vanaf nu onze vrienden en goede en in slechte tijden”, een uitspraak die later ook door Jan-Kees de Jager, van 2007 tot 2012 bewindspersoon op Financiën, werd herhaald. Wat was de aanleiding daartoe. Door de interne markt en de euro als gemeenschappelijke munt werd de export van West-Europese bedrijven naar de zwakkere broeders gemakkelijker. Daarbij kwam dat als de zwakke landen geen geld hadden de rekeningen te betalen er altijd West-Europese, achteraf beek voornamelijk Duitse en Franse, banken in de rij stonden met aantrekkelijk geprijsde leningen. In Griekenland liep dat volstrekt uit de hand, daar kwam Merkel in 2008 achter. Banken hadden erop gerekend dat als er landen in financiële problemen zouden geraken, Merkel ze wel als ‘vrienden’ zou behandelen. Maar dat had Merkel nooit bedoeld. Ondanks dat die banken geen risiko-analyse op leningen hadden toegepast liet Merkel het bankwezen niet vallen. De banken zouden hun geld terug moeten krijgen en de Grieken die enorme schuld in 40 jaar moeten terugbetalen. Ze kwamen onder curatele te staan van een trojka (IMF, ECB, Eurogroep) en moesten zwarehervormingen uitvoeren op economisch, sociaal en fiscaal terrein. Daarmee konden de Grieken binnenboord worden gehouden, mede door het soepele monetaire beleid van de ECB voor de zwakke landen. Je zou kunnen denken dat de rijke landen daarvan geleerd zouden hebben. Nee hoor, de handel ging gewoon door: exporteren naar landen die de rekening daarvoor niet kunnen betalen. Daarvoor was Target-2 beschikbaar. Dat is een clearing-instituut, waarmee internationale transfers binnen de EU worden uitgevoerd. Daar is een truc voor bedacht dat de bedrijven kunnen blijven exporteren naar zwakkere EU-landen zonder dat de betaling problemen gaat opleveren. Het werkt zo: een Nederlands bedrijf exporteert naar een Italiaans bedrijf. Die geeft zijn bank opdracht de rekening te betalen aan de Nederlandse leverancier. Die Italiaanse bank zendt de transfer door naar de Italiaanse centrale bank die de transfer naar de Nederlandse centrale bank (DNB) uitvoert. Vervolgens gaat het bedrag naar de Nederlandse bank van de exporteur. Betaling geregeld, maar dat is niet zo. De betalende centrale bank en de ontvangende verrekenen de transfer in rekening-courant via Target-2. In de praktijk betekent dat dat de centrale banken van de rijke EU-landen de importen ‘voorschieten’ aan de centrale banken van de zwakkere EU-lidstaten. De zwakke landen betalen in feite lang niet alles wat ze importeren. Dat is een heel ongezonde situatie, wij, Duitsland en andere landen exporteren goederen en betalen die dan zelf. Italië en andere landen importeren en consumeren goederen die ze zelf niet kunnen betalen. Dit is wel zwart/wit geschetst maar er zit wel een kern van waarheid in, zeker als in een artikel hieronder van Xandernieuws wordt gesteld dat DNB een vordering heeft op de Italiaanse centrale bank van €27,5 mrd. Dit kan hele grote maatschappelijke gevolgen hebben als DNB oninbare vorderingen heeft. Dan gaat indirect de belastingbetaler de rekening betalen. Typisch weer zo’n voorbeeld van neo-liberaal beleid: de opbrengsten en winsten gaan naar het bedrijfsleven en de aandeelhouders en de verliezen komen op het bordje te liggen van het volk. Dit ter inleiding op onderstaande twee artikelen.

De Europese Commissie begint formeel met maatregelen tegen de regering van Italië die in de ogen van Brussel veel te veel geld leent en uitgeeft. Dit meldden Italiaanse media. Brussel heeft aan de regering van premier Giuseppe Conte een brief gestuurd, waarin Rome wordt,volgens La Repubblica, gewaarschuwd dat het land het vertrouwen volledig kwijtraakt van de internationale financiële wereld als het op deze voet verdergaat. De commissie zou erop aandringen snel €3 mrd tot €4 mrd bezuinigen. De EU heeft gedreigd met strafmaatregelen tegen Italië als dat land niet serieus werk maakt van het terugdringen van de schuldenlast. De Italiaanse staatsschuld heeft een omvang bereikt van 132% bbp terwijl de EU stelt dat dit niet groter mag zijn dan 60%. [maar Spanje, Cyprus, België, Portugal en Griekenland hebben een staatsschuld van …..>100% bbp. Het lijkt erop dat de gevestigde orde binnen de EC Italië wil straffen voor het grote succes van Lega (nationaal/populistische regeringspartij) bij de verkiezingen voor het Europees Parlement]

Xandernieuws publiceert daarover onderstaande reactie: Italië is niet van plan een tweede Griekenland te worden. De in eigen land immens populaire Italiaanse vicepremier Matteo Salvini vindt de begrotingsregels van Brussel ‘onzin’ en wil juist investeren, zeker omdat de jeugdwerkloosheid in sommige regio’s nog altijd 50% is. Zijn rechtspopulistische partij Lega speculeert hardop over het invoeren van een parallelle munt om de schuldenlast te kunnen wegwerken. Volgens analisten zal zo’n drastische stap de hele eurozone kunnen opblazen. Een eventuele Italexit gaat Nederland sowieso minimaal € 27,5 mrd kosten, zo blijkt uit de Target-2 statistieken. In 2010 en 2011 kon een systeemcrisis in de eurozone maar nèt worden voorkomen. Toen ging het nog om het kleine Griekenland, maar nu hebben we het over Italië, de op twee na grootste economie van de EU. Het Brusselse Politburo (de Europese Commissie) dreigt de door hen zo gehate populistische Italiaanse regering een boete van € 3 mrd tot €4 mrd te geven voor het overschrijden van de begrotingsregels, die de toch al duizelingwekkende staatsschuld van het mediterrane land (ca. €2 biljoen=een 2 met 12 nullen) nog verder zal doen stijgen. Frankrijk houdt zich overigens al jaren niet aan deze regels, maar voor Duitsland en Frankrijk worden in Brussel altijd uitzonderingen gemaakt. (volgens het aloude principe ‘alle lidstaten zijn gelijk, maar twee lidstaten hebben meer gelijk dan de anderen.’) De dreigbrief van Jean-Claude Junckers EC-Politburo, dat in feite demissionair is, zorgt in Rome vooral voor irritatie en boosheid. ‘We zijn Griekenland niet,’ zei Claudio Borghi, Lega voorzitter van het parlementaire begrotingscomité. ‘We zijn netto bijdragers aan het EU budget, we hebben een handelsoverschot en een primair begrotingsoverschot. We hebben van niemand iets nodig, en staan er beter voor dan Frankrijk.’ Ik ga mezelf niet ophangen voor een of andere domme regel’ Na zijn monsteroverwinning bij de Europese Parlementsverkiezingen verklaarde Salvini dat ‘ik geen land regeer dat op zijn knieën zit.’ Lega behaalde samen met de eurosceptische Broeders van Italië 40% van de stemmen, vooral dankzij het strenge anti-immigratiebeleid en de zeer kritische houding tegenover Brussel. De vicepremier vervolgde dat hij ‘al mijn energie’ gaat gebruiken om de ‘achterhaalde en oneerlijke Europese fiscale regels’ te bestrijden. ‘Eens zien of we die brief gaan krijgen met een boete voor de schulden die we in het verleden hebben opgebouwd, en ze ons opdragen om € 3 miljard te betalen.’ Totdat de werkloosheid tot 5% daalt hebben wij het recht te investeren. We hebben regio’s met 50% jeugdwerkloosheid. We hebben een Trump medicijn nodig, een positieve fiscale schok om het land een impuls te geven.’ De Lega voorman wil daarvoor € 30 miljard uittrekken, en daarna een ‘flat taks’ van 15% invoeren. Volgens de Financial Times denkt men in Rome steeds serieuzer na over het invoeren van een parallelle eigen munt om de Italiaanse schuldenlast mee weg te werken, en dat die nieuwe valuta daarna wel eens gebruikt kan gaan worden om uit de eurozone te treden. Het Italiaanse parlement is reeds akkoord met een onderzoek naar zo’n parallelle munt, die mogelijk zal bestaan uit digitale ‘minibots’, door analisten nu al een nieuwe lire ‘in de wacht’ genoemd. De Duitse Bundesbank waarschuwt voor enorme verliezen als Italië de eurozone verlaat en zijn schulden aan het Europese Centrale Bank systeem voor verbeurd verklaart (en daarmee dus failliet gaat). Dat heeft vooral te maken met het Target-2 systeem, wat door voormalige BIS bank professor Philip Turner, een deskundige op dit gebied, zelfs ‘giftig’ wordt genoemd. ‘Er wordt op gigantische schaal uitgeleend, maar dat is door geen enkele regering goedgekeurd. Het dekt de fundamentele onbalansen in het hart van het eurosysteem, wat niet oneindig zo kan doorgaan.’ Volgens het IMF zal een schuldencrisis door en rond Italië ook Spanje en Portugal raken. De ECB wordt dan met een Target-2 crisis opgezadeld die bijna € 1 biljoen kan gaan kosten. Italië staat voor € 481 miljard in het rood op de Target-2 balans, voornamelijk aan Duitsland (27%). Nederland, een van de zeer weinige credit landen, staat met 5,717% op de vijfde plek. Dat betekent dat ons land in het geval van een Italexit c.q. Italleave € 27,5 miljard kwijtraakt, en daar is het Italiaanse Target-2 aandeel van 17,91% -dat natuurlijk wegvalt- nog niet eens in verrekend. Gaat Spanje tijdens deze eurocrisis dan ook op de fles, zoals het IMF vreest, dan komt er nog eens € 403 miljard bij, waarvan weer 5,717% voor de rekening van de Nederlanders komt. Dat is dan €23 mrd. Kleine landen zoals Griekenland en Portugal waren door Brussel nog onder de duim te houden en te chanteren en controleren. Maar Italië? Dat houdt nu de beste troefkaarten in handen. Salvini, wiens Lega partij bij nieuwe verkiezingen wel eens een unieke absolute meerderheid kan gaan halen, is duidelijk niet van plan om te buigen voor de eurocraten, en lijkt er ook niet voor terug te schrikken om de eurozone desnoods op te blazen om Italië weer onafhankelijk te maken, en zo het land de kans te geven er weer zelf bovenop te komen. Ook al gaat het enorm veel geld kosten, toch hopen wij ‘stiekem’ dat Salvini inderdaad deze koers kiest. Ook voor Nederland is het uiteindelijk beter om een paar jaar grote financiële en economische problemen te krijgen, dan als land en volk binnenkort permanent in een totalitaire Europese Superstaat op te lossen, waarin we niets meer dan een provincie zijn die niets meer te vertellen heeft over zijn eigen grenzen, regels, financiën en cultuur, maar enkel moet blijven betalen. [net zoals de Britten dat niet wilde] Als de prijs van vrijheid en onafhankelijkheid een nieuwe crisis is, dan is die, ondanks de flinke pijn die deze tijdelijk zal veroorzaken, daarom verre te prefereren. De beste optie zou natuurlijk zijn om zo’n crisis te vermijden en de EU weer om- en af te bouwen tot de E.E.G., het ooit succesvolle economische samenwerkingsverband tussen landen die ondertussen gewoon hun eigen munten, regels en grenzen bleven behouden. Omdat men in Brussel echter met volle kracht doorgaat met de oprichting van de EUSSR en het doelbewust vernietigen van de Europese natie-staten door massa immigratie en islamisering, is deze koers echter onwaarschijnlijker geworden dan ooit. (bron: Xandernieuws.net)

Vliegramp MH17 vanuit een ander perspectief

Zoals we al jaren schrijven, sinds gelijk na de ramp op 17 juli 2014, moesten en zouden de Russen de schuld krijgen van het neerschieten van vlucht MH17 van Amsterdam naar Maleisië, waarbij 298 mensen de dood vonden. Tot ontzetting van de Nederlandse gevestigde orde en nabestaanden heeft nu ook de Maleisische premier Mahathir Mohamad de conclusies van het door Nederland geleide Joint Investigation Team (JIT) in twijfel getrokken.’(Dat team) leek erop gericht om te proberen het aan de Russen toe te schrijven. Ze beschuldigen Rusland, maar waar is het bewijs?’ Het JIT presenteerde vorig jaar in zijn eindrapport het ‘definitieve’ bewijs dat de Maleisische Boeing door een Russische BUK raket was neergehaald, afgevuurd door Russen of aan Rusland verbonden groepen. Zoals we ook op deze site uitgebreid hebben besproken moesten bij die conclusies grote vraagtekens worden gezet. Premier Mahathir Mohamad verklaarde dat zijn land heeft geaccepteerd dat een BUK raket van Russische makelij verantwoordelijk is voor de ramp, maar ‘je hebt sterk bewijs nodig dat die door Russen werd afgeschoten.’ Vooral het feit dat hij de objectiviteit van het JIT in twijfel trok veroorzaakte een behoorlijke schok in de media, zowel in Maleisië als twee andere leden van het team, Nederland en Australië. ‘Vanaf het allereerste begin heeft er teveel politiek in gezeten,’ bekritiseerde de premier het onderzoek. Het Australische ABC omschreef het zelfs zo dat Mahathir ‘degenen die Rusland de schuld geven dit land om politieke redenen tot zondebok hebben gemaakt.’ De Maleisische regeringsleider verklaarde dat ‘het ook de rebellen in Oekraïne geweest kunnen zijn, of de Oekraïense regering, omdat die dezelfde raket hebben.’ Dat is precies wat de Russische regering al jaren zegt, maar wat volgens de Westerse media niets meer dan een ‘goede complottheorie’ is. De Russen leverden zelfs bewijs dat de gevonden raketresten afkomstig waren van een type dat al sinds 1986 niet meer door de Sovjet Unie werd gebruikt, maar wel door Oekraïne. Mahathir liet zijn ongenoegen blijken over het feit dat het de Maleisische teamleden niet werd toegestaan de zwarte doos van Boeing te onderzoeken. ‘We hebben misschien niet de expertise daarvoor, maar kunnen die wel kopen. Om de één of andere reden mochten wij niet zelf de zwarte doos checken om te zien wat er gebeurd is.’ Dit is geen neutraal onderzoek,’ concludeerde de premier over het JIT eindrapport van vorig jaar. ‘Ik denk niet dat een zeer gedisciplineerde partij verantwoordelijk is voor het lanceren van de raket.’ Daarmee gaf hij impliciet aan dat hij persoonlijk van mening is dat de Russen onschuldig zijn aan de MH17 ramp. Voor uitvoerigere verhandelingen over het MH17 dossier verwijzen we naar de onderstaande links. Het komt er kort gezegd op neer dat de Maleisische premier gelijk heeft dat Rusland van meet af aan de schuld moest krijgen, en het hele JIT onderzoek naar die conclusie toewerkte. Een van de belangrijkste redenen was om een drama in handen te hebben om de anti-Rusland hysterie in het Westen aan te wakkeren, en de Europese bevolking zover te krijgen Oekraïne als NAVO- en EU lid te accepteren, ook als dit een directe militaire confrontatie (dus de Derde Wereldoorlog) met Rusland zou opleveren. Een onderbelicht aspect is dat de door Obama’s CIA opgezette en geleide fascistische staatsgreep in Kiev ook de weg vrij moest maken om de schaliegas voorraden in het oosten van Oekraïne –precies waar de Russisch sprekende bewoning woont- in handen van de Amerikanen te geven. Hunter Biden, de zoon van de toenmalige vicepresident Joe Biden die volgend jaar de Democratische uitdager van Donald Trump hoopt te worden, werd in 2014 namelijk lid van het bestuur en hoofd van de juridische afdeling van de grootste Oekraïense gasproducent, Burisma Holdings. Zoals bekend probeert de VS al jaren Gazprom van de Europese energiemarkt te duwen, en is Washington mordicus tegen de aanleg van nieuwe pijpleidingen van Rusland naar Europa. De Amerikanen willen juist hun veel duurdere vloeibaar gemaakte schaliegas aan Europa gaan leveren. Door grip te krijgen op Oekraïne kunnen die leveringen ook vanuit dat land, waardoor een belangrijke Russische pijpleiding naar Europa loopt, plaatsvinden. De clou: wie zal in samenwerking met Shell (een Nederlands en Brits bedrijf, twee landen die het meest walgen van Putin vanwege de MH17 ramp) het (Oekraïense) gasveld gaan exploiteren?’ werd bijna 5 jaar geleden op Zero Hedge al gevraagd. Voor wie ook de talloze andere argumenten heeft gelezen en 1+1 bij elkaar kan optellen zal duidelijk zijn dat de waarheid omtrent MH17 hoogstwaarschijnlijk inderdaad een hele andere is dan door de media aan het volk werd gepresenteerd. De nabestaanden van de slachtoffers kan niets worden verweten; om bepaalde geopolitieke doelstellingen van de Westerse gevestigde orde te verwezenlijken werd hun verdriet en woede misbruikt en zorgvuldig gekanaliseerd tegen Rusland. (bron: xandernieuws.net)

The Matrix weer in de actualiteit

Twintig jaar na de in dit verband al vaak aangehaalde iconische ‘The Matrix’ filmreeks staan we op de drempel van een vergelijkbare, totaal door technologie gedomineerde en gecontroleerde samenleving. Met dit verschil, dat de mensheid in The Matrix zich onbewust is van het feit dat ze niets meer dan slaven zijn van een techno-tirannieke dictatuur, en wij er in de echte wereld bewust voor kiezen. Maar willen we echt de controle over ieder aspect van ons leven, tot en met onze koelkasten, tv’s, auto’s, energiemeters en koffiezetapparten aan toe, uit handen geven? Zijn we echt bereid om onze levens 24/7 compleet over te geven in de handen van een elite die er al jaren nauwelijks een geheim van maakt een definitief einde te willen maken aan onze vrijheid, privacy en ons zelfbeschikkingsrecht? Science fiction is een feit geworden,’ schrijft John Whitehead voor het Rutherford Instituut. ‘We leven in een prequel (=voorgaande geschiedenis) van The Matrix, en vallen met de dag verder onder de betovering van door technologie bepaalde gemeenschappen, virtuele realiteiten en gemakken die worden bestuurd door machines met kunstmatige intelligentie die in snel tempo bezig zijn ons op ieder gebied van ons leven te vervangen en uiteindelijk te domineren.’ De ‘rode pil’ die hoofdpersoon Neo in The Matrix doet wakker worden voor de realiteit is ‘in ons geval een enkele reis naar levenslange opsluiting in een elektronisch concentratiekamp… die ons in de naam van doelmatigheid en via razendsnel internet, smartphones die geen gesprek missen, thermostaten die ons de perfecte temperatuur leveren zonder dat we een vinger hoeven uit te steken, en vermaak dat gelijktijdig naar onze TV’s, tablets en smartphones kan worden gestreamd, wordt aangesmeerd.’ Al die zaken zouden ons leven zogenaamd makkelijker maken, ‘maar we zijn er slaven van geworden,’ vervolgt Whitehead. ‘Kijk maar om je heen: overal zie je mensen die zo verslaafd zijn aan hun met het internet verbonden schermen, dat ze urenlang ondergedompeld kunnen zijn in een virtuele wereld waar menselijke interactie door het medium technologie wordt gefilterd.’ Dit is geen vrijheid. Dit is niet eens vooruitgang. Dit is een technologische tirannie met de ijzeren vuist van een controlestaat, van giganten zoals Google en Facebook en spionagediensten van de overheid…’ Die hebben een virtuele wereld geschapen met het idee dat we nog in een democratie leven en een parlement hebben dat het volk vertegenwoordigt, terwijl we in realiteit ‘weinig meer zijn dan slaven van een autoritair regime, dat ons constant controleert en spektakels via de media (sport, muziek, etc) voorschotelt’, en ondertussen het recht omkeert en iedere oppositie op almaar hardere en autoritairdere manieren de mond probeert te snoeren. Niet alleen onze vrijheid staat op het spel, maar de mensheid zelf,’ aldus de auteur. Google, door zijn wereldwijde vertakkingen feitelijk nu al een neuraal netwerk dat als een ‘wereldbrein’ functioneert, ontwikkelt zich zo snel dat het moment waarop dit netwerk alles van u weet omdat het iedere email, ieder document en iedere zoekopdracht heeft opgeslagen en geanalyseerd, almaar dichterbij komt. En via Google weten ook de inlichtingendiensten misschien nog wel meer over u dan uzelf. Het ultieme doel? Ultieme, totalitaire controle over ieder mens. Het 5G ‘internet of things’ gaat dit definitief mogelijk maken. Ieder apparaat, ieder product, iedere dienst wordt erop aangesloten: naast natuurlijk computers, smartphones en TV’s ook auto’s, lampen, koelkasten, koffiezetapparaten, huissleutels, stofzuigers, (‘smart’)horloges en energiemeters, noem maar op. Tech bedrijven zullen er biljoenen mee verdienen. In ruil daarvoor zullen ze in real time werkelijk alles van u te weten komen – wanneer u thuis bent en wanneer niet, wanneer u naar bed gaat, hoelang u onder de douche staat, hoe vaak en met wie u belt, internet, wat u zegt en schrijft, et cetera. ALLES. Naast onze huizen worden ook alle kantoren, bedrijven, fabrieken, ziekenhuizen, wegen, treinen in deze ‘matrix’ geplugd. Die wordt door almaar slimmer wordende computers bestuurd, ‘kunstmatige intelligenties’ (AI), die steeds meer processen zonder menselijke tussenkomst kunnen uitvoeren en verder ontwikkelen. Deze robots of AI’s gaan straks letterlijk over mensenlevens beschikken, zoals welke inzittenden van welke auto bij een niet meer te vermijden ongeluk moeten worden opgeofferd (waarbij het niet zo moeilijk is te bedenken dat zo’n programma in milliseconden weet welke inzittenden het meeste ‘waarde’ voor de samenleving hebben, en dus voorrang krijgen om te worden gespaard). En zullen de bijna onzichtbare, door AI’s gecontroleerde drones in de lucht altijd het verschil weten tussen een jogger en een wegvluchtende inbreker? Zullen verkeerscamera’s altijd de juiste snelheid meten (en u vervolgens automatisch een boete sturen die U moet betalen, ook al is er sprake van een software storing)? Inslikbare of geïmplanteerde chips zijn een goed voorbeeld van hoe onvoorbereid we zijn,’ waarschuwt Whitehead. ‘Deze smartpillen kunnen uw lichaam van binnen analyseren en manipuleren… en bijvoorbeeld uw arts waarschuwen als u een hartaanval dreigt te krijgen.’ Dat klinkt als een geweldige technologie die levens kan redden, maar hoe kunnen we als bevolking zeker weten dat deze pillen of chips nooit zullen worden misbruikt om ons te dwingen bepaalde medicatie te slikken? Is dat misschien de reden dat er druk wordt geëxperimenteerd met stoffen die de mensen gewilliger en volgzamer maken voor alles wat de overheid hen opdraagt en hen door de media wordt wijsgemaakt? Dat dystopische schrikbeeld is beslist niet vergezocht. Heel veel mensen reageren nu al onverschillig op de totale controle die ons steeds opdringerig wordt opgelegd. Zij hebben zoiets van ‘wat maakt het uit dat de overheid en techbedrijven altijd weten waar ik precies ben, weten wat ik online koop en bekijk, weten welke post ik krijg en verstuur, en kunnen meelezen met mijn emails en al mijn gesprekken kunnen afluisteren? Ik kan die apparaten toch ook gewoon uitzetten? En ik heb toch niets te verbergen?’ Whitehead: ‘Al die aan het internet verbonden gadgets die me gewoon moeten hebben –zo kunnen smartwatches onze bloeddruk meten en kunnen we met onze smartphones betalen via een vingerafdruk of irisscan- leiden ons naar een ‘heerlijke nieuwe wereld’ waar je niet meer uit kunt ontsnappen en je je nergens meer kunt verbergen. Toekomstig ‘fout gedrag’, zoals te lang douchen, te ver autorijden, te lang bellen met als ‘verdacht’ aangemerkte personen (bijvoorbeeld mensen die op de ‘verkeerde’ politieke partijen stemmen, tenminste, als die dan nog niet illegaal zijn verklaard), kan en zal eenvoudig worden bestraft door bijvoorbeeld uw elektriciteit en water op rantsoen te zetten, of uw huis tot maximaal 18 graden te laten verwarmen, hoe koud u en uw eventuele gezin het ook hebben. Dit soort maatregelen kunnen ook algemeen worden opgelegd indien een toekomstige linksgroenliberale en/of neomarxistische regering besluit dat dit ‘noodzakelijk’ is om ‘klimaatverandering tegen te gaan’. Het is goed mogelijk dat de meeste mensen dan zo afhankelijk zijn gemaakt en afgestompt zijn geraakt, dat ze thuis zittend in het donker en rillend van de kou nog een goed gevoel zullen hebben ook omdat ze hardnekkig in het constant herhaalde sprookje zullen geloven dat ze daarmee ‘de planeet helpen redden’. Biometrische paspoorten en ID-kaarten, gekoppelde databases, gezichtsherkennende camera’s op straat en boven de wegen, body- en voorwerp scanners in onopvallende politiebusjes, mobiele smartphone afluisterapparaten – het bestaat allemaal al, en zijn allemaal reeds gerealiseerde onderdelen van een samenleving waarin zoiets als privacy over niet al te lange tijd enkel gereserveerd zal zijn voor een select clubje aan de absolute top. En met deze totale controle over onze levens stopt het niet. Zelfs onze eigen lichamen zullen eraan moeten geloven. Vingerafdrukken, irisscans, voice prints (stemanalyse), DNA/ genetische aanleg (eenvoudig op te vragen via o.a. een bloedtest) en zelfs onze manier van lopen worden in computerprogramma’s gestopt die daarin een ‘patroon’ kunnen zien en bepalen wat voor soort persoon u bent, waar uw voorkeuren liggen, en of u wellicht geneigd bent tot bepaald grensoverschrijdend gedrag. Er vinden al discussies plaats om naast camera’s ook speciale geluidssensoren op straat en in gebouwen op te hangen, die aan de hand van stemmen mensen kunnen identificeren. Totale controle dus, zelfs over onze ideeën en gedachten. Dat is reeds begonnen door van de ooit onafhankelijke media –op enkele uitzonderingen na- één groot propaganda orgaan te maken dat vrijwel enkel nog de ‘juiste’ politiek-correctie ideologieën verspreidt. Tegelijkertijd worden alle andere meningen als ‘fout’, ‘verkeerd’, ‘rechtsradicaal’, ‘populistisch’, ‘islamofoob’ etc. weggezet. Kortom: George Orwells ‘gedachtenpolitie’ Big Brother is reeds een feit, maar draagt enkel een aantal andere namen. Het lijkt niet meer lang te duren voordat daar ook hier een ‘social credit’ puntensysteem aan wordt gekoppeld, zoals in China reeds het geval is. Miljoenen mensen zijn daar reeds bestraft met uitsluitingen van het OV, vliegreizen, woningen, leningen of hypotheken, vaak enkel omdat ze openlijk een ‘dissidente’ mening hebben geuit. Vergis u niet: het (G5) ‘internet of things’ is niets anders dan Big Brother in een aantrekkelijker jasje,’ besluit Whitehead. Aan de ‘schijnheiligen’ die het allemaal prima vinden ‘omdat ze toch niets verkeerd doen’, geeft hij de waarschuwing dat ‘het gevaar van de politiestaat voor ons allemaal geldt, of we ons nu aan de wet houden of niet… Een veilige haven of een waterdicht alibi bestaat in deze tijd niet. We zijn allemaal schuldig aan een of andere overtreding. Uiteindelijk zullen we in het elektronische concentratiekamp om ons heen allemaal dezelfde gevolgen daarvan moeten ondervinden.’ (bron: xandernieuws.net)

Slotstand indices d.d. 7 juni 2019; week 23: AEX 550,24; Bel20 3457,47; CAC40 5.364,05; DAX30 12.045,38; FTSE 100 7.331,94; SMI 9.749,13; RTS (Rusland) 1325,95; DJIA 25.983,94; NY-Nasdaq 100 7.417,29; Nikkei 20.884,71; Hang Seng 26.965,28; All Ords 6.525,20; SSEC 2.827,80; €/$1,134153; BTC/USD $7.902,48; 1 troy ounce goud $1339,90; dat is €37.978,25 per kilo; 3 maands Euribor -0,319% (1 weeks -0,391%, 1 mnds -0,381%), 10 jarig Nederlandse Staat -0,089%; 10 jaar VS 2,0682%; 10 jaar Belgische Staat 0,155%, 10 jaar Duitse Staat -0,257%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,5%, 10 jaar Japan -0,1202%; 10 jaar Italië 2,357%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,689.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden een (forse)stijging, de goudprijs steeg 10% en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier deze week weer verder daalde terwijl de 5-jarige negatieve rente verder steeg . Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,02%; Duitsland 0,327%; Japan 0,3958%; Nederland 0,359%; Frankrijk 1,053%; GB 1,401%; Canada 1,7216%; Spanje 1,599%; VS 2,5674%; Italië 3,318%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,599%; Nederland -0,565%; Zwitserland -0,68%; Denemarken -0,6%; Frankrijk -0,444%; België -0,34%; Japan -0,2292%; Spanje -0,099%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 08062019/482 Pinksterboodschap

UPDATE 01062019/481 Negatieve rente op 10-jarige Nederlandse obligaties

Rentedaling zet door: dat kan gevaarlijk worden

De 10-jaarsrente op Nederlandse staatsleningen is op de laatste dag van mei, na Hemelvaartsdag, onder de 0% gedoken. De rente sloot de week af op -0,007%. Het is voor het eerst sinds 2016 dat de 10-jaarsrente negatief is geworden. De rente staat zwaar onder druk door beleggers die een veilige haven zoeken in obligaties, nu de aandelenbeurzen wereldwijd dalen. De extreem lage rente is goed nieuws voor de Nederlandse overheid en voor woningkopers, omdat zij goedkoper kunnen lenen. Voor pensioenfondsen en spaarders is de lage rentevergoeding echter een groot probleem. Begin dit jaar stond de rente nog op 0,38%. In de huidige situatie zijn beleggers bereid te betalen om hun centen tien jaar te mogen stallen in Nederlandse staatsobligaties. De rente op Duitse staatsleningen is al langer negatief. Deze zogenoemde Bund noteert nu een rente van 0,2% aan. De negatieve rente op Zwitserse staatsleningen bedraagt zelfs 0,47%.

De angst voor een recessie in Amerika én in Europa neemt toe. Daarom zoeken beleggers een veilig heenkomen. Dat zeggen economen Bert Colijn van ING en Elwin de Groot van Rabobank. De Nederlandse tienjaarsrente is onder de 0% gedoken en dat is geen goed teken. „Beleggers maken zich steeds meer zorgen over de economische vooruitzichten”, aldus De Groot. „We zien wereldwijd dat de lange rentes steeds lager staan.” De trend van dalende rentes is al langer gaande. „Afgelopen tijd gaat het economisch gezien best goed”, stelt Colijn. „Dan zou je verwachten dat de rente aantrekt. Maar toch is die nu snel naar het nulpunt gedaald. Dat komt omdat er veel risico’s in de economie zitten. [hier spelen ook andere ontwikkelingen een rol. De ECB heeft een kwantitatieve verruiming in vier jaar doorgevoerd van €2,6 biljoen, geld waar onvoldoende vraag naar is. De marktwerking drukt dan de rente omlaag, zelfs zover dat die dan om kan slaan in negatief. Aan die ontwikkeling zal pas een einde komen als de vraag naar krediet gaat toenemen dan wel als de ECB gaat besluiten de uitstaande geldhoeveelheden fors te gaan verkrappen (hetgeen kan leiden tot dalende effectenkoersen). Dan speelt ook mee dat de economische groei stagneert vanwege het ontbreken van politieke besluitvorming van de 27 regeringsleiders van de EU-landen over een toekomstbeleid tot 2030 en de onzekerheden over het klimaatbeleid dat binnen de EU gevoerd gaat worden en de vragen over de haalbaarheid in de gestelde tijdsperioden.Verder speelt mee de onzekerheid over de afloop van het Chinees/Amerikaanse handelsconflict, de oorlogsdreiging van de VS en Saoedi-Arabië en andere soennitische landen in het Midden Oosten tegen Iran en andere sjiitische volken. Dan de dreigende taal van tweets die de Amerikaanse president Donald Trump de wereld in stuurt. Dat alles los van de verwachting van een recessie in de VS en de EU binnen een jaar met als gevolg dalende aandelenkoersen en beleggers die nu al vluchten in betrouwbare beleggingen in staatsobligaties] In Duitsland is de tienjaarsrente al iets langer negatief, Nederland volgt nu. „Dat geeft aan dat Nederland in de kopgroep van landen zit qua betrouwbaarheid van overheden. Beleggers zoeken een veilige haven en Nederland wordt als gezond gezien.” Veel analisten gaan ervan uit dat de Amerikaanse economie volgend jaar inzakt. „Amerika komt in 2020 waarschijnlijk in een recessie terecht, een lichte recessie weliswaar, maar toch een recessie”, zegt De Groot. „De kans is aanzienlijk toegenomen dat Europa in zo’n Amerikaanse recessie wordt meegesleurd.” Centrale banken zullen hun koers weer moeten bijstellen. [de ECB onder Mario Draghi is daar nog niet mee bezig, die richten zich op het voortbestaan van het ruime liquiditeits beleid met de extreem lage rentes, zie de noteringen voor 30—jarig papier op de kapitaalmarkten] Nu nog zijn zij erop gericht het stimulerend beleid van de vorige crisis stapsgewijs af te bouwen. De FED, de Amerikaanse centrale bank, is daar al het verst in. Nu wordt echter alweer gespeculeerd op een renteverlaging in de VS. Nu de Europese economie afkoelt en er mogelijk een recessie dreigt, komt de Europese Centrale Bank (ECB) voorlopig niet ver met het afbouwen van het stimulerende beleid, denken de twee bankeconomen. „Het is onwaarschijnlijk dat de ECB aan het normaliseren van het monetair beleid kan denken”, meent Colijn. De ECB-rente is nog altijd 0%. De vraag is wanneer die rente weer verhoogd kan worden. Dat gaat nog lang duren, voorspelt Colijn: „Onze verwachten gaan tot eind 2020 en daarin zit geen renteverhoging.” Ook De Groot ziet het voorlopig nog niet gebeuren. „In ons basisscenario gingen we ervan uit dat de eerste renteverhoging er in de tweede helft van 2021 zou komen. Maar zelfs daar twijfel ik nu over.” De ruimte voor de ECB om de economie aan te jagen is beperkt. De Groot: „De toolbox is leeg.” Hij denkt dan ook dat er politieke druk op de Europese regeringen komt om een eventuele recessie te bestrijden met extra overheidsuitgaven. [wat een bijkomend fenomeen kan worden in Duitsland en Nederland is dat het fenomeen kan ontstaan dat als de negatieve rentetarieven extreme vormen aannemen van b.v. 3% voor 10-jarig papier, hypotheekbanken kunnen gaan besluiten op 10-jarige hypotheken een negatieve rente te gaan verstrekken van b.v. ½% of 1%, hetgeen zal leiden tot stijgende woningprijzen. Je kunt het je nu nog niet voorstellen, maar voor de toekomst hou ik dit in reserve]

Dossier vliegramp MH17

De Werkgroep Waarheidsvinding MH17 heeft in een brief aan de premier zijn grote verontwaardiging laten blijken. Mahathir Mohammad, de premier van Maleisië,trok deze week in Maleisische media de verantwoordelijkheid van Rusland voor de MH17-ramp in twijfel. Mohammad zei de conclusies van het onderzoeksteam te onderschrijven, maar tot het punt dat de raket waarmee MH17 werd neergehaald van Russische makelij was. Of Rusland het projectiel ook heeft afgevuurd betwijfelt hij. “Ik denk niet dat zo’n gedisciplineerde partij verantwoordelijk is voor de lancering van de raket”. “Ze beschuldigen Rusland, maar waar is het bewijs?”, vraagt Mohammad over de conclusies . “We weten dat de raket van een Russisch type is, maar hij kan ook in Oekraïne zijn gemaakt.” De werkgroep, die naar eigen zeggen zo’n dertig families van slachtoffers vertegenwoordigt, schrijft dat “bizar en contraproductief” te vinden in de zoektocht naar de waarheid achter “de moord op 298 mensen die zich niet kunnen verdedigen”. De Nederlandse regering heeft intussen ook Maleisië om opheldering gevraagd over recente uitspraken van de premier van dat land. Het ministerie voegde daar aan toe dat “Maleisië zich altijd, zowel bilateraal als in het kader van het onderzoeksteam, volledig achter de bevindingen” van het onderzoek heeft geschaard. Het onderzoeksteam concludeerde eerder dat de raket werd afgevuurd vanuit een gebied in handen van pro-Russische separatisten, met een BUK-raketinstallatie afkomstig uit Rusland, die vervolgens weer is teruggereden naar Rusland. Vlucht MH17 stortte op 14 juli 2014 neer in het Oosten van Oekraïne, vlak bij de Russische grens, waar destijds een pro-Russische opstand gaande was. 298 mensen kwamen om, waaronder 193 Nederlanders. Andere landen met veel slachtoffers zijn Maleisië (28 doden, waaronder 25 bemanningsleden) en Australië (27), Indonesië (12) en het Verenigd Koninkrijk (10). [dit is een zware tegenslag voor de Onderzoekscommissie die onder Nederlands voorzitterschap staat. Wat de Maleisische premier zegt dat er geen onomstotelijk bewijs is geleverd dat de Russen met opzet de raket hebben afgevuurd. Er is geen hard bewijs geleverd. Dat is heel erg voor de nabestaanden. Er zijn in de vijf jaar nog altijd openstaande vragen waar nooit een helder antwoord op is gekomen. Denk daarbij aan de radargegevens van zowel Oekraïne en de VS en aan de rechten tot blokkade van informatie die aan Oekraïne zijn toegekend]

Een grote ramp die de werknemers in ons land gaat treffen

Het kabinet is bereid om de stijging van de AOW-leeftijd tijdelijk stop te zetten. Daarnaast is aangeboden om mensen met zware beroepen ruimere mogelijkheden te geven om eerder te stoppen met werken. Dat is volgens betrokkenen de inzet van de gesprekken die het kabinet nu achter de schermen voert met vakbonden en werkgevers. De afgelopen tijd zijn er veel informele overleggen geweest die volgens bronnen de facto zijn uitgedraaid op onderhandelingen. Sommige betrokkenen durven inmiddels zelfs te hopen dat er volgende week een conceptakkoord gesloten kan worden. Grotendeels ligt hetzelfde pakket voor dat de bonden vorig jaar afwezen. Maar nu stuurt men aan op het tijdelijk bevriezen van de AOW-leeftijd, waarschijnlijk twee jaar lang. In de periode daarna willen de onderhandelaars dat de pensioenleeftijd minder snel gaat stijgen dan nu het geval is, maar minister Koolmees (Sociale Zaken) heeft daarvoor geen concreet aanbod gedaan. In een topontmoeting is een beroep gedaan op de bonden te laten weten of ze bereid zijn na de vakbondsacties formeel te gaan onderhandelen.(bron: DFT) [vele deskundigen met mij hebben maanden geleden al gewaarschuwd dat de overheid, in de persoon van minister Wouter Koolmees (D66), een nieuw pensioencontract door de strot drukt van de vakbonden en indirect gepensioneerden en deelnemers die 40 jaar lang maandelijks een fors bedrag aan pensioenpremie betalen voor een oudedagsvoorziening. In feite spoort iedere pensioenopbouw niet meer meer met het monetaire beleid dat door de Europese Centrale Bank, en dus ook door De Nederlandse Bank, wordt gevoerd. Al jaren worden opgebouwde pensioenreserves minder waard en dreigen de pensioenuitkeringen te worden gekort. Dat is het gevolg dat de monetaire en financiële autoriteiten een ruim geld beleid voeren dat heeft geleid tot vrijwel gratis geld. Een situatie waar geld geleend kan worden dat niks kost is het gevolg van een verziekt beleid. Als geld niks meer kost verdwijnt het vertrouwen in dat geld. Het betekent dat de markt geen rente meer wil vergoeden op spaargeld en aan de pensioenfondsen die de pensioenreserves van de 5.800.000 deelnemers beheren en dat van de 3.500.000 gepensioneerden. Daarmee daalt al enkele jaren de waarde van ons geld het het inflatiepercentage. Plus dat burgers ook nog een vermogensheffing betalen aan de fiscus. Nu heeft Koolmees een truc bedacht: het presenteren van een sigaar uit eigen doos. Je versoepelt de regels, waardoor pensioenfondsen weer de inflatiecorrectie kunnen uitkeren en een verlaging van de pensioenuitkering kunnen voorkomen. Maar het hele plan is niet meer dan een greep in de pensioenpot waardoor de dekkingsgraad voor de pensioenen verder gaat dalen. Koolmees denkt dat te kunnen compenseren door hogere opbrengsten van aandelenbeleggingen. Maar als dat niet gaat gebeuren, dat is mijn aanname, stort uiteindelijk ons hele pensioensysteem in. Ook wil hij jongeren die hun pensioenopbouw speculatief willen beleggen daartoe de gelegenheid bieden, dom, dom, dom. Ook vind ik verzekeraars minder betrouwbaar als het gaat over de opbouw van pensioenen: zie het woekerpolis dossier. De vakbonden lijken in het pensioendossier te laten paaien door wat onbetrouwbare toezeggingen over het ‘even’ stilleggen van de stijging van de AOW-leeftijd en een uitzondering voor zwaardere beroepen. Kortzichtig, heel erg kortzichtig. De pensioenfondsen moeten hier en daar wat worden gemoderniseerd, maar het probleem moet worden opgelost door het verhogen van de verrekenrente door DNB. Maar zolang wij nog in de eurozone zitten zijn wij afhankelijk van het beleid van Draghi en zijn opvolger(s) in Frankfurt en dat heeft weinig goeds in petto voor het volk. Mijn enige hoop is dat op het allerlaatste moment onze politieke leiders de waanzin van deze aanpak inzien]

De Amerikaanse president Donald Trump is nog niet klaar om tot een handelsdeal te komen met China

Hij verwacht dat ‘ergens in de toekomst’ er wel een handelsakkoord gesloten zal worden tussen de Verenigde Staten en China. Dat zei Trump bij zijn vierdaagse staatsbezoek aan Japan in een gezamenlijke persconferentie met premier Shinzo Abe. Volgens Trump hebben de Chinezen waarschijnlijk spijt van de recente tegenslagen in de handelsgesprekken met de Amerikanen. Hij denkt dat Peking waarschijnlijk had gewenst dat er al een deal was bereikt. De Chinezen krabbelden echter terug van eerder overeengekomen afspraken met Washington en daar hebben ze nu spijt van, aldus Trump. De twee economische grootmachten geven elkaar de schuld van het vastlopen van de handelsgesprekken en dreigen met nieuwe heffingen. Trump stelde dat de Amerikaanse heffingen tegen China nog makkelijk flink omhoog kunnen. (Bron: Parool) [hier moet wel worden aangetekend dat als de Chinezen de export van grondstoffen naar de VS gaan beperken dan wel bepaalde stilleggen, dat gigantische gevolgen kan hebben voor Amerikaanse techbedrijven, waardoor Trump snel genoodzaakt zal worden de deal met de Chinezen af te sluiten]

Duitsers KMO’s vinden China meer betrouwbaar als handelspartner dan VS of Groot-Brittannië. Dat blijkt uit een peiling door Commerzbank bij 2.000 bedrijfsleiders. Uit de bevraging blijkt dat bijna twee derde van de Duitse bedrijfsleiders de komende twee jaar minder planningszekerheid voor hun bedrijven verwacht, als gevolg van een resem (= is Vlaams voor een reeks) wereldwijde politieke en economische conflicten. Ook rekent 61% op minder economische groei. “De planningszekerheid neemt significant af”, aldus Holger Bingmann, topman van de Duitse federatie van exporteurs. Dat is deels een gevolg van de onberekenbaarheid van de Amerikaanse president Donald Trump. KMO’s schatten China als handelspartner bijgevolg in als meer betrouwbaar. (bron: HLN.be)

Huawei lijdt onder de handelsoorlog tussen China en Amerika. Nu Amerika bedrijven verbiedt samen te werken met de telefoongigant is China klaar om terug te slaan. Volgens de laatste berichten zouden ook Microsoft en Apple ook gaan besluiten hun handel met Chinese bedrijven te gaan beëindigen. In hoeverre roepen de Amerikanen hiermee een militaire confrontatie met de Chinezen af? China dreigt in de handelsoorlog met Washington nu Amerikanen te treffen waar het pijn doet: hun smartphones. China is veruit de grootste leverancier van zeldzame metalen, die in smartphones en batterijen voor Tesla’s gaan. In de handelsoorlog, die volgens Bloomberg nu wereldwijd voor $600 mrd aan economische schade heeft berokkend, lijken deze zeldzame metalen gemeten in geëxporteerde tonnen grondstof maar klein bier. De ongeveer vijftig stoffen zijn geen vergelijk met de tonnen staal of olieplassen die worden geëxporteerd. Maar deze chemicaliën, metalen en mineralen zitten overal in: van scanners, magneten, vliegtuigen tot smartphones en vooral in chemische verbindingen die als tussenproduct dienen voor uiteindelijk bijvoorbeeld medische apparatuur. Van veel stoffen zoals arsenicum, indium, grafiet, en het iets bekendere kobalt, zijn Amerikanen voor een groot deel afhankelijk van import. De metalen hebben volgens Bank of America bovendien een strategisch belang: de chemische en fysieke samenstellingen zit in duizenden producten. China is een reus in deze markt: het levert 80% van deze metalen. Een directe volledige stop op de export zou Amerikaanse bedrijven in de problemen gaan brengen. Vanzelfsprekend zijn er handelsvoorraden in de VS opgebouwd, president Trump heeft eind 2017 voorraden laten opbouwen. Bij grote nood kan Washington die bovendien als van strategisch belang voor sommige militaire concerns en Amerikaanse bedrijven opeisen. Terwijl het topoverleg tussen Peking en Washington stil ligt, zijn er achter de schermen gesprekken gevoerd. Daar dondert het. Vorige week waren er al publieke inleidende beschietingen. President Xi Jinping meldde op de cruciale MAG Rare Earth-conferentie in Jiangxi in China harde tegenmaatregelen te overwegen, nadat de Amerikaanse president technologiebedrijf Huawei in de ban had gedaan. Volgens analisten van Rabobank Research is het de Chinezen menens. China’s National Development and Reform Commission, verwijzend naar uitspraken van president Xi Jinping, waarschuwde dat het de toevoer naar de Verenigde Staten inderdaad volledig kan gaan beperken. „Zeg niet dat we je niet gewaarschuwd hebben”, staat te lezen in het hoofdredactioneel commentaar van de People’s Daily, een spreekbuis van de Chinese communistische partij. Het Chinese wapen is niet bot: Japan en India kregen eerder te maken met een vlijmscherpe boycot van levering van China’s metalen. Dat kostte de landen veel kapitalen en jaren om daarvan te herstellen. China weet bovendien waaraan het in deze recente handelsoorlog begon: het heeft vorig jaar zijn productie met 20% opgevoerd en enorme voorraden opgebouwd. Ook als deze dreiging voorbij gaat, blijven bedrijven als smartphonemakers dus kwetsbaar. Moeten overheden daar niet in ingrijpen? Zeker. Japanse bedrijven hebben destijds na de Chinese boycot ook in noodvaart naar alternatieven gezocht. Volgens onderzoekers van Adamas Intelligence zijn er ook andere bronnen, maar het gaat vaak om moeilijk bereikbare grondstoffen en illegale productie. Die productie, soms kilometers diep, wordt in noodtempo opgekalefaterd. De Nederlandse overheid houdt bij waaraan onze bedrijven een tekort kunnen krijgen. De overheid investeert in onderzoek bijvoorbeeld bij de TU Delft naar vervangers van deze schaarse metalen. Sommige worden overigens pas over twintig jaar schaars, maar dat is in deze wereld eigenlijk al korte termijn. Wie profiteren hier ondertussen van? Allereerst de gehaaide grondstoffenhandelaren in Amsterdam, Londen, New York en Singapore die de hand hebben gelegd op voorraden metalen buiten China. Zij zagen deze oorlog natuurlijk al aankomen en hebben een speciaal oogje voor het aan- en verkopen van contracten voor de toekomstige levering van deze metalen. De prijzen schieten omhoog. Net als die van Chinese beursgenoteerde bedrijven. Maar dat zijn er niet veel. Bedrijven als het in Amsterdam genoteerde AMG zullen eveneens profiteren: zij zoeken naar dit soort bijzondere metalen die schaars worden en investeren in mijnbouw.

Trump in de spotlights

De Verenigde Staten hebben een punt gezet achter een handelsakkoord met India, zo maakte president Donald Trump bekend. Onder het betreffende ontwikkelingsprogramma mag India nu nog duizenden soorten goederen naar de Verenigde Staten exporteren zonder heffingen te betalen. Volgens Trump zijn de afspraken met India niet eerlijk, omdat dit Aziatische land nog wel handelsbarrières opwerpt voor Amerikaanse export. “Ik heb vastgesteld dat India de Verenigde Staten niet heeft verzekerd dat India rechtvaardige en redelijke toegang tot zijn markten zal bieden”, aldus de president in een verklaring. In maart maakte Trump al bekend de handelsafspraken met India te willen beëindigen. De export naar de VS die onder de regeling valt, heeft een waarde van $5,6 mrd. Het Indiase ministerie van Handel liet eerder al weten dat de schade beperkt zou blijven door het besluit, omdat het programma “slechts” $190 mln aan voordelen oplevert.

De VS verhoogt op 10 juni de importheffingen op alle producten uit Mexico naar 5%. Vanaf juli gaan de tarieven nog verder omhoog, tenzij Mexico “de stroom immigranten stopt”, zo waarschuwt de Amerikaanse president Donald Trump. Doet het buurland van de VS dat niet, dan geldt er vanaf oktober uiteindelijk een heffing van 25% op alle goederen. In de maanden daarvoor stijgt die geleidelijk naar 10, 15 en 20%. Volgens Trump is de passieve houding van Mexico rondom de “problemen” bij de zuidelijke grens van de VS “buitengewoon problematisch”. Er zouden dagelijks 4.500 personen de grens oversteken. De president vindt dat Mexico de stroom immigranten gemakkelijk een halt toe kan roepen en terug kan sturen naar hun eigen land, mede door de “strenge” wetgeving in het land. Dat doet het land volgens Trump momenteel niet of nauwelijks. Volgens hem gaan de tarieven van tafel als Mexico “de crisis verlicht”. Ook hier hanteert Trump economische sancties voor een politiek doel. De Democraten ontkennen, wat Trump maar blijft herhalen, dat de instroom van illegalen voor de Zuidelijke staten problematisch zou zijn. Hij vergeet dat deze illegalen voor de VS goedkope arbeidskrachten zijn. Verder ontkent hij dat alle importheffingen die hij invoert, de koopkracht van de Amerikanen onder druk zal zetten.

De Amerikaanse dreiging van forse importheffingen voor Mexicaanse goederen heeft het verlies in de oliehandel fors versterkt. Amerikaanse WTI-olie, waaruit benzine wordt gedestilleerd, zakte op de laatste beursdag ruim 5,5%. Dat is de sterkste krimp in zeven jaar tijd. Deze WTI-olie dipte op de Amerikaanse beurs voor het eerst sinds maart dit jaar onder de prijs van $55 per vat van 159 liter. Ook de Europese olieprijs Brent, die wordt gebruikt voor benzine aan onze pomp, is nu in tien dagen tijd met 10% gezakt. Niet iedereen heeft dus zorgen over inzakkende olieprijzen. De Amerikaanse automobilisten gaan in deze periode tot in de zomer traditioneel het meest op pad met de auto, zij kunnen de lagere benzineprijs goed gebruiken. Voor Nederlandse consumenten zal de lagere prijs van ruwe olie zoals altijd met vertraging worden doorberekend door de pomphouders. De aangekondigde importheffing op Mexicaanse goederen treft direct de Amerikaanse auto-industrie die hun assemblage grotendeels over de zuidgrens in Mexico laten verrichten. Aandelen van Ford, GM en ook Fiat Chrysler boekten forse verliezen. De uitval van vraag van bedrijven naar ruwe olie zoals WTI was deze week al in volle gang vanwege de handelsoorlog tussen de VS en China, die langer duurt dan werd voorzien. Grote handelaren kopen daarom minder olie in.

Trouw schrijft dat “Geheimen alleen geheimen zijn als het Trump uitkomt”

In de pogingen uit te vinden hoe het nou precies zat met Donald Trump en de Russen speelt het begrip ‘geheim’ sinds afgelopen week een merkwaardige, dubbelzinnige rol. En dat heeft alles te maken met hoe president Trump zijn eigen belangen ziet. Aan de ene kant wil hij – en daarin is hij bepaald niet de eerste president – een aantal zaken geheim houden voor het Congres. Daar heeft hij het recht toe, als het gaat om interne documenten en beraadslagingen. Maar in zijn vastbeslotenheid het onderzoek naar de Russische inmenging in zijn verkiezing te beëindigen, heeft Trump nu het hele rapport van speciaal aanklager Robert Mueller ‘geprivilegieerd’ verklaard. Het grootste deel daarvan is al openbaar, maar er zijn passages zwartgemaakt. Mueller verzamelde uiteraard heel veel documenten die zijn conclusies ondersteunen en die het Congres en de media graag zouden willen zien. Trump heeft ook de voormalige topjurist van het Witte Huis, Don McGahn, gesommeerd niet te getuigen voor het Congres over wat hij met zijn baas besprak. Ook zijn privégegevens wil de president absoluut beschermen. Hij voert processen om te voorkomen dat zijn accountants en bankrelaties details over zijn geldzaken en die van zijn bedrijven aan het Congres geven. Bij rechters in Washington en New York heeft hij bot gevangen, in beide zaken gaat hij nu in beroep. Aan de andere kant zijn er ook geheimen die Trump juist wil openbaren, tot schrik van de veiligheidsdiensten. Die hebben betrekking op een onderzoek naar het onderzoek van Mueller. Volgens Trump en een aantal Republikeinen in het Congres is de hele Rusland-affaire niet alleen onzin gebleken – al is dat niet bepaald uit het rapport van Mueller te halen – maar was het onderzoek daarnaar, begonnen door de FBI tijdens de presidentsverkiezingen in 2016, een politieke samenzwering. Trump heeft een aantal hoge, inmiddels ontslagen FBI-functionarissen letterlijk van landverraad en een poging tot staatsgreep beschuldigd. Vorige week gooide Trump het onderzoek dat minister van justitie William Barr doet naar die vermeende samenzwering in de hoogste versnelling. Barr krijgt van hem de vrije hand om gegevens in te zien van de inlichtingendiensten en die eventueel openbaar te maken. Normaal gesproken bepalen die diensten dat zelf en kan alleen de president ze bevelen geheimen te onthullen. De Democraten zijn daar diep verontwaardigd over. Ze vinden dat Trump zijn bevoegdheid op dit gebied als politiek wapen inzet. Dat juist William Barr nu gaat over de overheidsgeheimen, en daarin dus de chef wordt van andere ministers zoals die van Defensie en Binnenlandse Veiligheid, vinden ze helemaal zorgwekkend. [dat is te herleiden tot het feit dat Barr een zwakke stee is in het Amerikaanse staatsbestel. Hij gedraagt zich niet als de minister van Justitie maar als de persoonlijke advocaat van Trump. Daar maakt Trump graag een optimaal gebruik van] Na het uitkomen van het rapport van aanklager Mueller vatte Barr in brieven aan het Congres en in een persconferentie een paar keer het rapport op zo’n manier samen, dat het leek alsof Trump er lelieblank uit tevoorschijn was gekomen, ondanks het feit dat Mueller een tiental gevallen opsomde waarin Trump zijn onderzoek willens en wetens probeerde dwars te zitten. De Democraten zien de minister ervoor aan selectief te gaan citeren uit geheime FBI-documenten om Trumps versie van de geschiedenis te ondersteunen, zonder dat iemand dat kan controleren. Daarnaast vrezen huidige en voormalige spionnen ook dat Barr als niet deskundige op inlichtingengebied dingen zou kunnen onthullen die bronnen van de inlichtingendiensten in gevaar brengen. En niet alleen die van de Verenigde Staten. Tegen The Washington Post zei voormalig CIA-directeur Michael Morell: ‘Dit is weer een volgende vernietiging van de normen, die onze inlichtingendiensten verzwakt. Onze bondgenoten en partners zullen zich nog meer afvragen of ze wel gevoelige informatie met ons moeten delen.’ Maar voor Trump komt de goede relatie met die landen op de tweede plaats, na het zuiveren door Barr van zijn eigen naam, zo liet hij merken: “Ik hoop dat hij kijkt naar Groot-Brittannië en Australië en Oekraïne. Ik hoop dat hij naar alles kijkt, want ons land is belazerd.” [geen idee waarop Trump hier duidtSpeciaal aanklager Robert Mueller heeft voor het eerst publiekelijk gesproken over zijn onderzoek naar Russische bemoeienis met de Amerikaanse verkiezingen. Mueller gaf een verklaring van een kleine tien minuten in een zaal op het ministerie van Justitie in Washington. In de eerste zes minuten vatte hij het onderzoek samen. Daarna ging hij er op in of de campagne van president Trump had samengespannen met de Russen, daar heeft hij geen bewijs voor gevonden. En op de vraag of Trump heeft geprobeerd het onderzoek te dwarsbomen. Meerdere malen benadrukte hij dat hij niet de macht had om een zittende president te vervolgen. “Maar als we ervan overtuigd waren dat de president overduidelijk geen misdaad heeft begaan, hadden we dat gezegd”, zei Mueller. President Trump twitterde een half uur na de verklaring van Mueller dat er “niets verandert”. Volgens hem is de zaak afgedaan. “Er was onvoldoende bewijs en daarom is, in ons land, een persoon onschuldig.” [de vraag is dan of dat ook geldt voor een liegende president]

Biënnale Venetië

In Trouw las ik een recensie over de tentoonstelling van dit jaar van de toonaangevende internationale kunstmanifestatie Biënnale di Venezia, die sinds 1895 tweejaarlijks in de zomermaanden plaatsvindt. Van kunstenaars is bekend dat zij in een vroeg stadium in staat zijn maatschappelijke veranderingen in beeld te brengen. Waar dit blog zich meestal beperkt tot financieel/monetair/financiële ontwikkelingen hebben kunstenaars een veel bredere scoop. Hier twee citaten uit de recensie: <citaat1> Stijgende zeespiegels, uitgestorven dieren, spooksteden, vervuilde oceanen en het wrak van een vluchtelingenschip. Kunstenaars schetsen op de Biënnale van Venetië inktzwarte scenario’s voor de toekomst van de aarde en mensheid. We gaan er met z’n allen aan. Weg wezen hier! In het Deense paviljoen op de Biënnale van Venetië klinkt onheilspellend gerommel uit een enorme inktzwarte wereldbol, die op springen lijkt te staan. Bezoekers deinzen terug. Het wordt nog onbehaaglijker als de gevolgen van zo’n doemscenario ook zichtbaar worden. In de science-fictionfilm ‘In Vitro’ van de Deens-Palestijnse kunstenares Larissa Sansour proberen inwoners van Bethlehem ondergronds te overleven, nadat de stad onleefbaar is geworden na een ecologische ramp. Je ogen sluiten en wegvluchten voor de rampspoed die de aarde en mensheid bedreigt, kan niet meer. Niet in het echte leven, maar ook niet op deze kunstbiënnale. Er is geen ontkomen aan, zoveel kunstenaars laten in Venetië zien hoe de mens bezig is het leven op deze planeet om zeep te helpen. Op allerlei manieren verbeelden ze in onheilspellende scenario’s de gevolgen van klimaatverandering en milieuvervuiling. Haast te gruwelijk om naar te kijken is de dystopische installatie van Alexandra Bircken over het einde van de mensheid. Hoe dat eruit zou kunnen zien visualiseert ze in veertig in zwart latex gehulde mensen die via ladders naar de hemel – in dit geval de nok van de Arsenale – proberen te klimmen, vallend, struikelend en elkaar weg trappend. </citaat1>

<citaat2> Wil je – murw geslagen door de beelden van stijgende zeespiegels, uitgestorven dieren, spooksteden en plastic troep in de oceanen – toch wegkijken, dan dringt de onheilspellende kunst alsnog door via de oren. In het Japanse paviljoen, gewijd aan de tsunami, klinkt een snerpend geluid dat de trommelvliezen teistert. Het zijn vogelgeluiden waarvan je normaal zou genieten, hier zijn ze vervormd tot een gekmakend gefluit. Ondraaglijk is ook de kakofonie van geluiden uit 48 oorlogsfilms die Christian Marclay tegelijk afspeelt, maar dan over elkaar heen gelegd. De combinatie met de flarden van beelden die het netvlies belagen, maakt het nog heftiger. Dit is killing, wegwezen hier. Nee, een luchtige biënnale is dit niet. Naast de klimaatverandering is ook de vluchtelingencrisis een belangrijk thema. Er is een speciaal paviljoen voor ingericht door de vluchtelingenorganisatie UNHCR, met werk van bekende en onbekende gevluchte kunstenaars. ‘Rothko in Lampedusa’ heet de presentatie, genoemd naar Mark Rothko (1903-1970), die een beroemde schilder werd in de Verenigde Staten, nadat hij met zijn joodse familie in 1913 Rusland was ontvlucht voor de pogroms. Waarmee de UNCHR maar gezegd wil hebben dat er ook grote kunsttalenten kunnen zitten onder de miljoenen migranten die nu op drift zijn geraakt. </citaat2>

Nieuwsuur Pensioendossier

Ik heb gereageerd op een oproep aan gepensioneerden van het actualiteiten programma NOS/NTR/Nieuwsuur. Hieronder de integrale tekst. 

Ik reageer op de oproep van Mariëlle Treebeke vrijdagavond aan gepensioneerden om zich te melden met hun verwachtingen voor de periode dat ze gepensioneerd worden dan wel zijn. Ik kon op nieuwsuur.nl nergens een link vinden waar ik mij kon melden. In ben 84 jaar, ben op mijn 59ste in de pre-VUT gegaan en op mijn 65ste gepensioneerd. Ik heb in het bankwezen 32 pensioenjaren opgebouwd, in een periode dat de werkgever de gehele premie nog betaalde. Ik heb een uitkering waarvan ik kan leven. Ik heb op dit moment geen financiële problemen, ondanks dat er 8 jaar al geen inflatiecorrecties meer zijn uitgekeerd, waardoor de koopkracht in die jaren met 20% is afgenomen. Ik heb geen positieve verwachtingen ten aanzien van de waardevastheid in de toekomst. Als het huidige monetaire systeem van de ECB wordt doorgezet zal binnen tien tot vijftien jaar de koopkracht van mijn pensioenuitkering tot een minimum zijn gedaald.Ik begin met Nieuwsuur kwalijk te nemen dat ze een heel onvolwassen beeld presenteren over de wijze waarin het pensioendossier zich momenteel bevindt. De eisen van de vakbonden voor een vertraging van de pensioengerechtigde leeftijd en vroegere uittreding voor zwaardere beroepers hebben helemaal niets van doen met het pensioendossier. Dat zijn zaken die thuishoren bij het Sociaal Overleg. De econoom Mathijs Bouwman ziet dat niet zo, maar dat moet Nieuwsuur niet koppelen. Het pensioendossier is een complexe materie: het gaat over geld, over werknemers rechten en over de samenleving. De pensioenreserves van de pensioenfondsen (€790 miljard) zijn volgens DNB twee keer zo groot als de totale Nederlandse staatsschuld (€398 miljard) en drie keer zo groot als daar ook nog eens de reserves bij de verzekeraars (€402 miljard) worden bijgeteld. Het gaat dus over enorme belangen en de vraag is dan in hoeverre de opgebouwde pensioenrechten en pensioenuitkeringen nog kunnen worden gewaarborgd. De pensioenproblematiek is niet veroorzaakt door het beleid van de pensioenfondsen. Laat dat duidelijk zijn. Er zouden mogelijk wat hervormingen kunnen worden doorgevoerd, maar dat zijn geen zaken die stante pede moeten plaatsvinden. Het enige probleem ligt bij de verrekenrente, zoals die door De Nederlandsche Bank wordt vastgesteld. Het gaat dan om de rente-ontwikkeling in de toekomst gedurende de looptijd van de pensioenopbouw, stel maximaal 40 jaar. Wat is de positie van DNB hierover: een ondergeschikte, een uitvoerder van het beleid van de Europese Centrale Bank. En de ECB laat Klaas Knot zeggen dat het huidige monetaire beleid met ruime liquiditeiten en gratis rente nog decennia kan voortduren. De kapitaalmarkten hebben die aanwijzing van Mario Draghi overgenomen: voor 30-jarig geld wordt hier nog maar 0,479% betaald en in Duitsland 0,435%. De optimistische verwachtingen over een verhoging van de verrekenrente om zodoende de pensioenfondsen in ‘beter weer’ te brengen moeten we vergeten. Ook onze politieke leiders hebben daar geen grip op. Dus Koolmees moet gewoon de directieven van de ECB, via DNB, uitvoeren. De commissie Dijsselbloem zal daar geen ander licht op kunnen laten schijnen. Rooskleurig ….nee! De alarmbellen moeten worden aangezet voor de politiek. In december heeft Aart van den Brink, bestuurder bij het CNV al een opiniërend artikel geschreven over de negatieve kanten van de pensioenplannen van minister Koolmees in https://www.trouw.nl/opinie/gepensioneerden-let-ook-op-uw-zaak-bij-nieuw-pensioenstelsel~a2806579/ Wat Koolmees wil is de normen voor de pensioenfondsen verlagen waardoor er een mogelijkheid ontstaat de 3,3 miljoen pensioenen weer de inflatiecorrectie toe te kennen. Hij vertelt er echter niet bij dat daarvoor in de pensioenkassen moet worden gegraaid, dat ten koste gaat van de opgebouwde reserves van de deelnemers. Hij hoopt dan dat de pensioenfondsen die gaten die vallen uit hogere rendementen kunnen compenseren. Die hoop is vooralsnog ijdel. We moeten eerder rekening houden met dalende rendementen, zeker zolang Donald Trump in het Witte Huis zit. Het echte probleem met betrekking van de waardevastheid van onze pensioenen zit bij de ECB. Vier jaar geleden heeft Mario Draghi c.s. besloten een kwantitatieve verruiming (QE) door te gaan voeren door maandelijks (staats)obligaties van de 19 eurolanden op te gaan kopen. Eind vorig jaar was de portefeuille €2.600 miljard groot. Draghi ging er bij de start vanuit dat door enorme hoeveelheden geld in de markt te pompen, de rente zou gaan dalen en partijen op de kapitaalmarkten zich massaal op dat goedkope geld zouden gaan storten, waardoor de economische groei in de eurozone weer zou gaan aantrekken. Dat proces is volledig mislukt. Draghi heeft er geen rekening mee gehouden dat geld dat gratis wordt aangeboden, vertrouwen verliest in de markt. Wel is dat geld opgenomen door beleggers en speculanten, waardoor de effectenkoersen een tijdlang fors zijn gestegen. Het lijkt erop dat daar nu een einde aan is gekomen. Daarbij komt dat het bedrijfsleven weer pas gaat investeren zodra de politieke leiders een toekomstvisie hebben ontwikkeld voor de komende generaties. De afgelopen vijf jaar is daar geen voortgang op geboekt en ook in de debatten voorafgaand aan de verkiezing voor het Europees Parlement heeft dat nergens op een politieke agenda gestaan. Door het monetaire beleid van de ECB is de positie van Draghi c.s verzwakt. Hij is nu volledig in de greep van de kapitaalmarkten. In feite bepalen die momenteel het monetaire beleid. Draghi zijn gereedschapskist is leeg. Hij zou met de aflossingen in de beleggingsportefeuille dan wel de opbrengsten van verkopen van obligaties de geldmarkt weer kunnen verkrappen, waardoor de rente weer kan aantrekken, maar dat zal ongetwijfeld tot gevolg hebben dat de effectenkoersen zullen gaan dalen, mogelijk zelfs in een chaotische beweging. Een verdere verruiming zal nog desastreuzere gevolgen hebben voor een verdere negatieve rente. Concluderend: Draghi heeft een mislukt monetair gevoerd, wordt nu geketend door het grootkapitaal, legt daarover aan niemand verantwoording af en legt de rekening op de bordjes van spaarders, pensioenfondsen en institutionele beleggers van vastrentende waarden. En geen enkele politicus, ook niet in Brussel, trekt daarover aan de alarmbel. Dat is nog niet alles. Onlangs is een delegatie van het ECB in Brussel op bezoek geweest en een verzoek neergelegd bij de Europese Commissie om de rijkere eurolanden te sommeren hun verzet op te geven tegen het Transitie Verdrag. Als reden gaven de monetaire autoriteiten aan dat het onmogelijk wordt om de financiering van de zwakke eurolanden en de financieel zwakke banken op orde te houden als er geen Eurobonds uitgegeven gaan worden. De eurolanden met de grootste staatsschuld uitgedrukt in het bbp zijn: Griekenland 178%; Italië 131%; Portugal 132%; Cyprus 106%; België 102%. Ter vergelijking: Japan 228%; het VK 89%; de VS 102% en China 18%. Eurobonds zijn staatsobligaties van eurolanden met een clausule dat niet alleen de emittent aansprakelijk is voor de betaling van rente en aflossing maar ook de 18 andere eurolanden. In feite betekent dat dat de de rijkere landen zich garant moeten gaan stellen voor de schulden van de zwakkere landen. Als dat niet gaat gebeuren komt de financiering van de eurozone in gevaar. Het kan niet anders dan dat dit voorstel komt uit het brein van Mario Draghi, die tijdens zijn bestuursperiode van acht jaar, die over een half jaar afloopt, echt alles heeft gedaan om zwakke banken overeind te houden, waarvoor Europa een hoge prijs heeft betaald. Dan is er nog een veel groter probleem en dat zijn de risicovolle derivatenposities bij de systeembanken. Er is een globale inschatting dat de mondiale grootte van de uitstaande financiële producten, waaronder de derivaten $/€ 100.000 triljard zou zijn. Een bedrag dat onvoorstelbaar groot is: 100.000.000.000.000.000.000.000.000 De centrale bankiers wereldwijd hebben na de bankencrisis in 2008 op volstrekt onvoldoende wijze toezicht gehouden op de explosieve ontwikkeling van derivaten-contracten. In feite is het een verzekeringspolis op een soort manier zoals wij die kennen met opties. Er zijn twee partijen waarvan er altijd maar een verdient en de ander verliest. Zolang de winsten maar hoger zijn dan de verliezen ontstaan geen problemen. Maar als er schrikreacties optreden op de financiële markten kunnen er op de platforms waar de handel plaatsvindt problemen ontstaan als partijen hun verplichtingen niet meer nakomen. Het is daarom van het grootste belang dat toezichthouders toetsen of partijen, waaronder veel systeembanken, niet meer risico’s nemen dan hun financieel draagvlak toestaat. Er zijn aanwijzingen dat op dit gebied problemen kunnen gaan ontstaan. Alle Nederlandse pensioenfondsen hebben in totaal 35.000 derivataat-contracten in positie. Terug te keren naar de realiteit. Wij weten sinds 2008 al dat systeembanken een positie innemen in het financieel/monetaire systeem dat het nooit zo kan zijn dat er ook maar één omvalt. Systeembanken moeten worden gered van de ondergang, wat de kosten daarvan ook zijn. We hebben dat ook meegemaakt in 2008 toen en ABN-Amro en ING door de overheid moesten worden ondersteund. Voor Nederland kan het een probleem worden dat onze systeembanken veel te groot zijn voor ons kleine land. Zelfs Duitsland heeft een groot probleem met de grootste Duitse bank: Deutsche Bank AG. Die heeft veel te veel risicovolle contracten lopen. Dat is bekend ook bij aandeelhouders. In de afgelopen vier jaar is de beurskoers met >80% gedaald. Er zijn dit jaar al fusiebesprekingen geweest met USB, een grote Zwitserse systeembank, maar die hebben niet tot de gewenste mega-fusie geleid. Daarna heeft Berlijn een voorzet gegeven voor een fusie van Deutsche met de veel kleinere Commerzbank. Maar die hebben beleefd laten weten geen interesse te hebben. Nu heeft Deutsche Bank aangekondigd een tweede hervormingsronde in te gaan zetten, nadat de eerste niet het gewenste resultaat had opgeleverd. Er is nu een voorzet gedaan voor een aandelenemissie. Daar reageren de aandeelhouders terughoudend op, want ze denken, met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, dat dat geld in een beerput verdwijnt en nooit rendement zal gaan opbrengen. Mijn inziens een terechte aanname, maar de vraag is natuurlijk of Deutsche Bank nog wel te redden is. Misschien is de situatie wel zo ernstig dat zelfs de Duitse overheid, dus de Duitse burgers, deze mega-bank niet meer van de ondergang kunnen redden. Waarom ik hier aandacht voor vraag is dat op het moment dat de panelen gaan schuiven bij Deutsche Bank, de mogelijkheid levensgroot is dat het hele financieel/monetaire systeem instort en tot een chaos leidt waarbij wij in Nederland niet gespaard zullen worden. En dus ook mijn pensioenuitkering niet.

Deutsche Bank verkeert in grote problemen vanwege uitgebreide risicovolle derivatenportefeuille

Deutsche Bank en UBS hebben eerder dit jaar een fusie overwogen. De twee financiële instellingen hebben daarover ook verkennende gesprekken gevoerd, schrijft persbureau Bloomberg op basis van ingewijden. Als de fusie was doorgegaan, was de grootste bank van Europa ontstaan. UBS en Deutsche Bank praatten oorspronkelijk over het samenvoegen van de vermogensbeheerstakken van de beide banken. Dat leidde tot gesprekken over een fusie. Uiteindelijk leidde dat op beide fronten niet tot een overeenkomst. Deutsche Bank voerde de afgelopen maanden ook fusiegesprekken met branchegenoot Commerzbank. Die combinatie, waar de Duitse overheid een voorstander van was, komt er echter ook niet. Deutsche Bank zit al enkele jaren in een lastige situatie en probeert uit de problemen te komen, maar heeft daarbij maar beperkt succes gehad. Deutsche Bank gaat nu mogelijk zijn hand ophouden bij beleggers om de omvangrijke reorganisatie, waar het voor staat, te bekostigen. Dat schrijft persbureau Bloomberg op basis van ingewijden. De bank ziet zich genoodzaakt tot plan B nadat de beoogde fusie met Commerzbank niet doorging. De leiding van de bank doet naar verluidt binnen twee maanden zijn strategie uit de doeken. Het management van de bank zou zich bewust zijn van de negatieve gevolgen van een kapitaalverhoging op de beurswaarde van de bank. Tijdens de aandeelhoudersvergadering van Deutsche Bank kondigde topman Christian Sewing de nodige ingrepen aan, in de nasleep van de geklapte fusieplannen. Zo wordt onder meer het mes gezet in de zakenbank van Deutsche Bank. (bron: DFT)

Rente daalt in het komende halfjaar verder

Een wereldwijde recessie is aanstaande en centrale banken gaan de rentes in de tweede jaarhelft zodoende verlagen. Dit is de visie van hoofdeconoom Steen Jacobsen van Saxo Bank, die daarom voorzichtig is met beleggingen in aandelen. De handelsoorlog tussen de VS en China is slechts één van de redenen voor de sombere visie van Jacobsen. Zeker zo zorgelijk vindt hij de wereldwijde duikvlucht van de obligatierentes. In de VS viel de 10-jaarsrente terug tot 2,25%, een vol procentpunt lager dan eind oktober. In Duitsland is de 10-jaarsrente op 0,172% negatief beland, na begin dit jaar nog op 0,3% positief te hebben gestaan. Recente economische berichten stemmen Jakobsen ook negatief. Zijn conclusie voor China is dat de groei in de kredietverlening verder zal afzwakken en derhalve ook de economische groei. Dat de Amerikaanse centrale bank meerdere malen heeft aangegeven dat het nog wel enige tijd kan duren alvorens een nieuwe rentestap wordt gezet, verbaast Jakobsen. Hij meent dat de FED, zoals wel vaker, achter de feiten aanloopt en de rente in de tweede jaarhelft met minstens 0,5% zal moeten verlagen. De verzwakking van de Australische dollar vindt de econoom een teken aan de wand, omdat hij meent dat Australië voorop loopt in de wereldwijde economische ontwikkeling. Het werelddeel gaat de rente dinsdag waarschijnlijk voor het eerst sinds 2016 verlagen, nadat het tijdens de financiële crisis in 2008 als eerste de stap zette in een reeks renteverlagingen. Beleggingsstrateeg Simon Wiersma van ING maakt zich minder zorgen. ,,Op basis van de ontstane inverse rentecurve (de lange rente is onder de korte rente gezakt, red.) concluderen beleggers dat er een recessie komt. Recente vertrouwenscijfers uit de VS en de eurozone zijn echter positief. Wel zie ik een vertraging van de economische groei.” Hij is er ook minder zeker van dat de FED in het tweede halfjaar tot een renteverlaging besluit. ,,Afgaande op de futures, is de kans hierop 60%. Dit is echter geheel afhankelijk van de economische data en voorlopig geven deze de FED gaan aanleiding hiertoe over te gaan.” (bron: DFT) [de verder dalende rentetarieven geven mij wel degelijk reden tot zorg. Ook de onduidelijke situatie over de Brexit en de verder escalerende handelsoorlog tussen de VS en China stellen mij niet gerust]

Is het einde van de NAVO in zicht?

Als rechts-liberaal (of eigenlijk: conservatieve libertariër) heb ik in principe niet zoveel met internationale organisaties — tenminste, niet als die organisaties opgericht zijn door overheden. Privéclubs zijn hartstikke leuk en doen goed werk, maar die supranationale organisaties? Nee bedankt. Maar er ís een uitzondering op die regel. Ik heb het dan natuurlijk over de NAVO. De NAVO heeft wel degelijk nut gehad en heeft dat in principe nog steeds. Helaas is er wel een probleem: het einde van de NAVO lijkt toch in zicht. En dat komt niet door de VS, maar door achterlijke Europese leiders als Mark Rutte die zich steeds weer niet aan gemaakte afspraken wensen te houden. Roderick Veelo legt dit uit: De Amerikaanse ambassadeur Pete Hoekstra gelooft er niet meer in. Nederland gaat z’n afspraken met de NAVO over de uitgaven aan defensie niet meer nakomen. Daarmee eindigt de facto onze status van geloofwaardige bondgenoot. En ernstiger, het kabinet brengt het voortbestaan van de NAVO en dus van onze veiligheid in gevaar. In zijn column legt Veelo uit dat het ministerie van Defensie Hoekstra tekst en uitleg heeft gegeven over het budget in 2024 (zoals dat nu gepland is). Volgens de afspraken zou dat 2% moeten zijn, in feite hadden de NAVO-lidstaten die norm al jaren gehaald moeten hebben. Maar wat blijkt, we sturen aan op… 1,3%. https://twitter.com/tomvanteinde/status/1133746456509198337 Drie Amerikaanse presidenten op rij hebben Europa geprobeerd uit te leggen dat ze defensie nou eindelijk eens serieus moet nemen. George W. Bush, Barack Obama, en nu Donald Trump. Die eerste twee leken niet van zins om écht door te pakken, maar niemand twijfelt eraan dat Trump dat wél doet als hij er écht niet meer in gelooft. En nee, hij heeft geen enkele reden om nog iets van waarde te hechten aan Ruttes beloftes. Wat dit betekent is dat de NAVO binnenkort weleens opgedoekt zou kunnen worden. Amerika wordt nu steeds weer opgezadeld met de kosten voor ónze veiligheid. Dat is gestoord en vanuit Amerikaans perspectief volkomen onacceptabel. Het gevolg daarvan is dat de wereld stukken onveilig wordt, maar dat is dan niet Trumps schuld, maar die van Rutte. (bron: dagelijksestandaard.nl)

Samenstelling Eerste Kamer tot 2023

570 PS-leden en 19 leden van kiescolleges in het Caribisch Nederland hebben de nieuwe Eerste Kamer gekozen. De coalitie (VVD, CDA, D66 en CU) komen 6 zetels tekort voor de meerderheid. De oppositie zal steeds weer op zoek moeten naar meerderheden voor hun voorstellen. In de media werd gesuggereerd dat Rutte een briljante balanceeract had uitgevoerd door met de stemmen van de vier oppositiepartijen in de Provinciale Staten zodanig te schuiven dat de oppositie twee zetels meer in de Eerste Kamer behaalde. Geweldig, maar Rutte schiet er geen meter mee op om een meerderheid te krijgen voor wetsvoorstellen, waarover de regering en de oppositiepartijen over van mening verschillen. Het wordt ofwel GL (8 zetels) ofwel PvdA (6 zetels), maar die partijen hebben afgesproken dat ze in de Eerste en Tweede Kamer gezamenlijke standpunten innemen en hun eisen zijn stevig geformuleerd. De nationaal-populistische partijen (FvD en PVV) en de SP zullen niet gedogen. Dan resteren voor de nodige 6 stemmen: PvdD (3 zetels); 50+ e/o SGP (ieder met 2 zetels) en de OSF (1 zetel). De samenstelling: VVD -1 op 12 zetels; FvD +12 op 12; CDA -3 op 9; GL +4 op 8; D66 -3 op 7; PvdA -2 op 6; PVV -4 op 5; SP -5 op 4; CU +1 op 4; PvdD +1 op 3; 50+ op 2; SGP op 2; OSF op 1.

Voorlopige samenstelling Europees Parlement tot 2024

Waarom deze definitieve uitslag voorlopig is: als de Brexit een feit is wordt de verdeling aangepast. Ik begin met een compliment voor de Nederlandse exit-poll van de Hond die de definitieve uitslag vrijwel exact voorspelde: PvdA 6 zetels, VVD en CDA 4, FvD en GL 3, CU/SGP en D66 2, 50+ en PvdD 1 zetel. De SP en PVV geen zetels. Dit zijn 26 zetels, maar als de Brexit gaat plaatsvinden krijgt ons land er 3 zetels bij: 1 voor de PVV met 1 zetel, 1 voor FvD met 4 zetels en 1 voor de VVD met 5 zetels. Hier de definitieve uitslag van verkiezingen voor het Europees Parlement in de 28 EU-landen:

Politieke fracties in het Europees Parlement Aantal zetels % van de zetels

EVP – Fractie van de Europese Volkspartij (christendemocraten)

180 23,97%

S&D – Fractie van de Progressieve Alliantie van Socialisten en Democraten in het Europees Parlement

146 19,44%

ALDE&R – Fractie Alliantie van Liberalen en Democraten voor Europa + Renaissance + USR PLUS

109 14,51%

Groenen/EVA – Fractie De Groenen/Vrije Europese Alliantie

69 9,19%

ECR – Fractie Europese Conservatieven en Hervormers

59 7,86%

ENV – Fractie Europa van Naties en Vrijheid

58 7,72%

EFDD – Fractie Europa van Vrijheid en Directe Democratie

54 7,19%

GUE/NGL – Confederale Fractie Europees Unitair Links/Noords Groen Links

39 5,19%

NI – Niet-fractiegebonden leden

8 1,07%

Overigen – Nieuw gekozen leden die niet tot een fractie van het aftredend Parlement behoren

29 3,86%

‘Een nieuw Europa is geboren’, maar veel zal bij het oude blijven

Europa leek ontwaakte in een ander politiek landschap. “De regels zijn veranderd. Een nieuw Europa is geboren”, zei de Italiaanse rechts-populistische leider Salvini. “Het machtsmonopolie is gebroken. Dit is een signaal voor verandering”, vond een van zijn tegenstrevers, de Deense Eurocommissaris Margrethe Vestager, de liberale kandidaat voor het voorzitterschap van de Europese Commissie. Eén ding is zeker: de traditionele machtsblokken in het centrum zijn verzwakt en de partijen die verandering willen zijn versterkt. Daarmee wordt een trend die de laatste jaren bijna overal bij nationale verkiezingen zichtbaar was, doorgetrokken naar het Europees Parlement. Voor het eerst hebben de Europese kiezers de sociaaldemocraten en de christendemocraten niet de meerderheid bezorgd. De uitersten hebben gewonnen: aan de ene kant de groenen, die meer Europese samenwerking willen om het klimaatprobleem aan te pakken, aan de andere kant de eurosceptici, die de nationale staten willen versterken en de immigratie krachtiger aan banden willen leggen. Maar het centrum is niet weggevaagd. De twee grote centrumpartijen kregen nog altijd 44% van de stemmen en zullen met 329 van de 751 zetels in het Europees parlement een zwaar stempel op het beleid blijven drukken.

Achter de algemene trend gaan bovendien grote regionale verschillen schuil. De electorale kaart ziet er in Noord-Europa heel anders uit dan in Zuid-Europa en in West-Europa heel anders dan in Oost-Europa. Ook tussen buurlanden zijn grote verschillen. De sociaaldemocraten zijn bijvoorbeeld in Duitsland de grote verliezers, maar in Nederland de grote winnaars, terwijl ze het ook in Spanje en Italië tegen de trend in goed doen. De groenen zijn in Oost- en Zuid-Europa bijna afwezig. Ze krijgen in Spanje drie (van de 54) zetels en in Portugal één zetel. In Italië en Zuidoost-Europa halen ze er zelfs niet één en in het voormalige Oostblok krijgen ze alleen zetels in Estland en Litouwen. Hun winst danken de groenen bijna volledig aan hun goede resultaten in Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittannië. [dat betekent wel dat de Britse groene zetels bij een Brexit wegvallen] Dat geeft hun in potentie wel veel invloed, want nog altijd draaien in Europa vooral Duitsland en Frankrijk aan de knoppen. De groenen worden met waarschijnlijk 69 zetels na de liberalen de vierde fractie, maar toch wordt het aantal nationalisten in het Europees Parlement veel groter. Salvini zegt dat ze minstens 150 zetels krijgen. Daar zal het inderdaad bij in de buurt komen, maar het beeld wordt vertroebeld doordat ze over verschillende fracties zijn verdeeld. Salvini’s eigen Forza vormt met onder andere het Franse Rassemblement National van Marine Le Pen en het Vlaams Belang de rechts-populistische fractie Europa van Naties en Vrijheid (EVN), die op 58 zetels uitkomt. Daarnaast is er de bijna even grote eurosceptische fractie Europa van Vrijheid en Directe Democratie (EVDD), een bont gezelschap met daarin de Britse Brexit Party van Nigel Farage, de Duitse AfD en de Italiaanse Vijfsterrenbeweging. Als de Brexit een feit wordt is deze fractie in één klap 29 zetels kwijt. Om het nog ingewikkelder te maken zijn er ook nog grote nationalistische en rechts-populistische partijen lid van andere Europese fracties. De Nieuw-Vlaamse Alliantie, de grootste partij in België, is aangesloten bij de conservatieve fractie, net als de Poolse regeringspartij Recht en Rechtvaardigheid (PiS), die in eigen land ruim 45% van de stemmen kreeg en daarmee maar liefst 23 zetels veroverde, bijna even veel als het volledige Nederlandse zeteltal. Ook Forum voor Democratie wil zich bij de conservatieve fractie aansluiten. De Hongaarse Fidesz-partij was de laatste jaren lid van de christendemocratische fractie, maar zal daar niet blijven. Waarbij de partij van premier Victor Orbán zich aansluit is nog niet bekend. Fidesz haalde in eigen land een absolute meerderheid en is daarmee goed voor dertien zetels. De eurosceptische en rechts-populistische partijen hebben ook niet overal gewonnen. Het beste resultaat boeken ze in Italië, waar Forza van 6% naar 34% gaat. De Poolse PiS-partij gaat van 31% naar bijna 46%. De Brexit Party van Farage komt vanuit het niets op 31,7%, maar in 2014 haalde Farages vorige partij, UKIP, al 26%. In Frankrijk haalt de partij van Marine le Pen zelfs nog iets minder stemmen dan vorige keer. Ook het Hongaarse Fidesz blijft vrijwel gelijk terwijl de winst van de Duitse AfD (van 7% naar 11%) achterblijft bij de verwachtingen. Al met al is de stem van nationalistisch rechts wel versterkt, maar komen de partijen die daarbij gerekend kunnen worden toch niet verder dan zo’n 20% van de zetels, terwijl de groenen onder de 10% blijven. Opvallend is het resultaat van de liberalen, die zoals het er nu naar uitziet, maar liefst 40 zetels winnen en op 109 komen. Dat is voor een belangrijk deel, maar toch ook maar slechts voor de helft te danken aan En Marche, de in 2016 opgerichte partij van de Franse president Macron, die zich aansluit bij de liberale ALDE-fractie. De liberalen zijn voor vernieuwing, maar behoren natuurlijk ook tot het gematigde midden – zo bezien beschikken de traditionele partijen in het Europees parlement nog steeds over een riante meerderheid. Het nieuwe Europa dat afgelopen weekend werd gevormd, zal daarom nog sterk lijken op het oude. (bron: HLN.be)

De kranten zetten internationaal op hun voorpagina’s de forse ruk naar rechts van heel wat Europese kiezers. De Franse krant Le Monde vat het eenvoudig samen: “Extreemrechts wordt de grootste in Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk. Aan de andere zijde van het politieke spectrum scoorden ook de Groenen in Europa goed. Buiten Europa blijkt er een minder interesse voor de verkiezingsuitslag. De New York Times opent haar website er wel mee en titelt op “de groeiende verdeeldheid over de toekomst van de Unie”. CNN ziet een “grote winst voor populistische, eurosceptische en anti-immigrantenpartijen”. (bron: HLN.be)

Als ik het slagveld overzie zoals dat er bij ligt na de verkiezingen moet worden geconstateerd dat de links/rechtse assen en de macht van de EVP (Christen-democraten) en de S&D (socialisten) zijn weggevallen. Verder is de vraag welke fracties op welke onderwerpen gaan samenwerken. Daarbij komt dat de Europese Raad (de 28 regeringsleiders van de EU-landen) afwillen van de voordracht van hun twee spitskandidaten voor de functie van Voorzitter van de Europese Commissie. Alhoewel het verre van democratisch is neemt de Europese Raad het initiatief en mag hun voordracht achteraf goedkeuren. In feite is dat al bij het begin een heel foute start om de EU democratischer te laten gaan functioneren. Hier wordt de wens van het volk dus al gelijk genegeerd. Op 28 mei heeft de Europese Raad al vergaderd over de benoeming van de kandidaten voor de functie van de voorzitter van Europese Commissie, president van de Europese Raad en voorzitter van de Europese Centrale Bank. De vraag op dit moment is welke functie de Duitsers ambiëren die van de EC of van de ECB? De eerste plenaire vergadering van het Europees Parlement staat gepland voor 2 juli a.s. terwijl de regeringsleiders op 20/21 juni willen besluiten over de benoeming van de opvolger van Jean-Claude Juncker. Dat zou betekenen dat het EP wordt geconfronteerd met de besluitvorming van de Europese Raad. Als kandidaten, behalve de beide spitskandidaten, Weber (Christen-Democraten) en Timmermans (Socialisten), worden in Brussel ook genoemd Vestager (Liberalen) en Eickhout (Groenen). Daarnaast de Franse onderhandelaar namens de EU in de Brexit-deal, de Bulgaarse hoogleraar en oud-EU-commissaris Georgieva en de Francaise Lagarde, IMF-directeur. De Groenen blijven toch onder de 10%, de nationalistische en populistische partijen zijn verdeeld, maar hebben wel flink gewonnen, maar lijken geen vuist te maken. De liberalen zijn sterker uit de verkiezingen gekomen, maar alles bijeen heb ik geen vertrouwen in forse hervormingen in de fundamenten van de Europese Unie. Het beleid zit op een doodlopende weg, het is niet anders.

Rutte had voor de eerste eerste ingelaste EU-top deze week, eerst nog een lunchbespreking met de Franse president Macron en de (linkse) premiers van Spanje en Portugal, bevestigde hij. Een ontmoeting met bondskanselier Merkel, samen met de Belgische liberale premier Michel, stond ook op de agenda. „Wij oriënteren ons breed, met alle politieke families”, verklaarde de minister-president. EU-president Donald Tusk heeft de leiders twee dagen na de Europese verkiezingen bijeen geroepen omdat hij snel besluiten wil over de ’poppetjes’ die de EU verder moeten besturen. Zo vervalt op 31 oktober het mandaat van de Europese Commissie, het dagelijkse EU-bestuur, en moet de opvolging van de huidige voorzitter, Jean-Claude Juncker, zijn geregeld. Het Europees Parlement wil dat de kandidaat daarvoor uit zijn midden komt, maar dat is nog lang niet zeker. Macron en Rutte zijn onder de leiders die vinden dat een kandidaat ook van buiten het parlement moet kunnen komen. „Ik heb een strakke opvatting over wie daar denk ik bij past. Maar daar laat ik me niet over uit”, aldus Rutte. Ook Macron zei het nu nog niet over de namen te willen hebben. Toch noemde hij er direct daarna drie: de liberale EU-commissaris Margrethe Vestager, de Franse EU-Brexitonderhandelaar Michel Barnier en Frans Timmermans. Diens Duitse christendemocratische tegenstrever Manfred Weber sloeg hij over. Merkel zei zich „natuurlijk” voor de kandidatuur van Weber in te zetten. Wel toonde zij zich bereid tot compromissen bij de verdeling van de topbanen. Volgens de kanselier is er nog veel tijd om voor de volgende top op 20/21 juni met voorstellen te komen. Voor de ingelaste EU-top van 28 mei zou het moeten gaan over “inhoud, over economie, klimaatverandering, migratie”, zei Rutte. „De Europese Raad is een strategiebepalende instelling.” Tijdens het diner ging het over een „eerste uitwisseling” van ideeën, aldus Merkel. Na afloop toonde Rutte zich positief op de vraag of er vooruitgang was geboekt: ‘nauwelijks’.

Leon de Winter

Ook al zou er elk jaar een verkiezing voor het Europees Parlement gehouden worden, het probleem blijft dat de machtsstructuren van de Europese Unie niet voldoen aan de voorwaarden van moderne democratieën. De wetgevende en uitvoerende machten liggen bij de Commissie, en die verschuilt zich achter de façade van het Berlaymontgebouw aan de Brusselse Wetstraat. Daar worden de wetten ontworpen en uitgevoerd, en het parlement functioneert in de praktijk als een applausmachine. We hadden vertrouwen in de EEG, die de nationale soevereiniteit intact liet. Maar de stap naar unificatie was van een geheel andere orde. Unificatie kan niet tot stand gebracht worden zonder reductie en uiteindelijk opgave van de nationale soevereiniteit van de lidstaten. Soevereiniteit is de uitdrukking van de nationale identiteit. Wat is de lol van de voetbalkunstenaars van Oranje? Dat ze goed zijn, natuurlijk. Maar ook dat ze van ons zijn, bij ons zijn geboren en getogen. Wat is sport zonder tribale identificatie? Dat geldt voor Emmen, voor Ajax, voor Oranje. Het gaat om verbinding, om het tastbaar maken van een groepsbesef. Dat geldt voor sport, en voor natiestaten. De EU kan niet verder groeien zolang er nationale identiteiten bestaan. Die moeten dus worden verzwakt. Maar zolang er talen bestaan die de nationale identiteit in leven houden, is dat een ijdele wens. Binnen de grenzen van een taalgebied leven tradities, geschiedenissen, verhalen, kleuren en emoties van groepen mensen die zich met elkaar verbonden voelen. België wordt erdoor verscheurd. Dat geldt ook voor het Verenigd Koninkrijk, voor Spanje, Italië. Met de natiestaten zijn de weefsels van sociale samenlevingen ontstaan, gevoed door de kernverhalen van een cultuur. Onze levens zijn kort, maar als het goed is slagen we er via onze cultuur in de tijd te overwinnen en de verhalen van onze tribale identiteit te laten voortleven. We zijn geen richtingloze flitsen in de tijd, maar dragen tradities, en daarmee herinneringen en waarden en normen, naar een volgende generatie. Daarin zal de EU nooit slagen. Wat daarvoor nodig is, bestaat uit veel meer dan een besluitvormingsmachine die een continent naar eenheid wil dwingen. Brussel doet me vaak denken aan de manier waarop de Sovjet-Unie werd geregeerd. Natuurlijk, ik overdrijf, maar de Commissie heeft trekken van het Politbureau, en het parlement, de Doema, lijkt een beetje op de applausmachine waarvoor we vorige week afgevaardigden hebben gekozen. En wie geen gelovige is in de officiële lijn, wordt gedemoniseerd. Een natiestaat heeft ook altijd iets sacraals, iets dat boven de instituties van de staat uitstijgt; soms noemen we dat een ziel. We hebben er moeite mee in ons moderne Nederland, maar er zijn momenten in het jaar wanneer dat voelbaar wordt, tijdens de dodenherdenking bijvoorbeeld, of op Margraten, de indrukwekkende rustplek in Limburg van meer dan achtduizend Amerikaanse jongens. Ja, dat sacrale heeft vaak te maken met strijd en oorlog en opoffering. Het zijn de momenten dat leven en dood elkaar in de ogen kijken. Die momenten heeft de EU niet. Dat sacrale ontstaat in het collectieve geheugen van een stam of volk, en in dat collectieve geheugen eren we de generaties die voor ons, letterlijk en figuurlijk, gevochten hebben. In dat collectieve geheugen vinden we onze nationale identiteit, en die verschilt overal op het continent, met grote gevolgen voor taal, kleding, voedsel, architectuur, muziek, literatuur, religie. Is er een Unie denkbaar die al die verschillen kan overstijgen? Die zelf iets sacraals kan toevoegen? Nee. De Unie kan niet anders zijn dan een zakelijke overeenkomst, ofwel een EEG. Er bestaat geen taal die ’Europees’ heet – de vroege zionisten hebben op basis van klassiek Hebreeuws een nieuwe taal ontworpen, want ze beseften dat het zionisme pas echt identiteit kreeg met een eigen taalschat en grammatica die aansloten op een duizenden jaren oude cultuur. Italiaans hadden we misschien kunnen invoeren als een vorm van modern Latijn, de enige echte Europese taal, maar daarmee zouden al die andere authentiek Europese talen die al eeuwen bestaan, en waarin zo veel verhalen en liefdes en angsten en triomfen en nederlagen zijn vervat, oplossen in vergetelheid. Wat geldt als de grondwet van de EU, is een bureaucratisch document van honderden onleesbare pagina’s. Vergelijk dat met het Plakkaat van Verlatinghe, ondertekend op 26 juli 1581, waarmee onze provinciën bekendmaakten Filips II af te zetten. In de taal van dat plakkaat begon ons land, hunkerend naar vrijheid. Een taal is het geheugen van een volk. De Commissarissen van de EU, en de 751 parlementsleden, communiceren thuis in hun eigen moedertaal, en op hun werkplek gebruiken ze tolken – achter al die wetten en regelgevingen gaapt een cultureel en emotioneel gat dat niet kan worden gevuld, zelfs niet wanneer Frans Timmermans zeventig talen zou spreken. De EU kan niet anders dan in een continue identiteitscrisis verkeren. De Unie is een goedbedoelde maar zielloze machtsmachine die niet democratisch kan zijn omdat de bezielde democratieën zich nooit aan de machine zullen onderwerpen. Dat is de tragedie van de EU.

Ik herken veel van wat Leon de Winter hier neerlegt. Ik bestrijd dit zeker niet, maar ik wil wel een kanttekening maken over de Europese Unie. Ik deel met hem de aanname dat de Unie in zijn huidige structuur kansloos is ooit een Europese binding tot stand te brengen tussen de volken, cultuur en een Europese identiteit. Toch geloof ik wel in de mogelijkheid dat Europa gaat verrijzen gaat zijn verval. Dan moeten we eerst afscheid nemen van het huidige gerommel in de marge van de 27 ‘onderhoudsmonteurs’ die momenteel het beleid bepalen op grond van compromissen, waarin nationale belangen worden beschermd. Het beleid dat wordt gevoerd wordt bepaald door de neoliberale doelstellingen. Dat werkte nog wel toen de EEG zich bezig hield met de ‘interne markt’, maar de bredere scoop van de EU op veel te smalle fundamenten gegrondvest verkeert de EU zich nu op een te smalle doodlopende weg. Lezers van dit blog weten hoe ik denk op welke wijze we moeten gaan bouwen aan een nieuw Europa dat kan concurreren met de nieuwe wereldmachten die zich momenteel profileren. Europa heeft een achterstand opgelopen doordat niet tijdig de fundamenten zijn versterkt en de ‘onderhoudsmonteurs’ niet bij machte zijn een nieuwe structuur, een nieuwe samenleving en een nieuwe economie te bouwen. Ze hebben zelfs het begin ervan nog niet gemaakt. Een probleem in die nieuwe structuur zal zijn dat al die volken in Oost- en West-Europa, in Noord- en Zuid-Europa, met hun eigen cultuur, taal en historie zich thuis moeten voelen in dat nieuwe Europa. Dat gedecimeerde nationale politiek zich zal moeten schikken, dat het bedrijfsleven er zich in thuis moet voelen en dat de burgers er vertrouwen in hebben dat hun belangen, arbeid, gewoonten, godsdienst en (sociale) bescherming in goede handen zijn. De vraag is of die opgave door onze politieke leiders niet een veel te zware opgave is. Als Europa die inhaalslag niet kunnen realiseren binnen tien jaar dan verwordt het oude Europa tot een 2e rangscontinent, met alle gevolgen van dien voor volgende generaties.

De historicus Geert Mak sprak deze week in de talkshow M over de mankementen in het Europese beleid, die tijdens de aanloop niet aan de orde kwamen in de gevoerde debatten. En waar dat wel gebeurde, zoals het debat tussen Rutte en Baudet, werd daar inhoudelijk niet over gedebatteerd. Heb ik tijdens het ‘college’ van Mr Geert Mak een aantal aantekeningen gemaakt over uitspraken van hem. Dit gesprek is in zijn geheel terug te zien op https://www.kro-ncrv.nl/programmas/m/seizoenen/seizoen-2019/m-kn1706828 De middenpartijen hebben bij de verkiezingen voor het EP de meerderheid verloren. De partijen die nog steeds het beleid voeren van de 20ste eeuw. We zien in delen van Europa dat hoogopgeleiden zich daar niet meer thuisvoelen en overstappen ofwel naar de Groenen ofwel naar populistische partijen die inhoudelijke veranderingen willen omdat degenen die niet kunnen profiteren van de welvaart zich buitengesloten voelen. Daarbij komt dat er verschillende inzichten of de mondialisering en globalisering voor iedereen wel gunstig uitpakt. Het resultaat daarvan is een versnipperd politiek speelveld. Mak benoemt het Europees Parlement een raar ding. Hij verklaart dat niet maar ik onderschrijf het wel omdat het geen democratische status heeft. Overigens de hele EU is ondemocratisch werkzaam, zowel de Europese Commissie, de Europese Raad als de Europese Centrale Bank. Aan wie leggen die instituten verantwoording af? De 28 regeringsleiders houden zich bezig met wat gekissebis over ondergeschikte onderwerpen en gaat het zelden om de inhoud maar vrijwel altijd om het beschermen van nationale belangen, zegt Mak. Daarbij komt dat het in Nederland ook vooral wat het kost en hoe hoog de opbrengsten zijn, nooit komt het Europese belang in beeld, anders dan als er geen andere optie meer is. Over de belangen van de toekomst, zoals de euro, het klimaat en eventuele gevolgen van de Brexit is nauwelijks gedebatteerd bij deze verkiezingen. Neem de Brexit: hier gaat het om ‘waanzinnige’ belangen in het VK en op het continent. De vraag is nergens aan de orde gekomen: helpen we het VK bij de uittrede en onszelf, terwijl het VK een grote militaire macht is waar we eigenlijk niet buiten kunnen. Door een Brexit valt een machtssysteem weg: de oude as Berlijn, Parijs, Londen en een beetje Warschau is weggevallen, terwijl de Frans-Duitse as ook al enige tijd niet meer actief is nu Merkel zich aan het terugtrekken is uit de politiek. Neem de vluchtelingen: hier gaat het niet alleen om aantallen maar zeker ook om menselijke waarden. In feite hebben de regeringsleiders de landen die grenzen aan de Middellandse Zee grenzen opgezadeld met dit Europese probleem omdat het ooit zo is afgesproken met het Verdrag van Dublin. Van solidariteit is in dit onderwerp in Europa geen sprake. Dat is een trieste constatering. Maar vooral Griekenland en Italië worden opgezadeld met de problemen. De Griekse problemen zijn al jaren bekend, maar het is een financieel zwak land en die mogen niet klagen want wij hebben, met welke lasten, Griekenland laten overleven met een 40-jarige schuld. In Italië lopen momenteel een half miljoen vluchtelingen zonder status rond en dan kijkt Brussel vreemd op dat ze eigenlijk burgerlijke ongehoorzaamheid tonen. Over de euro is Mak helder. Na de bankencrisis was een optie om banken de splitsen in risicodragende handelsbanken en spaarbanken met spaargeld en hypotheken en werkrekeningen van particulieren. Dat had moeten gebeuren, maar de bankenlobby in Brussel heeft dat geblokkeerd. Die discussie wordt niet meer gevoerd. De euro is voor hem een dilemma, waar in deze verkiezingen niet over gesproken is. Populisten hebben het weliswaar aan de orde gesteld maar het staat op geen enkele politieke agenda. Er zijn problemen tussen de rijke Noordelijke landen en de arme Zuidelijke. De ECB voert een beleid waarmee de rijke landen de arme landen ondersteunen. Dat willen wij wellicht niet, maar wij kunnen dat proces niet meer keren. Het huidige euro-systeem, zegt Geert Mak, is “op den duur niet houdbaar”. Waarvan acte. Ik kwam in zijn uitspraken denkbeelden tegen die deze blogger bekend voorkwamen. Ik kreeg er een goed gevoel bij dat deskundigen mijn standpunten delen. Ik ben dus niet langer een roepende in de woestijn.

Gevolgen van de Klimaatdoelstellingen

Aanscherping van de CO2-regels is meer dan de Brexit of de handelsoorlog, de grootste bedreiging voor de Europese auto-industrie. Autofabrikanten dreigen in zwaar weer te komen, auto’s worden duurder en tienduizenden banen staan op de tocht. Dat schrijft ’s werelds grootste kredietverzekeraar Euler Hermes in een onderzoeksrapport. Op eigen kracht zal de auto-industrie er niet in slagen om aan de nieuwe CO2-voorschriften te voldoen. Bovenop de CO2-reductie van 20% voor de komende twee jaar, heeft de Europese Unie de industrie voorgeschreven dat personenauto’s in 2025 nog eens 15% koolstofdioxide minder uit mag stoten en in 2030 moet de reductie 37,5% zijn. Volgens de onderzoekers zijn de negatieve gevolgen in 2020 al merkbaar. De gemiddelde prijs van een Europese auto zal dan 2,7% zijn gestegen, de productie daalt met 3,1% en 60.000 banen komen op de tocht te staan. „Het is zeer de vraag of het technisch en economisch haalbaar is op de hele termijn”, zegt Johan Geeroms, hoofd risk underwriting bij Euler Hermes Nederland. „Dat we naar alternatieve energiebronnen gaan is duidelijk, maar de snelheid waarmee dat nu moet worden gerealiseerd is veel te snel. Het vraagt een gigantische aanpassing van de industriële productieketen.” Nog geen Europese autofabrikant voldoet aan de CO2-doelstellingen voor 2021, waardoor de auto-industrie miljarden boetes boven het hoofd hangt. Geeroms: „Op basis van de cijfers van 2018 zou het totale bedrag aan boetes oplopen tot €30 miljard. Bedenk daarbij dat de winst van de autoverkopen in Europa neerkomt op zo’n €80 miljard. De boetes halveren de winst bijna.” Euler Hermes heeft berekend dat alleen dit jaar de productiekosten al met zo’n 7% stijgen. Volgens Geeroms moeten de maandag aangekondigde fusiegesprekken tussen Fiat Chrysler en Renault ook gezien worden als een poging om kosten te besparen om de benodigde miljardeninvesteringen te kunnen opbrengen. Volledig doorbereken van de kosten aan de klant is waarschijnlijk geen optie, want dan zou volgens berekeningen van de kredietverzekeraar de autoverkoop tot eind dit jaar 9% dalen en zelfs 18% in 2025. Daarnaast verwacht Euler Hermes dat door de toenemende concurrentie onder makers van elektrische auto’s de omzet en marges verder onder druk komen te staan. [de vraag is welke invloed de hoog gestelde milieueisen voor de realisatie van de klimaatdoelstellingen zullen hebben op het koopgedrag van burgers en bedrijven. Wie koopt er vandaag nog een nieuwe wagen, die op diesel dan wel benzine wordt voortbewogen. Elektrisch is nog geen optie: de infrastructuur voor opladen in Europa duurt nog jaren, de afstand die met een volle accu kan worden afgelegd is veel te klein, zeker voor het bedrijfsleven, er is nog geen 2e hands handel die kan voldoen aan de vraag en de prijzen voor elektrisch voortbewogen wagens zijn nog niet te vergelijken met die voor diesels en benzine en LPG wagens. Het duurt nog zeker tien jaar voordat die sector volwassen kan zijn geworden. Geen optie voor vandaag dus!]

De eerste doorrekening van het omstreden klimaatakkoord is na bemoeienis van premier Rutte vorig jaar september uitgesteld en over Prinsjesdag en de Algemene Beschouwingen heen getild. Onacceptabel en bizar, reageren Haagse oppositiepartijen. Uit openbaar gemaakte documenten blijkt dat het ministerie van Algemene Zaken het „zeer onwenselijk” vond om de doorrekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving en het Centraal Planbureau op 13 september te presenteren. De doorrekening wordt dan gespreksonderwerp op de Algemene Beschouwingen en dat is onwenselijk”, schrijft een raadsadviseur van de minister-president, na overleg met Rutte, in een e-mail begin september. Deze documenten zijn openbaar gemaakt na een WOB-verzoek van actualiteitenrubriek Nieuwsuur. Klimaatpaus’ Ed Nijpels, zo blijkt een andere e-mail, was het er duidelijk niet mee eens. Maar na tussenkomst van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat, VVD-minister Wiebes, besluiten de voorzitter van het Klimaatakkoord en de planbureaus om de presentatie te verplaatsen naar eind september. Uiteindelijk stelde de doorrekening weinig voor. De groene plannen waren nog veel te vaag voor de rekenmeesters. En aan de aannames van het Planbureau voor de Leefomgeving wordt getwijfeld, aangezien die van een externe partij afkomstig waren. Huishoudens en bedrijven weten nog altijd niet waar ze aan toe zijn. Naar verwachting hakt het kabinet komende maand een knoop door over de definitieve klimaatplannen. De coalitiepartijen discussiëren onder andere nog over een accijnsverhoging aan de pomp. Het is vrij bizar dat de minister-president informatie achterhoudt over de cijfers van het voorlopige klimaatakkoord”, vindt fractieleider Jesse Klaver van GroenLinks. „Het is niet aan Mark Rutte om te bepalen of deze cijfers belangrijk zijn. Dat is aan Nederland.” Klaver wil snel een debat met de premier. Onacceptabel”, zegt FvD-leider Thierry Baudet. „Informatie tegenhouden om op Prinsjesdag een politieke rel in de Tweede Kamer te omzeilen kan echt niet in een parlementaire democratie.” Ook hij dringt aan op een snel debat en dreigt nu al met een motie van wantrouwen. „Schandelijke sjoemelaars. We worden keihard bedrogen door Rutte en zijn bende”, aldus PVV-voorman Geert Wilders.

Tories kregen nog maar 9,1% van de stemmen voor EP/ECP

De Conservatieve Partij van Britse premier Theresa May kreeg bij de Europese parlementsverkiezingen nog maar 9,1% van de stemmen. Het zetelaantal van de partij daalt van 19 naar 4. Het is de laatste nederlaag van May, die in juni opstapt. Het zat er maandenlang aan te komen dat de May de handdoek in de ring ging gooien. Toch kwam het bericht over haar vertrek als een verrassing. Lange tijd leek het er namelijk op dat May haar akkoord met de EU voor de vierde keer aan het Lagerhuis ging voorleggen. De koerswinst van het pond hield na het nieuws echter niet over. Het goede nieuws is dat er eindelijk weer beweging komt in het muurvast gelopen Brexit-proces. Tegelijkertijd is het risico van een chaotische, no-deal Brexit ook toegenomen. Wie zich kandidaat wil stellen voor het voorzitterschap van de Conservatieve Partij, moet dat voor 10 juni bekend maken. De winnaar is voor de start van het zomerreces op 31 juli bekend. Hoe ziet de Brexit-route er daarna uit? Het is bijna onvermijdelijk dat de opvolger van May afkomstig is uit het pro-Brexit kamp. Voormalig minister van Buitenlandse Zaken Boris Johnson heeft de beste papieren. Het zou zomaar kunnen dat hij het een aangepaste variant van het bestaande akkoord alsnog door het Lagerhuis loodst voor de deadline van 31 oktober. Daarmee lost hij zijn belofte in om het land snel uit de EU te manoeuvreren, terwijl hij zijn mede-Brexiteers tegemoet komt door een optie in te bouwen voor het maken van nieuwe afspraken over de Noord-Ierse grens. Volgens EU-onderhandelaars kost het hooguit enkele dagen om het akkoord aan te passen. Ongetwijfeld wil Johnson of een andere kandidaat zoals voormalig Brexit-minister Dominic Raab een het liefste compleet nieuwe afspraken maken met de EU. De kans dat het daadwerkelijk zover komt, is heel klein. De EU laat geen kans onbenut om te benadrukken dat er al een akkoord ligt en dat er geen enkele reden is om opnieuw te onderhandelen. Behalve dan over het maken van aanpassingen aan de huidige deal. Als de volgende Britse premier daarop inzet, is de kans op nieuw uitstel van de Brexit juist heel groot. De EU is bereid om de nieuwe premier de tijd te geven om besprekingen voor te bereiden, afspraken te maken en die vervolgens ook nog aan het Lagerhuis voor te leggen. Het schrikbeeld voor de nieuwe premier is om net als May klem in het drijfzand te belanden tussen het Lagerhuis en de EU. Het kan dan ook niet worden uitgesloten dat we in oktober toch afstevenen op een chaotische Brexit, zonder goede afspraken. De Britse Centrale Bank waarschuwde vorig jaar dat het pond in dit scenario met 25% onderuit kan gaan. Voorlopig lijkt dit gevaar niet heel groot. Wie inzet op een No Deal-Brexit, vindt namelijk weinig steun in de strijd om het leiderschap van de Conservatieve Partij. Bovendien kan het Lagerhuis ook een stokje steken voor een chaotisch vertrek uit de EU.

Ondanks de komende premierswissel, is een echte Brexit-oplossing nog een heel eind weg. Over vijf maanden weten we meer over de afloop van de Brexit. Interessant onderwerp voor historici.

Problemen in de eurozone

De Europese Commissie heeft een brief naar Italië gestuurd waarin om uitleg over de verslechterende overheidsfinanciën wordt gevraagd. Het dagelijks bestuur van de Europese Unie zou hiermee de weg vrijmaken voor verdere maatregelen tegen Rome. De brief is verstuurd na een overleg tussen de 28 Eurocommissarissen, aldus een EU-bron. EU-wetgeving verplicht de Commissie om een brief sturen wanneer de schuld van een land meer dan 60% van het bruto binnenlands product bedraagt en die schuld niet omlaag gaat. Italië is niet het enige land dat zo’n brief krijgt; Frankrijk, België en Cyprus hebben er ook een gehad, maar de Italiaanse situatie is het meest urgent. [en Portugal en Griekenland dan] De staatsschuld van Italië steeg van 131,4% van het bbp in 2017 naar 132,2% in 2018. De Commissie schat dat die schuld in 2020 op 135,2% van het bbp zal liggen. Daarbovenop stijgt het structurele begrotingstekort al sinds 2015, terwijl dat volgens Europese afspraken met 0,6% van het bbp zou moeten afnemen. [daarbij had de Commissie wel in acht moeten nemen dat het land door de EU is opgescheept met een half miljoen zwervende immigranten] Vorig jaar werd er nog een compromis gesloten tussen de Europese Commissie en de Italiaanse regering. Italië mag zijn begrotingstekort ongewijzigd houden, zodat er wat tijd is voor de maatregelen die de regering neemt om de groei aan te zwengelen. Italië heeft het begrotingstekort echter laten oplopen, en bovendien groeit de Italiaanse economie met veel minder dan de beloofde 1%. Eerder deze week riep de Italiaanse vicepremier Matteo Salvini nog op om de Europese begrotingsregels aan te passen. De overwinning van zijn partij bij de verkiezingen voor het Europees Parlement wijst er volgens hem op dat de “achterhaalde regels” moeten worden heroverwogen. Eerder waarschuwde ook de Europese Centrale Bank (ECB) voor de financiële stabiliteit van de eurozone. Die staat volgens de ECB onder druk door handelsspanningen. Lidstaten met een hoge staatsschuld, zoals Italië, kunnen volgens de centrale bank in de problemen komen als ze zich niet aan de Europese begrotingsafspraken houden.

Verwachtingen van beleggers

Is de dalende rente in de eurozone nu goed dan wel slecht nieuws voor beleggers? Waartoe kan dat in de toekomst leiden voor onze spaargelden en voor pensioenfondsen, want met de Amerikaans-Chinese handelsoorlog op de achtergrond wordt er in korte tijd heel veel geld richting veilige havens gepompt: de rente op 10-jarige Duitse staatsobligaties staat met -0,2% op het laagste punt in drie jaar tijd. „De handelsoorlog speelt al een tijdje een rol in die daling”, zegt obligatie-expert Jeroen van den Broek (ING). „De markten zijn onrustig, ze zijn op zoek naar veilige waarden. En dan wordt er ook nog eens gevreesd dat Salvini in Italië nieuwe verkiezingen forceert.” In een radio-interview pleitte de vicepremier in elk geval al voor forse belastingverlagingen. De confrontatie tussen Brussel en Rome komt niet onverwachts, zegt ING-econoom Carsten Brzeski. Vorig jaar vlogen de twee elkaar al in de haren, nadat Italië een begroting presenteerde die wat de Europese Commissie betrof niet door de beugel kon. Dat is voornamelijk vanwege de torenhoge Italiaanse staatsschuld. Die is met meer dan 130% ruim boven de Europese norm van 60%. Om die schuld omlaag te krijgen, moet Italië de broekriem aanhalen. Maar de regering van Salvini’s Lega en de Vijfsterrenbeweging kwam juist met dure plannen voor een basisinkomen en lagere belasting. Deze Italiaanse regering laat zich niet langer de les lezen door de neoliberale eisen om financiële zaken te laten prevaleren boven sociaal/maatschappelijke, zoals de EU nastreeft. Brzeski verwacht dat de discussie zich nog lang voort zal slepen. „Dit is niet alleen een Italiaans probleem. De vraag is hoe houdbaar de regels van het stabiliteits- en groeipact zijn. In Italië is niet genoeg hervormd. Maar tegelijkertijd is het een land waar deze problemen al twintig jaar spelen. In een land waar mensen steeds ontevredener zijn over hun sociale status, is het misschien tijd om iets anders te proberen om de groei op gang te krijgen.” Ook de rente op Nederlands schuldpapier, traditiegetrouw het ’tweelingbroertje’ van de Duitse bund, merkt het effect van de kapitaalvlucht. Wie Nederlandse staatsschuld met een looptijd van tien jaar koopt, betaalt nu rente toe, maar veel is het nog niet: -0,007%. „En er is zeker nog speling verder naar beneden”, zegt Van den Broek. Dat is ook de verwachting van Arjan de Ruiter, obligatiehandelaar bij Rabobank. „De stevige trend omlaag is nog niet voorbij. Er wordt zelfs al een beetje voorgesorteerd op ingrijpen van centrale banken, als de inflatie niet wil stijgen.” Op de achtergrond speelt ook nog de discussie over wie de nieuwe president van de Europese Centrale Bank wordt. In oktober loopt de termijn van huidig ECB-president Mario Draghi af. Zijn ruime beleid, dat de rente laag hield, heeft de penibele situatie van Italië de afgelopen jaren veel draaglijker gemaakt. Nu zijn termijn er bijna op zit, dreigt er een ECB zonder Italiaan in het bestuur. Economen vrezen dat er mogelijk een andere, voor Italië guurdere, monetaire wind in de eurozone gaat waaien.

Beleggers op het Damrak deden woensdag over de gehele linie aandelen van de hand. De dreigende berichtgeving vanuit China om de export van zeldzame metalen naar Amerika te beperken, wakkerde de zorgen over het handelsconflict tussen beide economische grootmachten flink aan. Vooral Adyen en Arcelor werden bij de hoofdfondsen hard geraakt. Rein Schutte, beleggingsadviseur bij Boer & Olij, benadrukt dat de twijfels bij beleggers of China en Amerika nog een handelsdeal gaan sluiten steeds meer de boventoon in de markt voeren, na het nieuws van media uit Peking over een dreigende exportstop van zeldzame metalen naar de VS [die voor de VS onmisbaar zijn voor de fabricage van onder meer smartphones]. „Lange tijd leek het er op dat beide landen tot elkaar waren veroordeeld, maar sinds begin mei zijn de spanningen verder opgelopen met onder meer de Amerikaanse restricties tegen de Chinese fabrikant Huawei, die een negatieve impact heeft gehad op de chipsector. Het is te hopen dat het pessimisme niet gaat overslaan naar andere sectoren. Het sentiment kan echter ook snel weer omslaan door een positieve opmerking van Trump.” [ik verwacht dat positieve opmerkingen steeds minder invloed zullen uitoefenen op het vertrouwen in een goede afloop van het handelsoverleg. Daarvoor heeft Trump veel te zware invoerheffingen en sancties opgelegd aan de Chinezen. Die hebben aangekondigd zwaar terug te zullen slaan. De vraag is of er voor Trump nog een eervolle terugtocht mogelijk is. Ik twijfel daar sterk aan] Volgens Jan-Willem Nijkamp, vermogensbeheerder bij Fintessa, ligt het pijnpunt in de onderhandelingen tussen China en Amerika vooral op technologisch vlak. Hij wijst er verder op dat beide landen elkaar de zwarte piet toespelen over het mislukken van de handelsgesprekken. „Tot nu toe werd er van uit gegaan dat Amerika de bovenliggende partij was in het handelsconflict, maar China bijt flink van zich af. De handelsvete begint Amerika economisch ook te raken. Beleggers zoeken vooral schuil in veilige havens gelet op de stijging van de dollar en de verdere daling van de langlopende Amerikaanse rente.” De ontmoeting van tussen president Trump en de Chinese leider Xi op de G20-top eind juni gaat een belangrijke rol spelen voor het sentiment, stelt Nijkamp. „Een verdere escalatie van het handelsconflict zal slecht nieuws zijn voor de aandelenbeurzen. Het is in ieder geval geen goed teken dat de halfgeleidersector in de voorbije weken al 20% is gedaald. Dat kan een indicatie zijn waar de gehele markt mogelijk naar toe gaat.”

De Amerikaans-Chinese handelsoorlog vernietigt steeds meer groei, grote investeerders durven overnames en fusies steeds minder aan. Daarvoor waarschuwt financieel dienstverlener Intertrust. Bedrijvigheid is met de helft terug gelopen ten opzichte van een jaar geleden, aldus James Donnan van Intertrust NV in Hongkong. Hij waarschuwt voor een verdere significante afname van deals in de komende maanden. Investeerders zullen zich uit deals over de grens terugtrekken en actiever binnen de eigen landgrens worden. Nieuwe investeringen blijven uit, het lukt niet om fondsen af te sluiten en start-ups die veel geld zouden moeten opleveren hebben hun waarde verloren en maken bovendien de groei naar de volgende fase niet door. Dat is schadelijk voor beleggers die hier hun geld hoopten te verdienen, aldus Intertrust. „Sinds december vorig jaar hebben we daadwerkelijk impact van het handelsconflict gezien”, aldus Donnan tijdens de China Private Equity Summit. „Daarvoor waren het vooral verhalen en veel gepraat.” Financieel dienstverlener Intertrust, genoteerd in Amsterdam, zit in het hart van veel van de grote deals voor private equity. „Dit is het nieuwe normaal”, waarschuwde Donnan. Hij ziet ook dat staatsgesteunde private-equityfondsen in China geld in techbedrijven steken. Door de Europese en Amerikaanse boycot van Huawei, ’s lands grootste tech-producent, proberen zij deze bedrijven te steunen. (bron: DFT)

Faillissement Sissy-Boy

ABN AMRO had in ieder geval €5,2 mln aan leningen uitstaan bij de failliete kledingketen Sissy-Boy, zo blijkt uit het eerste faillissementsverslag van het bedrijf. De huisbankier heeft een voorlopige vordering ingediend. Sissy-Boy werd in april failliet verklaard en is vervolgens overgenomen door het familiebedrijf Termeer, dat ook de eigenaar is van de schoenenwinkelketens Sacha en Manfield. ABN AMRO stelt een pandrecht te hebben op onder andere de voorraden, bedrijfsinventaris en het intellectuele eigendom van Sissy-Boy. De curatoren onderzoeken de positie van de bank en hebben vast afspraken gemaakt over de verdeling van de kosten en opbrengsten tijdens de boedelperiode en van de verkoopprijs. De voorraad is voor €2 mln verkocht aan Termeer. De voorraad bestond vooral uit dames-, heren- en kinderkleding en interieurartikelen. Op het moment dat Sissy-Boy failliet ging, waren er 621 medewerkers in dienst bij het bedrijf. Ongeveer 80% van hen krijgt van de nieuwe eigenaar een arbeidsovereenkomst aangeboden. In totaal hadden zich twaalf geïnteresseerde partijen bij de curatoren gemeld, die interesse hadden voor een doorstart van Sissy-Boy.

Slotstand indices d.d. 31 mei 2019; week 22: AEX 540,49; Bel20 3427,18; CAC40 5.207,63; DAX30 11.726,84; FTSE 100 7.161,71; SMI 9.523,98; RTS (Rusland) 1287,09; DJIA 24.815,04; NY-Nasdaq 100 7.127,96; Nikkei 20.601,19; Hang Seng 26.901,09; All Ords 6.491,80; SSEC 2.898,70; €/$1,119845; BTC/USD $8520,25; 1 troy ounce goud $1304,90; dat is €37.531,61 per kilo; 3 maands Euribor -0,322% (1 weeks -0,392%, 1 mnds -0,378%), 10 jarig Nederlandse Staat -0,007%; 10 jaar VS 2,174%; 10 jaar Belgische Staat 0,295%, 10 jaar Duitse Staat -0,2%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,47%, 10 jaar Japan -0,1015%; 10 jaar Italië 2,629%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,689.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden een daling, de goudprijs steeg en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier deze week weer verder daalde terwijl de 5-jarige negatieve rente verder steeg (met uitzondering van Italië) . Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,08%; Duitsland 0,435%; Japan 0,4515%; Nederland 0,479%; Frankrijk 1,263%; GB 1,464%; Canada 1,7803%; Spanje 1,869%; VS 2,6132%; Italië 3,499%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,583%; Nederland -0,552%; Zwitserland -0,55%; Denemarken -0,52%; Frankrijk -0,385%; België -0,274%; Japan -0,2011%; Spanje -0,017%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 01062019/481 Negatieve rente op 10-jarige Nederlandse obligaties

UPDATE 25052019/480 Rutte is ‘een volger’, geen leider

De aanloop en de exit poll van de stemming van de Europese Parlementsverkiezingen

Ik het vorige blog had ik premier Rutte al neergezet als een onderhoudsmonteur, die kan praten als Brugman, maar die niet de politieke leider is met een visie op de toekomst. Dat beeld bevestigde Mark Rutte in het debat tussen hem en Thierry Baudet, de politieke leider van Forum voor Democratie. Ik het debat bij Pauw toonde Rutte zich een feitenvast politicus met jarenlange ervaring. Baudet presenteerde zich als de ontspannen opponent die af en toe uit de heup schiet. “Napoleon, Hitler, Van Rompuy” ze zijn alle drie machtswellustelingen. Napoleon en Hitler wilde beiden het Russische Rijk onderwerpen aan hun macht, van Rompuy en zijn opvolgers (ook Rutte en de krijgsmacht) plaatsen Poetin in een vijandsbeeld, waarom wordt niet duidelijk. Maar onze generaals zouden dat Rutte hebben gezegd, zonder daarbij de argumenten te benoemen. Misschien zijn de Amerikanen wel net zo actief op het gebied van spionage als de Russen en Chinezen maar daarover wordt niet gesproken. Ik blijf van mening dat zolang wij zaken blijven doen met de Russen waar we beiden profijt van hebben, wij ons niet zo angstig hoeven op te stellen. Wel alert blijven, niet in slaap vallen, wel investeren in defensie ‘nieuwe stijl’.

De vier stellingen waarover werd gedebatteerd mochten de twee zelf aandragen. Dat werden de euro en migratie (Baudet) en Rusland en nexit (Rutte). Debatleider was Jeroen Pauw, die af en toe moest dulden hoe beide kemphanen de regie van hem ‘even’ overnamen. De eerste stelling over de euro en de ‘transferunie’ (dat het geld van noord naar zuid gaat) is van Forum voor Democratie. Rutte heeft alleen de betere feitenkennis. De premier buigt mee met de zorgen die ook bij zijn kiezers leven, over de begrotingen van Italië en Spanje, maar slaat dan toe met de cijfers. Het meegebrachte publiek aan beide kanten joelt hard en vaak. Rutte stelt dat wij uit de muntunie zouden stappen, wij het enige land zou zijn van de 19 eurolanden. Dat kan namelijk niet want daarvoor zijn onze banken te groot (voor een klein land). Voor de risico’s die daaraan verbonden zijn verwijs ik naar een aantekening over de derivatenportefeuilles in de financiële wereld ter grootte van mogelijk €100.000 triljard. Andere rijke landen zouden daar niets voor voelen. Ik betwijfel dat want de Duitsers hebben al langer geleden een voorstel geopperd om de euro op te delen van twee segmenten: één voor de rijkere landen en één voor de armere landen. Beiden met een verschillende monetair beleid en met een eigen eurokoers. Dat is toen nooit van de grond gekomen omdat de rijkere landen profiteren van een lagere eurokoers (wat aantrekkelijk is voor de export). Maar de situatie nu is wel monetair heel ‘ongezond’. Daarover heb ik Rutte niet gehoord. Hij is een dienaar van het neo-liberalisme, die de belangen van het kapitalisme en van het bedrijfsleven behartigt. Daarin is het volk slechts ballast, soms vervelende ballast als dat geen profijt meer oplevert. De vraag is in hoeverre het volk in cijfers geïnteresseerd zijn, die delen de zorg van Baudet dat de pensioenuitkeringen en de spaargelden, die steeds verder in waarde dalen door de extreem lage rente (ik zeg ‘gratis geld’), ten koste van de belangen van het bedrijfsleven. De motivering van de monetaire autoriteiten in Frankfurt dat de zwakke eurolanden en de banken in die landen moeten worden gered van de ondergang door de rijkere eurolanden, slaat niet aan bij het gewone volk, dat Forum representeert. Ook bij de tweede stelling, ‘Wie de dreiging van Poetin niet onder ogen wil zien, is naïef”, speelt Rutte de premierkaart. “In de internationale politiek wordt niet geknikkerd.” Baudet antwoordt met gestrekt been en plaatst de oud-voorzitter van de Europese Raad Van Rompuy (de voorganger van Donald Tusk, die Rutte zou kunnen opvolgen) in het rijtje Napoleon, Hitler, Van Rompuy. Alle drie zagen ze volgens hem in Rusland de grote vijand. Wat het precies over de positie van Europa zegt – gezien de overwinning die Rusland op de eerste twee kon vieren – wordt niet helemaal duidelijk. Baudet krijgt uitgebreid de gelegenheid zijn twijfel over het MH17-onderzoek, waarover hij destijds in een brief aan Trump schreef, nogmaals te etaleren. “Een dieptepunt”, volgens Rutte. Waar Rutte geen duidelijkheid over verschaft is de stelling van Baudet dat Oekraïne, als land waar de MH17 werd neergeschoten, zitting heeft in de onderzoekscommissie naar de vliegramp met het recht dat zij informatie kan blokkeren die schadelijk zou kunnen zijn voor Oekraïne, van welk recht zij ook gebruik gemaakt hebben. Het land heeft nooit de radarbeelden geleverd, waarover zij beschikken en ook zij hadden Russische Buck-raketten bezaten/bezitten uit de jaren dat Oekraïne en Rusland nog vrienden waren. Baudet doet bij iedere stelling zijn best Rutte neer te zetten als de beroepspoliticus, de koele manager. Om die pogingen even zo snel weer te ondergraven in een merkwaardig intermezzo, het moment waarop Pauw de kemphanen elkaar een persoonlijke vraag laat stellen. Baudet vraagt Rutte wanneer hij voor het laatst gehuild heeft. Die antwoordt: “Bij het overlijden van mijn zus”. Wat volgt is de enige stilte tijdens het debat. Rutte grijpt de persoonlijke vraag aan om Baudet naar zijn standpunt over vrouwen te vragen – voor de ingang van de Rode Hoed demonstreren groepen vrouwen naar aanleiding van zijn anti-feministische uitspraken. “Waar komen die idiote ideeën vandaan? Wat is er misgegaan met uw vrouwbeeld?” vraagt Rutte. “Ik ben dol op vrouwen. Mijn partij is de meest vrouwvriendelijke van Nederland”, aldus Baudet. Mijn vraag is hoe onvrouwelijk de uitspraken van het Forum zijn. Ik denk dat er meerdere politieke partijen in ons land zijn die een achterban hebben die die uitspraken delen. De laatste stelling gaat over de nexit, waarmee de uitdaging van Rutte aan Baudet ook begon. Volgens de premier zal een eventuele nexit Nederland chaos brengen. Baudet wil de kiezer een Europa à la carte bieden, waarvoor bij een referendum gekozen moet worden. Waarmee we terug zijn bij de scepsis van hen die al in bed liggen: het straks verkozen Europarlement zal zich met eventuele stemming over een Nederlandse uittreding niet bezig houden. Ik heb al eerder gezegd dat ik een tegenstander ben om met de Europese Unie, met veel te weinig fundamenten en een onduidelijk beleid voor de toekomst, voort moet gaan wat Rutte wil, mede gedragen door de socialistische kandidaat Frans Timmermans en D66. Het is een doodlopende weg, waarop wij ons nu bevinden, die eindigt in chaos. Sowieso heb ik geen enkel vertrouwen in dat wat Frans Timmermans voor ogen staat: meer regels, dwang opleggen. Soms krijg ik sinistere droombeelden van wat hij wil. In mijn ogen: kansloos. Eerst moet de EU erin slagen het volk ervan te overtuigen dat zij er voor hen, hun kinderen en kleinkinderen, zijn en hoe dat beeld eruit ziet en hoe dat bereikt gaat worden. Daarvoor zijn architecten nodig, geen onderhoudsmonteurs. Na het sluiten van de stembussen kwamen zowel de Hond als de NOS/Ipsos met exitpolls. Maandagmorgen zullen de grote lijnen van de verkiezingen in de 28 landen wel bekend zijn. De definitieve exitpolls De zetelverdelingen op basis van exit-polls:

PARTIJ

2014

IPSOS

De Hond

CDA

5

4

4

PVV

4

1

0

D66

4

2

2

VVD

3

4

4

PvdA

3

5

6

GL

2

3

3

SP

2

1

0

CU-SGP

2

2

2

50PLUS

0

1

1

PvdD

1

0

1

FvD

0

3

3

Opkomst 41,2%. Bij de 58,8% die thuis zijn gebleven geven veel aan dat ze geen enkele belangstelling hebben voor de Europese politiek. En dat is wel de grootste groep. Onbegrijpelijk dat Frans Timmermans, met in mijn ogen een heel slecht beleid dat hij in de EC wil gaan voeren, in Nederland zo hoog scoort. Mogelijk heeft 18% van de stemmers gedacht van ‘hij is een Nederlander, die vice-voorzitter is van de Europese Commissie. Die zal wel weten dat er moet gaan gebeuren om onze Nederlandse belangen zo optimaal mogelijk te behartigen. In de debatten die ik de afgelopen weken heb gezien heb ik dat gevoel helemaal niet gekregen. Timmermans is de man van meer Brussel, geen dringende hervormingen in de fundamenten van de EU, voortgaan op de doodlopende weg, meer dwang opleggen aan de lidstaten, rechtlijnig denken. Ik wil het gejuich bij de PvdA temperen: het succes is slechts 0,63% van de totale uitslag van de verkiezingen. De 4 zetels voor het CDA is dan weer positief. Wel moet hierbij in acht worden genomen dat, als de Britten de EU gaan verlaten, Nederland er drie zetels bijkrijgt. De definitieve uitslag wordt zondagavond bekend gemaakt. FvD (+3 zetels) en PvdA (+2/3 zetels) de winnaars en D66 en de PVV de verliezers tov 2014 op basis van 26 zetels van de 751. Het Nederlandse belang in het Europees Parlement is slechts 3,5%.

Verrassend nieuws uit België: De extreem rechtse partij Vlaams Belang is de grote winnaar van de verkiezingen in Vlaanderen. Zij worden op basis van de eerste exit-poll de tweede partij in het Vlaams Parlement, in Wallonië blijft de PS de grootste. De exit-polls in Duitsland wijzen op een verdubbeling van de zetels voor de Groenen.

Mark Harbers vertrekt als staatssecretaris van Justitie en Veiligheid

Harbers raakte in opspraak door misdaadcijfers over asielzoekers waarin een aantal ernstige misdaden niet expliciet vermeld was. Tijdens een debat nam nam hij zijn politieke verantwoordelijkheid.  De staatssecretaris lag onder vuur wegens misdaadcijfers van de politie over asielzoekers. Daarin werden ernstige gewelds- en zedenmisdrijven niet expliciet benoemd, maar onder ‘overig’ werden verstopt. “Er is op het ministerie onder mijn politieke verantwoordelijkheid een verkeerde afweging gemaakt”, zegt Harbers nu. Eind vorig jaar interviewden NRC-redacteuren Floor Boon en Barbara Rijlaarsdam hem over moeilijke beslissingen, die hij moest nemen. Zo liet hij de Armeense kinderen Lili en Howick in Nederland blijven, maar het Armeense gezin in de Bethelkerk aanvankelijk niet. Harbers staat bekend als aardig en gemakkelijk in de omgang. En hij heeft een bijzondere fascinatie voor treinen. (bron: NRC)

Theresa May treedt terug als premier: hard exit

De Britse premier Theresa May heeft haar vertrek aangekondigd, nadat de exit-polls voor de Europese Parlement een desastreus beeld toonden voor de Torries. Zij zouden maar 10% van de stemmen hebben behaald. Ze nam het besluit terug te treden nadat duidelijk werd dat de gemaakte concessies aan haar Brexit-deal niet acceptabel waren voor haar eigen kabinet en partijleden van de Conservatieve partij. May stapt op 10 juni op. De Britse premier kondigde haar besluit aan na een gesprek met de voorzitter van het Comité van 1922, het stuurcomité van de Conservatieve Partij. Ze zal aanblijven tot na het driedaagse staatsbezoek van de Amerikaanse president Donald Trump, dat op 3 juni begint. Op 7 juni begint binnen de Conservatieve Partij de race om de opvolging van May. [overigens is het voor mij nog maar de vraag of Trump het staatsbezoek niet gaat uitstellen tot de nieuwe Britse premier is aangetreden. Als Trump een prestatie levert doet hij dat omdat hij verwacht daaraan te kunnen verdienen. Voor May is het haar afscheid van een, voor haar, mislukte Brexit-deal] May zei tijdens een persconferentie voor de deur van Downing Street 10, de ambtswoning van de Britse premier, dat “het de juiste keus was om voor mijn deal te blijven vechten”. “Helaas ben ik er niet in geslaagd het parlement ervan te overtuigen mijn Brexit-akkoord te steunen.” Ze zei te hopen dat haar opvolger wel een parlementaire consensus over de Britse uittreding zal weten te bereiken. Het was de grootste eer van mijn leven om te dienen als de tweede vrouwelijke premier, maar zeker niet te laatste.” De vertrekkende premier sloot haar verklaring in tranen af. Zij had het voornemen om begin juni een vierde versie van haar uittredingsovereenkomst met de EU voor te leggen aan het parlement. Om deze keer wél een meerderheid te krijgen, deed May een tiental concessies. Zo wilde ze een tweede referendum mogelijk maken, mits het parlement haar uittredingsdeal eerst goedkeurde. Daarnaast bood ze de mogelijkheid om in de douane-unie met de Europese Unie (EU) te blijven. Op haar nieuwe plannen kwam van meerdere kanten zulke zware kritiek dat het Comité van 1922, het orgaan dat de ‘gewone’ conservatieve parlementsleden vertegenwoordigt, concludeerde dat het draagvlak voor haar leiderschap fataal is beschadigd. Volgens de hardliners uit haar eigen partij pleegt ze door een nieuw referendum in het vooruitzicht te stellen verraad aan het volk, dat in 2016 voor de Brexit stemde. Ook wist May de steun van oppositiepartij Labour niet te winnen, ondanks dat de partij voor een permanente douane-unie is. Volgens Labour-leider Jeremy Corbyn is het “tijd voor nieuwe verkiezingen”. Het is nog niet duidelijk wie May moet vervangen. Oud-minister van Buitenlandse Zaken en Brexit-havik Boris Johnson heeft al aangekondigd zich kandidaat te zullen stellen. Hij geldt als een van de favorieten. Ook oud-Brexit-minister Dominic Raab, minister van Milieu Michael Gove en anderen worden genoemd. Een kandidaat heeft de steun van 105 Conservatieve parlementariërs nodig om op de shortlist met twee kandidaten, die aan de partijleden zal worden voorgelegd, te belanden. Wie er ook premier wordt, het is vrijwel zeker dat hij of zij de patstelling over de Brexit in het Lagerhuis niet zal weten te doorbreken. Een uittreding zonder deal wordt daardoor een waarschijnlijker scenario. Dit jaar is er al drie keer gestemd over de Brexit-deal, waar de Britse regering en de EU anderhalf jaar lang over hebben onderhandeld. Ondanks de volharding van May werd er keer op keer geen meerderheid gevonden in het parlement. Bij de eerste stemming, die plaatsvond in januari, werd haar deal weggestemd met 432 stemmen tegen, 202 stemmen voor en 16 onthoudingen. Dit verschil van 230 stemmen was het grootste regeringsverlies in de moderne Britse parlementaire historie. Het Verenigd Koninkrijk zou oorspronkelijk op 29 maart om 23.00 uur (lokale tijd) uit de EU stappen. De deadline werd echter twee keer uitgesteld; eerst tot 12 april 2019 en later tot 31 oktober 2019. De premier kreeg in december vorig jaar een motie van wantrouwen vanuit haar partij te verwerken. Die wist niet genoeg steun te vergaren. Volgens de regels van de Conservatieve Partij kon haar leiderschap daardoor twaalf maanden niet opnieuw worden aangevochten. Die regel wist haar uiteindelijk niet te redden. May gaat waarschijnlijk de geschiedenisboeken in als een van de slechtste Britse premiers. Ze nam na het Brexit-referendum het omstreden besluit om het parlement na de activatie van artikel 50 – de formele start van de uittreding – in het duister te laten, terwijl zij met de EU onderhandelde over een akkoord. De stugge May kreeg als premier ook veel kritiek op haar communicatieve en interpersoonlijke vaardigheden. (bron: Sanoma)

Wat mij zeer stoorde in haar gedrag was het vasthouden aan de Brexit-deal, waarvan maanden lang al vaststond dat zij daarvoor geen goedkeuring in het Lagerhuis kreeg en met de kop tegen de muur liep in Brussel waar ze noch van Juncker, noch van Tusk, noch van Rutte, Merkel en Macron en noch van de andere 27 EU-regeringsleider ook maar enige medewerking kreeg kleine wijzigingen in de deal aan te brengen. Integendeel ze stond toe dat ze meerdere keren tot op het bot werd vernederd, voor het aangezicht van de hele wereld, door de Europese Raad. Ik heb daar eerder al schande over gesproken. Nu komen die farizeeërs met uitspraken als ‘May is een moedige vrouw, die respect afdwingt’. Voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie laat dat zijn woordvoerder naar buiten brengen. Ook EU-brexitonderhandelaar Barnier en de Duitse bondskanselier Merkel hebben respect uitgesproken voor May. De Franse president Macron prees het “moedige werk” van de Britse premier. De Spaanse regering spreekt van slecht nieuws. Volgens Madrid dreigt nu een no-deal-brexit op 31 oktober. Juncker zal met de nieuwe premier in gesprek blijven om het Britse vertrek uit de EU ordelijk te laten verlopen. Daar kan ik me wel wat voorstellen want een chaotische Brexit kan de 27 EU-lidstaten veel geld gaan kosten.

Duitse economie

Het vertrouwen van Duitse ondernemers in de economie is in mei gedaald. Dat meldt onderzoeksinstituut Ifo. De vertrouwensindex van Ifo, die de verwachtingen voor de economische ontwikkelingen in de komende drie tot zes maanden weerspiegelt, kwam uit op 97,9 tegen een stand van 99,2 in april.

De economie van Duitsland is in het eerste kwartaal met 0,4% gegroeid op kwartaalbasis, na een stagnatie in de voorgaande periode. Dat liet het Duitse federale statistiekbureau weten op basis van een definitief cijfer. In vergelijking met een jaar eerder toonde de economie van Duitsland een plus van 0,6%, tegen een groei van 0,9% in het vierde kwartaal. Volgens ING-econoom Carsten Brzeski was het eerste kwartaal voor de Duitse economie veel beter dan velen hadden verwacht. Wel tonen de cijfers de spagaat tussen enerzijds sterke binnenlandse vraag en de haperende externe vraag in de grootste economie van de eurozone. Het aanhoudende handelsconflict tussen de VS en China vormt volgens ING een duidelijke tegenwind voor de al gehavende exportsector. De hogere olieprijzen kunnen verder de huidige sterke binnenlandse vraag en consumentenbestedingen ondermijnen en de winstmarges van bedrijven verder onder druk zetten.

Er zijn verstrekkende veranderingen nodig bij Deutsche Bank. Dat heeft topman Christian Sewing gezegd tijdens de aandeelhoudersvergadering van de Duitse bank. Hij kondigde onder meer aan stevig te gaan snijden bij de zakenbank. Daarmee wil Sewing het vertrouwen van beleggers terugwinnen na de mislukte fusie met branchegenoot Commerzbank. Sewing zei niet in welke onderdelen gesneden moet worden, maar hij benadrukte wel waar dat niet zal gebeuren. Onder meer de takken die advies geven en leningen verstrekken, zich met de handel in vreemde valuta bezighouden en die handelen in commercieel vastgoed in de Verenigde Staten zijn daarvan gevrijwaard. Sinds zijn aantreden vorig jaar heeft Sewing al meer ingrepen gedaan bij de moeizaam presterende zakenbank. Die maatregelen hebben nog niet geleid tot een hogere beurskoers. De waarde van die aandelen bereikte voorafgaand aan de aandeelhoudersvergadering een nieuw dieptepunt.

Het aandeel van Deutsche Bank bereikte deze week een nieuw dieptepunt, nadat de bank een afwaardering had gekregen van het Zwitserse UBS. De koers van het aandeel zakte deze week naar €6,46 en stond daarmee 38% lager dan twaalf maanden geleden (koers 24 mei 2018 €10,38). De waarde van het aandeel staat al jaren onder druk door verschillende schandalen en door de daling van de rente. Op 10 april 2015 noteerde dit fonds €30,70. De verschillende schandalen hebben miljardenboetes opgeleverd, terwijl de lage rente de winstgevendheid van de bank onder druk zet. Ook maken sommige beleggers zich zorgen over de derivatenportefeuille van de bank. Analisten van UBS verlaagden hun koersdoel voor Deutsche Bank van €7,80 naar €5,70. Ook veranderden ze hun vooruitzicht voor het aandeel van ‘neutraal’ naar ‘verkopen’. De Zwitserse bank zegt in een toelichting dat er voorlopig geen zicht is op een verbetering van de situatie, zoals het probleem met de aanhoudend lage rente. Ook zetten analisten hun vraagtekens bij de degelijkheid van de balans in het geval van externe schokken. Vorige maand werd bekend dat de lang besproken fusie tussen Deutsche Bank en Commerzbank toch niet doorgaat. De twee banken zien te weinig voordelen in een samenwerking, waar de Duitse regering op had aangedrongen. Voor Deutsche Bank wacht de zware uitdaging om de winstgevendheid van de bank te verbeteren en de buffers te versterken. Vorig jaar faalde de grootste bank van Duitsland als enige in een stresstest van de Amerikaanse centrale bank. De bank zou niet voldoende voorbereid zijn op een nieuwe crisis. Op internet las ik een waarschuwing dat er nog voor bijna alle banken die heel veel in derivaten handelen dan wel beleggen de ellende nog moet komen, dit is €/$ 100.000.000.000.000.000.000 miljoen. Als die markten instorten is dat het einde van ons geldsysteem, schrijft Ernie Eduard. Gerrit Welbergen reageert daarop met: het lijkt op hetzelfde rampscenario als in 2008 met Lehman Brothers. Beleggers zullen zeker attent zijn bij een verdere daling. De impact zou wel eens heel groot kunnen zijn voor de bankensector binnen de EU. Als de FED zegt dat de bank niet voldoende voorbereid zou zijn op een nieuwe crisis dan denk ik dat ze zich nog zacht hebben uitgedrukt. De rentedaling op het ‘veilige’ staatspapier(obligaties) blijft aanhouden. Banken zien het gevaar van rentedaling op zich afkomen.

Italiaanse probleembanken

Het Italiaanse Banca Carige moet mogelijk gesloten worden als er geen koper wordt gevonden voor de kwakkelende bank uit Genua. Dat vrezen Europese bankentoezichthouders, meldt persbureau Reuters op basis van ingewijden. Banca Carige verkeert al langer in financiële problemen. Begin dit jaar greep de Europese Centrale Bank (ECB) in door er bewindvoerders aan te stellen. Een woordvoerster van de ECB noemt het bericht “speculatie”. Volgens haar vertrouwt de toezichthouder er volledig op dat het de bewindvoerders lukt om orde op zaken te stellen. De ECB stuurt aan op een fusie met een stabielere branchegenoot. De Italiaanse bankensector was de afgelopen jaren een groot hoofdpijndossier voor zowel Rome als Brussel. Vooral de grote omvang van portefeuilles met slechte leningen zijn een probleem. Zo moest Monte dei Paschi di Siena met miljarden euro’s aan overheidsgeld worden gered. Ook bij het grote financiële concern UniCredit zijn slechte leningen nog steeds een issue. Volgens bronnen van persbureau Bloomberg is de bank momenteel bezig met de voorbereidingen om tot wel €5 mrdaan slechte leningen te verkopen. UniCredit zelf wilde niet op dat bericht reageren. (bron: DFT)

Pleidooi voor ‘eurobonds’ door de ECB

De ECB heeft deze week opnieuw een pleidooi gehouden voor de introductie van Eurobonds. De vice-president van de centrale bank, Luis de Guindos, sprak tijdens een conferentie met de Europese Commissie over de noodzaak van een nieuw ‘risicovrije’ financieel instrument dat beleggers kunnen aanhouden als alternatief voor staatsobligaties van landen. Het voorstel is omstreden, omdat de noordelijke landen van de muntunie vrezen voor een transferunie. Als Europese landen gezamenlijk staatsobligaties uitschrijven zijn ze minder kwetsbaar voor de grillen van de financiële markten. Problemen zoals tijdens de Europese schuldencrisis van een aantal jaar geleden zouden dan minder snel voorkomen. Omdat landen gezamenlijk garant staan voor de schulden zullen beleggers niet meer massaal schuldpapier van minder kredietwaardige landen in de verkoop doen. Zo kan voorkomen worden dat een land als Griekenland haar toegang tot de kapitaalmarkt verliest. Sinds het uitbreken van de financiële crisis is er een structureel tekort aan veilig schuldpapier. Dat is een probleem, omdat staatsleningen met een triple A kredietstatus als onderpand gebruikt worden voor financiële transacties. Voor de crisis was er een groter aanbod van hoogwaardig schuldpapier, omdat meer landen toen een hoge kredietstatus hadden. Ook werden herverpakte hypotheekleningen tot het uitbreken van de kredietcrisis nog als veilig onderpand gezien. De lancering van Eurobonds kan het tekort aan ‘veilig’ onderpand verlichten en beleggers een liquide instrument geven om vermogen in te parkeren. Volgens ECB bestuurslid Benoit Coeuré kunnen gezamenlijke obligaties ook de monetaire unie en de internationale rol van de euro versterken. Toch heeft een dergelijk besluit ingrijpende gevolgen. Gezamenlijk schulden uitgeven betekent namelijk ook dat landen samen verantwoordelijkheid dragen voor een degelijk fiscaal beleid. De introductie van Eurobonds zal dus gepaard moeten gaan met meer Europees toezicht op het begrotingsbeleid van landen. Ervaringen uit het verleden zijn weinig hoopgevend, want onder het Stabiliteits- en Groeipact hielden verschillende grote landen zich ook al niet aan de begrotingsregels. Ook probeerde Italië zich vorig jaar te onttrekken aan de Europese begrotingsregels. Zo lang er geen garantie is dat landen zich allemaal aan de regels houden blijft het risico van een transferunie bestaan. [en dat gaat nooit gebeuren] Volgens de vicepresident van de ECB moet er een open discussie plaatsvinden over Eurobonds. Hij zei daar het volgende over. We zouden niet bang moeten zijn voor een open discussie over de noodzaak van een Europese veilige obligatie. Mits goed ontworpen kan een dergelijke Europese obligatie een referentiepunt worden voor investeerders in de Europese kapitaalmarkt. Daarmee verminder je het risico van een kapitaalvlucht tussen nationale staatsobligaties binnen de Eurozone. Ook verminder je het risico op de bankbalansen.” [het gaat hier om neo-liberale belangen. Voor zekerheden van de financiële partijen, ter meerdere zekerheden voor de kapitaalverschaffers, zeker niet ter bescherming van het gespaarde geld door het volk voor latere uitgaven dan wel de pensioenopbouw. DIT MOET ONDER ALLE OMSTANDIGHEDEN WORDEN VOORKOMEN, zeg ik tegen Baudet] De ECB krijgt er volgende maand met Philip Lane een nieuwe voorstander van Eurobonds bij. Hij zal Peter Praet opvolgen als hoofdeconoom van de centrale bank. Lane heeft vorig jaar al een opzetje gemaakt over hoe een dergelijke lening eruit kan zien. Eerder deze maand hield ook Vítor Constâncio, voormalig vice-president van de Europese Centrale Bank, een pleidooi voor gezamenlijke uitgifte van schuldpapier. [in de praktijk betekenen eurobonds exact waarvoor Thierry Baudet Rutte heeft gewaarschuwd dat de rijkere eurolanden zich garant stellen voor de schulden van de zwakkere landen, zoals in de transferunie wordt bepleit. Wij moeten ons realiseren dat ons spaargeld, onze bezittingen en onze pensioenreserves dan worden ingezet tot meerdere zekerheid voor de schulden van de voornamelijk Zuid-Europese landen ten behoeve van de kapitaalverschaffers, de grote beleggers dus. De waarschuwing van Baudet was heel terecht, Rutte reageerde niet, die hield zijn mond. Of Rutte weet er niets van ofwel hij moet er zijn mond over houden]

Deflatoire schok bedreigt wereldeconomie

Ariel Bezalel, hoofdstrateeg Fixed Income bij Jupiter Asset Management, gaat in op de factoren die achter de de rally’s op de aandelen- en obligatiemarkten van dit jaar zitten. Hij gelooft dat de wereldeconomie kwetsbaar is voor een deflatoire schok. Er is een opvallend verschil in de signalen die dit jaar door zowel de aandelen- als obligatiemarkten gegeven worden. Beide hebben zich hersteld – aandelenmarkten hebben de verliezen van eind 2018 ingelopen, terwijl de markten voor staatsobligaties hebben geprofiteerd van lagere rendementen. Maar economische indicatoren schetsen een gematigde kijk op de wereldeconomie. De Chinese economie vertraagt en in landen rond China, zoals Taiwan, Zuid-Korea en Singapore daalt de export. Daarnaast blijft de economische activiteit in Europa achter. Het is de moeite waard om wat dieper in te gaan op de aandelenrally. De prestaties van cyclische sectoren zoals energie, industrie, materialen en financials blijven achter, en zijn dus eigenlijk een weerspiegeling van de macro-economische zorgen in de obligatiemarkten. De olie- en ijzerertsprijzen stijgen dit jaar sterk, maar dat lijkt meer gedreven te worden door aanbod dan door vraag. Zwakkere inflatiecijfers, een vertraging in de groei van de geldhoeveelheid en het afvlakken of omkeren van de rentecurves vormen nu wereldwijd de uitdaging voor centrale banken. Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Duitsland kondigen nu – net als de VS – pauzes aan bij rentestijgingen, of gaan over tot renteverlagingen. In maart gaf Duitsland zelfs voor het eerst een negatief renderende 10-jarige Bund uit. De vraag komt weer op hoe betrouwbaar de rentecurve is om een recessie te voorspellen (of zelfs te veroorzaken). Historisch gezien heeft een omgekeerde rentecurve in 85% van de keren dat het is voorgekomen een recessie voorspeld. Bezalel denkt dat het op zijn minst een afspiegeling is van hoe vergevorderd de cyclus van vele ontwikkelde markteconomieën is. We bevinden ons in wat in juli de langste bullmarkt in de naoorlogse geschiedenis kan worden. Dat op zichzelf rechtvaardigt al voorzichtigheid en is een sterk signaal om risico’s in de portefeuille af te bouwen. Bezalel denkt dat de wereld kwetsbaar is voor een deflatoire schok. Daarom positioneert hij de portefeuille defensief en rekent op een verdere vertraging van de groei, met het vooruitzicht dat de wereldeconomie zucht onder het gewicht van te veel schulden en een verslechterende demografische situatie, vooral in de ontwikkelde landen. Hij is er al lang van overtuigd dat toenemende bezorgdheid over een wereldwijde vertraging onvermijdelijk een einde zal maken aan kwantitatieve verkrapping in de VS en dat renteverlagingen wellicht op de agenda staan. (bron: MarketUpdate)

Buitenlandse werknemers vervullen zo’n 838.000 banen in ons land

Vakbond CNV wil een noodremprocedure om de komst van arbeidsmigranten te beperken. „Onbeperkt vrij verkeer van werknemers is een illusie die het draagvlak onder Europa ondermijnt.” Bedrijven en sectoren die arbeidsmigranten willen inzetten, moeten voortaan in het bezit zijn van een vergunning. Dat zegt CNV-voorzitter Arend van Wijngaarden. De vakbondsman wil op die manier de komst van arbeidsmigranten beperken. Werkgevers, die buitenlandse werknemers willen halen, moeten voortaan voldoen aan een aantal voorwaarden. Zij moeten onder meer aantonen dat er zeer veel vacatures zijn in de sector: meer dan 50 vacatures op 1000 banen. Bedrijven komen pas in aanmerking voor een vergunning als de loonstijging in de betreffende sector afgelopen drie jaar niet hoger is dan 2%. Verder mag maximaal 20% van het totaal aantal werknemers bestaan uit arbeidsmigranten. Beperking van arbeidsmigratie in bepaalde sectoren is noodzakelijk om het draagvlak voor Europa te behouden. Het vrije verkeer van werknemers was bedoeld om een hoger welvaartsniveau in heel Europa te bewerkstelligen. Maar de tegengestelde ontwikkeling doet zich nu voor: arbeidsmigratie kent veel schaduwkanten. Niet alleen in Nederland, maar ook in Oost-Europa. Tijd om deze ontwikkeling nu een halt toe te roepen”, zegt Van Wijngaarden. In Nederland werken 178.700 Polen, 45.88 Duitsers en 28.400 Belgen. Volgens de CNV-voorzitter heeft arbeidsmigratie negatieve gevolgen. Zo blijven de lonen in ons land kunstmatig laag, omdat werknemers uit het buitenland genoegen nemen met het minimumloon. „Daardoor blijft een loonstijging uit, zoals het geval is in de land- en tuinbouw en de horeca”, aldus van Wijngaarden. „Verder zijn buitenlandse werknemers op een tijdelijk contract goedkoper dan Nederlanders omdat er voor hen minder sociale premies afgedragen hoeven te worden.” Het CNV constateert verder dat wanpraktijken, onderbetaling en misstanden op de werkvloer toenemen als gevolg van arbeidsmigratie. De Inspectie SZW, de vroegere Arbeidsinspectie, concludeert in een rapport dat het aantal onregelmatigheden is toegenomen. „Daaruit komt naar voren dat Oost-Europese arbeidsmigranten nog altijd op grote schaal worden uitgebuit”, aldus van Wijngaarden. Werkgevers geven aan dat ze mensen uit het buitenland halen, omdat er een fors tekort aan personeel is. Critici menen echter dat er nog ruim een miljoen mensen langs de kant staan die inzetbaar zijn. „We moeten onze uiterste best doen om deze mensen weer aan het werk te krijgen. Maar dan moeten we er ook voor zorgen dat het werk aantrekkelijker wordt gemaakt.” Een veelgehoorde oplossing voor de problemen op het gebied van arbeidsmigratie is betere handhaving. „Maar dat is niet genoeg om de wantoestanden op de arbeidsmarkt aan te pakken. Arbeidsinspecties hebben niet genoeg capaciteit om de toenemende problematiek te lijf te gaan”, aldus Van Wijngaarden.

Donald Trump en de financieel/economische besognes

Ik heb al eerder gemeld dat de VS zich mengen in de strijd tussen de soennieten en de sjiieten, tussen de grootmachten Saoedi-Arabië en Iran. Trump heeft gekozen goed geld te gaan verdienen aan de ‘bevriende’ Arabieren door wapentuig te leveren. Arabieren zijn van het brute geweld, de Iraniërs zijn meer de intellectuelen. Trump voelt zich kennelijk meer thuis bij het Koningshuis van Saoed. Hij heeft militair materiaal, de modernst uitgevoerde vliegdekschepen en extra militairen richting Iran gestuurd om Iran onder druk te zetten.

De Amerikaanse president Donald Trump wil buiten het Congres om voor $8 mrd (omgerekend ruim €7,1 mrd) aan wapens verkopen aan Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Jordanië. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo heeft dat bevestigd. Volgens Pompeo wordt het Congres omzeild omdat vertraging leidt tot verhoogde risico’s voor bevriende landen. “Deze wapendeals zorgen voor meer stabiliteit in het Midden-Oosten en helpen onze bondgenoten zich te verdedigen tegen de Islamitische Republiek Iran”, aldus Pompeo in een verklaring. Hij voegde eraan toe dat het omzeilen van het Congres eenmalig is. De regering-Trump zou meerdere commissies van het Congres hebben laten weten dat ze 22 wapendeals met een waarde van ongeveer 8 mrd dollar doorzet zonder dat het Congres daar iets over mag zeggen. Dit is niet ongebruikelijk in noodsituaties. Een aantal leden van het Congres heeft bedenkingen bij deze wapendeals. Ze vrezen onder meer dat de wapens worden ingezet tegen burgers in Jemen. Een door Saoedi-Arabië geleide coalitie strijdt al vier jaar tegen sjiitische Houthi-rebellen die grote delen van Jemen in handen hebben. De Democratische senator Bob Menendez, lid van de Senaatscommissie voor buitenlandse betrekkingen, zei “teleurgesteld, maar niet verbaasd” te zijn. Hij noemt het onbegrijpelijk dat de Verenigde Staten wapens leveren aan autoritaire landen als Saoedi-Arabië. Het Republikeinse Congreslid Jim Risch zegt dat hij gaat onderzoeken of deze actie van de regering wel strookt met de wet. (bron: Sanoma)

President Donald Trump wil met het geld boeren compenseren voor verliezen die zij lijden door de handelsvete, omdat de export van Amerikaanse landbouwproducten naar China sterk is afgenomen. Er lijkt voorlopig ook geen oplossing te komen voor het handelsconflict tussen de economische grootmachten. De Amerikaanse regering trekt nog eens $16 mrd uit voor steun aan de landbouwsector in de Verenigde Staten, die behoorlijk gebukt gaat onder de oplopende handelsstrijd met China. Daarmee komt het totaalbedrag aan overheidssteun aan boeren in de VS sinds het uitbreken van de handelsoorlog op $28 mrd. Het overgrote deel van de miljardensteun wordt in fases uitgekeerd als directe betalingen aan boeren. Een beperkt deel wordt gebruikt voor het opkopen van landbouwproducten die worden verdeeld onder voedselbanken.

De verkoop van nieuwbouwwoningen in de Verenigde Staten is in april flink gedaald, na een forse stijging een maand eerder. Dat meldt het Amerikaanse ministerie van Handel. De verkoop zakte op maandbasis met 6,9%, tot een tempo van 673.000 woningen gemeten op jaarbasis. In maart ging de verkoop met een herziene 8,1% omhoog. Eerder werd voor die maand nog een stijging met 4,5% gerapporteerd. De verkoop in maart lag met 723.000 woningen op het hoogste niveau in elf jaar. De verkoop van nieuwe woningen staat onder druk door de stijgende huizenprijzen, wat zorgt voor een gebrek aan betaalbare woningen. De gemiddelde verkoopprijs steeg vorige maand met 8,8% op jaarbasis naar meer dan $342.000, het hoogste niveau sinds december 2017. Eerder bleek al dat ook de verkoop van bestaande woningen in april was afgenomen.

De bedrijvigheid in de industrie van de Verenigde Staten is in mei minder sterk gegroeid dan een maand eerder. Dat meldt onderzoeksbureau Markit op basis van een voorlopig cijfer. De inkoopmanagersindex voor de Amerikaanse industrie ging naar een stand van 50,6 van 52,6 een maand eerder: eeen stand hoger dan 50 wijst op groei. In de dienstensector was ook sprake van een mindere groei in vergelijking met een maand eerder. De stand van 50,9 was bovendien minder dan de 53,5 die alom werd verwacht. De samengestelde index kwam voor mei uit op een stand van 50,9 tegen 53 in april.

De Amerikaanse bierbranche klaagt dat het beleid van president Donald Trump de sector tienduizenden banen gaat losten. Volgens een onderzoek van het Beer Institute en de National Beer Wholesalers Association waren bierbrouwers en indirect bij bier betrokken bedrijven in de Verenigde Staten in 2016 nog goed voor 2,23 miljoen banen. Vorig jaar waren dat er 40.000 minder. Boosdoener is de handelsoorlog van Trump. Door de verhoogde handelstarieven is aluminium een stuk duurder geworden, waardoor de kosten van bierblikjes flink zijn gestegen. “Elke brouwer beslist zelf hoe hij die kosten kan absorberen, of het nu gaat om het verhogen van prijzen, het afstoten van werknemers of het uitstellen van innovatie en uitbreiding”, aldus het Beer Institute. Het gaat om een pijnlijke klacht, aangezien Trump zich juist al jaren hard maakt voor extra banen in de VS. Toch is Trumps beleid niet het enige probleem voor de bierbranche. De totale consumptie van bier, wijn en sterke drank in de VS loopt ook al een paar jaar licht terug. Over de gehele linie zit de Amerikaanse werkgelegenheid overigens sterk in de lift. De werkloosheid in de VS is momenteel het laagst in bijna vijftig jaar.

De Verenigde Staten overwegen heffingen in te voeren tegen landen die kunstmatig de wisselkoers van hun munt ten opzichte van de dollar laag houden. De Amerikaanse minister van Handel Wilbur Ross wil met dit voornemen „een tegenwicht bieden aan valutasubsidies die schadelijk zijn voor de Amerikaanse industrie en Amerikaanse werknemers.” Ross sloot met zijn woorden aan op eerdere uitspraken van minister Steven Mnuchin van Financiën. Die zei vorige maand dat de insteek van de VS steeds is om te zorgen voor “eerlijke concurrentie”. Dat betekent bijvoorbeeld dat China wisselkoersen niet zou moeten gebruiken om zijn producten op de internationale markt aantrekkelijk geprijsd te maken. Ook moeten de afspraken met China volgens Mnuchin goed zijn voor bijvoorbeeld Amerikaanse werknemers en boeren.

Het Amerikaanse ministerie van Handel heeft de restricties tegen producten van het Chinese telecombedrijf Huawei met 90 dagen, tot 19 augustus, uitgesteld. Het ministerie zei dat het uitstel nodig was om contractuele verplichtingen na te komen. Daarnaast geeft het Huawei de tijd om software-updates door te voeren bij bestaande toestellen. De verklaring van het ministerie benadrukte dat het uitstel niets verandert aan de beslissing van president Trump om Huawei uit veiligheidsgronden op de zwarte lijst te plaatsen. De restricties worden 90 dagen niet ingevoerd om Huawei en zijn partners tijd te geven om „de bestaande en operationele netwerken en toestellen, waaronder software-updates, in stand te houden en te ondersteunen, zoals is overeengekomen in contracten en overeenkomsten van voor 16 mei.” Na de sancties voor het Chinese techbedrijf Huawei, zou de Amerikaanse regering soortgelijke maatregelen overwegen tegen het Chinese videosurveillancebedrijf Hikvision en een aantal andere Chinese techbedrijven. 

Huawei staat op een Amerikaanse sanctielijst, waardoor Amerikaanse bedrijven beperkt worden in het zakendoen met Huawei. De Amerikanen beschuldigen China ervan de netwerken van Huawei te gebruiken om te spioneren. Huawei ontkent dat dit mogelijk is en zegt dat alle apparatuur veilig te gebruiken is. Hikvision zegt dat het kan overleven zonder producten uit de VS, zoals Huawei ook al eerder reageerde. Het Chinese bedrijf zegt overigens ook dat het nog niets heeft gehoord over een Amerikaanse zwarte lijst. “Zelfs als de Verenigde Staten stopt met leveren aan ons, kunnen we dat oplossen via andere leveranciers”, aldus een bestuurder van Hikvision. De meeste leveranciers van Hikvision zijn al gevestigd in China. Hikvision heeft een marktwaarde van ruim $37 mrd en noemt zichzelf de grootste fabrikant van videosurveillanceapparatuur.  Als Hikvision op een zwarte lijst zou worden gezet, zou het moeilijker worden voor het bedrijf om Amerikaanse technologie te kopen en moeten Amerikaanse bedrijven eerst goedkeuring van de overheid krijgen voordat zij onderdelen leveren aan het bedrijf, schrijft onder meer de NYT.

En ineens was alles mis. Nog geen drie weken geleden hadden de aandelenbeurzen alle wind in de zeilen met meevallende bedrijfsresultaten, mooie macro-economische cijfers en een spoedig einde van de handelsoorlog. Van het ’Goudlokje’-scenario van toen zijn beleggers nu in een perfecte storm beland. Vooral het spook van de handelsoorlog jaagt handelaren op dit moment schrik aan. De taal die Peking uitslaat richting de Verenigde Staten is niet mis te verstaan: „Amerika moet zijn misstappen corrigeren, en de gesprekken kunnen alleen doorgaan op basis van gelijkheid en onderling respect.” Er moet nog heel wat water door de Yangtze, wil China überhaupt weer aan tafel komen zitten. Laat staan een handtekening zetten onder een handelsakkoord. De eerste rimpeling die kon wijzen op een storm, kwam in twee tweets van Donald Trump zelf. Amerika verhoogde plots de importheffingen op honderden miljarden aan Chinese producten. Het kostte aandelenbeurzen wereldwijd in één ochtend €1200 mrd aan waarde. En toen kwam de kwestie Huawei daar nog bovenop. Voor het eerst in de Chinees-Amerikaanse handelsoorlog werd er niet met hagel geschoten met importheffingen op een groot aantal productgroepen, maar richtte Washington het vizier met scherp op één bedrijf. Het Chinese Huawei stond er al langer slecht op door de vermeende mogelijkheid dat Peking via het bedrijf dataverkeer zou kunnen bespioneren, maar nu bestempelt de regering-Trump de telecomreus als een regelrechte ’bedreiging voor de staatsveiligheid’. En dat betekent weer dat geen enkel Amerikaans bedrijf nog zomaar handel mag doen met Huawei – onder meer Google (Google Maps, You Tube, Android) en Qualcomm verbraken direct zo goed als alle banden. In hun kielzog volgden bedrijven op andere continenten, die bang zijn voor Amerikaanse sancties als ze wel met Huawei blijven samenwerken. In Groot-Brittannië lijkt chipfabrikant ARM zich nu ook op te maken voor een boycot. Dat zou de nekslag voor de telecomreus kunnen zijn. Peking is des duivels dat deze parel van de BV China zó wordt aangevallen. Van alle ’misstappen’ die Amerika zou moeten corrigeren, is de banvloek op Huawei de eerste. De vraag is wat de volksrepubliek allemaal kan doen als de Amerikanen voet bij stuk houden. De grootste vrees: stoppen met de export van zeldzame metalen. In het ergste geval kan Peking zo de complete Amerikaanse economie lamleggen. In juni moeten de plooien zijn gladgestreken, maar analisten hebben daar een hard hoofd in. „De kans dat de patstelling langer duurt is toegenomen, net als de kans op extra importheffingen”, noteert Goldman Sachs. De Japanse bank Nomura noemt zelfs ’totale escalatie’ als reële mogelijkheid. Een handelsoorlog is tot daaraan toe, als het de rest van de wereldeconomie voor de wind zou blijven gaan. Deze week moest blijken of Europese bedrijven goede hoop hebben op een mooie tweede helft van 2019. Dat viel tegen: de PMI-index voor de industrie in de eurozone blijft – net aan, maar toch – onder de 50 hangen. Het glas van de inkoopmanagers is halfleeg in plaats van halfvol, en daar was niet op gerekend – zeker ook niet omdat Donald Trump nog even wacht met het invoeren van importheffingen op auto’s en auto-onderdelen. Dat zou de Europese industrie een duwtje moeten geven, maar dat duwtje is er niet of niet hard genoeg. Natuurlijk hebben bedrijven nog altijd een mooi eerste kwartaal achter de rug, en blijven de rentes bij centrale banken extreem laag. Maar de angst voor forse economische tegenwind is in drie weken flink toegenomen, en dat doet beleggers meer pijn dan ze drie weken geleden hadden kunnen vermoeden. (bron: DFT)

Trump is een bedreiger, een straatvechter, een leugenaar, hij is onbetrouwbaar en echte vrienden heeft hij niet en krijgt ze ook niet. De oorlogsretoriek van Trump aan het adres van Iran wordt dreigender: “Als Iran wil vechten, dan zal dit het officiële einde betekenen van Iran. Bedreig nooit opnieuw de Verenigde Staten”. Mijn eerste reactie is dan heeft Iran de VS bedreigt en hoe ernstig moet dat worden genomen. Hoe groot is de invloed van de kroonprins en de machthebbers in Riyad? Teheran reageerde op de dreigtweet van Trump met ‘een genocidale schimpscheut’ en een verwijzing naar de wereldgeschiedenis, waarin de Perzen lang een hoofdrol speelden. Javad Zarif, de minister van Buitenlandse Zaken van Iran, vergeleek Trump met Alexander de Groote en Djenghis Kahn, die er nooit in slaagden de Perzen langdurig te onderwerpen. De Iranezen denken de tactiek van Trump wel in beeld te hebben. Eerst dreigen en pas daarna praten, waarmee Trump dan de doelstellingen wil bereiken die hij voor ogen heeft. Noord-Korea bedreigde hij met ‘vuur en woede’, stuurde een vliegdekschip en toen hij de tijd rijp achtte voor een tweegesprek nodigde hij Kim uit. Maat dat leverde geen positief resultaat op omdat Trump te weinig wisselgeld op zak had om Kim over de streep te trekken. Trump wilde met een fooi een vermogen binnenhalen. Kim stapte op en liet Trump achter met lege handen. Ook in het dossier Iran volgt Trump deze lijn. Alleen de opperste leider Khamenei weigerde een uitnodiging van Trump voor een gesprek. Hij zei eerder over Amerikanen “onderhandelingen met Amerikanen zullen de problemen niet oplossen omdat zij op de eerste plaats leugenaars, onbetrouwbaar, sluw en verradelijk zijn.” Ik verwacht wel dat de VS de spanning verder zullen opvoeren, maar moeten ook rekening houden dat als het olietransport in het Midden Oosten gaat stagneren, de olieprijs verder zal stijgen. Dat vormt dan een bedreiging voor de wereldhandel en de economische groei. En het is ook de vraag in hoeverre hij de sancties gaat uitvoeren die zijn opgelegd aan landen die met Iran handel drijven, zoals de EU, en met boetes gaat bestraffen. Trump is de gevaarlijkste leider van de Westerse wereld. Pas op die man, volg hem in al zijn stappen en uitspraken. Ik vertrouw de man voor geen cent.

In het pokerspel tussen Donald Trump en de Democraten in het Congres heeft de Amerikaanse president de inzet flink verhoogd. Twee biljoen dollar staan er op het spel, te besteden aan infrastructuur. Maar een woedende Trump kondigde aan dat dat hij daar niets meer over wil horen zo lang er onderzoeken naar hem lopen. Het was het dramatische begin van een dag waarop hij ook nog eens slecht nieuws kreeg over een van die onderzoeken: een rechter in New York vindt dat twee banken informatie over zijn rekeningen aan het Congres mogen geven. Trump had een afspraak met de Democratische leiders in het Congres: Nancy Pelosi, de voorzitster van het Huis van Afgevaardigden, en Chuck Schumer, de leider van de Democratische minderheid in de Senaat. Het zou een vervolg zijn op een ontmoeting van drie weken geleden. Destijds zei Trump, tot verbazing van de Democraten en tot ontzetting van veel Republikeinen, dat hij een akkoord wil over twee biljoen dollar voor herstel en nieuwbouw van bruggen, wegen en vliegvelden. [dat nieuws heb ik in mijn vorige blog als gemeld] Volgens Schumer zou je mond zijn opengevallen als je had gezien wat er gebeurde in het Witte Huis. De bijeenkomst duurde echter maar een minuut of drie. Trump kwam binnen, schudde geen handen, bleef staan en ventileerde zijn woede over een uitspraak van Pelosi eerder die ochtend, tegenover haar fractie. “De president is dingen in de doofpot aan het stoppen”, had Pelosi gezegd. Ze verwees daarmee naar de weigering van het Witte Huis mee te werken aan de elf onderzoeken die verschillende commissies van het Huis van Afgevaardigden naar hem doen. Volgens medewerkers van de president was hij daar woedend over en besloot hij de vergadering alleen te gebruiken om Pelosi en Schumer een uitbrander te geven. Direct daarna gaf hij een persconferentie in de tuin van het Witte Huis, waarin hij vertelde wat hij tegen de Democraten gezegd had: “Zorg dat het afgelopen is met die nep-onderzoeken, en dan praten we verder.” Volgens Schumer “zou je mond zijn opengevallen als je had gezien wat er gebeurde in het Witte Huis.” Hij herinnerde eraan dat drie weken geleden, toen er met Trump nog wel te praten viel over infrastructuur, dezelfde onderzoeken ook al liepen. “Nu hij gedwongen was om te zeggen waar hij het geld vandaan haalt, moest hij wel wegrennen. En hij kwam met dit van tevoren bedachte excuus.” Pelosi reageerde met een persoonlijke aanval op de president: “Om een of andere reden, misschien gebrek aan zelfvertrouwen van zijn kant, was hij niet tegen de grote uitdaging opgewassen. Hij was niet echt respectvol. Hij paste, en ik vraag me af waarom. Maar in elk geval bid ik voor de president van de Verenigde Staten, en ik bid voor de Verenigde Staten.” Wie wil kan in de gebeurtenissen een overwinning voor Trump zien. Tijdens de vergadering die ochtend met de Democratische fractie, waarin Pelosi de gewraakte opmerking over Trump maakte, had ze zich krachtig verzet tegen de groeiende roep om impeachment. Een afzettingsprocedure, daar is ze van overtuigd, zal veel gematigde Democratische kiezers te ver gaan. Dat kan de partij zetels kosten in november 2020. Vooral in districten die tot nu toe vaak Republikeins stemden, maar uit onvrede met de Republikeinen en hun president een Democraat naar Washington stuurde. Het zou zelfs Trump aan een tweede termijn in het Witte Huis kunnen helpen. En dat allemaal voor een procedure die na een impeachment door het Huis eindigt in de Senaat, waar dan de Republikeinse meerderheid Trump vermoedelijk zal vrijspreken van alle beschuldigingen. Door zijn onverzoenlijke houding tegen alle onderzoeken, en nu zelfs het gijzelen van twee biljoen dollar, om maar te zwijgen van vorderingen op andere gebieden, brengt Trump de Democraten in de verleiding om toch tot impeachment over te gaan, en daarmee die zware politieke prijs te betalen. De tegenovergestelde theorie is, dat Pelosi impeachment inmiddels ook ziet als iets onvermijdelijks, maar dan wel wil dat het zonneklaar is dat de Democraten niet anders konden. Het is nu tenminste voor iedereen duidelijk dat het de president is die vooruitgang op het gebied van infrastructuur blokkeert, omdat hij zijn persoonlijke belang vooropstelt. Met haar kritiek op Trump op de juiste momenten, breed uitgemeten in de nieuwsprogramma’s waar de president elke ochtend en avond uren naar kijkt, heeft ze hem precies gekregen waar ze hem wilde hebben. Maar ook zonder plaagstoten van de Democraten is er voor Trump reden genoeg om zich steeds meer belaagd te voelen. Zo besloot een rechter in New York dat de banken Deutsche Bank en Capital One gegevens over zijn geldzaken aan het Congres geven. Trump en zijn drie oudste kinderen hadden een verbod daarop geëist, maar de rechter vindt het opvragen van de gegevens door het Congres een normale uitoefening van het onderzoeksrecht van het parlement. Maandag had een rechter in Washington hetzelfde gezegd over gegevens van het accountantskantoor van Trump en zijn bedrijven. Tegen beide uitspraken zal Trump vrijwel zeker in beroep gaan. Succes heeft Trump tot nu toe wel met het geheim houden van zijn belastingaangiften. Wettelijk mag het Congres elke aangifte opvragen, zonder daarvoor een reden te hoeven geven, maar het Ministerie van Financiën weigert Trumps aangiften van de laatste zes jaar af te staan. Volgens minister Steven Mnuchin is er ‘geen legitiem wetgevend doel’ mee gediend. Dat kan Mnuchin op een aanklacht komen te staan wegens minachting voor het Congres. Maar de kans is klein dat Trumps Minister van Justitie, William Barr, zijn collega daarvoor zal vervolgen. Barr zelf is trouwens al door een commissie van het Huis officieel van minachting beschuldigd omdat hij niet de volledige inhoud van het Rusland-rapport van speciaal aanklager Robert Mueller wil vrijgeven. Het voltallige Huis moet zich daar nog over uitspreken, maar bang voor straf hoeft Barr niet te zijn. Sommige Democratische Congresleden pleiten er voor, weigerachtige ministers of getuigen dan maar rechtstreeks te dwingen tot meewerken, bijvoorbeeld met boetes. Die bevoegdheid heeft het Congres nog nooit in de geschiedenis gebruikt. Wel werd een enkele keer iemand gearresteerd en vastgehouden voor het laatst in 1934. Maar als het om Trumps belastingaangiften gaat, hoeft dat misschien allemaal niet. Want de staat New York schiet te hulp. Trump woonde in de stad New York tot hij president werd. Veel van zijn bedrijven, en zijn (na schandalen opgeheven) Trump Foundation, zijn er nog steeds gevestigd. Iedere keer dat hij landelijk aangifte deed, moest hij ook een aangifte indienen voor de inkomsten- en winstbelasting van de staat New York. Die documenten zijn vrijwel gelijk. Volgens een wet die in New Yorks hoofdstad Albany werd aangenomen, mag het voortaan het Congres de gegevens opvragen als het daar een goede reden voor heeft. Een dag eerder nam dat parlement in Albany ook al een wet aan die het mogelijk maakt om gratieverlening door de president te omzeilen. Als iemand een misdaad heeft gepleegd, maar vanwege zo’n pardon door de federale overheid niet gestraft wordt, kunnen de aanklagers van de staat alsnog optreden. Het gaat dan natuurlijk alleen om misdaden volgens de wetten van New York, gepleegd in New York. Bijvoorbeeld, zo is de gedachte, in Trump Tower. (bron: Trouw)

De problemen van Huawei stapelen zich op. De Amerikanen zetten andere staten onder druk om geen Chinese apparatuur in mobiele netwerken toe te laten en snijden het bedrijf sinds deze week ook af van Amerikaanse technologie voor smartphones. Als deze maatregelen zo hard worden doorgevoerd als het nu lijkt, dan wordt het voor de Chinezen moeilijk. Huawei zegt nog voor drie maanden aan componenten op voorraad te hebben, maar zal toch Amerikaanse technologie nodig hebben. Ook als de leverancier geen Amerikaans bedrijf is. NXP, de Duitse chipmaker Infineon, de Japanse producenten Toshiba en Panasonic kunnen daarom sommige producten niet meer leveren. Zelfs zijn Chinese chipleverancier HiSilicon wordt getroffen, omdat het indirect Amerikaanse technologie gebruikt. Huawei werkt al aan een eigen besturingssysteem dat Android zou kunnen vervangen, maar of dat een volwaardig alternatief oplevert, valt te betwijfelen. Daarvoor moeten voor alle apps aparte versies worden gelanceerd en dat zullen vast niet alle appmakers buiten China doen.

Klimaatplannen

Ik ben er een groot voorstander van dat we de doelstellingen zoals die staan verwoord in het Verdrag van Parijs staan verwoord, in heroverweging nemen. Het wordt steeds meer duidelijk dat de wereld wordt opgezadeld met een pakket van eisen die wordt opgedrongen door klimaatwetenschappers zonder dat daaraan een bredere wetenschappelijke onderbouwing is gegeven. Ik deel het standpunt niet van Frans Timmermans dat we nu snel aan de slag moeten met de uitvoering van de klimaatdoelstellingen. Het zegt veel over wat wij van hem als politicus mogen verwachten: een man met een beperkte scoop. Een bedreiger voor onze samenleving. Voor alle duidelijkheid: ik ben een groot voorstander van het terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen en het terugbrengen van de uitstoot van CO2. Maar wij zijn een klein land dat slechts het 1:25000 deel van de CO2-uitstoot mondiaal voortbrengt. Er zijn veel win-win doelstellingen, die met relatief weinig geld zijn te realiseren door het bedrijfsleven, de overheid en de bevolking. Dat moeten we snel ter hand nemen zonder dat daarmee grote schade wordt toegebracht aan onze samenleving. Maar daar moet wel een breed gedragen draagvlak voor zijn. De financiële lasten ervan moeten voor de burgers wel op te brengen zijn. Daarvoor zal de netto inkomen in verhouding moeten meestijgen, hetzij door verlaging van de belastingen en heffingen, dan wel forse netto loonsverhogingen. Over de gas-transitie ben ik duidelijk: het voorstel van klimaattafel 5 is onuitvoerbaar. Energie-neutrale nieuwbouw: prima, woningen gebouwd na 2008 overzetten naar energielabel A uitvoeren: oké, zonnepanelen en windmolens plaatsen subsidiëren en ondersteunen: doen. Maar alle woningen gebouwd voor 2008 niet verplichten tot een – veel te dure – gas-transitie. De totale uitstoot van CO2 die dat veroorzaakt is de eerste 30 jaar draagbaar en opgelost. Daarbij komt dat ik verwacht dat de wetenschap en de techniek oplossingen vinden voor de problematiek, die momenteel nog niet in beeld zijn. Dat kan de overheid gaan subsidiëren. Het probleem behoeft helemaal niet zo dramatisch te zijn als nu wordt geschetst, als er maar met gezond verstand wordt geregeerd.

De verkoop van trucks zal de komende jaren onder meer afnemen als gevolg van onzekerheid rond de milieuzones in steden. Dat blijkt uit onderzoek van ING. „Veel steden willen toe naar nul-uitstoot van autoverkeer in 2025. Dat zorgt voor onzekerheid bij investeringen, omdat deze trucks er nog amper zijn. Jumbo en Albert Heijn testen er al mee, maar die zijn speciaal voor hen gemaakt”, zegt transporteconoom Rico Luman van het onderzoeksbureau van ING. In het klimaatakkoord staat dat er vanaf 2025 dertig tot veertig steden uitstootvrij beleverd moeten worden. Er rijden nu slechts 150 uitstootvrije elektrische en waterstoftrucks rond in Nederland. Dat zou op basis van de huidige milieuplannen versneld moeten doorgroeien naar 5000 stuks. „Dat is ambitieus, bovendien is er ook geen duidelijkheid over de prijs. Een ander ding is dat de nieuwste generatie diesel in de steden tot 2030 nog toegestaan blijft”, aldus Luman. De verkoop van zero-emissie trucks ligt dit jaar naar verwachting onder de 1%. Pas over een paar jaar zullen deze trucks in grotere getallen van de band rollen. De afkoeling van de truckmarkt wordt verder in de hand gewerkt doordat er de afgelopen jaren al flink is geïnvesteerd. Die volgen op een aantrekkende economie, nadat tijdens de economische crisis het wagenpark flink werd uitgedund. Een ander probleem is beschikbaar personeel, aldus Luman. „Transporteurs willen eerst de mensen werven en dan pas het materieel. Chauffeurs profiteren van de arbeidsmarktkrapte: ze krijgen niet alleen meer betaald, ook worden trucks, om chauffeurs te binden, vaker uitgerust met luxe opties of valt de keuze op duurdere varianten.”

Column Vermeend & van der Ploeg

Ook deze week citeer ik weer graag uit dit column op DFT: https://www.telegraaf.nl/financieel/3643625/column-we-gaan-onzekere-tijden-tegemoet. <citaat> Dit weekend over lijstjes waarop de afzwakkende wereldeconomie op de eerste plaats staat. Op twee staat de toenemende economische en geopolitieke onzekerheid in de wereld. Door de escalerende handelsoorlog tussen de VS en China is deze nog verder toegenomen. De economische schade die dit handelsconflict veroorzaakt, raakt niet alleen deze giganten, maar ook steeds meer andere landen. Op de lijstjes staan ook het groeiende verzet tegen globalisering en vrijhandel en de opmars van protectie. Mede door het America First beleid van Donald Trump kiezen steeds meer landen voor een beleid waarbij vrijhandel wordt ingeperkt door maatregelen waarbij eigen burgers en bedrijven beschermd worden tegen buitenlandse concurrenten. Opvallend zijn twee andere trends die genoemd worden. Daarbij gaat om de onvrede in steeds meer landen over de toenemende inkomens- en vermogensongelijkheid en het afkalvende vertrouwen in de techwereld. Volgens recente internationale studies zal deze internationale trend, waarbij de kloof tussen arm en rijk wordt vergroot, alleen maar toenemen. Een belangrijke oorzaak is de digitalisering en robotisering van economieën. Daarvan profiteren vooral kapitaalbezitters. Voor de gemiddelde werknemer en zelfs voor veel hoger opgeleiden zit er weinig in het vat. In de westerse industrielanden worden laag opgeleiden het zwaarst getroffen, maar krijgen ook middelbaar opgeleiden last van deze kloof. De andere ontwikkeling is het snel dalende vertrouwen in de Amerikaanse techbedrijven, zoals Google, Facebook, Apple en Amazon. [hier wil ik attenderen op een ongewenste ontwikkeling van Facebook. Het project waarover het gaat heet Project Libra. Facebook maakt een stablecoin die door fiat is gedekt. FB werft op dit moment ‘tientallen financiële bedrijven en online handelaren’ om dit ecosysteem van cryptogeld, genaamd globalcoin (wereldmunt), te kunnen gaan ondersteunen. De focus van Facebook lijkt te liggen op het verwerken van overschrijvingen en betalingen. De globalcoin wordt gerelateerd aan de Amerikaanse dollar] Wie de thema’s op deze lijstjes beziet, vraagt zich af of er tijdens de conferenties van denktanks over dit onderwerp ook oplossingen worden aangedragen. Nee, niet echt. Bij het conflict tussen de VS en China speelt de wereldmachtspositie op het terrein van de nieuwste technologieën een belangrijke rol. Dat is ook de reden voor Trump om de Chinese telecomgigant Huawei op de zwarte lijst te plaatsen. Hij verdenkt het bedrijf van spionage in opdracht van de Chinese regering. China ontkent, maar volgens techexperts is Trump ook al te laat. [Trump verdenkt, hij heeft dus geen harde bewijzen dat Huawei dat ook inderdaad doet. Anderzijds plegen de Amerikanen ook op grote schaal spionage-activiteiten. Dat de technische voorsprong van Huawei Trump een doorn in het oog is wil en hij, tegen elke prijs, tijd wil winnen voor de Amerikaanse techbedrijven om die achterstand in te lopen, is overduidelijk. Hij mijdt daarbij geen enkel middel, zoals sancties voor bedrijven die handel blijven drijven met de getroffen bedrijven in de hele wereld. Hij loopt met dit beleid wel twee risico’s: de eerste is dat Amerikaanse bedrijven nu bij Europese bedrijven, tegen hogere inkoopprijzen gaan inkopen, hetgeen niet direct tot betere resultaten leidt; de tweede is dat hij de Chinezen, uit noodzaak, zal aanzetten nieuwe software te gaan ontwikkelen voor b.v. android. Dat kan Google schade toebrengen op termijn. Trump is een korte termijn denker, de Chinezen denken veel meer op de langere termijn] Bekend is dat China altijd heeft geprobeerd intellectuele eigendom te stelen, maar de afgelopen jaren heeft China honderden miljarden geïnvesteerd in innovatieve technologieën en gaat daarmee in snel tempo door. Ook de Chinese universiteiten worden steeds excellenter. Op de wereldmarkt is al zichtbaar dat China de VS op verschillende technologische terreinen aan het overvleugelen is. Bovendien verschijnen in de internationale pers berichten dat Peking zal terugslaan met de zogenoemde nucleaire optie: het op grote schaal verkopen van Amerikaanse staatsobligaties. Deze mogelijke escalatie zal de wereldeconomie hard treffen en volgens economische denktanks tot een internationale recessie kunnen leiden. De groei van de wereldeconomie zakt in en in steeds meer landen zien we lagere groeicijfers. Ook de economische onzekerheid speelt daarbij een rol. Zo bleek deze week uit de nieuwste cijfers dat het economische herstel in de eurozone uit het eerste kwartaal niet doorzet. Door de handelsoorlog tussen de VS en China en het risico op een harde Brexit is de kans op een mooi herstel alleen maar afgenomen. De Europese economie krijgt ook steeds meer last van hoogoplopende conflicten van Brussel, maar ook EU-landen, met Amerikaanse techgiganten. Deze spitsen zich toe op hun ongekende machtspositie, het ontwijken van belastingen en het schenden van privacyregels. Ook in de VS zien we dat er, vooral van de kant van de Democraten, voorstellen worden gedaan om deze positie in te perken. Veel sprekers op de congressen, die wij bezochten, voorspelden dat de invloed van deze giganten, ook los van conflicten en deze voorstellen, zal afnemen doordat in veel landen hun bedrijfsimago fors is aangetast en in de publieke opinie een trend zichtbaar is die zich keert tegen dit type concerns. Nationale regeringen zijn niet in staat om oplossingen aan te dragen voor de hier genoemde onzekerheden en thema’s. Dat was ook de weinig verrassende uitkomst van onze congressen, waarbij de teneur tevens was dat Europa zowel ten opzichte van de VS als China, een eigen economische koers moet varen. Volgens de meeste economische experts heeft de EU in potentie voldoende concurrentiekracht om in de internationale concurrentiestrijd overeind te blijven. Daarvoor zijn wel veel meer investeringen nodig in digitalisering en nieuwe technologieën en een intensievere samenwerking tussen de EU-landen. </citaat>

Een storm in een glas water

Iedere week vinden in Groningen wel lichte aardschokken plaats. In de laatste 3 weken vijftien. Veertien zeer lichte trillingen. Deze week een beving van de magnitude 3.4 op de schaal van Richter. Die valt onder licht: Veel mensen nemen trillingen als van een voorbijrijdende vrachtwagen waar; tegen elkaar staande glazen rinkelen; hooguit zeer lichte schade mogelijk, zoals losse dakpannen. De zwaarste in Nederland was in 1992 in Roermond met 5.8. Minister Wiebes sprak van een bevinktje, Rutte berispte hem: een pijnlijke uitglijder. Dat zegt meer over Rutte dan over Wiebes. Rutte moet zijn mond houden over zaken waar hij geen verstand van heeft (en dat zijn er veel).

Politieke peiling van de Hond

VVD blijft de grootste met 25 zetels; FvD verliest er 3 en komt nu op 24; PvdA +1 op 16; GL +1 op 16; CDA 15; 50+ +1 op 5 en Overige (wie dat ook moge zijn) +1 op 2. De definitieve uitslag van de verkiezingen voor het Europees Parlement worden op 26 mei bekendgemaakt. Aanstaande vrijdag wordt bekend of er kandidaten met voorkeursstemmen zijn gekozen. Pas later in het traject wordt bepaald naar wie de drie zetels gaan die vrijkomen als de Britten definitief uit de EU stappen.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 24 mei 2019; week 21: AEX 557,21; Bel20 3472,34; CAC40 5.316,51; DAX30 12.011,04; FTSE 100 7.277,73; SMI 9.666,89; RTS (Rusland) 1279,11; DJIA 25.585,69; NY-Nasdaq 100 7.300,96; Nikkei 21.117,22; Hang Seng 27.353,93; All Ords 6.545,60; SSEC 2.852,99; €/$1,120649; BTC/USD $8085,5; 1 troy ounce goud $1284,60; dat is €36.832,09 per kilo; 3 maands Euribor -0,311% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,372%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,081%; 10 jaar VS 2,3264%; 10 jaar Belgische Staat 0,374%, 10 jaar Duitse Staat -0,11%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,4%, 10 jaar Japan -0,0738%; 10 jaar Italië 2,553%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,689.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden redelijk stabiel tot hier en daar licht dalend, de goudprijs steeg licht en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier deze week weer verder daalde terwijl de 5-jarige negatieve rente verder steeg . Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,14%; Japan 0,4992%; Duitsland 0,545%; Nederland 0,587%; Frankrijk 1,354%; GB 1,528%; Canada 1,8928%; Spanje 2,022%; VS 2,758%; Italië 3,548%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,55%; Duitsland -0,519%; Nederland -0,49%; Denemarken -0,49%; Frankrijk -0,317%; Japan -0,1742%; België -0,19781%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 25052019/480 Rutte is ‘een volger’, geen leider

UPDATE 18052019/479 De mondiale economische groei zwakt verder af

De OESO spreekt ……

De groei in veel grote economieën van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) is aan het afzwakken. Dat schrijft deze denktank in een rapport. Volgens de OESO is sprake van afzwakkende groei in de Verenigde Staten, Japan, Canada, Groot-Brittannië en het eurogebied als geheel, met onder meer Duitsland en Italië. Daarnaast ziet de organisatie stabiele groei in de industrie van China, terwijl ook stabiele groei wordt gezien voor India en Rusland. In Brazilië trekt de groei ook aan.

Trump slaat opnieuw toe: hij speelt bluf-poker

China zal zonder handelsdeal met Amerika hard worden geraakt doordat bedrijven het land te duur gaan vinden, zo liet de Amerikaanse president Trump weten via een twitter-bericht. Trump benadrukte dat het China er alles aan gelegen moet zijn om een handelsdeal met de VS te sluiten. Producten van Chinese makelij zullen volgens Trump te duur worden. ,,Jullie hadden een goede deal. Deze was bijna rond”, sneerde Trump in de richting van Peking. Ook waarschuwde hij China om geen actie te ondernemen na de recente verhoging van de Amerikaanse importtarieven op Chinese producten. Een tegenzet van China zou volgens Trump alleen maar averechts werken. Volgens Trump kunnen tarieven worden vermeden als fabrikanten hun productie van China naar elders verplaatsen. Verder zijn Amerikaanse consumenten volgens Trump niet bereid om voor de verhoging van invoerrechten te betalen. De Chinese munt, is na deze uitspraken verder onder druk gekomen vanwege de vrees voor een verdere escalatie van het handelsconflict tussen China en de VS. De Chinese aandelenmarkt in Sjanghai moest na deze tegenvaller 1,7% terrein prijsgeven door het afgenomen vertrouwen in het sluiten van een handelsdeal tussen beide economische grootmachten. Volgens handelaren zal het lastig zijn om de financiële markten kalm te houden als er in de komende maanden geen vooruitgang wordt geboekt in de handelsbesprekingen tussen Amerika en China. Trump heeft afgelopen weekend Robert Lighthizer opdracht gegeven om handelstarieven in te stellen op alle resterende goederen die uit China worden geïmporteerd. Volgens de handelsgezant is de waarde van de goederen waarvoor de handelstarieven gaan gelden ongeveer $325 mrd. Trump zei op Twitter dat het gaat om handelstarieven van 25 procent op de resterende uit China geïmporteerde goederen. China en de Verenigde Staten onderhandelden de afgelopen dagen in Washington over handelskwesties, maar dat heeft nog niet geleid tot een oplossing in het handelsconflict. Volgens de Chinese vicepremier Liu He is afgesproken om in Peking verder te praten. Hij noemde de gesprekken in Washington „eerlijk” en „constructief.” De Amerikaanse president Donald Trump stookte het handelsvuurtje op met de waarschuwing dat het land ook niet met tegenmaatregelen moet komen. Dat zal ze bezuren. Ook al omdat Trump en zijn Chinese collega Xi Jinping elkaar waarschijnlijk pas tijdens een G20-top in Japan eind juni zullen ontmoeten, is een handelsdeal ver weg. Analist Justin Blekemolen van broker Lynx stelt dat de opgelopen spanningen niet alleen op de aandelen- maar ook op de valutamarkten terug te zien zijn. „We zien de Japanse yen oplopen en de Chinese yuan wegglijden.”

Peking heeft laten weten vanaf 1 juni de tarieven op $60 miljard aan Amerikaanse producten naar 25% te verhogen, zo meldde het Chinese ministerie van Financiën. Ook werd bekend dat de bestellingen van vliegtuigbouwer Boeing mogelijk worden uitgesteld. Verder liet China weten te overwegen om het kopen van agrarische producten uit de VS, zoals sojabonen en tarwe, stop te gaan zetten. (bron: DFT)

Een goede afloop in het handelsconflict tussen VS en China neemt met dag af

Hoewel een gunstig scenario nog steeds mogelijk is, neemt de kans daarop in het handelsconflict tussen VS en China met dag af, zo zo stelt Stefan Kreuzkamp, hoofd beleggingsstrategie (CIO) van DWS. Kreuzkamp benadrukt dat lange tijd de verwachting was dat de handelsbesprekingen tussen China en VS toch zouden uitmonden in een handelsdeal. „Het moment waarop er voor beide partijen geen bevredigende uitweg meer is, nadert echter met rasse schreden en dat heeft grote gevolgen.” Volgens Kreuzkamp moeten markten zich opmaken voor een lange loopgravenoorlog met Amerikaanse beursgenoteerde bedrijven in de vuurlijn. Hij wijst er op dat president Trump blind lijkt voor de Chinese drijfveren om wel tot een handelsdeal te komen, waardoor de kans op inschattingsfouten aanzienlijk wordt vergroot. De ingrijpende gewijzigde Amerikaanse visie op de handel sinds het aantreden van Trump speelt daarbij een belangrijke rol, stelt Kreuzkamp. De recente ontwikkelingen kunnen in zijn optiek er voor zorgen dat de komende presidentsverkiezing in Amerika steeds meer een strijd wordt wie het hardst durft op te treden tegen China. Hoewel de Chinese president Xi niet de hete adem voelt van verkiezingen wordt de kans op gezichtverlies voor China groter, waardoor een lange en pijnlijke handelsstrijd steeds meer in het verschiet kan liggen, meent Kreuzkamp. Door de toegenomen vrees voor een keiharde handelsoorlog ziet Kreuzkamp de neerwaartse risico’ s voor Amerikaanse aandelenmarkten groter dan dan mogelijk opwaarts potentieel. (bron: DFT)

De Verenigde Staten wachten in ieder geval nog een half jaar met een besluit over invoertarieven op Europese en Japanse auto’s. Dat maakte Trump bekend in een verklaring. Eerder deze week deden er al geruchten de ronde over eventueel uitstel. Trump dreigde eerder met invoertarieven tot 25%. Die waren volgens hem nodig omwille van de nationale veiligheid. De invoertarieven stuitten op flink wat verzet in het Amerikaanse Congres. Volgens veel critici, zowel Democraten als Republikeinen, zouden de invoertarieven de Amerikaanse autosector en economie schaden. De Amerikaanse president zegt dat hij over 180 dagen zal beslissen of hij alsnog overgaat tot actie. De Europese Commissie verwelkomt het uitstel en stelt klaar te staan om te onderhandelen over een handelsdeal waar ook auto’s onder vallen. Eurocommissaris Cecilia Malmström laat wel weten dat ze het idee afwijst dat de Europese auto-export een bedreiging vormt voor de Amerikaanse nationale veiligheid. (bron:Sanoma) [Brussel is verheugd over het uitstel, maar bij Trump weet je nooit wat je nog moet verwachten. Daar weten de Chinezen van. Trump denkt in zwart/wit, nooit is bij hem grijs. Als hij de Duitse auto’s als een bedreiging ziet voor de Amerikaanse auto-industrie zal hij voor Europese auto’s een invoerheffing afkondigen. Dat is namelijk de stijl, die hij hanteert om tegenstanders onder de knot te houden. Zo voert hij een economische oorlog om zijn politieke macht te handhaven]

Het Amerikaanse ministerie van Handel verlicht mogelijk binnenkort de restricties tegen producten van het Chinese telecombedrijf Huawei. Het ministerie overweegt volgens een zegsvrouw om een tijdelijke ontheffing van 90 dagen in te stellen die bedrijven in staat stelt om de betrouwbaarheid van hun netwerk- en communicatieapparatuur te testen. De Chinese telecomfabrikant Huawei heeft zich eerder deze week uitgesproken tegen de beslissing van de Verenigde Staten om het bedrijf op een zwarte lijst te plaatsen. In een reactie laat het Chinese bedrijf weten dat die beslissing voor niemand goed is. Volgens Huawei lijden Amerikaanse bedrijven waar het zaken mee doet “aanzienlijke economische schade”. Dat zou mogelijk tienduizenden Amerikaanse banen kosten. Ook worden volgens Huawei “de huidige samenwerking en het wederzijdse vertrouwen in de wereldwijde handelsketen” geschaad.

Zoals de wind waait, waait zijn vessie

Aan dat oud-Hollandse gezegde moest ik denken toen Trump opnieuw weer een van zijn tweets de wereld in stuurde, dit keer niet dat het handelsoverleg met de Chinezen zo goed verliep en hij de volgende dag moest melden dat de Chinezen de goede afloop traineerden waardoor hij genoodzaakt was alle resterende export vanuit China te moeten belasten met een invoerheffing van 25%. Nee, dit keer ging het over een uitspraak dat het Amerikaanse volk zich geen zorgen hoefde te maken voor hogere consumentenprijzen voor Chinese artikelen (de opbrengst van die invoerrechten verdwijnt in de Amerikaanse schatkist) want die zouden daar niets van merken [iedereen vroeg zich gelijk af waar Trump die nonsense verdaan haalde], maar de volgende dag corrigeerde hij dat dat de consumenten wel degelijk hogere prijzen zouden moeten gaan betalen voor de zo geliefde Chinese producten. Met de opbrengst zouden sojabonen, die nu liggen te rotten in pakhuizen in de Mid-West, naar arme landen gaan. Maar daarover zijn twijfels of de Amerikaanse wetgeving dat toestaat. De vraag is in hoeverre het beleid van Trump met het instellen van invoerheffingen de belangen van het Amerikaanse bedrijfsleven treft. Zo heeft China besloten per 1 juni aanstaande voor $60 mrd import de invoerheffingen te verhogen naar 25% en wat minstens zoveel indruk zal maken ‘mogelijk zetten ze de bestelde vliegtuigen bij Boeing even in de wacht’. Het advies aan het Amerikaanse bedrijfsleven om hun productie in China zal weinig indruk maken want de Chinezen zijn goedkoop , werken efficiënt en hebben kennis van zaken’. Een ander probleem waar Trump mee tobt is het door hemzelf afgeroepen probleem met Iran (=vroeger het Persische Rijk). De VS heeft zich opgeworpen als een belangenbehartiger voor een grootafnemer van Amerikaans wapentuig: Saoedi-Arabië. In Europa heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Mike Pompeo, geen steun gekregen voor zijn aanvalsplannen in het Midden Oosten. In de Veiligheidsraad krijgen de Amerikanen zeker twee veto’s voor het inzetten van militair geweld tegen Iran. Daartegenover staat dat Iran in het Midden Oosten wel vrienden heeft, die hulp zullen aanbieden: Hezbolla in Libanon, Hamas in Gaza, Assad in Syrië, sjiitische milities in Irak en de Houries in Jemen. Weliswaar geen grote legers, maar wel gespreid. Daarbij komt dat China en Rusland op de achtergrond meespelen aan de kant van Iran. Er spelen twee zaken een hoofdrol: olie en de strijd om de macht in het Midden Oosten tussen de sjiieten en de soennieten. Irak was van de soennieten toen Saddam Hoessein aan het bewind was tot april 2003, daarna is het bewind overgenomen door de sjiieten en richten de soennieten IS op. De vraag is ‘hoever de dreigementen van Trump gaan en of hij ze ook waarmaakt’. Israël en Saoedi-Arabië zijn heel belangrijke partners voor Trump, maar tot welke prijs?

Zijn de klimaatdoelstellingen in de praktijk nog wel realiseerbaar?

De CV-ketel is nog lang niet afgedankt, om meerdere redenen, maar vooral omdat de alternatieven veel duurder zijn en minder warmte leveren. Een warmtepomp is goed te installeren in huizen gebouwd na 2008, mits de overheid daarvoor €2500 subsidie beschikbaar stelt. Een (lucht)warmtepomp is €4000 duurder dan een cv-ketel van de laatste generatie. Daarbij komen dan nog de afbraak van de leidingen en radiatoren en de afschrijving van de cv-ketel en de aanleg van vloerverwarming. Woningen van voor 2009 werden gebouwd met ventilatie. In de zomer is dat aangenaam maar in de winter gaat daarmee kostbare warmte verloren. Daarom moet in oudere woningen een warmtepomp zo hard ronken dat het voor het milieu slechter uitpakt dan verwarming middels de traditionele gasverwarming. Dan moet er zoveel extra stroom worden afgenomen dat de energierekening niet omlaag gaat. Een alternatief voor woningen met een A of B label waar de isolatie nog niet optimaal is, is de hybride warmtepomp. Die draait deels op gas, als het echt koud is, en een warmtepomp op stroom, die buiten wordt geplaatst. Gemeentelijke warmtenetten komen op zijn vroegst pas over acht jaar beschikbaar. Dus we hebben nog even de tijd.

Zo’n 43% van de Nederlandse huiseigenaren is niet van plan om binnen nu en vijf jaar de woning te verduurzamen. Dat blijkt uit onderzoek van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud). Huiseigenaren zijn niet happig om hun huis te verduurzamen, omdat ze niet weten welke financiële regelingen zij vanuit de overheid kunnen verwachten. Tevens vindt meer dan dan de helft van de huiseigenaren dat de overheid hen financieel moet ondersteunen bij het energiezuiniger maken van de woning. “Het Nibud vindt het jammer dat eigenaren door onzekerheid over overheidsbeleid worden gehinderd in het nemen van stappen om verduurzaming te realiseren. Het is van belang om huiseigenaren zo snel mogelijk duidelijkheid te bieden”, zegt Nibud-directeur Arjan Vliegenthart. Ook stellen huiseigenaren de werkzaamheden vaak uit, omdat ze verwachten dat het energiezuinig maken van de woning in de toekomst goedkoper wordt, schrijft de budgetinstantie. Door het verduurzamen uit te stellen lopen huiseigenaren mogelijk ook tegen extra kosten aan, waarschuwt het Nibud. Energierekeningen kunnen bijvoorbeeld onnodig hoog uitvallen door de verduurzaming uit te stellen. Ook loopt een eigenaar het risico dat de woning minder waard wordt. Het Nibud schrijft dat mensen met lagere inkomens een huis met een laag energielabel – zoals D, E, F of G – hebben. Juist voor deze mensen kan verduurzaming gunstig zijn, omdat er voor hen nog veel te winnen valt op het gebied van energiezuinigheid.

Deze groep zal echter minder snel geld investeren in de verduurzaming van een woning, omdat er in deze woningen veel moet gebeuren en daar vaak niet de financiële middelen voor zijn. [Nibud houdt zich bezig met een onderwerp waar ze niet voor werkzaam zijn. Verder manipuleren ze situaties zonder dat er al informatie beschikbaar is over de financieringsmogelijkheden van de energietransitie. Dat de waarde van oudere woningen met een laag gewaardeerde energielabel daalt is het gevolg van de kosten die door de huidige eigenaar moeten worden bijeengebracht om de kosten van de transitie te kunnen betalen. Dat is al een ontwikkeling die al gaande is. Er is al geen enkele koper meer in de markt die nu nog het volle pond betaalt voor een oud huis, waarvoor wordt ingeschat dat er voor €50.000 aan geïnvesteerd moet gaan worden. Daardoor gaan alle oudere huizen fors in waarde dalen. Ik zet in op een daling van 20%. Verder wordt ervan uitgegaan dat de energierekening, na uitvoering van de energietransitie voor de wooneigenaren, gaat dalen, maar daar moeten dan nog wel de kosten bij worden opgeteld van de hogere financieringslasten van de woning incl die van de transitie. Zolang dat plaatje nog niet gemaakt kan worden moeten alle rekenmeesters hun mond dichthouden]

De hypotheekmarkt is in de eerste drie maanden van dit jaar stevig gekrompen. Er waren zowel minder starters als doorstromers actief op de huizenmarkt, stelt consultancybureau IG&H in een driemaandelijkse hypotheekupdate. Ook het aantal oversluiters nam af. Wel ging de gemiddelde hypotheeksom opnieuw omhoog. Er werden in het eerste kwartaal bijna 69.000 hypotheken afgesloten, een afname van 14% ten opzichte van een jaar eerder. De omzet van de hypotheekmarkt bedroeg bijna €22 mrd, 9,6% minder dan in de eerste drie maanden van vorig jaar. Die daling is de grootste sinds 2013 en wordt veroorzaakt door de lastige huizenmarkt, verklaart IG&H. Ook de moeilijke positie van starters is mede debet aan de afname. [ik heb hierover hierboven al geschreven dat de waarde van woningen, gebouwd voor 2008, bij verkoop, met 20% kunnen dalen als gevolg van de kosten die verbonden zijn aan het energie-neutraal maken van die woningen. Die ontwikkeling kan nog decennia voortduren] De gemiddelde hypotheeksom kwam met €316.000 5,2% hoger uit dan een jaar eerder. Dat werd vooral veroorzaakt door de stijgende hypotheeksommen voor oversluiters. Voor kopers van een nieuwe woning bleef de gemiddelde hypotheeksom vrijwel constant.

De EU dreigt in de wereld van morgen een verliezer te worden

Als we niets doen, wordt de wereld straks gedomineerd door China en de VS. De EU-leiders moeten daarom met een concreet plan komen waarmee Europa de winnaar van de toekomst wordt. Dat is niet alleen nodig om meer draagvlak bij Europese burgers te realiseren, maar ook voor duurzame groei, extra banen en welvaart in de EU. Daarover schreven afgelopen weekend de economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg een interessante column met visie, wat ik bij de Europese regeringsleiders mis, op https://www.telegraaf.nl/financieel/3568939/column-hoe-europa-een-winnaar-kan-worden . <citaat> Deze week kwamen de Europese leiders samen in Roemenië om te overleggen over een strategische agenda. Deze moet het richtsnoer worden voor de nieuwe Europese Commissie die in beginsel op 1 november 2019 aan de slag gaat. Het overleg heeft niet geleid tot aansprekende plannen voor de toekomst waarmee de campagnevoerders voor de Europese Parlementsverkiezingen op 23 mei kiezers kunnen werven. De leiders kwamen niet verder dan een korte verklaring met tien beloften die betrekking hebben op grote thema’s, zoals klimaatverandering, de migratiepolitiek, veiligheid en verbeteringen van de interne (digitale) markt. Opvallend is wel dat bij de Europese leiders de zorgen toenemen over de internationale (economische) positie van de EU. Deze komt steeds meer onder druk te staan doordat de VS, China, maar ook Rusland hun belangen veel beter behartigen dan de verdeelde EU. De komende decennia zal de huidige wereldeconomie spectaculair veranderen. Door de verdere opmars van digitalisering, nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie, het Internet of Things, robottechnologie en de ingrijpende gevolgen van klimaatverandering wordt de wereld op zijn kop gezet. Daarnaast gaat de mondiale economie sterk veranderen doordat China uitgroeit tot de grootste economie van de wereld en de eerste plaats van de VS zal overnemen. Chinese investeringen in digitalisering, robottech en innovatieve technologieën spelen daarbij een centrale rol. De wereldeconomie wordt gedomineerd door drie economische handelsblokken: China, de VS en de EU. Op dit moment is de EU het grootse handelsblok van de wereld met een groot netwerk aan handels- en investeringsverdragen, maar de EU dreigt om een aantal redenen het zwakste machtsblok te worden. De hoofdreden is dat Europa zowel ten opzichte van de VS als China fors achterloopt op het terrein van digitalisering, robots, nieuwe technologieën en slimme tech startups die vooroplopen bij innovaties. In de meeste EU-landen ontbreekt een stimulerend ondernemingsklimaat voor tech en jeugdige ondernemende starters. Ze worden onder meer afgeremd door bureaucratische (fiscale) regels en onvoldoende risicokapitaal. Een ander belangrijk knelpunt in Europa is de verdeeldheid binnen de EU over de toekomstige koers. De EU krijgt de komende jaren te maken met een lagere economische groei die voor de meeste lidstaten gemiddeld tussen 1% en 1,5% zal liggen. Tot voor kort was dit 2% en hoger. Een belangrijke verklaring is de toenemende vergrijzing, maar ook de lage arbeidsproductiviteit in de lidstaten. De meeste EU-burgers willen minder Brussel op het vlak van nationale kwesties, maar meer EU op grote grensoverschrijdende thema’s zoals het klimaatbeleid, internationale veiligheid, de immigratie- en vluchtelingenproblematiek en bevordering van internationale handel. Kiezers vinden ook dat de EU socialer moet worden en dat de EU-leiders er voor moeten zorgen dat Europa een machtsblok vormt tegenover de VS, China en Rusland. Hoe kan de EU een winnaar worden? Daarvoor is naast hoge scores op bovengenoemde thema’s een wenkend perspectief nodig. Zo kwam de Europese Commissie eind 2018 met het goede idee om van de EU de eerste grote economie te maken die in 2050 klimaatneutraal is. Een realistische optie? Ja, maar dan moet het roer radicaal om. We moeten dan stoppen met het huidige klimaatbeleid dat in de meeste EU-landen gekenmerkt wordt door forse lastenverhogingen voor burgers en bedrijven, stoppen met bureaucratische klimaatregelingen en dure subsidies. Alle EU-lidstaten moeten volop inzetten op gezamenlijke technologische oplossingen en onderzoek en ontwikkeling op klimaat tech. Dit is ook de boodschap van ’The Exponential Climate Action Roadmap’. Volgens dit gezaghebbende internationale rapport (2018), kan met digitalisering en nieuwe technologieën de wereldwijde uitstoot van CO2 in 2030 met ongeveer 50% worden verminderd. Door technologische innovaties en zogenoemde doorbraaktechnologie in de jaren daarna, zou het mogelijk zijn om in de buurt te komen van de klimaatdoelstellingen van Parijs. Deze innovaties zouden binnen de EU gestimuleerd moeten worden met een Europese CO2-taks die voor het bedrijfsleven budgettair neutraal uitpakt. Bij slimme (klimaat)technologie gaat het onder meer om het gebruik van kunstmatige intelligentie, het Internet of Things, kwantumtechnologie, robotica, 3D-printen, nanotechnologie, waterstoftechnologie enz. Daarmee kunnen energiearme productieprocessen worden gerealiseerd en ook de rendementen van duurzame energie fors worden verbeterd. Een toenemend aantal experts gaat ervan uit dat zogenoemde thorium-centrales die geen CO2 uitstoten een bijdrage kunnen leveren aan het halen van de klimaatdoelstellingen. Maar het duurt ten minste nog twintig jaar voordat de eerste van deze centrales op de markt komt. Met extra middelen kan deze termijn wellicht korter worden. Bij een klimaatbeleid dat vooral stoelt op de inzet van de nieuwste technologieën blijft de overheid een essentiële rol vervullen; om technologie en onderzoek te bevorderen waarmee CO2-reducties worden gerealiseerd, maar ook om negatieve effecten van deze technologische ontwikkeling te voorkomen. Het klimaatbeleid krijgt een vriendelijker gezicht en een breder maatschappelijk draagvlak als landen de nadruk gaan leggen op de inzet van innovatieve technologieën waarmee we de energietransitie van fossiel naar duurzaam gaan versnellen. Deze inzet stimuleert ook de verwachte lage groei, schept nieuwe banen, maar ook een groenere economie met een gezondere leefomgeving. Met dit wenkende perspectief wordt klimaatbeleid inspirerend en ’leuk’, neemt het maatschappelijke draagvlak toe en wordt de EU ook de winnaar van de toekomst. </citaat> [Een prachtig vergezicht wordt ons hier voorgehouden. Ik zou hierin kunnen geloven als ik er vertrouwen in zou hebben dat de Europese regeringsleiders, van dit moment, de capaciteiten zouden hebben dit geschetste beleid uit te voeren. Dat heb ik niet. Daarvoor zijn ingrijpende politiek/democratische hervormingen nodig en de herbouw van de fundamenten van de Europese Unie. In blog 478 ben ik daar al wat uitgebreider ingegaan. Maar zo een proces vraagt tien jaar vanaf nu om dat werkbaar te krijgen. Het perspectief is er, alleen nu nog de daden]

De beide economen vragen in hun column van 18 mei 2019 aandacht voor protectionisme. Steeds meer landen nemen maatregelen om hun eigen bedrijven en burgers te beschermen tegen de concurrentie van buitenlandse bedrijven en werknemers uit andere landen. Deze keuze wordt aangeduid als protectionisme. Internationale economische denktanks waarschuwen tegen deze trend omdat de groei van de wereldeconomie zal vertragen waardoor ook nationale economieën banen en welvaart verliezen. Deze ontwikkeling, waarbij nationalisme voorop staat, leidt tot handelsconflicten, een concurrentieslag tussen landen en belastingoorlogen, waarbij de Amerikaanse president Donald Trump met zijn spectaculaire belastingherziening het voortouw heeft genomen. De internationale concurrentie spitst zich toe op de vraag welk land koploper wordt op het terrein van digitalisering en de nieuwste technologieën, zoals kunstmatige intelligentie, het internet of things en robottechnologie. Het gaat in deze nieuwe economie, veelal 4.0 genoemd, vooral om een strijd tussen de machtsblokken als de VS, China en Europa. De winnaar op dit tech terrein domineert de economische wereld. Individuele EU-landen hebben hier geen schijn van kans en moeten het hebben van de machtspositie en handels- en investeringsvoordelen van de Europese Unie. Zonder deze voordelen stellen ze straks niets meer voor. In zijn knappe boek ’Moneyland’ laat de Britse onderzoeksjournalist Oliver Bullough zien dat landen in het kader van protectie een paradijselijk ’Geldland’ creëren voor de superrijken, multinationals en schurken. Inkomens en winsten worden niet of nauwelijks belast en ze worden wettelijk ook nog beschermd. In de meeste publicaties over belastingparadijzen gaat het om traditionele tropische oorden als de Caribische eilanden, maar Bullough maakt duidelijk dat het grootste belastingparadijs de Verenigde Staten zijn. Voor insiders is dit overigens niet verrassend. Enkele jaren terug werd Delaware uitgeroepen tot het beste belastingparadijs van wereld, maar ook Nevada en South Dakota scoren hoog en het Europese bedrijfsleven is hier kind in huis. Alle acties van de Europese Commissie en de OESO tegen ’tropische’ belastingontduiking die in de media met veel fanfare worden gepresenteerd, stellen weinig voor zolang in de VS Trump de baas is en Rusland en China voor rijken eigen paradijsjes scheppen. Tot voor kort was vrijhandel een wereldwijde trend. Het gaat om een vrij verkeer van goederen en diensten tussen verschillende landen zonder belemmeringen, zoals importheffingen, die tot extra kosten leiden. Na het einde van de Tweede Wereldoorlog is de internationale handel jaarlijks sterk toegenomen mede door afspraken en verdragen over vrijhandel. Daardoor is in de meeste landen van de wereld de economische groei, werkgelegenheid en welvaart bevorderd, vooral in arme landen en opkomende economieën. Wereldwijd is daarmee een bijdrage geleverd aan minder armoede en minder ongelijkheid, maar ook langer en gezonder leven en afname van onderwijsongelijkheid. De afgelopen jaren zien we binnen een toenemend aantal landen een groeiend verzet tegen globalisering en vrijhandel. Actiegroepen en politieke protestpartijen menen dat hun land van deze trend te veel nadelen ondervindt. Zo zouden er bij hun eigen bedrijfsleven banen verloren gaan. Vrijhandel zou naar hun mening ook leiden tot meer inkomens- en vermogensongelijkheid, aantasting van het milieu en klimaat en ten koste gaan van de eigen beleidsvrijheid. Dat we onze huidige welvaart grotendeels te danken hebben aan globalisering en internationale handel, maakt bij deze partijen geen indruk. Ze willen dat hun regering de vrijhandel inperkt en bedrijven en werknemers uit het buitenland zo veel mogelijk weert. Ook vinden ze dat eigen werknemers en ondernemingen extra (financiële) voordelen moeten krijgen. Deze opvatting, aangeduid als protectionisme, heeft door het zogenoemde America First-beleid van de Amerikaanse president Donald Trump een extra impuls gekregen. We zien nu al dat de groei van de wereldeconomie daardoor wordt afgeremd en dat landen die toegeven aan protectie zichzelf in de vingers snijden met slechtere economische prestaties. Toch kan het verzet tegen globalisering en vrijhandel niet worden genegeerd. In ieder geval moet beter duidelijk worden gemaakt waarom de voordelen de mogelijke nadelen overtreffen. Maar ook dat tegenstanders van globalisering en vrijhandel beweringen doen die aantoonbaar onjuist zijn. Zo is het onwaar dat het banenverlies in sommige bedrijfssectoren in hoofdzaak door vrijhandel is veroorzaakt. De feiten wijzen uit dat er daar minder werknemers nodig zijn door automatisering. Zo is de bewering van Trump feitelijk onjuist dat de werkgelegenheid in de Amerikaanse auto-industrie door vrijhandel is afgenomen. Vastgesteld is dat werk vooral door robotisering verloren is gegaan en dat deze autofabrikanten daardoor juist op de wereldmarkt kunnen overleven en de huidige werknemers nog een baan hebben. Recente studies wijzen bovendien uit dat automatisering en robots in de meeste landen per saldo zorgen voor meer werk. De nadelen van vrijhandel en de onvrede over een toenemende ongelijkheid zijn grensoverschrijdend en kunnen op geen enkele wijze adequaat nationaal worden aangepakt. Dit kan alleen internationaal. In Europa ligt hier een belangrijke taak voor de EU die opgenomen moet worden in het ’regeerakkoord’ van de nieuwe Europese Commissie. De hoofdpunten zijn een concreet plan voor een sociaal Europa, een Europese belasting voor multinationals en meer ruimte voor een eigen nationaal beleid van de lidstaten. Daarnaast is een plan nodig voor een technologische inhaalslag binnen de EU waarvan in alle lidstaten vooral lager en middelbaar opgeleiden de vruchten kunnen plukken. (/citaten> De hele column is te lezen op https://www.telegraaf.nl/financieel/3604977/column-hoe-de-rijken-nog-rijker-worden

Zijn de drie Beneluxlanden nu wel of geen belastingparadijs?

Einde van de week werd Aruba van een lijst met belastingparadijzen van de Europese Unie gehaald, naast de Britse overzeese territoria Bermuda en Barbados. Dat maakte een EU-functionaris bekend. De drie eilanden werden afgelopen maart aan de lijst toegevoegd, toen er tekortkomingen werden ontdekt in hun belastingregels. Het schrappen van de drie eilanden vond plaatsd omdat ze hun tekortkomingen willen gaan aanpakken, meer transparantie willen nastreven en belastinghervormingen willen doorvoeren. Het gaat om de enige drie overzeese territoria van EU-landen die op de lijst te vinden zijn. Na het schrappen, zullen er nog twaalf gebieden overblijven, waaronder de Verenigde Arabische Emiraten, drie Amerikaanse overzeese gebieden en Oman. De zwarte lijst werd eind 2017 door de EU in het leven geroepen nadat belastingontwijkingsprogramma’s van grote bedrijven en rijke mensen aan het licht kwamen. Eerst stonden er zeventien landen op, maar tussendoor is de lijst al enkele keren herzien. Landen op de lijst worden strenger gecontroleerd bij transacties met de EU. EU-landen zelf kunnen niet op de lijst komen, omdat van de lidstaten wordt aangenomen dat ze zich aan de regels houden. Toch werden in maart dit jaar door het Europees Parlement zeven EU-landen ervan beschuldigd zich te gedragen als belastingparadijzen. Hierbij ging het om Nederland, Luxemburg, Cyprus, Ierland, Malta, Hongarije en België. [alleen het feit dat die drie eilanden kenbaar hebben gemaakt dat ze hun leven willen gaan beteren is voor de EU voldoende om ze van de lijst van belastingparadijzen te schrappen. Ik zou zeggen ‘eerst zien en dan pas geloven’. Overigens blijft voor mij de vraag waarom EU-landen zelf niet op die lijst kunnen voorkomen als aantoonbaar is dat ze zich actief bezighouden met aan belastingparadijzen gelieerde activiteiten]

Kabinet Rutte III investeert veel te weinig in de toekomst

Het derde kabinet Rutte heeft het eerste volle regeringsjaar €11,4 mrd overgehouden. Het begrotingsoverschot in 2018 komt met 1,5% daardoor fors hoger uit dan de 0,5% waarmee in de begroting was gerekend. Dat staat in het financieel jaarverslag van het Rijk dat minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) op Verantwoordingsdag heeft aangeboden aan de Tweede Kamer. Volgens Hoekstra was in 2018 sprake van een ‘stevige groei en een solide begroting’, ook al heeft het kabinet ‘niet op alle onderdelen zijn plannen kunnen verwezenlijken’. Zo zijn niet alle geplande investeringen tot besteding gekomen. Hoekstra benadrukt echter dat ‘het overgrote deel’ van dit geld beschikbaar blijft voor latere jaren. Het flinke overschot ten opzichte van de begroting is volgens Hoekstra een ‘broodnodige buffer’ en wordt die vooral veroorzaakt door de relatief hoge economische groei. Die wordt echter minder, waarschuwt hij: ,,De piek van de conjunctuur hebben we gehad.” [dit is de resultante van slecht overheidsbeleid. Dit kabinet hecht meer waarde aan het terugbrenging van de staatsschuld dan in het investeren in de toekomst voor komende generaties. En waar we, veel te laat, zijn achtergekomen dat we meer in het beta-onderwijs moeten gaan investeren komen we tot de conclusie dat we daarvoor de docenten niet hebben. Daar hadden we zes jaar geleden al mee moeten beginnen, maar toen sprak Minister-President Marc Rutte op 2 september 2013 in de Rode Hoed de vijfde H.J. Schoo-lezing uit. Hij begon zijn lezing met “H.J. Schoo benoemde de dingen zoals die zich aan hem voordeden. Heersende opinies zeiden hem niet zoveel. Laat ik daarom vandaag in die geest beginnen en allereerst de olifant die daar in de hoek staat een hand geven. U hebt hem vast ook zien staan. ‘VISIE, staat er in hoofdletters op. Ik kwam dat woord in de aanloop naar deze avond regelmatig tegen in allerlei verwachtingsvolle voorbeschouwingen. En ik zeg u meteen: ik geloof niet in alomvattende blauwdrukken waarmee maatschappelijke problemen in één klap op te lossen zouden zijn. Daar word ik als liberaal altijd een beetje wantrouwend van. Een land, een samenleving past niet in een mal.Voor mij geen visie als format hoe het allemaal precies moet, of waar we over 25 jaar achter de komma uit moeten komen, maar wel als perspectief voor mensen. En dat beeld krijgt u vanavond van me”, aldus premier Rutte in zijn introductie. Wij krijgen nu de prijs gepresenteerd van dit beleid van zes verloren jaren: Nederland en de Europese Unie hebben een forse achterstand opgelopen achter nieuwe wereldmachten als China, India, Rusland en Brazilië. Europa heeft bouwmeesters nodig die, met een blik op de toekomst, de achterstand van de Europese landen in de strijd om de wereldmacht, te herwinnen]

Het kabinet zal geld moeten uittrekken voor een stevig Europees antwoord op de opkomst van China anders koopt China politieke invloed en delft de Europese industrie het onderspit

Dat stelt Monika Sie, directeur van het instituut voor internationale betrekkingen Clingendael in een interview met redacteur politiek Marno de Boer in het dagblad Trouw. <citaten> De echte keuzes over de omgang met China komen nu pas omdat essentiële elementen ontbreken in de strategie die het kabinet presenteerde. “Open waar het kan, beschermen waar het moet. Dat is een goed uitgangspunt in de strategie. Maar het kabinet had de geesten vast rijp kunnen maken dat de bescherming van onze vrije samenleving wat zal kosten, grondige reflectie vraagt op het Europese innovatie- en industriebeleid dat altijd sterk aan de markt is overgelaten, en partnerschappen vereist in de Westelijke Balkan en Afrika.” “Ik lees nergens duidelijk, in de gepresenteerde strategie door minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok, wat er op het spel staat voor Nederland. Wat we als Nederland of als Europa van waarde vinden. Dat hoort de eerste vraag in een strategie te zijn. Van daaruit kun je analyseren hoe dat onder druk staat, en hoe je het wilt beschermen”. “Ik zou beginnen bij zaken als onze veiligheid, rechtsstaat, privacy, godsdienstvrijheid en de Europese sociale markteconomie met beperkte inkomensongelijkheid. Daaraan kun je standaarden ontlenen waaraan Chinese investeerders en digitale platforms moeten voldoen. Je wilt niet dat een bedrijf de arbeidsvoorwaarden uit China meeneemt. Zo kan je open zijn voor investeringen, onder behoud van onze omgang met werknemers, en beschermen we de privacy van burgers bij het gebruik van allerlei apps.” Sie is wel positief over de brede opzet van de strategie, die uitwerkt op welke terreinen de Volksrepubliek onze partner of concurrent is. En wat het betekent dat we met een grootmacht te maken hebben die geen democratische rechtsstaat is. Het kabinet wil meer Europese eenheid richting ‘het gele gevaar’. Hoe dat moet gebeuren, staat nog niet in de strategie. Volgens Sie betekent het dat Nederland moet accepteren dat de EU-begroting stijgt. Het kabinet pleit er nu juist voor dat de EU de broekriem aanhaalt, om zo het vertrek van de rijke lidstaat Groot-Brittannië te compenseren. “Veiligheidsoverwegingen of bescherming van vitale infrastructuur kunnen redenen zijn om een aantrekkelijker Europees alternatief voor bepaalde Chinese investeringen te ontwikkelen. Als je niet wil dat China invloed koopt door grootschalig infrastructuur in Zuid- en Oost-Europa aan te leggen moet je daar iets tegenover stellen. Om dezelfde reden zijn partnerschappen met Afrika en de Balkan nodig.” “Dat kost geld. Net als de wens om voorop te blijven lopen in high-tech en de digitale revolutie, en snel internet te hebben tegen onze standaarden in plaats van die van de Chinese telecomgigant Huawei. Deze strategie had de geesten ook rijp kunnen maken voor partnerschappen en investeringen in belangrijke regio’s rond Europa. We hebben lange tijd goedkoop geleefd. De VS zorgden voor veiligheid, de Russen voor aardgas, en de Chinezen voor consumptiegoederen. Nu moeten we zelf geld uittrekken en keuzes maken voor onze manier van leven.” </citaten> En dat moet, naast de kosten van de realisatie van de klimaatdoelstellingen, ook nog worden opgebracht. Het hele artikel staat op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/640/articles/904594/9/1

De miljardeninvesteringen van Rutte III komen nog niet uit de verf

Volgens de Algemene Rekenkamer ontbrak het in het eerste volle jaar van de nieuwe regeringsploeg aan ‘zichtbare resultaten’ en komt geld ‘moeilijk aan het rollen’. Dat stelt de controleur van de overheid in het jaarlijkse verantwoordingsonderzoek, dat op Verantwoordingsdag is gepresenteerd. Volgens de Rekenkamer werd van de €5 mrd die het kabinet in 2018 extra wilde uitgeven, per saldo 1 miljard niet uitgegeven maar doorgeschoven naar latere jaren. Tegelijkertijd ging op terreinen waar juist was besloten geen extra geld uit te geven de dienstverlening soms achteruit. De Rekenkamer spreekt van een ‘ogenschijnlijke tegenstrijdigheid’, die voortkomt uit bezuinigingen in voorgaande jaren. ,,Onze vraag is of daar de komende jaren verandering in komt’’, stelt president Arno Visser.

Er is geld op de plank blijven liggen, komt onder meer doordat investeringen tijd kosten, zegt het kabinet. Tussen het besluit om een bevoorradingsschip te kopen en de tewaterlating ervan zit bijvoorbeeld zes jaar. Zo werden er budgetten beschikbaar gesteld voor de opleiding van studenten in de beta-vakken. Op zich een prima zaak, alleen heeft het kabinet Rutte II en Rutte III 6 jaar geleden verzuimd een opleiding te starten voor docenten in die vakken. Ik schrijf dat toe aan het gebrek aan visie van die kabinetten, zoals ik elders in dit blog heb aangegeven. Een andere factor die voor vertraging zorgt is dat personeel moet worden aangenomen en opgeleid, wat nog niet zo eenvoudig blijkt in de huidige, krappe arbeidsmarkt. De beloofde extra politieagenten en mankracht bij het UWV komt daardoor moeilijker van de grond. De Algemene Rekenkamer waarschuwt dat het de vraag is of het benodigde personeel wel gevonden gaat worden. In het bijzonder gaat het daarbij om leraren, agenten, ouderenverzorgers, gevangenisbewaarders, verplegers, commando’s, ingenieurs, kraamverzorgenden, constructiebankwerkers en lassers, assistent-accountants, IT-specialisten, marketingspecialisten, rij-instructeurs, promotiemedewerkers, metselaars en tegelzetters. en inkopers. Daar zijn er te weinig van. Het kabinet gaat in reactie op de Rekenkamer-rapporten echter niet op die waarschuwing in. (bron: ANP)

Wie wordt de opvolger van Sybrand van Haersma Buma als fractievoorzitter

Sybrand Buma verlaat de Tweede Kamer en wordt burgemeester van Leeuwarden. De 53-jarige Fries zit 17 jaar in de Tweede Kamer en is 7 jaar de politiek leider van het CDA. De vraag is wie zijn opvolger wordt als fractievoorzitter in de Tweede Kamer. De meest genoemde mannen die worden genoemd zijn die van Hugo de Jonge en Wobke Hoekstra. Wobke Hoekstra zal voor deze functie niet beschikbaar zijn, verwacht ik. Hij is in de markt als opvolger van Mark Rutte als die terugtreedt als premier. Ook de 41-jarige Hugo de Jonge, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en vicepremier, is waarschijnlijk niet beschikbaar. Hij heeft meer flair dan Hoekstra en is iets ‘volkser’, maar hij is niet mijn eerste kandidaat. Dan maakt Raymond Knops (47) voor mij meer kans. De huidige staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zit al jaren in het fractiebestuur en is bovendien katholiek, een stroming binnen de partij die al 17 jaar niet aan het roer heeft gestaan. Nog een CDA’er met goede papieren is Pieter Heerma, zoon van voormalig CDA-leider Enneüs Heerma. Het 42-jarige Kamerlid is oud-persvoorlichter van de CDA-fractie en zit sinds 2012 in de Tweede Kamer. Hij was de rechterhand van Buma tijdens de laatste formatiegesprekken. Maar er staan ook twee vrouwen in de startblokken: staatssecretaris Mona Keizer, de 50-jarige Edamse is staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat en stelde zich in 2012 al kandidaat voor het lijsttrekkerschap van de partij. En ook de ambitieuze 51-jarige Madeleine van Toorenburg, die sinds 2007 Kamerlid is. Komende week kiest de CDA-fractie haar nieuwe leider. (bron: businessinsider.nl)

Algemene Rekenkamer rapporteert

Het had niet veel gescheeld of de Algemene Rekenkamer had de financiële jaarrekening van het kabinet-Rutte III over het jaar 2018 afgekeurd. Zonder een goedkeurende verklaring voor de zogeheten Rijksrekening kan het parlement geen decharge aan het kabinet verlenen. Dat zou grote juridische gevolgen hebben. De individuele ministers worden dan niet ontheven van hun verantwoordelijkheid voor het financieel beheer.

Dat zei Rekenkamer-president Arno Visser bij de aanbieding van het Verantwoordingsonderzoek 2018 aan de Tweede Kamer. Visser sprak in zijn toespraak harde taal tegen het kabinet over de rechtmatigheid van zowel de inkomsten als uitgaven van de rijksoverheid, en over de bedrijfsvoering van de verschillende departementen. „Voor het eerst in lange tijd naderen we de kritische grens.” Volgens de wet mag het kabinet in beperkte mate beleidsfouten maken; die mogen niet de zogeheten ‘tolerantiegrens’ van 1% overschrijden. Volgens de Rekenkamer zit dit kabinet daar wat betreft financiële verplichtingen in de Rijksrekening met 0,93% nét onder. Het scheelt maar 0,07 procentpunt of „we waren in een lastig parket terechtgekomen”, aldus Visser. Als voorbeeld noemde Visser de subsidies die sinds vorig jaar worden verstrekt aan de zogenoemde regiodeals. Dat zijn regionale projecten, zoals de versterking van de industriële regio Eindhoven en achterstandswijk Rotterdam-Zuid. Omdat deze uitkeringen via het Gemeentefonds en het Provinciefonds lopen, mogen daar door het Rijk geen voorwaarden aan worden verbonden. Decentrale overheden mogen immers zelf bepalen waaraan ze de verkregen middelen precies besteden. Maar dat doet het kabinet wel. „Dit is in strijd met de Financiële verhoudingswet”, schrijft de Rekenkamer in het verantwoordingsrapport. Volgens Visser is het voorbeeld van de gemaakte fouten met de regiodeals – waar de onrechtmatigheden oplopen tot ruim een half miljard euro – „actueel maar niet het enige voorbeeld”. Visser voegde aan zijn bevindingen over vorig jaar een stevige waarschuwing voor komend jaar toe. Dan zal de Rekenkamer krachtens de nieuwe Comptabiliteitswet ook de tijdige communicatie door het kabinet aan de Tweede Kamer meewegen bij het onderzoek naar rechtmatigheid van het gevoerde beleid. Het parlement, zo stelde hij, wordt lang niet altijd op tijd geïnformeerd over „beleidsmatige mutaties”. „Stelt u zich voor, dat deze eis dit jaar al had gegolden?” Waar het gaat om de bedrijfsvoering van de departementen constateerde de Algemene Rekenkamer „meer problemen dan voorgaande jaren”. Om precies te zijn: er zijn 47 onvolkomenheden vastgesteld, met name bij de Belastingdienst en bij „hardnekkige problemen” rond ICT-beleid. „Dat blijft bij veel departementen een struikelblok”, aldus president Visser. Ter illustratie noemde hij drie ministers waar op het gebied van informatiebeveiliging „voldoende vooruitgang” is geboekt: „Die van VWS, van Sociale Zaken en van Economische Zaken & Klimaat. Ja. Daarmee heb ik ze echt allemaal genoemd.” (bron: NRC)

Tweederde van de €7,7 mrd aan subsidies die de afgelopen vijf jaar bedoeld was voor het opwekken van duurzame energie, is niet uitgegeven. Dat komt doordat het ministerie van Economische Zaken de kosten voor het produceren van schone energie stelselmatig te hoog inschat en aanvragen vaak te streng beoordeelt. Dat zegt de Algemene Rekenkamer. Het gaat om €5,2 mrd voor de periode 2013-2018. Aan het begin van de kabinetsperiode stelt een kabinet vast hoeveel subsidie het in het opwekken van duurzame energie wil steken. Op basis van de geraamde uitgaven daaraan wordt de hoogte van de heffing bepaald die burgers en bedrijven moeten betalen voor duurzame energie. Het ministerie van Economische Zaken erkent dat het een deel van de kosten in deze kabinetsperiode te hoog heeft ingeschat. Zo werden windmolens de afgelopen vijf jaar goedkoper. Daardoor is een deel van het bij burgers en bedrijven opgehaalde geld blijven liggen. Het wordt gereserveerd voor toekomstige projecten. Behalve de lagere kosten is het volgens de Rekenkamer ook onduidelijk wat voor projecten in aanmerking kwamen voor subsidie. Daardoor krijgt ook de Tweede Kamer geen goed zicht op waar het geld blijft steken, iets waar volgens de Rekenkamer snel verandering in moet komen. De Rekenkamer wees het ministerie van Economische Zaken er al in 2015 op dat er veel geld blijft liggen. Van alle Europese landen is Nederland het verst verwijderd van het behalen van de klimaatdoelstellingen van 2020, bleek al eerder uit onderzoek van Eurostat. Bovendien is de milieuvoetafdruk van de gemiddelde Nederlander voor het tweede jaar op rij licht toegenomen, ziet het Centraal Bureau voor de Statistiek. De gemiddelde uitstoot was in 2017 15,1 ton CO₂ per inwoner, een jaar later was dit 15,8 ton. (bron: AD)

Europese Rekenkamer rapporteert

Lidstaten van de Europese Unie doen nog steeds te weinig om fraude bij uitgaven uit het cohesiefonds aan te pakken. De lidstaten hebben de effectiviteit van hun fraudebestrijdingsmaatregelen te optimistisch ingeschat, stellen de controleurs. “De lidstaten komen in het algemeen echter tot de conclusie dat hun bestaande fraudebestrijdingsmaatregelen volstaan om de frauderisico’s te ondervangen. Wij vinden deze conclusie te optimistisch”, schrijft Henri Grethen, een lid van de Europese Rekenkamer. De opsporing en de reactie op fraude moeten nog aanzienlijk worden versterkt om fraudeurs tegen te houden, op te sporen en te ontmoedigen, schrijft de Europese Rekenkamer. Het cohesiefonds is door de EU in het leven geroepen om armere lidstaten te ondersteunen. Het fonds streeft ernaar om economische en sociale achterstanden weg te werken. Bij het gebruik hiervan wordt nog te vaak gefraudeerd, stelt de Europese Rekenkamer. “Het cohesiebeleid maakt een derde van de EU-begroting uit, maar is goed voor bijna 40% van alle gemelde fraudegevallen en nagenoeg drie kwart van de totale bedragen die met fraude zijn gemoeid”, aldus Grethen. (bron: Sanoma)

CBS: Hosanna op de arbeidsmarkt: veel nieuwe banen, recordlage werkloosheid, steeds meer vaste contracten.

Maar merkt werkend Nederland dit ook in de portemonnee? Helaas, dat valt nogal tegen. „Dit is echt zorgelijk, niemand vertrouwt die koopkrachtplaatjes meer.” Dat de lonen in Nederland maar zo matig stijgen, is al langer een puzzel. Hoe kan dat bij zo’n gespannen arbeidsmarkt? Die achterblijvende salarisontwikkeling is nóg wranger nu het dagelijkse leven steeds duurder wordt. Inmiddels stijgen de prijzen zelfs harder dan de lonen. En dat is ’voor het eerst in jaren’, aldus hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Neem de maand april: de prijzen gingen met gemiddeld 2,9% omhoog, de cao-lonen stegen zo’n 2,3%. Per saldo ga je er dan op achteruit. „Dit valt gewoon tegen”, zegt Daniël van Vuuren, hoofd Publieke financiën van het Centraal Planbureau, over het groeiende verschil tussen lonen en prijzen. „Het wordt steeds opmerkelijker wat we zien bij de lonen. De arbeidsmarkt is één groot halleluja-verhaal. Het is echt historisch hoe goed het gaat met de banengroei. De lonen trekken wel aan, maar nog steeds niet spectaculair.” Voorzitter Reinier Castelein van vakbond De Unie maakt zich grote zorgen over de koopkracht van zijn achterban. „Dit is echt zorgelijk, niemand vertrouwt die koopkrachtplaatjes meer. Het kabinet heeft de verantwoordelijkheid om die koopkracht te halen, volledig bij de vakbonden neergelegd. Maar wij vakbonden krijgen dat niet voor elkaar. Daarvoor zijn we te zeer verzwakt. De strijd met de georganiseerde werkgevers kunnen we niet winnen.” Een illustratie van de tanende macht van vakbonden is de cao-afpraak bij De Bijenkorf. Daar komen werknemers er karig vanaf met een loonsverhoging van 0,75%. Vakbond FNV wilde niet tekenen voor deze cao. Maar de bond werd uitgespeeld tegen het kleinere CNV, die wel instemde. FNV-onderhandelaar Linda Vermeulen heeft er geen goed woord voor over. „Het is niet uit te leggen dat bonden bij allerlei cao’s tekenen voor een fooi.” Andersom kan het ook. Als de vakbond wél veel leden heeft, is er wel kans op een mooie plus. Werknemers bij Tata Steel, het voormalige Hoogovens, zijn spekkoper met een loonstijging van 4% dit jaar. De onderhandelingen tussen de bonden en Tata Steel verliepen dan ook relatief gemakkelijk, terwijl het bedrijf het door concurrentie met goedkoop Chinees staal juist erg lastig heeft. De Vries vindt het onbegrijpelijk dat het kabinet ervoor heeft gekozen om de koopkrachtontwikkeling over te laten aan de onderhandelingstafel tussen werkgevers en werknemers. „Alles is duurder geworden. Ik vind dat het kabinet er veel te weinig aan doet om te zorgen dat het inkomen van mensen een beetje op peil blijft.” De prijzen stijgen de afgelopen maanden extra hard door toedoen van het kabinet. Dat verhoogde de btw van 6% naar 9%. Ook de energiebelasting is verder opgevoerd, waardoor de gemiddelde energienota dit jaar €334 hoger uitpakt. Deze overheidsmaatregelen zie je allemaal terug in de inflatie. In de koopkrachtplaatjes wordt ervan uitgegaan dat hogere prijzen vanzelf tot hogere lonen zouden leiden. Vakbonden eisen aan cao-tafels immers compensatie voor de inflatie. Maar die economenlogica lijkt momenteel niet op te gaan, erkent ook Van Vuuren van het CPB. „We zijn net vandaag begonnen aan onze nieuwe ramingen die medio juni uitkomen”. Of de prognose voor de loonstijging omlaag zal worden bijgesteld en die voor de prijsstijging omhoog? „Ik kan er nog niet te veel over zeggen, maar dat zou zomaar kunnen.” Over de inflatie zegt hij: „Die lijkt voor 2019 hoger uit te komen dan we eerder dachten.” Dat betekent dat ook de doorsnee koopkrachtplus van 1,6% lager kan uitpakken. Jacco Vonhof, voorzitter van werkgeversclub MKB-Nederland, baalt. „Dit is echt een zorgelijke ontwikkeling. Ondernemers snappen best dat je koopkrachtige consumenten nodig hebt om geld te verdienen. En dat begint bij je eigen personeel.” Volgens hem is de loonstijging ’redelijk tot goed, maar niet juichend’. Nog te veel ondernemers kampen met onzekerheid, volgens de MKB-voorman. „Kijk nou eens wat er in de detailhandel allemaal gebeurt, welke bedrijven er omvallen.” Vonhof wijst vooral naar politiek Den Haag. „We zien de collectieve lasten heel hard stijgen. De btw gaat omhoog, de energiebelasting. Moeten kleine ondernemers dat compenseren?” Met lede ogen ziet hij dat een groot deel van de salarisverhoging naar belastingen gaat. „De politiek roept wel dat het salaris omhoog moet. Maar daarmee spekken we alleen de staatskas. Het besteedbaar inkomen stijgt niet navenant mee.” (bron: DFT) [data om je zorgen over te maken. Met deze ontwikkeling moet gevreesd worden dat komende maand nieuwe cijfers van het CBS moeten worden bijgesteld op eerder prognoses van het kabinet. Met name de koopkracht kan door de stijgende inflatie en achterblijvende stijging van de lonen het draagvlak voor het overheidsbeleid bij consumenten onder druk komen te staan]

Fin/eco nieuws

De industriële productie in de Verenigde Staten is in april met ½% gedaald op maandbasis. Dat blijkt uit cijfers van de Federal Reserve. In maart ging de productie in de Amerikaanse industrie met 0,2% omhoog. Dit cijfer werd herzien van een eerder gemelde daling met 0,1%. De bezettingsgraad kwam vorige maand uit op 77,9% tegen een herziene 78,5% in maart.

De detailhandelsverkopen in de Verenigde Staten zijn in april onverwachts met 0,2% gedaald ten opzichte van de voorgaande maand. In maart gingen de Amerikaanse winkelverkopen met een herziene 1,7% omhoog.

ABN AMRO heeft de winst in het eerste kwartaal duidelijk zien dalen. Dat kwam onder meer omdat vorig jaar nog significante winsten werden geboekt op aandelenparticipaties, onder meer bij de investeringsfondsen van het inmiddels verkochte ABN AMRO Participaties. Andere investeringswinsten waren er in het eerste kwartaal nauwelijks door een ongunstiger beursklimaat. De bank zag de winst uitkomen op €478 mln. Dat is 20% minder dan een jaar eerder. Het operationeel resultaat kwam uit op €754 mln, 23% minder dan een jaar terug. Topman Kees van Dijkhuizen sprak van goede vooruitgang in het uitvoeren van de strategie. De netto-rentebaten van het financiële concern werden onder meer beïnvloed door tijdelijk verhoogde beheerkosten. Ook gingen de kosten omhoog door nieuwe regelgeving waar de bank, naar eigen zeggen, alleen het eerste kwartaal last van had. ABN AMRO wist die hogere kosten deels te compenseren door streng op de uitgaven te letten. Een deel van die extra kosten heeft te maken met de extra aandacht voor het tegengaan van witwassen. Daar werken bij ABN AMRO duizend mensen aan, maar dat aantal wordt uitgebreid naar zo’n 1400, liet Van Dijkhuizen weten. Aan alle incidenten die afgelopen jaar en dit jaar aan het licht kwamen bij onder meer Danske Bank, zit volgens de topman ook een positieve kant. “Ons personeel is er veel meer van doordrongen waarom we bepaalde dingen doen en ook bij klanten is er meer begrip voor soms lastige vragen. Mensen zijn wakker geschud.” ABN AMRO zette bij de zakenbank meer leningen uit. Het aantal risicovolle leningen bij de zakenbank werd teruggedrongen. Daardoor kon ABN AMRO de kredietvoorzieningen halveren tot net onder €100 mln. Van onzekerheid bij bedrijven door onder meer de aanhoudende onzekerheid rond de brexit en het handelsconflict tussen de Verenigde Staten en China, merkt de bank dan ook maar beperkt de gevolgen. Van Dijkhuizen verwacht wel dat er snel een akkoord wordt gesloten in dat laatste conflict. “Trump wil uiteindelijk ook herkozen worden.” Terwijl bedrijven meer leenden, kromp de hypotheekportefeuille licht. Daar verwacht de bank wel dat het marktaandeel in het huidige kwartaal weer toe zal nemen. Het beheerde vermogen van de Private Banking-tak nam toe. Onder meer een overname droeg daar aan bij. Het belang van de Nederlandse staat in ABN AMRO is al geruime tijd niet meer teruggedrongen. Van Dijkhuizen vindt dat de regering de afweging moet maken wanneer dat gebeurt. Wel snapt hij dat het momenteel een lastige periode is, vanwege de beweeglijke aandelenbeurzen.

De EU-antitrustautoriteit heeft vijf banken beboet voor hun betrokkenheid bij de manipulatie van buitenlandse valutamarkten voor elf munteenheden, waaronder de Amerikaanse dollar en de euro. Dat maakt de EU bekend. Banken Royal Bank of Scotland, Barclays, Citigroup, JPMorgan en MUFG kregen allen een boete van bij elkaar opgeteld €1,07 mrd. De Zwitserse bank UBS ontliep een boete van €285 mln, omdat UBS de Europese Commissie op de hoogte had gesteld van de misstanden. Volgens de EC vormden de banken twee kartels om zo de valutamarkt voor elf munteenheden, zoals de dollar, de euro en het Britse pond te beïnvloeden. Het ene kartel opereerde tussen december 2007 en januari 2013, de andere was werkzaam tussen december 2009 en juli 2012. “Bedrijven en burgers zijn van banken afhankelijk om geld te wisselen en om het buitenland transacties uit te voeren”, aldus eurocommissaris Margrethe Vestager in een verklaring. “Dit kartelbesluit stuurt een duidelijk signaal dat de Commissie dit soort geheime verstandhoudingen niet zal tolereren”, stelt Vestager. De Europese mededingingsautoriteit stelde dat de handelaren van de banken elkaar op persoonlijke basis kenden en via chatrooms contact met elkaar hielden.

Groei eurozone 1e kwartaal slechts 0,4%

De economie van de eurozone is in de periode januari-maart met 0,4% gegroeid ten opzichte van de voorgaande 3 maanden, toen de groei 0,2% was. Dat meldt het Europese statistiekbureau Eurostat op basis van een nieuwe schatting. Voor de gehele Europese Unie werd door Eurostat een vooruitgang opgetekend van 0,5%, tegen 0,3% in de voorgaande periode. Een geringe vooruitgang dat wel, maar geen data om enthousiast over te worden. In Frankfurt zal de vlag wel halfstok blijven hangen.

Op weg naar de komende verkiezingen voor het Europees Parlement

Het debat tussen Baudet en de Minister-President over de toekomst van Europa is een idee van Rutte, die fel naar Baudet heeft uitgehaald in een toespraak en hem uitdaagde voor een één-op-ééndebat. Hij riep Baudet op nog voor de Europese verkiezingen van volgende week het debat met hem aan te gaan over de toekomst van Europa. Dat kan ‘vrijwel zeker’, melden ingewijden, maar wel op de voorwaarden van Baudet. Rutte noemde Baudet een ‘zolderkamergeleerde’ die ‘op basis van rare verzinselen, wonderlijke theorieën’ de veiligheid van het land in gevaar brengt. In een tweet gaf de FVD-leider aan er wel voor te voelen: “Gesigneerde exemplaren van mijn boeken komen jouw kant op, ter voorbereiding op het debat. Forum voor Democratieleider Thierry Baudet zegt, onder stevige voorwaarden, in debat te willen gaan met de VVD-leider. Dat veel potentiële EU-parlementariërs pleiten voor ‘meer Europa’ snap ik wel: wiens dik belegde boterman men eet, diens woord men spreekt. Het pleidooi dat er een sterker Europa moet komen is te beargumenteren. De achterstand is groot ten opzichte van nieuwe wereldmachten. Maar de visie van D66 van vooruitkijken en vooral niet achterom kijken naar de chaos, is kansloos. De realiteit gebiedt mij te melden dat, op basis van het huidige statuut van de EU, Europa geen schijn van kans heeft de achtervolging op de voortrekkers in te zetten. Daarvoor is de basis te onstabiel, te versplinterd en er is te weinig visie ontwikkeld op de toekomst. Daarbij komt dat het draagvlak onder de bevolking te zwak omdat het volk niet de indruk heeft dat Europa meer welvaart kan gaan bieden dan de individuele EU-lidstaten. In dat debat kan premier Mark Rutte zich verantwoorden voor zijn uitspraken die hij op 2 september 2013 deed in de Rode Hoed in de vijfde H.J. Schoo-lezing. Hij begon zijn lezing met “H.J. Schoo benoemde de dingen zoals die zich aan hem voordeden. Heersende opinies zeiden hem niet zoveel. Laat ik daarom vandaag in die geest beginnen en allereerst de olifant die daar in de hoek staat een hand geven. U hebt hem vast ook zien staan. ‘VISIE, staat er in hoofdletters op. Ik kwam dat woord in de aanloop naar deze avond regelmatig tegen in allerlei verwachtingsvolle voorbeschouwingen. En ik zeg u meteen: ik geloof niet in alomvattende blauwdrukken waarmee maatschappelijke problemen in één klap op te lossen zouden zijn. Daar word ik als liberaal altijd een beetje wantrouwend van. Een land, een samenleving past niet in een mal.Voor mij geen visie als format hoe het allemaal precies moet, of waar we over 25 jaar achter de komma uit moeten komen, maar wel als perspectief voor mensen. En dat beeld krijgt u vanavond van me”, aldus onze premier in zijn introductie. Wij krijgen nu de prijs gepresenteerd van dit beleid van zes verloren jaren: Nederland en de Europese Unie hebben een forse achterstand opgelopen achter nieuwe wereldmachten als China, India, Rusland en Brazilië. Europa heeft bouwmeesters nodig die, met een blik op de toekomst, de achterstand van de Europese landen in de strijd om de wereldmacht, te herwinnen. Wat moet er eerst allemaal gereorganiseerd worden, voordat Rutte ook maar één stap voorwaarts kan zetten. Op de huidige weg voortgaan is voor Europa suïcide. In het vorige blog schreef ik daarover “Eerst orde op zaken stellen, de EU grondig hervormen met het ontnemen van de macht aan de Europese Raad (moet een adviesraad worden, breder georiënteerd met vertegenwoordigers uit de wetenschap, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven, zoals de Senaat), de vorming van een Europese regering die verantwoording moet gaan afleggen aan het Europees Parlement (dat grondig moet worden gereorganiseerd: kleiner, goedkoper, democratischer) en de fundamenten van de EU moeten sociaal/maatschapperlijk worden gevestigd. Hierdoor moeten de belangen van het volk gelijkwaardig worden aan die van het neo-liberalisme, die uitsluitend het belang dient van het grote geld en het bedrijfsleven. Verder moet er een politieke unie worden gevestigd waardoor de Europese belangen worden overgedragen naar Brussel. Niet zoals nu de Unie wordt bestuurd door technocraten maar door ambtenaren die besluitvorming toetsen op de humane werking ervan. Ook zal de Muntunie niet kunnen ontkomen aan een socialisering van hun beleid.” Rutte noemde Baudet een ‘zolderkamergeleerde’ die ‘op basis van rare verzinselen, wonderlijke theorieën’ de veiligheid van het land in gevaar brengt. Hij riep Baudet op nog voor de Europese verkiezingen van volgende week het debat met hem aan te gaan over de toekomst van Europa. Door voor een nexit te pleiten, een Nederlands vertrek uit de EU, is Baudet volgens Rutte ‘volstrekt onverantwoordelijk’ bezig. “Met dit soort bizarre ideeën laat Baudet de mensen voor wie hij zegt in de politiek te zitten keihard in de steek”, zei de premier. Rutte zegt zich zorgen te maken over ‘politici die met grootspraak en mooie praatjes mensen doen geloven dat we beter af zijn zonder Europese samenwerking’. “En politici zoals Baudet, die zelfs nog een stap verder gaan en een nexit bepleiten.” Dat zou Baudet doen ‘op basis van rare verzinselen’, zegt Rutte. “Op basis van wonderlijke theorieën die hij ergens op een zolderkamer bedacht heeft. Die bij flakkerend kaarslicht en met een ganzenveer, op papier zo poëtisch lijken. Maar in de praktijk desastreus en losgezongen zijn.” Dat kan woensdagavond een interessant debat worden.

Over 2 weken is de periode May eindelijk ten einde

De gesprekken tussen de Britse regering en de Labour-oppositie zijn geklapt, schrijft oppositieleider Jeremy Corbyn in een brief. Volgens hem is dat te wijten aan de steeds erger wordende “zwakte en instabiliteit” van de Britse regering. Volgens Corbyn hebben er goede gesprekken plaatsgevonden, maar is duidelijk geworden dat de twee partijen “de grote verschillen niet hebben kunnen overbruggen”. Begin juni zal premier Theresa May vermoedelijk voor de vierde keer het terugtredingsakkoord tot stemming laten komen. Corbyn zegt dat Labour nieuwe voorstellen “zorgvuldig zal overwegen”, maar hij voegt daar ook aan toe dat de grootste oppositiepartij in het Britse Lagerhuis niet voor het voorstel in de huidige vorm zal stemmen. Er is dit jaar al drie keer gestemd over het terugtredingsakkoord, beter bekend als het Brexit-akkoord. Drie keer leidde dat tot een nederlaag voor May. Door gesprekken met Labour te starten, hoopte de Britse premier ook de oppositie mee te krijgen voor haar deal, hoewel de kans op slagen door velen niet erg hoog werd ingeschat. De verwachting is dat May sowieso aftreedt nadat ze haar deal wederom tot stemming heeft gebracht, ongeacht de uitkomst van die stemming. Eerder gaf May al aan plaats te zullen maken wanneer deze fase in het Brexit-proces is afgerond.

‘Brexiteer’ en oud-burgemeester van Londen Boris Johnson heeft deze week bevestigd dat hij graag het stokje van May als leider van de Britse Conservatieven overneemt. Hij heeft grote steun van de Conservatieve achterban maar of dat in de fractie ook zo is, wordt nog betwijfeld. In het terugtredingsakkoord zijn afspraken gemaakt om het Britse vertrek uit de EU soepeler te laten verlopen. Zonder zo’n deal dreigen de Britten uit de EU te crashen, met grote economische en maatschappelijke gevolgen. Oorspronkelijk zouden de Britten op 29 maart uit de Europese Unie vertrekken. Die deadline is inmiddels twee keer verzet. Volgens de huidige planning is 31 oktober de laatste dag dat het Verenigd Koninkrijk nog deel uitmaakt van de EU. Dat zou dan het einde zijn van een dramatisch verlopen debat in \Brussel en in het Lagerhuis.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 17 mei 2019; week 20: AEX 557,91; Bel20 3511,46; CAC40 5.438,23; DAX30 12.238,94; FTSE 100 7.348,62; SMI 9.659,08; RTS (Rusland) 1254,68; DJIA 25.764,00; NY-Nasdaq 100 7.503,68; Nikkei 21.250,09; Hang Seng 27.946,46; All Ords 6.460,20; SSEC 2.882,30; €/$1,116744; BTC/USD $7.351,9302; 1 troy ounce goud $1277,10; dat is €36.805,93 per kilo; 3 maands Euribor -0,313% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,368%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,085%; 10 jaar VS 2,3927%; 10 jaar Belgische Staat 0,378%, 10 jaar Duitse Staat -0,105%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,39%, 10 jaar Japan -0,0602%; 10 jaar Italië 2,647%. Een liter E10 hier aan de pomp (Makro/Shell) €1,644.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden redelijk stabiel tot hier en daar licht dalend, de goudprijs daalde licht en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier deze week weer verder daalde terwijl de 5-jarige negatieve rente verder steeg . Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,15%; Japan 0,5258%; Duitsland 0,534%; Nederland 0,573%; Frankrijk 1,321%; GB 1,59%; Canada 1,9048%; Spanje 2,041%; VS 2,8222%; Italië 3,588%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,515%; Nederland -0,483%; Denemarken -0,476%; Frankrijk -0,303%; Japan -0,17%; België -0,181%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 18052019/479 De mondiale economische groei zwakt verder af

UPDATE 11052019/478 WAARSCHUWING!!! Let op Uw geld, de centrale banken verkeren in nood

Realisatie van Klimaatdoelstellingen

In blog 477 heb ik over dit onderwerp uitvoerig geschreven. Daarbij heb ik aan de orde gesteld of wij de klimaat- en natuurwetenschappers kritiekloos moeten volgen dan wel dat wij de problematiek, die er daadwerkelijk is, toch vanuit een bredere perspectief moeten beschouwen. Of we niet meer moeten vertrouwen op technische- en wetenschappelijke ontwikkelingen, die – hopelijk – tot eenvoudiger en goedkopere oplossingen leiden. Dat we niets moeten doen zeg ik zeker niet, maar laten we alleen dat doen dat, met weinig kosten, tot verlaging van de CO2-uitstoot leidt. Met inzet van de vervuilende industrie, het bedrijfsleven en de burgers/consumenten. Maar als ik dan lees dat Albert Heijn over drie jaar ermee stopt bepaalde groeten en fruit uit het plastic te halen dan vraag ik mij af waarom niet alle supermarkten daartoe verplichten en dat dan binnen één jaar. Ga verplichten dat voeding veel duurzamer moet worden verpakt. De overheid is zo vriendelijk tegen het bedrijfsleven: de consumentenbelangen moeten veen beter behartigd worden. Op dit thema moeten veel sneller en efficiëntere resultaten geboekt gaan worden. Projecten waarvoor nog jaren onderzoek moet worden uitgevoerd, zoals de gas-transitie voor oudere woningen, moet op dit moment gas teruggenomen worden. Ik neem direct aan dat het mondiaal een complex probleem is, maar Nederland moet zich ook realiseren dat wij maar het 1:25000 deel uitmaken en dat de geschatte lasten van de energie-transitie op basis van de voorstellen van de 5 klimaattafels waarschijnlijk wel het dubbele is van onze Nederlandse staatsschuld opeist. Realiseert iemand zich hoe groot de kapitaalvernietiging is die ermee gepaard gaat. Met onze huidige staatsschuld van €425 mrd blijven wij binnen de EU-norm van 60% bbp, maar als die staatsschuld zou verdubbelen zitten we gelijk kilometers boven die norm in Italiaanse toestanden. Idealisten voor het klimaat realiseer jullie dat wij veel verder gaan springen dan onze polsstok lang is. Daar waarschuw ik voor: nogmaals wij leveren maar een bijdrage aan de oplossing van de CO2-uitstoot van het 1:25000 deel. Ga liever werken aan de bijdragen van andere landen die 24999 delen moeten aanpakken. Zolang de grote vervuilende landen nog niet tot weinig doen, is onze aanpak weggegooid geld.

Slechts een op de vijf huiseigenaren is bereid te investeren in zonnepanelen als die investering in zeven jaar kan worden terugverdiend. Dat is een risico als de stimuleringsmaatregel die er nu voor zonnepanelen bestaat, wordt afgeschaft. Onderzoeksbureau Dutch New Energy Research heeft in samenwerking met Motivaction een steekproef gehouden onder 1360 Nederlanders, om te kijken welke terugverdientijd voor zonnepanelen zij acceptabel vinden. Daar kwam eigenlijk uit dat consumenten zonnepanelen gemiddeld in vijf jaar willen terugverdienen. Dat is belangrijk om te weten, want eigenlijk al het beleid rond zonnepanelen is erop gericht om ze in zeven jaar terug te verdienen. Maar dan wil maar 20% van de consumenten investeren”, legt Dutch New Energy Research uit. Op dit moment stimuleert de overheid de aanschaf met de de salderingsmaatregel. Wie zonnepanelen op het dak heeft, kan de stroom die opgewekt wordt en aan het stroomnet wordt teruggegeven, aftrekken van het eigen energiegebruik. Deze regeling wordt echter vanaf 1 januari 2023 afgebouwd om in 2031 te eindigen.

Tot slot vandaag enkele citaten uit een artikel van Jan Jacobs, journalist die publiceert op doorbraak.be en die op https://www.climategate.nl/2019/05/81979/ een artikel schrijft over ‘Hernieuwbare energie is en blijft een duurzaam en onbetaalbaar sprookje’. <citaten> Exact wat men ons wil doen geloven met de energietransitie naar hernieuwbare energie. Het klinkt goed, maar het zal helaas niet werken. Het is de menselijke natuur om te geloven in wat je leuk vindt. Iedereen een dik pensioen, dertig uren werkweek, minimumloon van €1600 en uiteraard alleen nog groene energie uit windmolens en zonnepanelen en iedereen in een elektrische zelfrijdende deelauto … en dat allemaal tegen 2030. Dat is overmorgen. Gaat niet gebeuren. Een quote van Dr Thomas Sowell: ‘Als je mensen wil helpen, vertel hun dan de waarheid, als je jezelf wil helpen, vertel hen dan wat ze willen horen.’ Over het energie- en klimaatdebat: stop met in die groen/linkse watermeloen-sprookjes te geloven. Het zijn verkiezingen en de beloftes van wat politici met uw geld gaan doen, zijn weer niet aan te slepen. De kiezers omkopen met hun eigen geld, dat blijft werken. Men gaat weer geld uitgeven dat er niet is aan zaken die niet werken. Binnen tien tot hoogstens vijftien jaar zullen alle groene groepen, die nu zo hartstochtelijk pleiten voor windmolens en zonne-energie, hun kar keren. Als duidelijk is geworden wat een puinhoop en milieudestructie dat wel heeft teweeg gebracht: duurzame energie is een mythe. Energie is de echte levensader van en voor elk modern land. Om die welvaart te behouden, en/of van een ontwikkelingsland een modern land te maken is goedkope energie gewoon onmisbaar. Tussen 1985 en 2011, nam de mondiale elektriciteitsproductie toe met ongeveer 450 terawattuur per jaar. Dat is het equivalent van het toevoegen van ongeveer één Brazilië (dat 485 terawattuur stroom gebruikte in 2010) aan de elektriciteitssector per jaar. En het International Energy Agency verwacht dat het mondiale elektriciteitsverbruik zal blijven toenemen met ongeveer één Brazilië per jaar tot 2035.</citaten> De schrijver is een voorstander van kernenergie.

De straatvechter tracht China tot een handelsdeal te dwingen op zijn voorwaarden

Met nieuwe importtarieven wil Trump de druk op China, in de al maanden durende handelsoorlog, verhogen. Een door Trump eerder aangekondigde verhoging van de tarieven, die in maart zou ingaan, werd opgeschort op basis van onderhandelingen tussen beide landen in februari. Vrijdag 3 mei had hij de wereld nog laten weten dat er goede voortgang wordt geboekt in de Chinees-Amerikaanse besprekingen. Maar op 5 mei liet hij weten dat hij vanaf 10 mei de importtarieven van 10 naar 25% gaan voor $200 mrd goederen op jaarbasis. Op nog eens $325 mrd aan goederen komt 25% heffing. Daarmee valt vrijwel de hele Amerikaanse import van Chinese goederen onder hogere tarieven. Trump was het ineens zat. De Chinezen willen blijven onderhandelen om betere voorwaarden uit het overleg te halen. Daarop twitterde hij “NO”. Hij realiseerde zich opnieuw niet dat hij met Aziaten onderhandelt. Die voeren andere, cultureel gevoede, onderhandelingstechnieken, nemen meer de tijd, reduceren en deduceren, kijken meer naar de resultaten op langere termijn. Dat irriteerde Trump kennelijk. Vreemd want hij was eerder dit jaar geconfronteerd met Kim, die onverwachts het gesprek met hem beëindigde. Ook met Iran vecht hij nu zo’n strijd uit, met ongewisse gevolgen. Hij moet nog veel leren. Donald Trump verstuurde zondag de twee duurste tweets aller tijden de wereld in. Na zijn aankondiging van nieuwe importtarieven aan het adres van China, omdat de handelsbesprekingen tussen dat land en de Verenigde Staten hem te stroef verlopen, is er 1200 miljard euro aan beurswaarde verdampt.Al met al verliezen we zo’n 2% van €60.000 mrd aan beurswaarde”, zegt analist Corné van Zeijl van Actiam. „Dat is €1,2 biljoen.” De verklaring voor dat koersverlies is duidelijk, aldus de marktvorser: „Beleggers gingen ervan uit dat er een handelsdeal zou komen, misschien wel eind deze week, maar dat staat nu ineens op losse schroeven.” China gaat toch verder met de handelsbesprekingen met Amerika. Een grote delegatie onder leiding van vicepremier Liu reist deze week naar de Verenigde Staten, maar uitstel is nog altijd mogelijk, meldt persbureau Bloomberg. Een official van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de voorbereidingen voor een handels stop nog altijd bezig zijn, maar wil geen vragen beantwoorden over wanneer die dan moet plaatsvinden. Een handelsovereenkomst met China gaat er komen, maar het gaat mij te langzaam, omdat ze willen blijven onderhandelen. Niet dus”, twitterde Trump. De aandelenbeurzen stonden maandag wereldwijd in het rood, maar de verliezen vielen uiteindelijk mee, omdat er koopjesjagers op de markt verschenen. Die zien in de tweeds van Trump geen slechte afloop. Uiteindelijk zullen de Chinezen wel door de knieën gaan, redeneren ze. De dreiging van de Amerikaanse president Donald Trump om nieuwe importtarieven in te voeren op Chinese goederen zorgde voor onrust op de markten. Trump wil daarmee de druk op Peking in de al maanden durende onderhandelingen verhogen. Volgens mij zat Trump weer in een dwang-neurose waarin hij hoog spel speelt om te winnen. Hij moet en zal zijn zin krijgen, wie de tegenstander ook is. Uiteindelijk zal hij ‘alles’ op het spel zetten om dat doel te bereiken.

Martine Hafkamp schrijft daarover in haar column op DFT:

Trump mocht graag roepen dat hij deze handelsoorlog al had gewonnen. Natuurlijk, het is waar dat de Chinese economie stevig is geraakt. Onderzoek wijst uit dat ook de Amerikaanse economie er behoorlijk onder heeft geleden. Zo gaven economen van de Federal Reserve Bank van New York en de universiteiten van Princeton en Columbia aan dat de kosten in de vele miljarden dollars lopen en dat deze vooral worden gedragen door Amerikaanse consumenten. Dat is in tegenstelling tot de bewering van Trump dat vooral China betaalt voor de tarievenoorlog. De praktijk is echter weerbarstiger. Daar heeft het er veel meer van weg dat deze strijd alleen maar verliezers kent. Nu is het waar dat de Verenigde Staten met hun gesloten economie minder gevoelig zijn voor handelsperikelen dan bijvoorbeeld Duitsland en daardoor ook minder hard zijn geraakt. Desondanks liepen Amerikaanse bedrijven en consumenten toch tegen fors hogere kosten aan als gevolg van de importtarieven om maar niet te spreken van de kosten die gemaakt moesten worden voor de reorganisatie en verlegging van handelsroutes om zaken te kunnen blijven doen. En wat te denken van alle uitgestelde investeringen omdat bedrijven erg onzeker zijn over de toekomst? Alles bij elkaar heeft het de Amerikaanse consument en het Amerikaanse bedrijfsleven erg veel gekost. De voornaamste slachtoffers zijn de agrarische sector en de arbeiders in de industrie. Laten zij indertijd nu net aan de basis hebben gestaan van Trump’s verkiezingsoverwinning. Uit officiële data bleek in maart dat het Amerikaanse handelstekort in 2018 een nieuw record heeft bereikt. Het is het gevolg van de sterk toegenomen importen die nog snel werden gedaan voordat de importtarieven van kracht zouden worden. In combinatie met de afgezwakte exporten maakt dat men in de Verenigde Staten zo langzamerhand toch ook moet snakken naar het einde van de weinig vruchtbare handelsoorlog.

Daar speelt mogelijk nog een andere reden mee. Mogelijk is Trump van oordeel dat de Chinezen een ‘vuil’ spel spelen. De Amerikaanse tech-gigant HP heeft onlangs alle oudere HP-printers, die in gebruik zijn, een update gegeven waardoor ze niet meer werken op cartridges van goedkopere huismerken maar alleen op de veel duurdere HP-inkt. Het proces tussen de printer en de cartridge verloopt via een code. Alleen als het inktpatroon de juiste code geeft gaat de printer werken. Nu hebben de Chinezen een machine gemaakt die de codes van HP kan lezen en daarmee het HP-beleid onderuitgehaald. Ik kan mij voorstellen dat Trump daar heel boos over geworden is en op wraak zint.

Donald Trump kan worden vertrouwd als het gaat om de handelsrelaties tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie, dat zegt de binnenkort vertrekkende voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker. Hij slaagde er vorig jaar juli in het handelsconflict tussen beide grootmachten niet uit de hand te laten lopen, door de Amerikaanse president te beloven dat Europa meer soja en vloeibaar gas uit Noord-Amerika zou importeren. Ook kwamen beide leiders in Washington overeen te gaan werken aan verlaging van de importtarieven op industriële producten. Volgens Juncker is er sinds afgelopen zomer niets veranderd in de trans-Atlantische relatie en zijn er vrijwel dagelijks contacten. [maar hou wel in gedachten dat Trump een onbetrouwbare Amerikaanse president is. Als hem iets niet zint dan wel als hij iets wil realiseren wat hem in eerste instantie niet lukt, is hij alle afspraken en toezeggingen ‘vergeten’ en verhoogt hij de druk op zijn tegenstander]

Verrassend bericht want Trump slaat EU terug

Volgens de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif is Iran dicht bij een oliedeal met de Europese Unie, ondanks sancties van de Verenigde Staten. “Iran en de EU staan op het punt om een overeenkomst te sluiten”, aldus Zarif tegen het Russische persbureau Ria. Nadat de Verenigde Staten in 2018 uit de zogenoemde Irandeal stapten, legden zij sancties op aan landen die olie uit Iran kopen. In eerste instanties wilden de Amerikanen wel een aantal uitzonderingen maken, maar per 1 mei jongstleden zijn ze daar ook mee gestopt. Al direct nadat de Amerikanen zich terugtrokken uit de Irandeal, liet de EU weten dat ze de stap van de VS niet steunt. De EU heeft een aantal maatregelen doorgevoerd om Europese bedrijven te beschermen tegen de gevolgen van de Amerikaanse sancties. Trump gaat hard terugslaan want hij zal nooit tolereren dat landen zijn orders niet opvolgen.

Ik begin mij grote zorgen te maken om de dreigement aan het adres van Iran. Iran bedreigt de VS en haar bondgenoten hoor ik hem maar herhalen, maar hij geeft daarvoor geen aanwijzing. Daar komt bij dat de EU, ik mag hopen dat hij ons nog als een bondgenoot ziet, binnenkort een handelsverdrag met Iran gaat sluiten over ondermeer het afnemen van olie. Wij weten dat Trump ons dat heeft verboden met de sancties die hij aan Iran heeft opgelegd. Dus de vraag is wat hij van plan is met het Iraanse gezag. Ondertussen voegt het Amerikaanse oorlogsschip USS Arlington zich binnenkort bij het vliegdekschip USS Abraham Lincoln in de Perzische Golf. Ook een Patriot-luchtverdedigingssysteem is naar het gebied gestuurd. Het zijn nieuwe maatregelen waarmee de Verenigde Staten naar eigen zeggen willen voorkomen dat Iran de Amerikaanse troepen in het gebied aanvalt. De USS Arlington kan amfibische operaties lanceren en beschikt over vier zware transporthelikopters. De USS Abraham Lincoln is door de VS op 6 mei naar de Perzische Golf gestuurd, samen met enkele zware B-52-bommenwerpers. Deze zijn inmiddels aangekomen op de Amerikaanse legerbasis in Qatar, meldt het Pentagon. Iran lijkt niet onder de indruk van de Amerikaanse vloot. Een hoge geestelijk leider zei dat alle “miljarden kostende” oorlogsschepen met een raket vernietigd kunnen worden. De spanningen rondom het islamitische land zijn de afgelopen dagen opgelopen. Iran schijnt de toegang tot de Golf van Hormuz af te willen sluiten om het transport van olie dwars te zitten. Ik ben niet gerust op een gewapende aanval van de Amerikanen. Amerikaanse vriendjes in het Midden Oosten hebben gigantische oliebelangen, waarvoor Trump zich als belangenbehartiger heeft opgeworpen.

Trump doet er alles aan om zijn belastingaangiften van voor hij president werd, niet openbaar te maken

De Amerikaanse minister van Financiën Steven Mnuchin heeft een verzoek van de Democraten om de belastingaangiften van president Donald Trump openbaar te maken voor de tweede keer afgewezen. Volgens Mnuchin dient het verzoek geen wetgevend doel. Eind april stelde de minister eerst te moeten onderzoeken of het verzoek in overeenstemming met de wet is. Dat is volgens Mnuchin niet zo. De Democratische Partij in de Verenigde Staten diende op 3 april officieel een verzoek tot inzage in. De belastingaangiften waren een heikel punt tijdens de verkiezingscampagne in 2016. Trump was de eerste presidentskandidaat die zijn documenten weigerde te overleggen. Eerdere kandidaten deden dit wel om te bewijzen dat zij geen illegale transacties verbergen. Trump beloofde tijdens de presidentsverkiezingen dat hij zijn belastingaangiften openbaar zou maken, maar kwam daar later op terug. De Democraten hebben sinds de tussentijdse verkiezingen van vorig jaar november een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. Eerdere verzoeken tot inzage van de papieren werden geblokkeerd in het Huis van Afgevaardigden, omdat de Republikeinen toen nog een meerderheid hadden. De partij startte ook diverse andere grote onderzoeken. Die zijn gericht op de president, de gang van zaken in het Witte Huis en diverse bedrijven van Trump. Amerikaanse media verwachten een slepend juridisch conflict om alsnog inzage in de papieren te krijgen. De Democraten stellen met een “passende reactie” op het besluit van Mnuchin te zullen komen.

Het zakenimperium van de Amerikaanse president Donald Trump leed tussen 1985 en 1994 een verlies van $1,17 mrd. Dat schrijft The New York Times op basis van belastingdocumenten uit die periode. Trump zou in de tien jaar jaarlijks meer verliezen hebben geleden dan welke individuele belastingplichtige in de Verenigde Staten dan ook, schrijft de NYT. In acht van de tien jaar zou hij door de schade zelfs geen inkomstenbelasting hebben hoeven te betalen. Vooral 1990 en 1991 blijken slechte jaren voor de president te zijn geweest. In elk van de jaren was het verlies dat zijn zaken (casino’s, hotels en onroerend goed) leden telkens $250 mln. Daarmee moest hij het dubbele inleveren in vergelijking met degene die na hem het meeste verlies leed, zo blijkt uit cijfers van de Amerikaanse belastingdienst IRS. In 2016 gebruikte Trump het succes dat hij als zakenman zou hebben in zijn campagne voor het presidentschap. Als kandidaat en president weigerde hij zijn belastingaangifte vrij te geven. Verder heeft hij gebruik gemaakt van zijn wettelijk recht om te voorkomen dat het rapport van speciaal aanklager Robert Mueller, over belemmering van de Amerikaanse Rechtsstaat door zijn handelen en uitspraken, aan het Huis van Afgevaardigden (=onze Tweede Kamer) beschikbaar moet worden gesteld zonder de afgelakte delen. De Democraten gaan nu de duimschroeven van minister van Justitie William Barr aandraaien.

De hoogst noodzakelijke hervormingen in de Europese Unie

Ik zag deze week op Nieuwsuur een debat over de Europese Verkiezingen tussen de lijsttrekkers van Forum en D66. Deze laatste profileerde zich als pro-Europa. Op zich zou daar niets op tegen zijn als daarvoor degelijke argumenten zouden worden aangevoerd. Dat was niet het geval. We moeten vooral niet achteruit kijken maar alleen naar de toekomst. Dat is wel heel erg gemakkelijk. Kennelijk gaat D66 ervan uit dat vanuit de krakkemikkige Europese Unie van dit moment kunnen werken aan vooruitzichten. Hier trek ik aan de bel. Eerst orde op zaken stellen, de EU grondig hervormen met het ontnemen van de macht aan de Europese Raad (moet een adviesraad worden, breder georiënteerd, zoals de Senaat), de vorming van een Europese regering die verantwoording moet gaan afleggen aan het Europees Parlement (dat grondig moet worden hervormd: kleiner, goedkoper, democratischer) en de fundamenten van de EU moeten sociaal/maatschapperlijk worden gevestigd. Hierdoor moeten de belangen van het volk gelijkwaardig worden aan die van het neo-liberalisme, die uitsluitend het belang dient van het grote geld en het bedrijfsleven. Verder moet er een politieke unie worden gevestigd waardoor de Europese belangen worden overgedragen naar Brussel. Niet zoals nu de Unie wordt bestuurd door technocraten maar door ambtenaren die besluitvorming toetsen op de humane werking ervan. Ook zal de Muntunie niet kunnen komen aan een socialisering van hun beleid. Het doet mij pijn dat de toekomstbeelden voorlopig nog wel een decenium in de ijkast liggen. Dat moet een grote teleurstelling zijn voor D66, want het is de vraag of wij dan de achterstand op China, de VS, geo-politieke veranderingen en de komst van eco 4.0 met de robotisering, algoritmen, de macht van de 9 techreuzen en het ‘internet der dingen’ nog kunnen inhalen. Internet of Things (IoT)) refereert aan de situatie dat door mensen bediende computers (desktops, tablets, laptops en smartphones) in de minderheid zullen zijn op het internet. De meerderheid van de internetgebruikers zal in deze visie bestaan uit semi-intelligente apparaten, zogenaamde embedded systems. Alledaagse voorwerpen worden hierdoor een entiteit op het internet, die kunnen communiceren met personen en met andere objecten, en die op grond hiervan autonome beslissingen kunnen nemen. Het komt er mogelijk allemaal aan maar de regenten, die de EU besturen, reageren niet adequaat. Maar de vraag is of het alternatief ‘een sterke leider’ die de regie gaat voeren zonder democratische onderbouwing wel acceptabel is. Wat D66 wil is niet realiseerbaar. Eerst moeten de fundamenten worden gebouwd voordat het volk een volgende stap wil zetten. 

Over dit onderwerp las ik in Trouw een geplaatst artikel van Joop Hazenberg, de auteur van het boek “Terchnologie de baas – vooruitzichten en gevaren van de nieuwe industriële revolutie”. Omdat op Europees niveau een digitaks, een omzetbelasting voor grote digitale bedrijven als Amazon en Google, niet haalbaar is, wil de PvdA die nu in Nederland introduceren (Trouw, 26 april). Zo’n belasting lijkt nuttig, maar loopt waarschijnlijk stuk op de realiteit. We leven in een wereld waarin de digitale economie wereldomspannend en onbeheersbaar is geworden. Een belasting meer of minder verandert daar niets aan. Kern van deze ‘platformeconomie’ is een massale digitalisering van een brede waaier van producten en menselijke activiteiten, van vervoer (Uber) tot muziek (Spotify), van contact met vrienden (Facebook) tot het opzoeken van informatie (Google). Dit levert de consument enorm gebruikersgemak op, maar er vindt intussen een ongebreidelde economische machtsconcentratie plaats, met onvoorstelbare gevolgen. Allereerst leiden zogeheten netwerkeffecten tot oligopolies in de digitale wereld. Hoe meer mensen gebruikmaken van een dienst, hoe populairder die wordt. Daarom zitten 11,5 miljoen Nederlanders op WhatsApp en hebben concurrenten van Uber het moeilijk. Ten tweede vloeit de toegevoegde waarde van data rechtstreeks in de zakken van de eigenaars van de techgiganten. Die worden daardoor gigantisch rijk. Bij die bedrijven werken vervolgens maar heel weinig mensen: Instagram had bij de overname door Facebook in 2012 (voor €1 mrd) slechts vijftien mensen op de personeelslijst. Vergelijk dat eens met Kodak, waar op het hoogtepunt van zijn bestaan 145.000 mensen in dienst waren. Een derde gevolg is dat in de platformeconomie letterlijk geen plaats meer is voor de Videolands en V&D’s van gisteren. Na hun faillissement belanden voormalige medewerkers in freelancebaantjes waarin ze dozen inpakken bij bol.com of fietskoerier worden bij Deliveroo. De digitale economie leidt zo tot een grootschalige vervanging van arbeid door kapitaal. Data, waarde en macht komen in de handen van een zeer klein aantal bedrijven met een relatief klein aantal werknemers en de open digitale economie verandert in een ware flessenhals. Een digitaks zal deze flessenhals niet openbreken of breder maken. De arbeidsmarkt zal blijven polariseren en de middenklasse wordt steeds verder uitgehold. [dat heeft politieke gevolgen voor de achterban van de partijen. Welke belangen gaan in de toekomst worden gediend] Deze trend versterkt en versnelt in het tijdperk van de vierde industriële revolutie [eco 4.0] die nu op uitbreken staat. Dankzij de vele doorbraken op gebied van kunstmatige intelligentie (AI), robotisering en een reeks aanverwante technologieën zal deze revolutie de komende jaren onze economie en samenleving verder ontregelen. Waarschijnlijk zullen AI en robotisering tot een verdere automatisering van de economie leiden, waar er mogelijk op termijn niet meer voldoende banen voor de beroepsbevolking zijn. Beroepen als taxichauffeur en radioloog zijn straks bedreigd. Het zal even duren voordat de vierde industriële revolutie op haar hoogtepunt is, maar er wordt internationaal al volop nagedacht over een goede inbedding van de omwenteling. Zo overweegt de Britse overheid om datastromen en digitale infrastructuur als een publieke dienst te beschouwen; data zijn publiek domein, niet in handen van een stel bedrijven uit Californië, Canada of China. In Finland en elders wordt geëxperimenteerd met het basisinkomen om mensen de zekerheid van een behoorlijk bestaan te geven. Verder moeten de kosten van levensonderhoud in een wereld waarin technologie domineert zo laag mogelijk zijn – van betaalbare behuizing tot goedkoop onderwijs, kinderopvang en gratis openbaar vervoer. Een laatste, drastische, maatregel is het invoeren van de ‘Piketty-belasting’: een progressieve vermogensbelasting. Zo is er een directe lijn te trekken tussen de digitale dienstenbelasting van de PvdA en de opkomst van de gele hesjes in Frankrijk. Enerzijds wordt het leven makkelijker dan ooit door digitale technologie, aan de andere kant ook uitzichtloos door het gebrek aan perspectief op (ontwikkeling in) werk en financiële vooruitgang. In een wereld waarin iedereen en alles aan elkaar verbonden raakt, zijn onze problemen ook steeds grenzelozer van aard. Interessant artikel, waarover ik in het verleden ook al heb gefilosofeerd.

Onderbetaling van buitenlandse illegale werknemers

De Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) ziet steeds meer oneerlijke praktijken op de arbeidsmarkt. Zo komen er meer klachten over onderbetaling binnen en is het aantal meldingen van een arbeidsongeval met 4% gestegen. Het aantal klachten bij Inspectie SZW nam toe van 7.100 in 2017 naar 7.633 in 2018. Er wordt vooral geklaagd over onderbetaling en werknemers die eigenlijk niet in Nederland mogen werken, maar dat wel doen. Volgens Inspectie SZW is een deel van de problematiek te herleiden naar de lage werkloosheid. Door de krapte op de arbeidsmarkt worden er meer buitenlandse arbeidskrachten ingehuurd en is er meer risico op illegale werknemers. Deze mensen zijn kwetsbaar voor onderbetaling, slechte arbeidsomstandigheden en uitbuiting. Inspecteur-generaal van de SZW, Marc Kuipers: “Er komen helaas meer klachten over onderbetaling. Maar ook over werkgevers die zonder vergunning buitenlandse werknemers aan het werk zetten. We zien in een aantal sectoren een voortdurende zoektocht naar het goedkoper maken van arbeid. De prijsvechters op de arbeidsmarkt.” [Nederland heeft meer werk dan dat er beschikbaar is. Dan gaan werkgevers in zee met buitenlandse illegalen, die we vervolgens onderbetalen en een slechte verzorging aanbieden]

Nederland wil in Europa aan de zijlijn blijven staan om vervolgens kritiek te kunnen spuien

De Europese Unie moet radicaal andere prioriteiten stellen en Duitsland moet daarin het voortouw nemen. Dat vindt minister Wopke Hoekstra van Financiën. In een lezing in Berlijn pleitte hij voor meer aandacht voor Europese defensie, het beschermen van de buitengrenzen en het aanpakken van het klimaatprobleem. Wat Hoekstra betreft kan er tegelijkertijd fors bezuinigd worden op de honderden miljarden die er jaarlijks door Brussel worden uitgegeven aan landbouwsubsidies. De CDA-minister schetste in de lezing, op de Humboldt-universiteit, zijn ideale nieuwe Europese Unie. Hij zal ook kritiek uiten op de Duitsers, die volgens hem op dit moment te veel aan de kant staan. Berlijn moet veel meer het voortouw nemen, vindt Hoekstra. Duitsland wil het liefst een soort Zwitserland zijn en zich nergens mee bemoeien. “Maar uw land is er eenvoudigweg te groot en te belangrijk voor. Ik zou het daarom toejuichen als Duitsland op dit gebied zijn terughoudendheid laat varen.” [ik vind deze kritiek ongepast. Merkel is lang een spits in de branding geweest. Wat mij opvalt is Hoekstra het woord Macron niet in de mond heeft genomen. Met name de Franse president is de voortrekker voor een, Frans-Duitse, hervorming van de Europese Unie, waar Nederland daar weer een tegenstander van is. Nederland voert het verzet ertegen aan met een groep noordelijke EU-landen, ook wel de ‘Hanzegroep’ genoemd. Het gaat om Nederland, Ierland, Denemarken, Zweden, Finland, Letland en Litouwen] Er moet, volgens Hoekstra, een einde komen aan landen met oplopende begrotingstekort, landen met te hoge staatsschulden. Landen die hun plichten verzaken bij de verdeling van migranten over de EU-lidstaten. Zo wil hij dat die landen uit Schengen worden gegooid. De EU moet terugkeren naar wederkerigheid, naar rechten en plichten, naar geven en nemen. Zo wil hij hardere eisen stellen aan landen voor Europese noodsteun. Landen die niet voldoende hervormen, naar zijn oordeel, Europees geld onverstandig besteden en gezamenlijke afspraken niet uitvoeren, kunnen geen aanspraak meer maken op financiële steun. Dan doet hij een interessante uitspraak: ons continent is niet in staat om zich te verdedigen, zelfs niet met steun van de Amerikanen. Daarom moeten gezamenlijke Europese defensie-inspanningen worden geactiveerd. [hij doet een aantal uitspraken die ik niet deel. Europa is sterk zolang die bestaat uit 28 volwaardige EU-lidstaten. Als lidstaten worden verbannen naar de achterhoede met mindere rechten, zal dat consequenties hebben voor de daadkracht van Europa. China, een land met geld en projecten, is een gedegen concurrent voor de Europese Unie. Daarbij moet Hoekstra zich afvragen waarom Nederland zich in Europa met 6 andere Hanze-landen heeft afgescheiden met kritiek op de aanpak van de Duits-Franse as. De visie van Hoekstra doorstaat niet de kritische toets op de herinrichting van de EU en de toekomst van dit continent]

Schat, ik hou van je. En je weet: ik heb altijd van je gehouden. Mijn liefde voor jou begon al in mijn kinderjaren. Toen leerde ik je kennen en werden we vriendje en vriendinnetje. Tijdens onze studietijd is echt ten volle tot mij doorgedrongen hoe mooi en lief je bent. Onze band werd inniger en inniger. Schatje, ich liebe dich.” Maar de liefde van Wobke voor de Europese Unie is onwerkelijk met alle kritiek die hij spuit op Europa en terecht. En dan doel ik niet alleen op zijn kritiek op de financieel zwakke Zuid-Europese landen en de Oost-Europese maar op de onvolwassen statuur van de EU. Ja, wij rijke landen, profiteren optimaal van de interne markt, maar de zwakkere landen zitten nog decennia met torenhoge schulden omdat de rijke landen niet waarmaakten dat de zwakkere landen in 2002 welkom werden geheten door Merkel en Jan-Kees de Jager met ‘vanaf nu zijn jullie onze vrienden in goede en in slechte tijden’. 6 jaar later kwam Merkel erachter dat voornamelijk de Franse en Duitse banken tot aan hun nek in slechte leningen van Zuid-Europese landen, hoofdzakelijk Griekse.

De media reageren mild op de lezing van Wobke Hoekstra op de Humboldt-universiteit in Berlijn. Voor mij is hij gezakt voor zijn examen als politiek leider van het CDA en beoogd premier, als opvolger van Mark Rutte. Hoekstra heeft ingezet op een voor hem te hoog podium, waar eerder staatsmannen en –vrouwen te gast waren. Ik noem de namen van Angela Merkel, Valery Giscard d’Estaing, Richard von Weiszäcker, Helmut Schmidt, Jean-Claude Juncker, Jean-Claude Trichet en Herman van Rompuy. In dat gezelschap hoort Hoekstra niet thuis. Hij is een onderhoudsmonteur in de politiek: geen bouwheer. Hij wil wat bijspijkeren in het huidige statuut van de Europese Unie maar een hervorming met politieke, sociaal/maatschappelijke fundamenten streeft hij niet na. Wijst hij zelfs af met zijn Hanzegroepje. Een verdere Europese integratie, zoals Macron en Merkel die voorstelden, is onbespreekbaar voor hem. Hij steekt toch weer zijn terechtwijzende vingertje op naar landen, die net anders handelen en de Brusselse wetten interpreteren, die hem niet zinnen. Ook Hoekstra wordt nog achtervolgd met ons koloniale verleden. Hij is met name het boegbeeld van een technocraat in een neo-liberaal systeem die een beleid voert van discipline en gezag. Hij realiseert zich niet dat Europa niet meer behoort tot het groepje wereldleiders, dat strijdt om de macht. We hebben gezien hoe Italië heeft gereageerd op de aantrekkelijke aanbiedingen voor deelname aan de Nieuwe Zijderoute van de Chinezen. We weten dat een aantal EU-landen nog altijd contacten onderhoudt met Moskow, wat een doorn in het oog van Brussel is. Ik heb in dit blog al meerdere keren gesteld dat je met je buurman beter handel kunt drijven dan je te bewapenen. Hoekstra’s visie op migratie spoort ook niet. Wij hebben, door de vergrijzing, een groot tekort aan personeel. Dat moet van buiten komen, maar wat de huidige politiek wil zijn de buitengrenzen het liefst hermetisch afsluiten. Mede door diezelfde vergrijzing blijft de economische groei in de eurozone achter, in ieder geval is er sprake van vertraging. Dat kan worden opgelost door of meer mensen aan het werk te zetten dan wel de lonen te verhogen. Maar geen van beiden vindt plaats. Terecht wijst Hoekstra in zijn lezing op de zorg dat de 15 grootste technologiebedrijven uit de VS en China komen. De EU heeft hier de boot gemist. Er had veel meer aandacht moeten zijn voor onderwijs in kunstmatige intelligentie en nanotechnologie, waar we achterstand in hebben. Maar denk hier ook aan robotisering, algoritmes en het internet der dingen. Europa heeft dringend behoefte aan ‘architecten’ die een nieuw Europees bouwwerk voor de toekomst moeten gaan bouwen. Die sollicitatieprocedure moet na de Europese Verkiezingen worden opgestart. Daarvoor komt onze man die griezelt van blauwdrukken en de huidige minister van Financiën niet voor in aanmerking. Zij zijn beide te zwak voor zo’n nieuwe uitdaging.

Ik kan mij niet voorstellen dat een politicus met ambities geen kritiek heeft op het beleid van de Europese Commissie die vooral dienstbaar wil zijn aan het neo-liberale beleid en daarvoor bereid is de volksgezondheid van de 500 miljoen bewoners in de weegschaal stelt. Voor de goede orde de EU telt na China en India de meeste inwoners. Qua oppervlakte is Frankrijk het grootste EU-land en Malta het kleinste. Trouw bracht op de voorpagina een artikel over de succesvolle lobby van de chemie-industrie. Overigens stelt een woordvoerder van de Europese Commissie zegt zich niet te herkennen in de beschuldigingen dat door verwatering van de Europese milieuregels in de Pesticidewet vrijwel geen land-bouwgif meer van de markt gehaald hoeft te worden. “De bescherming van de volksgezondheid is onze prioriteit. De criteria zijn objectief en transparant tot stand gekomen en wetenschappelijk onderbouwd.” Joop Bouma schrijft daarover onder meer dat de Europese wetgeving tegen landbouwgif met hormoonverstorende stoffen onder invloed van de industrielobby ernstig is afgezwakt. Hij baseert zich op onderzoek van de Europese milieuorganisatie Pesticide Action Network (Pan) na het doorspitten van honderden interne documenten van de Europese Commissie. Volgens Pan zullen door verwatering van de Europese regels geen of vrijwel geen pesticiden met hormoonverstorende eigenschappen van de markt worden gehaald. Tien jaar geleden, toen de Europese wetgeving werd aangekondigd, was er nog sprake van een verbod op meer dan dertig bestrijdingsmiddelen. Het Europese systeem om bestrijdingsmiddelen te beoordelen op hormoonverstoorders is volgens Pan in Brussel stelselmatig uitgehold. De milieuorganisatie zegt dat uit interne documenten blijkt dat het Europese directoraat-generaal voor gezondheid en voedselveiligheid (DG Santé) meewerkte aan het verzwakken van het protocol waarmee verdachte pesticiden worden geïdentificeerd. “Dat is ongehoord”, aldus de Hans Muilerman van Pan. “DG Santé behoort pal te staan voor gezondheidsbelangen.” Hormoonverstorende stoffen als Bisfenol A in plastics, weekmakers (ftalaten) en organotinverbindingen (conserveermiddelen) komen voor in voedsel, verpakkingen, speelgoed, geneesmiddelen en cosmetica. Ze zitten ook in bestrijdingsmiddelen en juist voor die sector waren er vrij harde Europese afspraken [dachten we]. Verdacht landbouwgif moest van de markt, nieuwe middelen moesten aan strenge eisen voldoen, werd in 2009 besloten. Hormoonverstorende stoffen worden in verband gebracht met onvruchtbaarheid en aangeboren afwijkingen, overgewicht en hart- en vaatziekten. De stoffen spelen ook een rol bij borst- en prostaatkanker. Omdat schadelijkheid aannemelijk is, geldt in Europa het ‘voorzorgsbeginsel’. Als een volledige risicobeoordeling onmogelijk is, omdat er bijvoorbeeld geen wetenschappelijke overeenstemming is, kunnen overheden de verspreiding van potentieel gevaarlijke producten toch verhinderen. Dat uitgangspunt geldt in Europa voor hormoonverstoorders in bestrijdingsmiddelen. Uiterlijk in 2013 had de Europese Commissie maatregelen moeten publiceren voor de beoordeling van pesticiden. Het duurde uiteindelijk vijf jaar langer, tot ergernis van veel lidstaten, waaronder Nederland. Aanvankelijk was het directoraat-generaal voor milieu (DG Milieu) leidend bij het ambtelijke proces, maar volgens Muilerman nam DG Santé de leiding ‘na een coup’ over. Hij wijt de afzwakking van de EU-regels vooral aan een fanatieke lobby van de chemische industrie. De Europese koepel van fabrikanten van bestrijdingsmiddelen ECPA benaderde in 2016 premier Mark Rutte in de lobby tegen strengere regels. Nederland was toen EU-voorzitter. “Het is niet-productief stoffen te verbieden die voor Europese landbouwers belangrijke voordelen bieden”, schreef ECPA aan Rutte en de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker. In 2015 werd in Brussel een impact-analyse uitgevoerd, waarin de voor- en nadelen van maatregelen tegen elkaar werden afgewogen. Volgens Pan is het toen misgegaan. De organisatie stelt dat DG Milieu, dat vasthield aan naleving van de afspraken uit 2009, werd overstemd door de Brusselse DG’s, die over industrie en landbouw gaan. Deze DG’s wilden dat ook niet-wetenschappelijke argumenten, zoals het economische belang van bestrijdingsmiddelen voor de teelt, zouden meetellen in de beoordeling. De conclusie is: EU-criteria zijn zo afgezwakt dat pesticiden ondanks gezondheidsrisico’s amper worden geweerd. Economische en belangen van de chemische industrie wegen in Brussel kennelijk zwaarder dan de gezondheid van 500 miljoen inwoners binnen de EU.

Uit Italië kwam er direct al een reactie: De Italiaanse regering is absoluut niet van plan om te snijden in de uitgaven. Ook niet nu de economie tot stilstand komt en het begrotingstekort oploopt. Dat zegt Michele Geraci, Italiaanse onderminister van Economische Ontwikkeling in een interview met de Telegraaf tijdens een bezoek aan Nederland: „Elke econoom weet dat de economie niet gaat groeien als je niet investeert. Als die visie niet gedeeld wordt door minister Hoekstra, dan hoor ik graag van hem wat het alternatief is. Hij kan niet alleen maar nee, nee, nee blijven zeggen.” Enkele citaten uit dat gesprek. Hoekstra vindt de aanpak van de Europese Commissie veel te soft. Uw begrotingstekort loopt alsmaar op en Brussel vindt dit blijkbaar goed. “Wij vonden de Commissie juist streng.” Ons begrotingstekort zit onder de 3%. Dat is toch binnen de begrotingsnorm van het Verdrag van Maastricht? Dat zou hij toch moeten weten? Wij mikken op een tekort van 2,04%.” Uw staatsschuld is erg hoog, meer dan 130% van het bruto binnenlands product. Er staat toch niet in de regels dat je maar een tekort van 2% mag hebben als je een hoge schuld hebt? Dat staat nergens. Schrijf alstublieft op dat ik dit graag met Hoekstra zou bespreken. In Nederland zijn er grote zorgen dat onze belastingbetalers moeten betalen als het misgaat in Italië. Ach, nee. Nederland telt maar 17 miljoen van 500 miljoen Europese belastingbetalers. Jullie aandeel is heel beperkt. Maar Italië komt echt niet in betalingsproblemen. Mijn punt blijft: als we moeten bezuinigen, hoe kan de economie dan groeien? Wat is het alternatief? Kritiek is goed, maar dan wil ik wel horen wat we anders moeten doen.” We verlagen de belasting voor bedrijven. Zo maken wij ons aantrekkelijker om in te investeren. Er zijn ook genoeg mensen die Nederland bekritiseren omdat uw land een lage winstbelasting heeft. We zouden eigenlijk deel moeten zijn van dezelfde familie. Misschien moet er naast een begrotingsregel dan ook maar een belastingregel komen? Uw land heeft allerlei hoofdkantoren om fiscale redenen. Prima, als jullie daarop willen concurreren. Dat kost ons investeringen, het schaadt ons.” Uit de nieuwste ramingen van Brussel blijkt dat de economische groei in Italië dit jaar op 0,1% uitkomt. Stilstand dus.Ik snap niet hoe ze daar bij komen. We hadden 0,2% groei in het eerste kwartaal. Als dat doorzet hebben wij over het hele jaar ongeveer 1% groei.” U gelooft niet dat de ramingen van de Europese Commissie kloppen? Nee, ik geloof die niet. Brussel staat er niet om bekend dat ze accuraat zijn. Het heeft ook geen zin om te discussiëren over voorspellingen.” Die raming is leidend in de handhaving van de regels. Als de economie tot stilstand komt en het begrotingstekort loopt verder op, wat moet U dan doen? Niets. Wij hoeven de begroting helemaal niet aan te passen. In september zullen we veel beter weten hoe het plaatje voor het hele jaar eruitziet.” Dan is het te laat.Nee hoor.” Uw begrotingstekort loopt op naar 3,5% in 2020. Dat maakt niet uit. We handhaven ons uitgavenplan. Of onze groei nu iets lager uitpakt of niet, dat heeft maar een miniem effect op het begrotingstekort.”

De monetaire ten top: de ondergang van ons monetaire systeem

Ik wijs in dat blog al maanden op de deplorabele toestand waarin het financieel/monetaire systeem verkeert. In beelden gesproken ‘de drukpersen draaien al enkele jaren op volle capaciteit (24/24 7/7)’, maar die hebben op geen enkel moment geleid tot het beoogde resultaat. Met andere woorden: het monetaire beleid is mislukt. En niet zonder dramatische gevolgen. In mijn Paasboodschap heb ik al gesteld dat de centrale bankiers, waaronder ECB-president Mario Draghi en zijn vazallen, gegijzeld worden door hun eigen gevoerde monetaire beleid. Het wordt steeds duidelijker dat de macht nu in handen ligt van de financiële markten. En wat nog erger is, is dat monetaire instituten als het IMF deze wisseling van de macht steunen. Wat wij zien is de centrale bankiers ‘slaaf’ zijn geworden van de neo-liberale doelstellingen. Daar zouden alle alarmbellen van moeten gaan luiden. Maar dat gebeurt niet. Door de enorme hoeveelheden die momenteel rondzwerven is de rente gedaald naar rond de 0%. Dat betekent dat de waarde van het geld daalt. We zien dat aan de stijgende prijzen van onroerende goederen, aan de verwaarloosbare rente op spaargelden en de mogelijke daling van de opbouw van pensioenen en de uitbetaling van pensioenuitkeringen. Ik maak hierbij wel de kanttekening dat de fiscus ons nog altijd een vermogensheffing oplegt bij de bepaling van de Inkomstenbelasting, terwijl er in feite een negatief rendement wordt gemaakt door burgers (rente 0,05% bij een inflatie van 1,8% is -1,75%). Maar de situatie verergert, verslechterd zelfs drastisch. |De verwachting is dat binnenkort de banken geen rente meer gaan betalen op spaargeld en het moet niet worden uitgesloten dat spaarders geld aan de bank moeten gaan betalen voor het administreren van hun spaarcentjes. Het IMF in Washington doet daar momenteel onderzoek naar en komt met een voorstel om contant geld (geld dat U uit de pinautomaat haalt) moet gaat betalen. Voorbeeld: U pint €100, maar er wordt €101 van Uw rekening afgeschreven. Dat betekent ook dat als een spaarder besluit zijn geld van de bank te halen hij/zij niet meer het volle bedrag krijgt uitgekeerd. Stel U neemt €100.000 op dan krijgt U nog maar €99.000 in de pocket. Nog afgezien van de vraag waar je dat geld dan moet bewaren. Dit is een signaal dat het goed fout zit bij de (centrale) banken. Op MarketUpdate verscheen deze week onderstaand artikel: Het IMF onderzoekt de mogelijkheden voor centrale banken om de negatieve rente in een volgende crisis verder op te schroeven. En dat heeft ook gevolgen voor de manier waarop we omgaan met contant geld. De verwachting is namelijk dat spaarders in contant geld zullen vluchten als de rente op spaargeld negatief wordt. In een rapport op https://www.imf.org/en/Publications/WP/Issues/2019/04/29/Enabling-Deep-Negative-Rates-A-Guide-46598 beschrijft het IMF verschillende mogelijkheden om een vlucht naar cash tegen te gaan. Een van de mogelijkheden waar MarketUpdate in het verleden al veel over heeft geschreven is om contant geld volledig af te schaffen. Deze optie is volgens het IMF minder aantrekkelijk, omdat het volledig uit omloop halen van contant geld nog steeds gevoelig ligt. Een alternatief is om contant geld op een andere manier te ontmoedigen, bijvoorbeeld door de waarde ervan te veranderen ten opzichte van giraal geld. In het rapport worden twee mogelijkheden genoemd om negatieve rente door te berekenen via contant geld. De eerste variant is om een wisselkoers te introduceren tussen contant geld en bankreserves. Commerciële banken beschikken over reserves bij de centrale bank, die ze op ieder moment kunnen inwisselen voor contant geld. Door een premie op contant geld in te voeren wordt het voor banken duurder om bankbiljetten aan te vragen. Zij kunnen die kosten vervolgens doorberekenen naar de consument. Normaal gesproken is de waarde van contant geld gelijk aan die van banktegoeden. Stel dat een bank voor €100.000 aan contant geld nodig heeft om geldautomaten te vullen, dan kan ze die bij de centrale bank bestellen voor precies dat bedrag. In dit voorbeeld zou de centrale bank een negatieve rente op contant geld kunnen introduceren, door een jaar later slechts €99.000 aan reserves terug te geven als de bank €100.000 aan contanten aanbiedt. Op die manier wordt het voor banken duurder om contant geld aan te nemen, kosten die ze kunnen doorberekenen aan klanten. Een andere mogelijkheid is om betalingen met contant geld te ontmoedigen via een wisselkoers. De centrale bank kan in dit voorbeeld een wisselkoers communiceren, die winkels vervolgens moeten hanteren in het betalingsverkeer. Dat betekent dat je na verloop van tijd steeds meer betaalt als je met contant geld wilt betalen. Vergelijk het met winkels die betalingen met creditcard accepteren, maar daar een extra premie voor vragen. Het idee van het IMF is dat centrale banken een instrument in handen krijgt om negatieve rente door te berekenen voor contant geld. Door de waarde van contant geld door de jaren heen steeds iets verder te laten dalen ten opzichte van giraal geld wordt een vlucht in cash ontmoedigt. Dat is slecht nieuws voor de spaarder, die naast inflatie en vermogensbelasting ook nog aan koopkracht inlevert op contant geld. In februari publiceerde het IMF al een zogeheten ‘working paper’ over negatieve rente en contant geld: https://blogs.imf.org/2019/02/05/cashing-in-how-to-make-negative-interest-rates-work/ . Hierin werden nog meer voorbeelden aangehaald om een vlucht naar contant geld te ontmoedigen. Denk aan bankbiljetten met een beperkte geldigheidsdatum of het periodiek ongeldig verklaren van een deel van alle bankbiljetten.

Van alles wat

Volgens de politieke peiling van de Hondt zijn er deze week drie kleine verschuivingen : de VVD, het CDA en de PvdA winnen een zetel ten kostte van FvD, SP en GL.

Prof. Dr. Paul Cliteur, hoogleraar in Leiden, toekomstig senator voor het FvD, partijideoloog, pleit voor ‘zuil voor FvD’ met een eigen omroep, andere kranten, andere debatruimtes en grote veranderingen op de universiteiten. Een partij+ met een eigen culturele beweging, die tegenspel moet gaan bieden aan de ‘cultuurmarxisten’ in de journalistiek, politiek en onderwijs. Die moet gaan strijden voor een echte diversiteit, niet op basis van huidskleur en religie, maar van opinie en denken.

Economen van de Rabobank vinden het „opmerkelijk” dat de cao-lonen zo sterk achterblijven bij de prijsstijging, zoals het CBS onlangs meldde. Tegelijk verwachten zij niet dat werkgevers met gullere voorstellen gaan komen. Consumenten betaalden in maart 2,9% meer in de winkel, terwijl de cao-lonen slechts 2,2% stegen. Dit hoewel de werkloosheid historisch laag is. In maart waren slechts 307.000 mensen werkloos, oftewel 3,3% van de beroepsbevolking. Tegelijkertijd is volgens het CBS het aantal deeltijdmedewerkers dat graag meer wil werken sterk afgenomen. Met andere woorden: de vijver waaruit werkgevers kunnen vissen droogt op”, zeggen economen in het jongste rapport van RaboResearch. Zij verwachten daarom wel een stijging van de lonen dit jaar. Die stijging zal volgens hen echter voornamelijk komen uit incidentele loonstijgingen en niet zozeer uit een stijging van de cao-lonen: „Werkgevers zullen bijvoorbeeld eerder geneigd zijn om individuele werknemers een promotie te geven in een poging ze te houden.” Rabobank ziet in de laatste cijfers over de Nederlandse economie een bevestiging dat de economische groei in Nederland sterk gaat terugvallen, in vergelijking met vorig jaar. De recente cijfers over het lage consumentenvertrouwen en de afvlakkende huizenprijzen ondersteunen de verwachting van een economische groei voor dit jaar van 1,7%, aldus het rapport. Vorig jaar bedroeg de economische groei nog 2,7%. De combinatie van matige loongroei en lage werkloosheid, maar onzekerheid bij consumenten zal volgens Rabobank toch een plusje van 1,6% betekenen voor de consumptie. Typische consumentenaankopen waren in april bijna 3% duurder dan in dezelfde maand een jaar geleden. Dat kwam vooral omdat de brandstofprijzen fors stegen. In april was een automobilist aan de pomp gemiddeld €1,70 kwijt per liter euroloodvrij, een stijging van 6% ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat zorgde ervoor dat de zogenaamde consumentenprijsindex (CPI) steeg met 2,9% ten opzichte van april 2018. De index is een goede graadmeter voor inflatie, maar is niet hetzelfde. Voor het berekenen van de inflatie worden ook de prijsstijging- of daling van koopwoningen, aandelen en fabrieksproducten meegenomen. In de CPI wordt alleen de prijsontwikkeling van typische consumentenproducten als boodschappen, kleding, brandstof, huur, verzekeringen, abonnementen en vakantie-uitgaven geteld. De stijging werd ook veroorzaakt doordat Pasen dit jaar in april viel. Rond de feestdagen is er meer vraag naar een vakantiehuisje of vliegticket. Het gevolg: de prijzen gaan omhoog. Vorig jaar viel Pasen in het laatste weekend van maart. Kleding en telefonie- en internetabonnementen werden in april goedkoper. In de cijfers van het CBS is verder ook de btw-verhoging van 6% naar 9% van begin dit jaar terug te zien. De prijsstijging in Nederland was een van de hoogste in vergelijking met de rest van de eurozone. Daar was de stijging maar 1,7%. Een verschil van 1,2%.

Een op de vijf oud-studenten met studieschuld heeft een betalingsachterstand, meldde de NOS op basis van cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Sinds 2015 zijn de cijfers niet verbeterd ondanks het voornemen van toenmalig minister van onderwijs Jet Bussemaker om het aantal wanbetalers te verlagen. Maar in de afgelopen vier jaar is de definitie van iemand met een betalingsachterstand ook veranderd. Eerder was iemand al wanbetaler bij een achterstand van €50. Nu moet de achterstand minimaal €270 zijn en moet iemand minstens drie termijnen achterlopen. Als de oude definitie wordt gebruikt, is het aantal wanbetalers juist verder gestegen. DUO kan ook een bedrag van ruim €76 mln niet innen omdat de 20.000 voormalig studenten die dit bedrag hebben geleend naar het buitenland zijn vertrokken en niet te traceren zijn. In 2015 stond dit cijfer op 22.000 mensen.

ING is de grootste schuldeiser van het failliete CoolCat. Dat schrijft Het Financieele Dagblad op basis van het eerste faillissementsverslag van de curator. De bank had volgens de krant ruim €17 mln aan leningen uitstaan bij het voormalige bedrijf van ondernemer Roland Kahn. CoolCat had ook nog een doorlopend krediet bij ING. Daardoor stijgt de totale schuld bij de bank met nog eens €11 mln. ING heeft pandrechten op merkrechten en voorraden, maar het ziet er naar uit dat de bank desondanks een miljoenenverlies moet nemen. De Belastingdienst heeft nog bijna €5 mln tegoed van CoolCat. Verder is het modebedrijf nog ruim €12 mln verschuldigd aan andere schuldeisers, aldus het FD. ,,Gelet op de te verwachten omvang van de boedelvorderingen en de preferente vorderingen zijn de vooruitzichten voor de concurrente schuldeisers niet rooskleurig; de kans op een uitkering aan deze schuldeisers wordt voorlopig als gering ingeschat”, staat in het verslag. Deze week werd bekend dat de kledingwinkels van CoolCat komende maanden alsnog dichtgaan. Eigenaar Retail Beheer (van de kinderen van Kahn), die de kinder- en tienermodeketen onlangs uit faillissement kocht, kiest ervoor om CoolCat alleen als webshop voort te zetten.

Beleggers worden eindelijk ongerust over de harde aanpak van de Chinezen

De AEX is donderdag hard onderuit gegaan [niet overdrijven: de Amsterdamse index daalde slechts 1,67%. Dat betekent niet dat als de aanpak van Trump geen indruk maakt op de Chinese delegatie die momenteel in Washington is, verdere verliezen kunnen optreden] De harde woorden van de Amerikaanse president Donald Trump richting China joegen beleggers angst aan. De Amerikaanse president gooide extra olie op het handelsconflict door de Chinezen ervan te beschuldigen steeds te blijven heronderhandelen. Het is nu vrijwel zeker dat de VS vrijdag de importheffing op $200 miljard aan Chinese producten verhoogt van van 10% naar 25% . „De Chinezen denken op lange termijn en weten dat Trump weinig geduld heeft. Ik geloof niet dat een akkoord op korte termijn mogelijk is”, meldt vermogensbeheerder Joop van de Groep van Fintessa. „Over een heikel punt als Chinese overheidssteun aan eigen bedrijven zullen ze het voorlopig niet eens worden. Maar over zaken als intellectueel eigendom en meer openstelling van de Chinese markt voor buitenlandse partijen zijn volgens mij wel akkoorden te sluiten.” Hedgefondsmanager Etienne Platte van Antaurus begrijpt dat beleggers nu massaal winst nemen. „In de eerste maanden van dit jaar zijn de beurskoersen extreem hard gestegen. De nervositeit op de beurzen kan verder stijgen, als op 10 mei (de dag 79 jaar geleden dat het Duitse leger Nederland binnenviel) blijkt dat de VS en China voorlopig geen deal zullen sluiten.” Het handelsconflict is echter niet de reden waarom Antaurus sinds ruim een maand per saldo short zit, ofwel meer inspeelt op koersdalingen dan -stijgingen. „Vanwege de personeelsschaarste zijn de salarissen nu duidelijk aan het stijgen, terwijl de omzetten slechts marginaal toenemen. Dit gaat voor tegenvallende resultaten zorgen. Het meest opmerkelijk is de situatie bij chipbedrijven. Terwijl de omzetten en de winsten onder druk staan, zijn de koersen de afgelopen maanden fors gestegen.”

Eén dag later twittert Trump dat ‘hij naar eigen zeggen geen haast heeft om een handelsakkoord met China te sluiten. Gesprekken met China verlopen momenteel vriendschappelijk en er is volgens hem geen reden tot spoed’. Hij benadrukte dat het proces is begonnen om handelstarieven van 25% in te stellen op de resterende $325 mrd aan uit China geïmporteerde goederen. Het geld dat dit oplevert, belooft Trump onder meer te zullen steken in de aanschaf van landbouwproducten van Amerikaanse boeren voor voedselhulp in andere landen. Momenteel onderhandelen China en de VS in Washington over handelskwesties. Volgens bronnen rond de onderhandelingen leveren de gesprekken tot nu toe weinig op. China zei eerder al dat het land nu gedwongen wordt om tegenmaatregelen te nemen. Welke dat zijn, is nog niet bekend.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft ondertussen handelsgezant Robert Lighthizer opdracht gegeven om handelstarieven in te stellen op alle resterende goederen die uit China worden geïmporteerd. Het kantoor van Lighthizer heeft dat bevestigd. Volgens de handelsgezant is de waarde van de goederen waarvoor de handelstarieven gaan gelden ongeveer $300 mrd. Trump zei op Twitter dat het gaat om handelstarieven van 25% op de resterende uit China geïmporteerde goederen. China en de Verenigde Staten onderhandelden de afgelopen dagen in Washington over handelskwesties, maar dat heeft nog niet geleid tot een oplossing in het handelsconflict. Volgens de Chinese vicepremier Liu He is afgesproken om in Peking verder te praten. Hij noemde de gesprekken in Washington „eerlijk” en „constructief.” Trumps importtarieven op Chinese goederen dreigen vooral Amerikaanse consument te raken. Als de handelsoorlog verder escaleert kan het conflict een flink aantal consumentengoederen duurder maken. Zo worden voor de Amerikaanse consument niet alleen Chinese kleding en tassen duurder door de hogere importheffingen, maar ook brandalarmen, laptops en meubilair. n dan zijn tot nu toe een groot deel van de consumentengoederen die de VS importeert nog buiten beschouwing gelaten. Een groep economen berekende dat de consument $69 mrd extra heeft betaald door alle importtarieven die de VS vorig jaar heeft ingevoerd. Hier vallen ook de heffingen op staal en aluminium onder. Trump claimt juist dat China de heffingen betaalt. [maar wij weten ondertussen dat Trump een pertinente leugenaar is, die nooit schroomt om feiten te verdraaien, als hem dat zo uitkomt (en dat is vaak)] Volgens zijn beredenering moeten Chinese bedrijven hun prijzen verlagen om competitief te blijven. Maar waarschijnlijk baseert Trump zich op historische cijfers, vertelde econoom David Weinstein van de Columbia University in New York tegen Bloomberg. [ik geloof helemaal niet dat hij zich ergens op baseert, laat staan op concrete feiten, hij roept maar wat, als een straatvechter, om zijn tegenstander dan wel zijn eigen volk te intimideren om het beeld in stand te houden dat hij een briljant staatsman is. Het tegendeel is het geval. Hij maakt zijn status van een ‘bevriend staatsman’ in genen dele waar]In de praktijk blijkt dat Chinese en andere buitenlandse bedrijven hun prijzen niet hebben verlaagd. Als dieper op de cijfers wordt ingegaan, blijkt ook dat de schade aan Amerikaanse kant vooral wordt geleden in gebieden die Republikeins hebben gestemd. Dit was vooral te wijten aan vergeldingsacties van andere landen die de Amerikaanse agrarische sector op de korrel namen. Het kan overigens nog wel weken duren voordat die verhoging te voelen is in de winkels. Vrachten die al zijn vertrokken, vallen nog niet onder het hoge tarief. De vraag is nog steeds of de handelsoorlog gaat verergeren door de stap van Trump of dat beide partijen alsnog snel tot een akkoord kunnen komen. “Onderhandelen met Amerikaans president Trump is net als een wedstrijd tegen Tottenham: je denkt dat je rustig op een goed resultaat afstevent en dan gaat het op het eind helemaal mis. Het leek de afgelopen weken alsof de onderhandelingen tot een akkoord zouden leiden, maar vorig weekend draaide de teneur volledig.” Trouw schrijft daarover onder meer dat ‘terwijl zijn onderhandelaars in Washington weer in het strijdperk traden tegen de Chinezen, Donald Trump vanaf de zijlijn enthousiast twitterde dat een akkoord over de handel tussen de twee grootmachten eigenlijk helemaal niet nodig is’. “Invoerrechten leveren veel meer rijkdom op voor ons land dan zelfs een fenomenale deal van het traditionele soort. Ook veel gemakkelijker en sneller om te doen. Onze boeren gaan er vlugger op vooruit en landen waar honger heerst, kunnen worden geholpen.” De Amerikaanse media konden weer aan de slag om de politieke bedoelingen van de Amerikaanse president te scheiden van de economische misvattingen en de onuitvoerbare plannen. Sinds hij begon om invoerrechten in te zetten als economisch wapen – tegen China, maar ook tegen Canadese en Europese staal- en aluminiumproducenten – houdt Trump vol dat die landen daar zwaar onder lijden, terwijl in de VS de schatkist en de werkgelegenheid er wel bij varen. De werkelijkheid is, zo werpen economen unaniem tegen, dat het geld dat de schatkist invloeit, wordt opgebracht door Amerikaanse importeurs, die de rekening doorschuiven naar consumenten. En die betalen nog eens extra, doordat Amerikaanse bedrijven die geen belaste goederen importeren – staalproducenten in eigen land bijvoorbeeld – hun kans schoon zien de prijzen te verhogen. Nu de VS vasthouden aan de nieuwe ronde van heffingen zal het gemiddelde Amerikaanse gezin daar €675 per jaar extra door kwijt zijn. De economie zal er tussen de 0,1 en 0,3 procent minder van groeien. In tien jaar zouden er 400.000 minder banen bijkomen dan zonder de handelsoorlog. Dat zijn macro-economisch gezien geen cijfers om van te schrikken. De economische groei steeg in het afgelopen kwartaal naar 3,2% op jaarbasis en in april kwamen er weer ruim een kwart miljoen banen bij. Waar Trump het meest op zal letten, is zijn achterban, het deel van de Republikeinse kiezers dat hem fanatiek steunt en dat massaal moet opkomen in 2020, wil hij een kans hebben te worden herkozen. Die achterban waardeert stoerheid en zal zich niet automatisch van hem afkeren als duidelijk wordt wat de handelsoorlog kost. Maar het moet niet te gek worden. Onder boeren in het midden-westen, die als gevolg van Chinese represailles op dit moment bijna geen soja meer exporteren, zijn er steeds meer faillissementen. Vandaar Trumps voorstel, zoals gewoonlijk per tweet, om hun productie op te kopen en naar arme landen te sturen. Of hij dat praktisch en wettelijk kan doen, zal hij nog niet hebben uitgezocht. En dat het zwaar vloeken is in de Republikeinse kerk om een deel van de landbouw in feite te socialiseren, daar zal hij ook niet van wakker liggen.

Slotstand indices d.d. 10 mei 2019; week 18: AEX 550,87; Bel20 3504,03; CAC40 5.327,44; DAX30 12.059,83; FTSE 100 7.203,29; SMI 9.472,51; RTS (Rusland) 1213,79; DJIA 25.942,37; NY-Nasdaq 100 7.586,53; Nikkei 21.344,92; Hang Seng 28.550,24; All Ords 6.393,10; SSEC 2.939,21; €/$1,123551; BTC/USD $7.334,1699; 1 troy ounce goud $1285,80; dat is €36.767,29 per kilo; 3 maands Euribor -0,309% (1 weeks -0,381%, 1 mnds -0,367%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,139%; 10 jaar VS 2,4334%; 10 jaar Belgische Staat 0,437%, 10 jaar Duitse Staat -0,047%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,35%, 10 jaar Japan -0,0503%; 10 jaar Italië 2,682%. Een liter E10 hier aan de pomp (Makro/Shell) €1,644.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen daalden over een breed front, de goudprijs steeg licht en de rente van 10-jarig papier zijn deze week weer verder gedaald terwijl de 5-jarige negatieve rente verder steeg . Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,17%; Japan 0,5357%; Duitsland 0,607%; Nederland 0,648%; Frankrijk 1,398%; GB 1,664%; Canada 1,9224%; Spanje 2,152%; VS 2,8583%; Italië 3,65%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,472%; Nederland -0,453%; Denemarken -0,441%; Frankrijk -0,271%; Japan -0,1685%; België -0,149%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 11052019/478 WAARSCHUWING!!! Let op Uw geld, de centrale banken verkeren in nood