UPDATE 07112019/508 Het is te hopen dat in het kabinet alsnog de bliksemschicht van wijsheid inslaat

Ik denk al na over de Kerstboodschap van blog 510. De rode draad zal zijn “de wereld in beweging”, “de onzekere toekomst”, “gebrek aan leiders met visie”, “de jongeren eisen een daadkrachtige aanpak voor hun toekomst”, “het volk gaat de straat op met eisen, het populisme wint aan populariteit”, “de overheid toont haar minachting over de rechten van het volk, wetten worden aan de laars gelapt door ondemocratisch handelen”. Waarnaar worden wij geleid onder aanvoering van de wereldleider Donald Trump, een man die werd afgekeurd voor militaire dienst, maar door het Amerikaanse volk wel geschikt werd geacht voor het presidentschap in de stijl van een straatvechter en een Europese Unie zonder een helder gemeenschappelijk beleid? Kent U deze nieuwe woorden al ‘appen’, ‘smootie’ en ‘instaslet’?

In de peiling van de Hond verliest de VVD dit weekend 3 zetels, die gaan naar de PVV, FVD en het CDA. Daardoor wordt het politieke spectrum nu aangevoerd door drie partijen met ieder 19 zetels: de VVD, de PvdA en de PVV, gevolgd door het FVD met 18 en het CDA met 16 zetels. De coalitie verliest 2 zetels en staat nu, virtueel, op 54 van de benodigde 76.

Ik wens kroonprinces Amalia geluk met haar 16de verjaardag, ze moet nog twee jaar wachten voordat ze van de Staat een zakcentje krijgt van €4000 per dag. Het Koninkrijk is nostalgie en hoe lang houden we dat nog in stand. Dat geldt overigens ook voor Engeland, België, Noorwegen, Zweden, Denemarken en Luxemburg. Liechtenstein en Monaco vergeet ik dan maar even.

France National Grève: 700.000 demonstranten, ME ingezet in Parijs

Overal in de wereld wordt gestaakt en/of gedemonstreerd ergens tegen en de politiek heeft lang niet overal passende oplossingen voor. Neem Frankrijk donderdag. Daar werd mas-saal gedemonstreerd en gestaakt tegen een verlaging van de weldadige pensioen-regelingen. Het openbaar vervoer staakt voor onbepaalde tijd. Ook werd het werk neerge-legd door het grondpersoneel van Air France, onderwijzers en de vuilnismannen in Marseille. Advocaten, vrachtwagenchauffeurs, studenten, de Gele Hesjes en de in het zwart geklede anti-kapitalisten gingen de straat op. Het personeel van Renault en Peugeot ging de fabrieken niet in en zelfs op politiebureaus werden stiptheidsacties gehouden. Er werd ook gestaakt in zes van de zeven olieraffinaderijen in Frankrijk. In Nantes zette de politie traangas in bij een confrontatie met de betogers. Ook in Lyon en Nice botsten agenten met de demonstranten. In Parijs zijn de winkels langs de marsroute gesloten. (bron: nu.nl) De landelijke staking in het openbaar vervoer duren nog altijd voort en op grote routes blokkeerden vrachtwagenchauffeurs de autoroute wegens een verhoging van de prijzen dieselolie. Net voor publicatie van dit blog werd bekend dat de Franse vakbonden voor komende dinsdag weer een nationale stakingsdag hebben uitgeroepen.,

Dit is de eerste Nieuwjaarsboodschap ’Outrageous Predictions’

Donald Trump verliest de komende presidentsverkiezingen. De ECB zal de rente niet verder verlagen, maar plots verhogen. De sterke techsector blijft niet doorgroeien, maar hypes als kunstmatige intelligentie komen volledig tot stilstand. Net als de dollar, die gepasseerd wordt door een nieuwe Aziatische munt. Het zijn maar enkele van de doordachte vooruitzichten voor 2020 van de hoofdeconoom Steen Jakobsen van Saxo Bank. Zoals ieder jaar ’provoceert’ deze econoom van het Deense SaxoBank, dat vorige maand BinckBank overnam. Zijn jaarlijkse vooruitzichten – „het zijn geen prognoses”, benadrukt hij stellig – verschijnen te midden van de vooruitzichten of ’outlooks’ voor de financiële markten van allerlei zakenbanken, vermogensbeheerders en effectenhuizen. Zij proberen miljoenen klanten richting te bieden. Echter in de kredietcrisis, vrijwel iedereen werd totaal verrast door het razendsnel ineenzakken wereldwijd van hypotheekbe-leggingen en de economie, zaten ze er gruwelijk naast. Sindsdien schuimen professionele beleggers doorlopend de markt af op zoek naar nieuwe ’zwarte zwanen’. Die komen in de natuur uiterst zelden voor. Maar als ze verschijnen, zorgen ze in financiële markten voor de allergrootste schokken, zoals in 2007. Nadat Jakobsen in vorige ’waanzinnige’ vooruit-blikken soms opmerkelijk raak schoot, bijvoorbeeld over de onverwachte Amerikaanse groeiversnelling, volgt de markt zijn ’voorspellingen met een korrel zout’ met bovengemiddelde belangstelling. Onze voorspellingen zijn onwaarschijnlijk, maar niet onmogelijk”, verduidelijkt Jakobsen. Hij ziet ze als doorlopende oefeningen om de belangrijkste risico’s voor vermogensbehoud in kaart te krijgen. Ze zijn geen onderdeel van Saxo’s officiële marktvooruitzichten, wel „een duidelijke waarschuwing”, stelt hij dit jaar. De doorgaans vrolijke knipoog bij Jakobsen eerdere voorspellingen heeft overigens al een paar jaar moeten inschikken voor meer somberheid. „Genoeg is genoeg”, typeerde Jakobsen eind vorig jaar het sentiment dat hij doorlopend laat peilen. De tijd is voorbij, waarschuwde de Deen begin december 2018, dat mensen het nog langer pikken dat de markt hebzuchtig blijft zoeken naar maximale winsten louter voor de korte termijn, terwijl de schuldenberg blijft stijgen en de economie veel te weinig productief is om problemen in de wereld te kunnen aanpakken. Hij voorzag „een revolutie van de geest.” Populisme „groeit en groeit.” De demonstraties, opstanden en rellen in winkelcentra zijn een uitloper van zijn gelijk gebleken.

“Alleen de grote jongens zoals Facebook, Microsoft en Google weten het hoofd nog boven water te houden”. Dat is niet veranderd. Donald Trump zal daarop inspelen: als hij de verkiezingen volgend dreigt te verliezen, voert hij een America First-belasting in, een laag tarief voor bedrijven die in de VS produceren. Tegelijkertijd gaan beleggers bibberen vanwege „een winter in de techsector.” Nu zorgen smartphones, robots en 5G-netwerk voor ongekende orders bij techbedrijven. Maar de SOX, de belangrijkste index voor chipmachinemaker zoals ASML, zal in 2020 halveren. Alle hypes komen tot stilstand. In Europa wijzigt Christine Lagarde als nieuwe voorzitter van de Europese Centrale Bank de koers drastisch. Banken verdienen niks vanwege de ultra lage rentes. Jakobsen: „Omdat zij vreest voor de toekomst van de banksector, besluit ze het renteroer om te gooien. Al in januari volgt de eerste renteverhoging, eind van het jaar is de beleidsrente zelfs boven het nulpunt uitgekomen.” Dat zal in 2020 de EuroStoxx bankenindex 30% rendement gaan bieden. De Europese Unie valt weer iets verder uit elkaar doordat Hongarije, gedreven door populisme, na vijftien jaar zijn lidmaatschapskaart verscheurt. En terwijl grote zakenbanken groei voor de Amerikaanse economie voorspellen, duikelt de VS bij Steen Jakobsens vooruitzichten naar stagflatie: er volgt een recessie, met geen groei, maar de lonen en prijzen stijgen drastisch. Washington wordt in de scenario’s ook verder gedegradeerd, doordat Aziatische landen de Amerikanen spuugzat zijn geworden in de aanhoudende handelsoorlog, en collectief kiezen voor een eigen munt. Rusland hapt heel strategisch meteen gretig toe, voorziet Jakobsen. Zijn scenario: „De Amerikaanse munt daalt met 20%.” (bron: DFT en andere media) Ik onthou mij van commentaar op deze ‘overwegingen’. Als de inflatie weer gaat oplopen in de eurozone, wat ik niet onaan-nemelijk acht (let op: dubbele ontkenning), dan kan de rente weer gaan stijgen. En dat Azië zich van Trump gaat afwenden, daar kan ik me ook wel iets bij voorspellen, maar dat zie ik het komende jaar nog niet gebeuren in zo een extreme vorm. Maar dat Trump door de wereld uitgespuugd gaat worden, het zou best kunnen gaan gebeuren. Deze man is geen wereldleider.

Aandelen koersen overgewaardeerd, gerelateerd aan de economische waarde

Frank Knopers studeerde bedrijfswetenschappen aan de Universiteit Twente in Enschede en behaalde een Master in Financial Management met een onderzoek naar de effectiviteit van waardebeleggen (value investing) in Nederland. Sinds het uitbreken van de financiële crisis is Frank zich gaan verdiepen in de werking van het geldsysteem. Op de https://www.geotrendlines.nl/dnb-opkoopprogrammas-centrale-banken-stuwen-aandelenmarkten-sterk-omhoog/ schrijft hij over de gevolgen van het opkoopprogramma van staatsobligaties ad €2600 mrd van Mario Draghi, waarmee de ECB een sterke stijging van de aandelenkoersen genereerde. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van De Nederlandsche Bank naar de effecten van het stimulerende monetaire beleid. In deze periodes rondom de aankondiging van nieuwe stimulering steeg de aandelenmarkt sneller dan je op basis van onderliggende factoren zou mogen verwachten. Deze conclusie komt niet als een verrassing, omdat we hier de afgelopen jaren al vaker over schreven. Opvallend is wel dat de centrale bank hier zelf mee naar buiten komt. Met het opkopen houdt de ECB de rente laag, waardoor spaarders en institutionele beleggers uitwijken naar aandelen. Ook kunnen bedrijven door de lage rente goedkoper lenen, bijvoorbeeld om aandelen in te kopen. Daardoor stijgt de winst per aandeel en dat leidt tot een hogere aandelenkoers. Het opkoopprogramma van de centrale bank verlaagt de rente die huishoudens, bedrijven en overheden betalen op een lening. Dat zorgt niet alleen voor gunstige financieringscondities, maar ook voor oplopende aandelenkoersen. Beleggers maken bijna geen rendement meer op staatsobligaties, terwijl sparen door de lage rente ook niets oplevert. In sommige gevallen is het rendement zelfs negatief. Beleggers en spaarders zijn daardoor geneigd steeds meer risico te nemen om het gewenste rendement te behalen. De Nederlandsche Bank schrijft daar het volgende over: “Uit de toepassing van deze test op de koers/winstverhoudingen voor tien Europese aandelenindices blijkt dat er sinds de start van kwantitatieve verruiming periodes zijn waarin aandelenwaar-deringen sneller zijn gestegen dan op basis van onderliggende factoren mag worden verwacht. Bovendien wijst het onderzoek op een significante samenhang tussen sterke stijgingen in de koersen en de introductie van kwantitatieve verruiming. Zo stegen aandelenwaarderingen in de meeste landen sterk in anticipatie en reactie op de aan-kondiging van het kwantitatieve verruimingsprogramma in januari 2015.” De centrale bank blijft de effecten van het opkoopprogramma nauwkeurig volgen. Ook de afgelopen maanden zijn de aandelenmarkten sterk gestegen, waarschijnlijk als gevolg van nieuwe stimulering door zowel de ECB als de Federal Reserve. De stijging kan immers niet verklaard worden door een verbetering van onderliggende macro-economische cijfers of bedrijfswinsten. Waaraan hier aandacht aan wordt besteed, is niets nieuws, alleen ‘iedereen’ weet dat al jaren, alleen de centrale bank daar daar nu pas mee. Dit impliceert dus ook de door de lage rente van dit moment en de ruime liquiditeiten die voorhanden zijn die overwaardering van beleggingsproducten nog steeds gaande is en voorlopig blijft bestaan. Hard gezegd ‘op de financiële markten worden hogere prijzen betaald dan de economische waarde die eraan zou moeten worden toegekend. Met andere woorden ‘de economische groei neemt wereldwijd af maar de aandelenkoersen gaan skyhigh’.

Op https://www.hollandgold.nl/nieuws/centrale-banken-zetten-geldkraan-weer-open?utm_source=Actief+Segment&utm_medium=email&utm_campaign=Week+49+300890 schrijft Knopers over de centrale banken die de geldkraan weer opengedraaid hebben. De ECB begon in november weer staatsobligaties op te kopen, terwijl de Federal Reserve in september moest ingrijpen om de liquiditeit in de geldmarkt te garanderen. Ondertussen blijft de Bank of Japan haar balans verder uitbreiden met obligaties en aandelen. Het balanstotaal van deze drie centrale banken zal daarom de komende maanden sterk toenemen. Volgens Bloomberg zelfs in het hoogste tempo sinds eind 2017. De markt verwacht dat centrale banken deze steunmaatregelen in de loop van volgend jaar zullen afbouwen. De ECB blijft voorlopig €20 mrd per maand aan obligaties opkopen, terwijl de Federal Reserve haar nieuwe aankoopprogramma geleidelijk wil afbouwen tot $15 mrd per maand. Desondanks stimuleren de drie grootste centrale banken tot ver in 2020 voor $50 mrd per maand. Tot een paar maanden geleden dachten beleggers dat centrale banken zouden stoppen met stimuleren. De ECB was eind vorig jaar al gestopt met het opkopen van staatsobligaties, terwijl de Federal Reserve steeds meer liquiditeit uit de markt haalde. Dat veranderde plotseling in september met de aankondiging van een nieuw stimuleringspro-gramma door de ECB. Ook verlaagden zowel de ECB als de FED de rente. De volgende schok kwam op 17 september. De liquiditeit in de geldmarkt droogde op, met als gevolg dat de interbancaire rente in de VS plotseling naar 10% steeg. Om een acute liquidi-teitscrisis te voorkomen greep de Amerikaanse centrale bank in door liquiditeit in de markt te brengen. Met repo operaties werd in amper drie maanden tijd $340 mrd aan liquiditeit in de markt gebracht. Daardoor is het balanstotaal van de FED weer terug op het niveau van begin dit jaar. Naast het verstrekken van noodliquiditeit door middel van repo operaties kwam de FED in oktober ook met een nieuw opkoopprogramma. De centrale bank wil tenminste tot het tweede kwartaal van volgend jaar obligaties opkopen, om verzekerd te zijn van voldoende reserves in het banksysteem. Ook werden de steunoperaties verlengd en uitgebreid. De FED benadrukt dat deze interventies geen vorm van ‘kwantitatieve verruiming’ zijn. Anders dan bij eerdere opkoopprogramma’s zijn deze namelijk niet gericht op het stimuleren van de economie. In plaats daarvan adresseert de centrale bank liquiditeitsproblemen in de interbancaire geldmarkt. Het is de vraag of beleggers dit onderscheid ook maken. Ze zien het balanstotaal stijgen en denken dat dit ook een impuls zal geven aan de aandelenmarkt. Waartoe dit gaat leiden is voor iedereen de grote vraag. Meer geld in de markt, betekent dat de waarde van ons geld daalt, waardoor, in feite een inflatoire beweging moet ontstaan en de rente nog verder gaat dalen en de negatieve rente gaat stijgen.

Kim tart Donald

Noord-Korea zegt een belangrijke test te hebben gedaan op een raketbasis in het westen van het land. Volgens het staatspersbureau KNCA was het “een succesvolle test van grote betekenis”. Mogelijk ging het niet om het afvuren van een raket,maar is er een raketmotor getest. Amerikaanse kernwapenexperts denken dat in dat geval de deur naar diplomatie snel dicht zal gaan. De basis werd deels ontmanteld na de top tussen de Noord-Koreaanse leider Kim en president Trump. Toen dit jaar het overleg steeds moeizamer begon te verlopen, werden er weer steeds meer militaire activiteiten gezien. (bron: NOS)

Geen eerlijke asielprocedure voor vluchtelingen en de EU doet niets

Asielzoekers op de Griekse eilanden hebben volgens Oxfam Novib geen toegang tot een eerlijke asielprocedure. En een nieuwe Griekse wet maakt de situatie nog erger, zegt de hulporganisatie. De Griekse regering wil de overvolle opvangkampen vervangen door gesloten opvangcentra. Maar daarmee worden het in feite detentiecentra, zegt Oxfam Novib. [detentiecentra kennen een regime dat strenger is dan in reguliere gevangenissen, waar mensenrechten geschonden worden, zoals een gebrekkigere toegang voor artsen en juristen] De vluchtelingen hebben er maar beperkt toegang tot rechtshulp, omdat er een dringend tekort is aan tolken en advocaten. Twee op de honderd hebben slechts bijstand. De Griekse regering wil 20.000 van de ruim 36.000 migranten van de eilanden over-brengen naar het vasteland. (bron: NOS) Het is schandelijk hoe de Europese Unie de landen aan de Middellandse Zee, waar veel vluchtelingen aankomen, opzadelt met de opvang van en de rechtshulp aan deze asielzoekers.

1,25 biljoen investeringen van olie- en gasbedrijven in de komende 5 jaar

De investeringen die oliebedrijven en gasbedrijven tussen nu en 2024 willen doen, maken het onmogelijk de doelen van het klimaatakkoord van Parijs te halen. Dat zeggen 17 milieuorganisaties. Volgens de onderzoekers wordt in vijf jaar ruim €1260 mrd gestoken in nieuwe olie- en gasprojecten. Die zijn goed voor 148 gigaton CO2, hetzelfde als 1200 nieuwe kolencentrales. Daarmee zou de aarde meer dan 1,5 graden opwarmen, mogelijk 2 graden. Shell zegt het rapport nog niet gezien te hebben, maar herkent de cijfers niet. Het bedrijf benadrukt miljarden te steken in koolstofarme technologieën. (bron: NOS) En wat doet Rutte met deze informatie? Confronteert hij daar zijn ‘vriendjes’ mee? 

De Amerikaanse werkgelegenheid is in november veel sterker gegroeid dan vooraf werd voorzien. De banencijfers over de maanden oktober en september werden verhoogd. Volgens de Amerikaanse ministerie van Arbeid kwamen er vorige maand 266.000 nieuwe banen bij. De markt ging volgens dataverzamelaar Refinitiv vooraf uit van 180.000 nieuwe banen. Het cijfer over de maand oktober werd opwaarts bijgesteld van 128.00 naar 156.000. In september werd de banengroei verhoogd van 180.000 naar 193.000. Economen bij ING benadrukken dat in de cijfers over de maand november ook de terugkeer van 48.000 stakende medewerkers van General Motor is meegeeteld, maar dat het cijfer toch beter dan was verwacht. Zij wijzen er op dat de Federal Reserve met het sterke Amerikaanse banenrapport de komende maanden een adempauze zal gaan inlassen in het rentebeleid. Toch voorzien de ING-economen dat een verzwakking in de econo-mische bedrijvigheid in de VS, vanwege de voortslepende handelsspanningen. De Federal Reserve meldde onlangs voor de maanden oktober tot en met december nog 0,8% groei per jaar te voorzien. De Federal Reserve in Atlanta verlaagde zijn groeiverwachting over het laatste kwartaal van 2019 van 1,7% naar 1,3%. De werkloosheid daalde naar 3,5% van de beroepsbevolking, het laagste niveau sinds december 1969, terwijl vooraf op een ongewijzigde stand van 3,6% was gerekend. De stijging van het uurloon kwam uit op 3,1% op jaarbasis. Dat was iets beter dan vooraf op werd gerekend. Vorige week werd het bruto binnenlands product (bbp) van de Amerikaanse markt bijgesteld naar een toename van 2,1% over het derde kwartaal, tegenover de 1,9% geschatte toename vooraf. Beleggers reageerden overenthousiast, de AEX schoot door de 600. (bron: DFT) Ik heb zo wel eens mijn twijfels over de betrouwbaarheid van de gepubliceerde cijfers. Worden deze wel eens gecontroleerd of deze betrouwbaar zijn. De financieel/economische en politieke belangen ervan zijn zo groot dat aanpassingen verleidelijk kunnen zijn. En wie komt daar nu achter?

Trump blaast blufpoker, hij wil niet tegemoetkomen aan de Chinese eis dat hij de invoerheffingen moet afbouwen

Uitlatingen van de Amerikaanse president Donald Trump dat hij het sluiten van een handelsdeal met China mogelijk over de presidentsverkiezingen heen wil tillen, wakkerden de vrees voor langere economische onzekerheid aan. Maandag drukten tegenvallende industriecijfers op het sentiment. Trump liet vanuit Londen, waar hij voor een NAVO-top is, weten dat het tekenen van een deal met China van hem afhangt. Volgens de Amerikaanse president staan de Chinezen juist te popelen van ongeduld om te tekenen. “Het gaat er alleen om of ik dat wil. We zullen wel zien.” Volgens Trump is het “in bepaalde opzichten beter” om pas na de verkiezingen een deal te sluiten. Welke opzichten dat zijn, zei hij niet. De afgelopen tijd waren er juist positieve geluiden te horen van zowel het Amerikaanse als het Chinese kamp over een voorlopige deal. Daarvoor lijkt een deadline van 15 december logisch, want dan beslist het Witte Huis of extra importheffingen $160 mrd aan goederen uit het Aziatische land doorgaan. (bron: DFT) We zijn er inmiddels al aan gewend dat hij onbegrijpelijke uitspraken doet. In feite wil hij het liefste vandaag de Chinezen onder de duim krijgen, maar dat krijgt hij niet voor elkaar. De Chinezen zijn taai en nu verzet hij de bakens. Hij wordt herkozen als president, ofwel niet. Als er een nieuwe president komt is het zijn probleem niet meer en zal hij als de redder van het Amerikaanse volk uit de ring stappen, als hij wordt herkozen gaat hij ervan uit dat de Chinezen eieren voor hun geld nemen. En zijn absolute heerschappij accepteren. Trump is een gokker die alles of niets speelt. Een tussenweg bestaat voor hem niet.

Trump blaast weer eens hoog van de toren

De Verenigde Staten overwegen importheffingen in te voeren op €2,4 mrd (€2,2 mrd) aan goederen, kaas, champagne, cosmetica, yoghurt en handtassen, uit Frankrijk. Het gaat om een vergelding voor de ‘digitaks’ van 3% die Frankrijk, met terugwerkende kracht tot 1 januari, heeft ingevoerd voor voornamelijk Amerikaanse techbedrijven als Google, Amazon, Apple, Facebook en Microsoft. Die op techbedrijven gerichte belastingmaatregel is volgens het Witte Huis oneerlijk, omdat Amerikaanse mega-tech bedrijven worden getroffen. In totaal worden 20 bedrijven getroffen die minstens €750 mln omzetten, waarvan minimaal €25 mln in Frankrijk, vooral Amerikaanse ondernemingen, maar ook Franse, Duitse, Chinese en Britse. Volgens de EU betalen tech-bedrijven gemiddels 9,6% winstbelasten terwijl andere bedrijven 23% betalen. Het Witte Huis denkt onder andere aan heffingen van 100% op wijn, kaas en handtassen uit Frankrijk, staat in een verklaring van handelsgezant Robert Lighthizer. Ze zouden begin volgend jaar kunnen ingaan na een publieke consultatieperiode. Trump had de maatregel al eerder in scherpe bewoordingen veroordeeld. De aankondiging van mogelijke importheffingen volgt op een zogeheten Section 301-onderzoek naar vermeend oneerlijke handelspraktijken. Eenzelfde soort onderzoek leidde vorig jaar invoerheffingen in op honderden miljarden aan import uit China. Mogelijk beginnen de VS dezelfde procedure tegen Italië, Oostenrijk en Turkije vanwege de ingevoerde digitaks in die landen. (Bron: DFT en Trouw) Het is voor mij onbegrijpelijk dat binnen de Europese Unie geen eenduidige stemming is over de heffing van winstbelasting op activiteiten van multinationals. Ze maken optimaal gebruik van onze aangelegde infrastructuur en hoeven daar, volgens Trump, geen stuiver voor te beta-len. Ik vrees dat we bang zijn voor de Amerikaanse president van het type straatvechter, wij zijn te beschaafd in ons denken en handelen om deze man aan te kunnen pakken.

Chinezen gaan dreigementen omzetten in harde feiten als Trump niet over de brug komt

De Chinese overheid zal binnenkort een zwarte lijst publiceren met “onbetrouwbare entiteiten”. De stap kan leiden tot sancties tegen Amerikaanse bedrijven en een nieuwe escalatie van het handelsconflict tussen het land met de Verenigde Staten. Dat melden Chinese staatsmedia. De publicatie van de lijst wordt naar verluidt versneld vanwege Amerikaanse kritiek op de ontwikkelingen in Hongkong. Eerder gingen al geluiden dat China aan het handelsfront terug zou willen slaan richting de VS vanwege een wet die oproept tot meer democratie in Hongkong. Die wet, die neerkomt op steun aan demonstranten die al een halfjaar de straat opgaan in de zakenstad, werd onlangs door president Donald Trump ondertekend. Sinds mei dreigt de China al concreet met een zwarte lijst, nadat de Verenigde Staten beperkingen oplegde aan techgigant Huawei. (bron: DFT) Trump speelt het ‘spel’ hard tegen de Chinezen. Hij komt met zijn steun aan de demonstranten in HongKong heel dichtbij de Chinezen. Dat zal bedreigend aanvoelen voor de Chinese leiders en die gaan zich daartegen verzetten. Rust en vrede in de wereld worden steeds zeldzamer en interessant is waar Europa in die ontwikkelingen staat.

Nederland gaat het Chinese bedrijf Huawei buitenspel zetten bij de levering van G5-apparatuur. Nederland gaat kiezen voor leveranciers die duurder zijn en minder geavanceerde G5 leveren. Nederland wil alleen de zendmasten bij Huawei kopen, want die zouden ongevaarlijk zijn voor onze staatsveiligheid en van een hoge technische kwaliteit. De vraag is hoe China hierop gaat reageren. ASML wacht op enige tijd op een importvergunning om technologisch hoogwaardige onderdelen aan China te kunnen leveren.

Dienstensector China in de lift

De dienstensector in China is in november sterker gegroeid dan een maand eerder. Dat lieten marktonderzoekers Caixin en IHS Markit weten. De inkoopmanagersindex voor de dienstensector noteerde een stand van 53,5 tegen 51,1 in oktober. Een niveau van 50 of minder duidt op krimp. De samengestelde index, met ook de industrie, liet volgens de onderzoekers voor november een stand zien van 53,2 tegen 52,0 in de voorgaande maand. In Japan liet de dienstensector ook een groei zien. Daar kwam de zogeheten Jibun Bank-inkoopmanagersindex uit op 50,3. Het betreft hier een definitief cijfer. De samengestelde inkoopmanagersindex van Jibun Bank stond op 49,8. (bron: DFT)

Vijf jaar kostte het Gazprom, en 55 miljard dollar, maar nu ligt de Power of Siberia gaspijplijn van Rusland naar China er

Op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/808/articles/1045397/14/2 schrijft Rufus Kain: Sinds maandag stroomt er gas vanuit Siberië naar het industriële noorden van China. De Power of Siberia pijplijn is 3000 kilometer lang en kan jaarlijks 38 miljard kubieke meter gas exporteren, schrijft het Russische bedrijf Gazprom, dat de lijn heeft aangelegd. Volgens persbureau Reuters levert de lijn Rusland $400 mrd op in de komende dertig jaar. De Russische president Vladimir Poetin en de Chinese leider Xi Jinping volgden de opening van de pijplijn via een videoconferentie. Xi noemde het project een mijlpaal en een voorbeeld van een samenwerking waar beide landen voordeel van hebben. Poetin sprak van een historisch evenement, dat Rusland en China dichterbij hun doel brengt; ze streven naar een onderlinge handel ter waarde van $200 mrd in 2024. “Vandaag vieren we de eerste pagina van een dik boek,” zei Gazprom-topman Alexey Miller, “een fascinerend verhaal van Russisch-Chinese samenwerking in de gasindustrie.” De overeenkomst tussen Peking en Moskou dateert van mei 2014. Rusland leed destijds onder sancties die Europa en de Verenigde Staten oplegden, omdat het twee maanden eerder de Krim had geannexeerd. China kampt sinds 2018 met importheffingen vanwege de handelsoorlog met de VS. Naast die sancties, speelt ook de zoektocht naar nieuwe markten een rol in Rusland’s overwegingen. De vraag vanuit Europa stijgt maar traag, omdat de economische groei er laag is, zei Poetin drie dagen na het tekenen van de overeenkomst op het International Economic Forum in Sint-Petersburg. Rusland is wereldleider in gasreserves en China is ‘s werelds grootste gasimporteur. De pijplijn maakt beide landen minder afhankelijk van hun relaties met het Westen. Daarnaast bouwen de twee landen ook letterlijk bruggen: 29 november meldde Reuters de voltooiing van een brug over de rivier de Amoer, waar de pijplijn onderdoor loopt. Die brug gaat van de Russische stad Blagovesjtsjensk naar het Chinese Heihe en is bedoeld om het vrachtverkeer en de handel in landbouwproducten tussen de landen te vergroten. In 2014 zei Gazprom $55 mrd in de pijplijn te investeren. De definitieve kosten heeft het bedrijf niet bekendgemaakt. Evenmin is bekend hoeveel Rusland de Chinezen rekent voor het gas. De komende maanden opent Rusland naar verwachting nog twee pijplijnen. In januari staat de TurkStream naar Turkije op het programma, medio 2020 wordt Nord Stream 2 naar Duitsland verwacht. Deze laatste is controversieel, onder meer omdat de Amerikaanse president Donald Trump in juni dreigde met sancties tegen Europese landen die het Russische gas zullen afnemen. Die Russen durven wel in de toekomst te investeren. Zij wel! De vraag is hoe Trump gaat reageren.

COP25 Madrid

Het sterk verminderen van de CO2-uitstoot, wereldwijde handel in emissierechten en het verdelen van de rekening van klimaatverandering. Over die grote thema’s zijn zo’n 25.000 delegatieleden uit de hele wereld sinds gisteren met elkaar in onderhandeling op de VN-Klimaatconferentie in Madrid. De top wordt voor de 25ste keer gehouden. De doelen die de wereld wil bereiken, staan al vast sinds de Klimaatconferentie van Parijs van 2015. De conferentie in Madrid duurt twee weken.

In Madrid worden de klimaatonderhandelingen vanaf maandag op een hoger niveau voortgezet. Zoals gebruikelijk schuiven in de tweede week van de top ministers aan, ook Nederlandse ministers. Tweede Kamerleden die met de trein wilden komen, gaan met het vliegtuig of de auto. De trein is nu geen optie, vanwege de stakingen van spoorwegpersoneel in Frankrijk. Op de top moeten afspraken worden gemaakt over de laatste regels over de uitvoering van het Klimaatakkoord van Parijs, dat op 1 januari officieel van kracht wordt. Volgens betrokkenen bij de onderhandelingen is er in de eerste week vooruitgang geboekt, hoewel er ook veel is doorgeschoven naar komende week. Het aanscherpen van de ambities staat officieel niet op de agenda in Madrid. Eerder is afgesproken dat dit pas volgend jaar aan de orde komt. Maar nu de protesten buiten op straat aanzwellen, en wetenschappers het ene na het andere rapport produceren over de gevolgen van klimaatverandering, begint de tijd steeds meer te wringen. Voor de jonge activiste Gretha Thunberg was het opnieuw aanleiding voor kritiek op de politici. In haar ogen reageren die te traag op de boodschap van de wetenschap. De VN is het met haar eens. Zo zei VN-secretaris-generaal Guterres bij het begin van de conferentie dat de politieke wil ontbreekt om sneller actie te ondernemen. Nederlandse deelnemers aan de conferentie waarschuwden van tevoren al voor hooggespannen verwachtingen. Hoe graag activisten ook willen dat het sneller gaat, het vaststellen van ingewikkelde technische regels waar landen zich aan moeten houden, heeft nu prioriteit. In Parijs werd immers al afgesproken dat landen hun ambities sowieso elke paar jaar zullen moeten opschroeven, om te beginnen in Glasgow volgend jaar. Op de top worden ook nieuwe onderzoeken gepresenteerd. Zo verscheen er een rapport waaruit blijkt dat oceanen op veel plekken in hoog tempo zuurstof verliezen. Hierdoor ontstaan ‘dode’ zuurstofloze zones. Grotere vissoorten als haaien, tonijn en marlijn hebben hier vooral door te lijden. De oorzaak is vervuiling, maar in toenemende mate ook de opwarming van zeewater, staat in het onderzoek van de IUCN (International Union for Conservation of Nature). Het aantal dode zones is in de afgelopen halve eeuw verviervoudigd. Daarnaast zijn er ongeveer 700 plaatsen in de oceaan die te weinig zuurstof hebben; een grote stijging in vergelijking met de 45 plekken die tijdens onderzoek in de jaren zestig werden gevonden. Namens Nederland zijn komende week de ministers Wiebes, Van Nieuwenhuizen en Kaag aanwezig. Zij gebruiken de top ook om te netwerken en om reclame te maken voor een grote conferentie die Nederland volgend najaar gaat organiseren. Op deze conferentie, in oktober volgend jaar, gaat het over de vraag hoe landen zichzelf het beste kunnen beschermen tegen de veranderingen in het klimaat, die sowieso wel zullen optreden. De Tweede Kamerleden Matthijs Sienot (D66) en Tom van der Lee (GroenLinks) gingen samen in een hybride auto naar Spanje. Een elektrische auto was voor hen geen optie, vertelde Sienot. Hij kon alleen gebruikmaken van een zogenoemde elektrische ‘deel-auto’, die een actieradius heeft van slechts 230 kilometer. Wel de meest milieuvriendelijke optie, maar te omslachtig. “Want met elke keer laden tussendoor, zou dat te lang gaan duren.” Volgens Sienot moet de EU snel aan de slag met betere treinverbindingen. “Dit geeft precies aan hoe hard het nodig is dat we meer snelle treinen krijgen tussen grote steden in Europa. Dat is nu niet goed geregeld en dat moet echt anders.” Komende week zal de Europese Commissie een Green Deal presenteren, met daarin allerlei plannen om de EU duurzaam te maken. Sienot: “Frans Timmermans is bezig met die Green Deal voor Europa. Als hij nou eens om te beginnen inzet op meer snelle treinverbindingen, dat zou een grote stap vooruit zijn.” (bron: NOS) Meer in het volgende blog.

Een kadootje van Rutte voor Trump

De bijdrage van Nederland aan de NAVO-begroting gaat vanaf 2021 omhoog met iets meer dan €5 mln per jaar. De bijdrage van Nederland en andere Europese landen stijgt iets, omdat de Amerikaanse bijdrage omlaag gaat. De bijdrage van de Verenigde Staten daalt, van ruim 22% naar ruim 16% van het totaal. Het verschil wordt omgeslagen naar de overige bondgenoten. Die van Duitsland komt zelfs op hetzelfde niveau als de Amerikaanse bijdrage. Het is een geste aan de Amerikaanse president van relatief kleine bedragen. De 29 NAVO-landen hebben ooit afgesproken om in 2024 het bedrag van 2% van hun nationaal inkomen uit te geven aan defensie. Nederland zit onder de 1,4%. President Donald Trump trok van leer tegen de lidstaten die in zijn ogen te weinig uitgeven aan defensie en kondigde dreigend aan leiders hierop aan te spreken. Hij stelde zich openlijk de vraag of de VS bondgenoten, die tekortschieten, nog wel zouden moeten verdedigen. Trump claimde als zijn verdienste dat de NAVO-landen hun defensiebe-stedingen sinds zijn aantreden verhogen. Volgend jaar was dat $130 mrd, maar slechts 9 lidstaten halen de norm van 2% van het nationaal inkomen. “Wij geven nu echt heel veel uit aan materieel”, aldus Rutte. “De grote vraag is: hoe werk je toe naar de 2%. Daar zijn we nog lang niet. Dat zal een groot thema zijn bij de komende verkiezingscampagne.” Naast de lastenverdeling werd gesproken over onder meer terrorisme, Rusland, de op-komst van China, wapenbeheersing, de paraatheid van de strijdkrachten en de ruimte als NAVO-domein. De kritiek van de Franse president Macron op het bondgenootschap, en met name Turkije, kwam ook ter sprake. Een voorstel om een groep deskundigen te laten kijken naar verbetering van de samenwerking binnen de NAVO kreeg al steun van diverse leiders.

NAVO-chef Jens Stoltenberg had er van tevoren alles aan gedaan om de kans op ruzie zo klein mogelijk te houden. Normaal duren NAVO-toppen zo’n twee dagen, nu werd de top in Londen, ter ere van de 70ste verjaardag van de alliantie, beperkt tot een werksessie van amper een dag, te houden op woensdag in een golfhotel even buiten de Britse hoofdstad. De steile Noor moet van binnen hebben gegromd toen hij zag hoe NAVO-leiders zich niets aantrokken van zijn poging tot damagecontrol en gewoon al dinsdag, een dag voor de top, elkaar begonnen af te vallen. Trump omschreef Emmanuel Macrons recente verklaring dat de NAVO hersendood is als ‘heel, heel gemeen’. Macron verweet Trump dat hij zich eenzijdig terugtrok uit Syrië. Ook attaqueerde de Franse president zijn Turkse collega Recep Tayyip Erdogan, omdat deze wapens koopt van NAVO-tegenstander Rusland en in Syrië de Koerdische – door andere NAVO-landen gesteunde – YPG-militie aanvalt. Erdogan sloeg terug met de opmerking dat hij geen steun zal geven aan de verdediging van de Baltische staten als de NAVO hem niet steunt tegen de Koerden. Hoewel Trump ooit de NAVO verouderd noemde, heeft Amerika onder hem meer geld uitgetrokken voor de versterking van de defensie van Oost-Europa in reactie op de Russische bezetting van de Krim. En hoewel het met veel gezucht en gesteun gepaard gaat, hebben de Europese bondgenoten €117 mrd meer uitgetrokken voor defensie. Tal van landen halen nog niet het doel van 2% van het bruto binnenlands product, maar de druk van Trump werkt en zorgt voor een opwaartse lijn, stelt Stoltenberg tevreden vast. De Amerikaanse president lunchte met de negen landen die reeds de 2%-norm halen. De 2-procenters, in zijn woorden. “Ik betaal”, grapte hij. Ook speelt de NAVO gestaag in op nieuwe dreigingen. Nadat in 2016 cyberspace tot nieuw strijddomein was verklaard, naast land, zee en lucht, gebeurde nu op de top in Londen hetzelfde met de ruimte. De NAVO wil haar afschrikkingsmacht uitbreiden naar deze moderne potentiële slagvelden. Voorts slaat het bondgenootschap met bezorgdheid de militaire opbouw van China gade, het wil het land graag betrekken bij wapenbeheersingsonderhandelingen. (bronnen: RTL en De Morgen) Trump heeft handig gebruik gemaakt van de meningsverschillen binnen de Europese bondgenoten. Ze staan nu allemaal bij hem in de rij om militair materiaal te bestellen om te voldoen aan de 2% bbp-norm. De eerste negen, die daaraan voldoen, kregen zelfs een lunch aangeboden van hem. In feite is Europa tot weinig in staat. Trump dreigt wel, maar de VS zullen nooit uit de NATO stappen, zolang de Amerikaanse wapenindustrie orders binnenhalen vanuit Europa. De NATO heeft drie jaar geleden ‘cyberspace’ als een nieuw werkterrein naast ‘ter land, ter zee en in de lucht’. Maar hoe stelt de NATO zich dat voor? Ik zie geen enkele beweging en bovenal er is heel veel geld voor nodig en Europa blijft afhankelijk van de VS.

Er moet een einde komen aan de macht van het neo-liberalisme (=kapitalisme)

Op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/808/articles/1045397/14/1 schrijft Hans Nauta over een ontwikkeling waaraan snel een einde moet komen. Pakistan moet twee mijnbouwbedrijven $5,9 mrd betalen, heeft het arbitragehof van de Wereld-bank bepaald, zonder dat daar enige prestatie tegenover staat. Het is niet nieuw, ik heb over arbitragerechtbanken al eerder geschreven: recht spreken zonder dat daarover in beroep kan worden gegaan en buiten nationale rechtbanken om. Lees en huiver, hoe kapitalisten zich verrijken. Antofagasta PLC uit Chili en Barrick Gold Corporation uit Canada krijgen $5,9 mrd voor een project dat Pakistan nooit heeft goedgekeurd en dat nooit is uitgevoerd. Ze eisten schadevergoeding. De bedrijven wonnen de zaak voor een arbitragerechtbank van de Wereldbank; die bank is opgericht om ontwikkelingslanden te helpen. De Amerikaanse top-econoom Jeffrey Sachs heeft felle kritiek. Pakistan wordt beroofd, vindt hij, en er is geen eerlijk spel gespeeld. De schadevergoeding bedraagt bijna 2% van het bruto binnenlands product (bbp) van Pakistan, dat financiële steun krijgt van het Internationaal Monetair Fonds, een zusterorganisatie van de Wereldbank. “Het is ruim tweemaal zoveel als Pakistan uitgeeft aan gezondheidszorg voor 200 miljoen mensen, in een land waar 7% van de kinderen voor hun vijftiende verjaardag sterft”, schrijft Sachs, professor aan de Columbia University. Sachs is ook betrokken bij de duurzame ontwikkelingsdoelen van de VN. Bij internationale investeringsrechtbanken kunnen bedrijven, buiten de reguliere rechtbank van landen om, een zaak beginnen tegen landen die hun belangen zouden schaden. In dit geval achtte het Hooggerechtshof van Pakistan het mijnbouwproject in strijd met de Pakistaanse wet. Daarop stapten de mijnbouw-bedrijven naar de arbitragerechtbank van de Wereldbank, het International Center for the Settlement of Investment Disputes. Drie rechters gaven de mijnbouwers alsnog gelijk. De uitspraak is in augustus gepubliceerd en komt nu in het nieuws doordat Sachs er een spot-licht op zet. De zaak gaat terug tot 1993, toen de Amerikaanse mijnbouwer BHP een joint venture sloot met de ontwikkelingsautoriteit van de Pakistaanse provincie Balochistan. Het idee was om naar goud en koper te zoeken en, als dat succesvol was, een mijnbouw-licentie aan te vragen. Het project kwam nooit van de grond. Het Pakistaanse Hoogge-rechtshof stelde in 2013 vast dat de ontwikkelingsautoriteit de mijnbouwwet had over-treden. Er was geen transparante aanbesteding geweest en de autoriteit was niet bevoegd om zo’n vergaand contract te sluiten. De voorzitter ervan leefde boven zijn stand, aldus het hof, wat duidt op corruptie. Antofagasta kreeg het contract in 2006 in handen voor $167 mln en verkocht de helft aan mede-eiser Barrick Gold Corporation. De investerings-rechtbank bepaalt de waarde van het project nu op $4 mrd. De schadevergoeding is gebaseerd op de winsten die de mijnbouwers hadden kunnen maken als het niet-bestaande project was doorgegaan. Volgens de investeringsrechtbank hadden de mijn-bouwers recht op een gebied van 1000 vierkante kilometer, ook al verbiedt de Pakistaanse wet licenties voor zulke grote oppervlaktes, zegt Sachs. Ook stelt de investeringsrechtbank eenzijdig vast dat de mijnbouwers vijftien jaar lang belastingvoordelen zouden genieten. Daarbij komen nog rente met terugwerkende kracht en juridische kosten. In totaal $5,9 mrd. Investeringsrechtbanken liggen vaker onder vuur, ook in verband met Ceta, het handelsverdrag tussen de Europese Unie en Canada dat het Nederlandse parlement nog moet ratificeren. Het idee achter investeerdersbescherming is dat bedrijven niet de dupe worden van grillige overheden. De EU zegt dat de investeringsrechtbank van Ceta is gemoderniseerd: de arbitracommissie is transparanter en er komt een mogelijkheid om in beroep te gaan. Prof Sachs roept op om het ‘kapotte’ arbitragesysteem te repareren, want nu staat het grote ondernemingen toe om arme landen uit te buiten.

Als het kabinet jaarlijks een miljard extra uittrekt voor natuurherstel zijn de stikstofproblemen opgelost, zegt Bouwend Nederland

Het kabinet handelt te lichtzinnig over natuurherstel, schrijft Jeanninne Julen in Trouw op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/809/articles/1046072/4/2 Bouwend Nederland wil dat het kabinet jaarlijks een miljard extra investeert in het herstellen van kwetsbare natuurgebieden. De brancheorganisatie voor bouwbedrijven hoopt zo te voorkomen dat er binnenkort weer een stikstof- of andere milieucrisis dreigt. Met de aangekondigde spoedmaatregelen helpt het kabinet de lamgeslagen bedrijvigheid weliswaar even op gang, maar als er onvoldoende oog is voor de natuur liggen al die werkzaamheden over een paar jaar weer stil, vrezen de bouwers. “We moeten geen pleisters plakken of de vinger in de dijk stoppen”, zegt stikstofdeskundige en lobbyist Martijn Verwoerd van Bouwend Nederland. “Laten we nu eindelijk eens werken aan het verzwaren van die dijk.” Verwoerd wijst op het advies van de Raad van State. Nog geen week geleden noemde dat adviesorgaan de spoedmaatregelen van het kabinet om de bouwbedrijven op gang te helpen ‘aanvaardbaar om het acute probleem op te lossen’. Maar, zei de Raad van State ook, ‘op de langere termijn is het niet houdbaar’. Verwoerd ziet al maanden toe hoe toekomstige werkzaamheden van bedrijven opdrogen. Hij legde zijn oor te luisteren bij natuurorganisaties om van hen te horen hoe een tweede stikstofdebacle te voorkomen valt. Als het kabinet zeven tot tien jaar lang één miljard extra steekt in het opkalefateren van de nu gekwelde natuurgebieden, dan zullen die ‘spectaculair herstellen’, kreeg Verwoerd van vereniging Natuurmonumenten te horen. Volgens Kirsten Haanraads van Natuurmonumenten zit dat spectaculaire herstel hem in het robuuster maken van de Nederlandse natuur. Ze wijst op een oud plan: het aaneenrijgen van verschillende natuurgebieden, de zogeheten ecologische hoofdstructuur. Komt een bepaalde bloemsoort in het ene gebied niet meer tot bloei, dan kan deze via de verbinding ‘vluchten’ naar een andere plek. Volgens Haanraads een “win-win-winsituatie” voor kabinet, natuur en ondernemers. Want hoe meer de natuur kan hebben, hoe meer er economisch mogelijk is. Toch trok het kabinet een paar jaar terug de stekker uit datzelfde plan. Of het nu wel gaat lukken durft Verwoerd niet te zeggen. Het CDA heeft er in ieder geval wel oren naar. “En die partij zit in de coalitie.” Dan stelliger: “Het kabinet moet nu laten zien dat het menens is. Naast een stikstofcrisis speelt hier ook een vertrouwenscrisis. Bij de ondernemers die niet weten waar ze aan toe zijn, maar ook bij de natuurorganisaties. Het kabinet heeft natuurorganisaties een knauw toegediend toen het een streep zette door het weerbaarder maken van natuurgebieden. En nu gaat datzelfde kabinet misschien snijden in die beschermde Natura 2000-gebieden. Je moet serieuze keuzes maken, zodat je bij het volgende stofje niet weer hard op de noodrem moet trappen.” Verwoerd denkt dat die €1 mrd extra per jaar er is. Hij wijst op het begrotingsoverschot en op wat in Haagse kringen het fonds van Wopke (Hoekstra, minister van financiën) is gaan heten: een investeringsfonds van het kabinet. Doen bouwers het in de tussentijd ook wat rustiger aan om de natuur te laten herstellen? “De bouw zorgt maar voor 0,6% van de stikstofuitstoot. We bouwen al aardgasloos. En de auto’s van bewoners die daarnaartoe rijden worden ook al schoner.”

Op 95% van de PFAS-stoffen die vrijkomen bij Chemours in Dordrecht, is te weinig controle, zegt de provincie Zuid-Holland. Het gaat om afvalstromen die het terrein verlaten. De provincie ziet toe op de uitstoot via lucht,water en riool, maar niet op het afval van het bedrijf. 95% van de stof verlaat via de afvalstromen het fabrieksterrein, aldus de provincie. Volgens Chemours moet de PFAS-uitstoot volgend jaar met 99% verlaagd zijn, maar dat gaat volgens Zuid-Holland niet over de afvalstromen. Chemours zegt dat bijna alle PFAS-stoffen vernietigd of opnieuw gebruikt worden.

Een ander onderwerp dat de komende jaren ook actueel gaat worden is de slappe ondergrond van klei en veen in delen van ons land die het draagvlak missen voor meer, langere en snellere treinen, zoals dat is vastgelegd in de doelstellingen van het Klimaatakkoord (en dat door de Europese Commissie gaat worden opgelegd). De infrastructuur van ons spoor vereist een ‘robuustere’ structuur, stelt Rolf Dollevoet, hoogleraar ‘spoor’ aan de TU in Delft. Op dit moment dateert 80% van de tijd van de stoomlocomotief, aangelegd ongeveer 150 jaar geleden. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu stelt dat het onderwerp de aandacht heeft. Een woordvoerder van de minister laat weten dat de veiligheid op dit moment nergens in het geding is. Dat wordt ook niet gesteld, Maar, stelt het Economisch Instituut voor de Bouw, de overheid wil onderhoud gaan plegen, terwijl van een grondige aanpak waarmee de toekomst van het land is gediend, – nog – geen sprake is. Die opdracht is te complex voor dit kabinet en het kost geld. Ik heb het onderwerp al meerdere keren aan de orde gesteld dat Mark Rutte door de mand gaat vallen met zijn aanpak van structurele problemen tijdelijk op te lossen met onderhoud. Bij alles wat hij en zijn kabinet zich voornemen gaat het om oppervlakkige reparaties. Niet om nieuwbouw, dat mijdt hij omdat hem ‘visie’ ontbeert. Hij weet dat van zichzelf, hij heeft dat op 3 september 2013 aan het Nederlandse volk duidelijk gemaakt. “Ik ben een onderhoudsmonteur, geen architect met een visie”, dan wel woorden van gelijke strekking. Achteraf bezien, wisten toen komende generaties al dat ze weinig van Mark Rutte te verwachten hadden voor de inrichting van de samenleving waarin zij zouden moeten (samen)leven. Nu wordt dat harde realiteit. Ik zal aangeven wat de premier niet doet. CO2, stikstof en PFAS zijn probleemdossiers voor hem. Hij kondigt noodwetten aan om te kunnen overleven, hij komt met tijdelijke financiële ondersteuning, maar de problemen zijn voor hem en zijn kabinet te complex om ze structureel aan te pakken. De verduurzaming van onze maatschappij vergt zware ingrepen, vooral bij het bedrijfsleven. Die aanpak wil hij onder alle omstandigheden voorkomen want hij denkt dat ondernemers, zijn vriendjes, hem daarvoor zullen afstraffen. En toch wordt die denktrant catatrofaal voor de toekomst. Want het stikstof- en PFAS problematiek vereist dat er duurzamer gebouwd gaat worden door de bouwondernemers en de productie en het industriële gebruik van tefal en al die andere 5.999 andere chemische stoffen, die niet afbreekbaar zijn in de natuur (mens, dier en milieu), wordt gestopt. En dan graag Europees en nog liever mondiaal. De aanpak van ‘wij gaan dat op de agenda zetten op ministersnivo in Brussel’ lost dat probleem vooralsnog niet op. Nederland heeft dringend behoefte aan een nieuwe leider MET ‘Visie”.

De Green Deal van Frans Timmermans

Op zijn eerste werkdag als vice-voorzitter van de Europese Commissie was Frans Timmermans te gast bij De Wereld Draait Door, een life-style talkshow over politiek, wetenschap, sport, cultuur en media , gepresenteerd door Matthijs van Nieuwkerk, iedere werkdag van 7 tot 8 pm. Timmermans wilde, vanuit zijn nieuwe baan als de Klimaatpaus, zijn achterban van de PvdA even komen bedanken voor de steun die hij van hen gehad heeft. Dat zet ik even in een context: hij moet de komende 5 jaar de belangen verdedigen van de 522 miljoen burgers, die in de Europese Unie wonen. En dan begint hij in een klein landje, van de 28 lidstaten, met ruim 17 miljoen inwoners (3,2%) bij de VARA zijn eerste mediaoptreden over zijn aanpak over de Klimaatproblematiek. Ik ben heel blij dat Timmermans niet de Voorzitter van de nieuwe EC is geworden, want daarvoor is hij onbekwaam. Ik betwijfel zelfs of de portefeuille van Klimaat voor hem niet veel te complex zal blijken te zijn. De tijd zal het leren.

Verslechterende marktomstandigheden voor Britse banken; ING beboet

Kredietbeoordelaar Moody’s is negatiever geworden over het Britse bankenstelsel. De prognose voor de sector is verlaagd naar negatief van stabiel. Volgens de firma wegen de verslechterende marktomstandigheden op de kwaliteit van de activa en de winsten. Ook hebben veel financiële instellingen last van de lage rentes, toegenomen concurrentie op het hypotheekmarkt en krimpende marges. Volgens Moody’s toont de Britse economie tekenen van verzwakking. Daar komt de onzekerheid rondom de Brexit nog eens bovenop. (bron: DFT)

ING heeft een akkoord bereikt met Italiaanse autoriteiten over een schikking in een witwasonderzoek, zeiden ingewijden tegen persbureau Reuters. De twee partijen zouden het eens zijn geworden over een schikking van €30 mln. De schikking moet nog worden goedgekeurd door de Italiaanse rechter, maar de ingewijden zeggen dat de aanklagers al akkoord zijn. ING wil zelf nog niet ingaan op de zaak. “We praten nog steeds met de Italiaanse autoriteiten over het onderzoek. Momenteel willen we er nog niet op reageren”, schrijft de bank. Het Italiaanse onderzoek begon in maart van dit jaar, nadat Milanese aanklagers door meerdere Europese landen, waaronder Duitsland, werden verzocht om onderzoek te doen naar honderden klanten bij de bank. ING mocht sindsdien geen nieuwe klanten aannemen. Het is niet de eerste keer dat ING schikt in een witwaszaak. Vorig jaar schikte de bank voor €775 mln met het Openbaar Ministerie (OM) in een onderzoek naar betrokkenheid bij witwaspraktijken. ING gaf toen toe dat het tekortschoot bij het voorkomen van witwassen. (bron: nu.nl)

In België is er een wettelijk verbod op de invoer van een negatieve rente op spaargeld, maar in Nederland komt er voorlopig geen verbod. Dat heeft minister Hoekstra van Financiën aan de Tweede Kamer laten weten. Kamerleden hadden hem gevraagd om zo’n verbod te onderzoeken. Kamerleden maken zich zorgen dat ook de kleine en gemiddelde spaarder voor het onderbrengen van zijn spaargeld moet gaan betalen. Ook Hoekstra vindt zo’n negatieve spaarrente onwenselijk, maar onderneemt geen actie. Hij noemt een verbod erop nu nog een te drastische stap met onevenredige nadelen. Het kan wel zijn dat hij zo’n verbod in de toekomst invoert, als het spaargeld niet meer bij banken terecht kan die geen negatieve rente berekenen. (bron: NOS) De vraag is wiens belangen met deze stellingname worden gediend. Hoekstra spreekt over ‘onevenredige nadelen’, maar voor wie en als die er nu al zijn [een rente van €10 per jaar bij de staatsbank ABNAmro voor €100.000 spaargeld] wie zijn dan de slachtoffers? En nog belangrijker ‘wie doet ons dat aan’? Ik zal het de minister en de Kamerleden vertellen: een monetair beleid dat wordt gestuurd door neo-liberale spelregels en dienstbaar is om de belangen van de kapitalisten, ook wel genoemd het grote geld, de rijken dezer aarde, te versterken. Het is pure diefstal van het spaargeld van de burgers dat hier plaatsvindt en wordt uitgevoerd door de lakeien die dat systeem dienen, waaronder de EU, ECB, Rutte, Hoekstra en Koolmees. Het is maar dat U dat weet.

Minister Wopke Hoekstra (Financiën) sprak zich ook uit over het EU-deposito-garantie-stelsel. Hij geeft de moed niet op over zo een Europese spaargarantie. „Integendeel”, zei hij in Brussel waar de EU-ministers van Financiën daarover geen akkoord konden bereiken. „De discussie is losgetrokken.” De onderhandelingen worden in 2020 hervat. Met de beoogde uitbreiding van de nationale garantiestelsels worden de tegoeden van spaarders in alle eurolanden tot €100.000 beschermd als een bank failliet gaat. De hoop op een doorbraak was toegenomen nadat vorige maand de Duitse minister Olaf Scholz had laten weten dat het tijd is om de bankenunie te voltooien, inclusief een Europese spaargarantie. De oprichting van het Europese garantiestelsel, EDIS in vakjargon, ligt al sinds eind 2015 op tafel maar wordt vooral door Duitsland tegengehouden. De lidstaten ruziën onder meer over hoe banken hun balansen moeten opschonen om de risico’s van faillissementen zoveel mogelijk te voorkomen. Eurogroep-voorziter Mario Centeno benadrukte tijdens een persconferentie dat EDIS „de ontbrekende schakel” is van de bankenunie. Volgende week bespreken de EU-leiders tijdens hun top in Brussel de kwestie. De ministers bereikten wel een principe-akkoord over de verdragswijzigingen die nodig zijn voor de hervorming van het ESM, het permanente noodfonds voor eurolanden in financiële problemen. De nationale parlementen moeten daaraan hun goedkeuring geven. In juni zijn de lidstaten overeengekomen dat het ESM in de toekomst alleen nog leningen mag verstrekken aan landen met een houdbare staatsschuld. De Eurogroep krijgt meer te zeggen over hulpprogramma’s zoals die waarmee Griekenland de afgelopen jaren op de been is gehouden. Het ESM wordt uiterlijk vanaf 2024 ook ingezet als vangnet voor probleembanken. (bron: DFT) De eurozone kampt al meer dan tien jaar met probleembanken, volgens zeggen, voornamelijk in de Zuid-Europese lidstaten. Dat de rijke landen dat probleem niet hebben, want de financiële eisen, waaraan banken moeten voldoen qua soliditeit (= betrouwbaar, degelijk), volgens Basel III, zijn zo laag dat het niet verwonderlijk is dat bijna alle banken gezond en solide worden geacht, moet uiteindelijk nog maar blijken. Als het eigen vermogen van banken zou worden verhoogd naar een redelijker norm van tussen de 5% en 8% van het balanstotaal (leverage ratio), is het maar de vraag hoeveel banken dan nog steeds als betrouwbaar en veilig worden aangemerkt. Als de normen in het bankwezen niet eerst grondig gaan worden aangepast blijft het onzeker hoe gezond onze banken wel zijn. Hoekstra spreekt over een vangnet voor banken, maar hoe groot die problemen zijn, daar spreekt Hoekstra niet over. Ik heb eerder al aandacht voor gevraagd voor https://www.mckinsey.com/industries/financial-services/our-insights/global-banking-annual-review-2019-the-last-pit-stop-time-for-bold-late-cycle-moves waarover ook het NRC publiceerde https://www.nrc.nl/nieuws/2019/10/22/ruim-helft-van-de-banken-niet-goed-voorbereid-op-crisis-a3977650 <citaat> https://www.bestebank.org/mckinsey-onderzoek-bankwezen-2019/ Volgens dit onderzoeksrapport zullen 60 % van alle banken wereldwijd een nieuwe nieuwe recessie en een daarop volgende financiële crisis  niet overleven. McKinsey waarschuwt de banken om nu radicale maatregelen te nemen voordat het te laat is. Het is nu hoog tijd voor de laatste pit-stop anders zullen ze de finish niet halen. Banken zijn steeds minder attractief voor beleggers en de prestaties nemen af. Meer dan 60% van de banken eten al van het eigen vermogen om te overleven, aangezien de kosten hoger zijn dan de rendementen. Ze vernietigen waarde en leveren geen toegevoegde waarde meer. Het zijn zombiebanken. Tijdens een nieuwe recessie en toenemende negatieve rentes zullen vele banken beginnen met omvallen. Volgens het rapport van MaKinsey moeten banken zich gaan heruitvinden, schaalvergroten, differentiëren of ze zullen verdwijnen. Banken moeten innoveren en een duidelijke missie opstellen voor hun bestaan anders zullen vele banken binnen twee jaar vergaan. Er wordt in het rapport niet direct gesproken over Deutsche Bank of BNP Parisbas, twee belangrijke Europese systeembanken, die in feite al bankroet zijn. Het is waarschijnlijk zo dat het McKinsey rapport over het bankwezen alles nog netjes formuleert om geen paniek te zaaien. </citaat> Over deze kant van het bankwezen spreekt Hoekstra niet en is dat niet verwijtbaar?

Productieprijzen in de eurozone blijven stabiel; economische groei 0,2%

De producentenprijzen in de eurozone zijn in oktober met 0,1% gestegen ten opzichte van een maand eerder. In de gehele Europese Unie stegen de producentenprijzen in september eveneens met 0,1% op maandbasis, aldus Eurostat. (bron: DFT)

De eurozone is in het derde kwartaal met 0,2% gegroeid ten opzichte van het kwartaal hiervoor, blijkt uit cijfers van statistiekbureau Eurostat. Hiermee is de groei even groot als het vorige kwartaal. In vergelijking met een jaar eerder groeide de economie van de eurozone met 1,2%. De Europese Unie als geheel groeide iets sterker: met een groei van 0,3% ten opzichte van het tweede kwartaal en 1,4% in vergelijking met een jaar eerder. De economische groei van het eurogebied werd vertraagd door tegenvallende resultaten in de internationale handel. Zo kromp de voorraad-verandering met 0,1%. Positief waren de consumentenbestedingen, die stegen in vergelijking met het tweede kwartaal met 0,3%. Ook werd de economie gestuwd door een groei van de overheidsuitgaven. De grootste en derde economie van het eurogebied, Duitsland en Italië, groeiden minimaal met 0,1%. Ook in Frankrijk was er sprake van een kleine economische groei, met 0,2%. De Nederlandse economie groeide met 0,4%. Verder had het statistiekbureau slecht nieuws over de retailsector van het eurogebied. Deze kromp in oktober met 0,6%, een grotere krimp dan verwacht. (bron: nu.nl)

Duitsland heeft te kampen met tegenwind van de wereldwijde handelsspanningen, de afzwakkende economie, problemen in de autosector en onzekerheid rond de Brexit

De fabrieksorders in Duitsland zijn in oktober met 0,4% gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat blijkt uit cijfers van het Duitse federale statistiekbureau. In september gingen de orders voor Duitse fabrieken nog met een herziene 1,5% omhoog. Op jaarbasis krompen de Duitse fabrieksorders met 5,5%, na een afname met een herziene 5% een maand eerder. Volgens het statistiekbureau was op maandbasis sprake van een behoorlijk zwakkere binnenlandse vraag. De buitenlandse vraag steeg wel, dankzij meer orders vanuit landen in de eurozone. Vanuit de rest van de wereld daalden de bestellingen. ING-econoom Carsten Brzeski schrijft in een reactie dat de daling van de orderportefeuille in de Duitse industrie aanhoudt en dat 2019 waarschijnlijk het tweede jaar zal worden met een zwakkere instroom van nieuwe bestellingen. De industrie in de grootste economie van Europa heeft te kampen met tegenwind van de wereldwijde handelsspanningen, de afzwakkende economie, problemen in de autosector en onzekerheid rond de Brexit. (bron: DFT)

De productie van de Duitse industrie is in oktober met 1,7% gedaald. Dat meldde het Duitse federale statistiekbureau. Het gaat om een aanzienlijk lager cijfer dan in doorsnee werd verwacht. Een zware tegenvaller dus. In september nam de industriële productie in Duitsland met 0,6% af. De roep om fiscale maatregelen om de economie te stimuleren, zoals opgevoerde overheidsuitgaven of belastingverlagingen, wordt in Duitsland steeds sterker. Tot nu toe heeft de Duitse regering daar geen gehoor aan gegeven, omdat de economie van het land niet in een crisis zou verkeren. ING-econoom Carsten Brzeski ziet weinig aanwijzingen voor verbetering in de Duitse industrie in de komende maanden. Orderboeken lopen terug, terwijl bedrijven met hoge bedrijfsvoorraden blijven zitten. Op zich komt deze ontwikkeling niet onverwachts. Ook in het komende jaar daarin geen verandering komen. Ook al omdat de machtspositie van Merkel in Brussel tanende is en ze in eigen huis in politieke problemen kan geraken zodra de SPD, als coalitiepartner, het voor gezien houdt. De politieke panelen bij onze oosterburen verschuiven en waartoe dat gaat leiden is de vraag. Nederland zal daar zeker nadelen van ondervinden, in welke mate en vorm dan ook.

OZB en de afvalstoffenheffing in 2020 omhoog

In 2020 stijgt de onroerendezaakbelasting (ozb) met gemiddeld 4%, wat bijna twee keer zoveel is als in 2019. In twaalf gemeenten is die stijging zelfs meer dan 10%. Ook gaat de afvalstoffenheffing met een stijging van 8% fors omhoog. Dat meldt de Vereniging Eigen Huis op basis van eigen onderzoek. Gemiddeld betalen woningeigenaren komend jaar 4% meer aan ozb, wat op een verhoging van €12 komt. De onderlinge verschillen tussen gemeenten zijn echter groot. Zo betaalt men in Nijmegen drie keer zoveel ozb als in Sliedrecht, met respectievelijk €568 tegenover €189. In het Noord-Brabantse Laarbeek stijgt de ozb het meest, met maar liefst 32,5%. De afvalstoffenheffing gaat hier ook behoorlijk omhoog; deze stijgt met bijna 50%. Opgeteld betekent dit een gemiddelde kostenstijging van €200. De afvalstoffenheffing stijgt omdat de belasting voor gemeenten per 1.000 kilo afval sinds 2018 is verhoogd van €13 naar €31. Dat is gedaan om de verbranding van restafval te ontmoedigen en afvalscheiding en hergebruik te stimuleren. De kostenverhoging wordt doorberekend aan huishoudens. Volgens gemeenten is een reden voor de ozb-tariefverhoging dat er steeds meer geld nodig is om de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) goed uit te kunnen voeren. VEH-directeur Rob Mulder vindt dit onwenselijk. “De bekostiging van WMO en Jeugdzorg is een zaak tussen de Rijksoverheid en gemeentelijke overheden. Zij moeten dit onderling regelen, laat de huiseigenaar hier buiten.”

Spoedwet stikstofproblematiek door de 2e Kamer: nu de 1e Kamer nog

Een kleine meerderheid in de Tweede Kamer heeft met enige tegenzin ingestemd met de spoedwet van minister Carola Schouten (Landbouw) om de stikstofproblemen aan te pakken. GroenLinks en PvdA, nodig voor een meerderheid in de Eerste Kamer, stemden tegen. De SGP zag vooralsnog geen beter alternatief en gaf de wet het voordeel van de twijfel. “Deze spoedwet is niet ons plan. Het is nodig om uit het juridisch moeras te komen en er niet verder in te zakken”, zei SGP-Kamerlid Roelof Bisschop voorafgaand aan de stemming. “Tegelijkertijd schreeuwen aannemers om een eerste stap, zodat er weer genoeg woningen gebouwd kunnen worden. Deze wet biedt daar haakjes voor.” Naast coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, was er steun van 50PLUS, SGP en het oud-VVD-Kamerlid Wybren van Haga. Niet het brede draagvlak waar Schouten op hoopte. GroenLinks en PvdA toonden zich tijdens de wetsbehandeling in de Kamer kritisch over het pakket aan maatregelen zoals dat toen op tafel lag. GroenLinks wil dat de veestapel ook wordt aangepakt en de PvdA waarschuwde voor de juridische (on)houdbaarheid. “De wet is juridisch zeer wankel”, zei GroenLinks-Kamerlid Laura Bromet. “We willen geen tweede debacle.” Bromet doelt op het oude stikstofbeleid waar de Raad van State (RvS) eind mei een streep door zette waardoor bouwprojecten stil kwamen te liggen. “Het juridische ijs is niet al te dik, er zitten soms ook wakken in”, zei William Moorlag (PvdA). Hij zet ook vraagtekens bij het eenmalig beschikbare bedrag voor natuurherstel door het kabinet van €250 mln. Moorlag wil dat er structureel geld wordt uitgetrokken. Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) en Bromet missen ferme maatregelen in deze spoedwet, zoals het aanpakken van de veestapel en een halt toeroepen aan de plannen voor Lelystad Airport. De kritische Kamerleden voelen zich gesteund door het advies van de Raad van State (RvS, het belangrijkste adviesorgaan van het kabinet bij wetgeving. De RvS begrijpt dat het kabinet op de korte termijn iets wil doen aan de stikstofproblematiek, maar het is onduidelijk of deze wet het gewenste effect heeft. Het gaat om een zogenoemde drempelwaarde van de stikstofuitstoot, waardoor projecten die daaronder blijven, hervat kunnen worden, een andere samenstelling van veevoer en maatregelen voor natuurherstel. Noodwetgeving moet de veiligheid garanderen, zoals het versterken van dijken en de kustlijn. De stemverhoudingen leiden tot een probleem in de Eerste Kamer. Als deze uitslag wordt gekopieerd naar de senaat, is er geen meerderheid. Die stemming wordt naar alle waarschijnlijkheid nog voor de kerstvakantie gehouden, maar die datum staat nog niet vast. Deze spoedwet is niet dé oplossing voor het stikstofprobleem, wordt steeds vanuit het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit benadrukt. “Dit is niet de wet die alles gaat oplossen”, zei minister Schouten in de Kamer. Dit pakket aan maatregelen moet ervoor zorgen dat het kabinetsstreven om 75.000 woningen per jaar te bouwen gehaald kan worden en zeven infrastructurele projecten hervat kunnen worden. Het zijn oplossingen voor de korte termijn. De spoedwet zorgt ervoor dat er een drempelwaarde kan worden voorbereid. Met zo’n drempelwaarde kunnen projecten die met de stikstofuitstoot onder een nog te bepalen maximum blijven, worden hervat of worden opgestart. Nu liggen zo’n achttienduizend projecten stil, omdat de vergunningen zijn uitgegeven op basis van het oude stikstofbeleid dat door de Raad van State eind mei werd verboden. Diezelfde Raad van State, met naast een rechtsprekende tak ook een adviserende afdeling, had ook veel kritiek op het invoeren van een drempelwaarde. Het kabinet mag niet zomaar bouwprojecten met een lage stikstofuitstoot vrijstellen van een vergunning onder het mom van een drempelwaarde, concludeerde de RvS. Er moet eerst een “geloofwaardig en effectief pakket aan maatregelen” komen voor natuurherstel, anders heeft een drempelwaarde geen zin. Voor de RvS is het verder onduidelijk of de veevoermaatregelen voldoende bijdragen aan een verlaging van de stikstofuitstoot. Dat pakket zou in eerste instantie nog deze maand worden gepresenteerd door Schouten, maar dat wordt waarschijnlijk enkele weken later in januari. Verder komt er een stikstofregistratiesysteem. Daarmee wordt per gebied in kaart gebracht wat het effect is van stikstofmaatregelen in de buurt van beschermde natuurgebieden. Op basis daarvan kan worden bepaald of er gebouwd kan worden zonder dat er te veel stikstof vrij komt. Ook wordt met de spoedwet geregeld dat het veevoer een andere, stikstofarme samenstelling krijgt. Dit is een voor de hand liggende methode die van alle maatregelen de meeste stikstofwinst oplevert. Vanwege de huidige druk om stikstof te besparen, wordt er nu werk van gemaakt. Minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) benadrukte dat dit pas een begin is om de problemen in de bouw aan te pakken; later deze maand komt een groter pakket aan maatregelen voor de lange termijn. “Dit is niet de wet die alles gaat oplossen”, zei Schouten. Zij ziet ook dat de RvS kritiek heeft, maar de spoedwet blijft wel overeind in het advies. “Ik ga geen wet indienen die niet juridisch houdbaar is”, aldus Schouten. Tot slot regelt de spoedwet de bescherming, de verbetering en het herstel van Natura 2000-gebieden. Voor dat laatste is €250 mln uitgetrokken. De maatregel om varkensboeren met overheidsgeld vrijwillig uit te kopen (warme sanering), was al geregeld in het regeerakkoord waar €120 mln voor was gereserveerd. In het Klimaatakkoord is die maatregel verder uitgebreid met €60 mln omdat minder varkens ook zorgen voor een lagere CO2-uitstoot. In dit geval wordt één maatregel, de warme sanering van varkensboeren, in twee verschillende dossiers gebruikt; voor minder stikstof- en minder CO2-uitstoot. Voor de verlaging van de maximumsnelheid naar 100 kilometer per uur op alle wegen tussen 6.00 uur en 19.00 uur is geen wet nodig. Minister Cora van Nieuwenhuizen (Verkeer) kan dat daarom zelf regelen. Die maatregel gaat vanaf maart 2020 in, zoals vorige week werd bekendgemaakt. (bron: nu.nl)

Slotstand indices d.d. 06 dec 2019; week 49: AEX 602,3; Bel20 3929,05; CAC40 5.871,91; DAX30 13.166,58; FTSE 100 7.239,66; SMI 10.461,73; RTS (Rusland) 1448,34; DJIA 28.015,06; NY-Nasdaq 100 8.397,37; Nikkei 23.354,4; Hang Seng 26.498,37; All Ords 6.813,5; SSEC 2.912,01; €/$1,106; BTC/USD $7.463,51; 1 troy ounce goud $1459,70, dat is €42.443,69 per kilo; 3 maands Euribor -0,393%; 1 weeks -0,489%; 1 mnds -0,456%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,165%; 10 jaar VS 1,8233%; 10 jaar Belgische Staat -0,005%; 10 jaar Duitse Staat -0,298%; Franse Staat 0,024%; VK 0,661%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,62%; 10 jaar Japan -0,0222%; Spanje 0,477%; 10 jaar Italië 1,34%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,614.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden variabel. De AEX steeg door de 600. De goudprijs noteerde stabiel, vrijwel alle rentetarieven noteerden hoger. De bitcoin bleef aangeboden. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,29%; Duitsland 0,189%; Nederland 0,228%; Japan 0,4338%; Frankrijk 0,799%; GB 1,258%; Spanje 1,339%; Canada 1,6567%; VS 2,2614%; Italië 2,471%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,7%; Duitsland -0,578%; Denemarken -0,501%; Nederland -0,505%; Frankrijk -0,364%; België -0,38%; Japan -0,1252%; Spanje -0,049%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 07112019/508 Het is te hopen dat in het kabinet alsnog de bliksemschicht van wijsheid inslaat

UPDATE 30112019/507 Noodtoestand voor het klimaat uitgeroepen door het Europees Parlement

Von der Leyen presenteert de regeringsverklaring van de nieuwe EC

De noodtoestand uitgeroepen voor het klimaat is uitgeroepen. Een resolutie daarover is deze week aangenomen door het EP met 429 stemmen voor en 225 tegen. Zie het als een laatste waarschuwing, een politiek signaal, bijna een wanhoopskreet. De nieuwe voorzitter van de Europese Unie, Ursula von der Leyen, heeft steun gekregen voor de samenstelling van haar nieuwe commissie van het Europees Parlement. Zij ontving 461 stemmen voor, 157 stemmen tegen en met 89 onthoudingen. In een toespraak tot leden van het Europees Parlement woensdag voerde von der Leyen aan in een toespraak, die klimaatverandering en migratie de komende vijf jaar centraal stelt in haar strategie, dat Europa de wereldorde kan vormgeven. Von der Leyen noemde klimaatverandering een ‘existentiële uitdaging’ voor Europa en de wereld, ze zei dat Europa ‘de plicht had om te handelen en de macht om te leiden’. “Het zal enorme investeringen vergen. Het zal publieke en private investeringen vergen. De Europese Unie zal klimaatfinanciering in haar gehele budget integreren, “zei ze. Europa ‘kan de vormgever zijn van een betere wereldwijde orde’, zei ze. “Dit is de roeping van Europa en het is wat de Europese burgers willen.” Ze sprak ook over de transatlantische alliantie tussen de EU en de VS in een tijd waarin de banden onder het presidentschap van Donald Trump zijn gespannen. “We hebben problemen – zonder enige twijfel – maar onze banden hebben de tand des tijds doorstaan”, zei ze. (Bron: Parool) Dit is het waar Europa al maandenlang naar heeft uitgekeken. Voor mij is het een zware teleurstelling. De EC pakt twee deelproblemen aan en laat de herstructurering van Europese Unie liggen. Het klimaat, het milieu en de migratie zijn relatief kleine problemen in relatie tot de positie van Europa, als het Avondland, met de enorme achterstanden die het heeft opgelopen naar de maatschappij voor de volgende generaties. In plaats van de spade in de grond te zetten, beperkt de voorzitter van de Europese Commissie zich ertoe zich te beperken tot deelproblemen. We kunnen niet langer wegkijken voor de vraag naar hoger geschoold technisch onderwijs, ontwikkelingen op het gebied van nano- en quantumtechniek, robotisering, KI, de vraag vanuit het bedrijfsleven naar personeel dat geschoold is voor werk met algoritmen, G5, duurzaamheid, de mens met een veranderende arbeidsethiek, zorg, inkomen, veiligheid, priva-cy, de macht van de negen vooral Amerikaanse mega-techbedrijven en de verder gaande globalisering. Kortom een wereld die sterk in beweging is en een Europese Unie die het vooralsnog laat afweten voor de grote uitdagingen van dit moment.

Winkelverkopen in Duitsland in oktober onverwacht flink gedaald Volgens de cijfers van het Duitse federale statistiekbureau namen de detailhandelsverkopen met 1,9% af op maandbasis. Het is de grootste daling sinds december vorig jaar. In september bleven de verkopen van Duitse winkeliers volgens een herzien cijfer onveranderd. Op jaarbasis klommen de winkelverkopen in oktober met 0,8%, bij een aanname van 3%. Een tegenvaller dus. Het cijfer kan erop duiden dat Duitse consumenten wat terughoudender zijn geworden met aankopen in winkels. De Duitse consumentenbestedingen boden de afgelopen tijd juist steun aan de grootste economie van Europa, waarbij vooral de Duitse industrie te lijden heeft onder de wereldwijde handelsspanningen, de afkoelende economie en onzekerheid rond de Brexit. ING-econoom Carsten Brzeski schrijft in een reactie dat het tegenvallende winkelcijfer een “koude douche” betekent voor de Duitse economie. Hij verwacht dat in november en december een hoop goed gemaakt kan worden, met het oog op uitgaven voor het feestdagenseizoen. De private consumptie zal waarschijnlijk op de langere termijn steun blijven bieden aan de groei van de Duitse economie, denkt Brzeski. (bron: DFT) Als …………….. de consumentenuitgaven dit jaar gerelateerd aan de uitgaven in december vorig jaar stand houden. Is dat niet het geval dan krijgt de Duitse economie meer tegenslagen en kan het land het nieuwe jaar ingaan in een recessie.

De productieomslag van benzine/diesel/gas auto’s naar elektrisch kost veel banen

Automaker Audi, onderdeel van Volkswagen Group, gaat de komende jaren flink in de kosten snijden. Door de bezuiniging verdwijnen in totaal 9.500 banen, ruim 10% van het hele personeelsbestand van Audi bevestigt de automaker. Door onder meer flink in het personeelsbestand te snijden hoopt Audi €6 mrd te besparen. Dit geld wil de automaker vervolgens weer gebruiken om te investeren in het elektrisch maken van het wagenpark, schrijft het bedrijf. “Met dit plan (Audi Toekomst) tackelen we structurele problemen binnen het bedrijf om Audi voor te bereiden op toekomstige uitdagingen”, schrijft Audi-topman Bram Schot. Vorige week zei Schot al dat de transformatie van Audi naar elek-trisch rijden geen eenvoudige klus is. “Elektrificatie trekt een wissel op je investeringsplan. Daarnaast zit er op een elektrische auto nog altijd wat minder marge, terwijl je wel gewoon de toekomst van je bedrijf moet financieren”, aldus Schot. Audi is overigens niet het enige bedrijf dat flink bezuinigt om de transformatie naar elektrisch rijden te bewerkstelligen. Op 14 november zei Daimler, bekend van onder meer Mercedes-Benz, ook mensen op straat te zetten voor de elektrificatie van het wagenpark. (bron: nu.nl)

Witwassen in Noorwegen, wie had dat ooit gedacht

De Noorse politie is een onderzoek gestart naar mogelijke witwaspraktijken bij de grootste bank van het land, DNB ASA. Via die bank zou mogelijk geld, grotendeels afkomstig uit Namibië, via een IJslandse visserijonderneming worden/zijn witgewassen. Het onderzoek moet uitwijzen of DNB strafbare feiten heeft gepleegd, zo meldden de betrokken Noorse autoriteiten. Het bericht over DNB ASA komt te midden van een stroom berichten over witwaspraktijken bij Scandinavische banken. Daarbij worden onder meer de Deense Danske Bank en de Zweedse Swedbank genoemd. IJslandse media meldden eerder deze maand dat vissersbedrijf Samherji steekpenningen betaalde aan functionarissen in Namibië om daar te mogen opereren. Tussen 2011 en 2018 zou via DNB meer dan $70 mln zijn overgemaakt naar bankrekeningen op de Marshalleilanden. (bron: DFT)

Inflatie in de eurozone trekt aan

De inflatie in de eurozone is in november gestegen tot 1% op jaarbasis, van 0,7% in oktober. Dat meldt het Europese statistiekbureau Eurostat op basis van een voorlopig cijfer. De kerninflatie, zonder de invloed van de sterk schommelende prijzen voor energie en levens- en genotsmiddelen, steeg tot 1,3% van 1,1% in de voorgaande maand.

De Franse inflatie is in november gestegen naar 1% op jaarbasis, van 0,8% in oktober. Dat maakte het Franse statistiekbureau bekend op basis van een voorlopige raming. Op maandbasis stegen de Franse consumentenprijzen met 0,1%. Op basis van de Europese geharmoniseerde meetmethode werd een inflatie opgemeten in Frankrijk van 1,2% op jaarbasis en 0,1% op maandbasis. Het statistiekbureau kwam ook met definitieve cijfers over de groei van de Franse economie in het derde kwartaal. De groei bleef daarbij onveranderd op 0,3% op kwartaalbasis. Op jaarbasis werd de groei opwaarts herzien tot 1,4%, van een eerder gemelde 1,3%. (bron: DFT) Inflatie gaat stijgen door het streven naar verduurzaming, zo moeten boeren een hogere beloning krijgen voor hun producten en dat gaat de consument in de supermarkt betalen. Daarbij gaan per 1 januari de energieprijzen nog verder stijgen. Door een stagnering van de economische groei gaat er een spannings-veld ontstaan tussen het netto inkomen, stijgende maandelijkse lasten, een inflatie van 1% naar 2% en de bestedingen: het koopplaatje. Onder de stijgende maandelijkse lasten tel ik ook mee de financiële lasten van het, door dit kabinet, gevoerde en voorgenomen klimaat- en milieubeleid, waaronder ook de gas-transitie, die gaan drukken op het gezinsbudget. Wij moeten die gevolgen voor de portemonnee niet onderschatten.

Klimaatsubsidiëring

Te gek voor woorden: wij subsidiëren Amerikanen boeren die voor ons bomen kappen en het hout aan ons verkopen voor biomassa productie. Bekende duurzame energiebronnen zijn wind, water en zon. Iets minder bekend, maar verantwoordelijk voor ruim zestig% van de duurzame energie geproduceerd in Nederland (2015), is energie uit biomassa. Pellets die naar Europa komen, moeten voldoen aan de EU-regelgeving én aan nationale eisen. Nederland heeft de strengste duurzaamheidscriteria wat biomassa betreft. Die voorkomen dat pellets uit oerbos, natuurbos of oud bos komen. Alle pellets die Europa importeert, komen uit duurzaam beheerde bossen die al vijftig tot zeventig jaar gericht zijn op houtproductie.’ De European Academies Science Advisory Council (EASAC) stelt dat het opwekken van energie met biomassa zelfs meer CO2-uitstoot oplevert dan kolen en gas, meldde het AD onlangs. “Biomassa is een heel slechte energiebron”, zegt hoogleraar Louise Vet, die namens de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen in de milieugroep van EASAC zit. “Verbranding van hout levert weinig energie op”, vervolgt zij, “waardoor er netto meer CO2 uit de schoorsteen komt dan bij kolen en gas. Door een Europese afspraak hoeven we die uitstoot alleen niet in onze klimaatboekhouding op te nemen.” Nederland reserveert €11,4 mrd aan subsidie voor het bevorderen van biomassa-installaties. Volgens een inventarisatie van het AD staan er binnen een paar jaar 628 van deze centrales in ons land. Het kabinet ziet biomassa als een duurzame energiebron en wil daarmee de klimaatdoelen halen. Volgens de nieuwe Europese afspraak die hoogleraar Vet aanhaalt, telt de CO2-uitstoot van biomassa alleen mee in het land waar de biomassa is geoogst. Vaak is dat Noord-Europa en Amerika. Omdat er na het oogsten weer nieuwe bomen worden geplant, wordt biomassa als duurzaam bestempeld. Een ‘waanidee’, vindt Vet. “Het duurt jaren, soms zelfs decennia, voor dezelfde hoeveelheid CO2 weer is opgenomen door nieuwe bomen.” Ook de stikstofcommissie van oud-minister Remkes adviseerde het kabinet vorige week om te stoppen met subsidies voor meer biomassacentrales. De gekte wordt veroorzaakt door de Brusselse afspraak dat de landen die biomassa gebruiken als energieopwekker geen verantwoording hoeven af te leggen over de CO2 uitstoot die dat veroorzaakt. Nog los van het feit dat de EASAC stelt dat de CO2 uitstoot van biomassa groter is dan die van steenkool en gas. Nederland heeft van die Brusselse handreiking dankbaar gebruik gemaakt, maar of daardoor de CO2 uitstoot daardoor afneemt is maar zeer de vraag. Maar lees verder hoe ‘slim’ wij wel niet zijn in het ontduiken van de regels. Dankzij miljarden euro’s aan Nederlandse subsidies schieten de pelletfabrieken in de Verenigde Staten als paddenstoelen uit de grond. Amerikaanse bomen worden gekapt en tot kleine houten blokjes geperst. Die gaan dan helemaal de oceaan over om in Nederland in een biomassacentrale te eindigen. Dat klinkt niet logisch, en omwonenden hebben hun bedenkingen. Maar het gesubsidieerde hout levert banen op in een gebied dat het goed kan gebruiken. Er zijn nu acht fabrieken in Mississippi, South Carolina, North Carolina en Virginia. Onder meer RWE verwacht vanaf volgend jaar voor verschillende centrales hout te importeren. Daarvoor krijgt het bijna €3 miljard aan subsidie. (Bron: DFT)

Deutsche Bank weer in de schijnwerpers

Deutsche Bank heeft onlangs een pakket bezittingen ter waarde van ongeveer $50 mrd verkocht aan de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs. Dat meldden ingewijden met kennis van de verkoop aan persbureau Bloomberg. Het zou gaan een pakket effecten gerelateerd aan schulden van opkomende landen. Deutsche Bank is bezig zijn balans af te bouwen en risicovolle bezittingen van de hand te doen. Daarvoor heeft de Duitse bank een speciaal vehikel, een bad bank, opgezet om dergelijke zaken apart te zetten van de rest van het bedrijf. In september zou de bank al een pakket Aziatische bezittingen hebben verkocht aan Goldman Sachs. (Bron: DFT) De grote vraag is hoe groot de financiële pro-blemen zijn bij Deutsche Bank. Als structuurbank moet Deutsche een leverage ratio aanhouden van 3%. Dat is het eigen vermogen van de bank in relatie tot het balanstotaal. De toezichthouder, ECB, controleert dat ieder jaar en als aan die eis wordt voldaan is een bank gezond. Daar is wel wat op af te dingen. Na de bankencrisis, bijna tien jaar geleden, werd erop aangedrongen dat banken die ‘too big to fail’ waren een eigen vermogen zouden moeten hebben van 8%. Daar heeft het bankwezen sterk tegen gelobbyd en dat is uiteindelijk in Basel III slechts 3% geworden. Dat betekent dat 97% van de activa (beleggingen, kredieten, hypotheken) met vreemd geld mag worden gefinancierd. Op enig moment kan dat tot grote problemen leiden. Bij de grote banken spelen twee zaken een rol: 1. welke percentage van de leningen, kredieten en hypotheken zijn volwaardig te beoordelen. Iedere bank heeft een afdeling die de probleem kredieten behandelt en een afdeling die probleembeleggingen beheert; 2. de portefeuille financiële producten, waarvan de bekendste zijn de derivaten. De rechten en de plichten die daaruit voortvloeien moeten in evenwicht zijn. Maar het kan voorkomen dat als gevolg van externe ontwikkelingen de plichten groter zijn dan de waarde van de rechten. En dan raken de banken in problemen. We hebben gezien hoe dat is afgelopen bij Lehmann Brothers. Het is maar zeer de vraag aan welke kant van de streep Deutsche staat.

Angst onder ambtenaren op het ministerie van Financiën

Bij de Belastingdienst heerst een afrekencultuur die leidt tot angst onder medewerkers om misstanden te melden. Dat stelt FNV-bestuurder Mieke van Vliet na een enquête waaraan negenhonderd medewerkers van de Belastingdienst deelnamen. Van Vliet wil dat verant-woordelijk staatssecretaris Menno Snel (Financiën) een onafhankelijke integriteits- commissie gaat instellen. „Er moet naar medewerkers geluisterd gaan worden. Daarvoor is een plek nodig waar ze veilig hun verhaal kwijt kunnen.” Zij stelt dat er sinds een vorig onderzoek in 2012 niets is veranderd. „De huidige problemen rond de kinderopvang-toeslagen zijn een direct gevolg hiervan.” De FNV-enquête volgt op een campagne waarin de staatssecretaris medewerkers vraagt wat zij kunnen veranderen aan de cultuur bij de Belastingdienst. „Medewerkers geven in de enquête aan mee te willen helpen aan een cultuuromslag, maar verwachten vooral van het management het goede voorbeeld om verandering te brengen”, aldus Van Vliet. Volgens Snel laat de toeslagenaffaire inderdaad zien dat de cultuur bij de Belastingdienst moet veranderen. Daarop wordt de komende tijd ook „extra ingezet”, laat een woordvoerder weten. Dat de dienst de afgelopen jaren niets aan de problemen zou hebben gedaan, spreekt hij evenwel tegen. „Er is heel veel veranderd bij de Belastingdienst sinds 2012.” (bron: DFT)

De strijd tussen de titanen

De Chinese industrie wordt verder geraakt door het handelsconflict tussen de Verenigde Staten en het Oost-Aziatische land. Industriële bedrijven noteren de grootste winstdalingen sinds begin dit jaar. Vergeleken met een jaar eerder viel de winst gemiddeld 9,9% lager uit, meldt het Chinese statistiekbureau. In september werd nog een daling van 5,3% gemeld. In de eerste tien maanden van het jaar lag de winst 2,9% lager vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder. Volgens een econoom bij een vermogensbeheerder in Sjanghai laten de cijfers zien dat de reële economie nog steeds voor uitdagingen staat. Naar verwachting zullen de winsten ook blijven dalen. Ondanks de verwachting dat er een begin wordt gemaakt met een handelsakkoord tussen de VS en China, ligt er nog niks concreet op tafel. Al wekenlang wordt het signaal afgegeven dat de gesprekken goed verlopen, maar resultaat blijft uit. (bron: nu.nl) Dit is geen onverwachte ontwikkeling. Het is het logische reactie als handelsstromen sterk terugvallen. Ik maak mij daar geen zorgen over. Dat er binnenkort het eerste deel van een handelsakkoord tussen China en de VS wordt afgesloten verwacht ik niet omdat Trump niet de man is die ‘verworven rechten’ in de vorm van opgelegde sancties en ingestelde importheffingen zal willen verlagen. China kan het wel even uithouden want ze verkeren niet in economische en financiële problemen.

De VVD-partijleider premier Mark Rutte hoopt dat de kiezer hem zal belonen ‘voor het nemen van verantwoordelijkheid’

De premier maakte duidelijk dat hij deze regeringsperiode uit wil zitten en ook weer in de jaren 2021-2025 het land wil leiden. Hij gelooft in zijn eigen bestuur. Hij praat als Brugman om zijn eigen straatje schoon te maken. Alles hij heeft goed gemaakt en er waren geen andere opties, maar de politie is niet meer bij machte hun taken uit te voeren, bij de Belastingdienst heerst een angstsfeer, op Justutie is ook van alles fout gegaan in de jaren dat VVD-bewindslieden daar kwamen en gingen. De scholieren staken, leraren in het basis onderwijs staken, verpleegkundigen staken. De boeren, de bouwers en de grondverzetters demonstreerden. Problemen in de jeugdzorg, gemeentes die meer geld van het kabinet moeten hebben voor de klimaatdoelstellingen, jeugdzorg en integratie, de politie die veel te weinig mensen hebben, politiekantoren die hier en daar worden gesloten. En de minister van Financiën heeft een overschot van €1,3 mrd dit jaar.

Jean-Claude Juncker vertelde bij zijn afscheid als voorzitter van de EC dat hij te weinig aandacht heeft kunnen besteden aan Europa, omdat de Brexit-onderhandelingen teveel van zijn tijd in beslag hebben genomen. Het gevolg is dat Europa nog verder in het Avondland terecht is gekomen. Dan zou je, als burger, toch mogen verwachten dat de nieuw aantredende Europese Commissie aan de slag gaat die achterstand weg te werken. Helaas is dat niet het geval. De nieuwe Commissie, die zondag aan het werk gaat, gaat zich op hoofdlijnen beperken tot twee deelproblemen en laat de herstructurering van Europese Unie liggen. Het klimaat, het milieu en de migratie zijn relatief kleine problemen in relatie tot de positie van Europa met de enorme achterstanden op mondiaal gebied, die het heeft opgelopen in de vorming van een maatschappij voor volgende generaties. In plaats van de spade in de grond te steken, beperkt de voorzitter van de Europese Commissie zich ertoe zich te beperken tot deelproblemen, met een zwaar accent op ‘vergroening’. Wij kunnen niet langer wegkijken voor de vraag naar hoger geschoold technisch onderwijs, ontwikkelingen op het gebied van nano- en quantumtechniek, robotisering, Kunstmatige Intelligentie, de vraag vanuit het bedrijfsleven naar personeel dat geschoold is voor werk met algoritmen, G5, duurzaamheid, de mens met een veranderende arbeidsethiek, zorg, inkomen, bewoning, veiligheid, privacy, de macht van de negen vooral Amerikaanse mega-techbedrijven en de verder gaande globalisering. Kortom een wereld die sterk in beweging is en een Europese Unie die het vooralsnog laat afweten voor de grote uitdagingen van dit moment. De 500 miljoen burgers in de Europese Unie moeten het doen met een gebrek aan visie en zich beperken tot onderhoud van het huidige bestel en niet tot nieuwbouw. Het maximale wat ze kunnen behappen is de aanpak van de Klimaatproblematiek, maar of ze daar een succes van kunnen maken, betwijfel ik.

Een ‘rotmaatregel’, vindt de premier het nog steeds. ,,Dat 100 rijden vind ik als Saabrijder ook vreselijk, want die haalt ook 130”, zegt hij vorig weekend in zijn speech op het ‘partijfestival’ van zijn VVD. Maar hij hoopt dat de kiezer zijn partij er niet voor straft bij de verkiezingen in 2021. ,,Als we maar uitleggen dat we moeilijke besluiten moesten nemen om banen te behouden.” De VVD zet daarmee voorzichtig een campagnekoers uit. Die van een ‘verantwoordelijke partij die besluiten durft te nemen, ook als deze niet leuk zijn’. Maar het festival wil niet echt een feestje worden. Er wordt alleen hard gelachen als fractieleider Klaas Dijkhoff bij een quiz met Paul de Leeuw de vraag krijgt of hij zijn huisdier zou onderbrengen bij Rutte. ,,Nee, want dan vergeet hij hem uit te laten en zegt hij: ‘Heb ik dat gezegd? O, daar heb ik geen actieve herinneringen aan’.” Het zijn de woorden die Rutte vaak gebruikt als hij in politieke problemen dreigt te raken over een onderwerp uit het verleden. Verder zijn het ‘pittige tijden’. De partij heeft een ‘troetelkind opzijgezet’, aldus Dijkhoff. Rutte spreekt van tijden van pijn, van moeilijke maatregelen. En die zijn niet achter de rug, zolang het stikstofprobleem nog niet onder controle is. Een van de zaaltjes van het congres, waar stikstof op de agenda staat, puilt uit. Er klinkt kritiek op de partijkoers. ,,In de Randstad halen jullie de 130 misschien niet met die files, maar in het noorden kunnen we gewoon doorrijden!” Er waren alternatieven voor de snelheidsverlaging, oppert Gert-Jaap van Ulzen, Fries liberaal. ,,Boeren willen best hun land en capaciteit verhuren.” Maar dat voorstel haalt het niet met de ‘politieke druk van D66’. ,,De VVD moet niet doen alsof het geen alternatieven had.” Een ander stelt zelfs de opening van Lelystad Airport ter discussie. Tweede Kamerlid Remco Dijkstra zegt dat de uitstoot van de luchtvaart ‘relatief meevalt’, maar vanuit de zaal klinkt: ,,Kappen met die handel!” Dat is echter niet de lijn die de partijtop volgt, beaamt Rutte later. Hij blijft vierkant achter de te nemen maatregelen staan ‘omdat dit voor Nederland beter is’. ,,Dan is een slechte peiling voor de VVD even niet zo belangrijk. Het gaat erom de mensen in het land vooruit te helpen.” Dijkhoff ziet ook de electorale risico’s. ,,Je krijgt lelijke koppen in de krant, billenkoek in de peilingen. Dat is nu echt al aan de hand.” (bron: AD) Waar gaat het nu eigenlijk om bij de klimaat- en milieuproblematiek? Om politieke standpunten of om het opruimen van de troep die het fossiele productieproces van goederen in het klimaat en in het land en water hebben achtergelaten. De restproducten van de chemische industrie die in het milieu zijn gedumpt. Waarom willen wij 120/130 km per uur rijden als dat meer verkeersslachtoffers vergt en een hogere uitstoot van fijnstof, stikstof en CO2. Denken mensen, ook de leden van en de stemmers op de VVD wel eens over de plicht van het rentmeesterschap en de wijze waarop wij daaraan invulling hebben gegeven?

Het kabinet krijgt voor dit jaar 1,3 miljard euro niet uitgegeven. Dat is een stuk meer dan de 400 miljoen euro waarmee op Prinsjesdag nog rekening werd gehouden, staat in de najaarsnota die minister Wopke Hoekstra (Financiën) deze week naar de Kamer stuurde. Van het onuitgegeven geld gaat €1 mrd onder andere naar de aanpak van de stikstofproblemen, criminaliteitsbestrijding, het bestrijden van het lerarentekort en de rechtsbijstand. Het kabinet heeft het over “urgente maatschappelijke problemen”. Een aanzienlijk bedrag, ongeveer €300 mln, gaat naar reservepotjes van de overheid en naar onvoorziene kosten voor digitale veiligheid. In de najaarsnota wordt de stand van de rijksbegroting weergegeven van het lopende jaar. Het is een aanvulling op de miljoenennota die op Prinsjesdag werd gepubliceerd. Dat er nu geld over is, komt omdat ministeries niet alles krijgen uitgegeven omdat middelen bijvoorbeeld goedkoper waren, helemaal niet nodig bleken of omdat de aankoop werd uitgesteld. Dat is dus geen terugkerend geld (structureel), maar eenmalig. (bron: nu.nl)

Eerst was er geen geld, nu is er geld in overvloed maar zijn er geen mensen

Het gaat over de grote problemen die er waren en zijn in de publieke sector toen het kabinet Rutte I in 2012 besloot op een gigoureuze wijze bezuinigingen in de publieke sector door te voeren, door taken te delegeren naar lagere overheden (provincies en gemeenten) voor minder geld en meer regeltjes. Want, was de redenatie, gemeenten zitten dichter bij de mensen en kunnen beter inschatten wat die aan ondersteuning nodig hebben en die hulp goedkoper kunnen inkopen. Het kabinet maakte een grote fout daarmee: die gemeentes hadden en hebben geen kennis van zaken, onvoldoende deskundige ambtenaren en onvoldoende geld om die taken uit te voeren. Rutte verweert zich daar nu tegen door te stellen dat het begrotingstekort terug gebracht moest worden van Brussel (het Stabiliteits- en Groeipact) naar 3%. Maar het liep enorm uit de want want uiteindelijk bedroegen de bezuinigingen in de publieke sector (onderwijs, zorg, politie) €60 mrd. Het gevolg is nu dat leraren en verpleegkundigen staken en de politie aan de alarmbel trekt. Gevolg: te hoge werkdruk, teveel regeltjes, grote tekorten aan personeel, hoog ziekteverzuim en ontevreden personeel. Rutte, je komt daar niet mee weg. Je hebt er een puinhoop van gemaakt. Politiebureau’s worden gesloten, ziekenhuizen sluiten afde-lingen, scholen sluiten een week wegens personeelsgebrek. De politie kan zijn taken niet meer uitoefenen wegens personeelsgebrek en het leggen van zwaardere accenten (racisme op de voetbalvelden) op maatschappelijke ontsporingen, waardoor er steeds minder boe-ven gevangen kunnen worden. Terugkijkend moeten we stellen dat de ontwrichting van de samenleving allemaal 7 jaar geleden is begonnen om geld. Die prijs wilde het kabinet daarvoor betalen, alleen Wilders, als gedoogpartner, trad terug. Het beleid van de kabinetten Rutte, het was kortetermijnbeleid, waar we nu de rekening voor gepresenteerd krijgen. Er werd geen aandacht besteed, behalve door Pechtold, aan de hoge eisen die aan het onderwijs gesteld zouden gaan worden door de oprukkende Kunstmatige Intelligentie, algoritmen, robotisering, G5 en technologische ontwikkelingen. De Tilburgse hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen zegt daarover: “Want ook toen was al bekend dat personeelstekorten dreigden in de zorg [door de vergrijzing] en het onderwijs.” In de Thuiszorg werden veel mensen ontslagen en op de pabo’s werden studenten niet met open armen ontvangen. “Het is verwaarlozing, maar ook het onvermogen om in te spelen op de arbeidsmarkt.” We wilde voor Brussel het beste jongetje van de klas zijn, maar wie betaalt daar nu de prijs voor?

Rutte, Bijleveld, Hennis, Koenders

De oppositie is zeer kritisch over de communicatie in het kabinet over het Nederlands bombardement in Irak, waarbij in 2015 zeker 70 burgers omkwamen. Veel partijen kunnen zich niet voorstellen dat premier Rutte zich niet herinnert dat hij daarover is geïnformeerd. Minister Bijleveld schreef deze week dat toenmalig minister Hennis in 2015 haar collega Bert Koenders (PvdA) heeft geïnformeerd en “vermoedelijk” ook Rutte. Toen zou het dodental nog niet bekend zijn geweest. PVV-leiders Wilders heeft de indruk dat Rutte “een beetje uit de wind wordt gehouden”. GroenLinks-leider Klaver noemt de gang van zaken onthutsend. (bron: NOS)

Eendracht maakt macht

De Nederlandse stichting die werkt aan compensatie voor Volkswagen-bezitters vanwege het dieselschandaal breidt haar werkveld uit tot heel Europa. De Diesel Emissions Justice Foundation (DEJF) kondigde op een persconferentie in Brussel een Europese massaclaim aan om het waardeverlies bij autobezitters als gevolg van de „misleiding” door Volkswagen te compenseren. In Nederland hebben zich tot nu toe ongeveer tienduizend gedupeerde eigenaren aangemeld, zegt DEJF-directeur Femke Hendriks. De Belgen kunnen zich nu ook registreren, binnenkort volgen Frankrijk en Spanje. De DEJF roept autobezitters, maar ook leasemaatschappijen en bedrijven op zich zo snel mogelijk te registreren vanwege verjaringstermijnen. De stichting brengt alle claims bij elkaar en is bereid in elk EU-land rechtszaken aan te spannen. Daarvoor worden experts en advocaten aangetrokken. In Europa rijden 8,5 miljoen ’sjoemeldiesels’ rond van de merken Volkswagen, Audi, Seat, Skoda en Porsche, waarvan in 2015 bleek dat de stikstofuitstoot vanwege ’sjoemelsoftware’ veel hoger was dan voorgespiegeld. De waarde van tweedehandsdiesels is inmiddels fors gedaald, mede omdat reparaties vaak niet effectief zouden zijn. In de VS en Australië zijn al wel vergoedingen uitgekeerd. Wat betreft Europa loopt de stichting bij de „arrogante” Volkswagen-groep tot nu toe tegen een stenen muur, aldus de Belgische advocaat Laurent Arnauts, die denkt dat Volkswagen zijn imago kan oppoetsen door mee te werken aan de massaclaim. Volgens de advocaat zijn veel eigenaren zich niet bewust van de „enorme schade.” „We hebben alle autobezitters nodig om een vuist te maken”, vult directeur Hendriks aan. De stichting zet in op een schikking met Volkswagen onder de Nederlandse Wet Collectieve Afhandeling Massaschade (WCAM), die mogelijkheden biedt voor compensatie in heel Europa, als het gerechtshof in Amsterdam dat goedkeurt. De stichting werkt op ’no cure no pay’-basis en vraagt bij succes maximaal 27,5% van het uitgekeerde compensatiebedrag.

In de aanloop naar de klimaattop in Madrid trekken wetenschappers aan de bel

Stientje van Veldhoven (D66), minister van Milieu en Wonen, heeft net voor 1 december besloten de PFAS-norm tijdelijk te verhogen van 0,1 microgram van dit giftige spul, naar 0,8 microgram. De afkorting PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. Deze groep chemische stoffen is door mensen gemaakt en komt van nature niet voor in het milieu. PFAS kunnen een negatief effect hebben op milieu en gezondheid. Voorbeelden van PFAS zijn GenX, PFOA (perfluoroctaanzuur) en PFOS (perfluoroctaansulfonzuur). PFAS zijn in veel producten toegepast. Daardoor, en door emissies en incidenten, zijn deze stoffen in het milieu terechtgekomen en zitten nu onder andere in de bodem, in bagger en in het oppervlaktewater. De OESO heeft vastgesteld dat er ruim 4000 PFAS’en bestaan, maar mogelijk zijn het er meer. Ook is binnen de wetenschap nog onduidelijkheid welke stoffen precies PFAS zijn en welke niet. PFAS’en hebben handige eigenschappen: ze zijn onder andere water-, vet- en vuilafstotend. Ze zitten in verschillende producten, waaronder smeermiddelen, voedselverpakkingsmaterialen, blusschuim, anti-aanbaklagen van pannen, kleding, textiel en cosmetica. Ook worden ze gebruikt in verschillende industriële toepassingen en processen. De stoffen komen in het milieu door emissies uit fabrieken die de stoffen maken of gebruiken. Ook kan het in het milieu komen door gebruik van PFAS-houdende producten, zoals blusschuim, impregneermiddel voor textiel, smeermiddelen, of als PFAS-houdende producten bij het afval terecht komen. Een groot probleem is dat noch de overheid, de RIVD en de milieu-organisaties weten in welke mate bij welke hoeveelheden grond en water schade optreedt voor de gezondheid van mens en dier en het milieu. We weten inmiddels wel dat de PFAS-vervuiling op grote schaal en in het hele land voorkomt. Door de instelling Sinds 1 oktober mag grond of bagger niet meer worden versleept als het per kilo meer dan 0,1 microgram Pfas bevat. Die maatregel is na 2 maanden weer ingetrokken om de bouw en grondverzet weer aan het werk te krijgen. In feite zou het RIVD tot 2021 nodig hebben om wetenschappelijk te kunnen aangeven welke norm veilig zou zijn. Daar kon het kabinet niets mee. Nu is besloten tijdelijk de norm te verhogen naar 0,8 miligram. Maar het kabinetsbeleid is uiterst vaag. Zo mogen gemeenten, op basis van eigen metingen, hogere normen toestaan als het nodig is de getroffen bedrijven aan het werk te houden, zolang de gemeenten dat ‘veilig’ oordelen. Lees op https://www.rivm.nl/pfas voor meer informatie. In Buitenhof was minister van Veldhoven te gast. Ze was erg voorzichtig in haar uitspraken. Ze had alles volgens de regeltjes uitgevoerd. Ze deed een uitspraak dat 0,8 microgram PFAS per kg veilig was voor de gezondheid. Die uitspraak heeft geen enkele wetenschappelijke onderbouwing. De RIVM heeft onder druk van het kabinet, om de bouw en de grondverzetters weer aan het werk zetten, een tijdelijke uitspraak gedaan omdat ze langer de tijd nodig te hebben om een wetenschappelijk onderbouwde stelling te kunnen doen. Het probleem is dat niemand dat weet, ook het ministerie, de minister, de RIVM, de EU, de VS en de milieuorganisaties niet. Dus wat is dan veilig? Duidelijk is wel dat PFAS een niet afbreekbare stof in het lichaam en in de natuur is. De vraag of we niet moeten stoppen met de productie van goederen die deze giftige chemische stof gebruiken, gaat naar het ministersoverleg in Brussel. Dat gaat de pet van ons kabinet te boven, daarover moet op EU-nivo een beslissing worden genomen.

In Trouw schrijft Joep Engels dat de klimaatklok lijkt stilgevallen. Al meer dan een decennium waarschuwen wetenschappers dat het vijf voor twaalf is. Als de wereld nu niet in actie komt, zijn de gevolgen van klimaatverandering desastreus. Maar het is nog niet te laat, klinkt het telkens weer. Deze week kwam het VN-rapport ‘Emissions Gap 2019’ uit: de uitstoot van broeikasgassen moet ieder jaar met 7,6% dalen om het doel van het akkoord van Parijs in zicht te houden. Deze week meldden wetenschappers, in het vakblad Nature, dat sommige opwarmingsprocessen hun kantelpunt hebben bereikt. Het smelten van de Groenlandse ijskap bijvoorbeeld lijkt onafwendbaar. Het is logisch dat dergelijke rapporten nu over elkaar heen buitelen. Komende week komt de wereld in Madrid bijeen om de stand van zaken te bespreken en eventueel de voorgenomen maatregelen aan te scherpen. Tot nu toe schieten die tekort. Als ieder land doet wat het heeft beloofd, warmt de aarde minstens drie graden op. Het kan geen kwaad de aanwezigen in Madrid met rapporten en cijfers te wijzen op de consequenties en de urgentie. Maar komt de boodschap nog wel over? Is iedereen niet afgestompt? Hoelang kun je volhouden dat dit ‘de allerlaatste waarschuwing’ is? De deelnemers in Madrid zullen de boodschap wel kennen, zegt Leo Meyer, klimaatexpert van het eerste uur. “Maar het grote publiek is kort van memorie, dus kan enige herhaling geen kwaad. Het venijnige van het klimaatprobleem is dat het zo sluipend is. We zijn er nog wel een paar eeuwen mee bezig. Je moet je boodschap dus herhalen en hopen dat mensen niet vermoeid raken.” Intussen wordt de afstand tot het doel steeds groter, erkent hij. “Je kunt je afvragen hoe realistisch die ‘ruim beneden de twee graden’ nog zijn. Maar wat moeten we dan? Na ons de zondvloed? Een opwarming van drie graden is minder erg dan vijf. Zo’n alarmsignaal is ook een bezweringsformule om apathie te voorkomen.” Wat dat betreft zou ook Nederland weleens wakker mogen worden geschud, vindt hij. “We zijn zo naar binnen gekeerd. We kijken nauwelijks over de grenzen heen. We keken ook weg van de gevaren, dachten dat het wel los zou lopen met de zeespiegelstijging. Het ging ooit om decimeters, maar de laatste rapporten rekenen voor de iets verdere toekomst met meters stijging.” Maar in het klimaatakkoord blijft het een binnenlandse kwestie. Windmolens, woningisolatie, elektrische auto’s. “Waarom staat er niets in over het buitenland? Waarom werken we niet mee aan een zonnecentrale in de Sahara? Zo kunnen we de doelstellingen makkelijker halen.” Want het kan nog wel, zegt Klaas van Egmond, oud-directeur milieu van het RIVM en emeritus hoogleraar duurzaamheid aan de Universiteit Utrecht. “Als we willen, kan het. Het hele klimaatbeleid past op één A-viertje. Voer een heffing in. Elke molecuul CO2 heeft hetzelfde opwarmende effect. Laat de gebruiker daarvoor betalen. We willen toch een marktgestuurde economie? Waarom doen we dat met het klimaat dan niet? Waarom komen ze dan ineens aanzetten met lullige maatregelen als je banden oppompen?” We hebben een andere economie nodig, zegt hij, met minder vraag. De overheid moet het voortouw nemen. “Maar dat durven politici niet, bang als ze zijn hun achterban te verliezen. En zoeken ze het, zoals Rutte, in technologische oplossingen. Alsof je een loodgieter kunt bellen om het klimaatprobleem op te lossen. We hebben de grenzen van de groei bereikt, dat weten we al een halve eeuw.” Vier jaar geleden tekenden de Verenigde Naties het akkoord van Parijs waarin werd afgesproken de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de twee graden. De aarde is sinds de Industriële Revolutie al iets meer dan één graad opgewarmd. Sindsdien heeft het IPCC, het klimaatpanel van de VN, enkele rapporten uitgebracht over wat nodig is om die doelen te halen en wat de gevolgen zijn bij anderhalf, twee of meer graden. Ook andere VN-organisaties rapporteren geregeld over de stand van het klimaat. Zoals het jaarlijkse ‘Emission Gap’-rapport waarin staat hoe de jaarlijkse uitstoot van broeikasgassen zich verhoudt tot de klimaatdoelen. Ook zijn er rapporten van het Internationaal Energie Agentschap die melden welke energiebronnen worden gebruikt. En dan zijn er nog wetenschappers en wetenschappelijke bladen die rond een klimaattop druk op de ketel zetten. Gisteren publiceerde Nature een opiniestuk waarin klimaatwetenschappers betogen dat de opwarming al enkele ‘kantelpunten’ is gepasseerd. Het zeeijs van de Noordpool lijkt onherroepelijk te verdwijnen, net als de Groenlandse ijskap. Het ijs van Antarctica zit in de gevarenzone, net als de boreale bossen en het regenwoud van de Amazone. De processen zijn hooguit te vertragen, schrijven de wetenschappers. Als de opwarming beperkt blijft tot anderhalve graad, duurt het nog tienduizend jaar eer Groenland ijsvrij is. Bij meer dan twee graden is dat binnen duizend jaar al een feit. Tijd voor actie, schrijven ze.

De Green Deal van de EU

Frans Timmermans begint maandag als klimaat-eurocommissaris. Zijn ‘Green Deal’, in concept, is echter uitgelekt en betekent niet veel goeds, schrijft De Dagelijkse Standaard. Europeanen zullen niet zo blij zijn met Timmermans’ plannen.

De meest opvallende maatregel die Timmermans overweegt is de Europa-brede kilometerheffing. Het hangt er maar net vanaf hoe dit uiteindelijk uit zou gaan pakken. Het zou behoorlijk rot zijn als de EU kilometerheffing zou gaan heffen voor iedere automobilist natuurlijk. Ook wil hij ongeveer driekwart van het wegvervoer verplaatsen naar het spoor. Op zich is dat prima als het zo kan werken dat er minder vrachtwagens nodig zijn die afstanden moeten afleggen zoals ze dat nu doen. Natuurlijk komen uitstoot-rechten ook aan bod. Hij wil de luchtvaart drastisch inperken en zelfs emissierechten voor wegvervoer introduceren. Timmermans komt ook nog met een bos-herstelplan. Afhankelijk van hoe hij het invult zou dit wel eens de meest effectieve maatregel kunnen zijn om CO2 terug te dringen. Het is eigenlijk namelijk gewoon een kwestie van bebossen. Uiteindelijk denk ik dat de meest effectieve plannen zullen gaan sneuvelen en degene die geld opleveren het eerst zullen worden geïmplementeerd. DDS staat bekend om hun ongenuanceerde kritiek en aannames. Herbebossing klinkt goed, maar waar en tegen welke prijs. En hoeveel tijd gaat er voorbij voordat er een positieve invloed vanuit gaat met de opname van CO2. Een transitie van het vervoer van goederen binnen Europa van vrachtwagens naar het spoor spreekt mij aan, maar is de infrastructuur van het spoornet daarvoor geschikt? En hoe groot is de kapitaalvernietiging als gevolg van vrachtauto’s waarvoor geen werk meer is en het wegvallen van de fabricage in de auto-industrie en de gevolgen voor de autohandel en het onderhoud ervan. Een Europees systeem van rekeningrijden zal voor Rutte en zijn VVD-achterban niet te verteren zijn, maar voor het klimaat en het milieu kan dat zeker wel een positieve bijdrage leveren. De Green Deal wil de luchtvaart drastisch inperken, maar op welke manier, binnen welk tijdsbestek en alleen voor Europees luchtverkeer (personen en goederen) of in een bredere context. Ook hier zullen ze in het bedrijfsleven niet blij van worden, denk aan Airbus, luchtvaartmaat-schappijen en vliegvelden en om nog maar te zwijgen over het personeel dat niet meer nodig is. Kortom er moet eerst nog maar eens goed worden nagedacht over de mate, de vorm en de gevolgen ervan.

De Tweede Kamer wil weten of de bewindslieden Wiebes en Snel, beiden staatssecretaris op Financiën en/of de ambtenaren kunnen worden vervolgd voor hun rol in de toeslagenaffaire.

Jan Kleinnijenhuis schrijft in Trouw daarover dat de Belastingdienst jarenlang onrechtmatig handelde door zonder bewijs toeslagen van ouders stop te zetten en grote bedragen aan eerder ontvangen toeslagen terug te vorderen. De Kamer wil nu weten hoe mogelijke ambtsmisdrijven gepleegd door ambtenaren of door de politiek verantwoordelijke staatssecretaris wettelijk kunnen worden aangepakt. Dat blijkt uit een vertrouwelijke interne notitie van het bureau wetgeving van de Tweede Kamer, die in handen is van Trouw en ‘RTL Nieuws’. Deze notitie, gedateerd 28 november, is aange-vraagd door de vaste Kamercommissie van financiën na het verschijnen van het rapport van de commissie-Donner. Deze commissie onderzocht het handelen van de Belastingdienst rond het stopzetten van toeslagen van meer dan driehonderd ouders, het dossier CAS 11, die waren gelieerd aan een gastouderbureau uit Eindhoven. Oud-minister Donner concludeerde in zijn rapport dat de ouders slachtoffer waren geworden van ‘institutionele vooringenomenheid’ van de Belastingdienst. Het onrechtmatig handelen van de fiscus is volgens Donner niet te wijten aan specifieke keuzes van ambtenaren, maar aan de Belastingdienst als geheel. Staatssecretaris Snel zei eerder dat hij geen signalen heeft van mogelijke ambtsmisdrijven. In een brief aan de Tweede Kamer nuanceerde hij dat later: het is ‘nog niet duidelijk’ of er ambtsmisdrijven zijn gepleegd. Als dat wel zo blijkt te zijn, dan wordt er ‘vanzelfsprekend opgetreden’, inclusief aangifte. De Tweede Kamer neemt daar geen genoegen mee en heeft met deze notitie nu al de mogelijkheden laten uitzoeken om toch tot vervolging voor ambtsmisdrijven te kunnen overgaan. Een aantal Kamerfracties wil staatssecretaris Snel dwingen alsnog tot vervolging over te gaan. Voor ambtenaren geldt dat zij onder het gewone strafrecht vervolgd kunnen worden. Ministers en staatssecretarissen kunnen alleen worden vervolgd bij koninklijk besluit, of op basis van een besluit van de Tweede Kamer. Specifiek voor de toeslagenaffaire gaat het voor ambtenaren om mogelijke vervolgingen voor knevelarij. Dat houdt in dat geld wordt teruggevorderd of niet uitgekeerd, terwijl de ambtenaar weet dat dit onterecht is. Belangrijk daarbij is dat de ambtenaar ten opzichte van de burger doet alsof dit bedrag wel verschuldigd is, en de burger misleidt, zo staat in de notitie beschreven. Bij een mogelijke vervolging van staatssecretaris Snel of zijn voorgangers gaat het om het nemen van beslissingen, waarvan men weet dat die tegen de wet indruisen. Uit de toeslagenaffaire is bekend dat de ambtelijke top van de Belastingdienst vooraf accepteerde dat goedwillende burgers onterecht te maken zouden krijgen met stopzettingen en terugvorderingen van toeslagen. Voor de burger is dit al helder. Er zijn 9000 burgers het slachtoffer geworden van het beleid van de Belastingdienst, daartoe aangestuurd door de ambtelijke top, waarbij de wet werd overtreden. Welke straf staat daarop? Geen vrijspraak, hier hebben ambtenaren, met hun volle verstand, een hardvochtig beleid uitgevoerd zonder dat er gegronde feiten aan ten grondslag lagen. Verder werden relevante stukken voor rechters achter te houden, waardoor de slachtoffers hun recht niet kregen. Verder kregen velen nooit antwoord op gestelde vragen over het hoe en waarom.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 29 nov 2019; week 48: AEX 597,29; Bel20 3906,68; CAC40 5.905,17; DAX30 13.236,38; FTSE 100 7.346,53; SMI 10.393,24; RTS (Rusland) 1438,45; DJIA 28.051,41; NY-Nasdaq 100 8.403,68; Nikkei 23.293,91; Hang Seng 26.346,49; All Ords 6.948,00; SSEC 2.871,98; €/$1,102; BTC/USD $7.704,761; 1 troy ounce goud $1464,00, dat is €42.691,30 per kilo; 3 maands Euribor -0,401%; 1 weeks -0,484%; 1 mnds -0,437%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,213%; 10 jaar VS 17826%; 10 jaar Belgische Staat -0,059%; 10 jaar Duitse Staat -0,35%; Franse Staat -0,049; VK 0,609%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,63%; 10 jaar Japan -0,0861%; Spanje 0,422%; 10 jaar Italië 1,226%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,604.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden licht stijgend doordat De Chinezen meer tariefsreducties willen zien, terwijl Trump de bestaande importheffingen op Chinese producten nog niet van tafel wil halen”, de goudprijs noteerde stabiel, de rente van 10-jarig noteerde stabiel, 30-jarig papier noteerde vrijwel onveranderd, 5-jarig papier noteerde flat. De bitcoin bleef sterk aangeboden door Chinese ingrepen. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,26%; Duitsland 0,128%; Nederland 0,17%; Japan 0,4049%; Frankrijk 0,73%; GB 1,206%; Spanje 1,285%; Canada 1,5862%; Italië 2,356%; VS 2,2089%; 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,7%; Duitsland -0,578%; Denemarken -0,545%; Nederland -0,523%; Frankrijk -0,39%; België -0,392%; Japan -0,1858%; Spanje -0,092%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 30112019/507 Noodtoestand voor het klimaat uitgeroepen door het Europees Parlement

UPDATE 23112019/506 Rutte moet de eer aan zichzelf houden

De premier weet het niet meer, het kabinet moet gaan regeren met noodwetten, de scholieren demonstreerden voor het klimaat, de onderwijzers en verplegers staakten voor meer geld, de boeren, bouwers en grondverplaatsers demonstreerden tegen de stikstof en PFAS regels en de almaar toenemende regelgeving, de ambtelijke leiding op Financiën gaf opdrachten de wet niet uit te voeren waardoor duizenden burgers werden achtervolgd door deurwaarders, het CBS geeft een somber beeld over de ontwikkelingen in de jaren 2022-2025, Politiek den Haag kijkt toe en maakt zich druk over 90, 100 of 130 km, wachtlijsten in de jeugdzorg, verwarde mensen dolen in de straten, misbruikte kinderen krijgen te laat hulp;  32% van de Nederlandse huishoudens heeft met een of meerdere betalingsachterstanden te maken en 22% van de huishoudens leeft constant met betalings-problemen. Het is maar een korte opsomming van ontwikkelingen die uit de hand zijn gelopen, van falend bestuur en bij gebrek aan handhaving van de wetgeving. Een aantal feiten uit de media van de afgelopen 10 dagen: “Overlast beboeten? Onbegonnen werk”; “Pensioenen voor nu gered”, dat zou je kunnen zeggen maar van 600.000 gepensio-neerden worden de uitkeringen volgend jaar wel verlaagd en de pensioenverlagingen voor 7 miljoen anderen worden in 2021 onverkort doorgezet. “Minister moet op de noodknop drukken, waardoor hij het Pensioenakkoord hoopt overeind te houden”; “Segers: ChristenUnie neemt afstand van kabinet, coalitie is niet heilig”; “Dijkhoff: kabinet hield te weinig afstand van stikstofctisis”; Nederland hoeft van de rechter geen onderdanen (moeders en kinderen) terug te halen uit gevangenkampen in het Midden Oosten; “De rapen zijn gaar: Rutte gaat strijd aan met Brussel om verhoging EU-budget”; Kritiek op beleggingsbeleid ABP, verliezen door foute aannames renteontwikkeling mogelijk wel €50 mrd; “100 km per uur is schoner, veiliger (minder verkeersongelukken) en goedkoper”; “Stikstofcrisis is nog lang niet voorbij: terug naar 100 km overdag is nog maar het begin. De pijnlijkste ingrepen moeten nog komen”; de ergste crisis voor Rutte van zijn 9-jarig bewind zijn nog niet voorbij. Rutte pakt nooit keihard de regie, hij is een beller, bemid-delaar, verbinder van zijn ploeg, hij is een leider met een beperkte visie, hij is te laat en doet slechts het minimale; vliegtickets moeten duurder worden om mensen te ontmoedigen te vliegen; “VN: met dit tempo blijven de klimaatdoelen ver weg”; “Boeren komen met plan tegen ammoniak-uitstoot en hebben daar €2,9 mrd nodig om uit de stikstofimpasse te komen”. De politie is de uitputting nabij zeggen de vakbonden. De politie heeft onvoldoende mensen om haar taken te kunnen uitvoeren. Er moeten keuzes gemaakt worden, maar ze moeten voetbalwedstrijden begeleiden, racisme bestrijden, horecarellen voornamelijk in het weekend, zware criminelen oppakken, cybercrime krachtdadig ter hand nemen en advocaten, rechters, officieren van Justitie en kroonge-tuigen beveiligen. In de komende jaren moeten er 17.000 fulltimebanen worden ingevuld vanwege pensioneringen. Daarbij komt dat de werkdruk te hoog is mede door onderbezet-ting als gevolg van ziekteverzuim. Er wordt nu nagedacht of er minder politie kan worden ingezet bij voetbal en bij evenementen en gepensioneerden kunnen blijven werken, schrijft Trouw. Daarbij komt ook dat het leger met vacatures zit, mede omdat de NAVO de ruimte ziet als één groot oorlogsgebied. Waar komt de chaos in ons land vandaan, waarin we momenteel verkeren? Ik benoem daarvoor drie relevante zaken: de eerste is de overheids-bezuinigingen die door het kabinet Rutte I in de steigers zijn gezet, teveel en in te korte tijd. De centrale overheid moest worden verlost van een aantal zaken, die ze niet dan wel onvolledig konden uitvoeren voor minder geld. De gemeentes waren daarvoor veel beter ingericht, stelde het kabinet, want zij zaten dichter bij betrokkenen. Maar wat, bewust of onbewust, over het hoofd werd gezien was dat die ambtelijke wereld geen kennis van zaken daarover had en het apparaat daarvoor niet was uitgerust. Verder mochten gemeen-ten zelf de spelregels bepalen en dat leidde weer tot ‘discriminatie’ en geldverspilling. Het kabinet Rutte III is dat beleid nu weer aan het repareren. Ten tweede: de wetgever zadelt het bedrijfsleven, de boeren en de burgers op met regelgeving. En dat op vrijwel alle ter-reinen van de samenleving. Veelal is die regelgeving zo ingewikkeld dat zelfs de overheid zelf er in vastloopt. Voorbeelden te over: UWV, fiscus, Privacy en de administratieve dwang in de (thuis)zorg. Ten derde: het ontbreken van de handhaving van de wetgeving. We spreken wel zaken, op papier, met elkaar af, maar vervolgens worden die in de uitvoe-ring niet gecontroleerd. Nederland is daarvoor Europees ‘berucht’. Op papier zien zaken er deugdelijk uit maar in de praktijk blijkt dat die niet of nauwelijks worden nageleefd. En Rutte zit daarmee nu mee ‘met de gebakken peren’.

En dan de klap die Tata Steel IJmuiden, de vroegere Hoogovens, te verwerken krijgen: 1500 ontslagen en daarbij de uitspraak van de directeur van Tata Steel Europa ‘dat IJmuiden slecht presteert binnen het wereldwijde concern’. Naast de 1500 ontslagen vallen er zeker nog honderden meer bij toeleveringsbedrijven en bij het MKB in de regio. Staalfabrikant British Steel krijgt een Chinese eigenaar. En dat geldt dus ook voor de Nederlandse dochter van British Steel: FN Steel in Alblasserdam, waar driehonderd man hoogwaardig staaldraad produceert voor de bouw en de auto-industrie. De Chinese groep Jingye zegt de komende tien jaar €1,4 mrd te investeren in de Britse staalproducent, die sinds mei in surseance verkeert. Met de aankoop is volgens de BBC €81 mln gemoeid. Bij British Steel staan alleen al in Groot-Brittannië vierduizend banen op het spel en zelfs 20.000 als je indirecte banen meetelt. De VS heeft deze week weer een steen in de interna-tionale vijver gegooid: de VS trekken zich niets aan van internationale afspraken over de status van de Israelische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu wordt vervolgd in drie corruptieonderzoeken, zo heeft de openbaar aanklager bekendgemaakt. Hij wordt verdacht van onder meer omkoping en fraude. Trump liet de wereld weten dat het economische beleid van de VS nodig is om de kussens op te schudden.

De Nederlandse staat hoeft IS-vrouwen en hun kinderen in kampen in het noordoosten van Syrië niet terug te halen

Dat heeft het gerechtshof in Den Haag bepaald in een spoedappel dat was ingesteld door de ministers Blok en Grapperhaus. In een kort geding oordeelde de rechter tien dagen geleden dat de Staat zijn best moet doen om in elk geval de kinderen terug te halen. Het zou onrechtmatig zijn om dat niet te doen. Die uitspraak is nu dus teruggedraaid. De zaak draait om 23 IS-vrouwen en 56 kinderen die verblijven in de kampen Al-Hol en Al-Roj in noordoost-Syrië. De landsadvocaat had bepleit dat de rechter afzijdig moet blijven in de kwestie, omdat het kabinet en het parlement de politieke afwegingen in deze specifieke situatie moeten maken. De rechter kan volgens het hof alleen in uitzonderlijke gevallen bepalen dat de staat onrechtmatig handelt. “De zaal zat vol met familieleden van vrouwen die zijn uitgereisd. Veel van die mensen zeggen: ‘mijn dochter of nicht is helemaal geen terrorist’. Deze mensen waren muisstil toen ze de uitspraak aanhoorden, want zij willen hun kleinkinderen zien en hadden al hun hoop hierop gevestigd. Ze gingen weg zonder commentaar te geven.” Het Hof blijft het standpunt van het kabinet dat de nationale veiligheid in het geding is, omdat onduidelijk is of de vrouwen afstand hebben genomen van de IS-ideologie. De mogelijkheid bestaat dat dat niet zo is, en dat ze daarom bijvoorbeeld aanslagen zouden kunnen beramen. Ook blijft de veiligheidssituatie in noordoost-Syrië, waar de kampen liggen, uiterst onzeker, vindt het kabinet. Ook al zouden de VS en de Koerden helpen bij de repatriëring, zoals de Amerikanen herhaaldelijk hebben aangeboden: de verantwoordelijkheid blijft altijd bij Nederland liggen. De advocaten van de vrouwen en kinderen stelden daartegenover dat andere landen, ondanks de onover-zichtelijke situatie, wel kinderen hebben opgehaald. Denemarken deed dat bijvoorbeeld deze week. Nederland had al een begin moeten maken met het repatriëren, betogen de raadslieden. Volgens de landsadvocaat wordt er wel degelijk onderhandeld, maar hij kon daar niets over zeggen omdat de gesprekken vertrouwelijk zijn. Verder zal het niet lang meer duren voor het Syrische leger de macht overneemt in het gebied waar de kampen liggen. Het regime van president Assad heeft laten zien dat het zeer wreed kan optreden, tot aan het martelen van kinderen aan toe. Daarom moeten de vrouwen en hun kinderen zo snel mogelijk worden weggehaald, zeggen de advocaten. Het beleid van dit kabinet is een rechtmatige daad, volgens het Hof, maar of hiermede niet in strijd wordt gehandeld met de door ons zo gepropageerde mensenrechten, is nog maar zeer de vraag. Het is een politieke zaak geworden, zeker van de VVD, die een stop op de fles wil om te voorkomen dat de achterban overloopt naar de populistische partijen. Die achterban is toch al met de afname van hun ‘vroem, vroem 130km’. De vraag is op basis van welke overwegingen die moeders van IS-strijders indertijd Islamistan zijn vertrokken. Idealisten of verliefde tieners? Gelukkig gaat Turkije ‘onze’ moeders toch terugsturen naar ons land. De eerste twee zijn al gearriveerd. De vraag is wel of de twee jonge kinderen van één moeder bij hun moeder mogen worden weggehaald, voor zolang die moeder verdachte is en er geen bewijzen zijn dat ze heeft meegewerkt aan het plegen van oorlogshandelingen. Het standpunt van de VVD dat de IS-strijders en hun gezinsleden maar ‘daar’ in Irak moeten worden berecht en zo nodig de doodstraf moeten krijgen. Alles om te voorkomen dat ze naar hier komen. Die slag gaat de VVD verliezen en terecht. Overigens moet ook het CDA rekening houden met een forse afstraffing bij de volgende verkiezingen.

Koerdische minister: het is een grote fout dat Nederland de kinderen van IS-vrouwen niet ophaalt

Teleurstellend en frustrerend’, zo noemt Abdulkarim Omar, Abdulkarim Omar, minister van buitenlandse zaken van de autonome Koerdische regio in Noord-Syrië, de uitspraak van het Nederlandse gerechtshof, dat oordeelde dat de Nederlandse regering geen kinderen van Nederlandse IS-ouders in Syrië hoeft op te halen, met daarbij eventueel hun moeders. “Het is een grote fout dat Nederland de kinderen niet op wil halen”, vindt Omar. Juist als ze in Syrië blijven, zullen ze op termijn een bedreiging voor Nederland gaan vormen. De kinderen zullen in de kampen opgroeien in een IS-achtige sfeer, denkt Omar. De kampen zijn volgens hem niets anders dan het kalifaat, alleen nu met een hek erom. Er zijn IS-rechtbanken, er vinden afrekeningen plaats, moorden, intimidaties. “Als je kinde-ren zo laat opgroeien, creëer je een nieuwe generatie terroristen.” En die generatie kan ook weer onverwacht vrij komen, zegt hij. “Deze regio is instabiel.” Enkele weken geleden trokken Amerikaanse troepen zich terug uit de autonome Koerdische regio, en viel het Turkse leger binnen. “Bij de Turkse inval zijn al 850 IS’ers ontsnapt uit een kamp. Dus zolang ze hier zijn, kunnen ze nog steeds wegkomen en onderdak vinden bij IS-strijders.” (Bron: Trouw)

Het lukte mij niet om de eerste twee onderstaande artikelen te plaatsen in blog 505 vandaar dat ik heb besloten, met een week vertraging, deze toch nog te publiceren.

Vier maatregelen voor stikstofproblematiek

  • Maximumsnelheid omlaag naar 100 km/u

  • Noodwet om dijken en kust te versterken

  • Extra geld zodat varkenshouders vrijwillig eerder kunnen stoppen

  • Ander veevoer om ammoniakuitstoot te verlagen

De maatregelen zijn nodig, omdat de Raad van State eind mei een streep zette door het stikstofbeleid van het kabinet. Daardoor kwam het verlenen van bouwvergunningen stil te liggen. “Dit is voor ons land een crisis van een ongekende omvang. Ik heb dat in mijn negen jaar in deze baan in deze heftigheid niet eerder meegemaakt”, zei Rutte over de gevolgen van de rechterlijke uitspraak. “De stikstofcrisis is in haar complexiteit niet te vergelijken met de vluchtelingencrisis van 2015 en 2016”, aldus de premier. Om de liberalen enigszins tegemoet te komen, wordt in Europees verband ingezet op het samenvoegen of herindelen van Natura 2000-gebieden. Sommige natuurgebieden zijn vanwege de omvang en de ligging structureel zwak en blijven dat ook. In dat geval wordt bekeken of de beschermde status “moet worden aangepast”. Je zou ook kunnen stellen dat juist aan die gebieden extra aandacht en bescherming zou moeten worden gegeven. “We gaan kijken of we de natuur ook op andere plekken kunnen realiseren. We willen een robuust natuurnetwerk, maar wel slim vormgeven”, zei minister Schouten daarover. Het kabinet wil 70% van de ‘stikstofwinst’ die uit de maatregelen voortvloeit met voorrang gebruiken om de bouw en de infrastructuur weer vlot te trekken. De overige 30% wordt ingezet voor de natuur. Daarover kun je van mening verschillen. Waarom niet 50/50?

Het kabinet wil de komende periode ieder jaar 75.000 huizen bouwen om het woningtekort aan te pakken. Dat aantal leek door de stikstofcrisis terug te vallen naar 47.000 als er niets zou veranderen, waarschuwde minister Van Veldhoven, maar met de gepresenteerde maatregelen is het oorspronkelijke doel voor 2019 en 2020 weer in zicht. Dit zijn nog geen langetermijn oplossingen. Die komen volgens de planning aan het einde van dit jaar. Dan zal er ook meer aandacht zijn voor de landbouw, de sector die verantwoordelijk is voor verreweg de meeste stikstofneerslag (46%). Voor het wegverkeer is het aandeel ruim 6% en de bouw zelfs minder dan 0,6%. (Bron: nu.nl)

GroenLinks en de PvdD vinden het pakket onvoldoende. GL-leider Klaver noemt de snelheidsbeperking op de snelwegen te laat en te weinig. De PvdA vindt de plannen onduidelijk en wil weten of de woningbouw met dit pakket op gang komt. Milieudefensie spreekt van “een goed begin”, maar vindt dat het kabinet niets van de stikstofcrisis leert. Zo wijst de actiegroep op de keus voor meer asfalt, bijvoorbeeld op de ring Utrecht. Landbouworganisatie LTO betreurt het dat er maatregelen zijn aangekondigd, terwijl nog gewerkt wordt aan een plan dat door de sector wordt gesteund. Zo is er nog geen duidelijkheid over het bemesten van weilanden. De uitstoot van stikstof via veevoer moet worden verminderd door in het voer de hoeveelheid eiwit te verlagen. Dat wil het kabinet. Ook de al aangekondigde 60 mln voor sanering van de varkenshouderij moet de uitstoot van stikstof terugdringen. Er komt een noodwet, waardoor grotere projecten op het gebied van water- en wegenveiligheid en kustbescherming door kunnen gaan. Met een paar ingrepen, waaronder de snelheidsverlaging, zorgt het kabinet ervoor dat het mogelijk is om ondanks de stikstofnormen 75.000 woningen te bouwen. Maar niet overal in Nederland kan weer naar hartenlust gebouwd worden. In de Randstad blijft het voorlopig moeilijk om woonwijken aan te leggen. De maatregelen zorgen niet overal voor voldoende verlaging van de stikstofuitstoot en in dat geval is er geen ruimte voor woningbouw. Gemeenten in de Randstad zullen per project moeten bekijken of de bouw binnen de stikstofnormen past. Voor Den Haag is dat problematisch. De stad groeit jaarlijks met 4000 tot 5000 inwoners, waarvoor 2000 tot 2500 woningen per jaar gebouwd moeten worden. Tot 2040 heeft Den Haag behoefte aan bijna 50.000 nieuwbouwwoningen. De uitstoot van verkeer op snelwegen rond de stad en de aanwezigheid van Natura 2000-gebied Westduinpark (ingeklemd tussen Kijkduin en Scheveningen) maakt dat er weinig ‘ruimte’ is om te bouwen: de stikstofnorm is zo bereikt. (Bron: NOS)

In de peiling van Maurice de Hond van dit weekend verliest de VVD 2 zetels en staat nu op 24. De laagste score sinds mei van dit jaar. Daarnaast laat het zien dat FVD 2 zetels stijgt en inmiddels op 17 zetels staat. Is premier Rutte zelf verantwoordelijk voor het feit dat de stikstofproblematiek al niet veel eerder is aangepakt, zegt 64% van de ondervraagden: ja. In de peiling van 23 november zijn geen veranderingen opgetreden.

Kunnen we niet simpelweg natuurgebieden schrappen van de Europese lijst, zodat boeren hun bedrijven kunnen uitbreiden, gemeenten weer bouwvergunningen kunnen afgeven en automobilisten de 130 km kunnen rijden? Die vraag wordt de laatste tijd meer dan eens gesteld door tegenstanders van het huidige stikstofbeleid. Het kabinet komt deels aan hun wens tegemoet: het gaat onderzoeken of van kleine natuurgebieden “de beschermde status moet worden aangepast”. Als de natuur daar toch al zwak is en met herstelmaatregelen niet kan worden verbeterd, dan hoef je die gebieden ook niet in stand te houden, is de gedachte. Volgens bronnen rond het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit is er al twee keer gesproken met de Europese Commissie over het schrappen van bepaalde gebieden. Maandag wil minister Schouten het weer aankaarten bij de Europese Commissie. Natura 2000-gebieden zijn in het leven geroepen om natuur te behouden. Is afschaffen een optie? Het korte antwoord: nee! Dat stelt ook het Ministerie van Landbouw en Voedselkwaliteit in een tweet van vorige maand. In 2014 bemoeide de Europese rechter zich met een Italiaanse kwestie. De autoriteiten daar wilden af van een natuurgebied bij Milaan, omdat het door uitbreiding van luchthaven Malpensa toch al verwaarloosd zou zijn. De Europese rechter oordeelde dat het gebied alleen geschrapt mag worden als er bij de toewijzing fouten zijn gemaakt, of als het gebied niet langer relevant is door bijvoorbeeld klimaatverandering. “Nederland heeft recent ook zo’n zaak gehad,” zegt jurist Marieke Kaajan. “De Leenheerenpolder in de Zuid-Hollandse Hoeksche Waard zou niet langer onder Natura2000-bescherming moeten vallen. Daar is tot aan de Raad van State over geprocedeerd, maar na een juridisch advies van het Europees Hof bleef het gebied toch beschermd.” Volgens Kaajan ligt het ingewikkeld: “Nederland kan aan de Europese Commissie voorstellen om gebieden van slechte kwaliteit in te ruilen voor betere gebieden. Maar ik weet niet waar je dan zo’n beter gebied moet vinden in Nederland. Dat lijkt me vrijwel onmogelijk.” Bronnen in Brussel en Den Haag zeggen tegen de NOS dat het een kansloze missie is. De inspanningen van de minister lijken vooral een geste aan de regeringspartners CDA en VVD. Die partijen willen dat er ook wordt gekeken naar natuurbeheer. (Bron: NOS)

Er wordt onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van het giftige PFAS in strooizout. Zoutleverancier De Nederlandse Zoutbank bevestigt dat na een artikel van De Telegraaf. Het is nog onduidelijk of het strooien op de wegen dit seizoen in gevaar komt. Eurosalt, dat Rijkswaterstaat voorziet van zout, maakt zich geen zorgen. Er zitten volgens Eurosalt bijna geen chemische toevoegingen in strooizout. De PFAS-norm heeft onder meer in de bouw geleid tot stilgelegde projecten. Over strooizout volgt een besluit zodra de details van alle metingen binnen zijn, zegt Rijkswaterstaat in de Telegraaf.

Het Nederlandse landschap staat onder druk, onder meer vanwege de opmars van zonneparken, windturbines, woonwijken en bedrijventerreinen. De kwaliteit van het landschap moet volwaardig gaan meewegen bij het plannen van projecten die de leefomgeving beïnvloeden. Daarvoor pleit het Planbureau voor de Leefomgeving. Het klimaatakkoord, de verstedelijking en het natuurbeleid zijn van invloed op het landschap. Burgers maken zich zorgen over het verdwijnen van vergezichten en bomen, zegt het PBL. Volgens het Planbureau is de zorg voor het landschap niet goed geborgd in de wet, waardoor het landschap versnippert. Het kabinet gaat €250 mln uitgeven voor natuur-herstel. (Bron: NOS)

Ondernemers bereiden een schadeclaim voor tegen het kabinet vanwege de problemen rondom de aangescherpte PFAS-norm, maakte werkgeversorganisatie VNO-NCW bekend na het crisisberaad. Door de PFAS-problemen konden grondverzetters een tijdlang niet werken, waardoor ze nu geld willen zien. Tientallen bouwprojecten en baggerwerkzaam-heden zijn sinds oktober uitgesteld of stilgelegd omdat er PFAS in de grond zit. PFAS is een verzamelnaam voor een groep van chemische verbindingen, die zich ophoopt in een lichaam en een persoon ziek kan maken. Sinds oktober mag 1 kilo grond niet meer dan 0,1 microgram van deze PFAS-stoffen bevatten. VNO-NCW zegt in een reactie dat het kabinet met de aanscherping van de PFAS-norm een “verkeerde afslag” heeft genomen en dat het bedrijfsleven hier te hard door wordt geraakt. “Het inhuren van één werknemer plus een machine kost per uur ongeveer €100. We gaan nu uitzoeken hoeveel uur aan werk deze ondernemers zijn misgelopen door de PFAS-problematiek”, stelt VNO-NCW-woordvoer-der Edwin van Scherrenburg. De werkgeversorganisatie is begonnen met een inventari-satie bij bouwbedrijven en baggeraars. Hoelang het gaat duren voordat de schadeclaim er ligt, kan VNO-NCW niet zeggen. Ook over de potentiële hoogte ervan doen ze geen uitspraken. Niet alleen door de PFAS-norm, maar ook door stikstofproblemen is het werk in de bouw stil komen te liggen. Eind vorige maand organiseerde actiegroep ‘Grond in Verzet’ daarom een actiedag op het Malieveld in Den Haag. De actiegroep eiste toen duidelijkheid en kabinetsmaatregelen om financiële gevolgen zo klein mogelijk te houden voor de bouw. Woensdag presenteerde minister-president Mark Rutte een pakket aan maatregelen om de stikstofproblematiek te bestrijden. Het kabinet verlaagt onder meer de maximumsnelheid op Nederlandse snelwegen. In een reactie laat VNO-NCW weten positief te zijn dat het kabinet de stikstofproblematiek aan het aanpakken is. (Bron: nu.nl)

Bijna de volledige oppositie in de Tweede Kamer, van links tot rechts, heeft forse kritiek op de plannen die het kabinet deze week presenteerde om uit de stikstof- en PFAS-problemen te komen. Partijen als de PVV en de SGP vragen zich af of die maatregelen wel echt nodig zijn. “Waar is het gezond verstand gebleven?”, vroeg SGP’er Roelof Bisschop. De neerslag van stikstof in de natuur is volgens hem vaak helemaal niet te meten. “Een gans die een keer poept scheidt meer stikstof uit dan sommige van deze maatregelen opleveren.” PVV-leider Geert Wilders betoogde dat het juist heel erg goed gaat met de natuur de afgelopen jaren. Ook de stikstofuitstoot neemt volgens hem af. “Iedereen wordt bang gemaakt, gezonde bedrijven worden kapotgemaakt.” Het verlagen van de maximumsnelheid noemde Wilders “hoogverraad aan de automobilisten”. “We hebben geen stikstofpro-bleem, maar een Rutte-probleem.” Thierry Baudet van Forum voor Democratie was het met hem eens. “Er is geen land ter wereld waar het zo goed gaat met de natuur als in ons land. We hebben de mooiste bossen, de beste stranden, de lekkerste haring en de lekkerste kibbeling op het strand!” Volgens Baudet moet het kabinet de stikstofnormen gelijktrek-ken met die van Duitsland. Die is volgens hem 140 keer minder streng. Maar ook linkse partijen als de SP, GroenLinks en de Partij voor de Dieren zijn boos. GroenLinks-leider Jesse Klaver sprak van “een wanprestatie”, vooral omdat in de voorstellen van het kabinet ook de mogelijkheid wordt opengehouden dat kleine natuurgebieden, die er slecht voor staan, geschrapt worden. “De natuur is vogelvrij verklaard”, verweet Klaver vooral regeringspartij D66. Maar volgens Tjeerd de Groot van die partij gebeurt dat alleen in het uiterste geval, en wordt de natuur op andere plekken weer versterkt. De linkse oppositie vindt ook dat het kabinet veel te lang heeft gewacht met het nemen van maatregelen. “We hebben een jaar verspeeld”, zei William Moorlag van de PvdA, doelend op de Europese rechter, die vorig jaar al vraagtekens zette bij het Nederlandse stikstofbeleid. Er werd niet over gestemd over de plannen op hoofdlijnen, maar het leek erop dat er weinig bezwaren waren, wel wensen. Er wordt pas over gestemd als er in de 2e en 1e Kamer over de noodwetten moet worden gestemd. (Bron: NOS)

,,Ik verwacht dat deze problematiek ons ook de komende tijd zal bezighouden”, zei premier Rutte deze week met een bedrukt gezicht. Dat lijkt nog zacht uitgedrukt. Samen met ministers Schouten (Landbouw), Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur) en Van Veldhoven (Milieu) presenteerde de VVD-leider een handvol stikstofmaatregelen om de woning- en wegenbouw uit het slop te trekken. Maar die maatregelen – zoals langzamer rijden op de snelweg en aanpassingen in het veevoer – zijn een peulenschil vergeleken bij wat het land nog te wachten staat. ,,Deze maatregelen tellen misschien op tot 0,1%”, zegt stikstofprofessor Jan Willem Erisman. ,,Maar de stikstofuitstoot moet uiteindelijk met 50% omlaag.” Ook Johan Vollenbroek, die het stikstofbeleid van de overheid met succes aanvocht, stelt dat de nieuwe maatregelen te weinig opleveren. Het kabinet verwacht een stikstofafname van zo’n 7,6 mol per hectare per jaar. ,,Op veel plaatsen moet de stikstofdepositie echter met 500 tot 800 mol per hectare per jaar omlaag”, zegt Vollenbroek. ,,Dit is dus hooguit een voorzichtig ministapje richting de oplossing.” Volgens hoogleraar Erisman moeten meerdere sectoren hun stikstofuitstoot halveren: de landbouw, het vervoer en de energiesector. ,,De maatregelen uit het Klimaatakkoord zullen fors naar voren moeten worden gehaald. We zullen meer zonne- en windenergie moeten gaan opwekken, zodat de kolencentrales dicht kunnen en de helft van het vervoer elektrisch kan worden.” In december wil het kabinet een nieuw pakket stikstofmaatregelen presenteren. Dan wordt de landbouwsector niet ontzien, ver-wachten Haagse ingewijden. Uit RIVM-berekeningen blijkt dat de landbouw verantwoor-delijk is voor 46% van de stikstofneerslag in de natuur. ,,De maatregelen voor het uitko-pen, verplaatsen en moderniseren van veehouderijen staan dan voorop”, zegt een Haagse bron. Ook komt er waarschijnlijk later een opkoop- en sloopregeling van oude dieselbusjes en dieselpersonenauto’s. Mogelijk zal het kabinet dan ook maatregelen in de luchtvaart aankondigen, maar daarvoor is het nog wel wachten op een rapport van de commissie-Remkes. Dat luchtvaartrapport wordt ergens voor de Kerst verwacht. Het kabinet wil in december ook met meer informatie komen over een algemene drempelwaarde voor stikstofuitstoot, zoals nu in onder meer in Duitsland geldt. Nu vormt vrijwel elke milligram stikstof die door een nieuw project neerslaat in een beschermd natuurgebied een probleem. Met een drempelwaarde zouden projecten die onder een bepaalde grens blijven geen vergunning nodig hebben. (Bron: AD) Dit lijkt op de PAS, die door het Europese Hof en de Raad van State onderuit werd gehaald. De regeling die Duitsland hanteert betekent dat het autoverkeer zonder maximum kan blijven doorrijden, dat de bouw- en wegenbouw niet langer met beperkingen worden geconfronteerd en dat Duitse huishoudens gewoon gasketels voor de verwarming kunnen gebruiken.

Een lek van broeikasgas methaan net zo groot aan CO2 als de uitstoot van een miljoen auto’s

Nederlandse en Noord-Amerikaanse onderzoekers hebben voor het eerst vanuit de ruimte een groot lek ontdekt van het broeikasgas methaan. Het gaat om een lek bij een installatie van de olie- en gasindustrie in Turkmenistan in Centraal-Azië. Nadat informatie over het lek werd gemeld aan het verantwoordelijke bedrijf, blijkt uit satellietbeelden dat het nu gedicht is. Het onderzoek is gepubliceerd in het vakblad Geophysical Research Letters. “We hebben dit lek min of meer bij toeval ontdekt”, vertelt Ilse Aben van het Nederlands instituut voor ruimte-onderzoek SRON. Aben is hoogleraar fysica en chemie van de atmosfeer aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en betrokken bij het Europese milieusatellietinstrument Tropomi. De ruimtevaartorganisatie ESA lanceerde de satelliet in 2017 en Nederland leverde het Tropomi-instrument. “Begin dit jaar namen collega’s uit Amerika en Canada contact met ons op”, zegt Aben. “Zij doen ook methaanmetingen met een satelliet, maar dan in een beperkt gebied, terwijl Tropomi de hele wereld bestrijkt. Hun satelliet kan weer verder inzoomen, en kan gebiedjes bekijken tot op 50 bij 50 vierkante meter. Tropomi bekijkt de hele wereld met pixels van 7 bij 7 kilometer.” De Canadezen zochten in Turkmenistan naar een moddervulkaan: een soort modderpoel waar methaan uit opborrelt. “De methaanuitstoot van de moddervulkaan zagen ze niet, maar ze stuitten wel op drie methaanlekken vlak bij elkaar. De onderzoekers wilden weten of wij die lekken ook zagen met Tropomi, en dat was inderdaad het geval”, zegt Aben. Collega-onderzoeker Pieternel Levelt, hoofd satellietwaarnemingen van het KNMI en hoogleraar aan de TU Delft, is opgetogen over het nieuws. “Methaan is een heel krachtig broeikasgas. Dat we met Tropomi over de hele wereld dit soort lekkages kunnen opsporen, is erg belangrijk voor het klimaat. Het instrument heeft een enorme impact. In de wetenschappelijke wereld wordt het een gamechanger genoemd.” Het KNMI is wetenschappelijk leider van Tropomi. Nu gaat het nog om individuele lekkages. Maar straks zullen satellieten zoals Tropomi steeds belangrijker worden bij het realiseren van klimaatbeleid. Vanuit de ruimte kan dan worden gemeten of landen en bedrijven zich aan afspraken houden die bijvoorbeeld op internationale klimaatconferenties worden gemaakt. Ook het nog meer voorkomende broeikasgas CO2 kan straks vanuit de ruimte gemonitord worden. “De Europese Unie werkt samen met de ESA aan nieuwe satellieten, die over een paar jaar CO2 gaan meten”, vertelt Levelt. Het grootste deel van de opwarming van de aarde wordt veroorzaakt door de uitstoot van CO2, kooldioxide. Maar ook methaan is een belangrijk broeikasgas. Het is verantwoordelijk voor ongeveer een derde van de opwarming. De belangrijkste menselijke bronnen van methaan zijn de veeteelt, de olie-en gasindustrie en steenkoolmijnen. De belangrijkste natuurlijke bron van methaan is moerasgebied. Daarnaast bestaat de vrees dat uit ontdooide permafrost ook nog een grote hoeveelheid methaan kan ontsnappen. “De opdracht aan de wetenschappers is om zo goed mogelijk broeikasgassen te meten en er zo nauwkeurig mogelijk over te rapporteren. Vervolgens kunnen politici kijken of hun klimaatbeleid ook echt effect heeft, omdat je vanuit de ruimte kunt meten of de uitstoot daadwerkelijk afneemt.” Levelt denkt dat de satellietbeelden de politiek ook sneller in beweging kunnen brengen. “Bij het gat in de ozonlaag hebben we ook gemerkt dat de satellietplaatjes het probleem echt inzichtelijk maakten.” Aben noemt dit eerste lek in Centraal-Azië bijzonder groot. “Uit de bron in Turkmenistan lekte jaarlijks ongeveer evenveel methaan als uit de grootste steenkolenmijnen.” De hoeveelheid is vergelijkbaar met de klimaatimpact van een miljoen auto’s per jaar. Hoe kan een bedrijf zo’n groot lek over het hoofd zien? “In de olie- en gasindustrie staan veel installaties in the middle of nowhere, waar niemand zo’n lek opmerkt”, zegt Aben. “In een dichtbevolkt gebied als Nederland had dit niet kunnen gebeuren, maar op veel andere plekken kan dat wel.” De onderzoekers vermoeden dat het dichten van dit soort lekken voor bedrijven ook interessant is. “Zo’n lek kost ze eenvoudigweg ook veel geld.” (bron: NOS)

Giftig Maaswater

Waterleiding Maatschappij Limburg (WML) is gestopt met het innemen van Maaswater voor de drinkwatervoorziening, meldt het ANP. De Maas is namelijk vervuild met te hoge concentraties prosulfocarb, een landbouwgif. Volgens WML is die stof in België in de rivier terecht gekomen. Een woordvoerder van WML zei zondag dat ook Evides in Rotterdam – uit voorzorg – met de inname van Maaswater is gestopt. Aan de grens bij Eijsden werd een concentratie prosulfocarb gemeten van twee microgram per liter. Bij één microgram per liter wordt de inname van Maaswater al gestopt, aldus de woordvoerder. WML kan nog een maand vooruit met water dat is opgespaard in een groot drinkwaterbassin in Heel. Daarna kan WML nog overschakelen naar diep grondwater. Volgens de woordvoerder kent WML zo’n 50 keer per jaar een innamestop wegens vervuiling, maar de vorige waren minder lang dan de huidige, die inmiddels al tien dagen duurt. Rijkswaterstaat zoekt met de Belgen naar de bron van de vervuiling. (Bron: WNL)

Column over Rutte, Rutte III en eco 4.0

De premier reist door het land om gedupeerden van de stikstof en PFAS problematiek gerust te stellen. De problemen zijn zo complex dat ze niet zijn op te lossen en dat er nu noodverbanden moeten worden aangelegd met noodwetten en grote éénmalige bedragen uit de schatkist om daarmee tijd te kopen. De vraag is of daarmee de zaak weer op orde komt. De premier is een leider met een beperkte visie, hij is een goede ‘verbinder’, maar hij laat moeilijke onderwerpen over aan ‘de polder’. Hij had een jaar geleden na de uitspraak van het Europese Hof over onze PAS (Programma Aanpak Stikstof) al B-plannen moeten laten maken voor het geval de Raad van State die aanpak zou afwijzen. Rutte had jaren geleden al architecten aan het werk moeten zetten om blauwdrukken te ‘bouwen’ voor de samenleving van morgen. We kunnen niet langer wegkijken voor de vraag naar hoger geschoold technisch onderwijs, ontwikkelingen op het gebied van nano- en quantum-techniek, robotisering, KI, de vraag vanuit het bedrijfsleven naar personeel dat geschoold is voor werk met algoritmen, G5, onderwijs en permanente educatie/bijscholing, duur-zaamheid, de mens met een veranderende arbeidsethiek, zorg, inkomen, veiligheid, privacy, de macht van de negen vooral Amerikaanse mega-techbedrijven en de verder gaande globalisering. Kortom een wereld die sterk in beweging is en een Europese Unie die het vooralsnog laat afweten. De premier en zijn coalitie streven ernaar én de economische groei instant te houden met alle commerciële belangen, die meespelen én tegelijk de natuur en het milieu een gelijkwaardige plaats in onze samenleving te geven. Positief is dat delen van het bedrijfsleven nieuwe technische en technologische ontwikke-lingen ontwikkelen en daarin participeren en niet wachten op het moment dat de regering komt met de blauwdrukken voor de nieuwe Europese maatschappij structuur. Negatief is dat andere delen van het bedrijfsleven nog voortbouwen op eco 3.0, zoals de bouwers en de boeren. Eco 4.0 komt eraan, ook als wij dat willen negeren en vooral willen behouden zoals het nu is en willen blijven beschermen (beleid Rutte). We zullen moeten accepteren dat er veel duurzamer gebouwd, geprocuceerd (ook door de staal- en chemische industrie) en geboerd moet worden. Waar ik grote problemen mee heb dat de positie van de mens in dit proces volledig wordt genegeerd door de overheid (in de meest brede zin van het woord). De vormgeving van de samenlevingen met daarin de positie van de burger, de werknemer en de belastingbetaler en de plaats van de Europese culturele waarden, moet inhoud worden gegeven. En daar is Rutte helemaal niet mee bezig. Er moeten keuzes gemaakt worden in de eerste plaats voor de enorme uitdagingen waarmee wij worden geconfronteerd. Het probleem daarbij is dat er niemand in de coulissen klaarstaat om het stokje over te nemen.

Op https://www.telegraaf.nl/financieel/21491911/column-linkse-droom-smelt-als-sneeuw-voor-de-zon schrijven de columnisten Willem Vermeend en Rick van der Ploeg dat de Nederlandse overheid geeft jaarlijks vele tientallen miljarden euro’s uit aan de publieke sector, ook wel aangeduid als de collectieve sector. Daarbij gaat het om overheidsgeld dat besteed wordt aan de zorg, sociale zekerheid, onderwijs, veiligheid, politie, defensie, gemeenten. Als we op dit moment de Nederlandse collectieve sector vergelijken met die van de meeste andere landen dan vallen drie zaken op. In de eerste plaats valt op dat Nederland in Europa een grote collectieve sector heeft. Ten tweede dat ons land in de kopgroep zit van landen met de hoogste collectieve lastendruk (het totaal aan belastingen en premies dat burgers en bedrijven hier moet betalen). Deze hoge druk is het gevolg van onze hoge collectieve uitgaven. Op de derde plaats valt op dat Nederland volledig uit de toon valt bij de samenstelling van de collectieve uitgaven: bijna 60% van de collectieve uitgaven heeft betrekking op de uitgaven voor de sociale zekerheid en onze zorg. Nederland behoort daarmee tot de wereldwijde koplopers. In veel andere landen zien we dat het aandeel van deze uitgaven aanzienlijk lager ligt en dat de overheid veel meer geld besteed aan een versterking en vernieuwing van de economie, zoals uitgaven voor research & development, voor het stimuleren van bedrijfsinvesteringen in nieuwe technologieën, voor de modernisering van infrastructuur en voor klimaatinvesteringen. Nederland loopt hierin achterop en in politiek Den Haag ging het de afgelopen maanden vooral over andere uitgaven die de publieke sector verder vergroten, maar niets doen aan deze economische achterstand. Rutte III heeft mede onder druk vanuit de Tweede Kamer en acties van ambtenaren uit de collectieve sector, zoals politie, defensie, onderwijs, maar ook medewerkers vanuit de zorgsector vele miljarden extra uitgetrokken om de publieke sector te versterken. Vooral gezien de ’verwaarlozing’ van deze sector is dat op zich een verstandige beslissing die bij de nieuwe verkiezingsprogramma’s tot een verdere discussie zal leiden. De afgelopen weken lieten tijdens de verschillende begrotingsdebatten vooral linkse politiek partijen blijken dat het kabinet nog steeds te weinig uitgeeft aan de publieke sector en daarom opnieuw een greep in de schatkist moet doen. Daarom geven ze onder meer steun aan de eisen vanuit de zorg en het onderwijs om extra uitgaven die maatschappelijk op een brede steun mogen rekenen. Deze partijen menen ook dat de schatkist van Rutte III bulkt van het geld, zodat een grotere publieke sector geen probleem hoeft te zijn. Omdat Nederland een van de beste economieën van Europa heeft vinden deze partijen het ook niet bezwaarlijk dat deze uitgaven tot hogere belastingen voor bedrijven en hogere inkomens leidt. Hun boodschap is duidelijk: Nederland is een rijk land en kan zich best hoge overheidsuitgaven en een hoge lastendruk veroorloven.

Rabobank moet de gegevens voor 40.000 dossiers aanvullen om anti-witwasbeleid

Toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) heeft de bank vorig jaar een dwangsom opgelegd. Dat bevestigt de bank. De bank heeft tot april 2020 de tijd om aanvullende gegevens te leveren voor de dossiers. Eerder maakte Rabobank al bekend een boete van €1 mln opgelegd te hebben gekregen omdat er niet genoeg informatie over klanten werd verzameld. Soms ontbrak bijvoorbeeld de eigendomsstructuur van een bedrijf en wie de eigenaar was. Het controleren van klanten, de zogeheten poortwachtersrol, is sinds de boete voor ING een belangrijk onderwerp geworden in de bancaire sector. (Bron: nu.nl) ABN Amro liet na 5 miljoen klanten apart te screenen. Het OM verdenkt de staatsbank ervan ‘geen of onvoldoende’ onderzoek naar klanten te hebben uitgevoerd. Daardoor bleven verdachte transacties buiten beeld. Het meest explosief is de internationale corruptiezaak rond het Braziliaanse bouwconcern Odebrecht. Bron: NRC)

Staatssecretaris Snel moet binnen een week een volledig feitenrelaas aan de Kamer sturen en nagaan wie welke wetten bewust heeft overtreden’

De hoogste ambtenaren van de Belastingdienst gaven opdracht tot onrechtmatig handelen. Informatie hierover werd achtergehouden, schrijft Jan Kleinnijenhuis in Trouw. https://www.topics.nl/de-top-van-de-belastingdienst-drukte-de-onrechtmatige-aanpak-stopzetten-kinderopvangtoeslag-erdoor-a13648891trouw/?context=mijn-nieuws/ De ambtelijke top van de Belastingdienst heeft willens en wetens toeslagen stopgezet van mensen waarvan ze wist dat die er wel recht op hadden. Tot op het hoogste niveau werd besloten om jarenlang door te gaan met deze onrechtmatige aanpak. De Tweede Kamer voert de druk op staatssecretaris Menno Snel op, nu blijkt dat informatie hierover achtergehouden werd voor de politieke leiding. Dat blijkt uit documenten die de staatssecretaris zelf openbaar maakte na een verzoek op basis van Wet openbaar bestuur door RTL Nieuws en Trouw. Hoewel Snel stelde dat hij geen aanwijzingen voor ambtsmisdrijven door ambtenaren heeft gevonden, biecht hij in een brief aan de Tweede Kamer wel op dat de hoogste leiding op de hoogte was van de gang van zaken. Daarnaast zouden lagere ambtenaren instructies hebben gekregen om ‘langs de randen van de wet’ te werken om fraude zo hard mogelijk aan te pakken. De vrijgegeven documenten geven een ontluisterend beeld van de manier waarop de ambtelijke leiding de wet naast zich neer legde om de aanpak van veronderstelde fraude ruim baan te geven. Toenmalig algemeen directeur van de Belastingdienst Hans Blokpoel was eerstverantwoordelijk voor het zogeheten Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) dat in 2013 werd opgericht. In een verslag uit november van dat jaar staat: “Blokpoel wil echt alles dichtdraaien, dus ook toeslagen, zelfs als die waarschijnlijk wel goed zijn.” Al vanaf de start van het CAF-team neemt de ambtelijke top voor lief dat onschuldige ouders de dupe zullen worden van de aanpak van, in de ogen van de Belastingdienst, frauderende gastouderbureaus. De eigen inschatting is dat 80% van de gevallen achteraf terechte stopzettingen zullen blijken te zijn, en 20% niet. Die getallen worden nooit onderbouwd. Het is ook uiterst twijfelachtig of die aanname ook maar ergens in de buurt van de reële cijfers ligt. De toenmalig directeur-generaal van de Belastingdienst Peter Veld zou dit bespreken met toenmalig staatssecretaris Eric Wiebes, maar volgens Snel is dat ‘voor zover hij kan nagaan nooit gebeurd’. In andere documenten staat dat zijn voorganger Wiebes is geïnformeerd over de ‘werkwijze en resultaten’ van het CAF-team. Peter Veld was ook betrokken bij de harde aanpak van het gastouderbureau uit Eindhoven en driehonderd daaraan door de Belastingdienst gekoppelde ouders, waarover een commissie onder leiding van oud-minister Piet Hein Donner vorige week vernietigend oordeelde. Intern stond al, voordat een onderzoek was gedaan, vast dat toeslagen van alle ouders stopgezet zouden worden. De zaak werd aan Veld voorgelegd ‘met het verzoek hard op te treden: op nihil zetten’. Ook Gerard Blankestijn, toenmalig directeur Toeslagen en tegenwoordig directeur MKB bij de Belastingdienst zette een harde lijn door, al werd hij in 2017 gewaarschuwd door ondergeschikten om ‘lering’ te trekken uit het ‘onbehoorlijke’ optreden in de Eindhovense zaak. Hij hield bovendien documenten en informatie over het verwerken van tweede nationaliteit van burgers achter voor staatssecretaris Snel. Uit de openbaar gemaakte documenten blijkt dat intern al bijna drie jaar duidelijk was dat het CAF-team denigrerend sprak over ouders en gastouderbureaus, maar dat dit door de huidige ambtelijke top in de doofpot is gestopt. Labels als ‘licence to Disturb’ en termen als ‘kerstspecials’ werden uit weekverslagen geknipt toen deze begin 2017 werden vrijgegeven na een verzoek tot openbaarmaking. Dat gebeurde onder verantwoordelijkheid van één van de huidige topambtenaren, een jurist die deel uitmaakt van het Managementteam van de Belastingdienst. Zowel staatssecretaris Snel als de commissie Donner concluderen dat ouders het slachtoffer zijn van ‘institutionele vooringenomenheid’ bij de Belastingdienst. Maar volgens Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA) is nu duidelijk dat Snel zich daar niet achter kan verschuilen. “De staatssecretaris moet binnen een week een volledig feitenrelaas aan de Kamer sturen en nagaan wie welke wetten bewust heeft overtreden’. Duidelijk is wel dat Snel door zijn ambtenaren is verteld dat een onderzoek werd ingesteld naar een klokkenluider. Nadat de Belastingdienst ontlastende informatie voor ouders achterhield in rechtszaken, bracht deze ambtenaar die alsnog naar buiten. Onder Snel werd hij op non-actief gezet, maar hij kreeg onder druk van de Tweede Kamer eerherstel na onthullingen van Trouw en RTL Nieuws hierover. Deze ontluisterende inkijk in het handelen van ambtenaren van de Belastingdienst in dit dossier, is een zwartboek over hoe de overheid omgaat met de rechten van de burger en de wijze waarin dat werd uitgevoerd door de wet, op een eigen wijze uit te voeren, dat door de ambtelijke top werd aangestuurd. Het ergste is nog dat politiek verantwoordelijke bewindspersonen ervan geweten moeten hebben. Zo onnozel als ze waren keken zij weg van de wijze waarop de wet werd geïnterpreteerd door topambtenaren en door lageren in rang werden uitgevoerd. Toen een klokkenluider daarover aan de bel trok, werd hij door de huidige staatssecretaris op non-actief gesteld. Dat spreekt boekdelen over de wijze waarop de verantwoordelijke politicus Snel zijn taak uitvoert. In het vorige blog is melding gemaakt van een brief aan de Tweede Kamer waarin een ex-ambtenaar op Financiën meldt dat hij meerdere malen aan de noodklok heeft getrokken: “Hij kaartte de kwestie aan bij collega’s, bij leidinggevenden, bij juristen van de dienst, bij een vertrouwenspersoon, bij het hoger management, en uiteindelijk bij de hoogste ambtelijke baas, de directeur-generaal.”, reactie: geen. Dat spreekt boekdelen over de verziekte sfeer op dit departement. Dan rijst de vraag of de politici en ambtenaren die hier zwaar in de fout zijn gegaan met een ‘sorry’ wegkomen. Dat zal toch niet gebeuren.

De economische groei valt in de volgende kabinetsperiode terug naar 1,1% per jaar.

De koopkracht groeit tussen 2022 en 2025 helemaal niet, zo verwacht het Centraal Planbureau. Dat komt vooral door de vergrijzing, schrijft het AD op https://www.ad.nl/economie/groei-economie-valt-terug-koopkracht-naar-nul~aba497c2/ De vergrijzing zet nu echt door, stelt het CPB vooruitblikkend in zijn Middellangetermijnverkenning. Het is voor het eerst dat de bevolking in de leeftijdscategorie van 15 tot 75 jaar afneemt en dat gegeven zal het economisch beeld voor de jaren 2022-2025 nadrukkelijk gaan bepalen. Dit gaat groei en koopkracht kosten, verwacht het planbureau. Doordat het aantal ouderen stijgt, zullen bijvoorbeeld de kosten voor de zorg en AOW stijgen. In 2025 komen de zorgkosten uit op zo’n €100 mrd. De vergrijzing zal de komende jaren leiden tot een uitstroom van oudere werknemers, de vraag naar zorgpersoneel zal wel fors blijven stijgen, denken de rekenmeesters. Zij verwachten dat het nog een hele klus zal worden om voldoende gekwalificeerde zorgwerknemers en zelfstandigen te vinden. Tussen 2021 en 2025 zijn zo’n 135.000 extra mensen nodig. Als het niet lukt om genoeg verpleegkundigen en ander zorgpersoneel te vinden, zou dit wel eens kunnen leiden tot de terugkeer van lange wachtlijsten. Voor de koopkracht schetsen de rekenmeesters van het CPB ook een somber beeld. De lonen stijgen tussen 2022 en 2025 wel iets, maar van dat extraatje merken mensen in hun portemonnee vrij weinig. ,,Dit komt doordat de beperkte stijging van de reële cao-lonen teniet wordt gedaan door hogere zorgpremies, lastenverzwaring in de loon- en inkomensheffing en hogere pensioenpremies”, aldus het planbureau. Voor gepensioneerden ziet het er nog somberder uit. In zijn berekeningen hebben de rekenmeesters de hervorming van het pensioenstelsel meegenomen en omdat de ultralage rente de dekkingsgraden onder druk zet en pensioenfondsen niet langdurig in onderdekking kunnen verkeren, gaan zij ervan uit dat een grote groep gepensioneerden gekort zal worden. De kortingen van de grote pensioenfondsen PME, PMT, ABP en PFZW bedragen gemiddeld ongeveer 2,5% per jaar gedurende de jaren 2021-2023. Het Rijk hield de afgelopen jaren geld over, maar naar verwachting van de rekenmeesters komt daar binnenkort een einde aan. Aan het eind van deze kabinetsperiode ontstaat weer een tekort op de begroting en dat houdt de komende jaren aan. Meer zorguitgaven en minder gasbaten leiden tot het begrotingstekort in 2022-2025. Economen speculeren de laatste tijd vaker over een krimp van de economie die aanstaande zou kunnen zijn. Het CPB rekent daar nog niet op, al loopt de groei wel terug. Dit is een somber toekomstbeeld voor de hele samenleving, maar het sluit wel aan op mijn visie daarover. Ik denk dat het allemaal nog erger wordt. Ik lees namelijk niets over de lasten voor de overheid en de burgers van de klimaat- en milieumaatregelen. Niet alleen gaan de energielasten stijgen, maar ook die van onze voeding. Doordat boeren moeten gaan inkrimpen gaan de prijzen stijgen, doordat de samenleving moet gaan verduurzamen gaan de prijzen stijgen, doordat de centrale overheid taken gaat delegeren aan de lagere overheden dan wel naar de markt gaan prijzen stijgen. Door de investeringskosten van de gas-transitie zullen de woonlasten stijgen en dat allemaal in een fase waarin de economische groei afneemt, de lasten van de vergrijzing fors gaan toenemen en de koopplaatjes zullen versoberen. En is het kabinet Rutte III in staat dat hele proces zonder al te grote kleerscheuren door te maken? Mijn antwoord is dat ze daarvoor onbekwaam zijn, maar de vraag rijst dan ‘wie kunnen dat wel’.

Het kabinet komt met groot investeringspakket om de bereikbaarheid binnen Nederland te verbeteren. Zo gaat station Schiphol voor €237 mln op de schop en wordt er onder meer een half miljard uitgetrokken voor wegverbredingen en openbaar vervoer tussen Amsterdam en Hoorn. In de regio boven Amsterdam wordt een deel van het geld ook gebruikt om het lokale wegennet beter op elkaar aan te laten sluiten. De investering moet bovendien ruimte voor 40.000 nieuwe woningen opleveren. Dat blijkt uit een Kamerbrief die door de ministers Cora van Nieuwenhuizen en Stientje van Veldhoven (Milieu en Wonen) is vrijgegeven. Voor de regio rondom Utrecht is €380 mln gereserveerd. Er moeten rondom de Domstad negenduizend nieuwe woningen komen, die mogelijk aangesloten worden op een tweede intercitystation; dat wordt nog onderzocht. Tot 2040 moeten er daarnaast 170.000 woningen bijkomen in de zuidelijke Randstad. Ook moeten de fileproblemen op de A50 verleden tijd worden. De Staat trekt daar bijna €70 mln voor uit en de provincies Noord-Brabant en Gelderland dragen er beide €17 mln aan bij. Van dat geld moet de snelweg verbreed worden bij de knooppunten Ewijk, Bankhoef en Paalgraven. Het kabinet draagt bovendien bijna €80 mln bij aan de transformatie van Schiphol, die in 2025 afgerond moet zijn. De luchthaven zelf legt bijna €70 mln, evenals Vervoerregio Amsterdam. De laatste financiële bijdrage wordt geleverd door de NS. Op het station moeten ov-poortjes verschijnen en moet de reizigershal Schiphol Plaza vergroot worden, om onderscheid te creëren voor trein- en luchtvaartreizigers. De minister hoopt dat het ondergrondse treinstation straks om en nabij de 125.000 reizigers per dag aan kan. Momenteel zijn dat er nog zo’n 109.000. Ook worden er miljoenen uitgetrokken om het spoornetwerk richting het noorden van het land te verbeteren. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft groen licht gegeven voor het aanleggen van de daarvoor benodigde wissels tussen Schiphol en Amsterdam-Zuid. De treinen moeten uiteindelijk vanaf Breda via Rotterdam, Amsterdam-Zuid, Lelystad en Zwolle richting Leeuwarden en Groningen rijden. Op de Hanzelijn tussen Lelystad en Zwolle wordt de maximumsnelheid verhoogd naar zo’n 160 kilometer per uur. Elders zouden de treinen straks maximaal 200 kilometer per uur moeten halen. Met name forensen tussen Breda en Zwolle zullen hun reistijd korter zien worden: met ruim een half uur. Vanuit het noorden van het land is de tijdswinst ‘slechts’ vier minuten, omdat een andere route langs Utrecht nog altijd veel minder kilometers aflegt. Bij meerdere projecten die in de brief worden genoemd, wordt vermeld dat (opnieuw) moet worden onderzocht of het betreffende project voldoet aan de stikstofnormen. Of dit het geval is bij alle projecten, is niet duidelijk. (Bron: nu.nl) Zijn dit luchtkastelen van dit kabinet? Het lijkt er op alle kanten op dat de (wegen)bouwers en de daarbij behorende bedrijven gerust gesteld moeten worden in de context van ‘de VVD heeft alles gedaan wat in haar vermogen ligt om door te kunnen bouwen en wegen aan te kunnen leggen’. Zet nu eerst de klimaat- en milieuproblemen in de steigers en kabinet kom pas dan met uitvoerbare voorstellen.

Minister Slob teruggefloten

Minister Slob mag de geldkraan voor het Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam voorlopig niet dichtdraaien. Dat heeft de Raad van State bepaald. Slob wilde de school vanaf 1 december geen geld meer geven. Minister Slob kondigde vorige maand aan dat hij de financiering voor de islamitische school zou stoppen. Hij wilde dat het bestuur alle taken zou overdragen aan een interim-bestuurder. De school gaf aan dat dat niet haalbaar was. Door te dreigen de geldkraan per 1 december dicht te draaien, schendt Slob zijn eigen beleidsregels, stelt de Raad van State. De minister gaat te snel: “Die regel houdt in dat de bekostiging alleen wordt stopgezet als deze eerst voor 15% is opgeschort, na drie maanden voor nog eens 15% en na weer drie maanden voor nog eens 30% is ingehouden, én het bestuur dan nog altijd niet aan de wettelijke voorschriften voldoet”, zegt de rechter. Slob loopt dus te hard van stapel, vindt de Raad van State. Minister Slob kondigde op 15 oktober aan de financiering te stoppen. In een rapport van de Onderwijsinspectie stond dat de school leerlingen de waarden van de democratie en rechtsstaat niet bijbrengt. Ook bleek, volgens de inspectie, dat het bestuur zich schuldig maakte aan zelfverrijking en financieel wanbeheer. De minister deed daarop een aanwijzing: als het bestuur niet voor een bepaalde deadline zou opstappen, zou hij stoppen met het geven van geld. Het schoolbestuur haalde de deadline niet. Naar eigen zeggen, omdat de beoogde vervangend bestuurder geen moslim is en het nog even zou duren voordat hij kon worden aangesteld. De advocaat van de school is grotendeels tevreden met de uitspraak van de Raad van State. Hij zegt vol vertrouwen uit te kijken naar een andere rechtszaak, op 9 december. Dan bepaalt de rechtbank in Amsterdam of de aanwijzing van de minister om het schoolbestuur te laten vervangen terecht was of niet. (Bron: nu.nl)

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 22 nov 2019; week 47: AEX 592,71; Bel20 3878,93; CAC40 5.893,13; DAX30 13.163,88; FTSE 100 7.326,81; SMI 10.369,44; RTS (Rusland) 1455,42; DJIA 27.875,62; NY-Nasdaq 100 8.272,05; Nikkei 23.112,88; Hang Seng 26.595,08; All Ords 6.816,50; SSEC 2.885,29; €/$1,102; BTC/USD $7.337,01; 1 troy ounce goud $1461,10, dat is €42.578,55 per kilo; 3 maands Euribor -0,403%; 1 weeks -0,47%; 1 mnds -0,445%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,21%; 10 jaar VS 1774%; 10 jaar Belgische Staat -0,061%; 10 jaar Duitse Staat -0,352%; Franse Staat –0,039; VK 0,623%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,55%; 10 jaar Japan -0,0847%; Spanje 0,425%; 10 jaar Italië 1,178%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,607.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden licht dalend doordat „De Chinezen meer tariefsreducties willen zien, terwijl Trump de bestaande importheffingen op Chinese producten nog niet van tafel wil halen”, de goudprijs noteerde vrij stabiel, de rente van 10-jarig daalde weer wat, 30-jarig papier noteerde wat hoger, 5-jarig papier noteerde onveranderd. De bitcoin bleef sterk aangeboden door Chinese ingrepen. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,18%; Duitsland 0,133%; Nederland 0,18%; Japan 0,4253%; Frankrijk 0,753%; GB 1,271%; Spanje 1,331%; Canada 1,5992%; Italië 2,269%; VS 2,2279%; 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,582%; Denemarken -0,546%; Nederland -0,527%; Frankrijk -0,384%; België -0,391%; Japan -0,1898%; Spanje -0,087%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 23112019/506 Rutte moet de eer aan zichzelf houden

UPDATE 16112019/505 Noodverbanden en noodwetten

Minister Koolmees komt terug op zijn halsstarrige houding korten pensioenen om zijn Pensioenakkoord te redden. PvdA en GL liggen dwars in de 1e Kamer

Voordat U dit artikel gaat lezen moet U zich wel realiseren dat de financiële toezegging die Wouter Koolmees (D66) doet, om zijn Pensioenwet door het Parlement te krijgen, slechts één jaar geldt. Daarna wordt de kortingensystematiek gewoon weer in werking gezet. Ik waarschuw opnieuw: dit Pensioenakkoord is op de korte en middellange termijn slecht voor de deelnemers en de gepensioneerden. Er is geen enkele garantie dat in de toekomst de pensioenen niet worden gekort, als de (verreken) rente niet omhoog gaat. Of het Klimaatakkoord een succes wordt voor ouderen en jongeren is volledig afhankelijk van de rente, de inflatie, de valutakoersen en de aandelenmarkten. En die kunnen alle richtingen uitgaan.

Voor veel mensen lijkt verlaging van het pensioen volgend jaar van de baan. Haagse ingewijden melden dat minister Koolmees een verlaging van de eisen aan de pensioenfondsen voorbereidt, waardoor de meeste fondsen de pensioenen intact kunnen laten. Maar het ziet ernaar uit dat sommige fondsen toch enigszins moeten korten. Veel pensioenfondsen staan er slecht voor. Omdat ze fors onder de ‘dekkingsgraad’ waar beneden ze moeten korten dreigen te komen, zouden ze de pensioenen volgend jaar moeten verlagen. De dekkingsgraad is het cijfer waaruit afgelezen kan worden of een fonds kan voldoen aan de toekomstige verplichtingen, namelijk: genoeg pensioen uitkeren. De peildatum is 31 december. Koolmees heeft al verschillende keren gezegd dat hij onnodige kortingen wil voorkomen, en dat hij daarover gesprekken voert met allerlei partijen. Vol-gens ingewijden komt hij nu met het plan om de strenge eisen aan de fondsen één jaar in de ijskast te zetten. Voor volgend jaar wil hij de dekkingsgraad waaronder moet worden gekort verlagen naar 90%. In het pensioenakkoord van eerder dit jaar was uitgegaan van verplichte korting onder een dekkingsgraad van 100; dat was al een versoepeling ten opzichte van de huidige regels. Dat betekent dat grote fondsen zoals ABP, Zorg en Welzijn en de fondsen voor de metaalindustrie waarschijnlijk toch niet hoeven in te grijpen. Voorwaarde is dan wel dat er geen grote financiële tegenvallers zijn in de rest van het jaar. Voor een aantal kleinere fondsen dreigen nog wel kortingen, zoals het pensioenfonds voor de vleesindustrie en de voedselvoorzieningshandel. Haagse bronnen weerspreken berichten dat alle dreigende verlagingen volgend jaar sowieso van tafel zijn. Koolmees dringt erop aan dat de rest van het Pensioenakkoord dat hij in juni sloot met werkgevers en vakbonden nu snel wordt uitgevoerd. Kern van die afspraken is dat het stelsel wordt herzien en dat pensioenen flexibeler worden. De oppositiepartijen GL en de PvdA dreigden eerder hun steun voor het pensioenakkoord in te trekken als Koolmees niet voorkomt dat pensioenen volgend jaar worden verlaagd. De minister zet zijn gesprekken de komende tijd voort en onderzoekt ook nog de juridische haalbaarheid van zijn plannen.

De Belastingdienst negeerde jarenlang interne meldingen over misstanden bij de behandeling van burgers

Dit schrijven RTL Nieuws en het dagblad Trouw, deze week  onder meer op de website https://www.rtlnieuws.nl/nieuws/nederland/artikel/4918881/toeslagenaffaire-belastingdienst-klokkenluider-menno-snel op basis van een brandbrief van een klokkenluider bij de Belastingen, de gepensioneerde ex-ambtenaar bij de Afdeling Invordering van Belastingdienst / Toeslagen, de 68-jarige Pierre Niessen aan de Tweede Kamer. De top van de Belastingdienst zou geen gehoor hebben gegeven aan klachten over handelingen die tegen de wet ingingen of de rechten van burgers schonden. De ambtenaar die de brandbrief stuurt, voegt ook een dossier van voornamelijk e-mails tussen hem, collega’s en de top van de Belastingdienst toe aan de brief. Uit de brief en het dossier zou blijken dat de Belastingdienst bij zeker 40.000 mensen onterecht geld terugvroeg, ondanks dat ze recht op uitstel van betaling hadden. Hun bezwaren tegen de aanmaningen zouden nooit zijn behandeld. De bezwaren zouden worden aangemerkt als ‘verzoek om informatie’, waarna de onterechte invordering van schulden werd doorgezet. Dit is in strijd met de wet. Dit is volgens de ambtenaar ook gebeurd bij de honderden onterechte stopzettingen van kinderopvangtoeslag. De directe aanleiding voor het naar buiten treden van de ambtenaar, is de zaak rondom de kinderopvangtoeslag. De Belastingdienst had deze toeslag van honderden ouders onterecht stopgezet en liet deze terugbetalen. Hij was van 2014 tot 2016 werkzaam bij de afdeling Invordering van de Belastingdienst/Toeslagen. Hier moest hij bezwaren van burgers in behandeling nemen. Hij kaartte de kwestie aan bij collega’s, bij leidinggevenden, bij juristen van de dienst, bij een vertrouwenspersoon, bij het hoger management, en uiteindelijk bij de hoogste ambtelijke baas, de directeur-generaal. Nergens vond hij gehoor: “Ik liep tegen muren aan.”Tot op de dag van vandaag heeft hij geen antwoord gekregen op de waarom-vraag. Het zit Niessen nog steeds dwars dat medewerkers van de Belastingdienst de opdracht kregen tegen de wet in te handelen: “Onacceptabel en zeer ongepast.” Niessen heeft geweigerd dit te doen. Een woordvoerder van de fiscus zegt dat de dienst er “voortdurend naar streeft om volgens de wet te werken”. Een commissie binnen de dienst zou mogelijk “iets zeggen” over het behandelen van bezwaarschriften, laat de woordvoerder weten. (bron: nu.nl en RTL Nieuws)

CAF 11 dossier

De Belastingdienst was te streng bij het beoordelen van een groep ouders die kinderopvangtoeslag had aangevraagd, en kwam te snel tot het oordeel ‘fraude’. Dat bracht de gezinnen ten onrechte in grote financiële problemen, waardoor zij nu recht hebben op terugbetaling en schadevergoeding. Dat is het oordeel van de adviescommissie onder leiding van oud-minister Donner over het zogenoemde ‘CAF 11 dossier’. Dit is het dossier van het fraudeteam van de Belastingdienst over 300 gezinnen die zijn beschuldigd van fraude met de kinderopvangtoeslag. Het team werd opgericht ten tijde van de zogenoemde ‘Bulgarenfraude’ en moest streng optreden om nieuwe schandalen te voorkomen. Dat veroorzaakte volgens de commissie “institutionele vooringenomenheid”, dat wil zeggen een vooroordeel tegen de ouders waardoor de ambtenaren “het onderscheid tussen ‘goeden’ en ‘kwaden'” niet meer zagen. Als de ouders ook maar iets niet goed hadden ingevuld, door slordigheid of onwetendheid, werden zij al verdacht van fraude. Ze kregen weinig tot geen onderbouwing van die beschuldiging te horen. Daardoor konden zij zich niet verdedigen of hun gegevens verbeteren. Maar de gezinnen raakten wel hun kinder-opvangtoeslag kwijt en moesten deze ook van de voorgaande jaren terugbetalen. Dat liep voor de meesten in de duizenden euro’s, waardoor de families in financiële problemen kwamen. De commissie zegt daarover dat dat ingrijpend is geweest voor het persoonlijke leven van de ouders. “Duidelijk is dat niet kan worden volstaan met een welgemeend excuus.” De ouders die geen “ernstige onregelmatigheden” verweten kan worden, krijgen alsnog hun toeslag en een schadevergoeding van 25%. De terugbetaling en schadever-goeding voor de 300 gezinnen gaat in totaal enkele miljoenen euro’s kosten. Staatssecretaris Snel (D66) heeft toegezegd dat het kabinet het advies in zijn geheel overneemt en nog dit jaar de bedragen uitkeert. De commissie oordeelt overigens dat de ambtenaren “grondig”, volgens de juridische regels en “met collectieve vastberadenheid” hebben gewerkt. Zij kregen ook steeds gelijk bij de rechter. Maar toch leidde dit tot een “onbehoorlijke handelwijze”. De commissie komt nog met een advies hoe dit probleem in de toekomst op te lossen. (Bron: NOS) Ik heb vrijdagavond op Nieuwsuur naar de staats-secretaris Snel geluisterd naar de antwoorden op de hem gestelde vragen. Een enge man zonder enige emotie. Zelfs bij de meest schrijnende gevallen waar duidelijk was dat de behandelende ambtenaren de Wet hadden overtreden geen greintje medelijden. Het feit dat ambtenaren bij de Belastingdienst jarenlang de Wet aan hun laars hebben gelapt worden daarvoor kennelijk niet vervolgd. Iedere burger die de Wet overtreedt kan daarvoor worden vervolgd, maar ambtenaren die burgers in grote financiële problemen brachten zonder dat die burgers daartegen in verweer konden gaan omdat de ambtenaren die die dossiers behandelden geen inzage gaven op welke gronden zij tot stopzetting en terugvordering van toeslagen overgingen. Big Brother is watching you. En het gaat moge-lijk om nog veel meer burgers die benadeeld zijn door het handelen van de fiscus, dan de nu benoemde 300 van het dossier Caf 11. Snel spreekt over nog 9000 ouders. In 2017 kaartte de Nationale Ombudsman deze zaak al aan, maar dat rapport verdween in de onderste lade. Verder hebbende staatssecretarissen de Kamer steeds weer het bos inge-stuurd. Snel gaf nu wel toe dat hij tot deze week van oordeel was geweest dat het om incidenten ging. Het kan niet anders dan dat de top van het Ministerie hem deze informatie verstrekte. Snel is een technocraat, die dat kennelijk voor waar aannam, ondanks dat de laatste maanden kritische journalisten van Trouw en RTL daarover kri-tisch publiceerden. Pas nu de commissie onder voorzitterschap van de staatsman Donner met hun bevingen kwamen, komt de staatssecretaris over de brug met ‘ruimhartige vergoedingen’, zoals hij dat zelf noemt.

ABN AMRO belooft geen negatieve spaarrente te rekenen voor klanten met minder dan 100.000 euro op hun spaarrekening

“We hebben besloten geen negatieve rente in rekening te brengen voor tegoeden tot 100.000 euro”, schrijft de bank. Met een negatieve spaarrente moeten mensen betalen voor het stallen van hun spaarcenten, in plaats van dat het geld oplevert. Hiermee vrijwaart ABN AMRO ongeveer 95% van hun klantenbestand, aldus de bank. Of klanten die meer dan 1 ton op hun spaarrekening hebben staan wel gaan betalen voor hun spaargeld, is niet bekend. ABN AMRO is met de harde belofte de eerste bank die een duidelijk signaal afgeeft aan haar klanten over een negatieve spaarrente. Andere banken hebben hier nog geen beloftes over gedaan. Wel hebben meerdere banken gezegd dat een negatieve spaarrente voor klanten onwenselijk en niet waarschijnlijk is. (bron: nu.nl)

Energieverbruik kan fors toenemen door dataverkeer

Door de wereldwijde groei van dataverkeer zal het energieverbruik ervan flink toenemen, stelt het economisch bureau van ING. Als er geen stappen worden ondernomen, dan zal in 2030 31% van het totale stroomverbruik ter wereld opgaan aan dataverkeer. Onderzoekers van ING schatten dat de wereldwijde datastromen in 2030 twintig keer groter zijn dan in 2018 het geval is. Dit komt onder meer omdat het aantal internetgebruikers in Azië en Afrika met een rap tempo toeneemt, bedrijven meer data verzamelen en het gebruik van clouddiensten toeneemt. Dit zal gevolgen hebben voor het energieverbruik. Als onder meer netwerken en datacenters niet efficiënter worden in hun stroomgebruik, kan het stroomgebruik van data in 2030 extreem doorgroeien. Maar ING stelt dat als deze efficiëntieslag wel wordt gemaakt, het stroomgebruik ‘slechts’ bijna zal verdubbelen; in 2030 zal dan ongeveer 6% van het mondiale stroomverbruik opgaan aan data, nu is dat nog 3%. De sector kan bijvoorbeeld efficiënter worden door apparatuur in te zetten die efficiënter met stroom omgaat. Ook noemt ING het uitfaseren van oudere generaties van mobiele netwerken als energiebesparingsmogelijkheid. (bron: nu.nl)

Jaarlijks wordt er zo’n €13 mrd aan crimineel geld witgewassen in Nederland

Dit concludeert hoogleraar economie Brigitte Unger van de Universiteit Utrecht in een nieuw onderzoek, waarover het FD publiceerde. Het grootste deel van het witgewassen geld komt uit Nederland zelf, stelt Unger. In Nederland wordt er zo’n €16 mrd aan crimineel geld verdiend, waarvan ongeveer de helft in Nederland wordt witgewassen. De overige €5 mrd komt uit het buitenland, concludeert de hoogleraar. Alles bij elkaar opgeteld is het witgewassen geld goed voor ongeveer 1,6% van de Nederlandse economie. Een groot deel van het in Nederland witgewassen geld stroomt vervolgens weer door naar het buitenland: ruim €4 mrd. Witwasexpert Unger verrichtte het onderzoek in samen-werking met iCOV, de infobox Crimineel en Onverklaarbaar Vermogen. ICOV is een samenwerking tussen onder andere politie, het Openbaar Ministerie, de Belastingdienst en FIU Nederland. Laatstgenoemde is het meldpunt voor ongebruikelijke transacties. De hoogleraar kreeg voor het onderzoek onder meer toegang tot transactiemeldingen van banken en casino’s, waardoor de criminele geldstromen nauwkeuriger berekend konden worden. (bron: nu.nl)

Nieuws uit Duitsland

Automaker Daimler, het moederbedrijf van onder meer Mercedes-Benz, gaat flink in het personeelsbestand snijden, meldt het bedrijf. Zo hoopt de automaker €1,65 mrd te besparen. De kostenbesparing is volgens Daimler nodig om investeringen in elektrisch en autonoom rijden te bekostigen. Voornamelijk Mercedes-Benz zal de klappen vangen. Een op de tien Mercedes-werknemers met managementposities moet daar het veld ruimen. Daarnaast wordt er flink gesneden in truck- en bestelwagendivisies, met een totale besparing van zo’n €650 mln. De bezuiniging is nodig omdat er in de Europese Unie steeds strengere regels gelden voor de uitstoot van voertuigen. In 2021 moet de CO2-uitstoot van voertuigen 40% lager liggen dan het niveau in 2007. In 2030 moet de CO2-uitstoot vervolgens weer 37,5% lager liggen dan het niveau van 2021. Hierdoor moet Daimler investeren in auto’s die minder uitstoten. “We moeten uitgebreide maatregelen nemen om zo de uitgaven te bekostigen die nodig zijn om de CO2-doelstellingen te halen”, zegt Ola Källenius, bestuursvoorzitter van Daimler. Het snijden in het personeelsbestand is een van die maatregelen, aldus Daimler. De ontslagen zullen de jaarcijfers voor 2020 en 2021 negatief beïnvloeden, maakt Daimler bekend. De aandelenkoers van Daimler daalde hierdoor. (Bron: nu.nl) Deutsche Bank heeft toegegeven dat de systemen die de bank gebruikt om betalingen af te handelen niet robuust genoeg zijn. Honderden miljoenen euro’s aan betalingen bleven dagenlang in het systeem van Deutsche hangen. De bank zou hierover enkele weken terug ontboden zijn bij de Britse centrale bank. De Bank of England wilde weten waarom het betaalsysteem van Deutsche Bank AG in oktober maar liefst 10% van de tijd onbereikbaar was, meldt FT. De bank is volgens de krant daarmee een van de slechts presterende banken in het zogenoemde Chaps-netwerk, het Britse afhandelingssysteem voor directe betalingen in £. Chaps verwerkt dagelijks £400 mrd aan betalingen voor zijn 34 aangesloten banken. Een van de bedrijven die last had van de problemen bij Deutsche was Amazon, meldt de FT. Het webwinkelbedrijf moest in de afgelopen maanden op meer dan 21.000 betalingen wachten, bij elkaar goed voor enkele honderden miljoenen Engelse ponden. Het is geen geheim dat Deutsche een van de Europese banken is die het meeste last heeft van technologische achterstand. De afgelopen jaren is er weinig geïnvesteerd in IT en dat zorgt steeds vaker voor problemen in de bedrijfsvoering. Het verouderde IT-systeem wordt verantwoordelijk gehouden voor talloze blunders in het toezicht en sterk stijgende kosten. In juli van dit jaar kondigde Deutsche aan een frisse start te maken en een geheel nieuwe bank te bouwen op een geheel nieuwe IT-infrastructuur. Deze nieuwe bank, Fyrst, lijkt qua opzet op het Nederlandse Knab en richt zicht alleen op start-ups en kleine zelfstandigen. Daarnaast zou Deutsche de komen-de drie jaar €13 mrd investeren in nieuwe techniek om de oude bank weer op niveau te krijgen. Volgens fintechexperts heeft veel geld in IT steken helemaal geen zin als er ook niet gewerkt wordt aan de mentaliteit van het personeel. Niemand gelooft dat Deutsche daartoe in staat is. ‘De bank is veel te hiërarchisch en bureaucratisch om te veranderen’, zei de Britse fintechgoeroe Chris Skinner afgelopen juli in gesprek met het FD. ‘Banen schrappen en gigantische bedragen in technologie steken zonder duidelijke visie of strategie is een project dat gedoemd is te mislukken.’ Zijn Amerikaanse collega Brett King voegde daaraan toe: ‘Deutsche is al jaren ten dode opgeschreven.’ En ook van binnenuit klinkt kritiek. De voormalige ceo John Cryan klaagde na zijn aftreden in 2018 over ‘waardeloze systemen’ en ‘extreem trage processen’. En de vorig jaar afgetreden operationeel directeur Kim Hammonds noemde de bank ‘vreselijk complex’ en de ‘meest disfunctionele plek’ waar ze ooit gewerkt had. Het is niet voor het eerst dat de bank een loopje neemt met de Deutsche Gründlichkeit. In maart van dit jaar beloofde Deutsche de Bank of England al beterschap. Later dit jaar moest het concern toegeven dat zijn technologie en waarborgsystemen lang niet zo goed waren als eerder bij de toezichthouder gemeld. Ook de Financial Conduct Authority houdt de bank scherp in de gaten. Bij de voorlaatste controle werd de bank bestraft voor falende IT-systemen, het niet uitvoeren van essentiële IT-vernieuwingen, het niet voldoen aan de toezichtregels en het implementeren van nieuwe technologie zonder deze uitvoerig te testen op veiligheid en stabiliteit. De huidige problemen komen bovenop eerder ontdekte missers bij de bank. In mei meldde Deutsche Bank een fout ontdekt te hebben in de software die gebruikt wordt om betaaltransacties te controleren op witwaspraktijken, een schandaal dat sterk lijkt op de kwestie die speelde bij ING en de Amsterdammers €775 mln kostte. Deutsche Bank boekte over het derde kwartaal van 2019 een verlies van €832 mln, tegen een winst van €130 mln in het derde kwartaal vorig jaar. Dit klinkt niet geruststellend. Enkele maanden geleden heb ik in dit blog al eens mijn twijfels uitgesproken over de status van Deutsche na de mislukte fusies. ‘Niemand’ wilde in zee gaan met Deutsche en dat riep vragen op over de status van deze grootste Duitse bank. Een van de grootste systeembanken die zijn zaken niet op orde heeft, verkeert in zwaar weer. De vraag is of ICT-systemen de werkelijke redenen zijn voor het niet tijdig uitvoeren van geldtransacties. Als ze zouden moeten melden dat er tijdelijke liquiditeitsproblemen zijn geweest, zou dat het vertrouwen in Deutsche hebben kunnen aantasten. We mogen hopen dat de rapen nog niet gaar zijn maar wel blijven opletten!!

Europese economische groei in het derde kwartaal

De Nederlandse economie is in het derde kwartaal met 0,4% gegroeid, gelijk aan de twee eerdere kwartalen van dit jaar. Dit meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) in een eerste berekening. De groei was vooral te danken aan hogere consumentenuitgaven. Die stegen met 1,6% vergeleken met hetzelfde kwartaal een jaar eerder. Zo werd er meer uitgegeven in de horeca en kochten consumenten meer elektrische apparaten, drank en tabak. Ook werd er extra gespendeerd aan vervoer, mobiele telefoons en woninginrichting. Een “prima” groeicijfer, zegt CBS-hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen. Soms wordt er al gespeculeerd over een mogelijk recessie in de komende jaren, maar vooralsnog is er niets wat daarop wijst, aldus Van Mulligen. Dat is wat snel, Wij moeten ook kijken naar de data van andere eurolanden. De inflatie is hoger dan in de eurozone. De handelsoorlogen van Trump zullen ook gevolgen hebben voor ons land. De rente stijgt stijgt al weer in de laatste 8 weken van -0,704% naar -0,521%, voor 5 jarig papier; van -0,438% naar -0,196% voor 10 jarig en van -0,109% naar 0,186% voor 30 jarig. Maar de laatste 5 beursdagen daalde de meeste rentes weer wat. Investeringen in vaste activa zoals gebouwen, machines en vervoersmiddelen stegen met maar liefst 7,4% vergeleken met een jaar eerder. Dit werd voor een deel gestuwd doordat in het derde kwartaal van vorig jaar intellectueel eigendom uit Nederland werd verplaatst door een bedrijf. Welk bedrijf dat was, kan het CBS niet zeggen. De export groeide met bijna 2% in september, een lager groeicijfer dan in de vorige maand. Doordat de import met 4,9% groeide, heeft het handelssaldo een negatieve bijdrage aan de economische groei. Vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder groeide het bbp met 1,9%. Het derde kwartaal van dit jaar had wel een werkdag meer. Rekening houdend met die extra werkdag groeide de economie met 1,7%. Het CBS meldt dat de spanning op de arbeidsmarkt in het derde kwartaal is afgenomen. De werkloosheid nam toe doordat het aantal vacatures minder hard steeg dan het aantal werklozen. Het is voor het eerst in 5,5 jaar dat de werkloosheid steeg op kwartaalbasis. De economische verwachtingen zijn wel iets minder gunstig geworden in november. (Bron: nu.nl)

De Duitse economie is in het derde kwartaal met 0,1% gegroeid, blijkt uit voorlopige cijfers van het Duitse statistiekbureau Destatis. Door de groei ontloopt de Duitse economie een recessie; in het tweede kwartaal kromp de economie van Duitsland. Het eurogebied deed het gemiddeld gezien iets beter: de economie groeide met 0,2%, aldus cijfers van Eurostat. De economie van onze oosterburen wordt met name gestuwd door hogere uitgaven van consumenten, schrijft het statistiekbureau. Naast hogere consumentenuitgaven zag Duitsland ook de export toenemen. Met de economische groei tussen juli en oktober doet Duitsland het ietsjes beter dan verwacht. De prestatie in het tweede kwartaal werd wel naar beneden bijgesteld: in plaats van een krimp van 0,1%, eindigde de bbp-groei op -0,2%. “Recessie of niet, de Duitse economie stagneert”, stelt econoom Carsten Brzeski in een reactie. Hij deelt de Duitse economie op in twee delen: een deprimerende en een zorgeloze kant. “Aan de ene kant heb je de deprimerende kant, waarin we zien dat de industriesector nog steeds niet herstelt”, schrijft Brzeski. Daarnaast blijft Duitsland last hebben van externe buitenlandse factoren, als de Brexit en de handelsoorlog tussen China en de VS. “Aan de andere kant heb je de zorgeloze kant, waarin we zien dat de consumen-ten meer uitgeven, een sterke arbeidsmarkt, en een bouwsector die booming is”, schrijft de econoom. De grootste van de economie doet het dus beter dan verwacht, maar het eurogebied presteerde volgens verwachtingen in het derde kwartaal. Volgens statistiek-bureau Eurostat groeide de economie van de eurozone met 0,2%. Jaar-op-jaar was dit 1,2%, beter dan de eerder geraamde 1,1%. Naast Duitsland, groeide ook de andere vier grote Europese economieën. De Franse economie groeide in het derde kwartaal met 0,3% en de Italiaanse met 0,1%. Zowel de Nederlandse als de Spaanse, de vierde en vijfde economie van Europa, groeide met 0,4%.

Het Europees Hof van Justitie legt opnieuw een bom onder de dividendbelasting

Een arrest van het Hof in een Duitse zaak vergroot de kans dat pensioenfondsen miljoenen aan belasting terugkrijgen in de Europese Unie. Ook Nederlandse pensioenfondsen. Daar staat een mogelijke tegenvaller voor de Nederlandse schatkist tegenover, meldt het Financieele Dagblad. In de discussie over de afschaffing van de dividendbelasting waarschuwde premier Mark Rutte vorig jaar voor de Europese houdbaarheid van de heffing op winstuitkeringen aan aandeelhouders. Het mocht niet baten; het kabinet zag af van afschaffing. Maar het Europees Hof van Justitie in Luxemburg heeft opnieuw een klap uitgedeeld aan de houdbaarheid van de heffing. Nederland bestudeert het arrest. (bron: DFT)

Aandelenmarkten krijgen komende kwartalen een zware knauw: wel lezen, niet schrikken, verstandig op reageren

Rendementen op beursgenoteerde bedrijven zullen structureel dalen, waarschuwt de Britse vermogensbeheerder Schroders, op https://www.telegraaf.nl/financieel/1196813946/winstalarm-beleggers-beurs-levert-fors-minder-op Particulieren rekenen zich rijk. Rendementen worden voor een langere tijd substantieel lager, terwijl andere beleggingscategorieën zoals kortetermijnschuld ook geen rendement gaan opleveren. Om toch rendement te maken, zullen beleggers aanzienlijk meer risico gaan nemen. Dat leidt altijd tot meer schokken in de markt”, waarschuwt Charles Prideaux, hoofd investeringen van de beursgenoteerde Britse vermogensreus met €519 miljard onder beheer. In de eurozone zakt het rendement op aandelen van 10,8% per jaar tussen 2009 en 2019 naar 4,1%, aldus Schroders. Amerikaanse aandelen behaalden in de laatste tien jaar 15% rendement per jaar. „Dat wordt 6%. Het wordt in aandelenrendement veel, veel minder”, zegt Prideaux. „Een onvermijdelijke waarheid. Ook het rendement op obligaties zal inzakken en indexbeleggingen stellen al steeds meer teleur.” De eurozone blijft komend jaar zwak presteren, maar Schroders verhoogt zijn verwachtingen voor Duitsland in het voorjaar iets, aldus hoofdeconoom Keith Wade. „De Duitse autobouwers trekken al iets aan, maar met het Verenigd Koninkrijk blijven ze achter. De Italiaanse economie is door een politieke crisis heen, economisch stelt de groei nog niet veel voor”, dempt Wade de verwachtingen. “Ondanks recente stijging beurzen, zijn we over een jaar tijd niets opgeschoten” „Er zal structureel meer tegen- en zijwind komen”, aldus Prideaux. Beleggers kijken echter te veel naar de recente koersen-opleving. Prideaux: „Dat vertekent, enorm. Sinds de dramatische kanteling in het beleid van de Federal Reserve, die van renteverhogingen naar een serie renteverlagingen ging, is de onvermijdelijke waarheid in cijfers dat je over een jaar gezien niets bent opgeschoten”, zegt hij. „We moeten ons niet laten afleiden door alle kortetermijnlawaai. Je krijgt de komende jaren geen robuuste groei.” Met de turbulentie die aandelenbeurzen te wachten staat, met flinke correcties neerwaarts, sijpelen cijfers van de volgende economische tegenvallers door. „Het handelsconflict met China raakt de Verenigde Staten steeds harder”, waarschuwt Prideaux. „Veel Chinese importerende bedrijven hebben instructies gekregen om geen Amerikaanse producten meer te kopen. Amerikaanse technologiebedrijven hebben die inkopen enorm zien inzakken, en dat merken ze in Washington.” De Amerikaanse markt zal het dankzij alle stimulering dit voorjaar wel even iets beter kunnen doen, nuanceert hoofdeconoom Wade. „Dat er nu toch een handelsakkoord lijkt te komen, is goed, dat hadden we niet meteen verwacht. Dat betekent direct een uitbreiding van investeringen.” Wade verhoogt daarom zijn groeiverwachting van 1,3% naar 1,8%. De Amerikaanse huizenmarkt begint al aan te trekken, merkt hij. „Ook omdat de Federal Reserve nieuwe ondersteunende ingrepen even lijkt af te houden, omdat er signalen zijn dat de vorige monetaire pakketten aanslaan. Een recessie verwachten we niet meer”, aldus Wade. „Wel een vertraging. Maar die constatering alleen al zal onder beleggers leiden tot een versterkte Amerikaanse groei.” Volgens de eigen modellen van Schroders uit oktober bestaat er een 40% kans op een recessie binnen de volgende twaalf maanden. Vermogensbeheerder Schroders waarschuwt dat de particuliere belegger „te veel verwacht”. Uit doorlopende peilingen van specifiek de particuliere beleggers blijkt dat zij in verwacht rendement consequent te positief zijn. Zijn Global Investor Study onder 25.000 toont dat beleggers over de komende vijf jaar 10,7% rendement denken te behalen. De Nederlandse belegger gaat in de jaren uit van 9% jaarlijks rendement. Schroders ging dit voorjaar uit van 4% komende vijf jaar en voor de hele markt wereldwijd 8,3%. Uit de studie blijkt ook, vooral onder Nederlanders, de ontevredenheid achteraf: 54% is teleurgesteld. (bron: DFT) Op basis van de laatste informatie vanaf de onderhandelingstafel neemt de kans op het tot stand komen van een eerste deal af, alhoewel dat de verwachtingen wat positiever zijn geworden na telefonisch overleg tussen de VS en China.

De BIS plaatst grote vraagtekens bij de rechtvaardiging voor het monetaire beleid

De discussie erover onder economen is bijzonder verhit. Voor een overgrote meerderheid zijn de centrale banken uitstekend bezig en hun aanvoerders, zoals Powell, Draghi of Lagarde, helden. Een minderheid, waaronder yours truly, vindt dat de centrale banken zeer onverantwoord bezig zijn en de economie op termijn met gebakken peren zal komen te zitten, schrijft Edin Mujagic is macro-econoom gespecialiseerd in monetaire economie en hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer op https://www.telegraaf.nl/financieel/1827454372/column-monetair-beleid-doet-er-niet-toe Al die tijd was een zeer gerespecteerd instituut als de BIS op de achtergrond bezig met deze zaak. Onlangs zette dat zijn bevindingen op papier. En die liegen er niet om. De conclusie komt erop neer dat het fundament waarop de FED en de andere centrale banken hun beleid op hebben gebouwd, verrot is. De Bank voor Internationale Betalingen, de in 1930 opgerichte bank der centrale banken, plaatst in een onderzoekspaper grote vraagtekens bij de rechtvaardiging voor het beleid dat de centrale banken al ruim tien jaar voeren.

Alle studenten economie leren dat monetair beleid neutraal is op lange termijn, wat betekent dat alles wat de FED en haar zusterinstellingen doen, op langere termijn alleen de inflatie beïnvloedt. Economische groei en rentes zijn er immuun voor. En dat geeft de centrale banken een soort vrijbrief. Aangezien ze toch geen schade kunnen uitrichten, kunnen ze heel ver te gaan met renteverlagingen, zeker als de inflatie maar laag blijft. Dat hun beleid geen schade kan aanrichten, is echter waarschijnlijk een sprookje, zegt de BIS. Monetair beleid is níet neutraal. Ofwel: wat de centrale banken vandaag doen, beïnvloedt morgen niet alleen de inflatie maar ook economische groei, rentestanden en – belangrijk – financiële stabiliteit. Te lang de rentes te laag houden, leidt tot hogere schulden waardoor zich onder de oppervlakte kwetsbaarheid opbouwt. Dat op zijn beurt houdt in dat het in toenemende mate moeilijker wordt voor de centrale banken om rentes te verhogen zonder de economie te beschadigen. In het ergste geval kunnen ze zonder munitie komen te zitten op het moment dat optreden, als de groei omlaag gaat, juist nodig is. Elke overeenkomst met het heden is uiteraard puur toeval. De conclusie is niet alleen dat de centrale banken vastzitten in drijfzand waar ze niet uit lijken te kunnen komen. De conclusie is ook dat zolang het huidige beleid aanhoudt, de centrale banken én verder in het drijfzand blijven zakken én de economische gevolgen op termijn behoorlijk ernstig kunnen zijn. Op hoofdlijnen volg ik deze stellingen, daarover geen discussie. Maar over dat de inflatie zo laag blijft, ver onder de doelstelling van de ECB van dichtbij de 2%, denk ik soms anders. Bij gebrek aan investeringen voor toekomstige ontwikkelingen (klimaat, milieu, KI, robotisering, algoritmische systemen, vernieuwde technologie) en goedkope productiekosten door onder meer mondialisering en efficiëntere massaproductie, kan de inflatie nog verder dalen. Maar door het moeten ingrijpen door overheden, zoals de noodgrepen van het kabinet Rutte III, in dringende veranderingen die in de maatschappij op korte termijn moeten worden doorgevoerd (waardoor de lasten gaan stijgen), die onbeheersbare processen kunnen genereren, kan de inflatie ook, in betrekkelijk korte tijd, fors stijgen tot boven de beoogde 2%. Die optie moeten we niet negeren!

Minister Hoekstra liet de Tweede Kamer weten dat hij het verwijt van Christiane Lagarde dat ‘Nederland te weinig uitgeeft’ niet te waarderen

Het botert niet echt de laatste tijd tussen Nederlandse topfunctionarissen en de Europese Centrale Bank (ECB). President Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB) vindt dat de ECB ten onrechte rentes omlaag duwt. En minister Wopke Hoekstra heeft ook een appeltje te schillen met de nieuwe president van de ECB, Christine Lagarde, is te lezen op https://www.businessinsider.nl/hoekstra-gesprek-lagarde-kritiek-ecb/ Minister Hoekstra liet de Tweede Kamer weten dat hij het verwijt van Christiane Lagarde dat ‘Nederland te weinig uitgeeft’ niet te waarderen. Hij geeft aan hierover, in de marge van de eurogroep in Brussel, gesproken te hebben met de nieuwe voorzitter van de Europese Centrale Bank. Daarbij is ook afgesproken dat de twee verder zullen praten. Hoekstra wilde niet zeggen waar het gesprek over ging of waar en wanneer hij verder met de Française praat. In de Kamer suggereerde hij dat Lagarde onvoldoende op de hoogte is van de investeringsinspanningen die Nederland doet en in petto heeft. Ook wees hij erop dat Nederland zich keurig aan de begrotingsregels houdt. Lagarde leverde eind oktober, op de Franse radio, kritiek op het zuinige Nederlandse begrotingsbeleid, twee dagen voor ze als topvrouw aantrad bij de ECB in Frankfurt. Dat was volgens Hoekstra niet toevallig. Een ECB-voorzitter wordt niet geacht een euroland publiekelijk op de vingers tikken. In haar vorige functie als IMF-baas heeft ze meerdere keren Duitsland en Nederland bekritiseerd over hun begrotingsoverschotten maar “nu heeft zij een heel andere rol”, aldus de CDA-bewindsman. De kritiek van Lagarde kan ik wel plaatsen. Het verschil van mening ligt in de interpretatie van het Stabiliteits- en Groeipact (een reeks afspraken over begrotingstekorten en de hoogte van de staatsschuld tussen landen van de Economische en Monetaire Unie: de eurozone), dat 22 jaar geleden werd gesloten, zoals afgesproken in het Verdrag van Maastricht in 1992 en voor de invoering van de euro (1999/2002). In die 2 decennia is er nauwelijks onderhoud gepleegd op de spelregels. Nederlandse regeringen hebben zich ieder jaar weer op de borst staan kloppen dat ze er weer in waren geslaagd begrotingsoverschotten aan te wenden voor het terugbrengen van de staatsschuld. Het is verwijtbaar aan de Europese Commissie van Juncker dat de interpretaties die aan het Pact werden gegeven door de rijkere landen moesten worden aangepast toen in 2012 duidelijk werd dat de lange economische golf (1950-2008) een einde was gekomen en dat er geïnvesteerd moest gaan worden in een herinrichting van onze samenlevingen. Daar komt bij dat de regeringsleiders van de 19 eurolanden de dringende aanwijzingen van Mario Draghi terzijde hebben gelegd, erger nog hebben genegeerd. Ook de huidige minister van Financiën Wobke Hoekstra verkondigt nog steeds dat hij er trots op is dat er weer in geslaagd is de staatsschuld terug te brengen. In feite is dat een wanprestatie, alleen wie brengt hem dat bij?

In de eurozone bestaat er flinke spanning tussen het monetaire beleid en het begrotingsbeleid. De ECB heeft, onder aanvoering van zuidelijke eurolanden, besloten om de geldkraan weer verder open te zetten. De reden hiervoor is dat de gemiddelde inflatie in de eurozone erg laag is. Maar dat geldt niet voor Nederland. Het goedkoop geldbeleid van de ECB is bedoeld om de economie en de inflatie een zetje te geven, maar past eigenlijk niet bij de situatie van noordelijke eurolanden zoals Nederland en Duitsland. Die zien door de extreem lage rentes van de ECB dat spaarders bijna geen rente meer krijgen en dat pensioenfondsen in de problemen komen. DNB-president Knot heeft openlijk kritiek gele-verd op de beslissing van de meerderheid van zijn collega’s om de geldkraan van de ECB verder op te zetten en rentes kunstmatig omlaag te duwen. Een aantal eurolanden willen andere regels voor de stemverhoudingen in het Bestuur van de ECB, nu is dat ‘one country, one vote’. Dat betekent dat de stem van Malta een gelijke waarde heeft dan die van Duitsland. Aan de andere kant is er een stevige discussie over het begrotingsbeleid in landen met een begrotingsoverschot. Vooral Duitsland, waar bijvoorbeeld de infrastruc-tuur van wegen, treinen en internet een flinke impuls kan gebruiken, wordt verweten veel te weinig te investeren. Dit terwijl Duitsland een begrotingsoverschot heeft en ultragoed-koop kan lenen. Als de Duitse overheid de economie, die op de rand van een recessie verkeert, een impuls geeft met extra investeringen, kan dat voor heel Europa gunstig uitpakken.

Blok: “We gaan niet meer bijdragen aan de EU dan we nu doen”

Onze minister van Buitenlandse Zaken, Stef Blok, beloofde in het televisieprogramma WNL Op Zondag dat Nederland niet meer gaat betalen aan Europa dan we nu doen. Nederland wordt nu verweten dat we onredelijk zijn. Terwijl dit geld van normale Nederlanders komt. Het woord belastingbetaler valt nooit in Brussel. Terwijl we dat voor ogen moeten houden”, aldus de minister. De VVD’er is beslist: “We gaan niet meer bijdragen dan we nu doen. Natuurlijk groeit het bedrag mee met de inflatie, maar we zullen tot het laatst aan het huidige bedrag vasthouden. Er is geen akkoord zolang wij er niet mee instemmen.” Op de vraag of de minister daar zijn hand voor in het vuur kan steken, knikte hij bevestigend. Hoe durft dit kabinet een bewindsman over een onderwerp dat hem niet aanhangt zulke krachtige uitspraken te doen aan het Nederlandse volk. Daarbij in acht genomen dat helemaal nog niet duidelijk is welk beleid de nieuwe Europese Commissie van Ursula von der Leyen, op dit onderwerp, gaat voeren. Is het niet zo dat de rijkste landen de zwaarste lasten moeten dragen?

Staat VVD-minister Blok voor de mensenrechten die Nederland wereldwijd uitdraagt?

De minister van Buitenlandse Zaken, Stef Blok (VVD), is stellig: kinderen van IS-strijders worden niet teruggehaald naar Nederland. “De kinderen blijven daar. We trekken met veel andere landen één lijn, dus het zou heel raar zijn als Nederland het opeens anders gaat doen.” Dit zei de VVD-minister afgelopen weekend in het televisieprogramma WNL op Zondag. De Turkse minister van Binnen-landse Zaken, Süleyman Soylu, kondigde afgelopen vrijdag aan dat de IS-strijders die daar vastzitten, worden teruggestuurd naar het land waar ze vandaan komen. Blok: “We kunnen Turkije niet dwingen, het is niet het land waar de misdrijven gepleegd zijn. Het is aan hen of ze de mensen willen berechten of terugsturen.” Het kabinet wil dat de IS-strijders in Irak worden berecht, waar ze ook de misdrijven hebben gepleegd. “We zijn er met experts geweest, maar het is heel ingewikkeld. Irak heeft de doodstraf en de rechtsgang gaat daar niet zoals in Nederland. Maar de slachtoffers zijn daar, en die kunnen dan ook getuigen. We moeten berechten waar het misdrijf was. En daar zijn we met volle inzet mee bezig”, aldus Blok. Als Turkije de IS’ers met een Nederlands paspoort op een vliegtuig naar ons land zetten, worden ze meteen vastgezet en berecht, zegt Blok. “Ze kunnen niet zomaar de grens passeren. We hebben intensief contact om ervoor te zorgen dat het niet zomaar gebeurt. IS’ers met een Nederlands paspoort, worden hier in de kraag gevat en berecht.” (Bron: WNL) Minister Blok raaskalt wel meer. Hoe moeten die enorme hoeveelheid gevangen genomen IS-strijders worden berecht. Hoe stelt Blok zich die rechtsgang voor in Irak. Irak heeft maar een beperkt rechtssysteem en is daardoor niet in staat strafzaken te behandelen, tenzij ze besluiten dat iedereen die als een ‘Syrieganger wordt gekenmerkt zonder na te gaan of die persoon strafbare feiten heeft gepleegd en zonder dat de verdachte IS-strijders, door advocaten worden bijgestaan, daartegen verweer kunnen voeren, tot de doodstraf worden veroordeeld. Waarom zo drastisch? Simpel, Irak beschikt niet over de gevangenissen e/o kampen waar veroordeelden naartoe kunnen. En dan de vraag ‘wie moet dat allemaal gaan betalen’? Nog los van de vraag wat er moet worden gedaan met de gevangen genomen IS-strijders, vrouwen en kinderen, moeten de Europese landen, die de ‘mensenrechten’ hoog in het vaandel hebben staan, hun verantwoordelijkheid nemen en in ieder geval de daar verblijvende moeders en kinderen naar de thuislanden moeten laten terugkeren. Niet naar Blok, de VVD (die er zelfs geen moeite mee heeft als ze in Irak de doodstraf zouden krijgen) en het CDA luisteren.

Heeft Nederland wel een buitenlands beleid, vraagt het AD zich af

Die vraag stellen steeds meer mensen, inclusief diplomaten, al zijn ze doorgaans beleefd genoeg hem niet te betrekken op de persoon van minister Stef Blok zelf. Bernard Bot, die een lange carrière als diplomaat afsloot met het ministerschap, spreekt van ‘de versplintering’ van het buitenlands beleid. ‘Wat ontbreekt is de grote lijn.’ De oorzaken voor dat zwarte gat in het Nederlandse buitenlandbeleid zijn divers. Los van de ‘technocratische’ aanpak van Blok en de moeilijke coalitie waarin hij opereert, is er ook nog de buitenwereld zelf: die wordt steeds complexer en onbegrijpelijker. Oude, vaste handvatten van de Nederlandse diplomatie zijn aan erosie onderhevig: de internationale rechtsorde, het multilateralisme, de NAVO, de Europese Unie. Stef Blok is een stille politieke fixer, niet te beroerd voor lastige klusjes. Het is de degelijkheid, maar ook de saaiheid van de filiaalhouder van de ABN Amro in Nieuwkoop die hij ooit was. De verbazing was dan ook groot toen juist Blok kort na zijn aantreden als minister een grote rel veroorzaakte met wilde uitspraken over de onmogelijkheid van een ‘vreedzaam samenlevingsverband’ in een ‘multiculturele samenleving waar de oorspronkelijke bevolking nog woont’. Sindsdien treedt Blok op als de door Mark Twain opgevoerde kat, die na een sprong op een hete oven niet alleen niet meer op hete ovens springt, maar helemaal niet meer springt. Met buitenlands beleid heeft de VVD’er Blok niets – maar dat is eerder regel dan uitzondering bij politieke benoemingen. Toch blijkt enige verbeeldingskracht onmisbaar in dit vak: niet zelden vergroot Blok de irritatie onder zijn gehoor door, ongeacht het onderwerp of het moment, te blijven spreken met dezelfde monotone stem die met geregelde tussenpozen – alsof hij dan van zichzelf wakker schrikt, of dat er weer een nieuwe batterij in zit – plots even de hoogte in schiet.

Topdiplomaten pleiten voor meer dialoog met Rusland

Belangrijke buren moet je bij je houden’ Nederland moet meer dialoog hebben met Rusland, ook al zal de relatie nog langere tijd belast blijven door het neerhalen van MH17. Dat is het opmerkelijke advies van Renée Jones-Bos, tot voor kort onze ambassadeur in Moskou. Haar pleidooi krijgt steun van oud-minister van Buitenlandse Zaken Ben Bot en zal naar verwachting ook een van de opties zijn van een Rusland-strategie die minister Stef Blok in december presenteert. Jones-Bos deed haar uitspraken tijdens een bijeenkomst in Brussel, die was georganiseerd door de Nederlandse ambassadeurs bij de EU, de NAVO en in België. Tot nu pleitten vooral Forum voor Democratie en de PVV ervoor om een serieuze dialoog met Rusland te hervatten. Baudet’s pleidooi werd echter niet serieus opgevat, omdat hij lang vraagtekens plaatste bij het internationale onderzoek naar de toedracht van het neerhalen van het passagiersvliegtuig onder leiding van Nederland. Vorig jaar stelde Nederland Rusland medeaansprakelijk voor het neerhalen van vlucht MH17. Op 9 maart begint op Schiphol een strafproces tegen de eerste vier verdachten. MH17-getuige de Oekraïner Vladimir Tsemach, die momenteel in Rusland verblijft, stelt dat het Nederlandse OM hem onder meer een paspoort, levenslange beveiliging en een huis heeft aangeboden als hij tijdens het 4 jaar durende proces verklaringen wil komen afleggen bij de Rechtbank op Schiphol over de ramp met MH17, over wat hij weet over het neerhalen van vlucht MH17. Volgens Jones-Bos zijn er nu belangrijke kwesties met de grootmacht aan de Europese oostgrens te bespreken – voor de EU zijn dat onder meer energie, klimaat en geopolitieke onderwerpen als Syrië. ‘Je moet ergens beginnen’, zegt ze. ‘Er is op dit moment geen EU-Ruslanddialoog. Europa moet harder nadenken over de relatie met Rusland. Nederland speelt een rol. Om instrumentele redenen vind ik dat we meer dialoog met Rusland moeten hebben.’ EU-landen zijn verdeeld over Rusland, aldus Jones-Bos. De sancties zijn er weliswaar nog, maar veel Europese landen, inclusief Frankrijk en Duitsland, lopen de deur plat in Moskou. In Nederland is er vanuit het bedrijfsleven en vanuit de culturele sector ook een toenemende behoefte om de bilaterale contacten met Rusland, die na het neerhalen van MH17 tot een minimum zijn beperkt, weer uit te breiden.

Marike Stellinga aan het woord over Rutte III

Er zullen niet veel kabinetten zijn geweest die zo bulkten van het geld, en tegelijk zoveel onvrede oogstten als het kabinet Rutte III. Geld te over en toch betoogt het halve land indringend dat het geld tekort komt. De leraren staken, ziekenhuispersoneel gaat staken. De rechterlijke macht en de politie klagen over een gebrek aan geld, net zoals gemeenten die allerlei sociaal beleid (de jeugdzorg) moeten uitvoeren na de decentralisaties van het vorige kabinet. Er moet geld naar defensie, naar wegen en bruggen, ik vergeet vast sectoren die nú dringend behoefte hebben aan extra middelen, schrijft Marike Stellinga, econoom en politiek/financieel journalist bij het NRC op https://www.nrc.nl/nieuws/2019/11/09/arme-hoekstra-met-zijn-volle-schatkist-a3979725 Rutte III strooit en strooit met geld, maar het is niet genoeg. Komt daar nog eens het gemor over achterblijvende lonen bij. Het kabinet kwam op Prinsjesdag met een extra belastingverlaging van €3 mrd voor volgend jaar. In de hoop dat ‘de mensen’ nou toch eindelijk echt eens onomstotelijk in hun portemonnee voelen dat het beter gaat. Heb je zoveel zoet, blijft iedereen maar zuur proeven. En dan dreigen er ook nog pensioenkortingen, en is een deel van de economie bevangen door stikstof- en PFAS-problemen waarvoor ook geld van het kabinet nodig is. Nou pleit ik hier niet voor medelijden. Prominente leden van het kabinet hebben zelf staan verkondigen hoe absurd goedkoop geld nu is voor de Staat. Rond Prinsjesdag streden CDA-kopstuk Wopke Hoekstra en VVD-kopstuk Eric Wiebes nog om wie er de meeste miljarden euro’s in de economie kon smijten. Hoekstra benadrukte sinds de zomer voortdurend hoe rijk het kabinet is: de staat krijgt nu geld toe als het geld leent. Dus waarom maken we geen investeringsfonds met tientallen miljarden erin? Wiebes pleitte er sinds de zomer voor miljarden euro’s in het toekomstige verdienvermogen van Nederland te steken. Logisch dus dat ziekenhuispersoneel, gemeenten, leraren en al die anderen denken: ja hallo, als er zoveel geld is, kan er dan ook wat meer naar de (semi-)overheidstaken die in de crisisjaren moesten inleveren? De grootse plannen van Hoekstra en Wiebes deden ook vreemd aan omdat het kabinet en de voltallige Tweede Kamer op Prinsjesdag concludeerden dat de uitvoeringsorganisaties van de overheid te vaak niet goed functioneren. „Burgers hebben zó vaak op zó veel plekken het gevoel dat de overheid er niet voor hen is en dat ze tegen een muur oplopen”, zei Gert-Jan Segers van de ChristenUnie. Daarvoor is eerder structureel geld van het kabinet nodig, dan eenmalige Wopke-Wiebes-fondsen. CDA en VVD (beide regeerden in het kabinet-Rutte I) krijgen nu de rekening voor ingrepen waarvoor het Centraal Planbureau al in 2010 waarschuwde. Het zogenaamde €18 mrd pakket. CDA en VVD wilden veel bezuinigen op de overheid: minder ambtenaren én de salarissen van ambtenaren werden jaren op de nullijn gezet, ook van leraren. Het CPB vond die ingrepen niet geloofwaardig of niet houdbaar. Dit was wensdenken als er geen taken van de overheid werden geschrapt. Ook over de nullijn hield het CPB de poot stijf. Het leverde hoogstens een paar jaar geld op. Structureel vrijwel niets. Want uiteindelijk zou overheidspersoneel in betere tijden hogere lonen eisen en een inhaalslag maken. Het gelijk van het CPB staat deze weken op het Malieveld. Achteraf blijkt dat die enorme bezuinigingen de samenleving meer schade dan profijt heeft opgeleverd. Kijken we naar de politie, de sociaal-juridische bijstand, de jeugdzorg, de daklozen en verwarde loslopende personen, dan zien de de gevolgen van dit bezuinigingenbeleid.

Ter kennisname

Het wordt maar erger en erger en erger” stelt Robert Jensen, sprekende over het beleid van kabinet Rutte 3. “Crisis na crisis, na crisis, wordt er door dit kabinet gecreëerd” verzucht hij, die blijkbaar begrijpt dat veel Nederlanders de premier meer dan spuugzat zijn. De TV-presentator zegt dat “Rutte precies doet wat hij moet doen, Rutte is geen leider, maar een uitvoerder. Dat klinkt wellicht wat verwarrend, maar volgens Jensen zit er toch écht logica in zijn uitspraak. En wel hierom: Jensen suggereert dat Rutte op de achtergrond de uitvoerder is van een groter plan. Dat plan is echter niet afkomstig uit Nederland, maar van anderen. Jensen stelt dat Nederlanders steeds beter doorkrijgen dat het kabinet plannen uitvoert van hogerhand. En dat de Nederlanders hierdoor op termijn zullen rebelleren om ‘hun land terug te claimen’. Hiervoor ziet Jensen een rol weggelegd voor de alternatieve media, die het ‘volk langzaam wakker maken’ nu ‘duidelijk wordt hoe we zijn voorgelogen’ door de politieke status quo. En daar heeft Jensen natuurlijk een punt. Wanneer de communicatieve macht van de journalistiek is gecentraliseerd in een aantal kapitaalkrachtige mediabedrijven, die vervolgens doelbewust de principes van de journalistiek aan de wilgen hangen en propagandaverhalen verspreiden, dan gaan mensen vanzelf op zoek naar ‘alternatieve feiten’. En dan kom je al snel tot de conclusie dat het kabinet “wel erg vaak” vreemde wetten doorvoert. Jensen is echter blij. Over 357 dagen zou de Amerikaanse president Donald Trump mogelijk worden herkozen. Als dat gebeurt, zo stelt Jensen, dan kan Mark Rutte met zijn grote plan inpakken ‘en wegwezen’.

Geen Stijl: Mark Rutte is begonnen aan zijn tiende jaar als premier en een van de eigenschappen waar hij om geprezen wordt, is zijn ongenaakbaarheid in het debat. In dat hele decennium is hij nog nooit écht in de problemen gekomen, ongeacht hoeveel politieke vrienden, vazallen en kabinetsleden er onder zijn bewind ook het veld moesten ruimen vanwege aantoonbaar falen, het verkeerd voorlichten van de Kamer of het achterhouden van cruciale feiten in politieke, bestuurlijke of ethische kwesties. Rutte slalomde overal tussendoor, terwijl zijn VVD zorgvuldig omgebouwd werd tot een pop-up store voor politieke oneliners, kopjes koffie met Klaas en een oranje/blauw festivalgevoel – terwijl achter de schermen de loopwielen gevuld werden met houjebackbenchers waar de spijkerzweep van de fractiediscipline overheen gaat. “Kijk voor je, naar je Netflixscherm, en wacht op je stem-orders!” Achter de brede lach van de eeuwig opgewekte Kukident-premier gaat een wereld van verandering schuil. De mentaliteit van Justitie & Veiligheid / Veiligheid & Justitie is staand beleid geworden op alle ministeries, departementen en (hogere) ambtelijke rangen – met de ondergeschikte ambtenaren als respectievelijke houjebackbenchers in die pikorde, die met een vleugje angstcultuur onder de knoet worden gehouden. Gewetensvorming wordt niet op prijs gesteld, kijk maar hoe het klokkenluiders als Roelie Post of de waarheidszeggers bij het WODC vergaan is: opgejaagd of vervolgd voor hun eerlijkheid. Steeds minder mensen kregen steeds meer te zeggen, met een (te) belangrijke rol voor voorlichters: het partijkartel is precies dat: een kartel binnen de partijen – en zelfs voor bestuurlijke organisaties een ondoordringbaar bolwerk (daar-over later meer). Naar buiten toe is die metamorfose helder zichtbaar: de Nederlandse Wet openbaarheid van bestuur (WOB) is altijd een tragisch vehikel van frustratie en ostentatieve ontkenning middels overdadige zwartlakking geweest, maar zeker de afgelopen jaren zagen we steeds vaker en steeds duidelijker hoe de middelvingerkleurige stift vooral gehanteerd wordt om politici en machthebbers te beschermen tegen de waarheid, en niet om “staatsveiligheid” (vaak gebruikt argument), “persoonlijke beleidsopvattingen” van individuele ambtenaren (onzinargument) of diplomatieke be-langen te beschermen tegen overdadige datadeling. Het is allemaal onder VVD-bewind verergerd, en niet alleen bij klassieke VVD-ministeries als V&J, tot op een punt dat er alleen nog politieke gevolgen zijn voor falende, liegende en informatie verzwijgende bewindslieden als het politiek opportuun is voor de VVD (en haar coalitiegenoten), niet wanneer het politiek zuiver is. We zien het deze week aan de discussie rond de door Nederland veroorzaakte burgerdoden in Irak, en je ziet hoe de werkelijke discussie (over het onderwerp) en de politieke werkelijkheid (hoe Rutte wil dat het er uit ziet) ver uiteenlopen. MinDef Ank Bijleveld (CDA) draagt er nu de verantwoordelijkheid voor, maar het is een situatie die onder Jeanine Hennis’ VVD-bewind is ontstaan, én onder de pet is gehouden. Met medeweten van Mark Rutte – want hij weet altijd overal van – hoe goed hij in debatten zijn rol in om het even welk blunderdossier altijd weet te downplayen. Het is (in de werkelijke discussie, over het voorliggende onderwerp) prima en in redelijkheid uit te leggen dat in een oorlogssituatie burgerdoden vallen. Los van de vraag wat we in Irak te zoeken hadden/hebben, je kan ons leger niet kwalijk nemen dat er bij het uitschakelen van doelen ook burgerdoden (kunnen) vallen, en we mogen er redelijkerwijs van uit gaan dat het niemands opzettelijke intentie is om die doden op het (nationale) geweten bij te turven. Maar wat níet uit te leggen is, is de institutioneel geworden reflex om in de politieke werkelijkheid op elke Kamer- of journalistieke vraag met een leugen te antwoor-den. Dat blokkeert een inhoudelijke behandeling van het onderwerp, bijvoorbeeld over de vraag wat we daar doen of deden, waarom, hoe, en met welke potentiële gevolgen voor vriend, vijand en eigen (internationale) positie. Het wordt een schijngesprek, waar échte debatten in deze samenleving onder lijden (met een algehele dumbing down tot gevolg). Nog erger: door kiezers consequent te behandelen als domme burgers die niet met de waarheid overweg kunnen, of niet in redelijkheid het debat over die waarheid aan zouden kunnen gaan, kweek je niet alleen dommere (of dommer gehouden) burgers, liegenderwijs oogst je enerzijds een heleboel achterdocht, en anderzijds een heleboel chagrijn. (Zalig zijn de onverschilligen van geest, bij wie elk maatschappelijk debat of vraagstuk aan de anus zal oxideren als ze maar met 130 naar de stembus mogen om op de valse VVD-beloftes van lagere belastingen te kunnen stemmen.) Het chagrijn hierover blijft overigens niet beperkt tot burgers en kiezers. Ook in de hogere echelons van bestuurlijk Nederland is de frustratie aan het groeien. Adviesorganen, meetinstituten en statistische bureaus zijn ook steeds meer gepolitiseerd geraakt onder politiek (VVD-) wensbewind, met als gevolg dat hun adviezen, rapporten en statistieken selectief worden aangewend hoe het politiek het beste uitkomt, of achteloos onderin de la worden gelegd als ze níet uitkomen – en de makers van al die rapporten mogen uiteindelijk wel het publieke chagrijn incasseren als het op de inhoud gebaseerde politieke beleid het grote publiek onwelgevallig is (de stikstofpuinhoop, een loepzuiver politiek probleem waar RIVM c.s. de schuld van krijgen). Als de morrende geluiden uit het gesloten bestuurlijk binnenwerk van Den Haag, onder meer afkomstig uit WODC, CBS, RIVM en de Algemene Rekenkamer, zelfs het Nieuwspoort Non Grata-medium GeenStijl al weten te bereiken, dan is er echt wat aan de hand hoor. (Jammer dat Tom-Jan Meeus en die andere Nieuwspoort-pilsvogels dat allemaal nooit opschrijven, want die weten het heus wel, en beter dan wij, maar ja: voor je ‘t weet spelen ze De Populisten in De Kaart.) Tien jaar Rutte heeft voorlichting, inlichting en informatierecht gebundeld in een grote leugenmachine die ontkenning van de feiten, selectief geheugenverlies en het weglakken van de waarheid tot norm heeft gebombardeerd – met de burgerdood van de geloofwaardigheid als collateral damage – en de schade aan het open publieke debat niet te overzien. Op de korte termijn werkt het wellicht, kijk maar naar de vele opgehaalde schouders over enkele tientallen Iraakse bijvangstdoden, maar wat zijn de effecten van dat chronische, ziekelijke liegen op de langere termijn, en wat verwacht Den Haag eigenlijk in ruil voor die behandeling terug van de burger? Zolang de VVD blijft winnen, zullen ze het zich niet af gaan vragen. En het eeuwige excuus van Rutte: Er is toch economische groei ? Alsof “economische groei” het enige is dat telt… Ja, groei voor multinationals als Shell en Unilever, die gewoon de afschaffing van de dividendbelasting op een presenteerblaadje kregen aangereikt. Hoe anders is dat voor het Midden- en Kleinbedrijf, dat door een jungle van alsmaar veranderende verstikkende regels en voorschriften het functioneren onmogelijk wordt gemaakt, bovendien is de belastingdruk juist voor die groep nog nooit zo zwaar geweest. Die enorme geldstromen van Den Haag naar Brussel, de onophoudelijke immigratie, de stikstofpsychose, het zal allemaal ergens van moeten worden betaald. Het gaat in het leven niet alleen maar om welvaart, maar ook om welzijn. En daar hoor je Rutte niet over. Door de gigantische instroom van migranten wordt het land steeds drukker, en door de toenemende criminaliteit ook steeds onveiliger. Dat heeft zijn effect op de psyche van burgers. Mensen voelen zich niet meer senang in hun eigen land, de sociale cohesie verdwijnt langzaam maar zeker. Dat is heel ernstig. Dat aspect van de maatschappij wordt door Rutte volkomen genegeerd en geridiculiseerd. Typische reactie van Rutte: “Nou, hahaha dat valt wel mee hoor hahaha we moeten ook weer niet overdrijven hahaha”. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de schandalige bezuinigingen op het gebied van ouderenzorg. Ik was vorig jaar bij een tante van mij, ze is inmiddels overleden, in een verzorgingstehuis. Ik lieg het niet, maar de stank van urine in de gang en in haar kamer was echt niet om te harden. Ik overdrijf het niet. En dat mens zat daar de Godganse dag maar te vegeteren. Wat een hel. Gelukkig is ze uit haar lijden verlost. In plaats van volop goedbetaald vrolijk en ijverig personeel, dat de boel lekker poetst en boent, dat het fris ruikt in zo’n tehuis, dat die oude mensen gewoon netjes worden verzorgd. Maar dat kan allemaal niet, daar is “geen geld voor”. Het is een schande. Rutte zal het allemaal worst wezen. En waarom ? Hij heeft geen gezin, geen kinderen, geen verantwoordelijkheid, geen zorgen. Het zal hem allemaal aan zijn reet roesten, en dat straalt hij ook zeer duidelijk uit met zijn eeuwige joker grijns. Wat een verschrikkelijke man. En toch blijven de mensen maar op die VVD stemmen, alsof ze in een soort bubbel zitten. Onvoorstelbaar. Als er een cultuur van ‘regeren’ (al is dat tegenwoordig een groot woord) van ‘het zal mijn tijd wel duren’ overheerst, zie je in de samenleving eenzelfde mentaliteit ontstaan. Een kabinet dat overduidelijk enkel aan eigen persoonlijke carrière en gewin denkt, kweekt een bevolking dat dan ook enkel aan eigen persoonlijk gewin denkt. En aangezien dit kabinet een broertje dood heeft aan de wet, heeft een groot deel van de bevolking dit ook opgepakt en heeft eveneens een broertje dood aan de wet. ‘Bejaarden? Kosten alleen maar geld en leveren niks op. Wat heeft het voor zin zo iemand nog een operatie te geven, die gaan toch op termijn dood, weggegooid geld’. En dus verzint men ‘voltooid leven’ en verpakt dit in een barmhartig sausje: ‘je hoeft niet in de hel te leven die wij voor jou hebben gecreëerd’. (Tekst: Motleycrew) De wereld van vandaag wordt hier in een kader geplaatst en zal herkenbaar zijn voor een groot deel van het volk. Ik verwacht dat Rutte op enig moment toch door de mand gaat vallen, maar pas op het moment dat hij de steun verliest van enkele parlementariërs van de coalitiepartijen.

Syp Wynia, een kritische journalist, aan het woord

Hij schrijft op https://www.sypwynia.nl/wyniasweek/ een column. Deze keer over het zwakste element van de kabinetten-Rutte: de koopkrachtplaatjes. Als lijsttrekker van de VVD belooft Mark Rutte steevast lage lasten. Als premier belooft hij steevast meer koopkracht. In de praktijk is het omgekeerde eerder het geval. Zowel in de slechte tijden (2010-2014) als in de betere tijden lopen onder Rutte de collectieve lasten als percentage van de economie op, om nu, in 2019, een topniveau van 39,6% van het nationaal product te bereiken. In geen kwart eeuw waren de lasten zo hoog als nu. Van iedere euro die in Nederland wordt verdiend, gaat dus bijna 40 cent naar de staat, in de vorm van belastingen, premies en accijnzen. Om een idee te geven: in 1970 was dat 35 cent, in de crisisjaren ’80 liep het op tot boven de 40 cent, de paarse kabinetten-Kok brachten het in de jaren ’90 terug tot 35 cent. En uitgerekend onder de liberale premier Rutte, die altijd beweert voor een kleinere overheid te zijn, groeiden de collectieve lasten door naar 40%. Volgens plan zakken de collectieve lasten volgend jaar weer ietsje. Dat gebeurt vaker in een jaar voor de verkiezingen. Het gebeurde bijvoorbeeld ook in 2016, het jaar voor de Tweede Kamerverkiezingen van 2017. Nadat de eerste kabinetten-Rutte de lasten met €20 mrd hadden verhoogd, volgde in 2016 een lastenverlichting van €5 mrd. Economen noemen dat de ‘political business cycle’. We kennen die ook als ‘van zuur naar zoet’. Het idee is, dat je vervelende maatregelen – zwaardere lasten – oplegt als de verkiezingen net achter de rug zijn en met het zoet komt als de kiezer weer gunstig moet worden gestemd. In 2017 hielp het zoet van 2016 trouwens niet: de regeringspartijen gingen keihard onderuit. De PvdA werd zelfs gemarginaliseerd. Overigens moet de aangekondigde bescheiden verlaging van de lastendruk in 2020 (naar 39.3%) met een hele grote korrel zout worden genomen. Het kabinet laat een groot deel van de torenhoge kosten van het klimaatbeleid – zoals alle kosten die particulieren moeten maken voor hun huis – buiten beschouwing. Terwijl die uitgaven toch ergens van betaald moeten worden. Nederlandse kabinetten hebben – die van Rutte bij uitstek – behalve die stijgende lasten nog een merkwaardige gewoonte. Volgens de economieboekjes zou je als overheid de economie moeten stimu-leren als het slecht gaat en kun je gas terugnemen als het goed gaat. De econoom John Maynard Keynes (1883-1946) heeft zijn naam verbonden aan die gedachte. Nu valt er wel iets aan te merken op Keynesiaans beleid, maar dat je als overheid de economie een douw naar beneden geeft als het slecht gaat en weer gas geeft als het goed gaat is sowieso schadelijk. Toch is dat precies wat er in Nederland vaak gebeurt. Premier Jan Peter Balkenende (CDA) en minister van Financiën Gerrit Zalm (VVD) deden het bijvoorbeeld in de jaren 2003-2006. Ze drukten de economie toen die al in de put zat en ze joegen de economie aan toen het weer beter ging. Onder Rutte gaat het niet anders. Zo valt Nederland vooral sinds 2010 ook internationaal op met een combinatie van schadelijk beleid. Aan de ene kant met dat hollen-en-stilstaan-beleid, aan de andere kant met de steeds verder stijgende lastendruk. De economie zwiept in Nederland zowel naar boven als naar beneden meer op en neer dan elders, wat per saldo tot minder economische groei leidt. Dat was nou precies waarom Keynes pleitte voor het dempen van de conjunctuur. Dat basisidee was zo slecht niet. Hoge collectieve lasten – Nederland groeit naar de top van Europa – vormen ook risico’s voor de economische ontwikkeling, met lagere koopkracht en minder bedrijfsinvesteringen tot gevolg. Als die ontwikkelingen bovendien haaks staan op de beloftes wordt ook nog eens het vertrouwen in de politiek ondermijnd, met politieke instabiliteit en economisch vertrouwensverlies tot gevolg. Opmerkelijk is, dat premier Rutte de hardnekkige neiging heeft anderen de schuld te geven, als door zijn eigen toedoen de economie minder goed loopt. In 2013 wekte hij de indruk dat het schuld van de Nederlanders was, omdat ze te weinig inkopen deden. Feit is, dat de Nederlanders weinig te besteden hadden, vooral ook door de scherp gestegen lasten, zoals een btw-verhoging. In juni van dit jaar gaf Rutte de (grote) bedrijven de schuld van de stagnerende koopkracht. Terwijl de lonen in werkelijkheid wel stegen, maar te weinig om de prijsstijgingen bij te houden. En dat was weer een gevolg van nieuwe belastingverhogingen van het kabinet-Rutte: een btw-verhoging van 6% naar 9% en een forse verhoging van de energiebelastingen. Het economisch rapport van de kabinetten-Rutte over de jaren 2010-2019 ziet er dus niet best uit. Precies nu, in de zomer van 2019, staan de seinen weer op rood voor de verdere economische ontwikkeling. Trump voert een handelsoorlog met China, met risico’s voor de wereldhandel waar Nederland onevenredig gevoelig voor is. In Duitsland lijkt de economie in te zakken, Groot-Brittannië koerst aan op een harde breuk met de EU en Italië wordt ook steeds politiek eigenzinniger, met onder meer risico’s voor de euro. Wat doet het kabinet-Rutte III? Waarschijnlijk niet bijster veel. De uitgaven voor 2020 zijn immers al zo’n beetje vastgesteld. Hooguit wordt er nog wat aan de koopkrachtschroefjes gedraaid. En, laten we wel zijn: aan de internationale ontwikkelingen die Nederland beïnvloeden kan Nederland zelf niet veel doen. Maar wat Nederland wèl kan, is de schade niet groter maken. En daar, zoals we hebben gezien, hebben de kabinetten-Rutte nu juist een handje van.

Les: Ga structureel investeren voor projecten op de langere termijn. Richt je beleid nou eindelijk eens op het inperken van de collectieve lasten. Zorg er voor dat burgers meer over kunnen houden van hun geld, waardoor het loont om te werken, loont om te ondernemen en er weer ruimte komt in de portemonnee. De hoge collectieve lasten wurgen de economische potentie van Nederland. Het grootste opwaartse risico voor die lasten zijn de klimaatkosten. Het kabinet RutteDrie wil dat Nederland klimaatkoploper is. Daar zal een hoge prijs voor worden betaald.

Waar komt het pessimisme in de samenleving vandaan?

Het optimisme in Europa na de val van de muur heeft dertig jaar later plaatsgemaakt voor wijdverspreid pessimisme. Vooral de toenemende onzekerheid zorgt ervoor dat mensen van over de hele wereld in opstand komen, zegt SP-Tweede Kamerlid Sadet Karabulut in WNL Opiniemakers. Mensen hebben de afgelopen decennia systematisch hun onzekerheid zien groeien”, zegt Karabulut. “Het is niet zozeer iets abstracts zoals ‘dat de machtsblokken zijn vervallen’. Nee, er was ons beloofd dat alles geweldig zou worden. De liberale democratie en het kapitalisme zou iedereen zekerheid brengen.” Die beloftes zijn niet uitgekomen en dat heeft grote gevolgen, zegt het Kamerlid. “We hebben klap na klap gekregen. De spanning tussen het Oosten en het Westen is weer gegroeid. Het Midden-Oosten is in permanente oorlog. Het globale financiële stelsel is compleet in elkaar gestort. Dat raakte ons ook in Europa.” Europa moest een politiek project worden, zegt Karabulut, en daarmee werden beslissingen genomen die ingingen tegen de wil van veel Europeanen. “Er kwam verregaande integratie zonder dat er draagvlak voor was. Ook financieel voelden wij de gevolgen. Ondertussen is de verzorgingsstaat afgebroken. Veel zaken moesten geprivatiseerd worden. Dit alles bij elkaar maakt dat miljoenen mensen in de wereld heel onzeker zijn geworden, ook in het rijke Europa.” Het is spannend”, zegt Karabulut. “Er zijn grote problemen in de wereld. Ik zie de gevaren zoals toenemende ongelijkheid, de kernbewapening, de oorlogsvoering. Maar tegelijkertijd denk ik dat het ook een kans biedt om goede keuzes te maken. Je ziet nu, dat vind ik hoopvol, van Nederland tot Libanon tot aan Latijns Amerika, dat mensen in opstand komen.” (Bron: WNL) Ik herken wel een aantal observaties, die hier aan de orde worden gesteld. Maar ik mis de kern van waaruit onze samenleving, en die van andere Europese landen, wordt aangestuurd. Ik wijs Rutte en zijn VVD-achterban aan als ‘lakeien’ van wat vroeger heette het kapitalisme en tegenwoordig ‘de nieuwe vrijheid’ net neo-liberalisme. Het is een systeem waarbij ‘geld’ centraal staat en dat wordt gevoed door vrije markten, economische groei, een toenemende ongelijkheid tussen arm en rijk en dat zich heeft vastgeketend in netwerken van overheden en samenlevingen van landen, het monetaire beleid van centrale banken, de financiële markten en de macht van multinationals. De SP heeft niet de omvang en kennis van zaken om dat systeem omver te gooien. Ze moeten zich beperken door het aan de orde te stellen.

Stuntelend kabinet veroorzaakt electorale pijnen bij coalitiepartijen, twee zetels winst voor PVV en FVD

Uit de rondvraag van De Hond blijkt dat 65% van de kiezers vermoedt dat premier Rutte wel is geïnformeerd over de situatie en dat hij niet eerlijk is of andere redenen heeft om te claimen dat hij van niets wist. Slechts 11% van de kiezers denkt dat Rutte daadwerkelijk niet is geïnformeerd over de situatie in Irak en dus – zoals hij zelf beweert – “van niets wist”. Kiezers straffen de VVD hiervoor af.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 15 nov 2019; week 46: AEX 598,96; Bel20 3894,25; CAC40 5.939,27; DAX30 13.241,75; FTSE 100 7.302,94; SMI 10.310,12; RTS (Rusland) 1449,42; DJIA 28.004,89; NY-Nasdaq 100 8.315,52; Nikkei 23.303,32; Hang Seng 26.326,66; All Ords 6.898,90; SSEC 2.891,34; €/$1,105; BTC/USD $8.447,26; 1 troy ounce goud $1467,90, dat is €42.710,64 per kilo; 3 maands Euribor -0,404%; 1 weeks -0,468%; 1 mnds -0,45%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,196%; 10 jaar VS 1,8299%; 10 jaar Belgische Staat -0,039%; 10 jaar Duitse Staat -0,338%; Franse Staat 0,02%; VK 0,63%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,52%; 10 jaar Japan -0,0751%; Spanje 0,46%; 10 jaar Italië 1,257%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,604.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden stabiel, de goudprijs daalde niet verder, de rente van 10-jarig daalde weer wat, 30-jarig papier noteerde wat lager, 5-jarig papier met een negatieve rente steeg wat (rente daalde weer) . De bitcoin bleef aangeboden. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,1%; Duitsland 0,145%; Nederland 0,186%; Japan 0,4539%; Frankrijk 0,765%; GB 1,253%; Spanje 1,335%; Canada 1,6234%; Italië 2,345%; VS 2,3083%; 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,6%; Duitsland -0,587%; Denemarken -0,542%; Nederland -0,521%; Frankrijk -0,383%; België -0,397%; Japan -0,1861%; Spanje -0,065%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 16112019/505 Noodverbanden en noodwetten

UPDATE 09112019/504 Het kabinet Rutte III staat op instorten

Ik heb het vertrouwen het het kabinet Rutte III al eerder opgezegd, maar dat is niet voldoende om het kabinet te laten vallen. Daarvoor hebben wij in ons democratisch stelsel meer nodig dan een parlement en een kabinet dat wordt gesteund door coalitiepartijen. Zolang die de stekker niet uit het stopcontact trekken, blijft het kabinet zitten. Dat is de realiteit. Maar de panelen schuiven. Dat is zo langzamerhand wel duidelijk. Het kabinet weet niet meer hoe ze verder moeten regeren. Nu vind ik ‘regeren’ een zwaar woord voor wat deze regering presteert. Wat zich wreekt is dat er geen lange termijnbeleid is, dat het de regering ontbreekt aan visie voor de toekomst. En dat mochten we ook niet verwachten van deze premier want hij heeft al op 3 september 2013 laten weten in zijn omstreden H.J. Schoolezing in de Rode Hoed dat ‘als visie een blauwdruk voor de toekomst betekent, dan verzet alles wat liberaal is in mij zich daartegen.’ . Maar dat breekt hem nu zes jaar later op, want zijn kabinet is overgegaan tot het voeren van paniekbeleid. Waar ik dan op duidt: ons land staat in Europa bekend als een land dat snel met ambitieuze plannen komt voor nieuw beleid, wij lijken dan het knapste jongetje van de klas te zijn, maar als er dan later wordt gekeken naar de realisatie van het beleid bungelen we ergens onderaan. Daarbij zoeken we steeds de grenzen op van hoe we met een minimale inspanning een maximaal resultaat kunnen bereiken, ook als daarmee de afgesproken regels worden overtreden. Het laatste feit is de stikstofaanpak met de PAS wetgeving. We doen iets maar wel zodanig dat niemand daarbij wordt getroffen, de boeren de bouw iedereen kon gewoon zijn gang blijven gaan. Een uitspraak van het Europese Hof werd voor kennisgeving aangenomen, maar toen de Raad van State de PAS wetgeving verwierp was plotseling Holland in last. Het klimaatbeleid rammelt aan alle kanten, neem de stikstof, ammoniak, fijnstof, PFAS. Eerst komt minister Schouten met €100 mln om de gevolgen van de stikstofneerslag in de Natura 2000 gebieden te verzachten. Na stakingen door de boeren, de bouwers en de grondverplaatsers, wordt er 2 weken later een miljard euro uit de hoge hoed getoverd. Ook het onderwijs is nog steeds, en terecht, ontevreden over het ontbreken van een lange termijn visie voor het basis-, middelbaar-, hoger- en wetenschappelijk onderwijs. Een staking dreigt en het kabinet legt gelijk €460.000 op tafel, hoofdzakelijk als een éénmalige bedrag. Voor de drugsaanpak wordt een éénmalig bedrag €110 mln beschikbaar gestelde voor de korte termijn. GroenLinks wil dat de ambassades in het buitenland zich niet alleen inzetten als vooruitgeschoven posten voor behartiging van de economische belangen van het bedrijfsleven (buitenlandse handel), niet exportorders alleen zijn zaligmakend, ook moet er veel meer aandacht komen voor ontbossing en mensenrechten. Het kan niet zo zijn dat het FMO, een investeringsbank in ontwikkelingslanden met een staatsbelang van 51%, procedeert tegen Indianen in Honduras, die van hun leefgebied zijn verdreven om plaats te maken voor plantages van de rijken, wiens financiële belangen door Nederland worden behartigd. Hetzelfde speelt zich af in Brazilië, maar de Nederlandse regering wil wel het handelsverdrag Mercosur met Zuid-Amerikaanse landen ratificeren, ondanks dat grote delen van het Amazonegebied zijn ontbost. Ons belang ligt in de soja-import om onze veestapel te kunnen voeren. Maar dat is niet het enige beleid, waarbij grote vraagtekens gezet kunnen worden. Het is de vraag of de op hoofdlijnen aangekondigde klimaatdoelstellingen realiseerbaar zijn en uiteindelijk gaan leiden naar de beoogde doelen. Lezers van dit blog weten dat ik kritisch ben op de werking van biomassa en grote twijfels heb over de in de steigers gezette gas-transitie. Ik las deze week in Trouw dat ‘onderzoekers’ melden dat nu al ruim 650.000 huishoudens hun maandelijke energierekening niet of nauwelijks meer kunnen betalen. En dat, in 2030, dat aantal gestegen zal zijn naar 1½ miljoen. Dat is 20% van de huishoudens. Het gaat dan over gezinnen die minstens 10% van hun inkomen besteden aan energierekeningen bij een inkomen van €14.000 per jaar, staat in het rapport “De financiële gevolgen van de warmtetransitie”. De problemen worden veroorzaakt door de extra kosten van de energietransitie, stelt Ecorys-onderzoeker Alexander Oei. De regering schroeft de gasheffing fors op om de verwarmingsalternatieven, zoals de warmtepomp, te stimuleren. Maar daarbij komt dat de prijzen van gas en stroom zullen gaan stijgen en alternatieven als geothermie of warmte uit oppervlaktewater een stuk duurder zijn. Enerzijds om we duurder gas moeten gaan importeren, anderzijds omdat de vraag naar stroom zal gaan toenemen, onder andere van e-auto’s, en er forse investeringen gedaan zullen moeten worden in de komende tien jaar in een totaal nieuwe infrastructuur voor stroom van zonnepanelen en windmolens. Verder is mij duidelijk geworden op de Open Dag voor de duurzaamheid dat daar klimaatactivisten hun energie-neutraal gemaakte woningen toonden en genoegen nemen met een basistemperatuur van 18 graden in de huiskamer. Die aanname is niet realistisch voor de gemiddelde Nederlandse huishouding. Misschien wel voor tweeverdieners zonder kinderen die vroeg naar bed gaan en zich douchen met koud water, maar niet voor de gemiddelde Nederlander. Een warmtepomp levert maar een basiswarmte, die niet het comfort levert van een gasgestookte cv-ketel, die de huiskamertemperatuur binnen 20 minuten naar de gewenste temperatuur brengt. Daarvoor moeten andere alternatieven ontwikkeld worden, die ook nog qua aanschaf en maandlasten betaalbaar blijven. Oei stelt daarover dat we met de huidige plannen naar een woonlastenstijging gaan van 17%. De vraag is, nu het kabinet energie als een basis-be-hoefte heeft gelabeld, wat er gaat gebeuren met de levering van gas, stroom en water, als huishoudens hun energierekeningen niet meer kunnen betalen. Over de penibele situatie waarin dit kabinet en ook de Europese Unie zich bevindt door hun koppeling met een neo-liberaal (=kapitalistisch) beleid, met de vrije markt, het ter discussie staande monetaire beleid en de dalende economische groei, groeien de twijfels. Elders in dit blog staat een column van de economen Vermeend en van der Ploeg voor de trieste vooruitzichten voor de EU en de 27/28 lidstaten, maar beleggers blijven, gesteund door de enorme geldbergen van zo goed als gratis geld, optimistisch over de toekomst. Over dat laatste moeten we ons zorgen maken: het zijn luchtballonnen die op enig moment leeg zullen lopen.

Industriële activiteit in de eurozone krimpt nog steeds

Voor de dertiende maand op rij, blijkt uit cijfers van marktonderzoeksbureau IHS Markit. De inkoopmanagersindex (PMI) steeg wel iets in vergelijking met vorige maand, maar er is nog steeds sprake van krimp. In oktober kwam de PMI uit op 45,9 punten. Als dit cijfer onder de vijftig punten zit, is er sprake van krimp. In oktober ligt de PMI wel 0,2 punten hoger dan in september. Toen was er met 45,7 punten sprake van het laagste niveau sinds 2012. “De maakindustrie van de eurozone zit nog steeds in de grootste daling sinds zeven jaar”, schrijft Chris Williamson, econoom bij IHS Markit. “Dit houdt in dat de maakindustrie de bbp-groei in het vierde kwartaal omlaag zal halen”, aldus Williamson. De econoom zegt dat de industriële krimp te wijten is aan geopolitieke onzekerheden, van de Brexit tot het Amerikaanse handelsbeleid. Deze onzekerheid drukt zowel de binnenlandse, als de internationale vraag, aldus de IHS Markit-econoom. Vooral de Duitse industrie heeft hieronder te lijden. De industrie van de grootste economie van Europa kromp in oktober voor de dertiende maand op rij. Met 42,1 punten steeg de PMI iets ten opzichte van september, maar was het nog steeds het op een na laagste puntenaantal sinds juni 2009. De Duitse economie kromp in het tweede kwartaal met 0,1% en ook in het derde kwartaal verwachten sommige economen opnieuw een krimp. (bron: nu.nl)

Erdogan hakt moeilijke knopen voor Europese regeringsleiders door en stelt de EU voor een fait accompli

Turkije gaat gevangen IS-strijders vanaf maandag naar hun thuisland terugsturen, zegt de Turkse minister Süleyman Soylu van Binnenlandse Zaken tegen Turkse staatsmedia. Volgens de minister komen alle gevangenen uit Europa. Het is nog niet duidelijk om hoeveel personen het gaat. Soylu maakte zijn plannen eerder deze maand bekend, maar vertelde toen niet wanneer de repatriëring zou beginnen. Het maakt volgens de minister niet uit of een land de nationaliteit van een Syriëganger heeft ingetrokken: ook zij worden teruggestuurd. Europese landen doen volgens Soylu niet genoeg om IS-strijders terug te halen. “Landen zeggen dat IS-strijders moeten worden berecht in het land waar zij vastzitten”, zei hij afgelopen weekend. “We kunnen dit niet accepteren.” Meerdere EU-lidstaten, waaronder Nederland, hebben meermaals verklaard geen Syriëgangers te willen terughalen. Of er onder de gevangenen ook Nederlanders zijn, is op dit moment niet bekend. “We staan in nauw contact met Turkije”, zegt minister Stef Blok van Buitenlandse Zaken in een reactie op de Turkse aankondiging. Hij wijst erop dat in het verleden al IS-strijders zijn teruggekeerd en dat er procedures zijn. De Turkse autoriteiten vinden dat de EU-landen Turkije onvoldoende steunen. Donderdag leverde de Turkse president Recep Tayyip Erdogan opnieuw kritiek op de Europese Unie. Turkije wil in het noordoosten van Syrië een zogeheten “veilige zone” creëren, zodat twee miljoen Syrische vluchtelingen in Turkije kunnen terugkeren naar hun thuisland. Turkije huisvest op dit moment meer dan 3,5 miljoen Syrische vluchtelingen. “Of we de steun ontvangen of niet, we blijven hulp verlenen aan de gasten in ons land. Maar als dit niet werkt, zullen we de deuren naar Europa openen”, zei Erdogan donderdag. Hij dreigde hier vorige maand ook mee, nadat de Turkse troepen het noordoosten van Syrië waren binnengevallen. Veel landen reageerden kritisch op Erdogans besluit om in Syrië het gevecht aan te gaan met de Koerdische YPG, een militie die door de Turken wordt gezien als onderdeel van de PKK. Bij de gevechten tussen de twee partijen vielen honderden doden. (bron: nu.nl)

Brussel ziet economische groei nog niet op stoom komen in 2021

De economische groei in de eurozone blijft de komende twee jaar naar verwachting laag, staat in een verschenen raming van de Europese Commissie. Voor 2021 wordt een economische groei van 1,2% verwacht. Voor Nederland verwacht de Europese Commissie voor dit jaar 1,7% groei. De groei zal afnemen naar 1,3% in zowel 2020 als 2021, denkt de Europese Commissie. Deze verwachte groeipercentages zijn lager dan de eerder verschenen ramingen van De Nederlandsche Bank (DNB). De centrale bank ging deze zomer nog uit van 1,5 en 1,4% groei in respectievelijk 2020 en 2021. De oorzaak lijkt vooral buiten Europa te liggen. Europese ondernemingen hebben last van de handelsspanningen en een afnemende vraag vanuit de rest van de wereld. Zo heeft de Amerikaanse economie last van cyclische factoren. De VS hebben jaren van flinke economische groei achter de rug gehad die nu ten einde lijkt te komen. Verder heeft China last van structurele factoren, legt Eurocommissaris Pierre Moscovici uit. De Chinese economie lijdt onder vergrijzing en een hoge schuldenlast. De malaise in Europese industrie is vooral te merken in de industrie. Zo neemt de activiteit binnen de Duitse industrie al ruim een jaar af en is dit doorgesijpeld naar sommige andere EU-lidstaten. De Nederlandse industrie kan de druk vanuit de rest van Europa nog doorstaan. In oktober kwamen de activiteiten in de Nederlandse industrie weliswaar uit op het laagste niveau in zes jaar tijd, maar was er nog steeds sprake van groei.

Ook ons land deelt in de malaise. De mooie tijden van 2%-3% groei lijken definitief voorbij, ook al omdat Nederland economisch sterk afhankelijk is van het wel en wee binnen de EU. Over dat laatste is de Europese Commissie niet optimistisch, schrijven de beide economen van socialistische huize Willem Vermeend en Rick van der Ploeg op DFT https://www.telegraaf.nl/financieel/941937326/column-torenhoge-lastendruk-en-een-lege-schatkist De EU stevent de komende jaren af op een lage groei en er zijn geen signalen die wijzen op een opleving van de Europese economie. Bij deze verwachting spelen niet alleen internationale handelsconflicten en Brexit een rol, maar ook een gebrek aan Europese industriële hervormingen. Europa wordt onder de voet gelopen door de technologische innovaties van China en de Verenigde Staten. Die landen zetten hun opmars versneld voort op terreinen van digitalisering, kunstmatige intelligentie, robottechnologie, halfgeleiders, nano- en kwantumtechnologie en 5G. Binnen de EU ontbreken de noodzakelijke ontwikkelingen, zoals lidstaten die goed samenwerken, om gezamenlijk een vuist te maken. De EU-landen kiezen vooral voor een eigen ineffectief nationaal tech-beleid. Het is opvallend dat in politiek Den Haag deze dreigende donderwolken nog niet zijn opgevallen. Den Haag is vooral bezig met de zogenoemde stikstofcrisis en vervuilde grond (PFAS) en de talloze acties die veel geld uit de schatkist kloppen. De roep om hogere overheidsuitgaven neemt nog steeds toe, zoals extra uitgaven voor het onderwijs, onderzoek, de zorg, veiligheid, sociale advocatuur, het klimaat, het mkb. Als je alle eisen optelt kom je structureel al snel in de buurt van een extra uitgavenpost van €10 miljard. We verbazen ons erover dat we tot op heden nog weinig horen over het feit dat dit geld eerst verdiend moet worden voordat we het kunnen uitgeven. Eerder schreven we al dat ons ’oude’ succesvolle economische beleid met mooie groeicijfers is uitgewerkt. En tot op heden hebben we nog onvoldoende nieuw beleid ontwikkeld om met een voldoende economische groei onze welvaart straks te kunnen betalen. Daarvoor is in ieder geval innovatievermogen nodig, en juist daar lopen we internationaal achter. We investeren slechts circa 2% procent van ons nationaal inkomen in research & development. Landen waarmee Nederland moet concurreren, geven veelal bijna 3% uit en zijn bovendien hard bezig de bedrijfsinvesteringen aan te jagen en buitenlandse bedrijven naar hun land te lokken door ze het beste investeringsklimaat te bieden. Deze week ging het bij de verschillende Kamerdebatten niet om de vraag hoe we eerst geld gaan verdienen, zodat we over middelen beschikken voor extra overheids-uitgaven. Nee, met name bij de linkse oppositie stond het uitgeven centraal. Deze partijen maakte het zich wel erg gemakkelijk door de oplossing vooral te zoeken bij hogere belas-tingen voor hogere inkomens en lastenverzwaringen voor bedrijven en te betogen dat ons land een overvolle schatkist heeft. Tot voor kort klopte dit laatste betoog. Maar ook die mooie tijd is voorbij. Als het gaat om extra structurele overheidsuitgaven, zitten we de komende jaren al met een ’lege’ schatkist. Dat komt niet alleen door de miljarden aan extra uitgaven die Rutte III nu in de publieke sector pompt, maar ook door de gigantische extra overheidskosten die de vergrijzing met zich meebrengt. Deze kosten moeten hoe dan ook gefinancierd worden en veel smaken zijn er niet: betalen uit een hogere economische groei, bezuinigingen op andere overheidsgaven en/of hogere belastingen voor burgers en bedrijven. Nederland behoort in de EU tot de landen met de hoogste lastendruk; vooral op burgers. Die heeft vooral te maken met de omvang van onze collectieve uitgaven, zoals de rijksuitgaven voor zorg, sociale zekerheid, onderwijs, veiligheid, defensie en het ambtenarenapparaat. In het politieke Haagse jargon wordt dit weergeven in de vorm van de zogenoemde collectieve lastendruk: het totaal dat we aan premies en belastingen aan de overheid afdragen als percentage van het bbp. Onderzoek wijst uit dat een nog hogere lastendruk negatieve gevolgen zal hebben voor onze economische groei en werkge-legenheid. Deze lastendruk wordt duidelijk in het volgende voorbeeld. Door de huidige hoge belasting- en premiedruk levert een bruto loonsverhoging van bijvoorbeeld €100 voor veel werknemers netto niet meer dan rond de €40 op. Voor de werkgever gaat het daarbij om een extra loonkostenpost van circa €130. Dit is de beruchte Nederlandse wig (€130 aan loonkosten levert een werknemer netto slechts €40 op). Wie deze uitkomst ziet, zal vraagtekens plaatsen bij het pleidooi voor loonsverhogingen. We kunnen beter de wig aanpakken. Deze week meende de linkse oppositie dat we extra collectieve uitgaven vooral moeten gaan financieren met hogere belastingen en premies voor het bedrijfsleven. Maar dit levert veel te weinig op voor alle wensen. Bovendien moet bij deze vluchtweg wel eerlijk worden verteld dat Nederland daardoor economische groei, geld voor de schatkist en banen zal verliezen, vooral in het mkb. Daarnaast zullen we zien dat bedrijven Nederland verlaten en tevens dat ondernemers ons land niet meer als vestigingsplaats gaan kiezen. Deze ontwikkeling wordt extra bevorderd doordat in veel landen bedrijven in de watten worden gelegd met onder meer lage belastingen, soepele regels en investeringssubsidies. Daarmee bevorderen ze hun economische groei en scheppen ze banen. Voor alle politieke partijen, ongeacht de politieke kleur, is de belangrijkste uitdaging voor de toekomst hoe wij in Nederland met het beste beleid ons geld kunnen verdienen. Het klinkt wellicht ouderwets: eerst zorgen voor een duurzame economische groei die werk en ook geld voor de schatkist oplevert en dan pas is de vraag aan de orde hoe deze partijen met het beste beleid extra geld kunnen uitgeven. Het betoog van de beide heren spreekt mij wel aan. We zitten momenteel op een doodlopende weg, zowel in ons land als in Europa. Daar vraag ik al >1 jaar aandacht voor. Maar ik plaats het in een bredere context. Ik zie geen andere weg dan die van een grondige verbouwing van de Europese samenleving. Het is niet nieuw waarvoor ik aandacht vraag maar ik zie nog nergens initiatieven voor in herinrichting van onze samenleving voor de komende generaties, die geconfronteerd zullen worden met een nieuw arbeidsethos, onderwijs, machtsverhoudingen, wonen, zorg, veiligheid, zekerheid en privacy waarin burgers kunnen leven en werken met algoritmen (KI), robotisering, de macht van de mega-techbedrijven, internet of things, onze democratie en veranderingen als gevolg van revolutionaire technische en digitale ontwikkelingen, als op het gebied van halfgeleiders, nano- en kwantumtechnologie en 5G. Een aspect waar onvoldoende aandacht voor is is de achterstand die wij hebben voor de opleiding van beta-deskundigen, waarnaar vanuit werkgeverszijde grote vraag bestaat. Alleen die landen die in die behoefte kunnen voorzien hebben de grootste kansen. Vooralsnog heeft Nederland daar vijf jaar, misschien wel tien, achterstand in.

Het kapitalisme, zoals we dat nu kennen, werkt niet meer stelt de Amerikaanse durfinvesteerder en miljardair Ray Dalio

Hij is een van de 80 rijkste mensen op aarde. Hij schuwt grote woorden niet in een essay op LinkedIn, getiteld ‘De wereld is gek geworden en het systeem is kapot‘. Dalio is de baas van investeringsfonds Bridgewater Associates en verdiende zijn fortuin met beleggingen en investeringen. Volgens de Bloomberg Billionaires Index is hij de 74ste rijkste mens op aarde, met een geschat vermogen van bijna €15 mrd ($16,6 mrd).

Europese Commissie van Juncker loopt op haar laatste benen Terugkijkend op de prestaties die door deze EC zijn geleverd voor Europa en haar lidstaten kan ik niet anders dan teleurgesteld zijn. In feite zijn de successen op een hand te tellen en dat is bedroevend weinig voor 5 jaar beleid. De economische groei daalt en daalt nog verder, de waarde van de euro is spotgoedkoop geworden met zo goed als gratis geld op de kapitaalmarkten (particulieren met schuldproblemen profiteren daar nauwelijks van: de max rente is daar 13%), het migratievraagstuk is niet opgelost, een politieke unier die nog heel ver weg is, het beleid in Brussel laat grove steken vallen onder meer op het terrein van de controle op de jaarlijkse landbouwsubsidies van €58 mrd aan de 28 lidstaten en de corruptie daarover in Oost-Europese landen en dan de oplopende achterstand op het terrein van tech-onderwijs, de robotisering, de KI op de VS en China en mogelijk zelfs ook op India. Het Avondland is verder weggezakt. En dan de Franse president Macron die deze week de NATO ‘hersendood verklaarde en de EU die verder wegzakt.

Klimaatmaatregelen

Het kabinet moet onder grote druk waarschijnlijk verdergaande maatregelen nemen om de stikstofcrisis te bestrijden dan de coalitie aanvankelijk van plan was. De Europese Commissie en de provinciebesturen nemen alleen genoegen met ‘solide oplossingen’, waarbij de overheid de stikstofuitstoot aantoonbaar weet terug te dringen. Bij de zoektocht naar een uitweg uit de stikstofimpasse staat het kabinet onder druk van de Europese Commissie, zo bevestigen meerdere bronnen. Brussel eist dat het kabinet overtuigende maatregelen neemt, die de Nederlandse natuur ontzien en de biodiversiteit herstellen. De Commissie heeft dat medegedeeld aan een ambtelijke delegatie van de ministeries van Landbouw, Infrastructuur, Binnenlandse Zaken en het provinciale samenwerkingsverband IPO, die in oktober op bezoek was in Brussel. Nederland heeft bij de Commissie wrevel gewekt door de afgelopen vijf jaar veel maatregelen tegen stikstofvervuiling aan te kondigen, maar die niet of nauwelijks uit te voeren. Tegelijkertijd hebben de provincies vooruitlopend op die nooit gerealiseerde natuurwinst alvast honderden vergunningen afgegeven voor bouwprojecten bij Natura2000-gebieden. De Raad van State veegde dit inconsequente overheidsbeleid afgelopen mei van tafel. Met het oog op die voorgeschiedenis is de Europese Commissie weinig geneigd coulance te betrachten, ook omdat Nederland zelf voortdurend andere landen terechtwijst met het mantra ‘regels zijn regels’. Nederland heeft formeel geen toestemming nodig van Brussel voor zijn natuur-beleid, maar de coalitie wil vermijden dat de relaties verder verzuren. Op de achtergrond sluimert een conflict tussen het kabinet en acht van de twaalf provincies. Deze acht, waar-onder alle Randstadprovincies, willen hardere maatregelen nemen om de stikstofuitstoot te verminderen dan het kabinet. De provincies vrezen dat Den Haag te optimistisch is bij het maken van beleid, zoals ook het geval was bij de programmatische aanpak stikstof (Pas) die dit voorjaar sneuvelde bij de Raad van State. De acht opstandige provincies willen er zeker van zijn dat hun woningbouw- en infrastructuurprojecten straks niet opnieuw sneuvelen bij de rechter.

Wobke Hoekstra zal wel even met Berlijn hebben gebeld

De Duitse minister van Financiën Olaf Scholz zegt de plannen voor een Europese bankenunie en een Europees depositogarantiestelsel te steunen, terwijl dat eerder juist een twistpunt was. Dit liet Scholz weten in een gepubliceerd opiniestuk in de Financial Times. “De noodzaak om de Europese bankenunie af te maken en te verdiepen is niet te ontkennen. Na jaren van discussie moet de impasse doorbroken worden”, aldus de minister. Duitsland was, met Nederland, juist altijd kritisch op het idee van de ECB en de EU over een Europese bankenunie. In dit plan staan alle banken in de eurozone garant voor elkaars spaargeld. Nu is dat op nationaal niveau geregeld. Eurolanden met een relatief sterke bankensector vrezen dat hun banken met zo’n Europese bankenunie opdraaien voor de problemen bij landen met een zwakke sector. Zo kampen sommige Italiaanse banken bijvoorbeeld nog altijd met financiële problemen. Volgens de FT is het nog maar de vraag of de Duitse regering helemaal om is. Eerder werden soortgelijke voorstellen in Duitsland afgeschoten door de oppositie binnen de regeringspartij CDU. (bron: nu.nl) Mario Draghi is altijd een groot voorstander geweest van de Europese Bankenunie. Het had zijn monetair beleid beter kunnen sturen als de 19 eurolanden redelijk gelijkvormig zouden zijn geweest op financieel gebied. Nu zijn er nog altijd rijke en arme landen, gezonde en armlastige banken en landen met handelsoverschotten en -tekorten. Ik betwijfel of Merkel dat standpunt van haar minister van Financiën Olaf Scholz, van de coalitiepartij SPD, gaat steunen. Scholz heeft wel wat eisen gesteld waaraan moet worden gedaan door lidstaten om ervan te kunnen profiteren.

Hoe lang kan de premier zich nog beroepen op zijn selectief geheugen?

Premier Rutte kan zich niet herinneren dat hij in 2015 al op de hoogte is gesteld van het feit dat er burgerslachtoffers waren gevallen bij een aanval met Nederlandse F-16’s in Irak. “Er staat mij niets van bij”, zegt Rutte nadat in de Tweede Kamer een motie van wantrouwen was ingediend tegen minister Bijleveld van Defensie, omdat haar voorganger Hennis-Plasschaert (VVD) tot twee keer in de laatste jaren aan toe de Kamer onjuist informeerde. Hennis hield vol dat Nederland niet betrokken was bij de dood van burgers in Irak, terwijl toen al duidelijk was dat dat niet klopte. Er vielen 70 burgerdoden. In het debat beklemtoonde Bijleveld meerdere keren dat ook andere ministeries kennis hadden van de burgerdoden. Ze werden kort na de aanval op de hoogte gebracht dat het zeer aannemelijk was dat er een groot aantal onschuldige slachtoffers was gevallen bij het bombardement op een bommenfabriek van IS. Bijleveld noemde daarbij de ministeries van Algemene Zaken, Buitenlandse Zaken en Veiligheid en Justitie. Maar Rutte zegt nu dus dat hij zich niet herinnert dat hij persoonlijk op de hoogte is gesteld. Het is volgens hem wel mogelijk dat ambtenaren van zijn ministerie zouden zijn bijgepraat over de kwestie.

Het kabinet erkent verantwoordelijkheid voor de luchtaanval op 3 juni 2015 2015 op een bommenfabriek in Irak waarbij zeventig burgerslachtoffers vielen, schrijft mevrouw A. Th. B. Bijleveld-Schouten, minister van Defensie in een brief aan de 2e Kamer, die staat op  https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/detail?id=2019Z21066&did=2019D43914 . Het ministerie was in 2015 al op de hoogte van het aantal burgerdoden, maar daar is de Kamer destijds niet juist over ingelicht. (bron: nu.nl) In de brief schrijft Bijleveld dat er bij de bommenfabriek veel meer explosief materiaal lag opgeslagen dan Nederland kon weten, waardoor er een onvoorzien aantal doden zijn gevallen. Ook was niet duidelijk dat er burgers rondom de fabriek verbleven. De informatie waarop de aanval was gebaseerd was dus onvolledig, aldus Bijleveld. De minister betreurt de burgerslachtoffers. “Dit is extra wrang wanneer ons handelen erop gericht was om zoveel mogelijk nevenschade, en bij uitstek burgerslachtoffers, te voorkomen. Het betrof hier echter een oorlogssituatie waarbij deze risico’s nooit volledig kunnen worden uitgesloten.” Uit onderzoek van de NOS en NRC bleek drie weken geleden dat bij de luchtaanval gericht op de Iraakse stad Hawija een wijk volledig werd verwoest. Het zou een van de bloedigste aanvallen zijn geweest van de internationale coalitie tegen Islamitische Staat (IS). Oud-minister van Defensie Jeanine Hennis (VVD) meldde daarnaast volgens Bijleveld ten onrechte in de zomer van 2015 aan de Tweede Kamer dat er voor zover bekend geen burgerslachtoffers waren gevallen bij de aanval. Uit de brief van Bijleveld blijkt dat haar voorganger destijds al beschikte over een intern verslag en een Amerikaanse rapportage van de aanval. Uit beide documenten bleek al dat er waarschijnlijk burgers om het leven waren gekomen. Bijleveld schrijft verder in haar brief dat Nederland ook betrokken was bij een tweede aanval in Irak, waarbij vier mensen om het leven kwamen. De aanval was gericht op een vermoedelijk hoofdkwartier van IS in de stad Mosoel. Achteraf bleek het om een woning te gaan. NOS en NRC schrijven dat het voor het eerst is dat Nederland openheid van zaken geeft over door Nederland uitgevoerde luchtaanvallen. Volgens Bijleveld is dit nu mogelijk omdat Nederland tegenwoordig niet meer deelneemt aan dergelijke luchtmissies. Hierdoor brengt het melden van deze gegevens “niet langer risico’s met zich mee voor de operationele en personele veiligheid”. De minister stelt daarnaast dat nabestaanden van de aanvallen geen aanspraak kunnen maken op een schadevergoeding van de Nederlandse Staat. Het Openbaar Ministerie (OM) onderzocht de aanvallen en concludeerde in april 2018 al dat de aanvallen rechtmatig waren. Volgens Bijleveld is Irak verantwoordelijkheid voor de afhandeling van individuele schadevergoedingen. Wel wil het kabinet “een gebaar van goede wil” maken, zegt Bijleveld. De minister gaat onderzoeken of het mogelijk is om een fonds beschikbaar te stellen voor bijvoorbeeld de wederopbouw van Hawija. Hoe heeft dit zo allemaal kunnen gebeuren. Een VVD-premier met een selectief geheugen, een VVD-minister van Defensie die – bewust, tot twee keer toe – de Kamer niet de juiste informatie verstrekt. En dan nu een minister van Defensie haar excuses aanbiedt aan de bevolking van het totaal verwoeste Iraakse dorp Huawei en vervolgens stelt dat Nederland niet aansprakelijk is voor de gevolgen van deze luchtaanval. De aanvallen waren rechtmatig, volgens het OM, maar de aanval werd uitgevoerd in Irak en daar zullen ze weinig waardering hebben voor het oordeel van Justitie dat oordeelt naar Westers recht. Een slager die zijn eigen vlees keurt! Ik ken zo langzamerhand wel wat er terecht komt van financiële toezeggingen van Rutte III bij rampen en als gevolg van natuurgeweld. Kijk naar de Groningers die wonen in het aardbevingsgebied en jarenlang ongehoord aan de bel hebben getrokken. De nabestaanden van de 70 gedode burgers in Huawei, de slachtoffers (gewonden) hebben recht op een redelijke vergoeding (geen fooi) en de herbouw van hun dorp. Ik wil dit maar duidelijk gezegd hebben. Maar er is nog een ander aspect aan de orde. De huidige minister van Defensie stelt dat haar ministerie, toen geleid door de VVD’er Janine Hennis-Plasschaert, na de luchtaanval van 3 juni 2015, in ieder geval na 15 juni, de datum dat wij werden verwittigd door de Amerikanen dat er burgerslachtoffers waren gevallen, de ministeries van Algemene Zaken, geleid door de VVD’er Mark Rutte, van Veiligheid en Justitie, geleid door de VVD’er Stef Blok en zijn staatssecretaris de VVD’er Klaas Dijkhoff en van Buitenlandse Zaken de PvdA’er Bert Koenders en de staatssecretaris Lilianne Ploumen hierover heeft geïnformeerd.

Irakezen eisen massaal het ontslag van Jeanine Hennis (VVD), de hoogste VN-gezant in het land dat al weken in de greep is van bloedige protesten. Hennis ligt onder vuur na uit-latingen op Twitter, waarin zij volgens de demonstranten het belang van olie laat prevaleren boven dat van de gewone bevolking. In de bewuste tweet schrijft Hennis: „Bedreigingen/sluitingen van wegen naar olie-installaties en havens veroorzaken miljardenverliezen. Dat is schadelijk voor de economie van Irak en ondermijnt de inwilliging van de legitieme eisen van de demonstranten.” De Irakezen zijn nu online een petitie gestart waarin zij het vertrek eisen van Hennis, wier beeltenis op het platform is doorgehaald met een groot rood kruis. Zij wordt weggezet als een lakei van de Iraakse autoriteiten, westerse olieproducenten en zelfs van het Iraanse regime, dat via lokale milities verantwoordelijk is voor een groot deel van de dodelijke slachtoffers. Ook wijzen Irakezen via sociale media op haar verleden als minister van Defensie. In die rol ontkende zij in 2015 dat er bij een Nederlandse aanval op Irak burgerdoden waren gevallen, al was zij daar eerder al wel over geïnformeerd. Hennis verkeert nu in een onmogelijke positie: zij roept in Irak op tot een nationale dialoog tussen de regering en de demonstranten, maar kan daarin zelf als ’onpartijdige bemiddelaar’ moeilijk meer een rol spelen. Zij wordt niet langer geaccepteerd door de woedende betogers, die dagelijks met gevaar voor eigen leven de straat op gaan om onder meer het vertrek van de regering te eisen. Tot dusver zijn er meer dan 250 doden gevallen. Daarmee toont Hennis volgens de woedende Irakezen het ware gezicht van de ’corrupte’ Verenigde Naties: het gaat de organisatie volgens hen niet om de mensen, maar het geld. De timing is ook ongelukkig: de Verenigde Staten verklaarden de afgelopen weken alleen nog in buurland Syrië te blijven om de oliebronnen daar veilig te stellen. Zo wordt het beeld verscherpt dat het Westen alleen maar uit is op het zwarte goud en geen zier geeft om de creperende bevolking. Hennis heeft het over miljardenverliezen als gevolg van blokkades (volgens de regering gaat het om €6 mrd), maar de betogers wijzen erop dat die winsten doorgaans verdwijnen in de zakken van corrupte politici. De bevolking van een van de belangrijkste olieproducten ter wereld – murw geslagen door een opeenvolging van oorlogen – profiteert er nauwelijks van. Hennis probeerde later nog de schade te beperken met een nieuwe tweet, waarin zij zich verdedigde tegen de ’beschuldigingen van vooringenomenheid’. Volgens haar zijn de Verenigde Naties de ’partner van iedere Irakees die naar verandering streeft’. Maar het kwaad was al geschied. Irakezen omschrijven haar als een ’verrader’ die zich ’moet schamen’ omdat zij de ’slaaf is van olie, geld en bloed’. Ook wordt ze weggezet als een ’blondje in designerkleding’ dat wel even komt vertellen hoe het allemaal moet. Een dame bezweert dat zij wanneer zij Hennis ziet een schoen naar haar hoofd zal gooien, de ultieme belediging in de islamitische wereld. Naar George W. Bush gooide ooit een Iraakse journalist beide schoenen tijdens een persconferentie. Hennis wordt ook verweten te close te zijn met Iran, dat een kwalijke rol speelt in het neerslaan van de protesten. De betogers eisen een totale verandering van het politieke systeem, waardoor Iran zijn invloed in gevaar ziet komen. Hennis is sinds vorig jaar de hoogste VN-gezant in Irak. Een lastige functie in een verdeeld land dat nog altijd probeert te herstellen van de oorlog tegen Islamitische Staat. Zij bezocht vorige week nog de demonstranten op het Tahrirplein in Bagdad, waar zij hun ’legitieme eisen’ erkende. Ook veroordeelde Hennis het geweld, al zou zij zich volgens velen in het land veel harder moeten uitspreken over de verschillende bloedbaden. Door de aanhoudende chaos in het land zou premier Mahdi inmiddels bereid zijn op te stappen, maar zijn vertrek wordt door Iran tegengehouden.

JPMorgan zorgt voor een schok onder vermogensbeheerders

Deze Amerikaanse zakenbank steekt voor $130 mrd aan cashreserves in obligaties. Het gaat om investeringen in specifiek langlopend schuldpapier. Tegelijkertijd bouwt de grootste Amerikaanse bank, gemeten naar beheerder vermogen, zijn leningen, zoals gebundelde hypotheekbeleggingen, aan de markt af. De schaal waarmee JPMorgan dit doet is verbijsterend”, zo reageerde een bestuurder van een andere vermogensbeheerder op Wall Street tegen de Financial Times. „Overstappen van cash naar obligaties terwijl de rente zo laag is” is voor de bestuurder een ongelooflijke stap. De stap die topman Jamie Dimon bij JPMorgan heeft ingezet is fors. De portefeuille van de op vijf na grootste bank ter wereld is nu voor de helft gevuld met obligaties, deels als buffer om risico’s in andere beleggingen op te vangen. In februari gaf financieel bestuurder Marianne Lake van JPMorgan al aan dat de bank na jaren van sterke groei een stabiel lage inkomstenreeks als standaard moet gebruiken. JPMorgan schroefde dit jaar zijn leningenportefeuille met 4% terug, zo’n $40 mrd in omvang. Voor komend jaar koopt het voor $32 mrd aan eigen aandelen in en keert het dividend uit. (bron: DFT) Ik kan dit beleid niet helemaal plaatsen. Een maand geleden was er een bericht dat grote rijke Amerikaanse beleggers hun beleggingen verkochten en de opbrengsten naar Zwitserse banken overboekten op deposito’s. Zij accepteerden daarbij de relatief hoge kosten en de negatieve renten die daar in rekening worden gebracht voor cash gelden. Nu dit bericht dat deze ‘big player’ cash, mogelijk ook afkomstig uit aandelenverkopen, overzet naar obligatiebeleggingen. Kennelijk verwachten de beleggingsdeskundigen waarvan een betere bescherming als er onrust op de markten gaat ontstaan, dan zien ze koerswinsten op bonds bij een verdere dalende dollarrente. Het zou zo maar kunnen.

Je moet het ijzer smeden als het vuur heet is!

Eerst trokken de boeren, op niet mis te verstane wijze, aan de alarmbellen over het stikstofbeleid. Toen volgden de bouwers ook over de gevolgen van het stikstofbeleid. Vervolgens de grondverslepers vanwege PFAS. Toen kondigden de onderwijzers in het basis en voortgezet onderwijs te gaan staken voor meer geld en nu komen de vakbonden melden dat 90% van ziekenhuizen plat gaat als er geen overeenstemming komt over salarisverhoging. Er is onrust in de tent, het volk eist meer dan de overheid en de werkgevers kunnen en willen leveren. Daarover gaat ook het openingsartikel van dit blog.

Het overgrote deel (90%) van de ziekenhuizen en revalidatiecentra doet mee aan de landelijke staking later deze maand. De organiserende vakbonden spreken van “een overweldigend aantal”. De staking van 20 november van medewerkers van niet-academische ziekenhuizen en revalidatiecentra leggen het werk neer in niet- spoedeisende zaken. wordt georganiseerd om een betere cao af te dwingen. Onder meer operatiekamers, laboratoria en verpleegafdelingen zijn 24 uur dicht. Onder de cao vallen 83 ziekenhuizen en 30 revalidatiecentra, met in totaal 200.000 medewerkers. Een voorlopige lijst van de deelnemende ziekenhuizen is te lezen op de website van de vakorganisatie FNV  staat op https://www.fnv.nl/nieuwsbericht/sectornieuws/zorg-welzijn/2019/11/welke-ziekenhuizen-doen-mee-met-de-actie. De bonden willen onder meer een structurele loonsverhoging van 5% en een extra toeslag als medewerkers op het laatste moment worden opgeroepen. Ook eisen ze nieuwe afspraken over arbeids- en rusttijden. De cao-onderhandelingen met de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen liepen in juni stuk. Sindsdien is in verschillende afzonderlijke ziekenhuizen al actiegevoerd.

Het grootste deel van de scholen is woensdag dicht gebleven. Meer dan 80% van de schoolleiders zegde vooraf mee te zullen doen aan de landelijke staking. Dat kwam na het laatste weekend toch geheel onverwacht omdat op 1 november een convenant werd gepresenteerd dat minister Slob had gesloten met de werknemers en vakbonden in het onderwijs. Toen bleek dat veel leraren de afspraken onvoldoende vonden, maakten de bonden maandag bekend dat de staking alsnog zou doorgaan. Uit een peiling van de AVS, Algemene Vereniging van Schoolleiders, blijkt dat schoolleiders weliswaar tevreden zijn over veel afspraken om onder meer de werkdruk te verlagen, maar dat de onvrede niet weg is. Behalve het toegezegde noodpakket van €460 mln volgens de schoolleiders meer struc-tureel geld nodig. Om de politiek daarvan te doordringen, wordt de staking doorgezet. “We gaan staken voor de lange termijn”, zegt AVS-voorzitter Van Haren. De Algemene Onderwijsbond, vakbond voor leraren, schatte dat >4000 scholen zouden meedoen.

Eerste handelsdeal China/VS in de maak

De VS overweegt sommige extra tarieven voor Chinese goederen te verlagen, zo melden verschillende internationale media op basis van bronnen bij de Amerikaanse overheid. Zelfs Trump is optimistisch gestemd. Naar verluidt zijn de partijen het bijna eens over het eerste deel van een eventueel handelsakkoord. De Chinese overheid zou in deze fase meer Amerikaanse landbouwgoederen kopen. Er zouden ook regels worden ingevoerd om sommige Chinese sectoren open te stellen voor Amerikaanse bedrijven en intellectueel eigendom te beschermen. Volgens de Britse zakenkrant Financial Times overweegt de regering-Trump het tarief van 15% op zo’n $112 mrd aan Chinese goederen te schrappen. Vooral winkeliers hadden kritiek op deze tarieven. (bron: DFT) Het grootste probleem voor tweede, derde en vierde deal gaan worden de afbouw van het invoerheffingen over en weer en de opgelegde sancties aan Chinese tech-giganten.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 8 nov 2019; week 45: AEX 596,5; Bel20 3876,94; CAC40 5.889,7; DAX30 13.228,56; FTSE 100 7.359,38; SMI 10.309,29; RTS (Rusland) 1468,17; DJIA 27.681,24; NY-Nasdaq 100 8.255,89; Nikkei 23.391,87; Hang Seng 27.651,14; All Ords 6.833,2; SSEC 2.964,18; €/$1,101894; BTC/USD $8.854,68; 1 troy ounce goud $1458,60, dat is €42.534,97 per kilo; 3 maands Euribor -0,395%; 1 weeks -0,477%; 1 mnds -0,463 1%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,132%; 10 jaar VS 1,9093%; 10 jaar Belgische Staat -0,034%; 10 jaar Duitse Staat -0,259%; Franse Staat 0,04%; VK 0,699%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,41%; 10 jaar Japan -0,0651%; Spanje 0,379%; 10 jaar Italië 1,203%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,614.

De rente stijgt fors door zonder dat daar aanwijsbare redenen voor zijn

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden hoger, de goudprijs noteerde fors lager, de rente van 10-jarig steeg, 30-jarig papier noteerde hoger, 5-jarig papier met een negatieve rente daalde (rente steeg) . De bitcoin had ups en downs, maar noteerde lager. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,2%; Duitsland 0,241%; Nederland 0,274%; Japan 0,4449%; Frankrijk 0,827%; GB 1,303%; Spanje 1,254%; Canada 1,7164%; Italië 2,293%; VS 2,3904%; 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,55%; Duitsland -0,525%; Denemarken -0,487%; Nederland -0,479%; Frankrijk -0,339%; België -0,344%; Japan -0,1864%; Spanje -0,134%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 09112019/504 Het kabinet Rutte III staat op instorten