UPDATE 25012020/515 De Europese Centrale Bank gaat haar eigen beleid tegen het licht houden

De Derde Wereldoorlog is al 1½ jaar gaande

In blog 514 heb ik over dit onderwerp geschreven. Het begrip ‘wereldoorlog’ is onderhevig aan een grondige reconstructie, terwijl het begrip als zodanig in stand blijft en de gevolgen dezelfde blijven. Dat vraagt om herbezinning. De doelstelling is dezelfde gebleven: Napoleon wilde Europa aan het Franse gezag onderwerpen, Adolf Hitler wilde de Europese volken ondergeschikt maken aan de Arische en Donald Trump wil de hele wereld dienstbaar maken aan aan de doelstellingen van de Verenigde Staten “America First”, het kapitalisme en het neoliberale gedachtegoed. Van de eerste twee weten we hoe dat afgelopen is. Of Trump erin gaat slagen zal de toekomst leren, maar hij zet wel alle middelen in om dat doel te bereiken. Maar niet alleen zijn aanpak is daarbij van belang, ook andere van buiten komende onheilen en ontwikkelingen zullen een rol spelen. Een aardbeving onder de Atlantische Oceaan gevolgd door een tsunami richting de Amerikaanse oostkust dan wel een nieuwe aardbeving van de San Andreasbreuk in Californië. Maar ik hou ook de mogelijkheid open van een veldslag op de financiële markten, waardoor het Amerikaanse (en Europese en Aziatische) verdienmodellen zwaar onder druk komen te staan. Ook de experimenten van de monetaire leiders van de BoJ, FED, BoE, ECB en kleinere landen, om de markten te overstromen met veel goedkoop geld, dragen onoverzienbare risico’s met zich. Zelfs DNB heeft zijn twijfels geuit of het beleid van de ECB wel tot het beoogde doel zal leiden. Hieronder staat een artikel over dalende rentemarges bij banken. We spreken niet over de Derde Wereldoorlog maar wel over een machtsstrijd tussen de VS en China, over de heersende handelsoorlog, de dreiging van een valutaoorlog door de, aan de FED, opgelegde dwang door Trump de rentetarieven voor de dollar te verlagen en daardoor een gunstiger exportpositie te scheppen voor de Amerikaanse economie. Dat betekent wel dat als de waarde van de dollar, door een renteverlaging, gaat dalen, zal onze euro duurder zal worden. Dat is positief voor de import, maar minder aantrekkelijk voor exporterende bedrijven. Of die wereldoorlog wordt niet onderkent, omdat militair geweld ontbreekt en het ‘wapengekletter’ nog niet direct waarneembaar is voor ons. Denktanks waarschuwen wel dat de wereldhandel zal dalen, de economische groei verder zal afnemen, de overheidsuitgaven daardoor zullen moeten worden beperkt, ook door de komende vergrijzings-golf”en de daaraan gekoppelde stijgende zorgkosten. Daarbij komt dat de defensie-inspanningen, vooral op het terrein van cybercrime, en de beveiliging, door internetcriminaliteit, om hogere budgetten zullen vragen. De hele financiële wereld zal zich moeten realiseren dat de bescherming van ons geld, sterk verbetert zal moeten worden. Dat vraagt niet alleen om een grotere inspanning en meer technisch/intelligente kennis, maar ook meer deskundige aanpak van b.v. pishing mails over diefstal van digitale banktegoeden. Ik feite is ook dit terrein sprake van terrorisme. Daarom citeer ik “ De Derde Wereldoorlog wordt niet uitgevochten met legers, kanonnen, tanks en vliegtuigen maar virtueel, strategisch met raketten, drones, heffingen op het goederen- en dienstenverkeer, valutaoorlogen, financieel/economische sancties, dreigementen, waarschuwingen en veel blufpoker. De veldslagen gaan plaatsvinden op de financiële markten, door cybercrime, terrorisme, door hackers die publieke diensten plat kunnen gooien (stroom, water, zorg, verkeer) en door ondermijning van het gezag van de tegenstander. Het volk de straat op krijgen tegen de leiders, maar ook door manipulatie van data en feiten. Ik wijs ook op de mogelijkheid van een instorting van het monetaire systeem met grote gevolgen voor het bankwezen met verliezen voor spaar- en pensioengelden. Door de klimaatproblemen zullen natuurrampen, overstromingen, bosbranden, aardverschuivingen/bevingen en (lichte) stijgingen van de zeewaterspiegel toenemen. Wat is het doel van deze Derde Wereldoorlog, die 1½ jaar geleden door de Amerikaanse president Donald Trump is begonnen door import van goedkope Chinese goederen te belasten met invoerheffingen. Het gaat erom hoe in 2035 de wereldorde zal zijn gestructureerd en wie de nieuwe wereldleider zal zijn. Er zijn nu twee grote spelers, de VS en China en daarna volgers, Rusland, het Midden Oosten, Europa, Japan en India. Zoals de kaarten er nu bijliggen gaat de strijd worden gestreden tussen de VS en China. Maar er kan nog veel gebeuren in de komende 15 jaar. De volgers zullen zo neutraal mogelijk willen blijven, maar zullen gedwongen worden door Trump om kleur te bekennen: ‘wie niet voor mij is, is tegen mij’. Rusland zal zich richten op China en Europa en haar positie in het Midden Oosten, India en Japan zullen trachten zo onafhankelijk mogelijk te blijven. En dan Europa, het Avondland, verdeeld, onbestuurbaar door de structuur van 27 lidstaten met hun eigen regeringen en parlementen, te sterk afhankelijk van de VS. Trump maakt daarvan gebruik door een aanpak van ‘verdeel en heers’. Een dreigementje hier, een dreigementje daar. Maar als Merkel handelt wat Trump niet aanstaat, dan volgen commerciële sancties en komt de aanleg van een pijplijn van Russisch gas naar Duitsland stil te leggen. Als Macron Amerikaanse techbedrijven, met beurswaarden van >$1000 miljard (Google, Appel, Amazon en Microsoft), belasting wil laten betalen over hun omzet in Frankrijk, krijgt hij dreigementen van importheffingen aan zijn broek (waarover nu wordt onderhandeld). De grote vraag is ‘slaagt de VS erin het kapitalisme en het wereldleiderschap’ voor een periode tot 2100 veilig te stellen. Die strijd gaat de wereld in de komende 15 jaar in grote ellende storten met enorme verliezen aan beide zijden. En de vraag is waar Nederland staat in dat proces?” Laat Rutte zich gebruiken als een lakei van het Witte Huis of slagen wij er nog in onze eigen belangen te verdedigen. De tijd van diplomatie is voorbij, de gevechten worden op straat beslecht.

50 jaar Davos

Sinds 1971 bespreken CEO’s van multinationals en wereldpolitici de grote uitdagingen van de tijd in de Zwitserse Alpen. Slechts eenmaal vond de top niet in Davos plaats: in 2002 trok de organisator Klaas Schwab naar New York, als teken van solidariteit na de aanslagen van 11 september 2001. De ontmoetingsplaats voor internationale kopstukken vond dit jaar plaats van 21 tot 24 januari. Naast de Nederlandse vertegenwoordiging van de topmannen van de grootbanken ING, Rabobank en ABN Amro waren bij het Wereld Economisch Forum (WEF) in het Zwitserse Davos ook Klaas Knot, de baas bij De Nederlandsche Bank. DSM-topman Feike Sybesma van speciaalchemiebedrijf DSM maakte eveneens zijn opwachting. De Nederlander werd vorig jaar benoemd tot lid van de raad van toezicht bij het WEF. Vanuit die functie moet hij toezien op de „missie en waarden” van de organisatie. Behalve duizenden ceo’s, politici, wetenschappers en (milieu)activisten waren ook aanwezig Donald Trump, Mark Rutte, Christine Lagarde en de 17-jarige klimaatactiviste Greta Thunberg. Organisator Klaus Schwab, die het World Economic Forum in de jaren zeventig begon, wil graag dat zijn congres dit jaar over klimaat en duurzaamheid gaat. In een brief aan alle deelnemende bedrijven heeft hij gevraagd of die zich willen committeren aan een streven om in 2050 klimaatneutraal te produceren. Aan goede voornemens is in Davos nooit gebrek. Het bedrijfsleven voelt de gevolgen van de politieke onrust. Of dat nu gaat om handelsconflicten, het buitenlandbeleid van de VS of de Brexit. „Ceo’s gingen in twee jaar tijd van heel optimistisch naar diep pessimisme.” Donald Trump heeft tijdens zijn bezoek aan Davos een lofrede gehouden over de Amerikaanse economie en zijn eigen verdiensten. De Amerikaanse president riep andere regeringen op het voorbeeld van zijn land te volgen. Hij was dinsdag voor de tweede keer op het World Economic Forum in Davos. In 2018 was hij voor het eerst op het elitefeestje waarover hij zich eerder nogal kritisch had uitgelaten. Toen verdedigde hij zijn handelspolitiek en de strategie van America First. Ik vraag me steeds af of hij blufpoker speelt of dat hij gelooft dat hij geniaal is. Nu presenteerde hij vooral de resultaten van de handelsconflicten van de afgelopen jaren. Trump meldde de voortgang die er vorige week werd geboekt in handelsbesprekingen met China en met Mexico en Canada. Terwijl veel topmensen van het bedrijfsleven zich zorgen maken over de handelsspanningen wees de Amerikaanse president erop dat de afspraken met China nu ’eerlijk en wederkerig’ zijn. „De relatie met China was nog nooit zo goed als nu.” Trump benutte zijn speech tijdens de start van het World Economic Forum om zijn publiek te overladen met economische statistieken. „De werkloosheid is de laagste in vijftig jaar, lager dan onder elke andere president in de geschiedenis.” Hij wees er ook op dat de aandelenkoersen het sinds zijn aantreden zeer goed doen. „Dit alles ondanks het feit dat de Federal Reserve de rente te snel verhoogde en daarna te langzaam verlaagde.” De president riep de rest van de wereld op het Amerikaanse voorbeeld te volgen. „Er is geen tijd voor pessimisme. Er is geen betere plek op aarde dan de Verenigde Staten.” Met trots vertelde Trump dat Amerika niet langer afhankelijk is van ’vijandige staten’ voor zijn energieleveranties. „De VS zijn veruit de grootste producent van energie in de wereld. We roepen onze vrienden in Europa op om gebruik te maken van onze voorraden.” De 17-jarige Zweedse klimaatactiviste Greta Thunberg sprak in Davos de elite van de wereld toe. Ze lokte er een volle zaal: er moesten extra stoelen gehaald worden omdat heel wat bedrijfsleiders moesten rechtstaan. Sommigen maakten zelfs gewag van ‘Gretamania’, omdat tal van jonge activisten uit de hele wereld de Zweedse gevolgd zijn naar Davos. (bron: HLN) Trump richtte zich tot de Zweedse klimaatactiviste. Zij moet zich in plaats van op de Verenigde Staten op andere landen concentreren “die echt wel het milieu vervuilen”. “De VS zijn zuiver en schoon”, zo zei het Amerikaanse staatshoofd op een persconferentie. “Ik denk dat Greta rond die andere meer vervuilende landen moet beginnen werken.” Er is een ander continent “waar rook opstijgt”, aldus Trump, zonder Azië, China of India te noemen. Op de vraag of er een “klimaathoax” is, antwoordde de bewoner van het Witte Huis: “Sommige aspecten zijn het.” Een dag eerder haalde Trump op het WEF uit naar “de onheilsprofeten” die in klimaatveranderingen de ondergang van leven op aarde zien. “We moeten die eeuwige onheilsprofeten met hun voorspellingen over de apocalyps afwijzen.” Onder zijn gehoor was ook de bekende klimaatactiviste Greta Thunberg. De 17-jarige had kort tevoren in Davos geklaagd dat er nog vrijwel niets is gedaan om de opwarming van de aarde te stoppen. Na de speech van Trump zei ze – verwijzend naar haar uitspraken vorig jaar in Davos – “ons huis staat nog steeds in brand”. “Jullie passiviteit voedt de vlammen.” Trump vertelde ook nog dat hij graag de Zweedse had ontmoet in Davos. “Ze heeft me bij Time Magazine verslagen”, zei hij. Het magazine verkoos de klimaatactiviste tot “persoon van het jaar 2019“. Trump vond dat duidelijk maar niets. Hij noemde de keuze van Time eerder “belachelijk” en raadde Thunberg aan om aan woedebeheersing te doen.

De achtergrond waartegen het elitefeest plaatsvindt is toenemend pessimisme over de economie. Maar liefst 53% van de ceo’s denkt dat de wereldeconomie dit jaar minder hard zal groeien dan afgelopen jaar, zo blijkt uit de jaarlijkse ’Global CEO Survey’ van accountants- en advieskantoor PwC, in Davos werd gepresenteerd. Nederlandse ceo’s scoren vergelijkbaar. „Dat verbaast niet”, zegt Ad van Gils, voorzitter van PwC Nederland. „Ceo’s zien iedere dag onzekerheden in de wereld. Van handelsconflicten tot de snelheid waarmee digitalisering doorzet tot geopolitieke ontwikkelingen.” De toenadering tussen de VS en China, en de duidelijke uitslag van de Britse verkiezingen zijn voor ceo’s onvoldoende. Van Gils: „Ceo’s zien dat de politiek wispelturiger is geworden. Opvallend is dat het optimisme van twee jaar geleden is omgeslagen in diep pessimisme. De fluctuaties zijn heftiger.” De opdracht aan bedrijven: „Veel belangrijker nog dan een goede visie op de politiek over tien jaar te hebben, is om wendbaar te zijn.” Is dit een elitefeestje? Ja, je komt hier niet zomaar binnen. En ja, vorig jaar kwamen 135 mensen met een privéjet naar Davos. En ja, vorig jaar vloog it-bedrijf Salesforce zanger Sting in voor een besloten feestje. Maar er zijn meer dan genoeg aanwezigen voor wie het luxeniveau zelfs een tandje omlaag gaat. „Ik vlieg op Zürich en pak vanaf daar gewoon de trein”, zegt Van Dijkhuizen van ABN Amro. „En om van de ene afspraak naar de andere te komen, moet je soms een half uur door de sneeuw ploegen.” Ook dat is de charme van Davos. Iedereen loopt hier vrij rond. Vorig jaar liep ik de baas van Microsoft nog tegen het lijf. Ik heb een woordvoerder mee en voor de rest geen hofhouding om me heen.” Lekker toch om even te kunnen gaan en staan waar je wilt? Van Dijkhuizen: „Dat vinden een heleboel ceo’s inderdaad best wel lekker.” (bron: o.a. DFT) Wat is er daar bereikt onder de elite, daar aanwezig? Gaat Trump nu met de billen bloot en bereikt hij met de Chinezen een allesomvattend handelsakkoord. Dat hij dat ooit gaat sluiten, geloof ik niet, zolang hij daar intern niet toe gedwongen wordt. Mijn vrees dat hij herkozen gaat worden neemt toe en dat kan grote consequenties hebben voor Europa. Hij kent geen bondgenoten en vrienden. Iedereen is een vijand totdat hij is toegetreden tot zijn kamp. Hij heeft nog wel even een deal gesloten met Macron over de digitax. U weet wel die 3% belasting die de grote techbedrijven in Frankrijk moesten gaan betalen over hun omzet daar. Voor een Europese aanpak daarvan was geen consensus. Een aantal landen waaronder Luxemburg en Ierland waren tegen vanwege hun eigen fiscaal aantrekkelijke klimaat, waarmee ze populair zijn als vestigingsland voor grote (Amerikaanse) techbedrijven. Die betalen nu alleen belasting over de winst in het land waar ze gevestigd zijn (veelal Ierland). Maar ook landen als Zweden, Finland en Denemarken zijn tegen de taks. Nederland en Duitsland stellen zich afhoudend op. Dit gebrek aan eensgezindheid gebruikte Trump om te dreigen met importheffingen op Franse wijnen en kazen, want de grote Amerikaanse techbedrijven waren er op tegen. Macron ging door de knieën, ze spraken af dat de OESO voor het einde van het jaar met een voorstel hierover moet komen dat breed gedragen wordt. Daar wordt al twee jaar aan gewerkt zonder dat er veel schot in die zaak zit. Toch is Macron bereid de zaak nog 12 maanden in de ijskast te zetten. Macron blij, Trump blij.

https://www.dagelijksestandaard.nl/2020/01/fvd-met-gestrekt-been-tegen-desastreus-kabinet-miljoenen-verloren-omzet-banenverlies-mensen-ten-einde-raad/ In dit artikel trekt Thierry Baudet van leer tegen het beleid van dit kabinet, dat hij ‘desastreus’ noemt. In een ingezonden brief van Chris Nierop vond ik een interessante boodschap aan de premier “In een welvarende economie dient welzijn de motor te zijn van welvaart, met economie slechts in een ondersteunende rol.” Bij Rutte gaat het om: de economie groei, de vrije handel en de neoliberale doelstellingen die de spil zijn waar het om draait met het bedrijfsleven, de aandeelhouders en het grootkapitaal in de hoofdrol en de samenleving in een dienende rol, een kostenpost.

Op 20 februari gaan de 27 EU-leiders op een extra EU-top proberen het geschil over de Europese begroting op te lossen. De nettobetalers, waaronder Nederland, staan lijnrecht tegenover de landen die netto juist Europees geld ontvangen. Nederland wil net als Zweden, Denemarken en Oostenrijk niet meer dan maximaal 1 procent van het bbp aan Brussel afdragen. Ook Duitsland wil niet meer gaan betalen. Nu de brexit aanstaande is, is des te meer de vraag wie wat moet gaan betalen. De bijdrage van de Britten aan de totale EU-begroting van €160 mrd is jaarlijks zo’n€14 mrd, Nederland betaalt bijna €8 mrd. Een EU-begroting wordt voor zeven jaar gemaakt, en die periode loopt dit jaar af. Nederland wil dat de EU bezuinigt. “Als je minder geld binnenkrijgt, dan moet je zuiniger aan doen”, zo luidt het motto van premier Rutte. Het kabinet wil dat er minder aan landbouw wordt uitgegeven en ook op de zogenoemde cohesiefondsen voor arme lidstaten kan worden bezuinigd, vindt Nederland. Ook de uitgaven van de Green Deal moeten worden meegenomen.

De Europese Centrale Bank gaat haar eigen beleid tegen het licht houden. Voorlopig blijven de rentes historisch laag.

Dirk Waterval schrijft onder meer op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/850/articles/1073819/16/2 dat de Europese Centrale Bank (ECB) haar eigen doen en laten eens grondig binnenstebuiten gaat keren, mogelijk met verstrekkende gevolgen. Er volgt dit jaar een grondige beleidsevaluatie, zei de net aangetreden president Christine Lagarde donderdagmiddag op een persconferentie in Frankfurt. Uit die persconferentie bleek dat ze ongeveer met dezelfde vragen zit als het aanwezige journaille. Bijvoorbeeld: is de ECB-doelstelling om de inflatie naar ‘2 procent of net daaronder’ te krijgen nog wel van deze tijd? En hoe bereik je die mate van prijsstijgingen dan, met welk beleid? Stimuleert de centrale bank het continent trouwens niet juist de economische afgrond in doordat haar beleid van lage rentes te veel bijeffecten sorteert? En, tot slot, gaat de ECB zich meer met het klimaatbeleid van financiële instellingen bemoeien dan ze nu al doet? Lagarde verwacht de antwoorden daarop uiterlijk in december dit jaar uit de grote beleidsevaluatie. Zo’n introspectie komt niet vaak voor, de laatste was in 2003.
Voorlopig verandert er niets aan het huidige stimuleringsbeleid van de ECB. De ‘spaarrente’ die commerciële banken krijgen voor het stallen van overtollig geld bij de centrale bank blijft negatief, op min 0,5 procent, waardoor banken dus betalen voor dat stallen. De rente waartegen ze mogen lenen van de ECB blijft staan op 0 procent, waardoor dat lenen dus gratis is. Tot slot blijft de centrale bank nog bedrijfs- en staatsleningen opkopen van banken, maandelijks voor 20 miljard euro, om zo meer ruimte te creëren voor het uitzetten van nieuwe leningen. Met dat beleid wil de ECB de bestedingen van consumenten en bedrijven aanjagen. Voor huishoudens en bedrijven is het nu immers goedkoop lenen, en duur sparen. Lagarde zegt deze koers te blijven varen tot de inflatie eindelijk in de buurt komt van 2 procent. Volgens haar gaat het de goede kant op. Afgelopen november bedroeg de inflatie 1%, in december 1,3%. Nu is er wel kritiek op dit zogeheten ‘verruimende beleid’, onder meer van ECB-directieleden, onder wie de Nederlander Klaas Knot. Schiet het zijn doel niet voorbij? Er is bijvoorbeeld kans op bubbels in de aandelen- en huizenmarkt. Bovendien, zo liet De Nederlandsche Bank deze week nog zien: Nederlanders blijken alleen maar méér te gaan sparen bij een lage rente. Een beetje gek, maar enigszins verklaarbaar. Consumenten stellen zich spaardoelen, bijvoorbeeld een studie voor hun kind of een aanbetaling van een huis. Bij een lage spaarrente moeten ze meer sparen om dat doel te bereiken. Niet echt wat de ECB in gedachten had bij het omlaag schroeven van haar rentestanden.
Ze onderstreept met de aangekondigde evaluatie van het monetaire beleid, dat tot stand kwam onder Mario Draghi, dat er twijfels zijn over de effectiviteit ervan en dat de gepleegde aannames mogelijk in dat licht moeten worden herzien. Ze neemt daar een jaar de tijd voor, lang, te lang. Want welke schade wordt in die periode nog aangericht? Inflatie is een moeilijk onderwerp. Jarenlang was het streven een inflatie van net onder de 2%. Al enige tijd worden daar vraagtekens bij gezet. Terecht denk ik, want bij de forse loonsverhogingen gaat onherroepelijk de inflatie stijgen: dat zien we nu ook gebeuren. Ik heb al enige tijd geleden geschreven dat de inflatie tot boven de 2% gaat stijgen. Kennelijk houdt Lagarde dat ook voor mogelijk. Dan gaat stagflatie dreigen, een situatie waarin de inflatie hoog is, de economische groei vertraagt, en de werkloosheid hoog blijft. Dit beeld is in Nederland nu al herkenbaar. En dan is de vraag hoe de ECB daarop gaat reageren. Worden in een periode van stagflatie met een ruim geld beleid met gratis geld de negatieve bijwerkingen ervan juist niet vergroot? En hoe verloopt de waardering van geld in zo’n ontwikkeling? Veel vragen, geen antwoorden. Na de persverklaring van Lagarde hebben de gezamenlijke Europese bankiers een verklaring afgegeven dat
Topbankiers wijzen in Davos op risico’s negatieve rente

Het rentebeleid van de ECB is uitgewerkt, jaagt ongelijkheid aan en ondergraaft de winstgevendheid van banken, aldus topbestuurders van Europese banken schrijft het Financieel Dagblad. Volgens Kees van Dijkhuizen (ABN Amro) zet het rentebeleid Europese banken op achterstand tegenover Amerikaanse concurrenten. De frustratie onder de bestuurders van grote Europese banken die zich op het 50ste World Economic Forum in Davos hebben verzameld is groot. De een na de ander zegt dat de Europese Centrale Bank er goed aan doet zo snel mogelijk het negatieve rentebeleid te beëindigen. Het beleid is uitgewerkt en zou in plaats daarvan de ongelijkheid aanjagen, een wissel trekken op de winstgevendheid van de banken en het vertrouwen in de economie en de financiële stabiliteit ondermijnen, zeggen topbankiers zoals Ana Botín van Banco Santander, Christian Sewing van Deutsche Bank, Tidjane Thiam van Credit Suisse en de Nederlanders van ING en ABN Amro, Ralph Hamers en Kees van Dijkhuizen. Laatstgenoemde voegde daar nog aan toe dat het beleid Europese banken op achterstand zet ten opzichte van hun Amerikaanse concurrenten. Frankfurt zette in 2014 een eerste stap in negatief terrein. Vorig najaar verlaagde de centrale bank het depositotarief naar -0,5%. De ECB denkt ermee de bestedingen en investeringen aan te jagen en daarmee de economie een impuls te geven. In veel landen is de werkgelegenheid nu groter dan ooit en dat weegt zwaarder dan de pijn die kredietverleners en spaarders lijden. Vlak voor hij in november werd opgevolgd door Christine Lagarde zei Mario Draghi dat bankiers niet boos moeten zijn over de negatieve rente, maar in plaats daarvan beter hun businessmodellen kunnen repareren. Deze liet het beleidscomité van de ECB de rentes ongewijzigd. Het depositotarief bleef op -0,5%. De rente gaat eerder nog verder omlaag dan omhoog, maakte de ECB bekend na de reguliere rentevergadering. In een paneldiscussie in Davos zei Deutsche-topman Sewing daarop: ‘Ik denk persoonlijk dat de ECB een uitgang heeft gemist.’ In Duitsland zijn er volgens hem meer verliezers van de negatieve rentes dan winnaars en dat beangstigt de maatschappij. ‘Het gat groeit.’ Hij riep de ECB op het rentebeleid tijdens de strategische herijking die Lagarde gaat uitvoeren tegen het licht te houden. Ook Botín van Santander ziet dat de voordelen van negatieve rentes niet langer opwegen tegen de nadelen voor spaarders. ‘Er wordt niet meer geleend, maar meer gespaard’, zo tekende de Financial Times op. ‘Terecht maken mensen zich zorgen over hun toekomst.’ Woensdag stelde toezichtdirecteur Frank Elderson van DNB op een persbijeenkomst in Amsterdam dat de huidige rentestand inderdaad impact heeft op het spaargedrag. ‘Een superrationeel wezen zou misschien zijn geld uitgeven als er geen vergoeding meer is op sparen, maar zo is het niet. We zien dat mensen zich spaardoelen stellen, bijvoorbeeld voor een studie of een huis. Ook is er het voorzorgbeginsel. Wellicht gelouterd door de kredietcrisis houden mensen graag een appeltje voor de dorst. Bij de huidige marktrentes wordt het steeds moeilijker om kapitaal op te bouwen. De banken beginnen steeds nadrukkelijker de kosten door te berekenen die ze zelf moeten maken wanneer ze geld bij de ECB stallen. Eerder dit jaar verlaagde ABN Amro als eerste van de Nederlandse grootbanken de spaarrente voor alle klanten naar nul. spaarders met meer dan €2,5 mln op hun rekeningen krijgen binnenkort een negatieve rente van 0,5%. ‘Dit vinden mensen niet leuk’, zei ceo Kees van Dijkhuizen vanuit Davos op CNBC. ‘We moeten het uitleggen, dat banken zich in een moeilijke omgeving bevinden om geld te verdienen.’ Hij ging daarin verder door te stellen dat Amerikaanse banken dit probleem niet hebben. Andere bankiers wijzen op het gevaar van de langdurig lage rente voor de financiële stabiliteit. Er zouden zeepbellen ontstaan omdat iedereen rendement zoekt in steeds risicovoller beleggingsklassen. Zo wijst Huw van Steenis van UBS tegenover de Financial Times op commercieel vastgoed en leveraged loans. (bron: FD) Christine Lagarde en de board van de ECB zullen niet gelukkig zijn met de harde kritiek van de Europese topbankiers, bijeen in Davos. Je zult het maar op je bord krijgen. In feite is dit een motie van onvermogen van de centrale bankiers van de 19 eurolanden en het bestuur van de ECB. De kritiek op het huidige monetaire beleid is voor mij niet onverwacht, weten de lezers van dit blog. Datgene wat de topbankiers nu op tafel leggen was voorzienbaar. Ik heb daar in alle toonaarden voor gewaarschuwd. Draghi c.s. gingen een avontuur aan met gratis geld lenen en een negatieve rente om overtollig geld te stallen, zonder te kunnen inschatten welke consequenties dat zou hebben. Erger nog ‘ze weten nu niet hoe nu verder moeten’, dus stellen ze hun beleid niet bij en gaan een jaar nadenken. Sorry, hoor maar moeten wij daarin vertrouwen hebben? Mijn antwoord is NEE. De politiek is nu aan bod: zij zullen de centrale bankiers op het matje moeten roepen en ze vertellen dat het vertrouwen in hun monetaire beleid wegzakt.

Op https://www.volkskrant.nl/economie/interview-met-yale-econoom-schmelzing-al-500-jaar-op-weg-naar-rente-van-0-procent~bbb41e3c/ staat een interview met de Duitse Harvard-econoom Paul Schmelzing met als thema ‘al 500 jaar op weg naar een rente van 0%’. We maken ons steeds drukker over de lage rentestand. De pensioenen kwijnen weg, de schulden blijven maar groeien. Maar moeten we bij al die narigheid ook gaan doemdenken? De gevolgen van die lage rente: wegkwijnende pensioenen, opzwellende zeepbellen en uitdijende schulden. We maken ons steeds drukker over de lage rentestand. Maar moeten we bij al die narigheid ook gaan doemdenken? De reële rente sinds de veertiende eeuw stevent met een gemiddelde van 0,016% per jaar af op het nulpunt. Ik zeg niet dat centrale banken nutteloos zijn maar of het opkopen van obligaties, zoals de ECB en de BoJ doen, de beste optie is, daar ben ik niet zo zeker van. Maar op de korte of middellange termijn kan een juiste mix van overheidsinvesteringen en rentebeleid zeker helpen. Hij zegt dat de kans groot is dat het probleem van de lage rente op zeker moment terugkeert, gezien de historische trend. En dat het probleem dan wel eens heviger zou kunnen zijn dan waar we nu voor staan.’ Op https://bankunderground.co.uk/2017/11/06/guest-post-global-real-interest-rates-since-1311-renaissance-roots-and-rapid-reversals/ staat te lezen dat zijn exposé over de renteontwikkeling sinds 1311 laat zien dat de ‘real-rate’ gemiddelde is 4,78% en dat over de laatste 200 jaar 2,6%. Waarom geen realistisch beeld geven van de huidige stand van zaken ook als de vooruitzichten niet positief gestemd zijn. Als er beren op het pad onze kant opkomen. En als dat een doemscenario heet dan is dat zo. De zaak positiever schetsen dan hij in werkelijkheid is is misleiding en dat kan een strafbaar feit zijn. Dus Rutte is gewaarschuwd, dat hij weet wat hij doet als hij zaken positiever voorstelt dan ze zijn. Ook als de rente al 700 jaar in een lijn ligt zegt dat niets over de voortgang van die trend in de toekomst. Rond 1350 leende de Engelse koning Edward III Engelse kronen bij de Vlaamse bankier Simon de Mirabello tegen een rente van 35%. De nominale rente lag toen op zijn top van >20%. Momenteel is dat 0%. Ergens moet die trend keren, want de consequentie is dat de waarde van geld nog slechts een virtuele verrekenprijs is. Hoe meer geld in omloop hoe minder de waarde is. Als je voor niks geld kunt lenen wat is dat geld dan nog waard. Stel, ik neem aan dat dat nooit gaat gebeuren, de rente wordt 20% negatief. Dan betekent dat dat als je 100.000 leent tegen -20% per jaar je na tien jaar nog maar 13.422 hoeft terug te betalen als de rente wordt aangewend voor aflossing. Dat betekent dat er bij een negatieve rente kapitaalvernietiging plaatsvindt. Dat kan nooit het fundament zijn van een gezond monetair stelsel. Door alle negatieve bijwerkingen gaat de rente weer stijgen naar de ‘real-rate van 4,78%’.

Huishoudens lopen risico bij economische tegenwind

Op https://www.welingelichtekringen.nl/economie/1467620/huishoudens-lopen-risico-bij-economische-tegenwind.html staat een artikel over een uitspraak van de SER over ‘huishoudens, die financieel in de problemen dreigen te komen bij economische tegenslag’. Veel mensen hebben de afgelopen twintig jaar niet of nauwelijks van de welvaartsgroei geprofiteerd. Als het economisch tegenzit moeten zij dus meteen de hand op de knip houden, waarschuwt de Sociaal-Economische Raad (SER). Volgens het belangrijke adviesorgaan van de overheid komt deze situatie door een combinatie van lage vrij besteedbare inkomens, hoge vaste lasten en tekortschietende financiële reserves. De verkennende studie, die deze week bij de SER is besproken, vormt een vervolg op een verkenning uit 2013, naar aanleiding van de vraag waarom de groei van de Nederlandse economie achterbleef bij die van de ons omringende landen. Destijds was de conclusie dat ons land last heeft van relatief hoge pieken en dalen. Dat de vorige recessie zo lang duurde, kwam mede doordat het bankwezen, de woningmarkt, de pensioensector en de financiering van het mkb tegelijkertijd onder druk kwamen te staan. Nu onderzocht de SER in hoeverre Nederland de eerdere risico’s beter in de hand heeft. Een eenduidig antwoord valt echter niet te geven, stelt de organisatie. Het onderzoek levert een wisselend beeld op en er is volgens de SER een grote behoefte aan vervolgonderzoek. (bron: ANP) Ik heb mij al zeker een jaar een roepende in de woestijn gevoeld. Rutte is geen leider met visie, maar slechts een onderhoudsmonteur, die pas in actie komt als problemen zich manifest presenteren. Ook zijn die kabinetten mis(s)(t)en de wijsheid dit land te regeren met een blik op de toekomst. Voorbeeld: Rutte I bedacht een monsterplan om €51 mrd te gaan bezuinigen. Dat was dringend noodzakelijk uit financiële noodzaak, was de argumentatie. Achteraf weten we wel beter, wat die bezuinigen, die opliepen tot €60 mrd, was een kaalslag in het publieke bestel. Pas toen het volk en bedrijven zich roerden kwam Rutte in actie. De arbeidsmarkt, het onderwijs, de zorg, de politie en de veiligheid en de GGD gerelateerd aan de jeugdzorg, het klimaat, het milieu en de natuur, de bouwers, boeren en de grondverzetbedrijven kwamen in actie. Die laatste problemen waren te complex voor dit kabinet, daarvoor werden noodwetten gemaakt. De oplossing van al die problemen werd in handen gelegd van commissies, die het kabinet moesten, met verstand van zaken, het kabinet gaan adviseren. Soms verdwenen die rapporten in de la, soms werd er naar geluisterd en gehandeld. Maar een eigen visie van het kabinet bleef in alle gevallen wazig. Wat gaat er nu gebeuren met vliegveld Lelystad? Het heeft wel even geduurd maar in de media zijn nu geluiden te horen die mijn beeld ondersteunen. De SER, de OESO, de ECB, DNB, het SCP, maar ook op de talkshow Op1 waar een lid van de VVD, de zakenvrouw van 2017, Elske Doets, niet mis te verstane taal sprak over ‘haar’ premier en zijn kabinet. Dat deed mij goed. Als zijn liberale achterban Mark Rutte laat vallen is dat het einde van een tijdperk. Ik hoef het niet in elk blog te herhalen welke de ongewenste bijwerken zijn van het neoliberale en het monetaire beleid, maar ze zijn er wel: de lozers van deze tijd.

ASML en TomTom in de hoofdrol

We kennen het dossier. “Nederland zit klem in de techstrijd China-VS” kopte het NRC. Onze eigen chipmakermachine uit Veldhoven heeft in China veel klanten, waaraan zij hun producten afzetten. De VS hebben er een stokje voor gestoken dat ASML haar nieuwste technologisch ‘wonder’, de hypermoderne chipmachine, die wordt gekoppeld aan sleuteltechnologieën als quantum computing en nano-technologie, nog langer aan Chinese bedrijven wordt geleverd. De veiligheid zou in gevaar komen als aan China deze chipmaker zou worden geleverd. Ze zouden ermee halfgeleiders kunnen fabriceren, waarvan wij niet zouden willen dat Chinezen daarover zouden moeten beschikken. Leidend in die sector zijn Taiwan, Zuid-Korea en de VS en China wil investeren om op een gelijk niveau te komen. De VS wil onder alle omstandigheden voorkomen dat China een eigen chipindustrie op dat niveau gaat bouwen. Als Nederland meewerkt hoopt Trump dat te voorkomen: China als een gelijkwaardige concurrent van de VS. Nederland overlegt al zes maanden of wij aan het verzoek van Trump aan Rutte deze EUV niet aan de Chinezen te leveren, gaan meewerken met als argument dat er een moment kan ontstaan dat deze chipmaker wordt ingezet bij ‘militair materieel’. Dat laatste is denkbaar want drones worden opgebouwd met kwalitatief hoogwaardige chips. Maar wat dan nog. De VS kunnen de technologische vooruitgang niet afstoppen met blokkades en sancties. En waaraan worden we overgeleverd zolang de VS wereldleider zijn en Trump in het Witte Huis zit? En wat gaan de Chinezen doen als wij geen exportvergunning gaan leveren? Hier wordt weer eens duidelijk dat de behoefte aan een krachtig Europees bestuur node wordt gemist. Voor ASML geldt dat ‘de wereld om nieuwe chips vraagt en aan die vraag voldoen wij’. Wij zijn sterk als een handelsland en hebben ons nooit de les laten lezen. Dat moeten we nu ook niet doen. TomTom helpt Huawei met het eigen besturingssysteem Harmony OS voor smartphones te voorzien van kaartinformatie en een routeplanner. Huawei ontwikkelt daarmee navigatiesysteem Map Kit, dat in 40 talen in 150 landen kan worden gebruikt. Dat was nodig toen Trump Huawei in de ban deed, waardoor Android en Google Maps niet langer voor Huawei beschikbaar waren. Daar sprak tot dusverre niemand over. Daarmee helpt TomTom Huawei onder de Amerikaanse sancties uit te komen en het is afwachten of TomTom ook getroffen zal worden Amerikaanse sancties zoals eerder Allseas, die bezig was een gaspijplijn door de Oostzee te leggen naar Duitsland. Dat zinde Trump niet want de VS willen ook graag gas aan Europa leveren.

Banken in het nauw door ECB-beleid

Op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/845/pages/18 schrijft Dirk Waterval over een onderzoek van vier economen van DNB over een ontwikkeling in de bankenwereld over een dalende rentemarge en de mogelijke gevolgen daarvan. Banken maken moeilijker winst door beleid van de Europese Centrale Bank, toont nieuw onderzoek aan. Daarmee zou dat beleid weleens averechts kunnen werken. Commerciële banken hebben steeds meer last van het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB), die de economie in de Eurozone probeert aan te jagen met renteverlagingen. Winst maken gaat zo steeds moeizamer. Daardoor is de vraag nu of het ECB-beleid niet terugslaat in het gezicht van de bankenkoepel, stellen vier economen van De Nederlandsche Bank op basis van een nieuwe analyse over 120 Europese banken. Dat stimuleren komt grofweg neer op renteverlagingen vanuit het ECB-kantoor in Frankfurt. Daardoor kunnen bedrijven en consumenten goedkoper geld lenen. Ook ontmoedigt het om veel te sparen, aangezien spaarrentes mee dalen. Door die twee effecten zal de Europeaan, zo is de hoop, meer gaan besteden. Maar dit knaagt aan het verdienmodel van gewone banken. Hun voornaamste bron van winst is het verschil tussen de rente die ze vangen op uitgezette leningen zoals hypotheken en kredieten, en de rente die zij zelf moeten betalen op deposito’s en spaarrekeningen. Dat verschil heet de rentemarge. En die krimpt Europa-breed, laat het onderzoeksteam onder leiding van econoom Jorien Freriks zien in vakblad ESB. https://esb.nu/esb/20057008/beperken-systeemrisicos-lage-rente-vereist-nieuwe-instrumenten <citaat> De Nederlandsche Bank ziet de stijgende huizenprijzen ten gevolge van de lage rente als een risico voor de financiële stabiliteit in Nederland. De huidige nationale instrumenten om de stabiliteit te waarborgen, richten zich vooral op de kredietgroei. Kredieten lijken dit keer niet de oorzaak te zijn van de stijgende huizenprijzen. Het beperken van systeemrisico’s lage rente vereist nieuwe instrumenten. (/citaat) Enerzijds blijven de hypotheekrentes dalen. Voor een tienjaarslening betaalde je in 2010 nog gemiddeld 5% rente, inmiddels slechts zo’n 1,1%. Mooi voor de huizenkoper, al heeft dit goedkope geld de vraag naar huizen, en dus de huizenprijs, waarschijnlijk ook omhoog gestuwd. Om de rentemarge een beetje intact te houden, hebben banken de spaarrentes – hun kosten – laten mee dalen. Dan blijft alles in verhouding tenminste hetzelfde. Maar de grens van die dalende spaarrente lijkt bereikt. Afgelopen week besloot ABN Amro als eerste grootbank om particuliere klanten 0% uit te keren voor het stallen van spaargeld. Voor klanten met minder dan een ton aan spaargeld zal de bank die rente niet negatief maken, zei ABN Amro eerder al. Die klanten lopen anders weg. Een andere optie is de hypotheekrente – de inkomsten – niet zo hard laten dalen, en wat dat betreft boven de marktprijs blijven hangen. Maar daar is de concurrentie te moordend voor. Is ECB te ver gegaan? Kortom, het ECB-beleid tast de winstgevendheid aan. De rentemarges van de 120 onderzochte banken dalen de laatste jaren, en komen zelfs lager uit dan tijdens de bankencrisis van ruim tien jaar geleden. De onderzoekers waarschuwen dat banken, door die lagere winstgevendheid, op termijn minder capaciteit hebben om geld uit te lenen. En lenen ze minder geld uit, dan zou het stimulerende ECB-beleid precies niet stimulerend meer zijn. De rentestand vanaf wanneer de boel anti-stimulerend wordt, noemen de DNB-economen de ‘omkeerrente’ (reversal rate, op zijn Engels). Dan is de vraag: is dit punt al bereikt? Is de ECB eigenlijk al te ver gaan? Daar geeft het bestuderen van 120 rentemarges helaas net geen antwoord op, aldus de onderzoekers. Want hoewel lage beleidsrentes de bestedingen moeten aanjagen, doen ze nog meer. Pensioenfondsen varen er bijvoorbeeld totaal niet wel bij, en moeten daardoor misschien korten op de uitkeringen van hun deelnemers. Die besteden dan weer minder. Aandelen stijgen dan wel weer in waarde doordat beleggers de minder renderende obligaties vaker links laten liggen. Al die effecten heeft het DNB-team niet mee kunnen nemen in zijn huidige analyse, waardoor een hard oordeel uitblijft. Toch heeft DNB-baas Klaas Knot inmiddels al meerdere keren openlijk zijn zorgen geuit over het ECB-beleid. Overheden, bedrijven en consumenten zouden zo weleens te makkelijk schulden kunnen maken, aldus Knot. Om dan in de problemen te komen als de rente ooit weer stijgt. Ondertussen drijft een dalende rente de prijzen van aandelen en huizen op, met als gevaar dat die markten op een dag als zeepbellen uit elkaar knappen. Veel economen kijken nu dan ook niet meer naar de ECB als potentiële aanjager van de economie, maar naar overheden van landen die gemiddeld wat slapper in de was zitten. Gaan die meer investeren, dan jaagt dat de economie ook aan. Na lezing heb ik mij afgevraagd wat onze centrale bank nu duidelijk wil maken. De baas in Frankfurt laten weten dat ze zich zorgen maken over de dalende rentemarge bij banken en de gevaren van een luchtballon-implosie op de effectenmarkten en voor de prijzen van vastgoed. Maar dat weet de ECB ook wel. Het probleem van het monetaire beleid dat onder Mario Draghi is gevoerd, is dat we opgescheept zitten met een enorme geldberg van gratis geld, waarnaar nog onvoldoende vraag bestaat. Dat frustreert het financiële beleid bij de banken. De vraag is veel meer hoe lost de ECB dat op zonder al teveel schade te veroorzaken in datzelfde bankwezen. In feite is de oplossing op het eerste oog eenvoudig: de geldkraan weer dicht draaien en de staatsleningen van de centrale banken weer in de verkoop doen. Probleem opgelost, rente stijgt weer, rentemarge wordt weer ‘gezond’. Maat is het wel zo simpel? Het antwoord daarop is niet geruststellend: de derivaten-portefeuilles van de (systeem)banken verhinderen dat. Ik voorzie levensgrote problemen ontstaan voor banken om de risico’s van de derivaten-portefeuilles in evenwicht te houden. En als dat niet lukt ontstaat een domino-effect. Misschien moet dat ook wel, wie zal het zeggen?

Centrale banken komen met eigen cryptomunt

Centrale banken gaan samen een digitale munt ontwikkelen. Dat heeft de banken der banken, de Bank for International Settlements (BIS), bekendgemaakt. Het gaat volgens een bericht op zijn site om de Central Bank Digital Currency. Zij komt voort uit een samenwerkingsinitiatief van een groot aantal centrale banken, zoals de Bank of Japan, de ECB, Bank of England, de Zweedse Riksbank en de Zwitserse nationale bank. BIS benadrukt dat het om een onderzoek naar potentiële kansen gaat, de munt zelf is nog nergens actief in gebruik. De groep, waarvan seniore vertegenwoordigers van alle banken deelnemen, test de bruikbaarheid in de economie en hoe de munt in internationale betalingen kan functioneren. De verwachting is dat de centrale banken een zogeheten stable coin maken, een cryptomunt die gebaseerd is op een vaste waarde, met een directe koppeling aan bijvoorbeeld een serie stabiele munten zoals de dollar en euro. De Nederlandsche Bank werkte zelf al aan een eigen cryptomunt, vooral om daarmee een vinger aan de pols te houden voor de markt van bitcoins en andere cryptovaluta. Beide initiatieven draaien op het digitale netwerk, de blockchain, waarop transacties volgtijdelijk en voor iedereen transparant in zijn public ledger, een soort kasboek, worden vastgelegd. (bron: DFT)

‘Banken gaan vaker betaalgegevens gebruiken om geld te verdienen’

De verleiding voor banken om met betaalgegevens van klanten geld te gaan verdienen, wordt groter. Daarom wil toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) er strenger op toezien dat data niet wordt misbruikt. De vraag is ‘misbruikt’ of ‘gebruikt’. Hier is namelijk overtreding van de privacy-wetgeving (AVG) aan de orde. De klanten zullen daarvoor vrijwillig toestemming moeten geven, zonder dat dwang wordt toegepast en zullen voor hun medewerking jaarlijks door de bank een geldelijke vergoeding moeten ontvangen. “Ik denk dat het gebruik van betaalgegevens onmiskenbaar de toekomst is”, zegt DNB-directeur Frank Elderson. “Er is urgentie bij banken. Ze denken na over hun verdienmodel. De digitalisering biedt mogelijkheden.” ING wilde bijvoorbeeld vorig jaar aanbiedingen aan klanten doen op basis van hun betaalgegevens. Daar kwam zoveel verzet tegen dat de bank het plan voorlopig terugtrok. ABN Amro had een vergelijkbare werkwijze, maar stopte daarmee na klachten van de privacy-waakhond. Banken staan van verschillende kanten onder druk. Techbedrijven zoals Apple en Google proberen een deel van het betalingsverkeer over te nemen, door bijvoorbeeld betalen met de telefoon mogelijk te maken. Op de hypotheekmarkt is er steeds meer concurrentie van pensioenfondsen en verzekeraars en op de spaarrekeningen van klanten leggen de banken steeds meer geld toe. Volgens de toezichthouder hebben consumenten relatief veel vertrouwen in banken dat ze goed met hun data omgaan. “Klanten hebben meer vertrouwen dat de bank goed voor hun data zorgt dan grote techbedrijven”, zegt Elderson. “Met dat vertrouwen moeten banken voorzichtig omgaan. Volgens hem kan een misstap grote gevolgen hebben voor een bank. “Klanten vinden het erger dat de bank hun gegevens zonder toestemming aan iemand anders geeft, dan dat de bank een hoge boete krijgt voor witwassen.” Tegelijkertijd wil De Nederlandsche Bank ook dat banken meer data met elkaar gaan uitwisselen. Om witwassen tegen te gaan zou het volgens de toezichthouder goed zijn als de Nederlandse banken onderling klantgegevens kunnen uitwisselen. Het is nog onduidelijk of dat met de huidige wetgeving is toegestaan. (bron: NOS) Dit is een flagrante schending zijn van de privacy van de klanten van de banken. Ondanks dat de Europese en Nederlandse wetgevers dat verbieden, AVG, trekt niemand zich daar iets van aan. De overheid zelf, publieke instellingen en het bedrijfsleven trekken zich niets aan van het feit dat Facebook zich niets aantrekt van de privacyrechten van de burger. Hun verdienmodellen vereisen nu eenmaal dat, om een Facebook-account aan te houden, je toestemming MOET verlenen dat jouw data verkocht mag worden om de aandeelhouders forse dividenden uit te kunnen betalen. En als er juridisch niet wordt opgetreden tegen Facebook en anderen waarom mogen banken dat dan niet? Ik heb er ook bezwaar tegen, ondanks de wil van DNB, dat er toestemming komt dat banken mijn banksaldi gaan synchroniseren. Wat is mijn belang dat bank A weet wat ik ook nog bij bank B op een rekening heb staan? Nee, dit is een weg die we zeker niet naartoe willen.

Rutte springt uit zijn vel: ambtenaren worden ‘vogelvrij’ verklaard

Het AD meldde dat Minister-president Mark Rutte hard is uitgevaren tegen Kamerleden die ageren tegen de ‘banencarrousel’ voor topambtenaren. Volgens Rutte worden ambtenaren op die manier ‘vogelvrij’ en wordt het steeds moeilijker om goede mensen te vinden voor hoge posities bij de overheid. Opmerkingen van SP-Kamerlid Renske Leijten schoten de premier helemaal in het verkeerde keelgat. Zij vindt het onverkwikkelijk dat topambtenaren die bij de Belastingdienst het veld moesten ruimen binnen de kortste keren een nieuwe baan krijgen, terwijl mensen die de dupe zijn geworden door de toeslagenaffaire soms al jaren in de misère zitten. Volgens Rutte geeft het geen pas om in een debat uitlatingen te doen over individuele ambtenaren. ,,Er wordt met te losse handen over dit onderwerp gesproken”, stelde hij. Deze uitspraak werd gedaan in een Kamerdebat over het plan van Minister Hoekstra de Belastingdienst op te splitsen. De Kamer gaat wel mee om de Douane ‘apart’ te zetten, maar niet voor de Afdeling Toeslagen omdat de ICT systemen waarvan de belastingafdelingen zijn gekoppeld. Pieter Omtzigt heeft zijn twijfels om na jaren met grote problemen de Belastingdienst opnieuw die reorganisatie, zonder nieuwe tegenslag, wel kan uitvoeren. Waar ik mij mateloos aan heb geërgerd is dat hij begrip vroeg aan de Kamer voor het feit dat zowel Hoekstra als hijzelf de laatste tijd alleen nog maar bezig zijn geweest van de Toeslagenaffaire. Mijnheer Rutte, dat is het gevolg van Uw wijze van besturen, nergens anders door. Er gaat heel veel fout in de samenleving maar Uw kabinet komt pas in actie op het moment dat ofwel de stem van het volk niet langer te negeren is dan wel dat er verzet in de Kamer ontstaat. Dat U Uw verontschuldigingen hebt aangeboden aan de duizenden burgers die slachtoffer zijn geworden van ambtenaren, die stelselmatig de wet hebben overtreden, is niet meer dan een verplichte handeling. De chaos die is ontstaan is dermate groot en ondoorzichtig dat het nog heel lang gaat duren voordat alle slachtoffers van dat jarenlange, misschien wel misdadige, fiscale beleid zal zijn opgeruimd. Wat stelt ‘sorry’ dan voor. Het is heel gebruikelijk in de politiek dat bewindslieden, van wiens beleid grote tekortkomingen zijn blootgelegd, gewoon door kunnen functioneren door dat af te kopen met ‘sorry’ en de Kamer accepteert dat. Fout, fout, fout. Zo’n bewindspersoon, ook al het de premier betreft, moet dan een ‘motie van onbekwaamheid’ aan zijn of haar broek krijgen. Als voorbeeld geef ik aan dat de premier in de Kamer het opneemt voor het beleid van een topambtenaar, die jarenlang gehandeld heeft in strijd met de wetgeving, weliswaar is opgestapt maar vrijwel gelijktijdig een nieuwe goedbetaalde overheidsbaan kreeg aangeboden. En dan een Kamerlid bestraffend toe te spreken die opkomt voor de slachtoffers, die onder zijn bewind zijn gemaakt, nee mijnheer de premier fout, fout, fout. Biedt snel je excuses aan en beloof dat je dat nooit meer zult doen. Nog één keer en je kunt met je hele ploeg vertrekken.

De pensioenfondsen staan er belabberd bij

Gepensioneerden die hoopten op een hoger pensioen, komen bedrogen uit. De fondsen hebben vorig jaar prima gedraaid met hun beleggingen maar de lage rente gooit roet in het eten. En experts verwachten verdere versobering van het pensioenstelsel. Bij vrijwel alle pensioenfondsen is de financiële situatie in 2019 verslechterd. De beleidsdekkingsgraad is vorig jaar bijna overal gedaald. Van de grote vijf fondsen zit alleen bpfBouw nog boven de 100%, nl 112,3%. ABP 95,7%, PME 96,9%, PMT 97,6 en Zorg & Welzijn 96,4 hebben alle vier een geraamde dekkingsgraad die lager is dan 100. Deze beleidsdekkingsgraden werden gegeven door DFT op basis van de stand per 31 december 2019, Trouw geeft echter de hogere actuele dekkingsgraden over het vierde kwartaal 2019: 114,1%, 97,8%, 98,7%, 98,8% en 99,2%.. De dekkingsgraad is de financiële thermometer van een pensioenfonds. Heeft het fonds 100 euro in kas en ook €100 aan toekomstige verplichtingen, dan is de dekkingsgraad 100%. De actuele dekkingsgraad wordt elke maand berekend, de beleidsdekkingsgraad is het gemiddelde van de laatste twaalf maanden. Dat de fondsen met veel te lage dekkingsgraden niet hoeven korten, is een gevolg van een ingreep van minister Koolmees (Sociale Zaken). Het kabinet, de werkgevers en werknemers onderhandelen op dit moment over grote aanpassingen in het pensioenstelsel. Om die onderhandelingen niet op voorhand te bemoeilijken, heeft Koolmees besloten dat de fondsen een benodigde korting mogen uitstellen. De pensioenfondsen hebben in het afgelopen jaar uitstekende rendementen behaald met hun beleggingen: PMT 20,8%, PME 19,1%, Zorg & Welzijn 18,8%, bpfBouw 18,1% en het ABP 15,1%. Eigenlijk is het niet uit te leggen dat de fondsen flinke rendementen behalen, maar gepensioneerden er slechter uit komen, vindt Marc Heemskerk, pensioenexpert bij financieel adviesbureau Mercer. Heemskerk legt uit dat de slechte dekkingsgraden te maken hebben met de rentestand. Pensioenfondsen hebben dan misschien meer geld in kas, ze moeten dankzij de lage rente rekening houden met minder rendement om in de toekomst aan die verplichtingen te voldoen. „De prijs die je nu betaalt voor je pensioen is historisch hoog”, zegt Heemskerk. Daarbij komt dat de pensioenfondsen dan wel een recordjaar hadden en extreem veel rendement hebben behaald, maar dat ze er niet op mogen rekenen dat dit in de toekomst nog een keer gaat gebeuren. Slecht nieuws, want pensioenfondsen indexeren ook al jaren niet, wat de koopkracht van gepensioneerden niet ten goede komt. De fondsen kunnen volgens de oude regels alleen indexeren bij een beleidsdekkingsgraad van 110%. Daar zitten de fondsen vrijwel allemaal onder. Bij vrijwel alle pensioenfondsen is de financiële situatie in 2019 verslechterd. De dekkingsgraad is vorig jaar bijna overal gedaald. Minister Koolmees heeft eerder bepaald dat kortingen dit jaar niet hoeven, ook al voldoet de beleidsdekkingsgraad niet aan de huidige rekenregels. In 2021 zullen de fondsen echter wel aan de regels moeten voldoen. ABN Amro econoom Piet Rietman verwacht dan ook dat de pensioenfondsen, als ze voor het blok worden gezet door de overheid, maatregelen moeten gaan nemen. In 2021 verwacht hij vooral opbouwverlaging. Dat betekent dat werkenden voor elke euro premie die zij inleggen bij een fonds minder pensioen toegezegd krijgen. „Waar de babyboomers nog op zo’n 80% van hun laatste loon konden rekenen, moeten goedverdienende millennials het waarschijnlijk met minder dan de helft van hun laatste loon doen tegen de tijd dat ze met pensioen gaan”, zegt Piet Rietman. Het grootste pensioenfonds ABP heeft een geraamde beleidsdekkingsgraad van 95,7%. Het is nog onduidelijk wat er gaat gebeuren onder het nieuwe pensioenakkoord, en bij welke grenzen er bijvoorbeeld gekort gaat worden in 2021, maar pensioen-expert Heemskerk vermoedt dat deze grens op de 100% procent zal liggen. Heemskerk zegt dat het vervelend voelt dat fondsen moeten gaan korten. Maar, zegt Heemskerk: „Je kort om het systeem te waarborgen voor de toekomst.” “Er gaat niemand een boterham minder eten omdat er niet geïndexeerd wordt” De pensioen-expert verwacht niet dat de koopkracht van ouderen daadwerkelijk veel wordt aangetast, als gevolg van de verhoging van de AOW. Ook volgens ABN Amro-econoom Rietman kan de AOW-stijging voorlopig de negatieve effecten van het korten opvangen. De komende vijf tot tien jaar voorziet hij dat de AOW-stijging de koopkracht van ouderen zal beschermen, maar alleen als ze kleine pensioenen hebben. (bron: DFT)

De grote pensioenfondsen hoeven nu geen kortingen door te voeren, maar de kans bestaat dat de pensioenen komende jaren alsnog omlaag moeten. Daarvoor waarschuwt onder meer ambtenarenfonds ABP in zijn jaarbericht. Volgens het grootse pensioenfonds van Nederland is het zaak dat het kabinet en de sociale partners haast maken met de uitwerking van het pensioenakkoord. “Nu hebben we een goed beleggingsjaar achter de rug, maar we verwachten dat de rente de komende jaren laag zal blijven en ook verwachten we, net als andere grote beleggers, lagere rendementen van gemiddeld rond de 4%”, zegt ABP-voorzitter Corien Wortmann-Kool. Het fonds behaalde met zijn beleggingen in 2019 een jaarrendement van bijna 17%, oftewel €67 mrd. Toch blijft de financiële positie penibel. De verplichtingen liepen door de gedaalde rente met €65 mrdop, waardoor de dekkingsgraad bleef steken op 97,8%. Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken kwam in het najaar al met maatregelen om pensioenverlagingen voorlopig te voorkomen. ABP hoefde van die regeling uiteindelijk geen gebruik te maken, maar metaalfondsen PME en PMT wel. De eisen waaraan fondsen moesten voldoen, liepen uiteen. Bij alle vier de grote fondsen klinkt opluchting dat het jaar 2019 met een sisser is afgelopen. Maar de voortdurende dreiging van kortingen, ligt gevoelig. “Onze deelnemers worden er tureluurs van”, zegt werknemersvoorzitter Jos Brocken van PMT. PFZW-directeur Peter Borgdorff ziet graag dat er snel duidelijkheid komt over het nieuwe pensioenstelsel. “Wij kijken uit naar het moment dat we écht goed nieuws kunnen melden: een pensioen dat – als het goed gaat met de economie – kan meegroeien met de stijgende prijzen.” Overigens is het volgens deskundigen niet per definitie goed nieuws dat massale pensioenkortingen nu door tijdelijke maatregelen van minister Koolmees uitblijven. Daardoor wordt de kans dat er later gekort moet worden juist groter, stelde ABN AMRO-econoom Piet Rietman in december nog. Ook toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) heeft al meerdere malen aangegeven geen voorstander te zijn van het vooruit blijven schuiven van kortingsmaatregelen. (bron: RTLZ) Wat minister Koolmees (D66) doet is pure misleiding van het volk in een poging zijn Pensioenakkoord er dit jaar door te krijgen. Het is een politieke daad om zijn eigen positie niet te schaden. Er is geen enkele zekerheid dat het resultaat van zijn pensioenreorganisatie stabielere pensioenuitkeringen zal geven. Het wordt een avontuur zonder enige garantie voor ouderen en jongeren. Daarbij komt dat hij de ‘regeltjes’ uitvoert die de monetaire autoriteit heeft bedacht. Ook al heb je nog geen idee of het monetaire beleid van Draghi nog wel 30 jaar instant wordt gehouden (voortijdig niet instort) is het een aanname waar ik grote vraagtekens bij zet. Hoe lang houdt het beleid van de ‘enorme geldberg van gratis geld’ nog stand gezien de ongewenste bijwerkingen die het veroorzaakt? Het kan kort duren maar ook lang maar zeker is dat de panelen gaan schuiven en dat gaat ertoe leiden dat nieuwe ontwikkelingen onbeheersbaar worden. Niemand geeft een garantie voor de opgebouwde pensioenreserves waaruit pensioenen betaald kunnen gaan worden.

De vaste baan gaat op de schop

Tenminste, als het aan de commissie-Borstlap ligt. Die groep van experts presenteerde haar langverwachte advies over de toekomst van ons werk. Belangrijkste conclusie: de arbeidsmarkt moet flink veranderen. Bestaande verworvenheden gaan eraan. “De huidige regels zijn niet toekomstbestendig.” De vergaande flexibilisering van de arbeidsmarkt, met payrollers, flexwerkers, uitzendkrachten en gedwongen zzp’ers heeft de bodem bereikt, meent de commissie onder leiding van de oud-topambtenaar Hans Borstlap. En om de flexibele schil een kontje te geven, moet het vaste personeel qua bescherming van arbeidsvoorwaarden een paar trapjes omlaag. Daar staat een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor alle werkenden tegenover, luidt het advies. Voor elke werkende Nederlander is er dan een vangnet. Het rapport is het definitieve vervolg op een discussiestuk dat afgelopen zomer uitkwam. Daarin gaf commissievoorzitter Hans Borstlap al een voorzet: ‘het verschil tussen vast en flex moet kleiner’. De scheefgroei die tussen beide categorieën werkenden is ontstaan is zelfs een nieuwe ‘sociale kwestie’, schrijft de commissie, verwijzend naar de invoering van wetten die arbeiders moesten beschermen, rond de industriële revolutie. Borstlap spaart de opeenvolgende kabinetten die de huidige arbeidsmarkt hebben vormgegeven niet. Zij hebben met wetten en regels een arbeidsmarkt gecreëerd waarin de ‘zwakste schouders in feite de zwaarste lasten’ dragen. We hebben mazzel dat het op dit moment economisch goed gaat met Nederland, want we zijn slechts een recessie verwijderd van grote maatschappelijke problemen. Want juist de groepen die toch al een zwakkere positie op de arbeidsmarkt hebben (laagopgeleiden en gehandicapten bijvoorbeeld) zitten vaker in flexibele constructies en hebben dus minder bescherming, en minder aanspraak op sociale vangnetten. “Bij een recessie vervallen zij het eerste in armoede”, aldus Borstlap. Niets doen, is dus geen optie, maar de commissie pleit wel voor stapje-voor-stapje. Borstlap komt met een aantal aanbevelingen, waaronder dus het inperken van de bescherming voor mensen met een vast contract. Zo moet een werkgever het aantal uren van een werknemer kunnen verminderen, tot op zekere hoogte. Zelfs ‘deeltijdontslag’ moet mogelijk worden. “We hebben het werkgeverschap de laatste jaren erg duur gemaakt.” Ook moet de termijn waarop je baas je moet blijven doorbetalen bij ziekte (nu 2 jaar), omlaag naar 1 jaar. Daarmee wordt het vaste contract minder prijzig voor werkgevers. Want, ‘we hebben het werkgeverschap de laatste jaren erg duur gemaakt’, aldus Borstlap. Flexibele arbeid wordt dan juist duurder. Er moet een collectief vangnet voor elke werkende komen. Of je nu in loondienst bent, zzp’er of uitzendkracht, iedereen moet meebetalen aan een volksverzekering die het bestaansminimum garandeert als je arbeidsongeschikt raakt. Belastingvoordelen voor zelfstandigen moeten ook verdwijnen, zodat alle werkenden eerlijk bijdragen aan ‘onze schatkist’. Alleen ondernemers die daadwerkelijk bijdragen aan de groei van de Nederlandse economie moeten nog fiscaal gestimuleerd worden. Ook moet er een persoonlijk leerbudget komen voor elke Nederlander. Vanaf je geboorte krijg je een potje met geld, waarmee je kunt studeren. Ook, of zelfs juist, als je al werkt. Zo moeten werkenden ervoor zorgen dat ze aantrekkelijk blijven voor werkgevers, mocht het een keer misgaan. (bron: RTLZ) Dat de reacties van werkgevers en werknemers van elkaar afwijken was te verwachten. Dat er een grotere vraag is ontstaan naar flexwerkers is een gegeven. De commissie heeft gelijk als ze stellen dat de huidige arbeidsmarkt zal leiden tot sociaal/maatschappelijke problemen. Zo kan het niet verder. Er zijn momenteel al een miljoen ZZP’ers, waarvan een deel vrijwillig en een deel verplicht. Het door minister Koolmees bepleitte minimum uurloon voor ZZP’ers van €16, moet weer van tafel: ondoordacht voorstel. Voor alle werknemers moet er een dekking komen voor werkeloosheid, ongeval en langdurige ziekte. De arbeidsmarkt is ontwricht omdat de traditionele partijen, werkgevers en werknemers, er de laatste tien jaar ongewenste ontwikkelingen niet hebben kunnen beteugelen. Werkgevers volgden de vrije markt en de vakbonden waren niet voldoende krachtig, ook door een daling van de leden, in te grijpen. En wat net zo belangrijk is: de overheid zag het gebeuren en greep niet in. Ook hier faalde het sociaal/maatschappelijk beleid dat door drie kabinetten Rutte is gevoerd.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 24 jan 2020; week 4: AEX 614,24; Bel20 4002,84; CAC40 6.024,26; DAX30 13.576,68; FTSE 100 7.585,98; SMI 10.860,47; RTS (Rusland) 1599,82; DJIA 28.989.73; NY-Nasdaq 100 9.141,47; Nikkei 23.827,18; Hang Seng 27.949,64; All Ords 7.203,20; SSEC 2.976,53 ; €/$1,103; BTC/USD $8.493,26; 1 troy ounce goud $1571,60, dat is €45.839,10 per kilo; 3 maands Euribor -0,386%; 1 weeks -0,503%; 1 mnds -0,451%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,242% 10 jaar VS 1,6953%; 10 jaar Belgische Staat 0,099%; 10 jaar Duitse Staat -0,334%; Franse Staat 0,078%; VK 0,576%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,68%; 10 jaar Japan -0,0251%; Spanje 0,344%; 10 jaar Italië 1,212%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,669.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden variabel. De goudprijs steeg weer, de meeste rentetarieven noteerden flat. De bitcoin daalde weer. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,34%; Nederland 0,178%; Duitsland 0,186%; Japan 0,4049%; Frankrijk 0,74%; GB 1,049%; Spanje 1,243%; Canada 1,5143%; VS 2,1405%; Italië 2,28%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,72%; Duitsland -0,588%; Denemarken -0,531%; Nederland -0,532%; Frankrijk -0,422%; België -0,427%; Japan -0,156%; Spanje -0,156%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 25012020/515 De Europese Centrale Bank gaat haar eigen beleid tegen het licht houden

UPDATE 18012020/514 De regering heeft een zorgplicht voor de samenleving

Deze uitspraak is van Dr Kim Putters, hoogleraar Beleid en Sturing van de Zorg en directeur van het Sociaal en Cultureel Planbureau. In blog 513 heb ik de start gemeld van de beweging NL2025, die zich gaat inzetten voor een betere samenleving voor burgers en bedrijven. Meer info daarover staat op https://www.nl2025.nl/veelgestelde_vragen Wat mij opvalt is dat er nauwelijks ouderen, wijze mensen, bij de initiatiefnemers en aanjagers te vinden zijn. De vraag die aan de orde wordt gesteld is wie er verantwoordelijk is voor de samenleving en van wie die samenleving is. Politici zullen zeggen ‘van ons’, anderen zeggen ‘van ons allemaal’. Behartigt de politiek zo optimaal als mogelijk is de belangen van het volk? Er zijn meerdere ‘partijen’ die erbij betrokken zijn. Het kabinet voert een beleid waarbij de neoliberale doelstellingen prevaleren boven die van de samenleving. En dat doet pijn, dat moet gerepareerd worden. De beweging NL2025 gaat van onderop de samenleving nieuw leven inblazen en de positie van burgers en bedrijven versterken. Een prima initiatief waar ik volledig achtersta. Maar lost dat de problemen op waarvoor wij staan in dit land? Nee, de samenleving en het klimaat zijn deelproblemen, belangrijk dat wel, maar er draaien op de achtergrond scenario’s die onbeheersbaar worden en grote invloed zullen uitoefenen op onze samenleving. Onze economie en daar is ook onze samenleving mee verbonden draait niet alleen op economische groei en de vrije markt. De spil zijn niet de multinationals, het bedrijfsleven en de samenleving waar het om draait, maar dat is ‘geld’. En daar zit een groot probleem: de solvabiliteit van het financieel/monetaire systeem. De centrale bankiers zijn al ca 10 jaar een avontuur gestart om overheden, ondernemers en beleggers te bewegen te gaan investeren door veel en goedkoop, zeg maar gratis, geld, in de markt te pompen. Die investeringen kwamen niet tot onvoldoende van de grond en nu zitten we opgescheept met een berg geld die de prijzen van effecten en vastgoed opjagen. Zodra de waarde van geld als waardeloos zal worden ervaren, verliest geld het broodnodige vertrouwen dat nodig is om het systeem te laten existeren. Met alle gevolgen van dien voor onder andere de samenleving. De ‘knappe koppen’ achter de vragen in de enquête hebben met die optie geen rekening gehouden. Terecht of onterecht? Maar dat we op enig moment worden geconfronteerd met een onbeheersbare ontwikkeling, sluit ik niet uit.

De laatste tijd lees ik steeds artikelen over de kans over een financieel/economische instorting en een dreigende wereldoorlog, die in het Midden Oosten zou uitbreken in 2020. Het eerste signaal kwam uit de hoek van Nostradamus, lees mijn blog van 4 januari j.l op https://www.02051935.nl/financieeleconomisch/update-04012020-512-het-ontbijt-van-de-toekomst-wier-eten-in-een-houten-huis/.: De kwatrijnen van de Franse visionair Nostradamus over 2020. Daarna kwam deze week Ingo Piepers, oud-officier bij het Korps der Mariniers en Doctor of Philosophy (PhD) aan de UvA, waar hij in 2016 promoveerde op oorlogsdynamiek (complexity science) met zijn boek ‘2020 Warning’. In de TeleYouTubeShow zegt hij “wie alle grote oorlogen in de afgelopen vijfhonderd jaar analyseert, kan met wiskundige precisie voorspellen wanneer de volgende ’systeemoorlog’ uitbreekt – in dit geval de Derde Wereldoorlog. Piepers ontwaarde in de laatste honderden jaren steeds hetzelfde patroon rond wereldoorlogen. Die zijn te voorspellen met wiskundige formules. Zo zal de Derde Wereldoorlog zestien jaar gaan duren, vermoedt hij, en snel uitbreken. „Natuurlijk, ik schrok ook toen ik die patronen zag. Ik heb ze nagerekend. Is dat echt waar? De conclusie is dat het weleens zo zou kunnen zijn.” Het hele interview staat op https://www.telegraaf.nl/nieuws/382652218/wiskundig-gezien-breekt-derde-wereldoorlog-in-2020-uit We hebben per oorlog altijd een verklaring, maar zit er niet meer achter?” Twintig jaar geleden begon hij een ’zoektocht’. Hij ging databases analyseren. Startdatum van de oorlog, einddatum, aantal slachtoffers. Uiteindelijk zijn er vier cycli te ontdekken met steeds hetzelfde patroon. „Eerst heb je een stabiele periode met kleine oorlogjes. Daarna zie je dat het vasthouden aan de structuur lastig is. Spanningen bouwen zich op. Op enig moment volgt een grote oorlog waaraan iedereen meedoet”, aldus Piepers. „Daarna worden de kaarten opnieuw geschud. Met een nieuwe wereldorde.” Eerst de Dertigjarige Oorlog (1618-1648), daarna de Franse revolutionaire en napoleontische oorlogen (1792-1815) en daarna de twee ’wereldoorlogen’. Nu zitten we in de vijfde cyclus. En zoals altijd is er een ’omslagpunt’. Die is er nu in 2011 geweest, betoogt Piepers. „Op basis van het model komt de volgende grote oorlog in 2020, plus of min twee jaar.” De Amerikaanse moord op de Iraanse generaal Qassem Soleimani maakt Piepers ietwat bevreesd. „Kort vóór het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog waren er oorlogen op de Balkan. Op enig moment is een belangrijke wereldspeler vermoord, Franz Ferdinand, de troonopvolger van het Habsburgse Rijk. Dat zette allerlei acties in gang, die leidde tot de Eerste Wereldoorlog (1914-1918). Hij ziet de overeenkomst. „Er is weer een hoge functionaris vermoord, er zijn grote spanningen, en daardoor is een soort kettingsreactie in gang gezet, waardoor een oorlog kan ontstaan. Als ik zijn analyse leg naast de economische lange golf theorie van de Russische econoom Nikolaj Dmitrievitsj Kondratjev (1892-1938), dan zie je eenzelfde patroon. Pieters zet de ‘vijfde cyclus’ in de periode 1945-2011, Kondratieff van 1949 tot 2008. In de opgaande economie vanuit technologische ontwikkelingen heerst er vrede met kleine lokale oorlogen. Als Kondratieff stelt, meestal na 50 tot 60 jaar, dat er een einde is gekomen aan de kracht van de economische groei en sociale vooruitgang, stelt Pieters dat er meer terrorisme op gaat treden als uitlaatklep voor spanningen en opgebouwde ongelijkheid, hetgeen uiteindelijk escaleert in een grote oorlog. Kondratieff spreekt van opschoning van ballast (1929-1940 een enorme kapitaalvernietiging, bedrijven en banken die failliet gaan, grote armoede en werkeloosheid en politici die niet weten hoe die ontwikkeling om te buigen omdat ze vasthouden aan hun principes, die ze blijven koesteren). Dat escaleerde op 1 september 1939 met de inval van het Duitse leger in Polen en daarmee begon de Tweede Wereldoorlog, die in 1945 eindigde met Europa dat tot een grote puinhoop was verworden en al het kapitaal had gestoken in oorlogsmaterieel. Europa was toen straatarm. Beiden stellen dat daarna weer een periode van rust begint met vrede en de economische en sociale wederopbouw en met een nieuwe wereldorde. Daar zie ik gelijkenis in. Dan rijst de vraag of Nostradamus, met de precisie van de klok, dat 450 jaar geleden al heeft ‘gezien’. Ook de klimaat- en milieuproblematiek en het belasten van de natuur als gevolg van de industriële productie met fossiele energie vervult een functie in dit proces. Het is in feite een kwestie van koppelen en deduceren. Ook de volgende drie artikelen kunnen een bouwsteentje aandragen voor verhoging van de spanning in de wereld. De strijd wie de nieuwe wereldleider wordt is al twee jaar in volle gang. De VS willen hun macht niet afgeven en China streeft er als een opkomende macht ook naar. De VS zijn financieel/economisch en militair sterker, maar de Chinezen hebben een voorsprong met technische materialen, algoritmen en KI. De handelsoorlog tussen die twee machten is in volle gang met Trump in de rol van een straatvechter, die vooralsnog niet bereid is terrein prijs te geven. De Amerikaanse president speelt daarin een hoofdrol met zijn ‘straatvechters’ beleid. Neem de fase 1-deal die deze week in het Witte Huis werd getekend getekend tussen de VS en China. In de media werd de indruk gewekt, ook op het NOS Journaal, dat de druk nu van de ketel zou zijn met betrekking tot de opgeworpen handelsbarrières in de afgelopen 1½ jaar. Niets is minder waar. Er is niet meer dan een wapenstilstand tot stand gebracht, maar de oorlog is niet voorbij zolang Trump niet bereid is de importtarieven af te bouwen en de opgelegde sancties terug te trekken. En dat doet Trump pas als hij met grote problemen in eigen huis wordt geconfronteerd en dat is nog niet in zicht. Hij zal eerst in november moeten worden herkozen. Een ander aspect: de confrontatie die de VS zoekt met Iran om de vraag in hoeverre de VS willen toestaan dat, naast vriend Israël, in het Midden Oosten een tweede staat in de toekomst zal kunnen beschikken over kernwapens. Om vriend Saoedi-Arabië te beschermen wil hij dat, onder alle omstandigheden, voorkomen. Iran zijn sjiieten net als een groot deel van de Irakezen en die vreest Trump in de confrontatie met de soennieten. Riskeert hij daarvoor een (wereld)oorlog? Logisch geredeneerd zou je kunnen zeggen ‘nee’, maar het is Trump en dan weet je nooit, wat hem drijft en welke Amerikaanse belangen daarbij een rol spelen, waarbij de macht van Israël niet moet worden onderschat.

De Derde Wereldoorlog is al 1½ jaar gaande

De vraag die gesteld kan worden is ‘komt er een Derde Wereldoorlog’ ? Het antwoord is simpel: daar zitten we al anderhalf jaar in. Die Derde Wereldoorlog wordt niet uitgevochten met legers, kanonnen, tanks en vliegtuigen maar virtueel, strategisch met raketten, drones, heffingen op het goederen- en dienstenverkeer, valutaoorlogen, financieel/economische sancties, dreigementen en waarschuwingen. De veldslagen gaan plaatsvinden op de financiële markten, door cybercrime, terrorisme, door hackers die publieke diensten plat kunnen gooien (stroom, water, zorg, verkeer) en door ondermijning van het gezag van de tegenstander. Het volk de straat op krijgen tegen de leiders, maar ook door manipulatie van data en feiten. Ik wijs ook op de mogelijkheid van een instorting van het monetaire systeem met grote gevolgen voor het bankwezen met verliezen voor spaar- en pensioengelden. Door de klimaatproblemen zullen natuurrampen, overstromingen, bosbranden, aardverschuivingen/bevingen en (lichte) stijgingen van de zeewaterspiegel toenemen. Wat is het doel van deze Derde Wereldoorlog, die 1½ jaar geleden door de Amerikaanse president Donald Trump is begonnen door import van goedkope Chinese goederen te belasten met invoerheffingen. Inmiddels heeft dat tot een niet onaantrekkelijke fiscale opbrengst en dat komt Trump goed uit. Het gaat erom hoe in 2035 de wereldorde zal zijn gestructureerd en wie de nieuwe wereldleider zal zijn. Er zijn nu twee grote spelers, de VS en China en daarna volgers, Rusland, het Midden Oosten, Europa, Japan en India. Zoals de kaarten er nu bijliggen gaat de st rijd worden gestreden tussen de VS en China. De volgers zullen zo neutraal mogelijk willen blijven, maar zullen gedwongen worden door Trump om kleur te bekennen: ‘wie niet voor mij is, is tegen mij’. Rusland zal zich richten op China en Europa en haar positie in het Midden Oosten, India en Japan zullen trachten zo onafhankelijk mogelijk te blijven. En dan Europa, het Avondland, verdeeld, onbestuurbaar door de structuur van 27 lidstaten met hun eigen regeringen en parlementen, sterk afhankelijk van de VS. Trump maakt daarvan gebruik door een aanpak van ‘verdeel en heers’. Een dreigementje hier, een dreigementje daar. Maar als Merkel handelt wat Trump niet aanstaat, dan volgen commerciële sancties en komt de aanleg van een pijplijn van Russisch gas naar Duitsland stil te leggen. Als Macron Amerikaanse techbedrijven, met beurswaarden van >$1000 miljard (Google, Appel, Amazon en Microsoft), belasting wil laten betalen over hun omzet in Frankrijk, krijgt hij dreigementen van importheffingen aan zijn broek (waarover nu wordt onderhandeld). De grote vraag is ‘slaagt de VS erin het kapitalisme en het wereldleiderschap’ voor een periode tot 2100 veilig te stellen. Die strijd gaat de wereld in grote ellende storten met enorme verliezen. En de vraag is waar Nederland staat in dat proces?

Die vraag is actueel voor het kabinet. Minister Sigrid Kaag, minister van Buitenlandse Handel liet weten dat ze in gesprek is met ASML over de exportvergunning van hun technisch zeer geavanceerde EUV-machine, waarmee door middel van een diep ultraviolette laser nóg kleinere chips kunnen worden ‘gelithografeerd’ door op nanoniveau in halfgeleiders te snijden. Ze worden gemaakt voor in computers of mobiele telefoons (van 193 naar 13,5 nanometer – een miljardste van een meter groot) De machine kost voor de Chinese koper €120 miljoen, dat lijkt veel maar, omdat het enige bedrijf is die die machine kan produceren, relatief goedkoop om de technische vooruitgang in smartphones en drones te kunnen volgen. De EUV is zo groot als een bus, weegt 180.000 kilo en bestaat uit 100.000 onderdelen. Voor de export van het gevaarte zijn veertig containers, twintig trucks en drie vrachtvliegtuigen nodig. De VS stellen dat met deze machines in de toekomst geavanceerde chips voor militair materiaal kunnen worden vervaardigd. Maar bewijzen daarvoor zijn er niet. Het ligt veel meer in de lijn dat de VS haar eigen industrie wil beschermen tegen de snelle groei van Chinese techniek. En Rutte is door Trump daarvoor in stelling gebracht.

China heeft beloofd in de zogeheten fase 1-deal meer Amerikaanse goederen te kopen. Volgens de VS zullen Chinese partijen de komende 2 jaar voor $200 mrd extra aan Amerikaanse goederen kopen om zo het handelstekort in de VS helpen te verminderen. Voor alleen al landbouwproducten wordt gesproken over Chinese investeringen van $40 tot $50 mrd gedurende een periode van 2 jaar. Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn: dat is fors hoger dan vóór de handelsoorlog. Landbouwproducten die naar verwachting hoog op de Chinese boodschappenlijst staan zijn sojabonen, tarwe, maïs, rijst, noten en veel vee en vlees (varkens- en rundvlees en kip). Maar de omvang van de import van soja en tarwe is veel kleiner dan wat nu is afgesproken. Daarbij komt dat de contracten met de huidige leveranciers, waaronder Brazilië en Rusland, nog niet zijn opgezegd. Daarnaast zegt Peking toe patenten beter te beschermen en de financiële markt verder open te stellen voor buitenlandse partijen. De VS zien af van een eerder aangekondigde ronde van nieuwe importheffingen. De Amerikaanse regering wil na deze ondertekening snel werk maken van een volgende ronde van onderhandelingen. Het resultaat van die toekomstige gesprekken laat mogelijk nog enige tijd op zich wachten. Trump zei onlangs dat een fase 2-deal met China er wellicht pas komt na de Amerikaanse presidentsverkiezingen in november. Daarmee moet de handelsoorlog ook echt klaar zijn, want Trump denkt niet dat er een fase 3-deal nodig is. Het economische conflict liep eerder hoog op, met importheffingen als geliefd wapen. De VS stelden nieuwe importheffingen in op in totaal €370 mrd aan goederen uit China. Peking sloeg terug met tal van invoerheffingen op Amerikaanse waren. Trump betichtte China onder andere van oneerlijke handelspraktijken. Daarbij wees hij vaak op het handelstekort dat de VS hebben met China. Ook beklaagde hij zich over diefstal van intellectueel eigendom. Dat Trump en Liu hun handtekening onder een fase-1-deal hebben gezet, betekent niet dat al die heffingen worden teruggedraaid. Zo houdt Washington importheffingen van 25% op $250 mrd aan Chinese goederen in stand, als drukmiddel bij vervolgonderhandelingen. Het handelsconflict trok een zware wissel op de wereldwijde economie. Het grillige verloop van de Amerikaans-Chinese onderhandelingen zorgde wereldwijd voor onzekerheid, wat de handel en investeringen drukte. De Wereldbank schatte vorige week nog dat de wereldeconomie in 2019 in het traagste tempo is gegroeid sinds de financiële crisis. (bron: Parool) Maar hoewel het voorlopige akkoord “het bloeden stopt”, een wapenstilstand tot stand brengt, brengt het geen einde aan het conflict, zegt Myron Brilliant, vicepresident van de Amerikaanse Kamer van Koophandel. China blijft de eigen industrie namelijk subsidiëren en de VS heft nog steeds importheffingen op enkele honderden miljarden dollars aan Chinese goederen. Naar verwachting wordt het daarom ook een stuk moeilijker om het akkoord verder uit te breiden. (bron: nu.nl) Sommige critici plaatsen ook vraagtekens bij het uitvoeren van het huidige akkoord. China moet namelijk, als onderdeel van de afspraken, de aankopen van Amerikaanse agrarische goederen flink uitbreiden.

De Amerikaanse regering heeft naar verluidt gedreigd met importheffingen van 25% op Europese auto’s als Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk niet met formele beschuldigingen zouden komen richting Iran. Dat meldt The Washington Post op basis van ingewijden. Dinsdag voerden de genoemde landen de druk op Iran op, omdat het land de naleving van de afspraken uit het atoomakkoord uit 2015 steeds verder heeft teruggeschroefd. Ze maken daarbij gebruik van een regeling in de nucleaire deal die is bedoeld voor de behandeling van klachten over de naleving. Volgens The Washington Post is het niet duidelijk of de Amerikaanse dreigementen in Europa ook echt nodig waren. Mogelijk waren Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk toch al van plan om Iran in staat van beschuldiging te stellen. De Amerikaanse ambassadeur in Duitsland, Richard Grenell, spreekt het bericht van de krant tegen. Volgens hem zou het verhaal „fake news” zijn, zo liet hij weten via Twitter. Berichten over Amerikaanse dreigementen richting Europa liggen momenteel gevoelig. Analisten vrezen dat de Verenigde Staten de handelsspanningen met Europa willen opvoeren, nu ze een gedeeltelijke handelsdeal met China hebben gesloten. Het past exact in de aanpak van Trump om zijn doelen te bereiken. Geen diplomatiek overleg, hij kiest voor de harde confrontatie zodat de tegenstander daarvoor zwicht en zijn opdrachten uitvoert.

De relatie tussen Nederland en China loopt gevaar als het kabinet de export van een chipmachine van ASML naar China blijft blokkeren uit politieke redenen. Dat zegt de Chinese ambassadeur in Nederland, Xu Hong, in Het Financieele Dagblad. “Deze blokkade heeft veel aandacht getrokken in China, omdat dit een typisch voorbeeld lijkt van het politiseren van een handelsrelatie”, zegt hij. “We zouden niet willen zien dat Nederland zwicht voor de politieke druk van de Amerikanen. Mocht dat wel gebeuren dan zal dat de relatie tussen onze landen uiteraard negatief beïnvloeden.” De ambassadeur noemt de beschuldiging van de Amerikanen dat er veiligheidsrisico’s zijn gemoeid met de export van ASML-technologie naar China volledig ongegrond. “China misbruikt nooit bedrijven om buitenlandse inlichtingen te verzamelen. Niettemin moeten wij constateren dat de Amerikanen overal in Europa twijfel zaaien over de bedoelingen van China.”. Door de dreigementen van zowel de VS als China voelt de Tweede Kamer zich klemgezet. Ze worden de dupe van een machtsspel dat zich boven hun hoofden heeft afgespeeld. In feite worden onze economische belangen geschaad, maar Rutte is daarvoor gezwicht. (bron: o.a. nu.nl) Maar de realiteit is dat onze goede relatie met China in gevaar raakt door deze geweigerde exportvergunning. Voor de toekomst zullen er keuzes gemaakt moeten worden.

De lokale lasten rijzen dit jaar de pan uit

Inwoners betalen gemiddeld 5,9% meer voor de afvalstoffenheffing in hun gemeente. De onroerendezaakbelasting (ozb) voor huiseigenaren gaat met 4% omhoog. De gemeentelijke woonlasten laten de sterkste stijging zien sinds 2007”, zegt Corine Hoeben van onderzoeksbureau Coelo, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zij heeft de heffingen van 40 grote gemeenten onder de loep genomen. In totaal zien huishoudens hun lokale lasten in 2020 gemiddeld met €30 oplopen naar €734. De hogere lasten komen niet doordat gemeenten ’leuke dingen’ aan het doen zijn, benadrukt Hoeben. „De oorzaak is dat gemeenten bepaalde zaken in hun maag gesplitst hebben gekregen van de landelijke overheid.” Zo heeft de Rijksoverheid de afvalstoffenbelasting voor gemeenten vorig jaar met liefst 139% verhoogd. Gemeenten berekenen dit nu door aan hun inwoners in de vorm van een fors hogere afvalstoffenheffing, benadrukt Fons Potters van de Vereniging Afvalbedrijven. Hij spreekt dan ook van ’een melkkoe’ die is veroorzaakt door de landelijke overheid. De afvalstoffenheffing gaat dit jaar eveneens omhoog omdat ingezameld papier en plastic minder geld opleveren voor gemeenten. Apeldoorn springt eruit met een 38% hogere afvalstoffenheffing. In Arnhem daalt deze heffing echter met 4%, omdat deze gemeente per 1 juli overstapt op een ander tariefsysteem waarbij betaald moet worden per keer dat er een vuilniszak wordt weggegooid. De inwoners van Haarlem betalen dit jaar het meeste om hun vuilnis aan de straat te mogen zetten: €392. Het idee achter de fors hogere afvalstoffenbelasting die de landelijke overheid oplegt aan gemeenten, is volgens Hoeben dat bedrijven en burgers dan minder vuilnis gaan fabriceren. „Maar dat lukt je natuurlijk niet in een jaar”, zegt de onderzoeker. Een meevaller is wel dat de landelijke overheid de afvalstoffenbelasting voorlopig niet verder verhoogt, stelt Potters. Hij verwacht daarom dat de lokale afvalstoffenheffing ook niet fors blijft doorstijgen in de komende jaren. Huiseigenaren krijgen naast een hogere rekening voor vuilnis ook een gemiddeld 4% hogere ozb voor hun kiezen. Daarbij speelt een rol dat gemeenten worstelen met financiële tekorten door de zorgtaken die zij hebben overgenomen van de landelijke overheid, legt Hoeben uit. De gemeente Groningen is een uitschieter met een ozb-verhoging van 15%. (bron: DFT)

Inflatie in Duitsland stijgt

De inflatie in Duitsland is in december uitgekomen op 1,5% op jaarbasis. Dat meldt het Duitse federale statistiekbureau op basis van een definitief cijfer. Een maand eerder gingen de consumentenprijzen met 1,1% omhoog. Op maandbasis stegen de Duitse consumentenprijzen met 0,5%. Op basis van de Europese geharmoniseerde meetmethode kwam de Duitse inflatie uit op 1,5%.

EU wil na Brexit “dag en nacht” werken aan deal met Londen

De EU is bereid na de Brexit “dag en nacht” door te werken om voor de deadline een handelsakkoord met het VK te sluiten. Dat zegt de voorzitter van de Europese commissie, Ursula von der Leyen, die vorige week waarschuwde dat het “vrijwel onmogelijk” was om voor eind 2020 een allesomvattend akkoord rond te krijgen. Von der Leyen beklemtoonde tijdens een bezoek aan Ierland dat na de Brexit niet alleen over handel, maar ook andere onderwerpen moet worden onderhandeld. Ze stelde dat onderhandelaars feitelijk maar acht maanden de tijd hebben, omdat ook nog tijd nodig is om een eventuele overeenkomst te ratificeren. De onderhandelingen over de toekomstige (handels)relatie tussen Londen en Brussel gaan van start na de Brexit, die op 31 januari moet plaatsvinden. Het Verenigd Koninkrijk is dan formeel geen lid meer van de EU, maar houdt zich tijdens een overgangsperiode tot eind 2020 nog wel aan Europese regels. De Britse premier Boris Johnson wil die periode beslist niet verlengen. (bron: DFT) Dat Brussel dat wel wil begrijp ik, maar het was een stuk eenvoudiger geweest als de EU in een eerder stadium, toen May nog premier was, in goed overleg een deal met Londen hadden gesloten. Nu zijn ze afhankelijk van wat Johnson wel en wat hij niet wil. Brussel is de regie kwijt. Hij zal zich willen beperken tot al datgene wat hem goed uitkomt. Hij verwacht dat hij op een later tijdstip zaken kan gaan regelen met specifieke landen zonder dat dat voor alle 27 EU-lidstaten geldt.

De Europese Commissie presenteerde een Duurzaam Investeringsplan van €1000 mrd voor de komende tien jaar om de EU te helpen in 2050 klimaatneutraal te zijn. Het geld moet uit de Europese begroting komen, aangevuld door privé-investeringen en co-financiering van projecten door de lidstaten. De commissie wil ook een nieuw fonds van €100 mrd in het leven roepen voor landen waar de overgang buitensporig veel zal kosten omdat de economie daar nog op vervuilende industrieën draait. Het investeringsplan is onderdeel van de Green Deal die de EU-leiders in december zijn overeengekomen. Alleen Polen legde zich niet vast aan de afgesproken doelstelling. Het land wil eerst zekerheid over financiële compensatie voor zijn inspanningen. Het overgangsfonds moet Polen over de streep trekken. Daarvoor moet volgens ingewijden €7,5 mrd extra in de meerjarenbegroting van 2021 tot en met 2027 worden vastgelegd. Verder wordt er geld gebruikt uit bestaande regionale steunfondsen en gerekend op miljarden aan privé-investeringen. Landen die een beroep doen op het fonds moeten een gedetailleerd plan indienen, bijvoorbeeld hoe ze een kolencentrale gaan sluiten en zorgen dat de werknemers worden omgeschoold. Ze moeten de projecten naar draagkracht co-financieren. (bron: nu.nl) Wilders reageerde des duivels op Timmermans: de klimaatgekte. Weggegooid geld, burgers worden opgezadeld met hoge lasten. Baudet: Green Deal gaat €11.000 mrd kosten. Het grootste open netwerk van snellaadpalen in Europa wordt beheerd door Ionity. CEO Michael Hajesch vertelt nu doodleuk dat “de welkomstfase is afgelopen” en gooit de tarieven een paar keer over de kop: van €8 per oplaadbeurt naar €47-€60 per oplaadbeurt! Is dat even zuur. Terwijl de politiek in Nederland en Europa zich helemaal kapot loopt te deugen met allerlei klimaatmaatregelen en gesubsidieerd wensdenken, worden ze aan alle kanten ingehaald door de meedogenloze kapitalisten die keihard profiteren van al die plannetjes. Zo’n figuur als Hajesch met z’n bedrijf Ionity laat het gevaar zien van dat klimaatdeugen. (bron: DDS) De export van landbouw producten is vorig jaar gestegen naar €94 mrd. Een mooi resultaat. Het buitenland staat in de rij om bij ons bloemen, vlees en groenten en fruit te kopen. Vooral de export naar China van varkens en -vlees is fors gestegen. Onze grootste afnemers zijn Duitsland, België en het Verenigd Koninkrijk. Maar wat doen wij: wij gaan die sector het leven zuur maken en inkrimpen. Dat is nog eens visie: krachtig beleid van een flut kabinet.

Chinese economische groei in 4/19 6%

De Chinese economie groeide in het vierde kwartaal van 2019 met 6% ten opzichte van een jaar eerder. Dat is het laagste groeicijfer sinds 29 jaar. China laat weten dat dit volgens verwachting is. De trage economische groei komt door de handelsoorlog met de Verenigde Staten en afzwakkende binnenlandse bestedingen, maar is nog steeds binnen de doelstelling van de regering, laat een woordvoerder van het Chinese Nationale Bureau voor de Statistiek weten. Die doelstelling is een groei van 6 tot 6,5%. Het bruto binnenlands product (bbp) groeide met 1,5% in het vierde kwartaal ten opzichte van de afgelopen drie maanden. China streeft niet doelbewust een hoge economische groei na en het is normaal dat de groei van het bbp fluctueert, aldus de woordvoerder. (bron: DFT) Amerikaanse beleggers reageerden enthousiast: de koersen op Wall Street stegen.

Peiling Maurice de Hond

De eerste peiling na het Kerstreces toont een aantal verschuivingen: Het CDA en de CU, de PvdA en FVD verliezen ieder 1 zetel, 2 ervan gaan naar 50+ en 1 naar de SGP en D66. Welke wijzigingen zijn er opgetreden sinds de Tweede Kamer verkiezingen van 15 maart 2017: de verliezers zijn: de VVD met 14 zetels, D66 6, CDA en SP 5, GL 2 en de PVV 1 zetel. De winnaars: FVD 15 zetels, PvdA 9, 50+ 5 en de CU, SGP, PvdD en overig ieder 1 zetel.

Opel gaat 11.100 banen schrappen in de komende jaren

Automaker Opel wil in Duitsland tot 4100 banen schrappen. Dat maakt het bedrijf, dat onderdeel is van het Franse PSA, deze week aan het personeel bekend, meldt de Duitse zakenkrant Handelsblatt. Tot eind volgend jaar verdwijnen er zeker 2100 banen. Eerder kondigde Opel al aan een kleine 7000 banen te schrappen, het nieuwe banenverlies komt daar bovenop. Het nieuwe banenverlies gaat in eerste instantie niet gepaard met gedwongen ontslagen. Mensen kunnen vrijwillig vertrekken. Opel laat volgens Handelsblatt weten dat het alle Duitse banen garandeert tot half 2025, waar dat eerder tot midden 2023 gold. Als eind volgend jaar 2100 medewerkers vrijwillig zijn vertrokken wordt de baangarantie voor het overige personeel verlengd tot 2027. Als 3100 medewerkers voor een vertrek kiezen duurt de baangarantie voor de rest zelfs tot 2029. Het maximaal aantal werknemers dat vrijwillig weg mag is 4100. Van de automaker mag personeel dat minimaal 57 jaar is met een regeling weg.

Als gevolg van elektrisch rijden kunnen tot 2030 410.000 Duitse werknemers hun baan verliezen

Door de overstap naar elektrisch rijden kunnen tot 2030 zo’n 410.000 arbeiders in Duitsland hun baan verliezen, schrijft het Handelsblatt. De Duitse zakenkrant baseert zich op een rapport van NPM, de adviesraad van de Duitse federale overheid voor de introductie van elektrische voertuigen. Alleen al bij de productie van onder meer verbrandingsmotoren en -onderdelen zouden in de komende tien jaar 88.000 banen kunnen verdwijnen. Het rapport maakt duidelijk hoe groot de klap van de overgang naar elektrisch rijden kan zijn voor de Duitse industrie. Om de klap op te vangen, moeten Duitse industriële bedrijven beter vooruitkijken bij het aannemen van personeel, zegt Jörg Hofmann, het hoofd van een grote Duitse metaalvakbond, tegen de krant. Ook moeten bedrijven, uitzendbureaus en trainingsbureaus meer met elkaar gaan samenwerken, stelt Hofmann. De VDA, de Duitse branchevereniging van de auto-industrie, is kritisch over de cijfers van NPM. “De veronderstelling dat door de overstap naar elektrisch rijden tot 410.000 banen op de tocht staan, is gebaseerd op een extreem onrealistisch scenario”, zegt Kurt-Christian Scheel, hoofd van de branchevereniging. Scheel wijst er onder meer op dat er in 2030 maar in beperkte mate elektrische auto’s en batterijen worden geproduceerd in Duitsland en dat het door NPM geschetste scenario daardoor veel te negatief is. De overgang naar elektrisch rijden werd begin december door persbureau Bloomberg genoemd als oorzaak van de krimp van banen in de auto-industrie. Volgens het persbureau werden vorig jaar wereldwijd ruim 80.000 banen geschrapt in de autosector. De branche werd ook geraakt door voortdurende handelsconflicten en een teruglopende vraag, aldus Bloomberg. (bron: nu.nl)

Geen rente meer bij de Staatsbank

ABN Amro gaat vanaf 1 april als eerste grootbank geen spaarrente meer uitkeren. Voor de 5.200 (3.000 particuliere en 2.200 zakelijke) klanten met meer dan €2,5 mln op de bank wordt de rente met -0,5% zelfs negatief. Voor alle klanten met minder dan €2,5 miljoen gaat de rente op 1 april naar nul. In oktober verlaagde de staatsbank de rente op gewone spaarboekjes naar 0,01%. Maar dat stelde ook al niks meer voor: voor €100.000, het maximum bedrag dat door het deposito-garantie-stelsel wordt gegarandeerd per bank, leverde dat nog maar €10 rente per jaar op. Dus waar praten we over? Met de stap keert ABN Amro als eerste grootbank in Nederland geen rente meer uit op gewone spaarders. Triodos zette in april 2017 als eerste consumentenbank de rente op spaarboekjes op nul. Rijke spaarders bij onder meer Van Lanschot krijgen ook al enige tijd geen rente meer. De manier waarop ABN-spaarders gaan reageren op de nulrente wordt belangrijk voor het vervolg bij andere banken, zoals ING en Rabobank. De afgelopen jaren volgden de drie grootbanken elkaar steeds met de renteverlagingen. De vraag is of spaarders net zo onverstoord verder blijven sparen, of besluiten iets anders te doen met hun appeltjes voor de dorst. (bron: DFT)

Danske Bank wil van 10% van het bankpersoneel af

Deze Deense bank die verwikkeld is in een witwasschandaal, biedt tweeduizend Deense werknemers een vertrekregeling aan. De bank wil weer winstgevend worden door de kosten te verlagen. In totaal werken wereldwijd 21.000 mensen bij Danske Bank. Sinds het schandaal in 2017 aan het licht kwam, heeft de bank klanten en inkomsten verloren. In 2017 bleken er via het onderdeel van Danske Bank in Estland voor honderden miljoenen euro’s aan omstreden transacties te zijn gedaan. Sindsdien probeert de bank zich staande te houden in onderzoeken van toezichthouders en rechtszaken die investeerders hebben aangespannen. Danske Bank verklaarde in november 1,5 tot 2 miljard Deense kroon (€200 mln tot €270 mln) uit te willen geven aan kostenbesparingen en digitalisering. Toen werd ook al duidelijk gemaakt dat het bedrijf in 2023 minder werknemers zal hebben dan nu. Het streven is om het rendement op het vermogen te herstellen naar 9% tot 10%. (bron: nu.nl)

Geert Mak: Grote verwachtingen – In Europa 1999-2019 https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/na-vijftien-jaar-reisde-geert-mak-opnieuw-door-europa-wat-trof-hij-aan~b3a1bc4a/?referer=https%3A%2F%2Fwww.google.nl%2F Voor het vervolg op zijn bestseller In Europa 15 jaar geleden reisde Geert Mak opnieuw over het continent. Wat is er geworden van de grote verwachtingen uit de vorige eeuw? En hoe moet het nu verder? In het voorjaar van 2011 maakte Geert Mak (72) met vrienden een wandeling door het klassieke Friese weidelandschap. Opeens viel hen iets op: het was doodstil. Normaal gesproken hoorde je hier in het voorjaar de grutto’s, kieviten, leeuweriken, scholeksters, ganzen en ‘andere herrieschoppers’, schrijft Mak in zijn nieuwe boek Grote verwachtingen – In Europa 1999-2019: ‘Rond de eeuwwisseling maakten ze me ’s morgens vroeg nog steeds wakker. Twintig jaar later was het stil.’ Door intensieve veehouderij is de grond te droog geworden voor de weidevogels. Grote delen van Friesland zijn veranderd in een agrarisch industrieterrein, waar de enorme variëteit aan grassen en bloemen heeft plaatsgemaakt voor één variant, raaigras, ook wel ‘groen asfalt’ genoemd. Overal zijn lelijke megaschuren verrezen en de productie is maximaal opgerekt ter wille van de export. In een oude melkfabriek wordt tegenwoordig Bonny-bananenmelk gemaakt voor de Arabische markt, met 55% suiker. Geert Mak staat dan ook ambivalent (dat is iemand die niet kan kiezen tussen twee waarden. Er spelen dan tegenstrijdige gevoelens. Ambivalentie zijn emoties die over hetzelfde object, idee of persoon gaan en die in conflict zijn met elkaar) tegenover het boerenprotest. ‘‘De’ boeren bestaan niet’, zegt hij in het tuinhuis van zijn uitgeverij aan een Amsterdamse gracht. ‘Er zijn zoveel soorten boeren, van de rijke, grote industriële veehouders die eindeloze subsidies vangen en zich nergens iets van aantrekken tot al die kleinere boeren, die vaak best verantwoord boeren. Ze hebben op dit moment wel een gezamenlijk probleem. Je ziet een opstand tegen de bureaucratie die inderdaad regels heeft verzonnen die zo scheef op de realiteit staan dat hele bedrijven over de kop gaan. Maar er moet natuurlijk wel iets gebeuren. Stikstof, fosfaten, antibiotica: het is een fors probleem. Toen ik Hoe God verdween uit Jorwerd schreef, spraken de Friese veehouders schande van de Brabantse varkensboeren die nauwelijks land hadden, maar een partij mest produceerden waar je van omviel. Dat vonden ze allemaal niks. Toch zijn ze gaandeweg in dezelfde situatie beland. De meeste boeren die ik ken, weten diep in hun hart ook wel dat het zo niet door kan gaan. Zoveel productie uit zo weinig land trekken, daarmee maak je de grond op den duur totaal kapot. En dan zwijg ik nog over de rest. De verhouding tussen het boerenbedrijf, de omgeving en de natuur, die niet zo lang geleden nog aardig in balans was, is totaal verstoord. De klassieke boer wilde zo min mogelijk schulden maken, te veel vaste lasten pasten niet bij de grilligheid van het boerenbedrijf. De boerenfamilies die ik sprak voor Hoe God verdween uit Jorwerd hadden vaak pas voor het eerst geld geleend in de jaren vijftig, om een trekker te kunnen kopen. Nu zitten ze tot hun strot in de schulden. De grote aanjager daarvan is de Rabobank geweest. Als jij een lening wilde sluiten voor bijvoorbeeld een stal van 150 stuks vee, zei de Rabobank: nee, dat moeten er 220 worden, want anders is je terugbetalingscapaciteit niet groot genoeg. Die bankennormen hebben veel boeren klemgezet. Als je dan toch de deur van een plechtig pand wilt binnenrijden met een trekker, dan zou ik de Rabobank nemen.’

De boerencrisis is tekenend voor het Europa dat in Grote verwachtingen wordt beschreven. De traditionele leefomgeving is verstoord door mondialisering en commerciële belangen. Grote verwachtingen is een vervolg op de bestseller In Europa, een kroniek van een 20ste eeuw van oorlog en genocide die niettemin optimistisch eindigde in 1999. De Muur was gevallen, het totalitaire communisme was verslagen, de wereld wachtte een periode van vrede, democratie en economische bloei. Die grote verwachtingen werden niet bewaarheid. Europa doorstond een financiële crisis, een eurocrisis, een migratiecrisis en terroristische aanslagen. Mak zag het overal kraken, terwijl hij aan De levens van Jan Six werkte. ‘De journalist in mij werd weer klaarwakker’, zei hij. Hij wilde erbij zijn, bij de grote crises in het hier en nu. Opnieuw reisde hij door Europa. Overal ontmoette hij vervreemding, het gevoel niet meer thuis te zijn in een wereld die zo snel is veranderd. In Grote verwachtingen tekent hij het op, met het gevoel voor detail en persoonlijke tragiek waarmee hij beroemd werd. Was u zelf ook zo optimistisch in 1999, vraagt de interviewer. Ja, de hele sfeer was zo. De Telegraaf had op de laatste dag van de 20ste eeuw de kop: ‘Het kan niet op!’ Dat zag je bijna overal in Europa. Wel werden destijds al de gevolgen van het neoliberale denken voelbaar. Bij Pim Fortuyn zag je daar al een protest tegen, tegen het denken in cijfers, het mechanisch denken. Zijn boek De verweesde samenleving, https://www.pimfortuyn.com/pim-fortuyn/archief-columns/187-de-verweesde-samenleving (1994), noem ik niet voor niets in Grote verwachtingen. Bij zijn oplossingen kun je vraagtekens zetten, maar wat hij aanraakte, was heel relevant. Mensen voelen zich vervreemd in hun bestaan. En dat heeft te maken met veel meer dingen dan alleen met immigratie.’ Toch staat Europa er helemaal niet zo slecht voor, zeker niet vergeleken met de perioden van armoede en oorlog die u beschreef in In Europa. Vanwaar zoveel bitterheid en onvrede? Ik was in Wigan, in Engeland, waar mensen voor de Brexit hebben gestemd, rechtstreeks tegen hun objectieve belangen in. Er staat daar een geweldige soep- en wittebonenfabriek van Heinz. Die fabriek gaat het zwaar krijgen na de Brexit. In zulke steden zijn de oude industrieën weggevallen. Gemeenschappen zijn als het ware verdoofd. Ik gebruik het begrip cultureel trauma. Het hele sociale systeem is totaal uit elkaar gevallen. Die mensen verlangen verschrikkelijk terug naar het oude Engeland, waar ze iets betekenden, waar ze een rol hadden. In de fabrieken, met de vakbonden, de politieke partij. Zulke verhalen komen de hele tijd terug, ook in Frankrijk of de vroegere DDR.’ De werkloosheid in Groot-Brittannië is laag. Ja, maar nieuwe banen zijn vaak laagbetaald en niet vast. Mensen zijn ontzettend onzeker geworden. Ze hebben het gevoel zo afgedankt te kunnen worden. De loyaliteit tussen bedrijf en werknemer is verbroken. Dat zie je in veel sectoren, ook in het onderwijs en de zorg. De mensen in die sectoren zijn te netjes om op de populisten te stemmen. Maar de gevoelens van onvrede en vernedering bestaan.’

Zoals bij uw buurman in Friesland, die het verwijt kreeg dat hij van het lesprogramma afweek toen hij gebruikmaakte van een enorme donderbui in de nacht om les te geven over onweer en elektriciteit. Dat is hét voorbeeld. Hij is een voorbeeldige schoolmeester, echt zo’n dorpsschoolmeester van wie je zegt: kunnen mijn kinderen geen les van hem krijgen? En zijn leerlingen zullen die les over elektriciteit nooit meer vergeten. Toch kreeg hij allerlei gelazer, omdat zijn les buiten de schema’s viel. Toen ik er een stukje over schreef, kreeg hij nog meer problemen. Hij had er niet over mogen praten, met niemand.’

De eeuw was nog jong toen 11 september 2001, https://www.photoart.nl/LycosFGA/Apocalypse.htm, de verhoudingen tussen bevolkingsgroepen op scherp zette. Mak citeert de journalist Umayya Abu-Hanna, die destijds in Helsinki woonde: voor 11 september was ze ‘de Palestijnse’, daarna ‘de moslim’. Steeds meer mensen raakten op drift, 65 miljoen tussen 1999 en 2019, twee keer zoveel als in de periode daarvoor. De gevolgen van de migratiecrisis waren zelfs voelbaar in het kleine Jorwerd, waar een Syrisch vluchtelingengezin wegging nadat het was bedreigd. Er was een zeer klein groepje in het dorp dat moeite had met deze vreemdelingen. Het begon met kinderruzies. Normaal gesproken praten ouders het dan uit. Maar nu escaleerde het. Dat leidde tot een paar nare incidenten, iemand die een mes trok en naar binnen wilde stormen. Je zag ook het zelfherstellende vermogen van zo’n dorp. Na de incidenten werd gepraat, daar kwam geen regisseur aan te pas, dat doet zo’n dorp gewoon zelf. Het dorp ging om de Syriërs heen staan. Die hebben lang geaarzeld, maar zijn uiteindelijk toch verhuisd. Dat voelde als een nederlaag. Ik denk dat deze incidenten niet hadden plaatsgevonden als er niet al vijftien jaar een heel ranzig debat over immigratie was gevoerd, waarbij dag in dag uit werd verteld dat buitenlanders slecht zijn en vluchtelingen nep. Want de meeste mensen zijn niet racistisch. In het dorp wonen ook mensen die kinderen uit Afrika hebben geadopteerd. Die zijn zwart en spreken Fries.’ U schrijft met veel compassie over vluchtelingen en migranten, maar u bent ook kritisch. Zo schrijft u over een steekproef van NOS-journalisten Saskia Dekkers en Pieter Nijdeken dat slechts een kwart van de mensen die zich als Syrische vluchteling voordeed, Arabisch bleek te spreken. Ja, eerst was het de helft, maar het werd gaandeweg minder. Ik heb geprobeerd eerlijk te schrijven. Je kunt niet zo’n waanzinnige stroom vluchtelingen in Europa toelaten, en blijvend toelaten, zonder dat het de boel gaat ontwrichten. Zoals een van de topmensen van Amnesty International zei bij zijn vertrek: aan alles zit een grens, aan geld, maar ook aan empathie. Je kunt best genereus en humaan zijn, maar dat kan enkel op basis van een gemeenschappelijk Europees immigratiebeleid, zoals Canada dat bijvoorbeeld kent. Asiel laten aanvragen dicht bij de brandhaard, elk jaar een quotum van gewone immigranten toelaten en de grens bewaken. Wat er nu gebeurt, heeft niets met humaniteit en tolerantie te maken. Het is gewoon een bende, en niets anders. Je zou ook een veel intensievere campagne moeten voeren in Afrika en de Arabische wereld: ga niet varen, want je verzuipt en je bestaan is rampzalig in Europa. Ik was in een vluchtelingenkamp op Samos en nog steeds werden daar, in die ellende vol ratten, sms’jes gestuurd: het is hier fantastisch. De leugen regeert. Ik zag ook hoe mensen naar een parkeerplaats liepen, op de mooiste Porsche of Mercedes leunden en een foto lieten maken. Die sturen ze naar huis: kijk, ik heb het gemaakt. Daartegen moet je fel tegenwicht bieden. Je wordt geen linkse gelovige van het schrijven van zo’n boek. Maar ik ben voor een solide immigratiebeleid om de status van echte vluchtelingen te beschermen. Die Syriërs uit Jorwerd, dat waren echte vluchtelingen.’ In navolging van de Franse filosoof Michel de Certeau hanteert Mak een onderscheid tussen ‘ruimte’ en ‘plaats’, tussen espace en place. ‘Ruimte’ staat voor vrijheid, dynamiek en onbegrensde mogelijkheden, maar ook voor de wanorde en de risico’s die daarbij horen. ‘Plaats’ staat voor zekerheid, voorspelbaarheid en orde. In het Europa van de 21ste eeuw is de balans tussen ruimte en plaats zoekgeraakt, aldus Mak. Europa heeft behoefte aan meer ‘plaats’, waardoor de ‘ruimte’ minder angstaanjagend zal schijnen. Zal dat kosmopolitische Europa uiteindelijk zijn opgewassen tegen het nationalisme? In 2014 publiceerde u met Thierry Baudet de bundel Thuis in de tijd. U pleitte daarin voor een evenwicht tussen ruimte en plaats. Dat blijft een moeilijke balanceeract. Baudet wilde gewoon terug naar de natiestaat. Dat is veel duidelijker. Toch denk ik dat het nationalisme een vorm van pseudorealisme is. Mensen zeggen vaak: Europa is idealisme. Dan zeg ik: nee, Europa is realiteit. Juist het nationalisme is een irreële nostalgie aan het worden. De nationale staat is in geen enkel opzicht meer een antwoord op de problemen van de 21ste eeuw. Ik denk weleens: Geert Wilders, man, ga nou eens bij je eigen Venlo staan en kijk eens goed. Die enorme keten aan vrachtwagens, wil je die nou echt gaan tegenhouden met douaniers met petten? De realiteit waarin wij leven en werken, waarin het bedrijfsleven werkt, is allang Europees. Ook de problemen die we hebben zijn op zijn minst Europees, zo niet mondiaal: klimaat, energie. Nu Amerika wegvalt zijn wij een geopolitieke macht. Tegen wil en dank misschien, maar we zijn het wel.’ Maar hoe kun je de enorme diversiteit van Europa in een overkoepelende constructie persen? India is ook een land met een enorme diversiteit. Je kunt heel goed de gemeenschappelijke dingen samen regelen. Houd de rest dan onder dat comfortabele nationale en lokale niveau. Dan krijg je een systeem dat lijkt op het Amerikaanse systeem, met een federale overheid en zelfstandige staten.’

https://www.vprogids.nl/2019/51/inhoud/artikelen/p11–Er-waait-een-andere-wind-.html In zijn boek Grote verwachtingen. In Europa 1999-2019 en als verteller van een nieuwe In Europa-reeks betrapt Geert Mak de Europese geschiedenis van de 21ste eeuw op heterdaad. Deze herfst verscheen Grote verwachtingen, waarin Mak (1946) verder gaat waar hij gebleven was: in het jaar 1999. Optimisme was volgens Mak het sleutelwoord van dat moment, al vreesde men een millenniumbug die alle computers in de war zou brengen. De bug bleef uit, maar het optimisme bleek al even onterecht. Vooral de crisis van 2007-2008 hakte er hard in. Europa werd getroffen door golven van populisme en immigratie. In Grote verwachtingen tracht Mak de geschiedenis van deze jaren (1999-2019) te schrijven: een heidens karwei, aangezien alles nog zo vers is. Maar de uitdaging past goed bij de journalist en auteur, die zich in zijn boeken vaak toelegt op het beschrijven en duiden van de recente geschiedenis. De VPRO brengt dit keer twintig afleveringen onder de vertrouwde titel In Europa, verspreid over twee tv-seizoenen. In de eerste aflevering vertelt Mak hoe hij tijdens een strandwandeling een bordje vond dat hem deed denken aan Victor Klemperer: de romanist die in 1928 een bordje zag met de tekst ‘Juden nicht erwünscht. Later, na de oorlog, ‘verbaasde hij zich over zijn eigen naïviteit,’ zegt Mak aan het begin van In Europa. ‘Hij had het wel opgeschreven in 1928, maar geen moment bedacht dat dit onnozele bordje een voorbode was van alle ellende met Hitler die toen nog zou volgen.’ De documentaires van In Europa gaan op zoek naar zulke momenten in het tijdvak 1999-2019. Ze zijn gemaakt door wisselende regisseurs, met een vast team van researchers van de VPRO en onder eindredactie van Roel van Broekhoven (In Europa, HhhH) en Stefanie de Brouwer (In Europa, Op zoek naar Frankrijk). Samen met Mak trachten de makers de geschiedenis op heterdaad te betrappen. Het leitmotiv zijn die typische ‘Klemperer-momenten’ – historische sleutelmomenten, waarvan je achteraf denkt: dat was een gebeurtenis die ons had kunnen waarschuwen. U schrijft dat mensen vaak wel aanvoelen dat ze zich op een kantelpunt van de geschiedenis bevinden. ‘Ja, ik zie dat nu overal om me heen. Mensen zijn onrustig. Vragen zich af: wat is er in hemelsnaam aan de hand? Mede daarom voer ik een geschiedenisstudent uit 2069 op, die bepaalde dingen beter zal zien dan wij nu. Ik ben jaloers op wat hij weet. Maar tegelijk zien wij nu dingen die hij niet ziet.’ Iedereen kan zien dat het rommelt. Mensen gaan de straat op in Chili, Frankrijk en Libanon. Populistische, illeberale leiders worden gekozen in Groot-Brittannië, Hongarije, Polen en Brazilië. Wat is er aan de hand? ‘Het stormt en het rammelt, maar de meeste democratieën blijven als systeem best overeind. De winst van populisten laat zien dat de democratieën een groot maatschappelijk ongenoegen registreren. Democratie is ook een systeem van waarschuwingen, het meet de temperatuur in de samenleving. Die metertjes blijken nu goed te werken. Maar de boodschap is niet vrolijk stemmend. Veel mensen zijn hun vertrouwen in bestaande politici verloren. Dat komt ook door dertig jaar neoliberalisme. Vanaf de jaren zeventig ontstond een cultuur waarin de vrije markt heilig was, alles meetbaar was en eigenlijk geen politieke keuzes gemaakt werden. ‘De vragen die populisten stellen zijn vaak best terecht. Met de antwoorden heb ik alleen gigantische problemen.’ Populisme is een logische reactie daarop, een gevolg van drie decennia negeren door de politiek, negeren van fundamentele keuzes en fundamentele waarden.’ In uw boek lijkt u erg boos over het marktdenken, dat vanaf 2000 heeft ingezet en de zorg en het onderwijs heeft uitgehold. ‘Bij neoliberalisme hoort een beleid van afbraak van de publieke sector. En in Europa zijn we na de crisis van 2008 gaan bezuinigen. Dat moet je niet doen, daar zijn bijna alle economen het over eens. De VS heeft juist, in een zeldzame samenwerking van Republikeinen en Democraten, miljarden in de economie geïnvesteerd. Zo kwam hun economie er snel weer bovenop. In Europa zijn we dus gaan bezuinigen, en op de onvrede over de gevolgen daarvan kon populisme goed gedijen.’ U schrijft een aantal keer over ‘de nadagen van het neoliberalisme’. Denkt u dat we inderdaad al in de nadagen zitten? En wat komt er dan hierna? ‘Nou, kijk maar in Nederland. Troonrede, regeringsverklaring, debatten: opeens wordt er weer gepraat over kwaliteit van bestaan. Er waait opeens een totaal andere wind. Zelfs bij de VVD begint men te beseffen dat de vrije markt niet zaligmakend is. De discussies over het klimaat zorgen ook voor verandering, zelfs in het bedrijfsleven. En inderdaad is er veel sociale onrust. Ik heb het gevoel dat de manier van denken aan het kenteren is.’ U bent vrij kritisch over Europa en Brussel. Ze liggen soms ‘met het hoofd op de tafel te slapen’, schrijft u, omdat de vergaderingen zo saai zijn. ‘Het komt ook doordat ze keihard werken, daar aan de top in Brussel. Je kunt schelden wat je wilt, maar ze staan voor duivelse dilemma’s. Je kunt mopperen op Juncker, maar ze hadden echt plannen voor een gezamenlijk immigratiebeleid. Dat is door de nationale leiders en parlementen afgeschoten. Ze zitten vaak in onmogelijke situaties.’ U schrijft dat de Brusselse bubbel niet meer wil weten ‘dan absoluut nodig is om als bubbel te blijven voortbestaan’. Dan kan de lezer denken: Mak is in een euroscepticus veranderd.
‘Ik betoog niet zo veel, ik constateer. Iedereen die in Brussel werkt geeft het ook toe. Het probleem met de EU is de hele tijd: het is een soort federatief verband, maar niet echt. De EU is een rijke en welvarende wereldmacht, maar kan niet als zodanig functioneren omdat het te verdeeld is. Dat is steeds het probleem.’ Denkt u dat dit goed kan komen? Aan het einde van uw boek zegt u namelijk: ‘Het is een bijna onmogelijke taak.’ Sceptici zeggen: het zou misschien een federatie moeten worden, maar dat zal niet gebeuren omdat de lidstaten het niet willen en het niet eens kunnen worden – dus dan kunnen we de EU maar beter weer afbreken. ‘Nee! Willen we in de 21ste eeuw overleven als Nederland, of als België of Frankrijk, dan moeten we dat samen doen. Puur om te overleven. Ook om het klimaatprobleem aan te pakken. Maar ook voor onze onafhankelijkheid van machten als Rusland, Amerika en China. We worden ongenadig tegen elkaar uitgespeeld. Als we uiteenvallen worden we echt, zoals de Vlamingen dat zo mooi zeggen, “een vogeltje voor de kat”. Maar detailkwesties moeten veel meer losgelaten worden.’ Ja, u heeft het over het Europa van ‘de geitenkazen’. ‘Al die regeltjes zorgen voor zoveel ruis. Dat kan niet zo doorgaan. Op grote zaken, zoals buitenlands beleid, is er juist te weinig samenwerking. Daar moeten we echt gaan beseffen dat we het gezamenlijk moeten doen. We kunnen leren van de geschiedenis, wat dat betreft. Het debat over Europa doet me denken aan de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Populisten zoals Baudet zijn als de vertegenwoordigers van Holland. Die zeggen: laten we maar weer apart gaan. Zo viel de Republiek in 1795 uit elkaar. We waren allemaal weer op onszelf, Frankrijk marcheerde binnen en weg waren we. In 1815 ontstond er weer een eenheidsstaat, die een voorbode was van de stevige staat die volgde. Ik zal het niet meer meemaken, maar het zou kunnen dat mijn student uit 2069 zegt: tot 2020 had je fase 1 van de EU en daarna, van 2020 tot 2030, kwamen er allerlei crises, waaruit een reële Europese constructie voortvloeide – een beperkt federaal verband voor belangrijke onderwerpen, en de rest laten we over aan de nationale overheden. Dat is een mogelijk toekomstscenario.’
https://www.vpro.nl/buitenhof/speel~POMS_AT_15785725~in-europa~.html Mak is een meester, die zijn leerlingen een beeld schetst van waar we komen, waar we ons nu bevinden en waar we naar toe zouden kunnen gaan. Een groot obstakel, voor mij, is het neoliberalisme met zijn marktgericht denken waarbij ‘geld’ het centrum is waar alles om draait. Of het huidige Europa met zijn 27 EU-lidstaten er ooit in zal slagen de fase te bereiken waarin wij ons kunnen profileren als een van de vier wereldmachten, is voor mij een vraag, waarop ik vooralsnog niet bevestigend reageer. De achterstand van het Avondland is zo groot en de huidige bestuurskracht van de EU zo gering op hoofdlijnen dat er snel veel energie moet worden gestoken in de opbouw van een samenleving voor komende generaties op basis van nieuwe technieken, als nano en kwantum, algoritmen, robotisering en KI ons gaan bieden. Daartegenover staat de mens in dat proces, een arbeidsethos dat sterk gaat wijzigen, de macht van de mega-tech-bedrijven en de vraag wat er met ons democratisch bestel gaat gebeuren. Zolang Rutte c.s. het nog voor het zeggen hebben en de nationale parlementen hun macht niet willen gaan delen met het Europees Parlement, ontstaat er geen voortgang. Het enige wat ik wel zie dat er een kerngroep in de EU met een centraal bestuur en daarachter landen als volgers. Maar de vraag is dan wel wat er dan gaat gebeuren met de Euro. Er zijn zeker vier kernzaken die aangepakt moeten gaan worden door de EU, waarvan er nog drie op de plank liggen en er maar één aangepakt gaat worden: de Green Deal. Maar die is alleen maar succesvol te voeren als dat mondiaal ondersteunt wordt. Maar zolang er geen overeenstemming is met landen met grote belangen in fossiele brandstoffen, zoals Saoudi-Arabië en de andere oliestaten in het Midden Oosten, de VS, Rusland, Canada, Nigeria en Nepal en met multinationals die fossiele energie leveren en belangen hebben in de chemische energie (Shell, Mobil, Chevron, Texaco) is dit een kansloos project, alhoewel ik positief sta ten opzichte van de aanplant van 2 miljard bomen die extra CO2 uitstoot kunnen neutraliseren op termijn. Dat betekent dan wel dat elders, zoals in Brazilië, de rooi van bomen niet doorgaat.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 17 jan 2020; week 3: AEX 615,57; Bel20 4007,20; CAC40 6.100,72; DAX30 13.526,13; FTSE 100 7.674,56; SMI 10.841,82; RTS (Rusland) 1637,75; DJIA 29.348,10; NY-Nasdaq 100 9.173,73; Nikkei 24.041,26; Hang Seng 29.056,42; All Ords 7.180,30; SSEC 3.075,50; €/$1,109; BTC/USD $8.900,29; 1 troy ounce goud $1556,70, dat is €45.099,21 per kilo; 3 maands Euribor -0,391%; 1 weeks -0,505%; 1 mnds -0,462%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,123% 10 jaar VS 1,8392%; 10 jaar Belgische Staat 0,026%; 10 jaar Duitse Staat -0,21%; Franse Staat 0,048%; VK 0,655%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,57%; 10 jaar Japan -0,0041%; Spanje 0,458%; 10 jaar Italië 1,386%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,659.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden hoger. De goudprijs noteerde flat, de meeste rentetarieven noteerden lager. De bitcoin steeg >10%. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,2%; Nederland 0,298%; Duitsland 0,306%; Japan 0,4555%; Frankrijk 0,877%; GB 1,158%; Spanje 1,378%; Canada 1,7019%; VS 2,3027%; Italië 2,442%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,7%; Duitsland -0,515%; Denemarken -0,459%; Nederland -0,467%; Frankrijk -0,329%; België -0,356%; Japan -0,105%; Spanje -0,067%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 18012020/514 De regering heeft een zorgplicht voor de samenleving

UPDATE 11012020/513 De rente blijft verder stijgen

Is een ‘geopolitiek’- bestuur in Brussel nog wel haalbaar, vroeg Michael Kerres zich vorige week zich in het NRC Handelsblad zich af. Een interessante vraag of ‘het Westen dit jaar nog wel overeind blijft’, nu de VS een conflict uitlokt met Iran. Amerikanen zijn op diplomatiek terrein al geen strategische denker, Trump is meer een straatvechter die gaat voor de brute kracht. De schade die de VS de laatste 20 jaar (Afghanistan-Irak-Iran) in het Midden Oosten heeft veroorzaakt is groot en getuigt niet van kennis van de eeuwenoude strijd tussen de soennieten en sjiieten. Door de soennitische dictator van Irak, Sadam Hoessein, af te zetten en te doden, kozen de Amerikanen voor de Sjiieten met alle problemen die dat veroorzaakt. Saoudi-Arabië is een grote vriend, om financiële redenen (olie, export van militair materiaal), maar is hoofdzakelijk soennitisch. Dat spoort natuurlijk niet. De VS met hun Republikeinse presidenten, vader en zoon Bush, hebben nooit uitgeblonken in strategische daden. Een lange termijnvisie over het Midden Oosten is er nooit geweest en de Republikeinse president Trump doet maar iets zonder na te denken over de gevolgen van zijn handelen. Het is de vraag of Trump op 3 november 2020 een tweede termijn van vier jaar in de wacht kan slepen, ondanks de impeachement-procedure? Kerres schrijft daarover: “De Amerikaanse Eeuw” is immers voorbij, we leven sinds een paar jaar in een multipolaire wereld. Een belangrijke vraag in het Amerikaanse verkiezingsjaar is of het Westen (VS en Europa) bij elkaar blijft. Trump heeft namelijk de VS op afstand gezet van Europa en de nabijheid gezocht tot populistische leiders en autocratische regimes. Hij behandelde bondgenoten als concurrenten en heeft met zijn ruwe stijl van beleid voeren kwaad bloed gezet. Na één termijn Trump zouden de oude banden nog wel hersteld kunnen worden, na twee moet dat worden uitgesloten. Dan is er teveel porcelijn gesneuveld en is de VS een ander land geworden na acht jaar Trump. Europa staat er dan alleen voor. Het is niet realistisch te verwachten dat de dagen dat Europa de bescherming van zijn belangen goeddeels in handen kon laten van de VS. Europa zal voor zijn eigen belangen moeten opkomen en dat gaat zeker veel geld kosten. De VS en Europa moeten, in harmonie of niet, in elk geval positie kiezen in de concurrentie tussen de andere grootmachten: China en Rusland. De VS is erop uit een voorsprong te behouden op de concurrentie. Vandaar dat er andere type wapens aangeschaft gaan worden en handelsconflicten niet meer uit de weg worden gegaan. Het ligt dus voor de hand dat er meer controverses zullen opduiken dan over de rol van Chinese tech-bedrijven en de gaspijpleiding van Rusland naar Duitsland. De vraag moet dan ook gesteld worden in hoeverre de Europese Commissie daartoe is uitgerust en door een eensgezinde Europese Raad wordt ondersteund. Tot dusverre was Europa daarover verdeeld en domineerden nationale belangen boven Europese. Tot dusverre is Europa niet eensgezind ten opziche van de handel met de VS, Rusland en China. En hoe assertief kan de EC van VDL optreden en is de ‘bemanning’ daarvoor wel in staat. Tot dusverre is er met Trump nauwelijks te onderhandelen geweest, hij voert zijn agenda uit zonder zich af te vragen wat de gevolgen ervan voor de VS en de wereld zullen zijn. Het worden spannende tijden op geopolitiek terrein.

Centrale bank kan amper meer vechten tegen recessie’

De wapens van centrale banken om te vechten tegen een recessie raken op. Daarvoor waarschuwt Mark Carney, de scheidend gouverneur van de Bank of England (BoE). Als er een flinke dip komt, die meer stimuleringsmaatregelen vereist dan een normale recessie, dan weet ik niet of de centrale banken nog genoeg monetair beleid kunnen maken”, zegt de centrale bankier in gesprek met de Financial Times. Carney waarschuwt voor een zogenoemde ’liquiditeitsval’, waarbij het beleid van de centrale banken geen effect meer heeft. Nu is dat nog niet het geval, benadrukt de Canadees: „We zien dat de stimuleringsmaatregelen hun weg naar de reële economie vinden.” Net als andere centrale bankiers – met name oud-ECB-baas Mario Draghi en diens opvolger Christine Lagarde – hamert Carney erop dat overheden hun steentje moeten bijdragen. Hij vindt dat regeringen met het verlagen van belasting en/of het verhogen van de overheidsuitgaven de economie ook kunnen stimuleren. (bron: DFT) Het monetaire beleid van de centrale banken stimuleert de economie door veel goedkoop geld in omloop te brengen in de hoop daarmee een recessie te kunnen voorkomen. Dat is korte termijn beleid, want uiteindelijk zal geld waardeloos worden en daardoor zal de waarde van de economie ook zwaar onder druk komen te staan. De huidige luchtbellen op de financiële markten zullen leeglopen en veel geld zal daardoor worden vernietigd. De aanname dat een negatieve rentebeleid nog decennia zal blijven bestaan zal een illusie blijken te zijn. Dat is wat ons te wachten staat.

Klimaatproblemen en honger ontwrichten de hele wereld’

Dat stelt de 60-jarige Feike Sijbesma, bedrijfseconoom en medisch bioloog, die over een maand dan neemt hij afscheid als ceo van DSM (dat is voortgekomen uit de voormalige Nederlandse Staatsmijnen, gevestigd in Limburg, de naam DSM is afkomstig van Dutch State Mines). De medisch bioloog wordt gezien als de meest invloedrijke zakenman van Nederland en behoort tot de invloedrijkste ter wereld. Zijn naam prijkt op menig kandidatenlijstje, maar een ceo-functie elders ziet hij nu niet zitten. „Ik blijf de wereld wel mooier maken.” schrijft https://www.telegraaf.nl/financieel/1101387680/klimaatproblemen-en-honger-ontwrichten-de-hele-wereld Op de vraag ‘wat hij gaat doen als hij in mei definitief afscheid neemt van DSM, stelt hij „doorgaan met wat ik nu doe. De eerste stap heb ik al gezet door op 1 maart samen met voormalig secretaris-generaal Ban Ki-Moon van de Verenigde Naties co-voorzitter te worden van het Global Center on Adaptation, een wereldwijd klimaatcentrum met een hoofdkantoor in Rotterdam, dat bedrijven klimaatadvies geeft.” Hij blijft doen met wat hij alle jaren al deed ‘een succesvol bedrijf managen en tegelijk de wereld wat verbeteren.’ “Niet vanuit een filantropische of charitatieve invalshoek, maar op een bedrijfsmatige manier. Ik zal zwaar betrokken worden bij Africa Improved Foods, een publiek-private samenwerking tussen bedrijven zoals DSM, investeerders en non-profitorganisaties zoals de Rwandese overheid, de Wereldbank en Wereld Voedsel Organisatie, met als doel honger en ondervoeding in Afrika te bestrijden. Dat kan alleen door Afrika zelfvoorzienend te maken, wat het nu niet is. De problemen in de voedselvoorziening worden verergerd door de klimaatverandering. DSM neemt daar ook aan deel. We hebben in Rwanda tegen 35.000 boeren gezegd: ’Alles wat jullie verbouwen, dat kopen we.’ We maken daar in een lokale fabriek vervolgens gezonde voeding van voor de lokale bevolking. We gaan dat ook uitbreiden naar Ethiopië, zodat ook dat land in zijn eigen voedselvoorziening kan voorzien en hopelijk vervolgens naar nog vijftig landen. Wat mijn exacte functie wordt, moeten we nog vaststellen.” Ik heb zin in andere avonturen, nu is het de tijd ervoor. Sijbesma en DSM zijn erg met elkaar vergroeid. Vindt u het moeilijk om afstand te doen van DSM? Ik werk 33 jaar voor deze onderneming, zit sinds 2000 in de raad van bestuur van DSM – meer dan 20 jaar – en sinds 2007 als voorzitter. Voor die tijd zat ik in de raad van bestuur van Gist Brocades, die is opgegaan in DSM. Ja, ik ben vergroeid met het bedrijf. En vind ik het nog leuk? Ja, absoluut. Moet er nog veel gebeuren in het bedrijf? Ja, dat ook. Maar ik vind dat je moet kunnen loslaten, hoe moeilijk het ook is. En je moet ervoor waken dat je ergens niet te lang blijft. Als ik nog zin heb in andere avonturen, en dat heb ik, dan is het nu de tijd. Het feit dat ik goede opvolgers heb, speelt ook een rol. DSM zal een onderdeel van mij blijven zolang ik leef. Ik kan weg bij DSM, maar DSM kan nooit weg bij mij.” U heeft DSM door acquisities maar met name ook zelfstandig laten groeien, heeft private equity afgehouden, een overname door Evonik afgeslagen. Uw vertrek is een moment voor investeerders om de nieren te proeven van uw opvolgers. Wat geeft u ze mee? Ik weet niet wat ik ze anders moet meegeven dan dat je als bedrijf winst kunt maken en ook een bijdrage kan leveren aan de wereld. Of ik dat echt mee moet geven, weet ik niet. Dit zit in het dna van het bedrijf. Dertien jaar geleden twijfelden aandeelhouders of dat kan, nu zeggen aandeelhouders dat het beide kan. Als we weer enkele jaren verder zijn, dan zeggen we: het moet allebei. Duurzaamheid is het enige verdienmodel voor de toekomst. Je kunt namelijk geen hele werelddelen opschepen met klimaatproblemen en honger, want dat werkt op termijn voor de hele wereld ontwrichtend door bijvoorbeeld hele vluchtelingenstromen die op gang komen. En neem de gezondheidszorg… met de top twintig meest geproduceerde medicijnen bestrijden we ziekten die we zelf gecreëerd hebben door ons voedingspatroon en leefgewoonte, zoals diabetes en obesitas. Dan is het goed om te werken aan oplossingen en innovaties die onze voeding beter maken. Het heeft alleen wel tijd nodig.” Mensen zijn onzeker over hun toekomst, tonen onbegrip over klimaatregels. Ik wil iedereen bij de samenleving betrekken, en de welvaart behouden.” Over de sociale cultuur bij DSM stelt hij “ik zou niet willen werken in een omgeving die gedomineerd wordt door mannen als de helft van de bevolking uit vrouwen bestaat. In de raad van bestuur en raad van commissarissen is de verdeling man/vrouw dadelijk 50/50 en bij het executive committee is 44% vrouw. Hetzelfde geldt voor verschillende culturen. Ik wil verschillende mensen om me heen, want die geven nieuwe inzichten. Het voegt weinig toe allemaal dezelfde persoonlijkheden om me heen te hebben.” Hoe heeft u zich in die dertien jaar dan persoonlijk ontwikkeld door al die verschillende mensen (en culturen)? Uiteindelijk vind ik drie dingen belangrijk: inzicht in jezelf, een visie ontwikkelen en uitvoeren en als laatste moet je ook de connectie kunnen leggen met de wereld om je heen en met dit alles moet je mensen ontwikkelen en resultaten leveren. Dit zijn wijze woorden van een wijs man. Het zijn doelen die de premier ook zou moeten nastreven. Mijn gereedschapskist waaruit ik put is groter geworden om die drie dingen te bereiken, denk ik. Ik merk dat ik een bredere ’management-piano’ ben gaan bespelen.” Natuurlijk wil ik mensen inspireren, maar ik wil wel wat doen. Ik wil er alles aan doen om honger uit Afrika te halen, het klimaat adresseren, maar niet alleen vanuit charitatief oogpunt. Op basis van alleen charitatief kan iets niet zelfstandig worden. Charitatieve hulp is nuttig bij een plotselinge ramp.” Maar waar komt dan ineens de oproep voor een nieuw sociaal contract vandaan, dat u samen met directeur Kim Putters van het Sociaal Cultureel Planbureau heeft gedaan? Is dat omdat jullie als meest invloedrijke Nederlanders vinden dat verplicht zijn? Kim Putters en ik zien beiden in dat er mensen zijn in de samenleving die niet zo makkelijk mee kunnen, ondanks dat we tot de rijkste en gelukkigste landen horen. We hebben een economisch systeem ontwikkeld, waar globalisering ons veel gebracht heeft, maar niet voor iedereen. We zien ook dat niet alle mensen er in mee kunnen, onbegrip hebben voor klimaatregels, onzeker zijn, vrees hebben voor die globalisering, voor hun toekomst en baan. Putters en ik hebben gezegd we laten mensen met ideeën komen hoe wij onze welvaart kunnen behouden maar wel iedereen kunnen betrekken bij de samenleving. Er komen al heel veel reacties binnen. Het is belangrijk dat iedereen meedoet in de samenleving. Daarbij wil ik niet belerend zijn, maar ik wil wel de verantwoordelijkheid nemen voor de positie en de invloed die ik heb.” Waar komt dat verantwoordelijkheidsgevoel vandaan? Kijk, we hebben de wereld geërfd van onze voorouders, maar hebben hem in bruikleen voor komende generaties. Dus we moeten proberen om hem iets mooier achter te laten dan hoe we hem aantroffen.” Feike Sijbesma is Lid raad van toezicht World Economic Forum, co-voorzitter bij Global Climate Leaders, Wereldbank, Commissaris bij Unilever en Commissaris bij De Nederlandsche Bank. Een prachtig interview waar ik blij van word. Hier spreekt een ondernemer met de wijsheid van een staatsman. Zou zo de opvolger van Rutte kunnen worden en een zakenkabinet kunnen vormen om dit land uit het slop te halen en weer orde op zaken te stellen. Maar ik vrees dat Nederland te klein is voor hem en zijn visie op de wereldproblemen. Inmiddels is een beweging opgestart over het maatschappelijk perspectief op nl2025.nl Doe mee door de enquete in te vullen. De samenleving is niet het eigendom van de regering maar van ons allen. Bekijk het gesprek dat de heren Putters en Sijbesma hadden op NPO Op1 op 9 januari j.l. op https://www.npostart.nl/op1/09-01-2020/BV_101397670

De helft van de pleegouders haakt af uit onvrede over het zorgsysteem

700 probleemkinderen wachten op een plek, schrijft Trouw op https://www.trouw.nl/zorg/veel-pleegouders-stoppen-omdat-ze-niet-goed-worden-worden-ondersteund-wij-zijn-geen-robots~b3d98a34f/ Pleegouders vinden dat ze te weinig ondersteuning krijgen, voelen zich niet serieus genomen en hebben slechte ervaringen met jeugdbeschermers. Zij stoppen daarom met het pleegouderschap. ‘Wij zijn geen robots’. Wij vroegen om bemiddeling maar kregen dat niet. Ruim de helft van de pleegouders die stoppen met het pleegouderschap, doet dat vanwege voor hen ongewenste omstandigheden. Ze lopen aan tegen problemen met het zorgsysteem, zoals een gebrek aan ondersteuning, negatieve ervaringen met jeugdbeschermers en slechte samenwerking tussen zorgprofessionals. Ook de problematiek van het pleegkind of een moeizame relatie met de biologische ouders zijn redenen om te stoppen. Dat blijkt uit onderzoek van het Nederlands Jeugdinstituut, de Nederlandse Vereniging voor Pleeggezinnen en Jeugdzorg Nederland. 542 pleeggezinnen die in 2017 en 2018 stopten, namen deel aan een uitgebreide enquête. Met twintig pleeggezinnen werden aanvullende gesprekken gevoerd. In perspectief: in 2018 stopten 2317 pleeggezinnen. Als een kind niet meer thuis kan wonen, heeft in Nederland de opvang in een pleeggezin de voorkeur. In 2018 woonden 22.741 kinderen voor korte of lange tijd bij in totaal 16.534 pleegouders. Volgens Jeugdzorg Nederland wachten zevenhonderd kinderen op een plek in een gezin. Als pleeggezinnen stoppen met pleegouderschap, zijn kinderen daarvan vaak de dupe. Voor pleegkinderen is stabiliteit in hun thuissituatie het sleutelwoord. Vooral voor jonge kinderen kunnen wisselingen van verzorgers voor hechtingsproblemen en een ongunstige ontwikkeling zorgen. Uit de enquête blijkt dat een op de vijf pleeggezinnen stopt om ‘natuurlijke redenen’, bijvoorbeeld omdat een pleegkind achttien wordt of omdat pleegouders de pensioengerechtigde leeftijd bereiken. Ook ziekte, verhuizing of bijvoorbeeld financiële problemen kunnen een reden zijn. Voor de onderzoekers zijn vooral de pleegouders die voortijdig stoppen om voor hen ongewenste redenen interessant. Dat zij stoppen, heeft verregaande gevolgen voor de pleegzorg in Nederland, concluderen de onderzoekers. Het draagt bij aan een groeiend tekort aan pleeggezinnen. Nu is de in- en uitstroom van pleeggezinnen nagenoeg gelijk, terwijl het tekort aan pleeggezinnen vraagt om zowel nieuwe instroom als het behoud van huidige pleeggezinnen. Het wegvallen van pleeggezinnen leidt tot meer werkdruk bij pleegzorgorganisaties, en dat heeft weer negatieve effecten op andere pleegouders. In het onderzoek noemen gestopte pleegouders de voortdurende wisselingen onder (pleeg)zorgpersoneel als een van de redenen voor het beëindigen van het pleegouderschap. Goede begeleiding van pleegouders is volgens de onderzoekers belangrijk. “Dat kwetsbare pleegkinderen voorrang krijgen bij een zorgvraag vind ik een goed idee.” Gestopte pleegouders zijn kritisch over de nazorg die wordt geboden door pleegzorginstellingen. Een op de vijf gezinnen geeft aan dat er geen enkele vorm van afronding was, nadat de pleegzorg stopte. Brancheorganisatie Jeugdzorg Nederland erkent dat de nazorg tekortschiet. Ik heb al eerder aan de noodbel getrokken dat de bezuinigingsmaatregelen van het Rutte II tijdens Rutte III tot een ontwrichting in de samenleving leiden. Er zijn voorbeelden te over. Niet alleen de jeugdzorg, het onderwijs, de politie, het klimaat, milieu en natuur dossier, een overheid die forse steken laat vallen, een financieel beleid van de staatsschuld aflossen in plaats van te investeren in de toekomst, Rutte heeft er een chaos van gemaakt, maar dat heeft hij kennelijk nog niet door want hij wil, na de volgende verkiezingen, gewoon doorregeren. Om nog even door te gaan over het Toeslagen dossier. Staatssecretaris Menno Snel moest de handdoek in de ring werpen vanwege het Toeslagendossier. Nog 9000 mensen, die onterecht zijn behandeld door de fiscus als fraudeurs, moeten nog tot maximaal 12 maanden wachten op genoegdoening. Minister Hoekstra, die het dossier ad hoc behandelt, zegt nog wel een jaar nodig te hebben de puinhoop op te ruimen. En wie zijn de slachtoffers?

Cryptomunten van de centrale banken komen eraan?

Op https://lekkercryptisch.nl/nieuws/2020/01/03/ECB-verkent-digitaal-centralebankgeld-dat-sparen-ontmoedigt staat een artikel over een nieuwe valuta: CBDC staat voor Central Bank Digital Currency. Ofwel, digitaal geld van de centrale bank. Vorige week vrijdag heeft de ECB een nieuw rapport (PDF) gepubliceerd met de titel ‘Tiered CBDC and the financial system’. Recent stelde ECB-president Lagarde in een persconferentie dat ze het werk aan Europa’s CBDC wil versnellen. Schijnbaar laat ze er geen gras over groeien. De centrale banken zijn bang voor bankrun, als gevolg van de dalende waarde van ons geld. In de context van Europa zijn al heel wat rapporten over digitaal centralebankgeld verschenen, onder andere vanuit de ECB, de BIS, en het IMF. Eén van de meestgenoemde risico’s van de introductie van een nieuwe geldvorm is dat de centrale bank in het vaarwater komt van de commerciële banken waar burgers van gebruikmaken. In het meest extreme geval ziet men een situatie gelijk aan een bankrun voor zich. Als centralebankgeld makkelijk toegankelijk is en méér zekerheid geeft dan het geld dat is ondergebracht bij de banken, is de verwachting dat een groot aantal bedrijven en personen overstappen. Dat werkt niet zo lekker als de reserves van banken mager zijn – een gevolg van het fractioneel bankieren dat in Europa gebruikelijk is. En dus hebben ECB-onderzoekers iets nieuws bedacht: centralebankgeld dat sparen ontmoedigt en primair gericht is op het verwerken van relatief kleine betalingen. Het idee is dat er aantrekkelijke rente wordt uitgekeerd op kleine hoeveelheden, en een veel lagere (of negatieve!) rente op het bezit van (te)veel centralebankgeld. Het idee berust op de veronderstelling dat banken en andere financiële instellingen zo een belangrijk deel van hun huidige functies kunnen behouden. Het veertig pagina’s tellend rapport gaat verder in op de rol van centralebankgeld in crisistijden, het gebruik van rekeningen en tokens, kosten van het gebruik ervan, en gevolgen voor de private sector. De ECB wil een eigen digitale cryptomunt in de markt zetten, die ook beschikbaar is voor particulieren en bedrijven, met een grotere zekerheidswaarde en tegelijkertijd ook de banken niet in de wielen rijden. De ECB wil geen concurrent worden van de structuurbanken maar anderzijds willen ze ook dat die banken niet langer ‘too big to fail’ zijn. Daar moet de ECB eerst maar eens duidelijkheid over scheppen.

Op https://btcdirect.eu/nl-nl/cbdc staat meer informatie over de wereldwijde aanpak van CBDC. Enkele citaten:

Sommige centrale banken zijn al bezig met de ontwikkeling van een eigen coin, terwijl andere centrale banken er op zijn minst al over spreken. In dit artikel leggen wij uit wat een CBDC is en waarom deze coins een belangrijke rol kunnen spelen in de toekomst. Let wel, er wordt veel over gesproken en over geschreven maar er is nog geen officiële definitie van wat een CBDC precies is. Wij gaan dan ook uit van de meest gangbare uitleg. CBDC is net als papieren bankbiljetten een betaalmiddel, een rekeneenheid en een waardeopslag. En net als papiergeld, is elke eenheid uniek identificeerbaar om namaak te voorkomen. CBDC maakt deel uit van de totale bulk geld, samen met andere vormen van geld zoals contanten en giraal geld. Het kan worden opgeslagen, overgedragen en verzonden door allerlei digitale betalingssystemen en -diensten. Welke dienst je ook gebruikt, de geldigheid van de CBDC blijft gewaarborgd. Centrale banken zoals de ECB in Europa en de Fed in de VS, spelen een sturende rol in onze economie, zij zijn verantwoordelijk voor het monetair beleid. Hoewel de meningen verdeeld zijn over de mate waarin centrale banken de markt zouden moeten beïnvloeden, wordt beleidscontrole steeds moeilijker naarmate financiële markten complexer worden. De vraag naar krediet en het durven nemen van financiële risico’s (al dan niet moreel verwerpelijk) hebben ervoor gezorgd dat een aantal reguliere (structuur) banken te groot zijn geworden om failliet te gaan. In het Engels heet dat ‘too big to fail’. Veel centrale banken maken zich ook zorgen over de recente onvoorspelbaarheid van het handelsbeleid van de VS, met name omdat de dollar wordt gebruikt om de helft van alle wereldwijde facturen mee te betalen. Ook speelt mee dat tweederde van alle aandelen geprijsd worden tegen de dollar. Daarnaast zorgen de opkomst van schaduwbanken, dit klinkt misschien heel negatief maar dat is het niet per se: hier wordt namelijk ook de industrie van microleningen mee bedoeld, iets waar overheden nauwelijks grip op hebben, en de ontwikkeling van financiële technologie (FinTech) ervoor, dat centrale banken niet blindelings kunnen vertrouwen op bestaande beleidsinstrumenten. Bitcoin is een onafhankelijk middel om onder de controle van zowel centrale als commerciële banken uit te komen. Niet gek dat banken naar een iets andere oplossing kijken, die wel uit dezelfde hoek als bitcoin komt. De banken kijken naar wat blockchain kan bieden om hun eigen digitale valuta te creëren. En hier is steeds meer belangstelling voor. De manier waarop de wereld betalingen verricht is de afgelopen tien jaar drastisch veranderd. In Afrika worden betalingen gedaan via de mobiele telefoon en SMS. In Azië willen overheden dat er minder met contant geld wordt betaald, India pakt dat aan door biljetten onder een bepaald bedrag ongeldig te verklaren. Zuid-Korea verwijdert muntjes uit het betalingsverkeer en andere Aziatische landen laten dit over aan de fintech-industrie. In de VS en Europa betaalt vrijwel iedereen met online transacties en met hun betaalkaart. In Zuid-Amerika wordt bitcoin gebruikt om geld over te maken en in Argentinië en Venezuela wordt bitcoin ook gebruikt als waardeopslag als alternatief voor de hyperinflatie van hun fiat-valuta. Centrale banken kunnen niet achterblijven en moeten innoveren om de reële economie tegemoet te komen en te kunnen sturen op monetair beleid. De vraag die ik bij dit project stel is of het voldoende is om de problemen in de financiële sector op te lossen dan wel onder controle te houden. Mijn antwoord daarop is: Nee. De centrale banken wereldwijd overwegen momenteel om een eigen crypto in de markt te zetten, als tegenhanger van de bitcoin en andere vrije crypto-valuta’s. De ECB is daarnaast ook voornemens voor bankje te gaan spelen, in concurrentie met de huidige (commerciële) banken, met als doel de status van de systeembanken ‘too big to fail’ af te nemen door afslanking. Een bank voor particulieren en bedrijven om spaargeld en deposities in bewaring te geven, daarop rente te betalen en het overboeken van betaalopdrachten. En dat willen ze doen zonder de banken te gaan beconcurreren. Maar dan zullen de grootbanken niet afslanken. Daarnaast gaat de ECB er naar streven dat banken zo gezond en veilig worden dat het Deposito-Garantie-Stelsel afgeschaft kan worden. Dan zal de leverage ratio de buffers) verhoogd moet gaan van de norm van Basel III en overgenomen door de EU van 3% (relatie totaal activa versus risicodragend vermogen) door een hogere norm. Het kabinet heeft zich hard gemaakt voor 4%, anderen gaan voor 6% en direct na de bankencrisis werd gepleit voor 8%. In ieder geval zal een herijking van de buffers betekenen dat banken activiteiten zullen gaan beëindigen. De hele gezondmakingsproces van het bankwezen heeft positieve kanten maar door het scheppen van aantrekkelijker voorwaarden voor klanten, die willen overstappen van de euro naar de Centrale Bank Digitale Munt (een nieuwe cryptomunt van de ECB), zal dat heel verwarrend worden. Alleen chartaal geld (munten en bankbiljetten) in de euro en digitaal geld in de ECB crypto en de euro. Is de crypto evenveel waard als de euro? Lost dit plan alle nu bestaande problemen in de banksector op? Zeker niet. De banksector zit opgescheept met derivatenportefeuilles, waarop nauwelijks tot geen toezicht is uitgeoefend. Wij weten van grote Europese systeembanken, die zwaar in de problemen zitten en dat betekent dan dat als er schoon schip gemaakt moet worden er gigantische verliezen moeten worden genomen. Een truc kan zijn om die verliezen af te schrijven in 20 jaar. Dat betekent dat die ‘lasten’ als een ‘bezit’ worden verantwoord in de boeken en in 20 jaar worden afgeschreven. Het is dan maar de vraag in hoeverre klanten van die banken hun vertrouwen zullen blijven geven voor het bewaren van hun toevertrouwde gelden. Ik verwacht van niet en dan kan zo maar een domino-effect ontstaan van omvallende banken. Dat betekent dan ook het einde van de euro. Op https://www.bis.org/statistics/d5_1.pdf staan de details over het uitstaande volume van de derivatencontraacten. Schrik niet: het Gross market value was in het eerste halfjaar van 2019, volgens de Bank for International Settlements, $12.061 billions, dat is €10.768 miljard. De helft daarvan zijn contracten die op winst staan en de andere helft van €5.384 miljard zijn verliesgevend. In hoeverre winsten met verliezen kunnen worden gecompenseerd is niet bekend. Maar dat er grootbanken zijn die zwaar negatief staan is bekend. Zo publiceerde het NRC op 6 juni 2016 een artikel van Jeroen Wester waarin Joris Luyendijk in een debat met Wiebe Draijer van de Rabobank zei: Derivaten van Deutsche Bank zijn evenveel als alle bezit op aarde’. Dit is een uitspraak van 3½ jaar geleden, maar het geeft wel een beeld van de inmmense omvang van de derivatenhandel. In de laatste 2 jaar is volgens de BIS die omvang met >10% gestegen. Het grote probleem is dat de markten 24 uur per dag in beweging zijn in de hele wereld. Financiële producten vormen een hoofdpijndossier voor de centrale banken en hoe dat opgelost kan gaan worden is voor mij de vraag.

Iran heeft raketaanvallen uitgevoerd op twee luchtmachtbasissen in Irak waar ook Amerikaanse soldaten verblijven

Er is onduidelijkheid over het aantal slachtoffers, maar volgens de Amerikaanse president Donald Trump zijn er geen doden gevallen. Iran meldt 80 doden, maar dat wordt niet ondersteunt door andere media. Vijf dagen na de eliminatie van de Iraanse generaal Qassem Soleimani op bevel van Trump, heeft Iran woensdag raketten afgevuurd op twee luchtmachtbasissen in Irak waar Amerikaanse soldaten ondergebracht zijn. Het gaat om de basissen van Aïn al-Assad en Erbil. Iran meldt dat het gaat om een vergelding voor de moord op de Iraanse generaal Qassem Soleimani. Het Pentagon bevestigt dat beide basissen aangevallen werden en beraadt zich naar eigen zeggen over een reactie. ‘We willen geen oorlog, maar we zullen ons verdedigen tegenover agressie’, schrijft de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif op Twitter. Hij spreekt van proportionele maatregelen. Er is weinig tot geen informatie over de schade of slachtoffers. Iraakse veiligheidsbronnen spraken aanvankelijk van negen raketten die in de nacht van dinsdag op woensdag neergekomen zijn op de luchtmachtbasis van Aïn al-Assad, in het onherbergzame westen van Irak. Later meldden de VS dat ook Erbil geviseerd was. Het zou in totaal gaan om ‘ruim een dozijn’ raketten. Volgens Trump is ‘alles oke’, maar volgens de Iraanse staatstelevisie is er veel schade. Zij verwijten Trump de schade te minimaliseren. Volgens Trump wordt op dit moment de schade geëvalueerd en wordt gekeken of er slachtoffers gevallen zijn. ‘Tot dusver alles oké. We hebben veruit het sterkste en best uitgeruste leger ter wereld.’ De Iraanse Revolutionaire Garde eiste in een persmededeling de twee aanvallen op en waarschuwde de Amerikaanse bondgenoten dat ook hun luchtmachtbasissen het doelwit kunnen worden als er Amerikanen gelegerd zijn. De Garde eist ook dat de Amerikaanse troepen meteen teruggetrokken worden. De aanval komt 24 uur nadat de Verenigde Staten naar eigen zeggen per ongeluk de voorbereidingen aangekondigd hadden van een terugtrekking van de troepen uit Irak. Dat was dan weer het gevolg van de resolutie die het Iraakse parlement had aangenomen waarin aan de Iraakse regering wordt gevraagd om de aanwezigheid van buitenlandse soldaten in het land zo snel mogelijk stop te zetten. De Amerikaanse luchtvaartautoriteit Federal Aviation Administration (FAA) heeft alle Amerikaanse civiele luchtvaart geschorst in de Perzische Golf, de Golf van Oman, Irak en Iran. ‘Wegens verhoogde militaire activiteit en stijgende politieke spanning zullen geen Amerikaanse burgervliegtuigen meer in de regio mogen vliegen’, klinkt het in een bericht. (bron: https://www.standaard.be/cnt/dmf20200108_04796991?_section=69416641&utm_source=standaard&utm_medium=newsletter&utm_campaign=breakingnews&adh_i=aa4a2bcb8a6e9a66c3ebcaf0197c0723&imai=&M_BT=3689030122331 ) Het gebruik van wapens in Iran, Irak en de rest van de regio moet per direct stoppen om ruimte te bieden voor dialoog. Dat zei EU-voorzitter Ursula von der Leyen na een vergadering met het College van EU-commissarissen. De EU-buitenlandchef en vicevoorzitter van de Europese Commissie, Josep Borrell, riep op om einde te maken aan “de spiraal van geweld”. Ook Nederland zet zich in voor de-escalatie. Minister Blok van Buitenlandse Zaken noemt het gebruik van ballistische raketten door Iran “zeer zorgelijk”. (bron: NOS) In een gezamenlijke verklaring pleiten Rusland en Turkije opnieuw voor de-escalatie in de regio. De landen vrezen voor verdere instabiliteit, en zeggen dat diplomatie voorrang moet krijgen. Het statement kwam er na een bilateraal overleg tussen Turks president Erdogan en Russisch president Poetin. “We zullen er alles aan doen om de regio niet te laten verdrinken in bloed en tranen”, voegde Erdogan aan het statement toe. Hoe serieus moeten we media nemen die beweren dat Trump geen verdere escalatie wil met Iran. Dat wil Trump natuurlijk wel, daar twijfel ik geen seconde over, alleen hij verpakt zijn boodschap als een cadeautje voor de bondgenoten. Hij dwingt Iran meer tot gehoorzaming aan zijn eisen door nog meer financieel/economische sancties af te kondigen. Ja, hoor ik dan zeggen, wij, de bondgenoten van de VS, laat ik stellen ‘hoofdzakelijk de Europese Unie, ons vooral moeten inzetten voor diplomatiek beraad, om zo beide partijen, enerzijds Iran en haar sjiitische achterban waaronder Irak en de VS, Israël, de EU, Rusland en Turkije. Als Trump zijn dreigementen van nog meer sancties aan Iran niet terugneemt en de huidige sancties niet bereid is die af te bouwen, is diplomatiek overleg op voorhand al kansloos. Ik herinner mijn lezers eraan dat in mijn vorige blog een kwatrijn van Nostradamus is geciteerd waaruit kan worden gelezen dat 450 jaar geleden al een Derde Wereldoorlog heeft aangegeven in het Midden Oosten in 2020, die 27 jaar gaat duren. Of die 27 jaar moet worden gezien in het tijdsbeeld van toen of van nu. Ik begrijp het standpunt niet dat minister van Defensie, Ank Bijleveld, in de media verwoordde dat de Nederlandse regering wel begrip voor voor de raketaanval bij Bagdad op de Iraanse generaal Qassem Soleimani, in opdracht van de Amerikaanse president. Zeker nu er twijfels zijn of Trump de Amerikaanse Grondwet niet heeft geschonden. Hijzelf vindt natuurlijk van niet, maar het is nog maar de vraag of hij in strijd met het Internationaal Recht heeft gehandeld. Een dag later werd er een burgervliegtuig met een Iraanse raket, per ongeluk wordt gesteld, uit de lucht geschoten. Iran heeft dat intussen toegegeven. Er vielen 167 doden.

8.000 werknemers van Sandd in grote onzekerheid

Ruim de helft van de zestienduizend medewerkers bij postbedrijf Sandd gaat mogelijk niet mee naar PostNL na de fusie op 1 februari, meldt de NOS. Voor veel van de 10.400 bezorgers van Sandd zou bijvoorbeeld het bod om bij PostNL te komen werken, niet haalbaar zijn. Zo bezorgen de werknemers van Sandd nu vooral op dinsdag en vrijdag, maar zou PostNL willen dat de bezorgers ook op andere dagen werken. Vooral de zaterdag zou een probleem vormen. Ook werkt PostNL anders. Daardoor zouden de bezorgers veel minder vrijheid hebben, en willen ze daarom niet bij PostNL aan de slag. Een woordvoerder van PostNL zegt in een reactie dat duizenden medewerkers hebben aangegeven bij PostNL te willen werken. Maar volgens de voorlichter is het te vroeg om het te hebben over hoeveel medewerkers van Sandd niet willen werken bij de branchegenoot. Alle 11.000 postbezorgers van Sandd hebben een baan aangeboden gekregen van PostNL, maar de woordvoerder geeft toe dat de voorwaarden niet voor iedereen uitkomen. “Sandd en PostNL zijn twee verschillende bedrijven. Bij Sandd bezorgen ze twee dagen. Bij PostNL bezorgen we vijf dagen. Iedereen moet voor zichzelf bepalen of dat past. Wij hopen dat we heel veel nieuwe mensen kunnen verwelkomen.” Dit nieuws komt niet als een verrassing. Dat had staatssecretaris Keizer van EZ zich ook moeten realiseren, maar nee, ondanks een negatief advies wist zij het beter. De fusie PostNL met Sandd moest doorgaan, ondanks dat de prestaties van PostNL steeds slechter worden. Brieven van 100 gram worden dure pakketjes, de prijs van de postzegel gaat omhoog en de prestaties dalen zienderogen: kerstkaarten waren soms wel 2 weken onderweg voordat ze de ontvanger bereikten en een gewone brief aan mij die op 30 december was verzonden viel pas op 8 januari in de bus.

Heel lang zal de volgende recessie niet meer op zich laten wachten en veel middelen om daar iets tegen te doen zijn er niet

Trouw publiceerde op de eerste werkdag van deze week op https://www.trouw.nl/economie/is-er-een-recessie-in-aantocht-aanwijzingen-genoeg~b9973791/ een artikel over “Reden genoeg om bang te zijn voor een recessie”. Een interessant artikel maar wat ik mis bij de beschouwing van de op ons afkomende risico’s mis ik de functie van de centrale eenheid waarom de economie draait. Dat is de stabiliteit van ‘geld’. Er is heel veel geld in omloop, maar dat betekent ook een lage rente, maar ook een steeds lagere waarde van ons spaargeld. En op het moment dat het volk denkt dat het geld geen waarde meer heeft, breekt een enorme inflatie uit. Dat gebeurde 100 jaar geleden al eens bij onze oosterburen, die de Eerste Wereldoorlog hadden verloren en aan de Geallieerden 132 miljard goudmarken aan herstelbetalingen moesten betalen. Dat geld hadden ze niet, waardoor een superinflatie uitbrak. Wat kostte een brood in twee jaar tijd (dec 1921-nov 1923) in de Weimar Republiek (nu Duitsland) van een heel brood van 800 gram: dec 1921: 3,20 mark; dec 1922: 130,40 mark; jan 1923: 200 mark; apr 1923: 380 mark; aug 1923: 55,2 duizend mark; nov 1923: 160,8 miljard mark. Daarna normaliseerde de prijzen weer, maar alle (spaar)gelden waren verloren gegaan. Voor de vergelijking met de prijs voor een heel brood van nu in guldens in relatie met de mark van toen: 3,20 mark 100 jaar geleden tegen 3,3 gulden nu.

Rutte, de lakei van het Witte Huis

De Nederlandse overheid is door de Amerikanen flink onder druk gezet om de verkoop van Nederlandse chipmachinetechnologie aan China te blokkeren. Doordat een exportvergunning werd opgeschort, kan ASML haar duurste technologie niet verkopen aan Chinese bedrijven. De regering-Trimp is al sinds 2018 bezig met een campagne om de verkoop van Nederlandse chiptechnologie te blokkeren, schrijft Reuters, op basis van ingewijden. In dat jaar gaf de Nederlandse overheid ASML, de wereldleider als het gaat om het bouwen van chipmaakmachines, een exportvergunning voor een geavanceerde technologie. Die vergunning werd onder druk van Amerikanen later niet verlengd, stelt Reuters. Het gaat om de kostbare EUV-machines, ASML’s paradepaardjes, waarmee de krachtigste chips gemaakt kunnen worden. ASML mag andere machines wel nog uitvoeren naar China. Door het intrekken van de vergunning werd er in ieder geval een order voor een EUV-machine geannuleerd. Dat kostte ASML $150 mln (€134 mln). Volgens het persbureau toont de actie van de VS aan hoe ver de Amerikanen willen gaan om geavanceerde technologie uit de handen van de Chinezen te houden. Maar ook hoe gedienstig premier Rutte is voor de eisen van de Amerikanen. Monique Mols, woordvoerder van ASML, wil niet zoveel kwijt over de zaak. Ze bevestigt aan RTL Z dat er op dit moment geen exportvergunning is. Een eerder afgegeven exportvergunning is verlopen en niet verlengd, bevestigt ze. Het Nederlandse ministerie van Buitenlandse Zaken weigert uitspraken te doen over bedrijven en individuele vergunningaanvragen, zegt woordvoerder Irene Gerritsen tegen RTL Z. “De Nederlandse overheid hanteert een case-by-case benadering op het gebied van exportcontrole. Bij de afweging om wel of geen exportvergunning af te geven, weegt de Nederlandse overheid zowel de economische belangen als veiligheidsbelangen mee”, zegt Gerritsen. (bron: RTLZ) Natuurlijk staan bij deze beslissing economische belangen op het spel voor het bedrijf, een exportorder van €134 mln en alle vervolgorders. Op de beurs daalde het fonds maandag 2,33%. Maar er spelen ook zeker politieke belangen op het spel. Wie, behalve Frankrijk en Italië, durven de dictaten van Trump terzijde te leggen. Rutte zeker niet, ook al bevinden wij ons in een tijdperk van dalende economische groei. .

Frankrijk en Italië waarschuwen de VS

De Franse minister van Financiën Bruno Le Maire heeft de Verenigde Staten gewaarschuwd dat het land zich niet moet wagen aan sancties tegen de digitaks. Dan zullen er vergeldingsacties volgen, zei de minister in een radio-interview met France Inter. De digitaks geldt voor grote techbedrijven met een omzet van boven de €750 mln per jaar, waarvan ten minste €25 mln in Frankrijk. Hieronder vallen onder meer Google en Facebook. Zij moeten sinds 2019 3% van de inkomsten die ze in Frankrijk genereren afdragen. De maatregel zou naar schatting in 2019 zo’n €400 mln binnenbrengen. “Als de Amerikanen zouden besluiten om sancties op te leggen tegen de digitaks, zullen wij dat vergelden”, aldus Le Maire. Zo zou Frankrijk meteen naar de Wereldhandelsorganisatie stappen als de VS dwars gaat liggen. De minister vertelde verder dat er over het onderwerp nog een telefoongesprek gepland staat met zijn Amerikaanse collega Steven Mnuchin. De taks ligt gevoelig in de VS. Meteen toen in juli 2019 de maatregel met terugwerkende kracht werd ingevoerd, kondigde Amerikaanse president Donald Trump een onderzoek naar de ingreep aan. Hij noemde invoertarieven als mogelijke reactie. Daar voegde Washington in december specifieke dreigementen aan toe: tarieven oplopend tot 100% zouden over Franse importproducten ter waarde van $2,4 mrd €(2,15 mrd) kunnen worden ingevoerd. Die heftige reactie schrikt andere Europese landen overigens niet af om vergelijkbare belastingen in te voeren: Italië kondigde in december een digitaks aan die in januari 2020 is ingegaan. Het lukt tot nu toe echter nog niet om in EU-verband een digitaks in te voeren, omdat sommige lidstaten bang zijn dat de belasting meer zou kosten dan opbrengen. Voor invoering moeten de lidstaten het unaniem eens zijn. Het laat nog maar eens zien hoe verdeeld en onmachtig de Europese Unie is in het voeren van een gemeenschappelijk handelsbeleid. Lees ook: Rutte, de lakei van het Witte Huis.

Het doel van het pensioenstelsel is om werknemers een waardevast inkomen te geven nadat het werkzame leven stopt

Daar schrijft https://jdreport.com/over-pensioenen-leugenachtige-politici-en-de-almachtige-dnb/ over dat het ooit de bedoeling was werknemers een ‘verzorgde oude dag’ te geven. In Frankrijk staken ze al weken tegen de voorstellen voor pensioenhervorming. Rob de Brouwer gebruikt de vergelijking tussen een metrobestuurder uit Parijs en een Amsterdamse buschauffeur om duidelijk te maken dat de Fransen mijlenver voor liggen. De Amsterdammer moet vijftien jaar langer werken en krijgt 40% minder pensioen. Terwijl de Nederlandse pot eind vorig jaar zo’n kleine € 1.700 mrd omvat. Genoeg voor 50 jaar, zonder beleggingsrendement. Over leugenachtige politici en De almachtige Nederlandsche Bank. We zijn in Nederland vergeten waarom het ook alweer ging: een goed pensioen.

Het kabinet wil het minimumloon niet verhogen

Een ambtelijke werkgroep heeft onderzoek gedaan en volgens minister Koolmees blijkt onder meer dat tussen 2011 en 2018 het minimumloon meer gestegen is dan het gemiddelde loon. De PvdA, SP en GroenLinks vroegen eerder om een verhoging van het minimumloon, dat nu €1653,60 per maand bedraagt. (bron: NOS)

Een pakketje van <100 gram is geen briefpost meer voor PostNL

PostNL hanteert vanaf dit jaar een strikt onderscheid tussen brieven en goederen. Dat is het het gevolg van veranderde internationale regelgeving ten behoeve van de veiligheid. Zo kunnen landen van te voren bepalen wat ze wel en niet accepteren, zegt woordvoerder Tahira Limon. Een pakketje van onder de 100 gram is nu geen brief meer en wordt voor €10 euro als pakket naar de Verenigde Staten verstuurd. Dat kostte tot nu toe €1,50. Het versturen van een artikel van 350 gram in een envelop naar de VS kostte €8,70; dat is nu €10. Alle goederenzendingen moeten voortaan voorzien zijn van een verzendlabel met barcode, laat PostNL weten. Daarnaast eisen landen dat de informatie over deze zendingen digitaal en vooraf wordt gedeeld. (bron: nu.nl)

Japanificatie komt eraan, dat is geen goed signaal

We waren er allemaal bang voor, het beleid van de ECB onder Mario Draghi kon onder critici niet veel steun vinden, schrijft https://www.dagelijksestandaard.nl/2020/01/oh-nee-daar-komt-de-draghi-uit-de-mouw-de-euro-kan-een-japan-scenario-verwachten/Het eindeloos bijdrukken van euro’s kon uiteraard niet lang goed gaan. Nu Draghi is afgetreden als president van de ECB komt hij natuurlijk met dit rampzalige toekomstbeeld. Ons wacht hetzelfde lot als de Japanners. Volgens Draghi stevenen we af op een Japan-scenario, wat erop neerkomt dat we een enorme deflatie van de munt kunnen verwachten. Op zich hartstikke logisch, voor het 24/7 laten draaien van de geldpersen voor 16.000 miljard euro’s komt nu een prijskaartje. Toch hebben we nog tijd om de ‘Japanificatie’ – de ludieke naam voor dit desastreuze toekomstbeeld – tegen te gaan, meent Draghi. Gelukkig hoeft hij nu niet meer zijn best te doen om dit te voorkomen. Draghi is nu president af en kan lekker genieten in een van zijn vakantiehuisjes terwijl Europese leiders hun hoofden breken over deze kwestie. „Dat dreigende scenario is nog geen voldongen feit. De eurozone heeft nog wat tijd om orde op zaken te stellen, maar de tijd hiervoor is niet oneindig. Beleidsmakers moeten dan wel gauw reageren. En hun beleid moet proactief, doortastend en gecoördineerd zijn.” Met inhoudelijke tips komt Draghi niet, mogelijk omdat die er niet zijn. De tekenen van een nieuwe eurocrisis zijn niet meer te missen, en moeten we Draghi c.s. hiervoor bedanken.

234 banen verdwijnen bij modewinkels

Modegroep FNG sluit vóór eind juli alle veertien vestigingen van kledingwinkel Promiss en 38 van Steps. In totaal blijven er daarmee van die laatste keten nog tien winkels geopend. FNG kondigde dit aan als deel van de strategie, waarmee meer wordt ingezet op online-verkopen. In de winkels zijn 108 vaste mensen en zijn 126 tijdelijke werknemers actief. Het bedrijf verwacht ongeveer de helft van hen binnen FNG te herplaatsen. “Met de medewerkers van de betreffende winkels worden individuele afspraken gemaakt conform het advies van de ondernemingsraad”, aldus het bedrijf. Welke locaties van Steps sluiten en welke open blijven, wordt nog bekendgemaakt. Online doen Steps en Promiss het goed: ruim de helft van de omzet van de merken komt van de digitale verkoopkanalen. “Dit vormt een uitstekende basis om vanaf nu de focus van Steps en Promiss volledig te richten op de verkoop via de eigen webshops en via online partners zoals Wehkamp en Zalando”, schrijft FNG. FNG is actief in de Benelux, en heeft naast Promiss en Steps ook onder meer Miss Etam, Claudia Sträter en Expresso in handen. Het bedrijf is beursgenoteerd. (bron: nu.nl)

Kledingketen Didi is door de rechter failliet verklaard

De keten bestaat sinds de jaren 80, heeft 81 winkels in heel Nederland en telt 350 banen. Wat er met de winkels en het personeel gaat gebeuren is nog onduidelijk. De winkels blijven voorlopig open, de webshop van het bedrijf is al wel gesloten. (bron: NOS)

De Europese Raad, Polen uitgezonderd, staat achter de Green Deal van de EC

De nieuwe Europese Commissie slaat wel enkele piketpaaltjes diep in de grond, maar dan ook alles wat de EU-besluitvormingsmachine (de 27 regeringsleiders en het Europees Parlement) de komende jaren voortbrengt, moet in het teken staan van de strijd tegen klimaatverandering. Energie, transport, landbouw, industrie, handel met de rest van de wereld, biodiversiteit, investeringen, afval, kringloopeconomie, lucht-, water- en bodemkwaliteit – alles moet zich voegen naar dat ene doel: nul CO2-uitstoot in 2050, ofwel ‘klimaatneutraliteit’. Belangrijke randvoorwaarde: niemand mag achterblijven. Energierekeningen moeten omlaag in plaats van omhoog (bijvoorbeeld door betere woningisolatie), de gele hesjes moeten weer gedragen worden waarvoor ze oorspronkelijk zijn bedoeld. In de gepresenteerde stukken op hoofdlijnen vliegen de ideeën in het rond: klimaatneutrale staalproductie in 2030; een CO2-heffing op importproducten uit landen die het niet zo nauw nemen met die uitstoot; het aanpakken van de scheep- en luchtvaart (sectoren die in het Klimaatakkoord van Parijs de dans nog ontsprongen); een verplaatsing van 75% van het transport over de weg naar het spoor of de binnenwateren.

Planning Green Deal:

Januari 2020
Presentatie van het Just Transition Mechanism (rechtvaardig overgangsmechanisme) van tientallen miljarden euro’s om regio’s die het meest afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen te ondersteunen bij de omschakeling;

Maart 2020
Voorstel voor een Europese Klimaatwet. Daarmee moet het doel ‘nul CO2-emissies in 2050’ wettelijk worden vastgelegd;

Juni 2020
Beoordeling van de nationale energie- en klimaatplannen;

Oktober 2020
Concreet plan voor CO2-reductie van minstens 50% (mogelijk 55%) in 2030 (ten opzichte van 1990 – het huidige EU-doel is 40%);

Juni 2021
Herziening energiewetgeving om aan 2030-doel te voldoen;

Juni 2021
Voorstel om CO2-emissiehandel uit te breiden met scheepvaart en om luchtvaartuitstoot te belasten (beide sectoren zijn buiten het Klimaatakkoord van Parijs gehouden).

Groene eed: richt geen schade aan

In een van de documenten, bedoeld voor intern commissiegebruik, is sprake van een ‘groene eed: richt geen schade aan’. Met dat motto wil de commissie-Von der Leyen alle EU-regels, oud en nieuw, napluizen op effecten die het bereiken van het hoofddoel van de Green Deal bemoeilijken. Ook het investeringsbeleid moet donkergroen worden. De Europese Investeringsbank, de grootste publieke geldverstrekker ter wereld, moet wat Von der Leyen betreft, een klimaatbank worden. Want uiteraard gaat ook de groene deal grotendeels over geld. Eerdere plannen voor een ‘Just Transition Fund’, een fonds dat landen en regio’s moet helpen om hun fossiele economie om te vormen in een duurzamere (denk aan Polen), worden opgewaardeerd tot een ‘overgangsmechanisme’, dat ook technische en andersoortige ondersteuning biedt. De presentatie daarvan is uitgesteld naar volgende maand. Het is voor de commissie immers lastig strooien met beloftes over geld als de onderhandelingen over de nieuwe meerjarenbegroting (2021-2027) zo muurvast blijven zitten. De regeringsleiders spraken er weer over op hun EU-top van de afgelopen twee dagen, maar de gezichten in Brussel staan nog steeds somber. De meeste aandacht op die top ging uit naar de tweede poging om alle landen achter het 2050-doel voor klimaatneutraliteit te krijgen. In juni lagen Estland, Hongarije, Polen en Tsjechië dwars. Inmiddels is Estland aan boord en zit er beweging in de drie andere landen. Komt de EU over de brug met geld? Zo staat of valt het succes van Timmermans’ groene-deal-lancering bij unanieme steun van de lidstaten voor het hoofddoel. De green deal gaat om een breed scala aan ingrijpende groene maatregelen. Zo worden de eisen van vervuilende voertuigen aangescherpt: de nieuwe generatie (vracht)auto’s en bussen moet schoner zijn. Subsidies verdwijnen en de lasten worden verhoogd. RTLZ: : “Elektrisch of op waterstof rijden wordt stevig gestimuleerd. Concreet wil de nieuwe Commissie een miljoen laadpunten voor elektrische voertuigen of voertuigen op waterstof. Ook aan de scheep- en luchtvaart is gedacht. Die moeten meer gaan betalen voor hun CO2-uitstoot.” Daar blijft het niet bij. De Commissie wil ook onder meer dat de industrie voldoet aan de klimaatdoelstelling. Het voorstel gaat ervan uit dat er 2.000.000.000 nieuwe bomen aangeplant worden en dat de landbouw minder pesticiden, antibiotica en kunstmest gaan gebruiken. Achter de Green Deal zit een gigantische financiële architectuur, verdeeld over drie fondsen. Allereerst moet er een ‘transitiefonds’ komen, oplopend tot zelfs €100 mrd. Daarnaast is er het moderniseringsfonds, specifiek bedoeld om Oost-Europese lidstaten te helpen. Dat fonds wordt gevuld via het bestaande systeem van emissiehandel. Maar het belangrijkste is het klimaatinvesteringsfonds. Een pot van €1 biljoen. Dankzij de Europese Investeringsbank (EIB), een groot investeringsfonds van de voor strategische investeringen. Dit moet zorgen voor een golf aan groene investeringen.”. Er zijn ook kritische reacties: De zogeheten ‘Green Deal’ van de Europese Commissie gaat milieuorganisaties niet ver genoeg. Greenpeace noemt de plannen die Brussel heeft om de EU te verduurzamen onvoldoende en te vaag. Volgens Milieudefensie houdt de commissie nog te veel taboes in stand. ,,Meer CO2-belasting heffen en intussen doorgaan met het uitdelen van tientallen miljarden subsidies voor olie, gas en kolen is dweilen met de kraan wagenwijd open’’, meent directeur Donald Pols. Het is een understatement om de zogenoemde Green Deal van de Europese Commissie (EC) ambitieus te noemen, zeggen deskundigen. De grote vraag is wat er uiteindelijk van terechtkomt. De komende tijd is er volgens de Commissie jaarlijks €260 mrd voor nodig om de Europese Unie te verduurzamen. De CO2-uitstoot moet in 2030 minimaal de helft minder zijn als in 1990, en in 2050 zijn teruggebracht naar nul. Illusies? Droombeelden? We zullen nu eerst moeten zien of de 27 EU-lidstaten in staat zijn, technisch, financieel, organisatorisch in staat zijn deze enorme inspanning succesvol uit te voeren. Ik zal het einde van dit project niet meemaken. Voortijdig zal ik afhaken, maar mijn kleinkinderen zullen het antwoord kunnen geven of het een groot succes wordt en of Europa in staat zal zijn de afremmers van dit moment, de VS, China, Australië, Saoedi-Arabië en Rusland, mee te krijgen en er een mondiale aanpak van te maken. Ik sta positief over de verduurzaming van het klimaat, het milieu en de natuur. Daarover geen enkele discussie. Maar moeten al onze energie en alle financiële middelen inzetten om een deelprobleem op te lossen? Mijn antwoord daarop is NEE. De doelstellingen waarvoor de EC van VDL zich in moet gaan zetten, beslaan een veel breder scala dan de klimaatproblematiek. Energie, transport, landbouw, industrie, handel met de rest van de wereld, biodiversiteit, investeringen, afval, kringloopeconomie, lucht-, water- en bodemkwaliteit zijn net zo belangrijk voor de inrichting van de samenleving voor generaties in de komende drie decennia. Daarover geen woord. Ik heb hier al eerder, meerdere malen, aandacht gevraagd in relatie met de Europese Unie en Rutte III. Voor Prinsjesdag heb ik Hugo de Jonge, kandidaat politiek leider van het CDA, een open brief geschreven waarin ik schrijf: Wij hebben de plicht vorm te geven aan een samenleving van morgen, niet door het huidige maatschappij hier en daar wat op te lappen, bij te spijkeren, maar een complete nieuwbouw te laten ontwerpen door ‘architecten’. Het bestuur van de ‘onderhoudsmonteurs’ moeten we snel achter ons laten. Die hebben verzuimd opdrachten gegeven om blauwdrukken te ontwerpen voor de toekomst van een nieuwe samenleving, een nieuw arbeidsethos, onderwijs, machtsverhoudingen, wonen, zorg, veiligheid, zekerheid en privacy waarin burgers kunnen leven en werken met algoritmen, kunstmatige Intelligentie (robotisering), beperking van de macht van de mega-techbedrijven, internet of things, onze democratie en veranderingen als gevolg van revolutionaire technische (nano- en quantum) en digitale ontwikkelingen. Wij hebben al een achterstand van tien jaar en moeten nu aan de slag: er moeten blauwdrukken komen, waarvoor draagvlak moet komen in het bedrijfsleven en bij ‘boeren, burgers en buitenlui. ‘Daarna moet de ‘spa in de grond’. Als we daar vandaag mee beginnen duurt dat hele proces zeker nog tien tot vijftien jaar. Waar wachten we op? Alle aandacht van ‘Brussel’ moet nu hiernaartoe zonder het klimaat, milieu en natuur te verwaarlozen.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 10 jan 2020; week 2: AEX 610,43; Bel20 4009,84; CAC40 6.037,11; DAX30 13.483,31; FTSE 100 7.587,85; SMI 10.639,49; RTS (Rusland) 1614,69; DJIA 28.823,77; NY-Nasdaq 100 8.966,64; Nikkei 23.850,57; Hang Seng 28.638,20; All Ords 7.041,90; SSEC 3.092,29; €/$1,112; BTC/USD $8.055,76; 1 troy ounce goud $1562,10, dat is €45.125,07 per kilo; 3 maands Euribor -0,395%; 1 weeks -0,514%; 1 mnds -0,463%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,109% 10 jaar VS 1,839%; 10 jaar Belgische Staat 0,027%; 10 jaar Duitse Staat -0,229%; Franse Staat 0,051%; VK 0,697%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,52%; 10 jaar Japan -0,049%; Spanje 0,44%; 10 jaar Italië 1,332%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,675.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden stabiel. De goudprijs noteerde licht hoger, de meeste rentetarieven noteerden hoger. De bitcoin was hoger. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,2%; Nederland 0,311%; Duitsland 0,319%; Japan 0,4391%; Frankrijk 0,869%; GB 1,262%; Spanje 1,338%; Canada 1,716%; VS 2,2805%; Italië 2,396%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,58%; Duitsland -0,497%; Denemarken -0,452%; Nederland -0,457%; Frankrijk -0,332%; België -0,348%; Japan -0,1084%; Spanje -0,087%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 11012020/513 De rente blijft verder stijgen

UPDATE 04012020/512 Het ontbijt van de toekomst: wier eten in een houten huis

De kwatrijnen van de Franse visionair Nostradamus over 2020

Nadat ik mijn verwachtingen voor de komende tien jaar in het laatste blog van 2019 had gepost, kwam ik de verwachtingen tegen die Nostradamus (1503-1566), een Franse apotheker, astroloog en visionair op papier heeft gezet. In 1524 kreeg hij zijn eerste visioenen, die hij vanaf 1555 uitgaf in de vorm van kwatrijnen, vier regelige verzen, waarin hij zijn voorspellingen vormgaf, in totaal 3535. De Prophéties beslaan een periode van 1524 tot het einde der wereld in 3797. De teksten van de kwatrijnen zijn vaak schimmig en mysterieus, waardoor veel voorspellingen pas achteraf kunnen worden verklaard. Daardoor wordt getwijfeld over de waarheid ervan. Hij voorspelde Napoleon en Adolf Hitler, maar iedere 50 tot 100 jaar staat er ergens op deze wereld wel zijn dictatoriale leider met waandenkbeelden op. Toch komen ‘kenners’, vaak paragnosten, ieder jaar weer met voorspellingen die zij menen te kunnen herkennen in de kwatrijnen. Zo wordt op https://nostradamus2020.com/ gemeld waarop wij ons dit jaar moeten voorbereiden.

2020 presidentsverkiezingen: Trump wint opnieuw, maar de sjamanen in Peru verwachten dat juist niet. Het kwatrijn waarnaar wordt verwezen luidt: “De ballingen vanwege woede en darmhaat zullen een grote samenzwering teweegbrengen tegen de koning. In het geheim zullen zij vijanden als een bedreiging plaatsen, en zijn eigen oude tegen hen opstandigheid.” Dit kwatrijn zou verwijzen naar een man die een machtige staat leidt (Donald Trump, de president van de VS), naar politieke intriges, conflicten en een ‘koning’ in gevaar. Hoewel van alle kanten aangevallen, wordt Trump herkozen als president van de VS.

Destructieve aardbevingen De profeet kondigde het optreden van een sterke aardbeving in de toekomst aan die zal leiden tot het zinken van de hele staat Californië onder het water van de oceaan. Ook voorspelde de ziener het optreden van enkele rampen die de wereldkaart radicaal zullen veranderen, en ook het uitbreken van de Derde Wereldoorlog, die in het Midden-Oosten zou beginnen. Nostradamus voorspelde een grote aardbeving in 2020 , in Amerika. In de Nieuwe Wereld (de West Lands) lijkt Californië de logische gok te zijn. Dit zal gebeuren de volgende keer dat Mercurius retrograde is in Kreeft (tussen 18 juni en 12 juli). Europa is dit jaar niet veiliger tegen aardbevingen. Het gaat er niet om of er een seism zal plaatsvinden, de vraag is wanneer het precies in 2020 zal gebeuren. De volgende aardbeving zal tussen de 7 en 7,4 graden meten op de schaal van Richter, en het zal plaatsvinden in Turkije.

Economische crisis in 2020 Staan we op het punt van een economische crisis in 2020? De meningen van analisten van over de hele wereld zijn verdeeld, maar niemand ontkent dat zwarte wolken zich hebben verzameld boven de wereldeconomie. Honderden gesloten hedgefondsen gaan failliet en de internationale wisselmarkt zal in korte tijd moeten sluiten – misschien zelfs voor een week, om de paniek van het verkopen van aandelen te stoppen, die de aandelenmarkten langzaam zal omhullen. Nostradamus voorspelde ook de crisis van 2008 en in 2020 zijn de dingen niet geweldig: – de wisselmarkten bevinden zich in een vrije val en hebben paniekniveaus bereikt – het einde van de crisis is nog steeds uit het zicht – de Verenigde Staten kampen al enkele jaren met een economische stagnatie – de economische fundamenten zijn vandaag niet langer van toepassing.

Brexit in 2020 – A Great Empire Will Fall “Bij een grote brug in de buurt van een ruime vlakte zal de grote leeuw met de keizerlijke troepen een val buiten de strenge stad veroorzaken. Door angst worden de poorten voor hem ontgrendeld.” De verhoogde muur vertegenwoordigt Groot-Brittannië, dat de Europese Unie in 2020 zal verlaten en een economische ineenstorting zal veroorzaken. Dit besluit zal historisch blijken te zijn en het zou kunnen leiden tot de val van het Verenigd Koninkrijk omdat Wales, Schotland en Noord-Ierland niet instemt met de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie.

Engeland krijgt een nieuwe koning Het Nostradamus-kwatrijn geeft niet aan of koningin Elisabeth, de vorst met het langste bewind, zal sterven, of de reden waarom Groot-Brittannië een nieuwe koning zal krijgen.

Bosbranden op een duizelingwekkende schaal Bosbranden komen voor in Europa: Griekenland, Kroatië en hittegolven zullen landen zoals Portugal, Spanje, Nederland, Duitsland en Frankrijk treffen. In 2020 wordt Amerika gesmolten door bosbranden en extreme hitte: New Mexico en Californië, New Mexico, Palm Springs, Los Angeles. Nostradamus voorspelde bosbranden in Australië: “de lucht wordt verduisterd, de velden worden verbrand door hitte”

Recordaantal stormen Volgens de voorspelling van Nostradamus zal het jaar 2020 een recordaantal stormen registreren dat zal veranderen in orkanen. Amerika wordt het slachtoffer van enkele van de sterkste tornado’s die ooit zijn geregistreerd. Sommige van de tornado’s hebben een diameter van 1,6 km en zullen in een lijn vegen tot 48 km, met een windsnelheid van meer dan 320 km / u.

Zeeniveau stijgen Zeespiegelstijging – in de kwatrijnen wordt voorspeld dat stukken van wat tegenwoordig bekend staat als Antarctica zich zullen losmaken en smelten, wat zal leiden tot een stijging van de zeespiegel met enkele meters. De wetenschappers vestigen ook aandacht op deze kwestie. Ze beweerden dat de temperatuur van vandaag ook 3 miljard jaar geleden was geregistreerd toen het oceaanniveau veel hoger was dan nu. De gevolgen van deze toename kunnen orkanen, overstromingen, veel vluchtelingen, water- en voedselcrisis en wereldwijde conflicten zijn.

Grote oorlog Een grote oosterse macht zal de oorlog winnen tegen een andere grote westerse macht / China versus de VS – de voorspelling van de Franse apotheker/arts zou uit kunnen komen, gezien de beweringen van Amerikaanse economie-experts, die het hebben over de VS en het economische beleid van Trump met betrekking tot importbeperkingen , en ondanks de verzekering van Trump, voorzien zij een somber scenario.

Geïmplanteerde chips De Franse ziener had in een van zijn visioenen gezien hoe mensen op straat zullen lopen met chips in hun lichaam. In werkelijkheid heeft een Amerikaans bedrijf uit Wisconsin dit idee al in praktijk gebracht. De werknemers hadden chips geïmplanteerd om de insignes en aanwezigheid op het werk te vervangen.

Mensen zullen op de maan leven In een van zijn visioenen zag Nostradamus mensen op de maan leven in 2020; aan de andere kant beweren wetenschappers dat NASA volgend jaar Moon-expedities plant. Volgens Nostradamus zal Kim Jong-Un worden onttroond door zijn volk, dat zal rebelleren. Rusland zal bij dit conflict betrokken raken en het beeld van Rusland zal voor altijd veranderen. De oorspronkelijke test van deze voorspellingen werd geschreven in oktober 2019. Toen waren er nog geen bosbranden in Australië in North South Wales en Victoria, was de noodtoestand daar nog niet ingesteld, als gevolg van de bosbranden, die nog niet beheersbaar en de hitte van soms >40 graden en de straffe winden. Ook was er toen nog geen aanslag gepleegd op Poetin, die inmiddels verijdeld is. En dat de raketaanval van de Amerikanen, waarvoor Trump opdracht zou hebben gegeven, op een vliegveld in Bagdad waarbij generaal Qassem Soleimani, die leiding gaf aan het Quds-korps, een speciale eenheid van de Iraanse krijgsmacht IRG, om het leven kwam. Hij was in die hoedanigheid de machtigste legerleider van het land. Soleimani was een prominent figuur binnen het Iraanse regime en een nationale bekendheid. Naast de generaal zou volgens persbureau Reuters ook commandant Abu Mahdi Al Muhandis gedood zijn. Hij gaf leiding aan de Popular Mobilisation Forces, een Iraakse groep milities die steun krijgt van Iran.De twee legerleiders zouden samen in een voertuig hebben gezeten, toen dat werd geraakt door Amerikaans geschut. Een ander voertuig met lijfwachten werd ook door Amerikaanse wapens getroffen. Iran heeft ‘ernstige vergelding’ aangekondigd. Vanuit de hele wereld worden de drie partijen, de VS, Iran en Irak, opgeroepen te de-escaleren om uitbreiding van het conflict te voorkomen.

Wat onthult Nostradamus ons voor 2020, staat op https://www.yearly-horoscope.org/nostradamus-predictions/. In het kort samengevat: economische crises, beurscrash, afwijkende sociaal-politieke ontsporingen leiden tot de dramatische degradatie van het handelen en de gevoelens van mensen. Vanuit een geoklimatisch oogpunt zal de noodzaak om de aarde te zuiveren en in evenwicht te brengen leiden tot orkanen, overstromingen, aardbevingen en vulkaanuitbarstingen. Het jaar 2020 markeert een heilig moment, gunstig en tegelijkertijd gevaarlijk in de geschiedenis van de mensheid, bedoeld om zowel rampen als openbaringen te veroorzaken. En de voorgaande jaren luidden dit vreselijke, maar toch geweldige potentieel in. Het kritieke jaar 2020 betekent niet noodzakelijk een einde, maar eerder een fundamentele transformatie van de wereld waarin we leven, een wedergeboorte van de mensheid op een nieuw spiritueel niveau. Het uitbreken van de Derde Wereldoorlog (WW3). De meeste cryptische berichten van Nostradamus lijken dood en vernietiging te voorspellen. Volgens zijn profetieën zal na de opkomst van de derde antichrist een 27 jaar verwoestende oorlog uitbreken tussen twee grote wereldmachten. Dit is hoe de profetie klinkt: “In de stad van God zal er een grote donder zijn. Twee broers worden verscheurd door chaos, terwijl het fort blijft bestaan. De grote leider zal bezwijken. De derde grote oorlog zal beginnen wanneer de grote stad in brand staat.” Donald Trump zal aan een mysterieuze ziekte lijden. Nostradamus voorspelde een zeer gewelddadig jaar, een gewapend conflict in het Midden-Oosten. Wat Donald Trump betreft, voorspelde de profeet dat hij aan een mysterieuze ziekte zou lijden en dat een familielid van de Amerikaanse president het slachtoffer zal worden van een verkeersongeluk. Grote financiële crisis: een dreigende marktcrash. De korte, maar krachtige val van de bekendste Amerikaanse aandelenindex begin dit jaar veroorzaakt wereldwijde effecten, waardoor veel mensen aan een nieuwe crisis zijn gaan denken. Er wordt aangenomen dat Nostradamus naar paus Franciscus verwees in kwatrijnen 2.97 en 5.31. Maar de Franse profeet voorspelde de dood van een paus in 2020. De opvolger van paus Franciscus zal een “jonge man” zijn die “een hoge positie zal krijgen” in 2020. De kwatrijnen interpretaties beweren dat de nieuwe paus een schandaal in de Katholieke Kerk zal creëren, die zal duren tot 2029. Paus Franciscus zal de laatste echte paus zijn, terwijl zijn opvolger een paal zal zijn waarvan het pausdom zal leiden tot de verdwijning van Rome, en die in feite de laatste soevereine paus zal zijn. “In de laatste vervolging van de Heilige Roomse Kerk, zal Peter de Romein regeren, die zijn kudde zal voeden te midden van vele beproevingen, waarna de zeven gehavende stad zal worden vernietigd en de vreselijke Rechter het volk zal oordelen. Het einde.” De klimaatveranderingen zullen de planeet beïnvloeden en de wereldleiders zullen maatregelen tegen vervuiling gaan nemen. Er zullen orkanen en aardbevingen plaatsvinden in sommige delen van Noord-Amerika. Er zullen overstromingen zijn in veel landen uit Europa (Italië, Tsjechië, Groot-Brittannië), een continent dat veel terroristische aanvallen zal doorstaan. In het Midden-Oosten zal het extremisme op basis van religie toenemen. Een grote aardbeving zal het gebied tussen Californië, VS en Vancouver, Canada treffen. De Europeanen en Amerikanen zullen geconfronteerd worden met de immigrantenkwestie en de terroristische aanslagen zullen steeds krachtiger worden. Tja, het is nogal wat, hoeveel drama er op ons afkomt. Hoeveel daar in werkelijkheid van gaat plaatsvinden weten we over 360 dagen. Een aantal zaken zijn voorspelbaar, ook zonder visioenen: economische teruguitgang, problemen in de financieel/monetaire wereld, de tegenvallende gevolgen van de Brexit, toenemende sociale onrust, afnemend vertrouwen in onze politieke leiders, de natuur die zal reageren op de stijgende temperatuur van de zee en de lucht. In hoeverre de tektonische platen van de Mid-Atlantische Rug (midden in de Atlantische Oceaan) en de San Andreasbreuk (aan de Westkant van de VS) in beweging gaan komen en zware aardbevingen kunnen veroorzaken, gepaard gaand met tsunami’s. Maar van alle waarschuwingen voor een bewogen 2020 trekken beleggers zich niets aan. Die vertrouwen erop dat het monetaire beleid van de centrale banken hen niet in de steek zal laten en de markten ruim van gratis geld zullen blijven voorzien. En toch is dat beleid eindig en die omslag, hoe klein die ook moge zijn, zal onrust veroorzaken op de financiële markten. Bomen groeien nu eenmaal niet tot in de hemel.

Frauderen in de zorg is simpel voor zorgaanbieder

De thuiszorg moest opgeschoond worden en wat het kabinet Rutte er toen mee gekomen is is desastreus: oplichting is een koud kunstje geworden dat honderd miljoen per jaar kost. Ik geloofde mijn ogen en oren niet meer na het zien van de eerste uitzending van Nieuwsuur van dit jaar. Het Openbaar Ministerie trok aan de bel omdat er veel meer zorgfraudeurs zijn dan het Openbaar Ministerie (OM) aankan en omdat het nieuwe fraudeurs veel te makkelijk wordt gemaakt om te frauderen, zegt Officier van Justitie Laurien van Haeringen, waardoor de problemen alleen maar groter worden. Het OM en zorgverzekeraars schatten dat frauduleuze zorgaanbieders jaarlijks honderden miljoenen euro’s opstrijken. Zorgbureaus declareren bijvoorbeeld thuiszorg die nooit geleverd wordt, er wordt gefraudeerd met persoonsgebonden budgetten, of er worden neppatiënten en zorgverleners ingezet. Iedereen kan zo een zorgbureau beginnen en tienduizenden euro’s opstrijken voor niet-geleverde zorg, zegt Aad de Groot van zorgverzekeraar DSW. “Als je makkelijk geld wilt verdienen, en je hebt geen moraal, dan begin je een zorgonderneming”, aldus De Groot. “Wij zien zeker niet dat het beter gaat, eerder zien we dat het slechter gaat de afgelopen jaren.” Het OM laat weten over te weinig capaciteit te beschikken om de problemen aan te pakken. “We zouden onszelf de hele dag bezig kunnen houden met pgb-fraude”, zegt officier van justitie Van Haeringen. “Maar dat doen we niet, want we hebben nog een heleboel andere zaken. Wij kunnen het niet oplossen zolang die kraan open blijft staan”, aldus de officier van justitie. De fraude vindt vaak plaats in gesloten gemeenschappen, variërend van een streng christelijke plattelandsgemeenschap tot groepen met een migrantenachtergrond, blijkt uit onderzoek van Nieuwsuur. Het kabinet startte in 2018 met de aanpak van fraude met zorgdeclaraties, door ‘waakhonden’ en een waarschuwingsregister in te zetten. Volgens het OM heeft het plan ‘Rechtmatige Zorg – Aanpak van fouten en fraude 2018-2021’ nog geen vruchten afgeworpen. (bron: NOS) Ik zeg het nog maar eens ‘honderden miljoenen per jaar onterecht declareren en dat betaald krijgen ook, zonder dat er onderzoek wordt ingesteld naar de onderliggende verantwoording ervan’. Hoe is dat in Gods naam mogelijk? Waarom checkt het ministerie niet waarmee de ‘waakhonden’ bezig zijn en welke resultaten dat heeft opgeleverd bij zorgkantoren. Geen diploma’s of een Verklaring van Gedrag (VOG), alleen een inschrijving bij de Kamer van Koophandel. Meer is er op dit moment niet voor nodig om een professioneel zorgbedrijf te beginnen, vervolgens cliënten met een psychiatrische achtergrond of lichte verstandelijke beperking te werven en pgb-gelden te innen. Het formulier is simpel en legt weinig plichten op. Zo hoeft het zorgkantoor geen jaarrekening van een account te overleggen, met een goedkeurende verklaring over de juistheid van de ingediende declaraties aan de hand van de onderliggende administratie. Dat zou toch het minste moeten zijn. Verder zou bij elke declaratie een getekende verklaring moeten worden gegeven waaruit moet blijken dat er niet is gefraudeerd.

Irak waarschuwt voor de gevolgen van de raketaanval in Bagdad

Hierbij kwam de Iraanse generaal Qassem Soleimani om het leven. Rusland en China reageren bezorgd. Op https://www.standaard.be/cnt/dmf20200103_04790320?_section=69416641&utm_source=standaard&utm_medium=newsletter&utm_campaign=middagupdate&adh_i=aa4a2bcb8a6e9a66c3ebcaf0197c0723&imai=&M_BT=3689030122331 staat een verslag van de ontwikkelingen van de raketaanslag. Na de dood van de Iraanse generaal Qassem Soleimani in een Amerikaanse aanval in Irak, zijn bijna overal in Iran mensen op straat gekomen om tegen de Verenigde Staten te manifesteren. Vooral bij het vrijdagsgebed vielen harde woorden voor Washington, zoals ‘dood aan de VS’ en ‘wraak, wraak’. ‘De begrippen veiligheid en ontspanning kunnen de Amerikanen vanaf nu maar beter vergeten’, aldus de geestelijke Ahmad Chatami bij het vrijdagsgebed in Teheran. Mediaberichten gewaagden van honderdduizenden manifestanten in Iran. Volgens de geestelijke mag de Amerikaanse president Donald Trump er zeker van zijn dat Iran ‘het bloed van Soleimani wreken’ zal en dat ‘zijn dagen in donkere nachten’ zullen veranderen. De Iraanse Nationale Veiligheidsraad moet beslissingen nemen over maatregelen tegen de Verenigde Staten. Aan de spoedzitting op vrijdag zal president Hassan Rohani, enkele van zijn ministers en de generaals van de Iraanse Revolutionaire Garde deelnemen, aldus de Iraanse staatstelevisie. De generaals waarschuwden de Verenigde Staten. ‘Het Witte Huis kan al de doodskisten bestellen voor haar troepen in de regio’, aldus vicecommandant Mohammad Reza Naqdi. Ook de woordvoerder van de Garde sprak dergelijke taal. ‘Vandaag kunnen de Amerikanen en de Zionisten zich nog verheugen over de dood van de generaal. Maar wij zullen die vreugde snel in treurnis veranderen’, aldus de woordvoerder. ‘We hebben de agressieve dreiging van de Iraanse Quds-strijdkrachten onder leiding van Qasem Soleimani altijd erkend. Nu hij dood is, dringen we er bij alle partijen op aan om te de-escaleren. Het conflict voorzetten is in niemands belang’, zegt de Britse minister van Buitenlandse Zaken Dominic Raab in een mededeling. Ook de Duitse regering roept op tot terughoudendheid. ‘Nu is de-escalatie nodig’, zei woordvoerster Ulrike Demmer. Ze beschreef de Amerikaanse aanval als een reactie op een reeks provocaties van Iran en gaf geen rechtstreekse kritiek op de demarche van de VS. Charles Michel, voorzitter van de Europese Raad, heeft na de Amerikaanse aanval op de Iraanse generaal Soleimani opgeroepen tot een de-escalatie van het conflict. ‘Er is een risico op een algemene opflakkering van geweld in de hele regio, en op de opkomst van obscure terroristische krachten die gedijen in tijden van religieuze en nationalistische spanningen’, waarschuwt Michel in een korte persmededeling. Michel: ‘Irak blijft een erg fragiel land. Te veel wapens en te veel militia’s vertragen het proces naar de terugkeer van het normale dagelijkse leven voor de Iraakse burgers. De cyclus van geweld, provocaties en vergeldingen die we de afgelopen weken in Irak hebben gezien moet stoppen. Verdere escalatie moet tot elke prijs worden vermeden.’ De Navo volgt de situatie in het Midden-Oosten van nabij op, na de Amerikaanse aanval in Irak. De verdragsorganisatie heeft een trainingsmissie in Irak. ‘We staan in nauw en regelmatig contact met de Amerikaanse autoriteiten’, zegt Dylan White, waarnemend woordvoerder. ‘Op vraag van de Iraakse overheid draagt de Navo-missie in het land bij tot de versterking van de Iraakse troepen. De missie verhindert de terugkeer van IS. De veiligheid van ons personeel in Irak is van het grootste belang. We blijven alle nodige voorzorgsmaatregelen treffen.’ Op een Navo-top in 2018 drukten de leiders van de verdragsorganisatie hun bezorgdheid uit over de ‘destabiliserende activiteiten van Iran in de bredere regio van het Midden-Oosten… waaronder de Iraanse steun aan een reeks actoren die niet aan een staat zijn gebonden’. De Iraanse opperste religieuze leider, ayatollah Ali Khamenei, heeft meteen een nieuwe leider aangesteld voor de Quds-brigades. ‘Na de martelaarsdood van de glorieuze generaal Qassem Soleimani benoem ik brigadegeneraal Esmaïl Qaani als commandant van de Quds-strijdkrachten van de revolutionaire garde’, zegt Khamenei op zijn officiële website. In Israël, bondgenoot van de VS en vijand van Iran, is een verhoogde staat van paraatheid. Het land bereidt zich voor op mogelijke wraakacties. Premier Benjamin Netanyahu onderbreekt zijn buitenlandse missie in Griekenland en keert naar Israël terug. Defensieminister Naftali Bennett heeft de top van het leger en de veiligheidsdiensten bij hem geroepen. Hamas, de radicale Palestijnse beweging die aan de macht is in de Gazastrook, heeft de Amerikaanse aanval op de Iraanse generaal daarentegen al veroordeeld en spreekt van ‘een Amerikaanse misdaad die de spanningen in de regio zal doen toenemen’. De (Belgische) FOD Buitenlandse Zaken laat weten de situatie te monitoren, en roept Belgen op zeer voorzichtig te zijn in het land en hun verblijf te registreren. In Irak verblijven momenteel een kleine 100 Belgen, onder wie 35 in Bagdad. ‘Het gaat wel enkel om mensen die officieel zijn aangemeld bij de ambassade of op de website Travellers Online’, zegt woordvoerder Karl Lagatie. Nederlanders worden opgeroepen om Bagdad te verlaten, als dat op een veilige manier kan. De VS riepen hun burgers ook al op om Irak onmiddellijk te verlaten. Rusland, een bondgenoot van Iran, waarschuwt voor de gevolgen van de moord. Volgens dat land zal de ‘gewaagde’ Amerikaanse aanval zich vertalen in ‘een verhoging van de spanningen in de regio’. ‘Wij verzoeken dringend aan alle betrokken partijen, vooral de Verenigde Staten, om hun kalmte te bewaren en terughoudendheid te tonen, om een nieuwe escalatie van de spanningen te vermijden’, aldus een woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, Geng Shuang. ‘Het uitvoeren van fysieke liquidatie-operaties tegen leidende Iraakse figuren of van een bevriend land op Iraakse grond is een flagrante schending van de Iraakse soevereiniteit en een gevaarlijke escalatie die een verwoestende oorlog in Irak, de regio en de wereld veroorzaakt’, zegt de ontslagnemende Iraakse premier Adel Abdel-Mahdi. De hoogste leider in Iran, ayatollah Ali Khamenei, reageerde dat de dood van de machtige generaal gewroken zal worden. Hij riep ook op tot drie dagen van nationale rouw in het land. ‘Hij is een martelaar geworden door zijn onvermoeibare werk gedurende al die jaren. (…) Als God dat wil zal zijn werk hier niet stoppen en er wacht de criminelen, die zijn bloed en dat van andere martelaars, aan hun handen hebben een meedogenloze wraak’, aldus Khamenei op Twitter. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif noemde de Amerikaanse aanval een ‘dwaze escalatie’ en ‘extreem gevaarlijk’. ‘De VS dragen alle verantwoordelijkheid voor de gevolgen van hun malafide avonturisme’, klinkt het.

https://nos.nl/liveblog/2317150-liquidatie-generaal-roekeloze-stap-ayatollah-irak-maant-tot-kalmte.html meldt dat ‘Het Pentagon 3000 extra manschappen naar het Midden-Oosten stuurt. De extra militairen worden ingezet als voorzorgsmaatregel door de toegenomen dreiging tegen Amerikaanse doelwitten in de regio. Groot-Brittannië is niet geïnformeerd over de Amerikaanse luchtaanval op Soleimani, zegt parlementslid Tom Tugendhat. Hij is de Britse commissievoorzitter van Buitenlandse Zaken. Tugendhat is er, volgens The Guardian, niet blij mee dat een van hun grootste bondgenoten hen niet op de hoogte brengt. “Ik heb lang geloofd dat het doel van het hebben van bondgenoten is dat we onze vijanden kunnen verrassen en niet elkaar.” Hij wijst erop dat het een patroon is geweest van de Amerikanen om de laatste tijd niets te delen met de Britten. “En dat baart ons zorgen.” “We roepen alle partijen op om kalm te blijven”, zegt de Franse president Emmanuel Macron. Hij heeft met de Russische president Vladimir Poetin gebeld. “We willen een nieuwe gevaarlijke escalatie voorkomen.” De twee wereldleiders hebben afgesproken om de komende dagen nauw contact te blijven houden. Macron pleit voor de soevereiniteit van Irak en stabiliteit in de regio. Hij roept Iran op om zich te onthouden van “iedere mogelijke provocatie”. Poetin waarschuwde dat de dood van Soleimani “de situatie in de regio ernstig verergert”. Oud-luchtmachtofficier Peter Wijninga noemde de dood van de generaal en mogelijke gevolgen daarvan op NPO Radio 1 “een zorgwekkende situatie”. Hij vraagt zich af of de Amerikanen met de aanslag bereiken wat ze beogen, namelijk: minder aanvallen van pro-Iraanse milities op Amerikaanse doelen in Irak. “Want Irak is zeer nauw verwant aan het Iraanse regime. Ook omdat het grootste deel van de bevolking sjiitsich is. Dus sjiitische groeperingen in Irak zullen hier niet blij mee zijn en de Iraakse regering denk ik ook niet. Dat kan leiden tot bekoeling van de relatie tussen de landen en het is de vraag of dat verstandig is.” Hij betwijfelt ook of de raketaanval op Soleimani goed is doordacht. “Het lijkt alsof ze toevallig achter zijn locatie zijn gekomen en hebben toegeslagen. President Trump zegt altijd dat hij stabiliteit in het Midden-Oosten wil, maar eigenlijk is hij met het omgekeerde bezig. Iran zal niet zomaar een oorlog beginnen, dus ik denk dat ze gaan reageren met gewapende acties in Irak of de Perzische Golf.” President Trump heeft na de aanval op de Iraanse generaal Soleimani gezegd dat de militair de dood van miljoenen mensen, onder wie veel Amerikanen, op zijn geweten heeft. Soleimani was van plan nog veel meer Amerikanen te doden, aldus Trump. De Amerikaanse minister Pompeo heeft onder meer China, het VK en Duitsland uitleg gegeven over de aanval.

De AEX daalde op 3 januari slechts met 0,3% op 611,06, terwijl de DAX met 1,25% daalde. Het verschil wordt toegeschreven aan de weging van Shell in de AEX met 12% en de stijging van de olieprijs na de raketaanslag met een drone. Op Wall Street sloot de DJIA 0,81%en de Nasdaq 100 -0,88% . De bitcoin trok wat aan en goud steeg naar $1552,30. Volgens het Pentagon moet de actie ‘direct gevaar’ voor Amerikaanse militairen en diplomaten keren. Die formulering moet juridische rugdekking geven aan de beslissing van Trump, omdat het anders zou gaan om een standrechtelijke executie, verboden in het internationaal recht, en een oorlogsdaad zonder instemming van het Congres (Huis + Senaat), een schending van de Amerikaanse grondwet, schrijft Trouw. Van een ‘direct gevaar’ is geen sprake want de gedode generaal liep al zeker tien jaar vrij rond en bewoog zich ‘ongedwongen’ onder de militairen. Alle inlichtingendiensten waren daarvan op de hoogte, niemand heeft er ooit een aanslag op hem gepleegd. Iedereen wist wat hij deed en liet de ‘aimabele’ militair met rust, ondanks de onrust die hij her en der veroorzaakte. Verder is het onduidelijk dat de generaal om het leven is gekomen buiten Iran, namelijk in Irak. Iran en Irak zijn in feite sjiitische landen, die de laatste tijd weer contacten onderhouden. Iraakse sjiitische milities en bevolkingsgroepen eisen nu dat de VS haar troepen uit Irak terugtrekt. Wordt vervolgd.

EU beschuldigd van bezuinigingen bij fonds voor de allerarmsten om kostprijs van brexit op te vangen

https://m.hln.be/nieuws/buitenland/eu-beschuldigd-van-bezuinigingen-bij-fonds-voor-de-allerarmsten-om-kostprijs-van-brexit-op-te-vangen~a739b3da/ De Europese Commissie wordt ervan beschuldigd de EU-financiering voor de armste inwoners van het continent met bijna 50% te willen verlagen. Op die manier zou de Unie zich willen wapenen tegen de hoge kostprijs van de Brexit. De verschillende EU-instellingen en -organen zijn momenteel druk in de weer met de langetermijnbegroting, wat ook wel bekend staat als het meerjarig financieel kader (MFK). En de Brexit hangt als een heet hangijzer boven het hoofd van dat financieel kader. Het vertrek van het Verenigd Koninkrijk zal immers een groot gat achterlaten, zo werd berekend. Om dat op te vullen, zou de commissie onder andere beknibbelen op het Fonds voor Europese hulp aan de meest behoeftigen (FEAD). Via dat fonds krijgen alle lidstaten de middelen om bij te dragen tot voedselhulp en/of materiële hulp. En terwijl het fonds bij de vorige langetermijnbegroting nog €3,8 mrd kreeg, zal dat de komende zes jaar (2020-2027) maximum €2 mrd zijn. Bovendien zijn de lidstaten niet verplicht om bij te dragen waardoor de kans groot is dat het totaalbedrag zelfs minder dan €2 mrd zal zijn. Volgens Jacques Vandenschrik, voorzitter van de European Food Banks Federation (FEBA), vormen de voorgestelde uitgavenplannen van de EU niet alleen een risico voor de meest kwetsbaren, maar ook voor de stabiliteit de samenleving. Ik geloof dat we beter ons best moeten doen voor de allerarmsten”, aldus Vandenschrick in een reactie. “We kunnen niet accepteren dat we slechts 60% van het voedsel dat we nu leveren, kunnen leveren vanaf 2020. Het zal gevolgen hebben voor de gezondheid en de sociale samenhang.” (bron: The Guardian)

Fed niet langer lender maar dealer of last resort

https://www.geotrendlines.nl/fed-niet-langer-lender-maar-dealer-of-last-resort/ De les van de laatste financiële crisis is dat de Federal Reserve niet langer lender of last resort, maar dealer of last resort is. Monetaire stimulering was niet nodig om inflatie aan te jagen, maar om de geldmarkt en de kapitaalmarkt overeind te houden. Ook interventies in de repomarkt sinds halverwege september kunnen we vanuit dit perspectief bezien. Ruim tien jaar na het uitbreken van de kredietcrisis staan centrale banken nog steeds in crisismodus. De rente blijft uitzonderlijk laag en zowel de ECB als de FED ondersteunen de markt met opkoopprogramma’s. Hebben centrale banken de situatie wel onder controle? Of lopen ze nog steeds achter de feiten aan, vraagt Frank Knopers zich af?

De Voedselbank ziet het aantal klanten groeien, omdat het aantal flexbanen toeneemt en sparen passé is

Het liefst sluit ze de tent. Cieka Galenkamp zwaait met haar armen als ze zegt: “Ik wil de boel liever opheffen!” Maar Voedselbank Amersfoort is harder nodig dan ooit, weet het hoofd intake en casuïstiek ook. Alleen dit jaar al meldden 94 nieuwe huishoudens zich bij haar en haar collega’s aan. “In totaal zitten we op 494 huishoudens.” Het zijn uitkeringsgerechtigden, nieuwe Nederlanders, maar ook steeds vaker mensen met kleine baantjes, die bij de Voedselbank aankloppen. Ze werken vijf keer drie uur in de week bijvoorbeeld. Of in het gunstigste geval 28 uur. “Dit zijn mensen met een nette baan hè, zonder schulden. En toch loopt het uit de klauwen”, vertelt ze. Galenkamp doelt op thuiszorgmedewerkers, winkelpersoneel, buschauffeurs met flexibele roosters, postbodes. Soms ook zzp’ers. “Ik heb deze maand geen omzet, maar wel vaste lasten”, vertellen ze Galenkamp dan. Die flexibele krachten zijn stuk voor stuk mensen die niet kunnen sparen, niet op vakantie gaan en voor wie een kapotte wasmachine of fikse tandartsrekening al een financieel drama kan zijn. Mensen die hun huur, hun energierekening en ook hun zorgkosten de afgelopen jaren hebben zien stijgen. “Op hun bankafschriften staan hele basale dingen. Ze doen hun boodschappen bij Aldi en Hoogvliet, prullaria kopen ze bij Action en bijna nooit kopen ze kleding. Op vakantie gaan ze al helemaal niet.” Galenkamp ziet nog een nieuw type voedselbankganger: de Nederlander die niet met geld om kan gaan. Hij eet buiten de deur, begint elke ochtend met een koffie van Starbucks en moet per se elk jaar op vakantie. “Vroeger waren Nederlanders een spaarzaam volkje. Nu leven we bij de dag. Je moet je tegenwoordig zelfs verantwoorden als je niet op vakantie gaat.” Sparen zoals Galenkamps grootmoeder dat deed in verschillende voorraadpotten – een voor de kolen, weer een voor de aardappelen, en nog een derde voor extraatjes – dat doet een deel van de Nederlanders niet meer. Veel liever kopen ze een grotere auto. In de wachtruimte van het pand aan de Argonweg 10 in Amersfoort zit Roelof Laurens, 70 jaar oud. Of hij zo iemand is die het de laatste jaren veel te breed heeft laten hangen? Nee. Maar zijn vorig jaar overleden vrouw was ziek, en had ook een koopziekte, zegt Laurens. “Liep ze langs een winkel en zag ze iets wat ze leuk vond, dan moest ze het hebben.” Hij plukt er nu de wrange vruchten van, vertelt hij terwijl zijn zoon een voedselpakket bij elkaar zoekt. Hij leeft van een paar tientjes in de week. De rest van zijn geld gaat vooral op aan het aflossen van schulden, de huur en de stadsverwarming. “Soms tank ik vijf euro aan benzine. Ik ben slecht ter been en kan niet zonder auto.” Maar veel verhalen over koopzucht vind je niet in de wachtruimte. Veel vaker hebben de mensen het, terwijl ze de nog lege plastic zakken tegen hun lijf klemmen, over hun stijgende kosten en schamele inkomsten. Neem de 39-jarige Ahmed Dahly. Hij vluchtte vier jaar geleden met zijn vrouw en vier kinderen vanuit Syrië naar Nederland. Hij wijst naar zijn tanden. Binnenkort krijgt hij een kunstgebit. “Was de voedselbank er niet geweest, dan had ik niet geweten hoe ik het had gered met mijn gezin.” Dahly was in Syrië kleermaker en leeft nu van een uitkering, maar wil binnenkort aan de slag als automonteur. “Ik ben al in opleiding en ik hoop dat het gaat lukken.” Net voor ze aan de beurt is, wil ook Henriëtte de Jong (57) wat vragen beantwoorden. Ook zij houdt weinig over. Door haar nekhernia en artrose is ze maandelijks honderden euro’s kwijt aan zorgkosten. Werken? Dat gaat al jaren niet meer. In de bus zitten? Dan krijgt ze last van haar nek en moet ze de rest van de dag plat. Ze heeft door de hoge kosten haar huis moeten verkopen, krabbelt nu eindelijk weer een beetje op. Met dank aan de Voedselbank. De zoemer gaat. De Jong is aan de beurt. (bron: Trouw; tekst: Jeannine Julen) Wat we hier in beeld zien zijn de sociale drama’s die voortvloeien uit het bejubelde economische neoliberale model van de vrije markt, dat in gang wordt gehouden door economische groei en toenemende consumptiedwang. Ik las deze week een ingezonden brief van Maarten van den Berg uit Breda: Weg met het vrijemarktdenken. Met verbazing las ik hoe de Amerikaanse econome Deirdre McCloskey het vrijemarktdenken nog steeds verdedigt met Jip en Janneke als grote inspiratiebron (de Verdieping, 6 december). Ik las alleen naïef opportunisme en een misplaatst geloof in het fatsoen van de vrije markt, terwijl de wereld ten onder gaat aan hyperconsumptie en een klimaat-crisis. Als we iets wereldwijd nodig hebben is het wel regulering van een uit de hand gelopen vrije markt. Hij slaat de spijker op de kop, maar het realiseren vraagt om wijsheid en waar halen we we dat vandaan?

Landen die hun monetaire reserves aanhouden in buitenlandse valuta en goud

Rang

Land

Reserves van buitenlandse valuta en goud (US$)

1

China

3,193,999,982,592

2

Japan

1,216,999,981,056

3

Zwitserland

679,299,973,120

4

Saudi-Arabië

508,999,991,296

5

Taiwan

468,099,989,504

6

Rusland

418,499,985,408

7

India

407,200,006,144

8

Hongkong

398,299,987,968

9

Brazilië

377,100,009,472

10

Zuid-Korea

374,799,990,784

11

Singapore

266,299,998,208

12

Thailand

193,500,004,352

13

Mexico

189,200,007,168

14

Duitsland

185,299,992,576

15

Tsjechië

161,000,000,000

16

Frankrijk

146,800,001,024

17

Italië

135,999,995,904

18

Verenigd Koninkrijk

134,999,998,464

19

Iran

132,599,996,416

20

Indonesië

122,499,997,696

21

Verenigde Staten van Amerika

117,300,002,816

De uitspraak in het Urgenda-dossier is een ramp voor Nederland

Klimaatactivisten wrijven zich na vorige week in de handen met de uitspraak van de Hoge Raad in de Urgenda-zaak. De Nederlandse Staat is verplicht om de uitstoot van broeikasgassen eind 2020 te hebben gereduceerd met 25%. Financieel journalist Arno Wellens noemt de uitspraak “een ramp”. “Dit is verschrikkelijk nieuws. Dit is slecht voor het milieu en het is een ramp voor de economie,” zegt Wellens in WNL Opiniemakers op NPO Radio 1. Nederland legt zichzelf op deze manier veel strengere normen op dan andere landen, waar vervolgens wel handel mee wordt gedreven, zo zegt Wellens. “Om de CO2-uitstoot te laten dalen, zullen wij verschrikkelijke dingen moeten doen met onze economie. Er zullen zeer ingrijpende maatregelen genomen moeten worden. Het stomme is dat Nederland handelsverdragen sluit met landen die die milieumaatregelen niet nemen.” Als Nederland de eigen industrie strengere nomen oplegt dan elders, verplaatst de industrie zich naar een plek waar die regels niet gelden, zegt Wellens. “De kinderarbeid gaat naar Azië. De plofkippen gaan naar Oekraïne. Door het handelsverdrag met Canada komen de gemartelde varkentjes straks daar vandaan. We hebben geen grip meer op die realiteit. Juridisch kan de rechter dit doen, maar hoe het in de praktijk uitwerkt is rampzalig voor Nederland.” Strafrechtadvocaat Willem Jan Ausma voorziet ook problemen met het naleven van deze verregaande rechterlijke uitspraak. “Je kunt het allemaal wel bepalen, maar hoe sanctioneer je het?”, vraagt Ausma zich af. “Wat als het niet lukt? Komt er dan een dwangsom, en wie betaalt dan aan wie? Dat is de idioterie achter zo’n beslissing. Je moet het kunnen afdwingen, en dat gaat niet. Je kunt het zien als een inspanningsverplichting, maar als het niet haalbaar is, dan houdt het op.” Het is dan ook niet aan een rechter om op deze manier beleid aan de overheid op te dringen, zo vindt Ausma. “Een rechter kan het juridisch goed duiden, maar heeft minder verstand van hoe het in de werkelijkheid moet worden uitgevoerd. Ik vind niet dat de rechter daar dan een oordeel over moet vellen.” Duidelijke taal: een arrest dat ingegeven lijkt te zijn door klimaatactivisten, die de ballen verstand hebben van de financieel/economische gevolgen van zo een uitspraak. Klimaatbeleid vergt een mondiale aanpak om succesvol te kunnen zijn en een Europese aanpak gaat een ongelijk speelveld voor de bedrijven creëren, waarvan de ondernemingen en de burgers de dupe zijn.

De Europese Commissie is bezig met een groot project waar je nog nooit van hebt gehoord. Daar is een goede reden voor

Op https://www.ninefornews.nl/europese-commissie-groot-project/staat een artikel over de Kapitaalmarktunie (een project dat het voor spaarders en beleggers makkelijker moet maken om in bedrijven buiten hun eigen land te investeren). Het is het grootste project van de Europese Commissie waar je nog nooit van hebt gehoord. Daar is een reden voor. De lobby van Europese grootbanken kwam in 2015 voor het eerst met het idee van een Kapitaalmarktunie. 

Deze maand kwam deze unie weer een stapje dichterbij dankzij een aantal aanbevelingen van een zogenoemde High Level Group, ingesteld door de ministers van Financiën van Duitsland, Frankrijk en Nederland. Uit de aanbevelingen blijkt dat de regels waar de financiële sector zich aan moet houden tien jaar na de crisis nog altijd worden bepaald door de financiële sector zelf. De Financial Times (FT) onthulde onlangs dat de Kapitaalmarktunie is bedacht door Eurofi, een lobbyclub die schaduwconferenties organiseert voor ministers van Financiën. Het is dan ook niet verrassend dat de leden van de High Level Group stuk voor stuk werkzaam zijn of waren in de financiële sector. Hoogleraar Ewald Engelen zegt de ongekende politieke macht van de financiële sector tien jaar na de crisis heel beangstigend te vinden. Onder meer ex-CDA-Kamerlid Corien Wortmann-Kool zit in de High Level Group. Zij is tevens bestuursvoorzitter van APG, de grootste pensioenuitvoerder van Nederland. En wat staat er in de aanbevelingen van de High Level Group? De Europese markt moet worden opgetuigd voor kapitaalgedekte pensioenproducten. Kassa dus voor APG. Op zich zou ik er niet tegen zijn als het om 1e klas kapitaalgedekte producten zou gaan.

Is de EU nog slechts een vazalstaat van de VS: dwingt Trump zijn beleid op aan Duitsland onder dwang van strafmaatregelen?

Duitsland zit in het nauw om aanleg van een gaspijpleiding door het Zwiters/Nederlandse bedrijf Nord Stream 2 van Rusland naar Duitsland. Duitsland is boos over Amerikaanse sancties, maar de vraag is of dat relevant is. Moet de Europese Unie dit dossier ter hand nemen? Juurd Eijsvoogel schrijft hierover op https://www.nrc.nl/nieuws/2019/12/23/duitsland-in-het-nauw-om-gaspijp-a3984817 De betrekkingen tussen Duitsland en de Verenigde Staten, die afgelopen jaren toch al danig bekoeld waren, zijn in het Kerst-weekeinde verder onder druk komen te staan. Twistpunt is deze keer niet de hoogte van de Duitse defensiebegroting of het nucleaire akkoord met Iran. Het zijn de 20 december afgekondigde Amerikaanse sancties tegen voltooiing van de pijpleiding Nord Stream 2, die aardgas van Rusland via de Oostzee naar Duitsland moet gaan transporteren. Bedrijven die bij de bouw betrokken zijn moeten nu vrezen dat vermogen in de VS wordt bevroren en dat personeel niet meer naar de VS mag reizen. Het Nederlands-Zwitsers bedrijf Allseas, dat de aanleg met speciaal daarvoor gebouwde schepen uitvoert, heeft zijn werkzaamheden meteen stilgelegd. De Duitse regering beschouwt de Amerikaanse sancties als een inmenging in binnenlandse aangelegenheden”. Een ingehouden diplomatieke formulering voor „waar bemoeien jullie je mee”. De Amerikaanse strafmaatregelen zijn voor Duitsland pijnlijk. Niet alleen omdat de aanleg van de 1.200 kilometer lange pijpleiding op 200 kilometer na al voltooid is. Maar ook omdat een deel van de bezwaren van de Amerikanen tegen het project gedeeld wordt door sommige Europese landen en zelfs Duitse politici. Daarbij gaat het niet zozeer om het argument dat Duitsland en Europa zich met de pijpleiding te veel afhankelijk zouden maken van Rusland. Ook met de bestaande leidingen via Oekraïne bestaat die afhankelijkheid. En zelfs tijdens de Koude Oorlog importeerde Europa op grote schaal gas uit de Sovjet-Unie. Minder makkelijk kan Berlijn het argument naast zich neerleggen dat de nieuwe pijpleiding Rusland helpt Oekraïne financieel af te knijpen. Nu nog haalt dat land belangrijke inkomsten uit zijn rol als doorvoerland van Russisch gas. Als de pijpleiding door de Oostzee naar Duitsland klaar is, de tweede al, heeft Rusland Oekraïne niet meer nodig. Dat Rusland politiek bedrijft met zijn gasexport is al jaren duidelijk. Maar bondskanselier Merkel hield jarenlang vol dat Nord Stream 2 een puur economisch project was. Pas vorig jaar erkende ze dat het ook een politiek project is en zegde ze Oekraïne steun toe om zijn rol als transitland te behouden. Afgelopen week bereikten Rusland en Oekraïne, met Duitse bemiddeling, een akkoord waarin werd afgesproken dat Rusland in elk geval tot 2024 gas door Oekraïne blijft transporteren, zij het in afnemende hoeveelheden. Al jaren maken de VS bezwaar tegen de pijpleiding, daarbij aangemoedigd door een aantal Europese landen waaronder Polen. Het initiatief voor de sancties ging uit van het Congres, dat ertoe besloot in een zeldzaam vertoon van eensgezindheid tussen Republikeinen en Democraten. Behalve geopolitieke motieven, speelt voor de VS ook mee dat het land zelf graag vloeibaar gas (lng) naar Europa exporteert. Russisch gas is dus een concurrent.

Nord Stream 2 is een project van Russisch staatsbedrijf Gazprom, met vijf Europese bedrijven waaronder Shell als medefinanciers. Of de sancties behalve op de bouwers van de pijp ook zijn gericht tegen de investeerders is onduidelijk. Shell zegt te onderzoeken wat de sancties voor haar betekenen en wijst erop dat het een van de grootste afnemers is van Amerikaans lng. Minister Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) is kritisch over de sancties. „Het kan niet zo zijn dat een ander land ons vertelt waar wij onze energie vandaan halen”, zei hij voor de Kerst tegen De Telegraaf. Het is maar zeer de vraag of dat in Washington enige indruk maakt? Hier staat de Europese eensgezindheid op het spel. De EU kan geen vuist maken omdat er over dit onderwerp geen consensus bestaat in de 27 EU-lidstaten. Dat is zwakte en laat maar weer eens zien hoe wij ons kunnen laten manipuleren door onze grote broer: de VS en president Trump. Het toont de behoefte aan een centraal geleid economisch/financieel en buitenlands beleid. Het tijdstip waarop de VS de sancties afkondigde valt samen met de overeenkomst die Rusland en Oekraïne sloten over gastransport van Russisch gas door Oekraïne naar Europa. Deze overeenkomst is vijf jaar geldig. In 2020 zal Moskou nog 65 miljard kubieke meter gas door Oekraïense leidingen transporteren waarmee 30% van de Europese behoefte aan gas wordt voorzien, , maar in de jaren daarna wordt de hoeveelheid teruggeschroefd naar 40 miljard kubieke meter. Daarmee lijkt Moskou aan het langste eind te trekken. Gazprom weet zich verzekerd van gasleveranties aan Europa terwijl Nord Stream 2 wordt afgebouwd en kan daarna de kraan iets dichtdraaien om deze op den duur naar eigen goeddunken verder af te sluiten. Een ander belangrijk punt van de deal is de afwikkeling van diverse juridische geschillen tussen de twee landen. Volgens het akkoord betaalt Rusland eenmalig $3 mrd aan Oekraïne naar aanleiding van een conflict over de hoeveelheid gas die Moskou in de afgelopen jaren aan Kiev leverde. Ondanks de fikse som die Gazprom aan de Oekraïense evenknie Naftogaz moet betalen, staat daar tegenover dat Kiev de overige miljardenclaims laat vallen. Daarmee trekt Moskou ook in de juridische strijd aan het langste eind. (bron: Trouw)

D66 bekent kleur en geeft immigranten een warm welkom

Integratie betekent niet alleen dat asielzoekers de Nederlandse taal leren en een baan zoeken, aldus D66-leider Rob Jetten. Hij vindt ook dat Nederlanders meer moeite mogen steken in het welkom heten van vreemdelingen. Hij vindt dat autochtonen zich meer moeten openstellen, en zich meer moeten inzetten om vluchtelingen een ‘warm welkom’ te bieden. PVV-Kamerlid Martin Bosma kan er met z’n verstand niet bij, dat D66’ers een beetje (deels) Arabischtalige partijcongressen gaan organiseren. Dat is zelfs “nog erger” dan het Engels dat momenteel het Nederlands verdrijft in de horeca en op de universiteit. Dat was de steen des aanstoots voor Rob Jetten, om eens even een boom op te zetten over integratie. Dat vraagt niet alleen iets van asielzoekers en andere immigranten, aldus Jetten, maar wij gevestigde Nederlanders moeten ons ook meer inspannen.

Integratie is voor mij:
– Voor de nieuwkomer: meedoen, de taal leren, een studie of een baan zoeken.
– Voor ons: je openstellen voor de ander, geïnteresseerd zijn, een warm welkom bieden.”

Degenen die hoopten dat Jetten zijn minister Kaag ook nog even terugfloot vanwege het feit dat zij immigranten probeert op te stoken tegen de media, komen bedrogen uit. Jetten eindigt z’n tweet juist met een huldiging van de minister van Buitenlandse Handel: “Hulde Sigrid Kaag!” U snapt dus: foei. Ga eens wat meer vluchtelingen welkom heten, en je ‘open stellen’! En snel een beetje, anders komt er ook nog eens een horde D66’ers je voor racist uitmaken. Dus: tempo! Verder moet U weten dat D66 van oordeel is dat de boodschappen duurder moeten worden om de Klimaatlasten te kunnen betalen.

Dit blog was te groot om het te kunnen publiceren, daarom zijn een aantal atikelen over de Green Deal, klimaat, milieu en natuur en Geert Mak overgezet naar blog 513, van komend weekend.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 03 jan 2020; week 1: AEX 611,06; Bel20 3994,61; CAC40 6.044,16; DAX30 13.219,14; FTSE 100 7.622,4; SMI 10.687,31; RTS (Rusland) 1564,18; DJIA 28.634,88; NY-Nasdaq 100 8.793,9; Nikkei 23.656,62; Hang Seng 28.451,5; All Ords 6.855,2; SSEC 3.083,79; €/$1,117; BTC/USD $7.353,76; 1 troy ounce goud $1552,30, dat is €44.727,19 per kilo; 3 maands Euribor -0,384%; 1 weeks -0,503%; 1 mnds -0,443%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,153% 10 jaar VS 1,8161%; 10 jaar Belgische Staat -0,002%; 10 jaar Duitse Staat -0,279%; Franse Staat 0,026%; VK 0,66%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,44%; 10 jaar Japan -0,0208%; Spanje 0,39%; 10 jaar Italië 1,356%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,665.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden stijgend, ook na de raketaanval in Bagdad op de belangrijkste Iraanse generaal. De AEX steeg verder. De goudprijs noteerde verder stijgend, de meeste rentetarieven noteerden hoger. De bitcoin was licht hoger. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,14%; Duitsland 0,212%; Nederland 0,237%; Japan 0,4136%; Frankrijk 0,834%; GB 1,225%; Spanje 1,26%; Canada 1,6567%; VS 2,2805%; Italië 2,424%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,54%; Duitsland -0,552%; Denemarken -0,494%; Nederland -0,50,4%; Frankrijk -0,376%; België -0,391%; Japan -0,1255%; Spanje -0,133%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 04012020/512 Het ontbijt van de toekomst: wier eten in een houten huis

UPDATE 3112019/511 De rente blijft maar dalen op de kapitaalmarkten

Wat moeten we verwachten in de komende 10 jaar

We staan vandaag aan de vooravond van een nieuw decennium. De vraag is wat ons te wachten staat. Het volk is zeker in het laatste halfjaar in opstand gekomen. Ze hebben vragen, klachten, veel onzekerheid en ze maakten dat duidelijk met demonstraties, stakingen en petities van boeren, bouwers, jongeren en de klimaatactivisten, verpleegkundigen, politie en onderwijzers. Welke lasten gaat het Klimaatakkoord ons brengen, vragen veel burgers zich af en is dat financieel wel op te brengen? En wat gaat de Green Deal, de klimaataanpak van de Europese Unie in de komende 30 jaar, voor ons betekenen? Misschien gaat dat allemaal wel meevallen want hoe gaan onze politici ons uitleggen hoe het kan zijn dat onze oosterburen juist aan het (Russische) gas gaan we wij er juist vanaf worden gehaald, althans dat hebben onze klimaatactivisten voor ons bedacht. De klimaatproblematiek is een mondiaal probleem dat wij hier in Nederland, dat slechts het 1:25.000 deel van de CO2-uitstoot veroorzaakt, en Europa niet kunnen oplossen, zolang de landen met olie-, steen/bruinkool- en gasbelangen als de VS, Saoedi-Arabië en de oliestaten in het Midden Oosten, Rusland, Venezuela en Angola en Nigeria, Polen en Australië en concerns met grote belangen in olie en gas als het Amerikaanse ExxonMobil, het Brits-Nederlandse Shell, het Franse Total, het Amerikaanse Chevron, het Britse BP en het Italiaanse Eni zich niet aansluiten. De financiële belangen van deze landen en bedrijven zijn dermate groot dat die vooralsnog de boot afhouden voor een mondiale aanpak van de Klimaatproblematiek.

De overdaad van de Kerstdagen en de jaarwisseling was niet voor iedereen vanzelfsprekend. Velen in ons land leven van de bedeling, de voedselbank, uitkeringen en toeslagen. Daar zal het komende jaar weinig aan veranderen. Hopelijk zullen de 9.000 belastingplichtigen die nog in aanmerking komen voor teruggave van onterecht teruggevorderde toeslagen, hun vorderingen met een schadeloosstelling terugbetaald krijgen. Maar er blijven nog altijd 1½ miljoen huishoudens met financiële problemen. We zitten midden in een proces met klimaat- en milieuproblemen en de natuur die weer moet opbloeien. We zitten met noodwetten omdat de problemen te complex zijn voor onze politieke leiders om met gedegen beleid te komen. De wereldhandel stagneert en de economische groei daalt, laten nationale en internationale denktanks ons weten. Het is geen rozengeur en maneschijn meer. We worden in het komende jaar geconfronteerd met de gevolgen van de handelsoorlogen die vooral de Amerikaanse President voert: sancties, importheffingen en een valutaoorlog.

Er komt de komende tien jaar een einde van een periode van zestig jaar van grote technische vooruitgang, economische groei en een stijgende welvaart. Wij moeten afstand nemen van het neoliberale verdienmodel met zijn hebzucht naar geld en productieprocessen aangedreven door fossiele brandstoffen. Veel te laat zijn onze beleidsmakers er achter gekomen dat de bijwerkingen daarvan grote schade toebrengen aan ons klimaat, ons milieu en de natuur. Een conversie naar een duurzamer samenleving zal onontkoombaar zijn als wij invulling willen geven aan het begrip ‘rentmeesterschap’. De tijd die daarvoor nodig is zal lang zijn en de prijs hoog. De onrust in het volk daarover is terecht.

Het CBS waarschuwt ons voor voor de gevolgen van de vergrijzing, voor oplopende begrotingstekorten, een oplopende staatsschuld bij terugvallende economische activiteiten.. Onze knappe koppen trachten de huidige stand van de economie en van ons vermogen in stand te houden door alsmaar meer geld in omloop te brengen. Uiteindelijk zal duidelijk worden dat daardoor ons geld waardeloos is geworden. Het gevolg daarvan zal zijn een hoge inflatie, misschien wel zo groot als de geldontwaarding 100 jaar geleden in de Weimar Republiek. Dan zal blijken dat de banken lang niet zo solide waren als de Hoge Heren ons wilden doen geloven. Het gevolg zal zijn dat onze waarden en vermogens als sneeuw voor de zon zullen smelten. Het einde van dat proces zal de start zijn van een nieuwe samenleving in wording voor nieuwe generaties, waar aandacht moet zijn voor de positie van robots in een nieuw productieproces, het gebruik van Kunstmatige Intelligentie, de opleiding van werknemers in het werk met algoritmen, het opschudden van ons onderwijs waarbij het accent verschuift van alfa naar beta, her- en omscholing van werknemers, een heel nieuwe arbeidsethos, de positie van ons politiek/democratisch bestel in relatie tot de macht van de voornamelijk Amerikaanse mega-tech-bedrijven als Facebook, Microsoft, Google, Apple, Amazon en dan een herprofilering van de waarden: arbeid, inkomen, woning, veiligheid en privacy. Daarover moeten de blauwdrukken nog worden ontworpen, waarvoor de tijd dringt. Dat is een enorme uitdaging in de komende tien jaar waarvoor wij staan.

Politici zijn bij uitstek niet degenen die het volk daarin kunnen voorgaan. Zij doseren slechts de gevolgen ervan mondjesmaat. Het gaat er niet alleen om huizen duurzaam op te leveren maar ook om ze ‘schoon’ te bouwen. Wat onze politici willen realiseren om een schoon klimaat en milieu achter te laten aan volgende generaties is kansloos zolang olie- en gasbedrijven niet stoppen met investeren (€1250 miljard in de komende 5 jaar). De wereld is in de macht van het neoliberalisme (de nieuwe vrijheid, het kapitalisme). Daar zijn wij in doorgeslagen en hebben geen aandacht gehad voor de negatieve bijwerkingen van de vrije markt economie en het centraal stellen van ‘geld’ als centrale factor waarop het systeem draait en waaraan het leven van het volk dienstbaar moet zijn. Geld is de basis van ons bestaan geworden. Hier ligt een groot spanningsveld, want het systeem heeft de waarde van het geld ontnomen. De waarde is nog slechts de prijs die de almachtige markt bereid is ervoor te betalen. Daardoor is de waarde zover gedaald dat de rente inmiddels is gedaald tot €5 per jaar voor €100.000 spaargeld. Er is door de centrale banken zoveel geld in de markt gepompt dat beleggers steeds rijker worden, huizen steeds duurder, de pensioenreserves van de werknemers en het spaargeld van de burgers steeds minder waard worden. Zo steeg het vermogen van de 500 rijkste mensen in de wereld dit jaar met 24% van €4430 miljard naar €5500 miljard. Dat is gemiddeld €11 miljard. De rijkste persoon is Jef Bezos, de eigenaar van Amazon met $116 biljoen, daarna volgt Bill Gates met $113 biljoen. Daarna volgen: Bernard Arnault, Warren Buffet, Mark Zuckerberg en Amacio Ortega. De eerste Nederlandse is, op de 85ste plaats, Charlene de Carvalho-Heineken met $16,2 biljoen.

Wij zitten met twee hoofdpijndossiers, waarvoor op dit moment nog geen oplossingen voorhanden zijn. Het eerste dossier is de Brexit. Boris Johnson heet in het Lagerhuis voldoende steun om zijn Brexit-strategie door te voeren. Het probleem zit nu bij de EU. De Europese Commissie van VDL heeft aan de bel getrokken dat de periode, 11 maanden, waarbinnen de Britten de uittrede uit de EU geregeld willen hebben, veel te kort is om een handelsverdrag van de EU met zijn 27 regeringsleiders en 27 parlementen en het VK te regelen. De EC zegt dat 5 jaar gebruikelijk is voor dergelijke contracten. Johnson heeft al meerdere keren laten weten dat als er over een jaar geen deal is, de Britten uittreden met een Harde Brexit. Dat gaat dan pijn doen aan beide zijden van het Kanaal. Ik denk dat de Britten met de regeringsleiders op het continent nog een rekening te vereffenen hebben n.l. voor de meerdere vernederingen die de vorige Britse premier Theresa May heeft moeten accepteren tijdens haar onderhandelingen met de 27 andere EU-regeringsleiders over wijzigingen in haar Brexit-deal. Bij een ongeregeld uittreden van de Britten zal dat voor een aantal landen, waaronder Nederland, die een grote handel met het VK hebben financieel/economische gevolgen hebben. Het tweede dossier gaat over Biomassa als vervanger van fossiele brandstoffen voor de opwekking van energie. Het is maar zeer de vraag in hoeverre het gebruik van houtpellets een duurzame energiebron is om de klimaatdoelen van Parijs te halen nu de gaskraan in Groningen dichtgedraaid is en nog verder wordt. Het is de bedoeling van het kabinet dat er binnen een paar jaar maar liefst 628 biomassa-installaties in bedrijf zijn. Daarvoor heeft de overheid €11,4 miljard subsidie gereserveerd. Het Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwde het kabinet al eerder biomassa niet in te zetten, omdat duurzaam geoogst hout, het kappen van gezonde bomen, schaars is. Naar verwachting stijgt het Nederlandse gebruik van houtpellets voor bijstook tot 2023 naar 2,5 miljard kilo. De Nederlandse bossen kunnen de vraag naar biomassa niet aan daardoor zijn energiemaatschappijen aangewezen op import van hout uit de Baltische Staten, Canada en de VS. Wat voor landen die biomassa omarmen fijn is: zij mogen de methode volgens internationale afspraken als klimaatneutraal in hun ‘boekhouding’ schrijven. De CO2 die vrijkomt moet worden geregistreerd door het land waar het hout vandaan komt. In de VS komt dat voornamelijk uit North Carolina, een deelstaat dat niet meedoet aan het VN-Klimaatakkoord van Parijs. Voor de pellets uit Canada moet oerbos worden gekapt en er is een kans dat in de komende 5 jaar Estland stopt met leveren, want er is meer te verdienen aan hout als grondstof voor plastic, lijm, nylon en voedsel. De Esten stellen zich op het standpunt dat wij duurzame energie maar moeten opwekken uit wind en zon. Een misleidend gat in de boekhouding, vindt een grote groep wetenschappers, want hout heeft een lage calorische energiewaarde, waardoor er meer moet moet worden gestookt om dezelfde opbrengst te leveren als met fossiele brandstoffen. Hierdoor komt er netto meer CO2 uit de schoorstenen van de energiecentrales dan voorheen. Europese wetenschappers stellen dat het verbranden van biomassa niet duurzaam zou zijn. Het vergroot mondiaal de CO2-uitstoot omdat de herplant van nieuwe bomen wel 20 jaar duurt voordat die de CO2-opname-capaciteit van de gekapte bomen leveren. Daarom moet die rekentruc worden aangepast zodanig dat de eerste tien jaar, na levering van het hout, de volledige CO2-uitstoot moet worden toegerekend aan het importerende land en de volgende 10 jaar nog 50%. Wij zijn een van de landen die dachten ‘gemakkelijk’ een probleem op te lossen (typisch voor Rutte) maar het is nog maar de vraag of ons beleid past in dat van de Green Deal van de EU. Ik vraag mij ook af of de subsidieregeling van €11.400 miljoen voor dit project geen verkapte vorm van staatssteun is. We mogen het niet hopen dat de rekening van dit project uiteindelijk wordt neergelegd op het bordje van de belastingbetaler.

Tot slot een kijk op de bestuurskracht van de Europese Unie. Het besluitvormingsproces werkt op basis van consensus van de 28 EU-lidstaten. Anderzijds ontbreekt het de regeringsleiders aan kennis en durf om besluiten te nemen die niet passen in hun streven naar behoud van nationale belangentjes. Als je dat aanneemt als een voldongen feit, heb je geen andere optie dan voor het nemen van besluiten over de inrichting van de samenleving voor nieuwe generaties, je neer te leggen bij het vermogen van de traagste besluitnemer. Ik zet daar grote vraagtekens bij, want daar spelen zaken een rol die een krachtiger aanpak vergen. Op de eerste plaats de achterstand die het Avondland heeft opgelopen naar een plek bij een nieuwe wereldorde, waarin nu China en de VS om de eer strijden. Wij behoren tot de volgers met Japan en India en zullen gas moeten geven in de komende tien jaar om niet verder terug te vallen. Als we dat ‘stapje voor stapje’ gaan doen kunnen dat doel vergeten en leggen wij ons neer tot de tweede of misschien wel derde groep volgers. De belangrijkste doelstellingen, waarover wij moeten nadenken en beslissingen moeten nemen over onze toekomst zijn van een geheel andere orde: wijsheid in besluitvorming

De premier in zijn Kerstboodschap: de Schengenzone komt in gevaar

Dat verwacht premier Rutte als er komend jaar niet hard wordt ingegrepen bij de bewaking van de buitengrenzen van de Europese Unie. In het traditionele kerstinterview met De Telegraaf voorspelt de minister-president dat 2020 in het teken zal staan van migratie. We zien nu kansarme migranten door Europa wandelen en voor een deel in Frankrijk en Nederland terechtkomen”, zegt de premier. „De landen aan de buitengrenzen moeten onderscheid maken tussen echte asielzoekers en economische migranten die niets in Europa te zoeken hebben. Die laatste groep moeten ze niet laten doorlopen. Als dat niet gebeurt, dan kun je niet verder met Schengen.” Het schrappen van Schengen zou de herintroductie van grenscontroles kunnen betekenen, iets waar partijen als PVV en FvD eerder om hebben gevraagd. „Als de ultieme consequentie zou moeten zijn dat Nederland zelf grenscontroles moet invoeren, dan heeft dat enorme gevolgen voor onze economie. Dus dat wil je zo lang mogelijk voorkomen.” De premier vertelt ook dat zijn partij een ’familieruzie’ heeft met de kiezer, nu de VVD in de peilingen achteruit holt. Hij geeft toe dat het af en toe rommelt in de coalitie, maar dat dat best kan omdat niemand ’van marsepein’ is. Hij benadrukt dat een halvering van de veestapel, waar D66 geregeld om vraagt, kansloos is. Rutte heeft geen makkelijke tijd achter de rug. Hij moest de voorbije maanden alle zeilen bijzetten. Leek er richting de zomer politiek nog geen vuiltje aan de lucht, de afgelopen tijd zucht zijn derde kabinet onder de PFAS- en stikstofcrisis en moet nu ook nog meer gaan doen aan de CO2-uitstoot. Hij gaf 130 km/u rijden op, zijn VVD holt achteruit in de peilingen en als klap op de vuurpijl trad een bewindspersoon af. De gang naar het Torentje van de premier ademt historie. Wie het kantoor van Rutte (52) wil binnenkomen, komt langs een boekenkast vol met oude wetboeken. Sinds kort heeft hij een plank laten leegruimen voor de biografieën van zijn voorgangers. Die van Kok staat er tussen, net als die van De Jong en Biesheuvel. „Ik had deze week de auteurs van al die biografieën te gast”, vertelt de minister-president. Het doet vermoeden dat Rutte ook aan het nadenken is over zijn politieke erfenis. Maar nee, bezweert hij, de biografen kwamen niet op sollicitatiegesprek. In de zomer besluit hij of hij nog een keer lijsttrekker wil worden van de VVD. De politieke concurrentie hoopt op metaalmoeheid. Maar Rutte heeft ondanks de toenemende protesten van boeren, bouwers, zorgmedewerkers en leraren niet het idee dat zijn tijd gekomen is. Hoe verklaart u die opgekomen ontevredenheid? Stikstof werd een groot ding na de algemene beschouwingen in september. Maar de personeelstekorten in het onderwijs en de zorg waren er al langer.” Als het al langer aan de gang is, waarom heeft u er dan al die tijd niet op ingegrepen? Het is stap voor stap. We komen uit de ergste economische crisis sinds de Tweede Wereldoorlog, met een werkloosheid van rond de 10% en tekorten die bijna onbeheersbaar werden. Uiteindelijk moest er voor €51 mrd bezuinigd worden. Het was echt dra-ma-tisch allemaal. Komend jaar is de lastendruk voor burgers voor het eerst onder het niveau van de crisis.” Lagere lasten was één van uw verkiezingspunten in 2010. Het is nu bijna 2020. Het lukte niet eerder. We kunnen nu al een aantal jaren heel fors investeren in publieke diensten als onderwijs, zorg, defensie en wegenaanleg. Maar ook in lastenverlichting. En dat gaat wat mij betreft de komende jaren door.” Er is ook toenemende ergernis dat de overheid de menselijke maat uit het zicht verliest. Dat gaat niet alleen maar over geld. Dat moet je wel uit elkaar trekken. Met de menselijke maat in de zorg gaat het echt anders dan een paar jaar geleden. Uit mijn eigen familie en van minister De Jonge van Volksgezondheid hoor ik terug dat onze miljardeninvesteringen een enorm effect hebben. In verschillende sectoren spelen zo hele specifieke dingen. Het is niet zo dat heel Nederland nu in een depressie is gestort.” Denkt u dat mensen de stikstofcrisis begrijpen? Nee dat geloof ik niet. Maar dat is mijn vak. Ik moest een rechterlijke uitspraak volgen. Er is natuurlijk ook wel een stikstofprobleem. Mensen die dat ontkennen, mogen dat. Je mag ook zeggen dat de aarde niet opwarmt. Maar het is allemaal wel waar.” En dan oppert uw coalitiepartner D66 om de veestapel te halveren. Maar dat is toch geen kabinetsbeleid?! Helpen deed het niet. Het moment was heel ongelukkig. Ik zeg tegen de boeren: het is achtergrondruis. We gaan het niet doen.” Was u er boos over? Daar ga ik niets over zeggen.” Ligt het zo gevoelig? Dat zijn interne gesprekken.” Nou. Het wekt de indruk dat het niet allemaal lekker gaat in uw coalitie. Ach. Ik heb het in al die jaren nog nooit cadeau gekregen. Politiek hebben we weinig met elkaar. Dan knettert het af en toe, maar daarna kun je ook weer door. En in de coalitietop zitten wel allemaal kerels – ehm, en Carola Schouten natuurlijk – die niet van marsepein zijn. Ik heb gisteravond voor het Kamergebouw nog even een omhelzing gegeven aan CDA’er Pieter Heerma en D66’er Rob Jetten toen we afscheid namen!” Kijk eens aan. Intussen bent u de maximumsnelheid aan het verlagen naar 100 km/u, wat een minimaal effect heeft op de stikstofuitstoot. Als we dit niet hadden gedaan, had je een serieus risico genomen met woningbouw en de aanleg van wegen. En álle banen die daarachter weg komen. Als het moet, leg ik het deur na deur uit. Banen gaan boven die vrijheid van snelheid.” Maar als banen straks toch verloren gaan en er een economische crisis komt, neemt u daar dan de verantwoordelijkheid voor? Er wordt nergens een economische crisis voorspeld. Ik kan niet garanderen dat er door de stikstofcrisis geen baan verloren gaat. Het heeft ook geen zin als ik mij in de Hofvijver verdrink als dat wel gebeurt. Maar ik doe er alles aan om baanverlies te voorkomen.” U bent nu tien jaar premier… Negen jaar en twee maanden! Verder hou ik het niet bij.” U houdt het verder niet bij? Wie was eigenlijk de langstzittende premier? Lubbers, grofweg twaalf jaar en twee maanden.” In uw omgeving klinkt dat u de langstzittende premier van Nederland wilt worden. Nee, Jort Kelder denkt dat.” Bijzonder dat u hem noemt. Een goede vriend van u vertelde ons dat hij hoopt dat u er zo snel mogelijk mee ophoudt, omdat u nu ’alleen nog maar de spreeklijnen van de Rijksvoorlichtingsdienst opdreunt als het over politiek gaat’. Ahhh, haha. Nou, dat is niet waar.” Nee? Hij kent u erg goed. Waarom zou hij dat zeggen? Daar ga ik niet op in. Dat is een onmogelijke vraag. En een onzinnige uitspraak. Ik zit hier omdat ik heel goeie dingen voor Nederland wil doen.” Fractieleider Klaas Dijkhoff is wel eens getipt als uw opvolger, maar ligt de laatste tijd stevig onder vuur vanwege wachtgeld. Denkt u dat het nog goed komt met hem? Het ís goed met Klaas Dijkhoff. Hij gaf toe dat hij onderschat heeft hoe dat wachtgeld in Nederland zou vallen. Dus dat is niet goed gegaan.” Ziet u hem nog lijsttrekker worden? Ik zeg niets meer over anderen. U vroeg hoe het met Klaas is? Antwoord: goed. In de afgelopen weken heeft de VVD een flinke tik gehad. Natuurlijk ook door andere dingen, maar ook door deze kwestie. Daar ben ik zelf ook vol verantwoordelijk voor, want ik wist het. Het is een familieruzie met de kiezer. Ja, die hebben we nu.” Wat kunt u die kiezer bij de volgende verkiezingen bieden? Alle piketpalen die u tien jaar geleden met de VVD heeft geslagen zijn kapot. De speerpunten zijn aangepast of het raam uit. Ik heb aan de hypotheekrenteaftrek wel aanpassingen gedaan, maar de hypotheekrenteaftrek in de kern is gebleven. De kiezer zal de VVD altijd herkennen aan zo laag mogelijke lasten en zo veel mogelijk vrijheid. Maar ook aan investeringen in onderwijs en veiligheid. Migratie wordt ook een speerpunt. We zien nu kansarme migranten door Europa wandelen en voor een deel in Frankrijk en in Nederland terechtkomen. Ik ben daar met de Franse president Macron over in gesprek en heb het deze week ook tegen een groep ambassadeurs verteld.” U heeft het over de Schengenzone, waarin men zonder grenscontroles tussen bepaalde Europese landen kan reizen. Juist. De landen aan de buitengrenzen moeten onderscheid maken tussen echte asielzoekers en economische migranten die niets in Europa te zoeken hebben. Die laatste groep moeten ze niet laten doorlopen. Als dat niet gebeurt, dan kun je niet verder met Schengen. Het hoofdpunt in Europa volgend jaar wordt migratie.” Ophouden met Schengen betekent toch de invoering van grenscontroles? Niet per se bij Nederland. En ik zeg ook niet dat we Schengen gaan opheffen, maar Schengen komt wel in gevaar. Solidariteit is een fundamentele afspraak binnen Schengen. Neem dat hele vraagstuk van de Marokkanen die we niet terug krijgen. Die zitten hier omdat ze niet zijn tegengehouden bij de buitengrenzen.” Maar als het geen grenscontroles zijn, wat dan wel? Daar kan ik helaas nu niks over zeggen. Ik heb daar ideeën over. Als de ultieme consequentie zou moeten zijn dat Nederland zelf grenscontroles moet invoeren, dan heeft dat enorme gevolgen voor onze economie. Dus dat wil je zo lang mogelijk voorkomen.” Wordt dus vervolgd. Tot slot, ook een beetje een traditie. Heeft u nog een Kerstboodschap van Rutte: Ik wens dat we in een land met zoveel vrijwilligers, waar we zo naar elkaar omkijken, dat we met deze kerstdagen nog eens in het bijzonder stilstaan dat we er niet alleen voor onszelf zijn, maar ook voor anderen. En dat we ons de vraag stellen: wie heeft er even recht op een extra telefoontje, of een beetje aandacht? Dat past bij dit land.” (bron: DFT) Dit interview laat een premier zien die de regie volledig is kwijtgeraakt. Hij geeft een verdediging van zijn 9-jarig beleid met veel onwaarheden en een voorstelling van zaken die vragen oproept over de juistheid ervan. Kennelijk hoopt hij dat het volk hem nog blijft volgen en hem op zijn woord gelooft. Nee Rutte, die tijd is voorbij. Je gaat afgerekend worden op je gefaalde beleid. Een beleid zonder visie en dat weet je, maar je knokt door. Maar uiteindelijk zul je de handschoen in de ring moeten werpen. Ik becommentarieer een aantal uitspraken van de premier in dit interview. De financieel/economische toestand na het kabinet Balkenende IV was zo ‘dramatisch’ dat er €51 mrd bezuinigd moest gaan worden, in werkelijkheid werd het €60 mrd, Er werd fors gesneden in de publieke sector. Dat werd een debacle en de gevolgen zien we nu in het onderwijs, de zorg, defensie en de politie. Hier en daar is er zelfs sprake van een chaos. Kijk naar het functioneren van de Belastingdienst onder meer in het dossier Toeslagen Kinderopvang. Kijk naar de tekorten aan onderwijzers in het basisonderwijs. Daarover zei de premier eerder dat het aantal studenten op de Pabo’s dit jaar is toegenomen. Positief zeg je op het eerste gezicht, maar lost dat de problemen van dit moment op. Nee, de effecten komen pas over vier jaar, in 2023 dus. Als het kabinet met visie had geregeerd zouden ze daar in 2016 al actie op hebben ondernemen. In het interview bevestigt Rutte opnieuw dat hij een ‘onderhoudsmonteur’ is op zijn terrein die pas in actie komt als de problemen onbeheersbaar worden: klimaat, milieu, natuur, politie, jeugdzorg, verpleegkundigen, onderwijzers, bouwers, grondverzetters, boeren. En hoe reageert Rutte daarop? “Het is stap voor stap”. Geen krachtig beleid dus, wat er wel zou moeten komen. Op de vraag of hij de verantwoordelijkheid neemt voor het geval de economie terugvalt en de werkeloosheid weer stijgt, zegt hij geen ja, maar komt hij met een nietszeggend antwoord van ‘er zijn geen prognoses, die ik ken, die daarop duiden’. Toch vreemd want de OESO, het IMF, de ECB, DNB en het CPB, alsmede een aantal economen van naam en faam, waarschuwen daarvoor. De samenleving vergrijst en wij hebben buitenlandse werknemers hard nodig. Duitsland gaat immigranten inzetten in het arbeidsproces. Zij zetten daar de deur voor open. Rutte zet zich in de buitengrenzen potdicht te maken, in plaats om na te denken over de invulling van de arbeidsplaatsen die de komende jaren vrijvallen doordat werknemers gepensioneerd worden. Alhoewel het interview met Rutte al veertien dagen voor de Kerst heeft plaatsgevonden zegt jij geen woord over het feit dat er een Stille Staatsgreep heeft plaatsgevonden in de Rechtspraak op de onderwerpen ‘klimaat, milieu en natuur’ door de relatief kleine partij D66, waaraan hij nu is overgeleverd. Rutte zal blijven strijden totdat hij roemloos sneuvelt als een van de minst daadkrachtige leiders na de Tweede Wereldoorlog.

Commentaar op dit interview levert DDS op https://www.dagelijksestandaard.nl/2019/12/hilarische-rutte-belooft-migratie-wordt-een-speerpunt-in-2020-je-kunt-niet-verder-met-schengen/ In gesprek met De Telegraaf laat premier Mark Rutte weten dat hij in 2020 heel serieus iets wil doen aan migratie. Echt waar. Dit heeft, natuurlijk, helemaal niets te maken met alle peilingen waaruit blijkt dat de VVD virtueel zetels verliest. Nee, nee. Hij wilde hier al langer iets aan doen maar moest geduld hebben. “Migratie wordt […] een speerpunt,” dat zijn partij tijdens verkiezingscampagnes telkens weer keihard promoot. “We zien nu kansarme migranten door Europa wandelen en voor een deel in Frankrijk en in Nederland terechtkomen. Ik ben daar met de Franse president Macron over in gesprek en heb het deze week ook tegen een groep ambassadeurs verteld.” Oh ja? Zo, dat is indrukwekkend zeg. “De landen aan de buitengrenzen moeten onderscheid maken tussen echte asielzoekers en economische migranten die niets in Europa te zoeken hebben,” gaat Rutte verder. “Die laatste groep moeten ze niet laten doorlopen. Als dat niet gebeurt, dan kun je niet verder met Schengen. Het hoofdpunt in Europa in 2020 wordt migratie.” Kun jr dan niet verder met Schengen? Dreigt meneer de premier daar nou om dat verdrag maar helemaal op te zeggen? Jeetje, dat zou wat zijn. Interessant genoeg is dat precies wat zijn twee belangrijkste rivalen — Geert Wilders en Thierry Baudet — al jaren roepen. Dus, ophouden met Schengen en invoeren van grenscontroles? Nou, nee. Zo’n vaart loopt het ook weer niet. Gevraagd of ophouden met grenscontroles niet automatisch inhoudt dat Nederland grenscontroles invoert zegt hij: ‘Niet per se bij Nederland. En ik zeg ook niet dat we Schengen gaan opheffen, maar Schengen komt wel in gevaar.” Hij voegt daar aan toe dat “als de ultieme consequentie zou moeten zijn dat Nederland zelf grenscontroles moet invoeren, dan heeft dat enorme gevolgen voor onze economie. Dus dat wil je zo lang mogelijk voorkomen.” Dus waar dit eigenlijk op neerkomt is dat Rutte het komende jaar heel veel gaat praten over immigratie en dat hij op die manier hoopt de VVD weer groot te maken, terwijl hij niet van plan is er wérkelijk iets aan te doen.

2019 was een lastig jaar voor Rutte III

De optimistische verwachtingen van economische voorspoed en veel goed nieuws voor het volk van het kabinet zijn niet uitgekomen. Onverwachte tegenspoed, getob over de klimaatmaatregelen en grote maatschappelijke onvrede maakten dat de premier verzuchtte “in bestuurlijke complexiteit het ingewikkeldste jaar van zijn 9 jarig-beleid”. De Rutte is daardoor kortaf, hij oogt vermoeid en stelt in interviews situaties heel anders voor dan in werkelijkheid. Hij ontloopt op die manier kritiek op zijn mislukte beleid. Parool verwoordt dat op https://www.parool.nl/nederland/2019-moest-een-jubeljaar-worden-voor-rutte-iii-het-liep-anders~bcbf2c53/

Jaarlijks wordt €16 mrd in Nederland witgewassen

Het Duitse OM gaat onderzoek instellen naar het witwassen van Libanees drugsgeld met Nederlandse tweedehands auto’s, die volgens de papieren bestemd zouden zijn voor Zuid- en Oost-Europese landen, maar in werkelijk op de Duitse automarkt werden verhandeld. Op die manier kwam, zo wordt vermoed, €1 mrd, vermoedelijk afkomstig van de zware misdaad, ons land binnen. Op deze manier liepen Europese landen mogelijk €200 mln aan BTW mis. Meer details op https://www.parool.nl/wereld/mogelijk-miljard-euro-witgewassen-met-auto-export~b79e595f/

Een liefdesbrief van Frans Timmermans aan de inwoners van het Verenigd Koninkrijk

Als de Britten zich bedenken over de Brexit, dan zijn ze altijd terug welkom in de Europese Unie. Dat schrijft ondervoorzitter van de Europese Commissie Frans Timmermans in een zelfverklaarde ‘liefdesbrief’ aan de inwoners van het Verenigd Koninkrijk. Timmermans schrijft in de opmerkelijke open brief in The Guardian dat ‘familiebanden nooit echt verbroken kunnen worden’. ‘Ik ken je. En ik hou van je. Voor wie je bent, en wat je me schonk. Ik ben als een voormalige partner: ik ken je sterktes en je zwaktes.’ Opvallend is dat de Britse politici die de hoofdrol hebben gespeeld in de hele Brexit-saga niet met naam genoemd worden. Voor Cameron, May en Johnson zijn enkel impliciete verwijzingen weggelegd. In de brief legt Timmermans zich neer met het vertrek, zij het met tegenzin. ‘Mijn hart is gebroken, maar ik respecteer de beslissing. Je was zelf verscheurd over de beslissing. Je had altijd twijfels over de EU, en ik wou dat het zo bleef. Het ging je goed af, en hield ons scherp.’ Een vertrek was volgens de Nederlandse Eurocommissaris dan ook niet nodig. ‘De twijfel zal door je vertrek niet verdwijnen. Er is je zoveel onnodig leed aangedaan, en aan ons allemaal. En ik vrees dat dit nog niet voorbij is’. (bron: https://www.theguardian.com/commentisfree/2019/dec/26/my-love-letter-to-britain-family-ties)

In welk tempo moet de Europese Raad besluiten gaan nemen

Onlangs las in in het NRC een artikel over de besluitvorming over dringende zaken binnen de EU. De journalist haalde een Franse schrijver aan die stelde dat de enige mogelijk was ‘een stapje voor stapje’ uitvoering. De optie van ‘blauwdrukken’, waar ik voorstander van ben, was volgens hem onbespreekbaar. Die benadering van de problematiek herken ik: het besluitvormingsproces werkt op basis van consensus van de 28 EU-lidstaten. Anderzijds ontbreekt het de regeringsleiders aan kennis en durf om besluiten te nemen die niet passen in hun streven naar behoud van het oude en de vrees voor de toekomst. Als je dat aanneemt als een voldongen feit, heb je geen andere optie dan voor het nemen van besluiten over de inrichting van de samenleving voor nieuwe generaties, je neer te leggen bij het vermogen van de traagste besluitnemer. Ik zet daar grote vraagtekens bij, want daar spelen zaken een rol die een krachtiger aanpak vergen. Op de eerste plaats de achterstand die het Avondland heeft opgelopen naar een plek bij een nieuwe wereldorde, waarin nu China en de VS om de eer strijden. Wij behoren nu tot de volgers met Japan en India en zullen gas moeten geven in de komende tien jaar om niet terug te vallen tot de groep volgers. Als we dat ‘stapje voor stapje’ gaan doen kunnen dat doel vergeten en leggen wij ons neer tot de tweede of misschien wel derde groep. Met de Green Deal zetten wij Europa niet op de kaart. Het is wel een voorzet maar die wordt pas een succes als wij erin slagen er een mondiaal project van te maken. Zover zijn wij nog lang niet. De doelstellingen, waarover wij moeten nadenken en beslissingen moeten nemen, zijn van een heel andere orde: de positie van robots in een nieuwe samenleving, het gebruik van Kunstmatige Intelligentie, de opleiding van werknemers in het werk met algoritmen, het opschudden van ons onderwijs waarbij het accent verschuift van alfa naar beta, her- en omscholing van werknemers, een heel nieuwe arbeidsethos, de positie van ons politiek/democratisch bestel in relatie tot de macht van de voornamelijk Amerikaanse mega-tech-bedrijven als Facebook, Microsoft, Google, Apple, Amazon en dan een herprofilering van de waarden arbeid, inkomen, woning, veiligheid en privacy. Daarover moeten nu besluiten worden genomen, daarvoor moeten blauwdrukken worden ontworpen en in een latere fase Europees beleid op moeten worden uitgevoerd.

https://www.nrc.nl/nieuws/2019/12/25/ing-stribbelt-tegen-bij-verstrekking-dossier-witwasschikking-aan-gerechtshof-a3984962

ING probeert achter de schermen het OM ertoe te bewegen zo min mogelijk documenten te verstrekken aan het gerechtshof Den Haag dat onderzoekt of de bank en topman Ralph Hamers alsnog vervolgd moeten worden wegens het faciliteren van witwassen. Dat blijkt uit brieven van het OM en gerechtshof die deze week online zijn gepubliceerd door de Amerikaanse curator in de IB Capital-zaak: een beleggingsfraude die via ING-rekeningen liep. ING sloot vorig jaar een recordschikking van €775 mln met het OM en kocht daarmee strafvervolging af. Op basis van vier fraudezaken stelde het Openbaar Ministerie (OM) in het onderzoek ‘Houston’ „breed falend” antiwitwasbeleid bij ING vast. In de schikking die het OM en de bank overeenkwamen, werd ING gevrijwaard van vervolging voor haar rol bij alle andere witwasgerelateerde kwesties van 2010 tot september 2018. Belangenorganisatie SOBI en twee gedupeerden van het witwasbeleid bij de bank (onder wie de Amerikaanse curator), begonnen daarop een artikel 12-procedure om ING alsnog voor de rechter te krijgen. Eind september oordeelde het gerechtshof dat drie partijen ontvankelijk zijn in de zaak. Artikel 12-procedures vinden achter gesloten deuren plaats. De zaak spitst zich nu toe op de inhoudelijke behandeling. Daartoe heeft het gerechtshof bij het OM het onderzoeksdossier en onderliggende stukken van onderzoek Houston opgevraagd. Bij het proces rondom de verstrekking van die stukken roeren de advocaten van ING zich, zo blijkt uit de deze week gepubliceerde brieven. In november hebben twee gerenommeerde Allen & Overy-advocaten het OM er schriftelijk toe proberen te bewegen een aantal onderdelen van het onderzoeksdossier niet aan het gerechtshof te verstrekken. Het OM is daarnaast verzocht „strikt binnen de reikwijdte” van het informatieverzoek van het hof te blijven en „uitdrukkelijk” rekening te houden met de persoonlijke levenssfeer van betrokkenen, onder wie ING-bestuurders. Ook stellen de advocaten dat op bepaalde stukken hun verschoningsrecht van toepassing is en dat deze niet mogen worden vrijgegeven. Het OM heeft vervolgens deels naar ING geluisterd. Het besloot om meer stukken aan het gerechtshof te verstrekken dan ING wilde, maar om stukken waarop volgens de ING-advocaten verschoningsrecht rust achter te houden. Om „zoveel mogelijk aan de bezwaren van de zijde van ING tegemoet te komen” stelde het OM daarnaast voor om alle privacygevoelige informatie uit de Houston- stukken te verwijderen. In een brief aan Van Oosten Schulz De Korte Advocaten, het Nederlandse advocatenkantoor van de Amerikaanse curator, schrijft het gerechtshof Den Haag dat de advocaten het strafdossier mogen inzien zodra de stukken zijn geanonimiseerd. Op basis daarvan kunnen zij hun eis dat ING vervolgd moet worden nader onderbouwen. Indien het gerechtshof oordeelt dat ING of haar bestuurders alsnog vervolgd moeten worden, heeft dat grote consequenties. In de schikkingsovereenkomst is vastgelegd dat die wordt ontbonden als derden vervolging van de bank weten af te dwingen. De Nederlandse staat moet ING dan €775 mln terugbetalen. Duidelijkheid daarover zal nog enige tijd boven de markt hangen. Het gerechtshof schrijft dat het oorspronkelijke plan om de behandeling van de artikel 12-procedure in december te vervolgen „te ambitieus is geweest” en dat de zaak waarschijnlijk in maart 2020 op zitting vervolg krijgt. Een woordvoerder van ING wijst er desgevraagd op dat de bank formeel geen partij is in de artikel 12-procedure. „Aangezien die ING wel raakt, hebben onze advocaten zich tot het OM gericht met het verzoek op bepaalde punten de belangen van ING en een aantal medewerkers, bestuurders en klanten in ogenschouw te nemen bij het ter beschikking stellen van stukken uit het omvangrijke procesdossier.” Volgens ING is dat „een redelijk verzoek en zeker niet ongebruikelijk”.

Chaos in Brussel: waarom ook Spanje en Polen de EU dreigen te verlaten

https://www.ninefornews.nl/chaos-brussel-spanje-polen-eu/ Na Groot-Brittannië gaan mogelijk ook Spanje en Polen de EU verlaten. Steeds meer lidstaten vinden dat Brussel te veel macht heeft. Vox, de op twee na grootste partij in Spanje, staat onder grote druk om de Spaanse versie van het brexitreferendum te steunen, schrijft de Britse Daily Express. Verleden week oordeelde het Europese Hof van Justitie dat de Catalaanse politicus Oriol Junqueras in mei toegelaten had moeten worden tot het Europees Parlement. Door deze uitspraak ontstond een anti-Europese beweging genaamd #spexit, een hashtag die enige tijd trending was op Twitter. Het Hof zegt dus eigenlijk dat Junqueras onschendbaar was als gekozen Europarlementariër terwijl hij in voorarrest zat. Inmiddels zit de politicus een gevangenisstraf uit van 13 jaar. De uitspraak kan gevolgen hebben voor andere Catalaanse politici zoals Carles Puigdemont en Antoni Comin. Zij zijn opgepakt na het Catalaanse onafhankelijkheidsreferendum in 2017. Door de ontwikkelingen laait de discussie over een vertrek van Spanje uit de EU weer op. Partijleider Abascal van Vox liet op Twitter weten dat de soevereiniteit in Spanje onder vuur ligt, en daarmee de grondwet. Daarnaast heeft het Poolse Hooggerechtshof gewaarschuwd dat een nieuw wetsvoorstel van regeringspartij PiS kan leiden tot een breuk tussen Brussel en Polen. In het wetsvoorstel staat dat rechters kunnen worden ontslagen als ze hervormingen van de regering in twijfel trekken. “Tegenstellingen tussen de Poolse wetgeving en de Europese wetgeving leiden waarschijnlijk tot een tussenkomst van de EU,” aldus het Hooggerechtshof in een verklaring. Op de lange termijn kan het zelfs leiden tot een gedwongen vertrek van Polen uit de EU,” valt te lezen in de verklaring. De kop van dit artikel suggereert meer dan hier tot uitdrukking komt. Er ligt een spanningsveld over de uitspraak van het Europese Hof van Justitie en het beleid van de Spaanse regering over de rechtmatigheid van het referendum over een Catalaanse onafhankelijkheid. Maar alleen daarvoor stap je niet zomaar uit de EU. Heethoofden misschien wel, maar het volk niet, schat ik in. Er zijn in Brussel al langer geruchten te horen dat er na het VK mogelijk meer lidstaten de EU zouden gaan verlaten. Voor Polen schat ik dat risico groter in dan voor Spanje. Polen heeft een groot probleem met de energie-transitie van steen- en bruinkool naar duurzame energie. Daarmee zal Polen financieel moeten worden ondersteunt door de EU, maar daarvoor is nog geen steun. Het is zeer de vraag of Polen op eigen kracht kan gaan voldoen aan de de eisen die de Green Deal gaat stellen. Dan zou uittreden uit de EU een optie zijn en daarna een handelsverdrag sluiten. Ik denk dat niemand in Brussel zit te wachten op een niet Exit.

Het gaat om de laatste 159 km van de gaspijplijn Nord Stream 2 van Rusland naar Duitsland

Rusland zegt een schip achter de hand te hebben om de bouw van de Nord Stream 2-gaspijpleiding naar Duitsland te voltooien. Dat schrijft een Russische krant op basis van anonieme bronnen die president Poetin citeren. Door sancties van de VS gaat de aanleg van de Nord Stream 2-gaspijpleiding vertraging oplopen. Vorige week maakte het Nederlands-Zwitserse bedrijf dat de leiding legt bekend dat het werk stop wordt gezet uit angst om opdrachten uit Amerika mis te lopen. De VS is een groot tegenstander van het project. Volgens het land wordt Europa afhankelijker van Russisch gas. Het startpunt van Nord Stream 2 ligt in de buurt van de baai van Narva in het Kingisepp-district van de Russische Leningrad-regio, waar de pijpleiding verbinding maakt met het Russische gasnetwerk. Op 26 augustus werd gemeld dat Nord Stream 2 has laid 1,855 kilometres of the pipeline in the Baltic Sea in Russian, Finnish, Swedish and German waters. This corresponds to 75% of the overall length of the twin pipeline. Nord Stream 2 AG proceeds with implementing the remaining quarter of the project. In het onshore gedeelte in Duitsland wordt het ontvangststation voor pijpleidinginspectiemeters (PIG) gebouwd ten westen van de haven van Lubmin. De voorbereidende werkzaamheden voor de installatie van de pijpleidingen zijn eind januari 2018 begonnen na ontvangst van de vergunning voor de bouw en exploitatie van Nord Stream 2 voor Duitse territoriale wateren en het aanlandgebied. Het PIG-ontvangststation verbindt Nord Stream 2 met de naburige aardgasontvangstvoorziening van Gascade, en dus met het Europese pijpleidingennetwerk. Het terrein van ongeveer zes hectare zal alle benodigde regel- en regelapparatuur bevatten voor de veilige werking van de dubbele pijpleiding.

Europa moet uit de euro-val ontsnappen: President van Hongaarse centrale bank komt met waarschuwing

https://www.ninefornews.nl/europa-euro-val-ontsnappen/ schrijft dat EU-lidstaten zowel binnen als buiten de eurozone moeten toegeven dat de euro een strategische vergissing is geweest. Dat zegt de gouverneur van de Hongaarse centrale bank Gyorgy Matolcsy in de FT. De Hongaarse overheid en centrale bank zeiden eerder al dat Hongarije zich niet moet aansluiten bij de euro op het moment dat de economie van het land sterk genoeg is. Matolcsy waarschuwde dat het tijd is geworden voor Europa om ‘uit de euro-val te ontsnappen’. Er werd gezegd dat de euro de logische volgende stap was om West-Europa te verenigen. Maar een gemeenschappelijke Europese munt was helemaal niet logisch aangezien aan vrijwel geen van de voorwaarden werd voldaan, aldus Matolcsy. Twintig jaar na de lancering van de euro ontbreken nog altijd de noodzakelijke pijlers van een succesvolle gemeenschappelijke munt, merkte hij op. Denk daarbij aan een gemeenschappelijke staat, een budget dat ongeveer 15% tot 20% van het bbp van de eurozone omvat en een minister van Financiën voor de eurozone. Matolcsy, die eerder dit jaar werd aangesteld als gouverneur van de centrale bank, zei dat lidstaten het recht moeten hebben om de komende decennia de eurozone te verlaten. Hij zei ook dat het Verdrag van Maastricht, met daarin de voorwaarden om toe te kunnen treden tot de euro, herschreven moet worden.

Mondiale economie kwetsbaar bij langdurig lage rente: overal ontstaat nu het idee dat geld en schulden gratis zijn

Het is niet uitgesloten dat de rentes nog vijf jaar laag blijven. En hoe langer het duurt voordat de rente weer omhooggaat, hoe meer risico’s zich opbouwen in het mondiale financiële systeem. https://www.telegraaf.nl/financieel/12734354/dnb-baas-knot-lage-rente-kan-nog-vijf-jaar-blijven Dat zegt Klaas Knot, president van De Nederlandsche Bank (DNB), in een interview met de Volkskrant. Het financiële stelsel is in gevaar door de aanhoudende lage rente, aldus de centralebankpresident. Knot ziet dat investeerders, waaronder ook pensioenfondsen, steeds meer risico’s gaan nemen om nog een noemenswaardig rendement te behalen. Die fanatieke zoektocht naar beleggingsrendement is volgens hem een risico voor de stabiliteit van het financiële systeem. Als voorbeeld noemt hij de steeds populairder wordende complexe bedrijfskredieten. Een kleine investering kan de belegger hierbij relatief veel winst opleveren, mits het goed gaat. Zit de markt tegen dan verliest de belegger vaak meer dan zijn oorspronkelijke investering. Centrale banken als DNB en de Europese Centrale Bank (ECB), waar Knot ook bestuurslid is, hebben maar weinig mogelijkheden zulke risico’s te beheersen. Vooral omdat aan bedrijven geen leenrestricties kunnen worden opgelegd, zoals dat wel kan bij huizenkopers. Verder maakt de lage rente hypotheken volgens Knot spotgoedkoop en jaagt daardoor de waarde van de huizenprijzen op. Wat interessant is is de uitspraak van de president van De Nederlandsche Bank dat bij een langdurig lage rente de mondiale economie kwetsbaar wordt. Dat betekent dat de centrale banken, zoals in Japan en Europa een gevaarlijk monetair beleid voeren omdat er geen zicht is tot welke ontwikkelingen dat kan leiden. De jacht op hoge rendementen is verklaarbaar en het gevolg van het lage rentebeleid van de ECB, waarvoor Knot medeverantwoordelijk is. Dat er vormen van risicovolle kredieten, zoals hij noemt de ‘complexe bedrijfskredieten’, ontstaan, die kennelijk niet onder de functie van het Toezicht vallen, is het probleem van de ECB/DNB en andere centrale banken. Die zijn daarvoor verantwoordelijk en kunnen eisen aan de banken en financiële instellingen stellen en daarvoor een veel hogere leverage ratio instellen, waardoor de kredietverstrekkers hogere solvabiliteitseisen zullen gaan stellen aan de kredietnemers, die kennelijk hogere risico’s willen aangaan. Knot kan met dit interview zijn straatje niet schoonvegen.

De 19 landen van de Eurozone hebben tesamen een schuld van €10 biljoen

Dat is €10.000.000.000.000, dat betekent dat iedere inwoner van de Eurozone een schuld heeft van €20.000, zowel in de arme als de rijke landen. Voor een gemiddeld Nederlands huishouden betekent dat €42.000. Maar in werkelijkheid is dat getal hoger want de inwoners van de rijke landen betalen ook een deel van de schuld van de inwoners van de arme landen. Het euroland met de laagste staatsschuld is Estland. Daarna volgen een groep van 7 landen: Denemarken, Zweden, Letland, Litouwen, Tsjechië, Roemenië en Bulgarije. Daarna volgen Polen en Nederland. Het land met de hoogste staatsschuld is Griekenland, gevolgd door Italië, Portugal en België. Bij een verdere integratie van de Eurozone gaan de rijkere landen de schulden van de armere landen delen. Daarvoor worden onze pensioenreserves en ons spaargeld ingezet.

DWDD University Jaaroverzicht

Matthijs van Nieuwkerk en Robbert Dijkgraaf keken voor de Kerst terug met een wetenschappelijke blik op het afgelopen jaar. Ze bespraken een aantal belangrijke thema’s uit 2019 op https://www.gids.tv/video/153203/dwdd-university-het-jaaroverzicht-met-robbert-dijkgraaf Een blik achterwaarts en een blik naar voren.

https://financieel-management.nl/artikel/spaartaks-2015-in-strijd-met-europees-recht Spaarders kregen in 2015 zo weinig voor hun geld, dat de spaartaks in dat jaar in strijd is met het Europees recht. Daarmee groeit de druk op de Staat om een compensatie uit te keren. Dat schrijft De Telegraaf op basis van een nog niet gepubliceerde uitspraak van het gerechtshof in Den Haag. Wie in 2015 veilig zijn vermogen weg wilde zetten, kon daar maar 1,03% rendement over krijgen. Dat is minder dan de 1,2% belasting die over vermogen betaald moest worden, de spaartaks, ook wel genoemd de vermogensheffing. . En daarmee is die belasting in strijd met de Europese rechten voor de mens. Het is volgens de Telegraaf de eerste uitspraak over spaartaks sinds de Hoge Raad 14 juni van dit jaar een oordeel velde over die belasting in de jaren 2013 en 2014. De Hoge Raad vond de spaartaks ook al te zwaar, maar niet zo zwaar dat die in strijd was met het Europees recht. Daar zou pas sprake van zijn als iemand die zijn geld veilig weg wilde zetten, niet meer 1,2% rendement daarover kon halen. De uitspraak van de rechter maakt de weg vrij voor compensatie, meende fiscalist Cor Overduin van Grant Thornton over de uitspraak van de Hoge Raad. Hij voerde de zaak namens een gedupeerde. Een “voorzichtige” berekening leert, volgens Overduin, dat het om €600 mlnover 2015 gaat. Het jaar erop gaat het om €2 mrd. Het is nog niet gezegd dat het daarbij blijft. De bedragen kunnen hoger uitvallen als ook rekening wordt gehouden met het rendement. Ook kan er nog compensatie volgen over de jaren 2013 en 2014. Of Overduin in cassatie gaat tegen de uitspraak weet hij nog niet. Hij wacht ook nog op een extern advies aan de beleidsmakers over de zaak. (bron: ANP) Meer belasting moeten betalen dan je aan spaarrente vangt. Dat voelt niet alleen oneerlijk. Dat is het ook, zo concludeerde de Hoge Raad een half jaar geleden. Die vond dat het tijd werd voor een modernere vermogensrendementsheffing. Op termijn gunstig voor alle belastingbetalers. De Hoge Raad vindt dat de belasting op spaargeld en beleggingen, de zogenoemde vermogensrendementsheffing, oneerlijk is. Volgens de rechter was het in 2013 en 2014 onmogelijk om zonder veel beleggingsrisico’s te nemen een rendement van 4% te halen. De fiscus ging er wel bij iedere belastingplichtige vanuit dat er 4% rendement werd gehaald. Over die fictieve 4% moest 30% belasting betaald worden. Een buitensporig zware last, noemt de Hoge Raad die heffing nu. Een opvallende uitspraak van de Hoge Raad was het, vindt emeritus hoogleraar fiscale economie Leo Stevens. Hij had niet verwacht dat de rechter plaats zou nemen op de stoel van de wetgever. “De rechter zegt nu dat de wetgever met een oplossing moet komen”, aldus Stevens. Maar heb je daar als belastingbetaler ook iets aan? “Ik vrees van niet”, zegt Stevens. Om nu geld terug te krijgen van de fiscus, moet je bewijzen dat de spaartaks inderdaad ook voor jou een buitensporig zware last was. En daar zit de crux. De Hoge Raad heeft geen duidelijke criteria gegeven om dat te bewijzen. Het zal ‘een forse kluif zijn’ om geld terug te krijgen, denkt Stevens. De bal is dus bij het kabinet gelegd, dat al langer onderzoek doet naar een eerlijkere vermogensrendementsheffing. Inmiddels is de belasting op vermogen veranderd. Nu gaat de fiscus ervan uit dat mensen met veel vermogen meer beleggen, en dus een hoger rendement halen dan mensen met weinig vermogen, die voornamelijk sparen. Toch is het rente die de fiscus rekent over spaargeld hoger dan de rente die je krijgt bij de meeste banken. Daar zit de winst voor alle belastingbetalers. Want de Hoge Raad vindt dat het kabinet iets moet gaan doen aan die scheve verhouding tussen vermogenstaks en spaar- en beleggingsrendement. “De wetgeving is hier duidelijk niet op orde en zal moeten worden aangepast. De Hoge Raad laat merken het beu te zijn. De huidige regeling is niet meer rechtvaardig”, vertelt Stevens. “Dat wisten we al lang. Maar de politiek heeft al die tijd niks gedaan. Nu zegt de rechter: schiet eens op, er moet een nieuwe wet komen.” En dat mag volgens de Bond voor Belastingbetalers, die de zaak aanspande, als een overwinning worden gezien. “We zijn er heel positief over dat de Hoge Raad vaststelt dat de box 3-heffing, die 4 procent die Gerrit Zalm invoerde, voor drie miljoen belastingplichtigen niet haalbaar is”, reageert Jurgen de Vries, bestuurslid van de Bond. In 2021 is de fiscus voornemens de vermogensrendementsheffing aan te gaan passen voor spaarders. Overigens heeft minister Wiebes laten weten dat volgens het kabinet het gevoerde fiscale beleid ter zake niet in strijd is met Europese regels. Daar is het laatste woord nog niet over gesproken. De Telegraaf kwam op twee dagen voor de Kerst met deze nog niet gepubliceerde uitspraak van het Gerechtshof in den Haag naar buiten. Wat vroeg, ik had afgewacht tot de uitspraak bekend zou zijn gemaakt.

Journalisten van het Jaar

‘ze bleven volhouden in de toeslagenkwestie’ Jan Kleinnijenhuis en Pieter Klein, daarvoor zijn ze uitgeroepen tot ‘Journalist van het Jaar’. Ze danken de titel aan hun publicaties over de toeslagen-affaire bij de Belastingdienst. Het duo legde feilloos bloot hoe de belastingdienst ouders ten onrechte bestempelde als fraudeurs. Daardoor werden ten onrechte toeslagen stopgezet en teruggevorderd. Trouw-hoofdredacteur Cees van der Laan roemde de vasthoudendheid van het tweetal, dat bleef volhouden in deze kwestie: “Daarmee hebben ze aangetoond dat de pers nog steeds zorgt voor democratische hygiëne. Dat is veel waard.” Van mijn kant een felicitatie aan de heren onderzoeksjournalisten. Bravo!!

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/trumps-ex-woordvoerder-anthony-scaramucci-hij-blaast-het-hele-systeem-op~bc437e05/

Dit is een gestripte van een lang interview in de VK. Ja, Anthony Scaramucci (55) mag dan wel een multimiljonair met een Harvard-diploma zijn, hij is eigenlijk een heel gewone arbeidersjongen gebleven, zo zal hij tijdens het interview een paar keer benadrukken. Of eigenlijk: hij is wéér een heel gewone arbeidersjongen geworden. Een openbaring, noemt hij dat – een openbaring die hij aan Donald Trump te danken heeft. ‘Ik was bij een verkiezingsbijeenkomst in Albuquerque en zag ineens tot wie hij sprak, en ik dacht: mijn God, dat zijn de mensen met wie ik ben opgegroeid. Dat zijn mijn buren. De mensen die minder hersens hadden of minder geluk hebben gehad dan ik. Wat is er de afgelopen 35 jaar van hen geworden, terwijl ik hun ontsteeg?’ Dat was drie jaar geleden. Het vormde het begin van zijn aanbidding van Trump. Maar afgelopen jaar kreeg hij een nieuwe openbaring. Dat was het einde van zijn aanbidding van Trump. Hij heeft afgesproken in de Core Club, zijn vaste stek in het hart van Manhattan. Zo’n exclusieve sociëteit waarvan je alleen lid kunt worden op voordracht van andere leden en tegen betaling van $50.000, waar je kunt eten en drinken en gymmen op niveau, het niveau van vastgoedbazen en hedgefondsbeleggers die hier pronken met de plannen voor een nieuwe wolkenkrabber of de aankoop van een honkbalteam. Het is een club in de Engelse traditie maar dan zonder de tradities: geen kledingvoorschriften, geen leren fauteuils, geen telefoonverbod – dit is de 21ste eeuw, het werk gaat door. Deals zijn deals. De geslaagde beursjongen Scaramucci – blauw pak, rode das, Amerikaans vlaggetje op de revers, zwarte haren achterover, kleiner dan zijn grote mond doet vermoeden – schaamde zich voor de verloochening van zijn arbeiderswortels, en begon in 2016 als steenrijke populist aan een van de wildste politieke ritten van het tijdperk Trump. Hij sprong vol overtuiging op de denderende trein van de campagne, was een jaar later heel eventjes woordvoerder van het Witte Huis, schreef weer een jaar later, niettegenstaande zijn vroegtijdige ontslag, een ronkend boek over de president, om toen ineens, deze zomer, van zijn Trump-geloof te vallen. En hard. Scaramucci staat nu op het punt een kruistocht tégen Trump te beginnen, in een poging twijfelende Republikeinen aan zijn kant te krijgen, omdat volgens hem, niets meer en niets minder, het hele democratische systeem aan het wankelen is. ‘We weten niet zeker of hij aan een vroeg stadium van dementie lijdt, maar we weten wel zeker dat hij aan een vroeg stadium van fascisme lijdt’, zegt hij. ‘Hij moet zo snel mogelijk uit zijn functie worden gezet.’ Van vriend tot vijand: dat is een wending die zeldzaam is, in een land dat door blinde loyaliteit wordt geregeerd. Is het opportunisme of zijn het principes? Wat ziet ‘The Mooch’ (De Schooier) in Trump dat andere Republikeinen niet zien? Het is voor het eerst in de moderne tijd dat we iemand als president hebben ingehuurd die echt roekeloos is en niet begrijpt wat zijn rol in het systeem is, hoe de democratie en de rechtsstaat functioneren. Hij blaast het hele systeem op. De meeste Amerikaanse leiders in de moderne tijd hebben hun bescheiden rol in het systeem geaccepteerd. Misschien niet in de 19de eeuw, met Andrew Jackson en Andrew Johnson, maar wel in de moderne tijd. Kijk, Amerika is een vrij nieuw experiment. Het is nog maar 243 jaar oud. Tot nu toe is gebleken dat het systeem veel mensen voorspoed kan brengen, dat veel mensen kunnen floreren; de vrijheid en het machtsevenwicht brengen innovatie, stabiliteit, vertrouwen. Maar op het moment dat je het systeem corrumpeert gaan mensen het systeem wantrouwen en dan veranderen gedragspatronen en drijfveren. Heb je het impeachmentrapport gelezen? Huiveringwekkend. De Amerikaanse president die een ander land miljoenen onthoudt om een politieke rivaal in de problemen te brengen – het is pure wetteloosheid. De schade is veel groter dan alleen de directe schade door het wangedrag van de man aan de top.’ In dit land leren we de kinderen dat iedereen president kan worden. Maar het probleem is dat we nu een president hebben die dat niet zou moeten zijn, en dat die het systeem aan het veranderen is. Er blijkt onverwacht veel ruimte te zijn voor mensen die geen respect hebben voor de rechtsstaat, de grondwet, het evenwicht der machten. Nu is de vraag of het systeem zichzelf kan reinigen of niet.’ Veel Trump-critici zullen zeggen: u bent wel wat laat met uw inzichten over Trump. ‘Die hebben gelijk. Trump is in 2019 dezelfde persoon als in 2015. Luister, ik ben verantwoordelijk voor mijn cognitieve dissonantie. Ik heb mij achter iemand van mijn eigen partij geschaard en dacht dat dat een goede keuze was. Ik negeerde de onsmakelijke aspecten van zijn karakter, omdat ik dacht dat hij goed beleid voor mijn medeburgers en mijzelf zou gaan uitvoeren. Daar liggen mijn tekortkomingen als mens.’ Het land lijkt in een soort staat van verbazing. Dat de president zo veel lak kan hebben aan de ongeschreven regels van het presidentschap. ‘Ja, dat bedoel ik. Er zal, als dit voorbij is, een grondwettelijk amendement komen dat de macht van de president gaat inperken en expliciet zal beschrijven dat hij niet boven de wet staat. Weet je wat Cicero 2100 jaar geleden heeft gezegd? We zijn slaven van de wet om vrij te kunnen zijn. Er is een hele westerse canon die een bestuursvorm heeft voortgebracht gericht op de belangrijkste minderheid in het systeem: het individu. En dat brengt hij in gevaar. (bron: DFT)

Dat de Democraten in de VS het bij het juiste eind hebben om Donald Trump nog vóór de verkiezingen uit het Witte Huis te willen jagen, bleek afgelopen weekend wel weer. De oranje mafklapper gaf een speech bij Turning Point USA en sprak over windenergie. Waar hij de meest groteske onzin verkocht. Trump: “I never understood wind, I know windmills very much, I’ve studied them more than anybody…tremendous fumes, gases are spewing into the atmosphere, you know we have a world, the world is tiny compared to the universe..” Dat Donald Trump een steekje los heeft, heeft inmiddels iedereen op de wereld wel door die zich door betere bronnen laat informeren dan alleen Fox News en Breitbart. We hebben het dan nog niet eens over de volstrekte afwezigheid van normen en waarden (“grab them by the pussy”, seks met pornosterren terwijl z’n vrouw hoogzwanger thuis zit), maar ook over de teksten die hij uit z’n keel krijgt. De oppernarcist Trump is er van overtuigd dat hij het meeste briljante is dat op deze aarde rondloopt sinds de sterfdag van Leonardo da Vinci. Maar in feite zit je te kijken naar een verwende babyboomer met beginnende dementie en een pikzwart hart. Wat je dan krijgt is zaken zoals bij z’n toespraak afgelopen weekend voor z’n kritiekloze fanclubje Turning Point USA. Waar Trump zich ineens ontpopte als expert op het gebied van windenergie. Dat is hij natuurlijk niet, de enige twee zaken waar Trump écht goed in is zijn hamburgers eten en liegen. Hoe dan ook, deze onzin wist hij desalniettemin uit te bazelen. I never understood wind, I know windmills very much, I’ve studied them more than anybody…tremendous fumes, gases are spewing into the atmosphere, you know we have a world, the world is tiny compared to the universe.” (bron:dds) https://www.dagelijksestandaard.nl/2019/12/kijk-dan-geestelijk-gehandicapte-trump-braakt-bizarre-onzin-uit-over-gassen-spuiende-windmolens/

Volgend jaar zal de economie van Angela Merkel stilvallen: ‘Duitse locomotief valt stil!’

De economieën van Europa en Nederland draaien nu nog goed, maar daar hoort wel een grote ‘maar’ bij, zo beweert auteur Frits Bosch: “Voor 2020 geen recessie, maar de middellange termijn is zorgelijkEconomen moeten zich niet al te veel aan de verleiding van het voorspellen. Ze kunnen slechts vertellen hoe het beeld er nu uitziet. Wat we nu waarnemen is dat de cijfers er voor Nederland gunstig uitzien. Het consumentenvertrouwen is goed en er is een bescheiden groei bij een zeer lage werkloosheid. De groei-impuls komt uit het binnenland doordat het inkomen van huishoudens is toegenomen. De investeringen nemen toe door gunstige economische vooruitzichten en ook de overheid en export dragen bij aan de groei. Zoals de vlag er nu erbij hangt hoeven we dus in Nederland voor een recessie niet te vrezen. Voor Europa ziet 2020 er ook niet slecht uit. Verwacht wordt dat de wereldeconomie met 3,5% zal toenemen en Europa zal daarvan profiteren. Bovendien neemt de economische groei van ontwikkelingslanden toe.

Maar het is niet allemaal hosanna. Over de economie van Duitsland ben ik somber gestemd. De Duitse locomotief valt stil. De grootste economie van Europa kampt als gevolg van de invloed van de internationale handelsconflicten. De uitvoer van goederen en diensten daalt daardoor sterk. Naast de handelsvete tussen de VS en China speelt ook Brexit de Duitse industrie parten. De Duitse auto-industrie kampt met de overgang van benzine en diesel naar elektrisch zodat er een sterke terugval is in de productie en verkoop van voertuigen. Zorgwekkend is dat de consumentenbestedingen fors afnemen. Duitsland moet meer werk maken van digitalisering, verduurzaming, energietransitie, infrastructuur en onderwijs. Ons land is weliswaar economisch sterk, maar kan op termijn vanuit deze hoek een tik meekrijgen. Als Brexit tegenzit mogen we ook daarvandaan op een terugslag rekenen. De onzekerheid neemt dus toe. Christine Lagarde, directeur van de Europese Centrale Bank, dringt bij Nederland en Duitsland aan op een stimuleringsbeleid. Ze wil dat we meer investeren om de Europese groei overeind te houden. Het is eigenlijk vreemd gesteld in de Europese Unie: de landen die de ruimte hebben om te investeren doen dat niet en de landen die de ruimte niet hebben doen het wel. De staatsschuld van Italië bedraagt 130% en van Griekenland 180% van het bruto nationaal product, terwijl een staatsschuld van maximaal 60% nog gezond wordt geacht. Opmerkelijk is dat Ierland, Malta, Hongarije en Polen de hoogste groei hebben in Europa van boven 4%. Voor de middellange termijn zijn er zorgen. De arbeidsproductiviteit staat al langer onder druk. De vergrijzing speelt op waardoor de beroepsbevolking daalt. Dat gaat gepaard met risicomijdend gedrag, minder consumeren, meer sparen en minder investeren. De economische groei zal daardoor op een structureel lager groeipad komen, terwijl pensioen en zorgkosten toenemen. Het overheidsbeslag op het bruto nationaal product neemt toe. De trend voor de komende periode is: veel ouderen, veel spaargeld, minder groei, politieke polarisatie, stress, minder vertrouwen, meer kwetsbaarheid en meer onzekerheid. Een tandje terug is dus waarschijnlijk. We zien ook een onmachtig Europese Unie, waarbij we ook verwijzen naar de order die VDL, de producent van bussen, recent is misgelopen voor de levering van 259 elektrische bussen. De order is weggekaapt door het Chinese bedrijf BYD, dankzij Chinese staatssteun. We zien China mondiaal economisch steeds verder oprukken, een trend waarvan we ook de komende jaren mee geconfronteerd zullen worden. (bron: dds)

De dictatuur is in wording, nog even en dan worden we geleid door autoritaire leiders

Veel van onze politieke problemen komen voort uit een kortzichtig idee over het salaris van Tweede Kamerleden, vindt DDS-bijdrager RPML (https://www.dagelijksestandaard.nl/author/rpml/ ). Het trekt bijna zonder uitzondering “ruggengraatloze matig intelligente personen” aan, vindt hij. Het zou al een hoop schelen als Kamerleden een hogere vergoeding kregen voor hun diensten. Wie zou u een onderneming met €5,8 mrd omzet willen laten leiden door een directeur met € 120.000,- jaarsalaris? In Nederland doen we dat: de BV Nederland met een omzet van €880 mrd wordt geleid door 150 directeuren met ieder € 120.000,-. De weg naar de politiek kent drie selectiecriteria die duidelijk maken waarom de politiek zo is als dat hij nu is. Het eerste criterium is ‘salaris’. Het salaris (‘schadeloosstelling’) van een politicus is op dit moment rond de € 120.000,- op jaarbasis. Dat wil zeggen dat iedereen die minder verdient graag zoveel zou willen verdienen, en iedereen die meer verdient geen interesse heeft in deze functie, een enkeling uitgezonderd. Het tweede criterium is de correlatie tussen inkomen en intelligentie. Mensen met een hoge intelligentie zetten deze in om inkomen te genereren. Dientengevolge ontstaat binnen de politiek een ‘natuurlijke’ selectie waarbij mensen die veel geld verdienen en (dus) intelligent zijn, buiten de politiek worden gehouden. Het derde selectiecriterium is de partijpolitiek. Politici die niet meestemmen met de partijleiding of zich niet aan de partijdiscipline houden worden politiek afgeserveerd (let op: Omtzigt!). Dus niet het geweten of de ratio telt, maar het volgen van de partijdiscipline. Dientengevolge bestaat de politiek grotendeels uit ruggengraatloze matig intelligente personen met een bescheiden schadeloosstelling. Deze personen worden geacht dit land (omzet €880 mrd) of zelfs Europa (omzet €20.000 mrd) te leiden met als gevolg dat de ene na de andere crisis door hen wordt ontketend, en vervolgens weer een volgende crisis veroorzaakt wordt met weer nieuwe dictaten. Als zelfs een bankdirecteur in staat is eindeloos geld bij te drukken om failliete landen te ‘redden’ heeft hij in het verleden bij minimaal twee vakken geslapen: economie en geschiedenis. Het politieke gestuntel van de afgelopen 20 jaar zal uiteindelijk tot gevolg hebben dat er ofwel een dictatoriale staat ontstaat, of een revolutie. De autoritaire of dictatoriale staat is op dit moment in wording. Door wetgeving probeert de overheid krampachtig grip op de samenleving te houden, terwijl de ratio ver te zoeken is. Of dat nu het dictaat uit het klimaatplan is (op pagina 34/35) waarbij zelfs de sterke arm gebruikt kan gaan worden om de burger ‘van het gas’ te krijgen (kosten minimaal €235 mrd), terwijl ieder weldenkend mens wel weet dat dit een onzalig plan is … of door volkomen losgeslagen wetgeving complete industrieën lamleggen. Het ‘oplossen’ gebeurt weer door een volgend dictaat: heel Nederland mag 100 km/u gaan rijden waardoor de stikstofdepositie met 0,6% daalt… theoretisch. Dictaten dienen geen enkel doel, behalve het tonen van ‘daadkracht’ door deze zelfde ruggengraatloze matig intelligente personen. Tot pragmatische oplossingen komen zij zelden. Ondertussen probeert D66 de dictatuur van de Europese Unie, die op exact dezelfde wijze functioneert, in onze grondwet te verankeren. De geschiedenis leert dat grote crisis worden voorafgegaan door megalomane ‘projecten’ van de overheid, en warempel, in Nederland hebben we ‘de Klimaatwet’ en op Europees vlak hebben we er maar liefst twee! Het project ‘Euro’ waarbij er enorme geldstromen van noord naar zuid stromen naar allang failliete landen gaan, en de onlangs gelanceerde ‘Green Deal’ waarbij (wederom) enorme hoeveelheden geld van de noordelijke rijke landen naar het zuiden en oosten wegstromen. Volgens velen staan we aan de vooravond van de grootste crisis ooit; ofwel een enorme devaluatie van de Euro en het ontstaan van een nieuwe munteenheid, ofwel de totale dictatoriale staat. Wilt u voorbereid zijn, kijk dan eens naar een bijdrage van deze twee bestsellerschrijvers op youtube.com/watch?v=BDW6Y0Ovp7I&feature=youtu.beU mag straks zelf democratisch kiezen bij de stembus: ofwel daalt uw vermogen met 90% en stijgen uw schulden met 900%, ofwel ontneemt de staat uw bezittingen voor hun megalomane projecten. U wilt een pragmatische oplossing? Een forse salarisverhoging voor politici zou wel eens de beste uitweg kunnen zijn. Twee ton erbij maal 150 is 30 miljoen: dat is nog net geen € 2,- per burger. Maar laten we die salarisverhoging wel pas uitvoeren na een nieuwe sollicitatieronde.

Baudet plaatst een zet op het schaakspel dat ‘klimaat, milieu en natuur’ heet

Baudet pleit voor een Duits model, waarbij de normen voor de hoeveelheid stikstof die uitgestoten mag worden 140 keer strenger zijn dan in Nederland. “Dat kunnen we ook gewoon doen.”

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 31 dec 2019; week 52: AEX 604,58; Bel20 3955,83; CAC40 5.978,06; DAX30 13.249,01; FTSE 100 7.542,44; SMI 10.616,94; RTS (Rusland) 1548,92; DJIA 28.467,92; NY-Nasdaq 100 8.717,13; Nikkei 23.656,62; Hang Seng 28.189,75; All Ords 6.802,40; SSEC 3.050,12; €/$1,122; BTC/USD $7.142,01; 1 troy ounce goud $1516,80, dat is €43.465,36 per kilo; 3 maands Euribor -0,388%; 1 weeks -0,49%; 1 mnds -0,447%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,05%; 10 jaar VS 1,9184%; 10 jaar Belgische Staat 0,084%; 10 jaar Duitse Staat -0,182%; Franse Staat 0,114%; VK 0,767%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,53%; 10 jaar Japan -0,0208%; Spanje 0,458%; 10 jaar Italië 1,409%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,589.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden variabel. Smartphonemaker Huawei meldde, ondanks Amerikaanse sancties, een fors stijgende omzet. Zijn ceo gaf wel een winstwaarschuwing af. De Chinese industrie stabiliseerde. De index voor die bedrijvigheid kwam uit op 50,2, gelijk aan een maand eerder. Een stand boven 50 betekent nog groei. De AEX steeg in 2019 ruim 24,2%, maar noteerde op de laatste beursdag -0,21% . De goudprijs noteerde fors hoger en mag volgens ABNAmro rekenen op doorstijgen. vrijwel alle rentetarieven noteerden hoger. De waarde van de $ t/o de € daalde 4 dagen op een rij. De bitcoin bleef aangeboden liggen. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,18%; Duitsland 0,318%; Nederland 0,347%; Japan 0,4136%; Frankrijk 0,921%; GB 1,347%; Spanje 1,318%; Canada 1,719%; VS 2,3677%; Italië 2,463%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,66%; Duitsland -0,475%; Denemarken -0,409%; Nederland -0,427%; Frankrijk -0,301%; België -0,322%; Japan -0,1255%; Spanje -0,089%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 3112019/511 De rente blijft maar dalen op de kapitaalmarkten

UPDATE 2112019/510 Kerstboodschap 2019

In deze Kerstboodschap koppel ik vrede, hoop en verwachting van het Kerstverhaal aan de huidige stand van zaken met veel onzekerheden en onrust onder het volk en een regering die de weg kwijt is geraakt, Ik citeer uit dit document https://www.photoart.nl/FamBlank_hist/Kerstboodschap2019.html de financieel/economische beschouwingen. 

Wij hebben een periode achter ons van 1950-2008 met een forse economische groei en stijgende welvaart. Toch moeten wij afstand nemen van het neoliberale verdienmodel met productieprocessen aangedreven door fossiele brandstoffen. Veel te laat zijn onze beleidsmakers er achter gekomen dat de bijwerkingen daarvan grote schade toebrengen aan ons klimaat, ons milieu en de natuur. Een conversie naar een duurzamer samenleving zal onontkoombaar zijn als wij invulling willen geven aan het begrip ‘rentmeesterschap’. De tijd die daarvoor nodig is zal lang zijn en de prijs hoog. De onrust in het volk daarover is terecht. Maar politici zijn bij uitstek niet degenen die het volk daarin kunnen voorgaan. Zij doseren slechts de gevolgen ervan mondjesmaat. Het gaat er niet alleen om huizen duurzaam op te leveren maar ook om ze ‘schoon’ te bouwen. Wat onze politici willen realiseren om een schoon klimaat en milieu achter te laten aan volgende generaties is kansloos zolang olie- en gasbedrijven niet stoppen met investeren (€1250 mrd in de komende 5 jaar). De wereld is in de macht van het neoliberalisme (de nieuwe vrijheid, het kapitalisme). Daar zijn wij in doorgeslagen en hebben geen aandacht gehad voor de negatieve bijwerkingen van de vrije markt economie en het centraal stellen van geld als factor waarop het systeem draait. Geld is de basis van ons bestaan geworden. Hier ligt een groot spanningsveld, want het systeem heeft de waarde van het geld ontnomen. De waarde is nog slechts de prijs die de almachtige markt bereid is ervoor te betalen. Daardoor is de waarde zover gedaald dat de rente inmiddels is gedaald tot €10 per jaar voor €100.000 spaargeld. Er is door de centrale banken zoveel geld in de markt gepompt dat beleggers steeds rijker worden, huizen steeds duurder, de pensioenreserves van de werknemers en het spaargeld van de burgers steeds minder waard worden.
Daarbij komen de laatste maanden verontrustende berichten dat de realisatie van de ambitieuze Green Deal van de Europese Unie €260 miljard per jaar gaat kosten en dat betekent dat iedere inwoner van de 27 (rijke als arme) lidstaten €5.000 in de eerstkomende tien jaar gaat kosten: in de arme EU-landen misschien €1.000 en in de rijke landen €10.000 per EU-burger. Velen vragen zich af hoe ze dat moeten gaan betalen. Terecht mijns inziens. Daarbij komen vanuit deskundige bronnen steeds indringender waarschuwingen dat de economische hoogtijjaren voorbij zijn en dat wij rekening moeten houden met een daling van de economische groei. Dat zal ertoe leiden dat de inkomsten van de overheid zullen dalen en de uitgaven gaan stijgen. Niet alleen door het Klimaatakkoord (reductie CO2-uitstoot) maar ook door die van de stikstof-, fijnstof- en PFAS problematiek en een versterking van de natuur, maar ook door de vergrijzing in de vorm van stijgende AOW-uitkeringen en de kosten voor de (ouderen) zorg. Daardoor zal de overheidsbegroting weer omslaan in tekorten en zal de staatsschuld weer gaan stijgen. Ik doe daar niet dramatisch over want we zijn nog steeds een rijk land. Maar wel met 140.000 mensen die van de Voedselbank moeten eten, wachtlijsten en tekorten bij de jeugdzorg, 450.000 in de bijstand en 555.000 huishoudens met ernstige betalingsproblemen. Dat is ook het Nederland anno 2019. In Nederland demonstreerden en staakten de boeren, de bouwers, de grondverplaatsers, het onderwijzend personeel, de verpleegkundigen. In de publieke sector zijn er na de bezuinigingen 6 jaar geleden ‘gaten’ gevallen. De publieke sector is een chaos geworden. De politie is niet meer in staat al hun taken uit te voeren. De werkstress en het ziekteverzuim nemen toe als gevolg van steeds meer ‘regeltjes’ en te weinig beschikbare mensen. De overdracht van een aantal maatschappelijke taken werden door het kabinet gedelegeerd aan gemeenten en provincies, met als reden dat de lagere overheden dichter bij de mensen staan en de taken beter kunnen uitvoeren. De gemeenten trekken nu aan de bel dat ze de nodige deskundigheid niet in huis hebben voor de uitvoering en dat ze onvoldoende geld daarvoor hebben ontvangen. Probleem dossiers: jeugdzorg, moeilijk hanteerbare kinderen in opvanghuizen, daklozenopvang, verdwaalde personen die door de stad zwerven, psychische hulp, tekorten op sociale voorzieningen, hier en daar zelfs ook: een versobering van de bijzondere bijstand, minder onderhoud van bruggen, tunnels en speelplaatsen en een bezuiniging op het leerlingenvervoer. Wij, maar ook veel andere landen, zijn nog lang niet uit de problemen want we moeten niet alleen duurzamer gaan wonen en verplaatsen, maar wij zullen ook onze bouw- en industriële processen moeten gaan verduurzamen. En dat wordt nog een duur en complexe zaak, die tijd en geld gaat kosten, waaraan de burger gaat meebe-talen. Daardoor gaat de lage inflatie van dit moment in een inflatie van boven de door de monetaire autoriteiten gehanteerde norm van ‘net onder de 2%’.
Van het heden en de nabije toekomst ga ik naar een verdere toekomst want na de regen komt uiteindelijk de zon weer terug. De huidige maatschappij, gestoeld op economische groei en waardeloos geld, gaat uiteindelijk ter ziele. Een nieuwe generatie gaat andere eisen stellen en daarvoor is een nieuwe inrichting van de samenleving onontkoombaar.
Sinds in 1776 de Schotse verlichte moraalfilosoof Prof. Adam Smith zijn ideeën publiceerde over de ‘vrije markt economie’ zien we lange economische golven ontstaan van ca 60 jaar, met technische ontwikkelingen en een betere positie voor de burger. Tien jaar geleden is die vooruitgang stilgevallen. We bevinden ons nu in een overgangsperiode naar een volgende lange structurele golf. De laatste overgang (1929-1949) ging gepaard met een enorme vernietiging van kapitaal en goederen. Na de Tweede Wereldoorlog (1939-1945) was Europa een puinhoop. In iedere overgangsperiode wordt ballast (=geld, goederen en rechten), die is opgebouwd tijdens de lange golf, vernietigd. Er worden alleen die goederen, geld en normen meegenomen die in de volgende lange golf nodig, dan wel bruikbaar zijn. In die fase verkeren wij ons momenteel. Deze inleiding is nodig om de huidige stand van zaken in beeld te kunnen brengen. Wij zouden druk bezig moeten zijn met de opbouw van de maatschappij voor volgende gene-raties. Maar de architecten die daarvoor de blauwdrukken zouden moeten ont-werpen staan nog buitenspel. Onze huidige politici zetten alles in het werk om vooral maar de verworven status van welvaart en welzijn, goederen en vermo-gen, te behouden. Er wordt geen nieuwbouw gepleegd en wordt onderhoud uit-gevoerd met als inzet de bestaande situatie in stand te houden. We richten ons Klimaat- en milieubeleid en de bescherming van de natuur in met noodwetten die ervan uitgaan dat het bedrijfsleven gewoon door kan blijven werken. Deze trage aanpak voor een duurzamer samenleving veroorzaakt alleen maar nog meer kostbaar tijdverlies. De financiële markten handelen op de korte termijn: meer daghandel en minder lange termijnbeleggingen. Veel onzekerheden, weinig stabiliteit, geen leiders met visie.
Dit jaar staat toenemende onrust in de wereld centraal, het volk dat in beweging komt, politici die de weg kwijtraken, een maatschappij die bloot staat aan erosie en veel onzekerheid over de wereld van ‘morgen’ De rode draad zal zijn “de wereld in beweging”, “de onzekere toekomst”, “gebrek aan leiders met visie”, “de jongeren eisen een daadkrachtige aanpak voor hun toekomst”, “het volk gaat de straat op met eisen, het populisme wint aan populariteit”, “de overheid toont haar minachting over de rechten van het volk, wetten worden aan de laars gelapt door ondemocratisch handelen”. Waarnaar worden wij geleid onder aanvoering van de wereldleider Donald Trump, een straatvechter en een Europese Unie zonder een helder gemeenschappelijk beleid? Het volk gaat de straat op, staken of tekenen petities, om hun onrust te tonen. Soms vreedzaam, soms agressief, In Madrid werd tijdens de Klimaatconferentie COR25 deze maand door 500.000 jongeren uit de hele wereld vreedzaam gedemonstreerd voor een ‘schone wereld’, niet ‘overmorgen’ maar ‘nu’. De drie kabinetten Rutte hebben ‘econo-mische groei’ en ‘het bedrijfsleven’ centraal gesteld in het beleid. Daardoor is de burger steeds verder achtergesteld en die realiseert zich dat alleen ze weten niet wat er moet gebeuren om het tij te keren. Daarbij komt dat het vertrouwen van de burger in bewindslieden van dit kabinet niet meer voldoet aan de eisen die daaraan moeten worden gesteld. De vragen die ik daarover hoor of alle ministers nog wel op optimaal mogelijk de belangen behartigen van de burger of meer neigen naar het dienen van het systeem. Wij bevinden ons op een kruising van wegen en de toekomst is onzeker. Ik kan het niet mooier maken dan het is. We zullen onze hoop niet moeten zoeken het het ‘grote’ maar in het ‘kleine’.
Prettige feestdagen.

De vergrijzing maakt overheidsfinanciën op een termijn van 5 jaar niet langer houdbaar

De vergrijzing van de Nederlandse bevolking zorgt ervoor dat de overheidsfinanciën op lange termijn onhoudbaar zijn, meldt het Centraal Planbureau (CPB). Zonder aanvullend beleid kunnen Nederlanders in de toekomst niet profiteren van dezelfde voorzieningen als nu. Het CPB verwacht dat door de vergrijzing van de bevolking in de toekomst de overheidsuitgaven meer stijgen dan de inkomsten. Zo zal komend decennium voor het eerst de beroepsbevolking dalen doordat steeds meer mensen met pensioen gaan. Dit heeft onder meer gevolgen voor de AOW-uitgaven, maar ook bijvoorbeeld voor zorguitgaven. Het CPB schat dat de zorguitgaven stijgen van 9,6% van het bbp in 2020 naar 12,7% in 2040. De AOW-uitgaven nemen naar verwachting toe van 5% naar 6,5% van het bbp. “Tegelijk stijgen de inkomsten uit belastingen minder hard door de beperkte toename van het aantal werkenden”, aldus het CPB. Er is een tekort van 1,6% van het bruto binnenlands product, omgerekend zo’n €16 mrd in 2025. Dit betekent dat tegen die tijd de belastingen moeten worden verhoogd of de uitgaven worden verlaagd. Eerder was er nog sprake van een overschot. Maar na het regeerakkoord van het kabinet Rutte III en het Pensioenakkoord en de lastenverlichting uit de Miljoenennota is dit veranderd in een tekort. Het onderzoeksinstituut benadrukt wel dat het vooral om een analyse van het huidige beleid gaat. Zo worden de huidige voorzieningen en belasting- en premietarieven doorgetrokken. Eens in de vier tot vijf jaar doet de CPB een zogeheten vergrijzingsstudie om de gevolgen van vergrijzing voor de overheidsfinanciën in kaart te brengen. (bron: nu.nl)

DNB: De economische groei gaat mogelijk dalen

Het groeitempo van de Nederlandse economie neemt de komende jaren waarschijnlijk steviger af dan voorzien. Volgens De Nederlandsche Bank voelt Nederland onder meer de stikstofkwestie waardoor bouwprojecten zijn stilgelegd of uitgesteld. Ook het versnelde dichtdraaien van de gaskraan in Groningen en de krappe arbeidsmarkt zetten een rem op de groei. Verder is sprake van een scherp gedaald consumentenvertrouwen en minder gunstige internationale omstandigheden. De centrale bank voorziet voor dit jaar een economische groei van 1,7%. Dat is nog wel 0,1% hoger dan DNB stelde bij de vorige raming in juni. Volgend jaar en in 2021 zakt de groei verder weg naar 1,4 en 1,1%. Eerder voorspelde DNB voor deze jaren nog plussen van respectievelijk 1,5 en 1,4%. Hoewel dit “historisch gezien lage cijfers” lijken, liggen de groeipercentages volgens de centrale bank nog wel dicht bij de zogeheten potentiële groei. Dat betekent dat sprake is van een soort natuurlijke teruggang naar een groeipercentage dat langduriger is vol te houden. Door de strengere stikstofregulering staat het aantal vergunningen en daarmee de nieuwbouw extra onder druk. Het negatieve effect daarvan op de groei blijft in deze raming beperkt tot circa 0,1% per jaar, vooral via lagere investeringen. De versnelde afbouw van de aardgasproductie raakt Nederland volgend jaar met eenzelfde percentage. Volgens DNB moet Nederland het de komende jaren minder hebben van de export. De bijdrage daarvan aan de groei zal afnemen, al zijn voorspellingen op dit vlak nog erg afhankelijk van hoe de handelsspanningen met bijvoorbeeld de VS en de Brexit precies uitpakken. Geholpen door de lagere inkomstenbelasting zal de consumptiegroei komende jaren weer aantrekken. Ook de overheidsbestedingen doen een duit in het zakje. Het overschot op de overheidsbegroting slaat in 2021 naar verwachting om naar een tekort van 0,2% van het bruto binnenlands product (bbp). De werkloosheid kruipt tegelijkertijd weer wat omhoog, van 3,4% dit jaar naar 3,6% in 2021. Niettemin blijft er in veel sectoren sprake van een grote roep om personeel. Deze situatie zorgt er ook voor dat de lonen waarschijnlijk verder omhoog zullen gaan. Dit heeft ook weer gevolgen voor de inflatie die relatief hoog blijft. (bron: iex.nl) Het handelt hier om prognoses/aannames van de centrale bank, die ieder kwartaal worden geactualiseerd. De vraag naar hoger geschoold technisch personeel zal groot blijven. Ik verwacht echter een verdere toename van de werkeloosheid. Verder ben ik duidelijker over de inflatie. Als gevolg van het klimaat- en milieubeleid en een versterking van de natuur en de forse stijging van de lonen verwacht ik dat de voedselprijzen in de supermarkten gaan stijgen, maar ook de bouwkosten en de lasten die door de markt worden bepaald. Daarbij laat ik nog buiten beschouwing de gevolgen van de Brexit en invoerrechten op geïmporteerde goederen. Daardoor sluit ik niet uit dat uiteindelijk de koopkracht minder florissant zal uitpakken als momenteel wordt voorgeschoteld. De inflatie gaat stijgen boven de door de ECB nagestreefde norm van net onder de 2% en de rente zal, daarmee in lijn, weer gaan stijgen. Ik verwacht dat het monetaire beleid zal keren met een daling van negatieve rentes. Wat negatief werkt is de bestuurskracht van dit kabinet en van de politieke besluitvorming van de coalitiepartijen. 9 jaar kabinetten hebben dit land in een chaos gestort, waardoor het onbestuurbaar wordt. En het weer op orde brengen van onze samenleving gaat veel tijd en geld kosten. Elke dag dat Rutte er nog zit is een verloren dag.

Er heeft een stille staatsgreep plaatsgevonden in ons land

Wie had er gedacht dat dit jaar het kabinet en het parlement, ons democratisch bestel, buitenspel zou kunnen zijn gezet. De rechterlijke macht heeft de politiek ‘in zijn greep’. Een partij met 19 zetels in de 2e Kamer, 12.6% van de 150, die virtueel zijn gedaald naar 8%, beheerst de Rechtspraak in ons land, waar het betreft ‘klimaat, milieu en natuur’. In de coalitie heeft D66 weinig inbreng, maar ze voeren hun partijdoelstellingen uit middels Rechtbanken en de Hoge Raad. En als ze nu nog zinvolle, realistische doelstellingen zouden nastreven, dan nog zou die situatie niet te accepteren zijn maar als er draagvlak in de samenleving voor zou zijn en plannen die financieel zouden zijn doordacht en betaalbaar voor de huishoudens, boeren en ondernemers, dan nog …….. Maar zover zijn ze binnen D66 nooit gekomen. Ze roepen maar wat en hebben zich in een positie gemanoeuvreerd dat de hele politiek aan hun gezag moet gehoorzamen. Hebben de andere partijen in het Parlement zitten slapen?

Willem Vermeend & Rick van der Ploeg kijken vooruit

In de loop van volgend jaar gaan de politieke partijen aan de slag met het opstellen van de verkiezingsprogramma’s voor de Tweede Kamer in maart 2021. Daarbij maken ze gebruik van cijfers en prognoses van het Centraal Planbureau (CPB). Als je deze gegevens, het zogenoemde verkiezingsdossier, nog niet hebt bestudeerd dan heb je waarschijnlijk nog steeds het beeld voor ogen van een rijk Nederland met de sterkste economie van Europa en een overvolle schatkist, schrijven deze beide vooraanstaande linkse economen op https://www.telegraaf.nl/financieel/1121600022/column-welke-politieke-partijen-willen-na-rutte-iii-regeren Dan is het geen moeilijke klus om een programma op te stellen met aantrekkelijke beloften voor kiezers. De afgelopen maanden hebben verschillend partijen daarop al een voorschot genomen. In een eerdere column op DFT hebben wij geraamd dat ze aan kiezers nu al structureel ongeveer €10 mrd aan extra overheidsuitgaven hebben ‘beloofd’ (per huishouden gemiddeld meer dan €1.000). Het gaat daarbij om de optelsom van extra middelen voor de zorg, sociale zekerheid, pensioenen, onderwijs, politie, hogere salarissen voor ambtenaren, geld voor boeren, het klimaatbeleid enz. De opstellers van de verkiezingsprogramma’s zullen bij het doornemen van het verkiezingsdossier een minder mooi beeld van Nederland zien dan ze eerder voor ogen hadden. Het dossier laat geen rijk land meer zien dat met jaarlijkse groeicijfers tussen 2-3% tot de beste economieën van Europa behoorde. Maar een land dat het komende decennium moet leren leven met een lege schatkist en een economische groei van ongeveer 1% gemiddeld per jaar. Bovendien is de kans groot dat door de Brexit de groei verder afzwakt tot onder de 1%. Het kabinet dat Rutte III opvolgt, krijgt sinds lange tijd ook te maken met een begrotingstekort. Deze week presenteerde het Centraal Planbureau (CPB) de studie Zorgen om morgen. Daarin concludeert het CPB dat Nederland met het huidige overheidsbeleid afstevent op een tekort van €16 mrd in 2025. Door de lage groei, die voor een deel samenhangt met de vergrijzing, blijven de inkomsten van de schatkist achter bij de oplopende overheidsuitgaven. Zonder ingrepen nemen vooral de overheidsuitgaven voor zorg en AOW-uitkeringen fors toe. In 2020 gaat het bij de AOW om 5% bbp en in 2040 om 6,5% bbp. Voor de zorg zien we een ‘explosie’; van 9,6% bbp naar 12,7% bbp. Volgens het CPB vraagt deze ontwikkeling om politieke keuzes, zoals bezuinigingen of belasting-verhogingen, maar ook om besluiten over het verdelen van de pijn onder inkomens-groepen. Een andere optie die volgens ons zeker aan de orde moet komen, is een innovatief overheidsbeleid waarmee economische groei wordt aangejaagd. Met een 0,5-1% extra groei kun je ‘wonderen’ verrichten. Het verkiezingsdossier biedt weinig ruimte voor aantrekkelijke verkiezingsbeloften. Daarom zullen partijen in hun programma’s extra maatregelen voorstellen om de groei aan te jagen. Niet alleen in Nederland, maar ook in andere landen is dit een beproefd recept. Los van nationale ontwikkelingen, zoals onze vergrijzing, wordt dit een moeilijke opgave. Dit blijkt ook uit de zogenoemde ‘Groeibrief’ van minister Wiebes van Economische Zaken die deze week verscheen. Daarin worden vooral algemene aanbevelingen opgesomd, zoals het bevorderen van onderwijs en onderzoek. Echte concrete plannen, zoals aangekondigd bij de lancering van het Hoekstra-Wiebes investeringsfonds, ontbreken nog. Ons land is voor economische groei sterk afhankelijk van buitenlandse ontwikkelingen en die zijn niet in ons voordeel. Door de wereldwijde trend van protectie die is aangewakkerd door het America First beleid van Donald Trump worden er door veel landen handelsbelemmeringen opgeworpen die leiden tot een afname van de wereldhandel. En dit pakt nadelig uit voor de groei van de Nederlandse economie en werkgelegenheid. Nederland krijgt ook te maken met een oplopende concurrentiestrijd tussen landen om uit het buitenland topbedrijven, toptalenten en investeerders aan te trekken, vooral op het terrein van digitalisering en nieuwe technologieën. Het internationale vestigings- en bedrijfsklimaat speelt daarbij een cruciale rol. Juist daar verliezen we van landen die meer werk maken van een aantrekkelijk vestigingsklimaat, terwijl ons land, zoals we eerder schreven vooral verslechteringen laat zien. Daardoor raken we bedrijven, waaronder slimme start-ups, maar ook talenten kwijt die we nodig hebben om onze groei op te peppen. Verkiezingsprogramma’s van de afgelopen decennia laten zien dat bij de inkomsten en overheidsuitgaven er belangrijke verschillen zijn tussen links en rechts in de politiek. Ruw gezegd zien we bij links hogere overheidsuitgaven, vooral voor sociale zekerheid, zorg en lagere inkomens. Deze partijen zijn tevens voorstander van een grotere overheid, van nivellering en van belastingverzwaringen voor hogere inkomens. Daarnaast moeten bedrijven fors meer belastingen gaan betalen. Bij rechts zien we op hoofdlijnen het tegendeel, zoals een kleinere overheid, minder nivellering, lagere belastingen en een bedrijfsvriendelijker beleid dan bij links. Kijken we met een ‘linkse’ en ‘rechtse’ bril naar de gegevens in het verkiezingsdossier dan loopt links tegen het probleem op dat Nederland met zijn belastingdruk en sociale overheidsuitgaven nu al tot de kopgroep van Europa behoort. Bovendien zullen ze constateren dat het moeilijk wordt om extra groei te creëren door bedrijven zwaarder te gaan belasten. Rechts zal al snel concluderen dat er geen ruimte is voor belastingverlagingen, tenzij ze die betalen met fors bezuinigingsoperaties. De uitslag van de verkiezingen in het VK houden een waarschuwing voor links in. Labour beloofde tijdens de campagne kiezers gouden bergen en Boris Johnson deed als partijleider van de Conservatieven globaal hetzelfde. Labour leed een historische nederlaag. In Britse analyses wordt deze vooral toegeschreven aan lijsttrekker Jeremy Corbyn. Zowel bij de kiezers als bij delen van zijn eigen achterban was hij ongekend impopulair en had hij geen duidelijk Brexit-standpunt. Een recent onderzoek wijst uit dat Labourkiezers die zijn overgestapt naar de Conservatieven het radicale linkse Labour-programma afwezen en de beloften niet geloofden. Maar echt opvallend is dat zij vinden dat de economie van het VK het best is gediend is met het ‘rechtse’ beleid van Boris Johnson, waarbij vooral veel geïnvesteerd zal worden in de voormalige Labourdistricten die nu blauw gekleurd zijn. Interessant is dat de waarschuwingen aan ‘links’ komen van twee economen van linkse huize. De grote vraag is waar het volk gaat staan. Ik ga er name-lijk van uit dat Rutte III de rit niet uitzit. Niet kan uitzitten: want de problemen in de maatschappij zijn zo complex dat er ook, met noodwetten, niet verder geregeerd kan worden. Wat ook meespeelt is dat algemeen te horen en te lezen is dat de regeerperiode Rutte op zijn eind loopt. Toch zou het voor het land goed zijn als er een nieuwe regering komt, met nieuwe gezichten en met een leider die een blik op de toekomst heeft.

Blaast Trump de Wereldhandelsorganisatie op?

Vorige week dreigde de regering-Trump de WTO, de scheidsrechter van de wereldhandel, de nek om te draaien. Mark Beunderman vraagt zich af wie er nog veilig is voor Trump op https://www.nrc.nl/nieuws/2019/12/08/ook-wto-op-punt-van-hersendood-a3983077 Naast de NAVO is er nog een organisatie die, om de woorden van de Franse president Emmanuel Macron te gebruiken, ‘hersendood’ dreigt te raken. Of tenminste verlamd. Dat is de Wereldhandelsorganisatie (WTO), de scheidsrechter van de wereldhandel. Juist nu het aantal handelsconflicten wereldwijd rap toeneemt, wordt de WTO, die deze conflicten moet beslechten, gesaboteerd door de Amerikaanse president Donald Trump. Van dinsdag op woensdag is de hoogste WTO-instantie bij handelsconflicten buiten werking gekomen. Bij dit zogeheten Beroepsorgaan blokkeren Amerikanen al maanden benoemingen. Normaliter zitten er zeven juristen in (informeel ‘rechters’ genoemd), nu nog maar drie. Dat is het absolute minimum. Afgelopen week verliep de ambtstermijn van twee van de drie leden, waarmee het orgaan automatisch niet meer operationeel is. Daarmee storten de Amerikanen de WTO in de diepste crisis sinds de oprichting ervan in 1995. Het Beroepsorgaan is van levensbelang voor de in Genève gevestigde WTO. Het heeft het laatste woord bij geschillen tussen WTO-leden. Denk aan de ruzies tussen de Europese Unie en de Verenigde Staten over subsidies aan vliegtuig-bouwers Airbus en Boeing. Of aan de importheffingen van Trump op staal en aluminium, waartegen de EU en China bij de WTO bezwaar hebben gemaakt. Uitspraken van het Beroepsorgaan zijn finaal en afdwingbaar: de winnende partij mag de verliezende partij ‘straffen’ met sancties. Dit maakt de WTO tot veel meer dan een praatclub. De VS vinden dat het Beroepsorgaan te vaak in hun nadeel beslist – iets wat niet uit de cijfers blijkt – en klagen dat het orgaan te veel macht naar zich toetrekt. De 164 lidstaten van de WTO spraken maandag nog over de afhandeling van veertien al lopende beroepen, waaronder een zaak van de EU tegen Rusland over mogelijke restricties op het Europese gasnetwerk. Veel zal er niet mogelijk zijn: de Amerikanen knepen vorige week ook nog eens het budget voor het Beroepsorgaan in 2020 bijna volledig af. Voor de EU, die opereert als één handelsblok, is dit slecht nieuws. De EU is grootverbruiker van het WTO-systeem. Brussel ging vorige week nog in beroep tegen een uitspraak van een WTO-panel over subsidies aan Airbus. Dit panel gaf de Amerikanen op 2 oktober toestemming de EU te treffen met strafheffingen ter waarde van $7,5 mrd. Het beroep van de EU dreigt nu te verzanden. Omdat de Europese Commissie de situatie al lang ziet aankomen, heeft zij een noodoplossing bedacht: een tijdelijke beroepsprocedure die het Beroepsorgaan kopieert. Maar vooralsnog willen alleen Canada en Noorwegen hieraan meedoen. Grote landen als de VS, China en India niet. Zo wordt Europa op zichzelf teruggeworpen, in een nieuwe handelsjungle.

Fraude en manipulatie” in de milieurapportage over Lelystad Airport

Lees en huiver hoe wij een rad voor de ogen worden gedraaid (=iemand iets wijsmaken / iemand op gemene wijze bedriegen). EenVandaag brengt naar buiten: Opnieuw zitten er fouten in het milieurapport van Lelystad Airport. Dat stellen actiegroepen rond de luchthaven. Zij spreken van ‘fraude en manipulatie’. Ingenieur Leon Adegeest is er hoogstpersoonlijk verantwoordelijk voor dat het verplichte milieurapport van Lelystad Airport twee jaar geleden de prullenbak in ging. Hij ontdekte fouten in de berekening van de geluidsoverlast van de vliegroutes. Er bleek met zo’n laag motorvermogen te zijn gerekend dat een toestel in de praktijk zou neerstorten, zoals bleek in een vliegtuigsimulator. Het rekenwerk moest overnieuw, met uitstel van de opening van de luchthaven tot gevolg. Maar ook met het nieuwe, gecorrigeerde rapport is het mis, stelt Adegeest. Hij stuitte op iets geks: de uitstoot van vliegtuigen neemt in het nieuwe rapport toe, maar de neerslag van stikstof neemt af. “Ik dacht: dat kan niet kloppen.” Adegeest komt in het bezit van de 1700 pagina’s tellende stikstofberekeningen van Lelystad Airport. En hij slaat aan het rekenen. Adegeest schaft er zelfs speciaal een computer voor aan die grote berekeningen aan kan. Als hij de laatste stikstofberekening van Lelystad Airport vergelijkt met de eerdere versie ziet hij één groot verschil. Er is in de nieuwe berekening uitgegaan van een veel te hoge warmte-uitstoot van vliegtuigen van en naar de luchthaven. Die warmte kan van belang zijn bij stikstofberekeningen uit met name fabrieksschoorstenen: door de warmte stijgt de uitstoot immers op, verdunt en vermengt zich en slaat over een groter oppervlak neer. Het leidt tot een lagere hoeveelheid stikstof in de natuur. Voor vliegtuigen adviseert het RIVM de warmte op 0 te zetten. De warmte waarmee Adecs, het bureau dat de stikstofberekening voor Lelystad Airport heeft gedaan, rekent is echter ‘volstrekt absurd’, zegt Adegeest. “Die komt neer op bijna twaalf keer het totale vermogen aan elektriciteit van alle energiecentrales in Nederland samen. Of een andere vergelijking: het komt overeen met 37 keer de energie-inhoud van alle vorig jaar op Schiphol verkochte kerosine. De vliegtuigen stoten meer warmte uit dan ze aan kerosine aan boord hebben. Het is onmogelijk. Het is echt waanzin.” Als gevolg van deze invoerfout pakt de stikstofneerslag zo laag uit dat Lelystad Airport onder de norm valt waarbij een Natuurbeschermingsvergunning noodzakelijk is. Wanneer Adegeest de berekening herhaalt met de door het RIVM geadviseerde gegevens komt de stikstofdepositie daar duidelijk boven. “Als er correct was gerekend had Lelystad Airport vijf jaar geleden dus al een vergunning moeten aanvragen. Maar die hebben ze nu niet.” Met een speciaal software-programma van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) kan van elke bron in Nederland – bijvoorbeeld een stal, fabriek of verkeer – de stikstofneerslag worden uitgerekend. Dat is in het kader van het Milieu Effect Rapport (MER) van Lelystad Airport ook gebeurd. Er wordt met allerlei factoren rekening gehouden, zoals de ligging, de hoogte van de bron en de omgevingstemperatuur. In de berekening kan ook de ‘warmte inhoud’ worden ingevoerd. Hoe hoger de warmte inhoud, hoe hoger de emissies opstijgen en hoe groter het gebied waarover de stikstofneerslag zich verspreidt. Het RIVM rekent zelf voor de luchtvaart met een warmte inhoud van 0, en beveelt dat ook aan in een rapport. De toegepaste rekenwijze in het milieurapport van Lelystad Airport gaat ook in tegen een advies van TNO. Maar dat is niet het enige dat er schort aan de berekeningen. Zo is ook de impact van al het autoverkeer van en naar het vliegveld fors onderschat, stelt Adegeest. Volgens Adecs is de stikstofbijdrage van het autoverkeer verwaarloosbaar. Als Adegeest met dezelfde gegevens in het officiële rekenprogramma van het RIVM gaat rekenen komt hij aan veel hogere waarden. Ook valt hem op dat één wegvak in de berekening plotseling is verdwenen. Het betreft de Ganzenweg aan de zuidkant van de provincie Flevoland, en daarmee de weg die het dichtst tegen de Veluwe aan ligt. Als Adegeest de weg in zijn berekening invoert komt de stikstofneerslag fors boven de norm waarbij een vergunning noodzakelijk is. En dat is nog niet alles. Volgens SATL zijn in het onderzoek ten onrechte alleen wegen in Flevoland bij het onderzoek betrokken. “Maar al die miljoenen vakantiegangers die per auto naar het vliegveld komen verschijnen niet vanuit het niets in Flevoland. Die komen via wegen in Noord-Holland en Gelderland, zoals de A28, pal langs de Veluwe. Maar dat verkeer is doodleuk buiten beschouwing gelaten.” Als Adegeest ook de belangrijkste aanvoerwegen meeneemt komt de stikstofdepositie op de Veluwe op ruim 21 mol, 35 keer zoveel als de 0,6 die Adecs berekende. Adegeest: “Al twee jaar lang denk ik: kan je die rapporten nog wel vertrouwen? Maar dit is gewoon je reinste oplichterij wat mij betreft. Ik weet niet wanneer je kunt spreken over een milieudelict, waarschijnlijk nog niet, maar je probeert hier gewoon een wet te omzeilen, door fraude te plegen en manipulatie van de invoergegevens.” Het bureau dat de berekeningen uitvoerde, Adecs Airinfra, verwijst voor een reactie naar het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Het ministerie zelf heeft op vragen van EenVandaag nog niet gereageerd. De vraag die bij mij opkomt is ‘wie de instructies heeft gegeven de benodigde data voor het indienen van een milieu-vergunning zodanig te manipuleren dat de vergunning kan worden afgegeven’. Het Bureau dat het rapport uitbracht, verwijst naar het Ministerie dat de opdracht gaf.

¼ miljoen ouderen durven niet te ‘internetbankieren’

De resterende circa twee miljoen 65-plussers maken inmiddels wel gebruik van online bankieren en maken in winkels afwisselend gebruik van pinpas en contant geld. Contant geld is van cruciaal belang”, concludeert Liane den Haan, directeur-bestuurder van ANBO. „Want ook met aangeboden hulp en uitleg over de veiligheid van het betalingssysteem willen of kunnen veel senioren de overstap naar internetbankieren niet maken. Maar het wordt steeds lastiger om aan geld te komen.” ANBO zegt in overleg te gaan met banken om tot goede oplossingen te komen voor de problemen die bij het grootschalig onderzoek onder ouderen naar voren zijn gekomen. Toch erkent de ouderenbond dat het lastig wordt om banken te dwingen hun dure kantorennet, waar steeds minder mensen komen, alleen voor senioren open te houden. Voor ouderen die niet online of mobiel bankieren wordt de situatie steeds lastiger. Het behoud van geldautomaten staat onder druk door het groeiende geweld met plofkraken. En na de sluiting van veel bankkantoren zet ING nu ook het mes in de servicekantoren. Volgend jaar gaat met 150 filialen zo’n veertig% van de servicebalies in kleine winkels dicht. Hoewel bij ING maar liefst 6,6 miljoen particuliere klanten hun bankzaken online of mobiel regelen, heeft de bank nog altijd 1,4 miljoen rekeninghouders die voor hun dagelijkse bankzaken een kantoor of servicebalie nodig hebben. Dit zijn vooral ouderen: 30% van de 66-plussers met een ING-rekening doet niet aan internetbankieren. Om die reden blijft bij de 150 servicepunten die ING volgend jaar gaat sluiten een geldautomaat in de buurt, belooft de bank. De servicepunten die overblijven, worden vooral ingericht om digibeten met internetbankieren te helpen. Banken zeggen zich bewust te zijn van de achterblijvende groep digibeten. Zij hebben in het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB) al toegezegd ’nauw samen te werken’ met bijvoorbeeld lokale ouderenorganisaties, om alternatieven te vinden bij onder meer het sluiten van kantoren. Eerder dit jaar werd zodoende afgesproken het telebankieren te behouden en verder te versimpelen. Voor klanten die niet kunnen of pertinent niet willen internetbankieren, blijft dan de optie om telefonisch hun saldo te checken en geld over te boeken. Volgens overheidscijfers zijn zo’n 2½ miljoen Nederlanders niet in staat te internetbankieren, omdat zij om uiteenlopende redenen niet digitaal vaardig zijn. Voor een grote groep is de overstap naar internetbankieren soms gewoonweg te groot, stelt de ouderenbond. „Ouderen worden door campagnes aan de ene kant angstig voor de elektronische snelweg, waarop criminelen via phishing mails actief zijn. Bovendien zijn veel ouderen bang dat ze door een verkeerde handeling geld kwijtraken bij overboekingen en dergelijke”, constateert Den Haan. „Wij proberen hen wel duidelijk te maken dat internetbankieren echt veilig is, maar de twijfel en het wantrouwen kunnen we bij een deel van de mensen niet wegnemen.” ING, ABN Amro en Rabobank hebben zelf al speciale hulpdiensten in het leven geroepen. Op 215 ING-kantoren zijn zogenoemde ’digicorners’ ingericht om ouderen te helpen met internetbankieren. Ook trekken digicoaches van de bank er op uit, onder meer met tijdelijke adviesplekken in drukke winkelstraten tijdens de kerst. Zulke coaches zijn er ook bij Rabobank, die daarnaast een aparte website heeft opgezet waar klanten kunnen oefenen met veilig internetbankieren. ABN Amro heeft inmiddels dertig aparte zorgcoaches in dienst. Zij begeleiden met name senioren in hun dagelijkse bankzaken, bijvoorbeeld via hulp met internetbankieren. ,,Hierbij worden ook mantelzorgers en familieleden betrokken”, zegt een woordvoerder van ABN Amro. Dankzij deze hulp gaan volgens de bank nu steeds meer ouderen via beeldbankieren zelf vragen stellen als zij ergens thuis op eigen kracht niet uitkomen. De ANBO pleit voor een ’robuust en veilig betalingsverkeer dat toegankelijk is voor iedereen’. „Gelukkig is Nederland koploper op dit gebied”, benadrukt Den Haan. „Maar dan moeten wij er wel voor zorgen dat iedereen kan meedoen. Want de ontwikkelingen gaan snel, vooral bij de technologie. Onder meer het gebruik van contant geld neemt hierdoor snel af.” Uit het ANBO-onderzoek blijkt dat een kleine 59% van de ouderen ervoor kiest om met de bankpas te betalen áls men keuze heeft. Als reden wordt opgegeven dat het makkelijk is in gebruik (’Je hebt altijd geld bij je’). Daarentegen kiest 36,3% bij keuzevrijheid voor contant. Den Haan: „Zij geven als reden ’dat je dan beter weet wat je uitgeeft’. Mensen vinden het fijn om echt geld in handen te hebben en we zien dat met 4,7% maar een klein deel voor mobiel betalen kiest.” Bijna alle ouderen (96,5%) willen zelf kunnen blijven bepalen hoe ze betalen: contant of anders. „Daar is iedereen vrij in. Maar als onze leden willen overstappen naar internetbankieren, zullen wij ze daar bij helpen. Dat gaan we samen met de banken doen. Zo blijft ook een gepensioneerde op zijn of haar toekomst voorbereid!” (bron: DFT) De realiteit is wel dat ING 40% van haar servicepunten gaat sluiten en dat ABN Amro de helft van haar pinautomaten gaat sluiten. Aanleiding voor deze maatregelen zijn bezuinigingen en de vele plofkraken. “De ANBO vreest dat er nog meer banken zullen volgen met deze klantonvriendelijke maatregelen”, zegt woordvoerder Bernadet Naber van de Algemene Nederlandse Bond voor Ouderen.

Restanten van bestrijdingsmiddelen op voedsel in Nederlandse winkels kunnen leiden tot medische problemen

Op https://www.trouw.nl/duurzaamheid-natuur/groenten-en-fruit-zijn-vaak-vervuild-met-hormoongif~b14bcc2c/ schrijft Joop Bouma dat in ongeveer de helft van Spaanse nectarines, druiven en perziken in Nederlandse winkels stoffen zitten die de hormoon-huishouding kunnen verstoren. Het zijn resten van chemische bestrijdingsmiddelen die bij de teelt op de gewassen worden gespoten. Dat blijkt uit onderzoek en analyse in opdracht van het dagblad Trouw. Ook andere fruitsoorten, groenten, kruiden, zaden, granen, aardappelen en noten op de Nederlandse markt bevatten resten van pesticiden met hormoonverstorende eigenschappen. De stoffen worden gevonden in bijna één op de vijf producten die door de Nederlandse voedsel- en warenautoriteit NVWA zijn onderzocht. Deze meetgegevens zijn vrijgegeven na een verzoek van Trouw. De chemische stoffen kunnen de hormoonbalans in het lichaam aantasten en worden in verband gebracht met onvruchtbaarheid, aangeboren afwijkingen, overgewicht, diabetes, ADHD en autisme. Vooral zwangere vrouwen en baby’s zijn kwetsbaar. Sinds 2009 is in de EU een verorde-ning van kracht waarin is bepaald dat consumenten uit voorzorg niet blootgesteld mogen worden aan hormoonverstorende stoffen. Maar die regel wordt niet nageleefd, stelt een Europese milieukoepel. Trouw liet de meetresultaten analyseren van ruim drieduizend monsters die de NVWA in 2017 nam van producten die in Nederland worden verkocht. Het is voor het eerst dat de metingen van hormoonverstorende stoffen uit NVWA-data zijn gehaald. In 21% van de groenten en 19% van het fruit werden resten van hormoonver-stoorders gevonden, net als in 28% van de monsters van kruiden. Soms meerdere in één product. Vooral in producten van buiten de Europese Unie werden overschrijdingen gevonden. Maar ook EU-lidstaat Spanje scoorde opvallend slecht: in de lijst van landen met de meeste vervuilde producten staat het land op de dertiende plaats. De lijst wordt aangevoerd door de Dominicaanse Republiek, Oeganda en Kenia. In ruwweg de helft van de monsters van producten uit deze landen zijn hormoonverstorende stoffen gevonden. Onder meer perziken uit Spanje zijn vaak besmet met schadelijke stoffen. Ook op producten die in Nederland zijn geteeld, werden hormoonverstorende chemicaliën gevonden. Zoals in chilipepers (in 20% van de monsters), komkommers (18%), appels (12%), spruitjes (11%) en aardbeien (9%). Pan Europe spreekt van ‘een aanval op de gezondheid van Europese burger’. In een rapport dat milieuorganisatie Pan Europe, waar onder meer Milieudefensie bij is aangesloten, deze week publiceerde krijgt de Europese Commissie het verwijt dat er sinds 2011 meer dan 180 bestrijdingsmiddelen op de markt zijn toegelaten zonder dat ze zijn getest op risico’s voor het hormoonsysteem. De EU bepaalde in 2009 dat hormoon-verstorende stoffen niet in voedsel mogen zitten. De milieuorganisatie spreekt van ‘een aanval op de gezondheid van Europese burger’. Pan Europe onderzocht 33 bestrijdingsmiddelen die voor tien jaar werden goedgekeurd door de EU. Op twee na zijn deze pesticiden geen van alle onderzocht op risico’s van verstoring op de hormoonhuishouding bij mensen. Volgens de EU-regels had dat wel gemoeten. Sinds 2012 zijn er wetenschappelijke tests die de EU had moeten gebruiken, aldus Pan Europe. Daarnaast werd vorig jaar in de EU een richtlijn van kracht voor het bepalen van de risico’s van pesticiden op hormoonverstoring. “De Europese Commissie heeft de eigen regels volkomen genegeerd”, aldus de organisatie. De Europese autoriteiten hadden de fabrikanten volgens Pan Europe moeten opdragen tests te doen, voorafgaand aan de toelating van bestrijdingsmiddelen. In plaats daarvan hoefden fabrikanten slechts infor-matie aan te leveren; wetenschappelijke data werden niet gevraagd. De Europese Commissie bestrijdt de conclusies van Pan Europe. Volgens een woordvoerder zijn diverse pesticiden die de milieugroep bekeek op de markt toegelaten voordat nieuwe wetenschappelijke tests op hormoonverstorende stoffen werden ontwikkeld. De woordvoerder wijst erop dat een van de door Pan Europe onderzochte bestrijdingsmid-delen binnenkort van de markt zal worden gehaald. Ik heb al meerdere keren aan de orde gesteld dat de EU dienstbaar is aan de neo-liberale doelstellingen van de vrije markt die niet nauwelijks beperkingen, zoals die betrekking hebben op de volksgezondheid, toestaat, die de handel kunnen belemmeren. Het Nederlandse probleem is dat het kabinet Rutte III de lijn van de EU onderschrijft.

‘Goed als Rutte na deze periode iets anders gaat doen’

https://www.nporadio1.nl/politiek/20586-goed-als-rutte-na-deze-periode-iets-anders-gaat-doen Voor het eerst sinds 2010 is de VVD niet meer de grootste partij in de peiling van Maurice de Hond. Voormalig Tweede Kamerlid Gert-Jan Oplaat vindt dat de partij haar achterban heeft verwaarloosd en dat het tijd wordt voor een frisse voorman. “Het is goed als Rutte na deze periode aankondigt dat hij wat anders gaat doen.” Op peil.nl staan per 15 december zowel de VVD als de PvdA en de PVV op 19 zetels op de voet gevolgd door Forum voor Democratie met 18 zetels. Oplaat, die tot eind 2014 voor de VVD in de Kamer zat, is kritisch over de koers van zijn partij. Zijn voornaamste bezwaar liggen bij de recente klimaatmaatregelen van de regering. De VVD’er zegt op NPO Radio1 dat “Ze het eigen tafelzilver over boord hebben gegooid.” Hij vindt dat de VVD gevangen zit in deze coalitie en ziet de boel liever klappen, dan dat ze op deze voet doorgaan. De VVD zou zich volgens hem uit de regering moeten terugtrekken als de stikstofnormen niet verruimd worden. Oplaat – die inmiddels voorzitter is van de Nederlandse Pluimveeverwerkende Industrie – stoort zich enorm aan het besluit om de maximumsnelheid te verlagen. Hij is het eens met de uitspraak van partijcoryfee Wiegel: het moet afgelopen zijn met water bij de wijn doen. “Rutte moet leiderschap tonen en met de vuist op tafel slaan. Zo doen we het en als je het niet wil, dan stap je er maar uit. In het algemeen vindt Wiegel dat zijn liberale partij haar ‘roots’ verloochent door onvoldoende op te komen voor het midden- en kleinbedrijf, de land- en tuinbouwsector en mensen met een huis, auto en modaal inkomen. Volgens politiek columnist Jos Heymans is de val van de VVD niet direct te verklaren aan de stikstofmaatregelen en het verlagen van de maximumsnelheid. “Dat hebben ze keurig gespind als een rotmaatregel.” De achterban is wel verontwaardigd over de wachtgeld- en reiskostenvergoeding van Klaas Dijkhoff en Mark Rutte, denkt Heymans. De daling van de partij in de peiling was het grootst na de kwestie Dijkhoff.

Het consumentenvertrouwen in Duitsland is iets afgenomen

Dat meldt het onderzoeksbureau GfK. De index die het vertrouwen van consumenten in Europa’s grootste economie weergeeft, kwam uit op 9,6 tegen een eerdere stand van 9,7. De graadmeter wordt gebaseerd op onderzoek onder circa 2000 respondenten en kijkt een maand vooruit, in dit geval naar januari. (bron: DFT)

Gevolgen stikstof- en PFAS beleid gaat in 2020 €16 miljard kosten

Ondernemers vrezen dat dit in 2020 8% omzet kost, wat neerkomt op ongeveer €16 mrd. Dat blijkt uit een enquête in opdracht van het economisch bureau van ABN Amro onder 445 ondernemers in de bouw, bouwmaterialenindustrie, bouwhandel en transportsector. Uit het onderzoek blijkt de onzekerheid onder ondernemers erg groot over de maatregelen. Om de stikstof- en PFAS-crisis te verzachten heeft het kabinet besloten dat de maximumsnelheid overdag naar 100 kilometer gaat, komt er minder eiwit in veevoer en is er een warme sanering van de varkenshouderij. Verder zijn de PFAS-normen, de hoeveelheid giftige stoffen in de bodem, wat verruimd. Ondernemers blijken erg weinig vertrouwen te hebben in de aanpak van de overheid. Ruim één op de vijf stelt zijn inves-teringen uit en 15% overweegt tijdelijke arbeidscontracten niet te verlengen. Daarnaast meent 13% van de ondervraagde bedrijven misschien zzp’ers of uitzendkrachten naar huis te moeten sturen. De ABN Amro-economen concludeerden in oktober al dat er 70.000 banen in de bouw op de tocht staan door de stikstofcrisis. Daarnaast hebben zij de verwachtingen naar beneden bijgesteld, van een groei van 2,5% naar een krimp van 2%. (bron: DFT)

De Hoge Raad heeft het laatste woord

De uitspraak van het gerechtshof in Den Haag dat de Staat verplicht is om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen, blijft in stand. Dat heeft de Hoge Raad bepaald. De uitspraak uit het Urgenda-vonnis, over een reductie van minimaal 25% in 2020 ten opzichte van 1990, is daarmee definitief.

  • De Staat moet definitief eind 2020 de uitstoot van broeikasgassen ten opzichte van 1990 met 25% hebben verminderd.

  • Klimaatverandering wordt gezien als reëel gevaar waar burgers tegen beschermd moeten worden.

  • Uit berekeningen lijkt de overheid het gestelde doel niet te gaan halen.

  • De zaak werd in 2013 door burgerplatform Urgenda aangespannen.

Zowel de rechtbank (in 2015) als het hof (in 2018) stelde eerder vast dat een kleinere CO-uitstoot in overeenstemming is met de zorgplicht van de Staat.

Klimaatverandering zou een reële dreiging zijn waartegen burgers beschermd moeten worden. Het gaat daarnaast om zelfopgelegde CO2-doelen van de overheid. De Nederlandse overheid ging tegen de uitspraak in cassatie omdat ze wilde weten of de rechter in deze mate op de stoel van de politiek mag gaan zitten. De Hoge Raad is een rechterlijke instantie die niet inhoudelijk naar een zaak kijkt, maar oordeelt of de wet en procesregels juist zijn toegepast. Die vraag kan in dit geval met ‘ja’ beantwoord worden. Het Hof zei daar eerder over dat Nederland zich gebonden heeft aan internationale verdragen, die rechtsgeldig zijn en dus juridisch getoetst kunnen worden door de Nederlandse rechter. De Hoge Raad onderschrijft dit. De zaak begon in 2013 met een aanklacht van Urgenda. Het burgerplatform eiste dat er een adequaat klimaatbeleid zou komen en vond dat de overheid onrechtmatig handelde door de klimaatdoelen die internationaal zijn afgesproken niet na te streven. De Hoge Raad benadrukt nog maar eens dat “er een al met een grote mate van overeenstemming is dat een dringende vermindering van de uitstoot nodig is om opwarming van de aarde tegen te gaan”. “De Staat heeft dan ook de verplichting om passende maatregelen te treffen om dreigend gevaar tegen te gaan”. In november werd door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) nog berekend dat de Staat de klimaatdoelen voor 2020, zoals het er nu naar uitziet, nog steeds niet gaat halen. Voor het einde van volgend jaar worden 23% minder broeikasgassen – waarvan CO2 het belangrijkste gas is – uitgestoten ten opzichte van het ijkjaar 1990. Het percentage is wel met veel onzekerheid omgeven. Het PBL hanteert daarom een bandbreedte van 19 tot 26% broeikasgasreductie in 2020. Zo kan het doel van een kwart minder uitstoot met een uiterste inspanning alsnog worden bereikt, maar dat is niet de verwachting. Het kabinet worstelt al jaren met het Urgenda-vonnis. Sinds het PBL begin dit jaar voor het eerst waarschuwde dat het CO2-doel niet wordt gehaald, wordt er nagedacht over welke klimaatmaatregelen getroffen kunnen worden. Zo wordt de Hemwegcentrale eerder gesloten en komt er een CO2-belasting voor grote bedrijven, een van de afspraken uit het Klimaatakkoord. Daar kwam het recente besluit om de maximumsnelheid overdag op alle snelwegen naar 100 kilometer per uur van 06:00 tot 19:00 uur te verlagen bovenop. Dat is een maatregel om de stikstofuitstoot te verlagen, maar het helpt ook bij CO2-reductie. “Het doel is om het doel te halen”, zei premier Mark Rutte in januari toen hij werd geconfronteerd met de PBL-cijfers. Voor Rutte is het belangrijk dat CO2-reducerende maatregelen die hier worden genomen, niet tot een uitstootstijging in het buitenland (‘weglekeffect’) leiden. Ze mogen ook niet ten koste gaan van werkgelegenheid. Rutte pleit in Europees verband juist voor strengere klimaatdoelen. Als het doel niet wordt gehaald behoort het opleggen van een dwangsom tot de mogelijkheden.

Er komen geen extra klimaatmaatregelen nadat de Hoge Raad het Urgenda-vonnis 20 december definitief maakte, schrijft minister Eric Wiebes (Klimaat) aan de Tweede Kamer. De Staat moet volgens deze uitspraak eind 2020 minimaal een kwart minder broeikasgassen uitstoten ten opzichte van 1990. Premier Mark Rutte noemde de uitvoering van de Urgenda-uitspraak een “grote en ingewikkelde opgave”. “Het doel blijft om het doel te halen”, zei de premier. Dat waren dezelfde woorden die hij begin dit jaar gebruikte toen het PBL een eerste waarschuwing gaf dat het Urgenda-doel waarschijnlijk niet wordt gehaald. Het kabinet gaat de komende tijd in kaart brengen wat de CO2-winst is van de stikstofmaatregelen en welke aanvullende maatregelen eventueel nodig zijn. Het stikstofdossier en de klimaatdoelen lopen hier door elkaar heen. “De samenloop tussen stikstof en CO2 is een logische”, zei Rutte daarover. Vrijdag bevestigde de Hoge Raad de uitspraak van het gerechtshof dat de Staat verplicht is om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen. De uitspraak uit het Urgenda-vonnis, over een reductie van minimaal 25% in 2020 ten opzichte van 1990, is daarmee definitief. Het kabinet lijkt deze CO2-reductie alleen niet te halen, berekende het PBL dit jaar al twee keer. In november schatte het Planbureau dat de CO2-uitstoot eind 2020 op 23% blijft steken. (bron:nu.nl)

Op https://nos.nl/artikel/2315589-afkeuring-bewondering-en-vragen-over-urgenda-vonnis-bij-de-politiek.html staat dat er ‘afkeuring, bewondering en vragen over Urgenda-vonnis zijn bij de politiek’. “Er ligt een hele grote taak”, is de reactie van minister Wiebes op de Urgenda-uitspraak. Hij zegt dat het kabinet doorgaat met het “stap voor stap” nemen van maatregelen om eind volgend jaar de CO2-uitstoot met 25% te verminderen. Welke maatregelen dat gaan worden, kan Wiebes nu nog niet zeggen. Op de vraag of de rechter met deze uitspraak niet op de stoel van de politiek gaat zitten, antwoordt Wiebes: “Dat wilden wij als kabinet inderdaad weten, maar de Hoge Raad heeft geoordeeld dat dat dus niet het geval is.” De partijen in de Tweede Kamer reageren uiteenlopend op het arrest van de Hoge Raad in de Urgenda-zaak. Zo spreekt GroenLinks-leider Klaver van een historische uitspraak. Hij roept het kabinet op de kolencentrales uit te zetten en de veestapel te halveren. PVV-leider Wilders zegt dat het klimaatbeleid niet aan de rechter is. “De Hoge Raad is de CO2-Raad vol met D66’ers!” twittert hij. Van hem moet het kabinet het VN-Klimaatverdrag en het Klimaatakkoord van Parijs opzeggen. D66-leider Jetten gaat niet op de beschuldiging van Wilders in. Hij vindt dat het kabinet door de uitspraak meer maatregelen moet nemen. Als voorbeeld noemt hij “een relatief simpel te nemen maatregel als het vervangen van oude lampen door led-verlichting bij bedrijven en in kassen”. Er leven bij de Kamer ook vragen over de juridische consequenties van deze uitspraak. VVD-Kamerlid Bosman vraagt zich af of meer politieke afspraken waaraan niet wordt voldaan, nu bij de rechter zijn af te dwingen. Nederland voldoet bijvoorbeeld nog steeds niet aan de internationaal afgesproken financiële bijdrage aan de NAVO. Bosman: “Dan gaat deze uitspraak ook gelden voor de 2-procent-NAVO-norm, lijkt me.” De Partij voor de Dieren heeft bewondering voor de mensen achter Urgenda. “Geweldig gedaan”, zegt fractievoorzitter Ouwehand. “De tijd van fossiele politiek is voorbij.” FvD: Rechters en gevestigde partijen maken van ons land één groot windmolenpark. Volgens de Hoge Raad moet Nederland nog meer zinloos en onbetaalbaar klimaatbeleid voeren. De miljardenrekening komt bij de burger te liggen. Einde koopkracht.

Hoe dwaas moet je zijn om dit te willen?

Moet het EU-lidmaatschap worden verankerd in onze Grondwet? De Raad van State adviseerde van wel. D66 diende dinsdag een initiatiefwetsvoorstel in om het ideaal te verwezenlijken. Op https://www.telegraaf.nl/watuzegt/1229402893/eu-in-grondwet-is-plan-doorgeslagen-ideologen schrijft de econoom en columnist Jean Wanningen waarom hij dit een slecht voorstel vindt.Eenmaal opgenomen in de Grondwet kom je er nooit meer vanaf.” Het Tweede Kamerlid van D66 Kees Verhoeven tweette op 10 december 2019 juichend het volgende: Zojuist initiatiefwetsvoorstel ingediend om EU op te nemen in onze grondwet! Raad van State is positief, nu Kamer aan zet om dit @D66 wetsvoorstel te behandelen. Zou in tijden van #Brexit mooi zijn als Nederland het EU-lidmaatschap sterker omarmt. En sloot af met een power-armpje-symbool. Onze sociaal geograaf, die al bijna tien jaar Kamerlid is, bepleit dus in feite een staatsrechtelijke verankering van het EU-lidmaatschap. Daarmee houdt Nederland als soevereine staat op te bestaan. Hij beroept zich onder meer op een positief advies van het belangrijkste adviesorgaan van de regering: de Raad van State. Niet toevallig voorgezeten door Verhoevens partijgenoot Thom de Graaf. Dat de Raad van State met een positief advies afkomt mag niemand verbazen. Datzelfde orgaan bepleitte onder meer ook dat de euro ’onomkeerbaar’ gemaakt moest worden. Dan waren we voor eens en voor altijd van het gezeur over een ’exit’ af. En dat, terwijl diezelfde Raad van State tegelijkertijd moest erkennen dat de euro juist voor grotere verschillen tussen de deelnemende lidstaten zorgde en zou blijven zorgen. Het is de omgekeerde wereld van doorgeslagen ideologen. En dat in het belangrijkste adviesorgaan van onze regering. De partij van de heren Verhoeven en De Graaf is sowieso met een opmerkelijke partij-ideologische metamorfose bezig. Ooit was de partij kampioen voorstander van wat zij noemden ’democratische vernieuwing’. Wijlen Hans van Mierlo had de partij er zelfs voor opgericht. Hij wilde afrekenen met het toenmalige politieke stelsel en allerlei vernieuwingen doorvoeren: referenda, een gekozen burgemeester, enzovoorts, enzoverder. Hij vond bovendien dat D66 moest worden opgeheven zodra zij haar doel had bereikt. „D66 verdwijnt wanneer we het huidige politieke stelsel mee hebben helpen opblazen”, aldus Van Mierlo. Nu lijkt eerder het omgekeerde te gebeuren. Op initiatief van D66 dreigt het staatkundig voortbestaan van het Koninkrijk Nederland als soevereine staat te worden opgeblazen. Een initiatief dat naadloos aansluit bij de serie D66-wetsvoorstellen die eerder werden ingediend. Zo werd de stem van de gewone burger gesmoord door het afschaffen van het referendum (uitkomsten van eerdere referenda werden overigens ook al niet gehonoreerd), werd de privacy van de burger uitgehold door een sleep- en afluisterwet, en werd de vrijheid van meningsuiting en zelfstandig denken onder druk gezet door het opzetten van een ’nepnieuws’-campagne. Onder leiding van D66-minister Ollongren, die verder overigens compleet onzichtbaar is in het kabinet, werd bepaald wat u wel en niet mag zeggen en schrijven. Dit initiatiefwetsvoorstel van Kees Verhoeven is om meerdere redenen onwenselijk en zelfs schadelijk voor Nederland. Om te beginnen sluit het ons land op in een kooi. Een federale kooi. Eenmaal opgenomen in de Grondwet kom je er nooit meer vanaf. Het is ook niet wenselijk vanuit financieel-economisch perspectief. Een blijvend lidmaatschap van de EU betekent dan per definitie een lidmaatschap van een permanente Transferunie. Die kant moeten we dus beslist niet op. D66, ooit de partij van het referendum, zou geloofwaardiger zijn als zij deze keuze voorlegt aan de burgers van Nederland: via een referendum.” Tja, ik steun dit standpunt van harte. De EU, is geen democratisch instituut. Er is geen Politieke Unie en de EU ontbeert sociaal/maatschap-pelijke fundamenten. In feit functioneert de EU als een Unie die de neo-liberale doelstel-lingen (de vrije markt met al zijn negatieve bijwerkingen) uitvoert. En de Green Deal dan, zullen lezers zeggen, dat is te vroeg om daar een serieuze reactie over te geven. Elders in dit blog meer over de beperkte doelstellingen van deze Europese Commissie om de samenleving voor nieuwe generaties in te richten. (bron: DFT)

De Rekenkamer stelt ‘eigen vermogen banken te laag bij crisis om te overleven’

Nog niet alle middelgrote en kleine banken kunnen bij een crisis ordelijk failliet gaan of worden afgewikkeld. Omdat minister Hoekstra van Financiën niet van de hoed en de rand weet, blijft de kans op staatssteun voor banken aanwezig. Dat blijkt uit een onderzoek van de Rekenkamer naar de plannen voor een gecontroleerde afwikkeling van banken die in de problemen komen. Zorgelijk is dat het ministerie van Financiën volgens de Rekenkamer vertrouwt op informatie die De Nederlandsche Bank (DNB) verstrekt: „Financiën vraagt niet proactief voor welke banken DNB welke plannen opstelt, welke prioriteiten DNB hanteert, en wat de gevolgen kunnen zijn voor de Staat.” Elke bank moet tegenwoordig een plan hebben liggen om failliet te kunnen gaan tijdens een crisis. Banken die te groot zijn om zomaar om te vallen worden in resolutie genomen door de Single Resolution Board (SRB) in Brussel. Daarbij blijven de belangrijke functies van een bank tijdens de afwikkeling (deels) overeind, zonder dat de belastingbetaler voor de kosten opdraait. Voor de grootbanken ligt dit toezicht in Frankfurt bij de Europese Centrale Bank (ECB). Voor de overige banken gebeurt dit door DNB. Om deze taak te vervullen richtte de toezichthouder vier jaar geleden de divisie Resolutie op. Maar de slechts vier tot vijf beschikbare fulltimers die zich met de controle van de afwikkelingsplannen bezighouden kampen inmiddels met ’overbelasting’. Zo waren de afwikkelingsplannen voor zeker vijf van de ongeveer 25 middelgrote en kleine banken in Nederland aan het einde van het eerste kwartaal van dit jaar nog niet afgerond. „Er bestaat binnen de divisie onvoldoende inzicht in de verhouding tussen de inzet van mensen en de feitelijk uitgevoerde werkzaamheden”, stelt de Rekenkamer. “Als meerdere banken tegelijkertijd falen of als een grotere bank faalt, zijn de beschikbare financiële middelen ontoereikend om de gedekte depositohouders volledig uit te keren” Hoewel de Rekenkamer constateert dat verantwoordelijk minister Wopke Hoekstra van Financiën regelmatig overlegt met DNB, heeft hij ’geen actueel beeld van de stand van zaken’ over de plannen om kleine en middelgrote banken bij een crisis af te wikkelen. Hierdoor kan de minister bij een plots uitbrekende noodsituatie ondanks het versterkte toezicht alsnog worden overvallen. En dat terwijl de historie leert dat de gevolgen van een bankencrisis snel op het bordje van de overheid terechtkomen. „Als meerdere banken tegelijkertijd falen of als een grotere bank faalt, zijn de beschikbare financiële middelen in het depositogarantiefonds ontoereikend om de gedekte depositohouders volledig uit te keren”, waarschuwt de Rekenkamer. Op dit moment bevat het fonds dat geld van spaarders veiligstelt €1,4 miljard. Pas in 2024 is de benodigde omvang van €4,5 tot €5,1 miljard bereikt. Hoekstra stelde tegen de onderzoekers van de Rekenkamer dat het bancaire stelsel wordt gedragen door de grootbanken. „Het ligt vol-gens hem daarom voor de hand dat de afwikkelingsplanning voor deze banken de afge-lopen jaren hoge prioriteit heeft gekregen.” Zich niet bemoeien met de afwikkelings-plannen van de overige banken „past volgens de minister bij de onafhankelijke taakuit-voering door DNB.” De Rekenkamer kijkt hier anders tegenaan. De hoofdnorm is volgens de instelling dat ’de nationale afwikkelingsautoriteit erop is voorbereid dat elke Nederlandse falende bank afwikkelbaar is’. De minister moet zijn ’verantwoordelijkheid voor de stabiliteit van het financiële stelsel en bewaker van de schatkist waarborgen’ en ’indien nodig verantwoording afleggen aan het parlement’. De Rekenkamer zegt uit te kijken naar nieuwe afspraken die de minister en DNB maken over de manier van informatie-uitwisseling. Na de kredietcrisis werd het toezicht en controle van afwikkelingsplannen van grootbanken zoals ING, Rabobank, ABN Amro en De Volksbank ondergebracht bij de ECB. De Nederlandsche Bank (DNB) houdt toezicht op de ongeveer 25 middelgrote en kleine banken in Nederland, van Triodos, Van Lanschot Kempen tot Knab. Tijdens de afgelopen kredietcrisis vroegen ING, Leaseplan Bank en NIBC om staatsgaranties omdat zij niet meer op de geldmarkten konden lenen. ING had daarbij ook een kapitaalsinjectie nodig. ABN Amro en SNS Reaal werden genationaliseerd toen zij door hun kapitaalbuffers zakten. DSB Bank ging na een bankrun failliet. (bron: DFT) Het is een onderwerp waaraan ik al eerder aandacht heb besteed in relatie tot de veel te lage ‘leverage ratio’ (=verhouding eigen vermogen tot het balanstotaal), ook wel ‘buffers’ genoemd, van banken, zoals die zijn vastgelegd in Basel III. Volgens mij zijn een aantal banken ondergekapitaliseerd, wat problematisch wordt als er onrust ontstaat over soliditeit van grotere banken.

Kiezers zijn in grote getale negatief over het marktdenken bij de overheid van de afgelopen 25 jaar

Maurice de Hond peilde de mening van het electoraat over het functioneren van Politiek den Haag. De uitslagen zijn verrassend en wijken soms sterk af van het stemgedrag van de Kamerleden. Het oordeel van het laatste debat over de terugvordering van Toeslagen met staatssecretaris Snel oordeelde 52% negatief; 60% was voor de motie van wantrouwen en 80% voor het strafrechtelijk vervolgen van de ambtenaren die bij deze handelwijze zijn betrokken. Het lijkt erop dat er steeds meer problemen komen in de Nederlandse samenleving stelt 71%; de belangrijkste component van de veranderingen in de wereld is de massale verspreiding van internet en het gebruik van sociale media, zegt 63%; de afgelopen 25 jaar stond bij de overheid in het teken van het marktdenken. Dat is een gunstige ontwikkeling geweest, zegt slechts 21%, waarvan 62% van de VVD; het maakt eigenlijk niet uit welke partijen in de regering zitten. Ze komen samen toch niet tot echte oplossingen voor de problemen van vandaag, stelt 50%; bij mijn dagelijks leven probeer ik me steeds meer af te sluiten voor wat er in de wereld gebeurt, stelt 32%; ik ben bang dat dit alles leidt tot een nieuwe Wereldoorlog, vreest 31%; er zou eigenlijk een nationaal kabinet moeten komen om de problemen die er zijn proberen op te lossen, zegt 43%. Er bestaat grote overeenstemming over de stellingen van de maatschappelijke onrust Behoudens de kiezers van de VVD zijn alle andere kiezers in (grote) meerderheid negatief over het marktdenken bij de overheid van de afgelopen 25 jaar.

Het mes gaat erin bij Tata Steel in Europa

Tata Steel gaat nog eens enkele honderden banen in Europa schrappen. Het gaat vooral om administratieve functies die worden overgeheveld naar India. Dat zegt Frits van Wieringen, voorzitter van de Europese ondernemingsraad van Tata Steel. „De Europese directie van Tata Steel maakte woensdag de plannen bekend. Tata Steel maakte eerder al bekend 1600 van de 9000 banen bij de Hoogovens in IJmuiden te schrappen. De Europese ondernemingsraad heeft het reorganisatievoorstel direct van tafel geveegd, en om een nieuw voorstel gevraagd. Van Wieringen heeft tot op heden niets vernomen. „We maken ons daarom op voor een hele harde confrontatie met Tata Steel. Dit is een cruciale fase voor de toekomst in IJmuiden. We gaan actievoeren zodat dit plan van tafel gaat.” De directie in IJmuiden vreest dat het goedlopende Nederlandse onderdeel nu de, zoals zij het zien, wegkwijnende Britse staalindustrie moet gaan subsidiëren, omdat het hoofdkantoor in India geen geld meer naar Europa wil overmaken. Veel problemen die in het Verenigd Koninkrijk spelen, komen tot grote woede van de werknemers in IJmuiden op hun bordje terecht. Ongeveer 2000 werknemers kwamen dinsdag bijeen in IJmuiden om hun onvrede daarover te uiten. De aanwezigen maakten duidelijk bereid te zijn om het werk neer te leggen. „Als de plannen worden doorgezet, wordt het oorlog. We gaan tot het gaatje en gooien dan gewoon de boel plat”, zegt een verontruste werknemer. De vakbonden hebben een hoge organisatiegraad bij Tata Steel in IJmuiden. Zeker de helft van de 9000 werknemers is vakbondslid. (bron: DFT) Er zijn grote problemen in de staalindustrie wereldwijd, door de door Trump ingestelde invoerheffingen van 25%. Daarbij komt dat door de handelsoorlog, die hij voert met China, de economische groei daalt en dat door de Klimaatdoelstellingen en meer aandacht voor het milieu en de natuur, die de auto-industrie hard raken, de vraag naar staal afneemt, waardoor de staalprijs daalt. Dat dat gevolgen heeft voor het personeel is, op zich, wel verklaarbaar.

Het laatste blog van dit jaar nr 512 verschijnt op 31 december aanstaande en gaat nog in op de Green Deal van Frans Timmermans.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 20 dec 2019; week 51: AEX 609,26; Bel20 3992,93; CAC40 6.021,53; DAX30 13.318,9; FTSE 100 7.582,48; SMI 10.679,37; RTS (Rusland) 1523,77; DJIA 28.455,09; NY-Nasdaq 100 8.678,49; Nikkei 23.816,63; Hang Seng 27.871,35; All Ords 6.924,4; SSEC 3.004,94; €/$1,108; BTC/USD $7.193,25; 1 troy ounce goud $1478,4, dat is €42.873,56 per kilo; 3 maands Euribor -0,388%; 1 weeks -0,477%; 1 mnds -0,449%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,10936%; 10 jaar VS 1,9365%; 10 jaar Belgische Staat 0,033%; 10 jaar Duitse Staat -0,237%; Franse Staat 0,064; VK 0,715%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,56%; 10 jaar Japan -0,0062%; Spanje 0,448%; 10 jaar Italië 1,42%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,681.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden variabel. De AEX steeg door de 600. De goudprijs noteerde stabiel, vrijwel alle rentetarieven noteerden hoger. De bitcoin bleef aangeboden. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,2%; Duitsland 0,25%; Nederland 0,28%; Japan 0,442%; Frankrijk 0,85%; GB 1,2999%; Spanje 1,305%; Canada 1,6907%; VS 2,3688%; Italië 2,457%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,62%; Duitsland -0,518%; Denemarken -0,454%; Nederland -0,474%; Frankrijk -0,345%; België -0,366%; Japan -0,084%; Spanje -0,075%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 2112019/510 Kerstboodschap 2019

UPDATE 14112019/509 16-jarige Zweedse Greta Thunberg is TIME ‘Person of the Year 2019’

De 16-jarige klimaatactiviste Greta Thunberg is uitgeroepen tot TIME Person of the Year van 2019. Ze is de jongste persoon ooit die de titel heeft gekregen. De Zweedse is bekend geworden door haar spijbelacties voor het klimaat. “Van een spijbelend schoolmeisje tot een ontmoeting met de secretaris-generaal van de VN”, aldus TIME. Volgens het Amerikaanse blad vindt verandering zelden plaats zonder de kracht van individuen en heeft de “crisis van de aarde” haar individu gevonden in Thunberg. Daarbij heeft het tijdschrift ook haar inmiddels beroemde uitspraak: “How dare you (Hoe durf je)” Ze sprak deze woorden uit tijdens haar speech bij de VN-klimaattop. In een interview met TIME zegt Thunberg te hopen haar kleinkinderen later te kunnen vertellen dat “we alles hebben gedaan wat we konden”. “En dat we het voor hen en voor de volgende generaties hebben gedaan”. In augustus was het een jaar geleden dat Thunberg startte met haar schoolstaking. Gewapend met het bord met de tekst ‘Skolstrejk för klimatet‘ (‘Spijbelen voor het klimaat’) nam zij elke dag tot de parlementsverkiezingen plaats voor het Zweeds parlement. Wereldwijd volgden scholieren haar voorbeeld. Het blad benoemt sinds 1927 elk jaar een Persoon van het Jaar. (bron: nu.nl)

Briiten kiezen voor hun Brexit; Johnson grote winnaar van de verkiezingen

De Britse premier Johnson heeft een absolute meerderheid behaald bij de verkiezingen, de opkomst was 67,2%. De Conservatieven haalden 365 van de 650 zetels in het Lagerhuis, 47 meer dan in 2018. Oppositiepartij Labour lijdt een fors verlies en valt terug naar 203 zetels. Leider Corbyn zegt dat hij terugtreedt zodra zijn opvolger bekend is. Johnson heeft nu vrij baan om door te gaan met de Brexit. Hij heeft het vertrek uit de EU gepland voor 31 januari. Naar verwachting kijkt het nieuwe Lagerhuis nog voor volgende week vrijdag naar de nieuwe Brexitwet. Voor 31 december 2020 wil Johnson handelsverdragen afsluiten met de 27 EU-lidstaten. Normaal staat daar 5 jaar voor. Die tijd heeft hij echter niet. Er wordt alom aan getwijfeld of Johnson erin gaat slagen de verzelfstandiging van Groot-Brittannië binnen een redelijk tijdsbestek op orde te krijgen. Ik volg de ontwikkelingen kritisch.

Voorlopige handelsdeal VS en China

China heeft de geplande extra heffingen op Amerikaanse producten opgeschort. Daarmee voldoet Peking aan een van de afspraken die China en de Verenigde Staten vrijdag zijn overeengekomen in hun akkoord over een voorlopige handelsdeal. Het bericht waarin dit staat is te lezen op websites van diverse Chinese departementen en op staatsmedia. „China hoopt, op basis van gelijkheid en wederzijds respect, samen met de VS elkaars zorgen op te lossen en de stabiele ontwikkeling van de onderlinge economische en handelsrelaties te promoten”, aldus het statement. China en de VS sloten een zogenoemde ’fase 1-handelsdeal’, die de opmaat moet worden voor een breder handelsakkoord. Trump gaf aan dat onmiddellijk wordt begonnen met onderhandelingen over een ’fase 2-deal’. Volgens hem zullen sommige bestaande importheffingen op Chinese producten worden verlaagd. Andere tarieven blijven nog wel overeind. De Chinese viceminister van Handel, Wang Shouwen, verklaarde eerder dat de VS hebben beloofd om tarieven op Chinese goederen te schrappen. China gaat nu zijn aankopen van Amerikaanse energie, landbouwproducten, farmaceutische goederen en financiële diensten opvoeren. Daarnaast gaat China meer doen om intellectueel eigendom van bedrijven te beschermen en namaakartikelen te bestrijden. (bron: DFT)

Oliegiganten als Shell, BP en Chevron zien zichzelf als ‘sleutelfiguren’ in het Klimaatoverleg in Madrid

Op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/813/articles/1048763/1/1 schrijft Frank Straver over de invloed die fossiele bedrijven uitoefenen op de aanwezigen op de Klimaattop COP25 in Madrid. David Hone kijkt somber. “Zijn de tussendoelen van ‘Parijs’ nog te halen? Erg moeilijk.” Nee, hier is geen wetenschapper of politicus aan het woord. Hone is strateeg van oliegigant Shell. Een idee om de opwarming te remmen heeft hij wel. “Massale natuuraanplant.” Bomen kunnen broeikasgas opnemen, terwijl het gebruik van olie jarenlang kan doorgaan. De presentatie van de lobbyist Hone was exemplarisch. De fossiele industrie houdt er een druk schema op na in Madrid, waar de klimaattop. BP, Chevron, Shell en anderen stuurden lobbyisten naar Spanje. Die houden lezingen en praten met onderhandelaars. “Onbegrijpelijk”, zegt Laurie van der Burg, die namens de internationale milieukoepel ‘Friends of the Earth’ en Milieudefensie in Madrid is. De fossiele industrie krijgt, volgens haar ten onrechte, ruimte om zich tegen de onderhandeling aan te bemoeien. “Kick out de fossiele industrie”, bepleit haar milieukoepel. Dat is een realistisch toekomstbeeld, meent Van der Burg. Met de tabaks-lobby besloot de politiek immers ook niet meer te praten. “Oliebedrijven mogen hier de ‘natuur als oplossing’ promoten. Intussen breiden ze hun vervuilende activiteiten uit.” De komende vijf jaar investeert de olie- en gassector $1400 mrd in nieuwe boringen, bereken-den zeventien milieuorganisaties. De industriegroep IETA en de VN-luchtvaartkoepel ICAO zeggen alle reden te hebben om mee te doen in Madrid. Ze beschouwen zichzelf als sleutelfiguren in het overleg. De hele wereldeconomie draait immers op hun olie-, gas- en kerosineproducten, betogen ze. Dat de luchtvaartlobby erbij is, is nog het minst ongunstig, zegt Bas Eickhout, in Madrid delegatieleider van het Europees Parlement. “De luchtvaart valt niet onder het Parijs-akkoord. Dat ze hun mensen sturen levert misschien nog iets op.” Of dat de intentie is, trekt Eickhout ernstig in twijfel. Ook hij zegt dat vervuilende bedrijven te veel grip op de klimaattop hebben. “Dat zij de uitkomst mede beïnvloeden staat voor mij wel vast.” Of het zinvol en haalbaar is om alle fossiele lobbyisten te gaan weigeren, betwijfelt Eickhout. “Via delegaties van landen als Saudi-Arabië komt de fossiele invloed een klimaattop sowieso binnen.” Bovendien, zegt Eickhout, heeft hij nu de kans om een hartig woordje te spreken met de luchtvaartkoepel ICAO, die CO2-neutraal wil groeien door afkoop met certificaten. Toch zouden de VN er wijs aan doen om na te denken over strengere toelatingseisen voor fossiele lobbyisten bij klimaatconferenties, zegt Eickhout. Ook hij ziet parallellen met de tabakslobby. Mark van Baal, een activistische aandeelhouder die oliereuzen oproept tot verduurzaming, volgt de klimaattop vanuit Nederland. “Dat kunnen bedrijven die ‘Parijs’ negeren ook overwegen”, zegt hij: “Thuis blijven.” Of: gaan om te luisteren en leren. Van de oliereuzen heeft volgens hem slechts het Spaanse Repsol recht van spreken. Dat beloofde in Madrid als eerste oliereus om de eigen CO2-uitstoot in lijn met ‘Parijs’ te brengen. Uiteindelijk ook met compensatierechten. Juist omdat de handel in zulke klimaatrechten in Madrid de agenda domineert, hebben milieuorganisaties en waarnemers zorgen over de invloed van bedrijven. Shell, BP en Chevron pleitten op de VN-klimaattop samen voor grootscheepse compensatie dankzij de verhandelbare natuurcertificaten. Dat zou 30% van het Parijs-doel bereiken. Milieuacti-visten waren die suggestie beu. Demonstratief verlieten ze de zaal, met de handen over de oren. De realiteit is dat de CO2-uitstoot mondiaal gezien nog altijd blijft stijgen en een afname is nog niet in zicht. De realiteit is ook dat in Brazilië de ontbossing van het Amazo- ne-oerwoud – nog – niet is gestopt. Anderzijds kwam de Europese Unie deze week met hun Green Deal, waarin de aanplant van nieuwe bomen/bossen in Europa wordt voorgesteld. In ieder geval komt dat bij mij positief over. Maar dat de olie- en gasbedrijven een mondiale bebossing voorstellen opdat zij hun commerciële belangen kunnen beschermen is weer een heel andere zaak. Dat wij onze wereld duurzamer gaan maken, staat voor mij centraal in mijn visie op de toekomst. Dat betekent dat de VS, China, Saoedi-Arabië en Rusland, alsmede Shell, BP en Chevron hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Dat hele idee van de compensatierechten, werkt alleen maar in het voordeel van de grootste partijen.
In Madrid wilde de wereld deze week regels vastleggen over internationale CO2-handel

Dat is net voor het sluiten van dit blog gelukt: weliswaar met een minimaal akkoord. Vrijdag zou de tiendaagse top zijn afgesloten maar tot zondagmorgen werd er nog overlegd over een gezamenlijke slotverklaring. Zaterdag is er nog tot diep in de nacht onderhandeld om tot overeenstemming te komen over een aanscherping van de wereldwijde klimaatplannen. De top, waarop 200 landen spreken over de uitwerking van de klimaatafspraken van Parijs van 2015, treedt officieel op 1 januari 2020 in werking. De voorzitter van deze klimaattop, de Chileense Carolina Schmidt, riep alle deelnemers op flexibel te zijn en te streven naar ambitieuze afspraken over CO2-reductie in het komende jaar. In Madrid maken vooral de Europese Unie en de landen die het meest kwetsbaar zijn voor klimaatverandering zich hard voor een aanscherping van toezeggingen, die eerder in Parijs werden gedaan, over het terugbrengen van de uitstoot van broeikasgassen. Landen als Brazilië en India, China, Koeweit, Saoedi-Arabië, Rusland, China en de VS staan tegenover de klimaatverdedigers, Zij willen vasthouden aan eerdere plannen en oude afspraken over de verkoop van emissierechten. Een veel gehoorde klacht van de kleinere, minder welvaarder en kwetsbaarder landen is dat 90% van de landen niet gehoord worden. Zij ageren tegen de dominantie van rijke landen op de Klimaattop. Bas Eickhout, als delegatieleider van het Europees Parlement aanwezig in Madrid, zei zaterdagavond in tv-programma Nieuwsuur dat het overleg vastzit. Landen proberen in bilaterale gesprekken nader tot akkoord te komen, maar Eickhout acht de kans reëel dat de top mislukt. Dat laatste gebeurde net niet, maar het slotakkoord van de top stelde teleur: het werd een minimaal akkoord, dat weinig voorstelt. “Na een hele lange nacht van onderhandelen lijkt het erop dat belangrijke onderdelen waar twee weken over is gepraat naar volgend jaar zijn doorgeschoven”, zegt NOS-redacteur Klimaat en Energie Heleen Ekker. Een van de hoofddoelen was het opstellen van regels voor de verhandeling van emissierechten tussen landen. Die discussie is niet afgerond. “Met name de EU is bang dat dit systeem tot dubbeltellingen en misbruik leidt, als hier geen heel strenge regels over worden afgesproken”, zegt Ekker. De afspraken daarover zijn doorgeschoven naar de klimaattop van volgend jaar in Glasgow. Die top wordt dan nog moeilijker dan die van Madrid. “Volgend jaar moeten alle landen van de wereld hun klimaatplannen aanscherpen”, zegt Ekker. “De uitstoot van broeikasgassen stijgt nog altijd. En volgens wetenschappers is het klimaat kwetsbaarder dan eerder werd gedacht. De hoop was dat iedereen zich daar dan volgend jaar volledig op zou kunnen concentreren. Maar nu er ook nog andere kwesties zijn doorgeschoven, maakt dat de top in Glasgow alleen nog maar ingewikkelder.” De milieubeschermingsorganisaties Greenpeace en Wereld Natuur Fonds (WNF) hebben forse kritiek op de uitkomst van de conferentie. Ze beschouwen de internationale inspanningen voor meer klimaatbescherming als onvoldoende en spreken van een diepe crisis. „Deze klimaatveranderingsconferentie was een aanval op het hart van het Akkoord van Parijs”, zegt een woordvoerder van Greenpeace. De onderhandelingen werden gegijzeld door de grootste vervuilers”, stelt het WNF in een verklaring. „Wat in Madrid ontbrak was de politieke wil om echt iets aan de klimaatverandering te doen.” GroenLinks Europarlementariër Bas Eickhout roept de EU op tot actie na het akkoord. „Het grote gat tussen het wereldwijde klimaatbeleid en de doelstelling van het Parijsakkoord is niet kleiner geworden. Dit moet gevolgen hebben voor de handelsgesprekken die de EU met de grootste dwarsliggers voert. Het gat tussen wat de wetenschap ons vertelt te doen en wat politici tot nu toe leveren op klimaattoppen is enorm.” (bron: NOS en DFT)

Op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/814/articles/1049465/6/1 schreef Frank Straver eerder over “Klimaatactie”, brullen jongeren op een zonnige binnenplaats van de VN-klimaattop. Ze trekken geen bekijks. Alle onderhandelaars zitten binnen, onder fel tl-licht. Die hebben wat te bespreken. Er ligt, na een week overleg, een eerste versie op tafel over hét hete hangijzer van de top: CO2-certificatenhandel. Oef, dat klinkt slaapverwekkend. Maar vergis je niet, zegt CO2-expert Sam van den Plas van Carbon Market Watch, een nongouvernementele organisatie. Wat wordt afgesproken over CO2-certificaten, is essentieel voor de uitvoering van het Parijse Klimaatakkoord. “Het kan de actie versnellen, of ondermijnen.” Dat zit zo: landen willen voor klimaatprojecten, zoals boomaanplant, CO2-certificaten aanmaken. Die kunnen ze aan elkaar verkopen. Zo kunnen landen die hun doelen niet halen certificaten van een ander land kopen. Zo’n systeem is niet nieuw. Al in 1998, bij het Kyoto-klimaatprotocol, tuigde de wereld een handel met CO2-certificaten op. Omdat de klimaatdoelen zwak waren, verzamelden landen simpel een hele berg. Er is een groot overschot. En, daar zit hem nu de crux in Madrid: wat te doen met al die opgespaarde CO2-certificaten? Er liggen er nog zeker 4 miljard van op de plank. Rusland en Oekraïne zwemmen er bijvoorbeeld in. Een vervuilend steenkolenland zoals Australië staat op zijn beurt te trappelen om ‘groen’ te worden door CO2-certificaten op te kopen. “Zulke invloedrijke landen willen de oude Kyoto-certificaten meenemen naar het nu in Madrid op te richten nieuwe handelssysteem. Dat legt een potentiële bom onder het Akkoord van Parijs”, zegt Van den Plas. Met Kyoto-certificaten kunnen landen hun vervuiling te simpel compenseren, zegt hij, zonder windmolens of zonnepanelen te plaatsen. De eerste onderhandelingsteksten sluiten dat risico onvoldoende uit, oordeelt Van den Plas. Vraag is: tot welke hoogte mogen landen hun binnenlandse CO2-uitstoot compenseren met ingekochte CO2-certificaten? Een topje, of een flinke portie? Onder een dikke palmboom op de klimaattop pakt Jos Cozijnsen, een autoriteit op het terrein van CO2-handel, wat zonnestralen mee. Hij komt net uit een volgepakte vergaderzaal. Hij vindt de kritiek op de plannen voor certificatenhandel ongefundeerd. Voor Nederland is het bijvoorbeeld handig om buitenlandse certificaten te kopen om aan het Urgenda-vonnis te voldoen, oppert hij. Verkopende Afrikaanse of Aziatische landen kunnen dan de opbrengst van die certificaten investeren in natuurbehoud. Andere kenners in Madrid, zeker in de milieubeweging, blijven sceptisch tegenover de beoogde CO2-certificatenafspraken. “Alleen een streng, nieuw systeem zonder oude certificaten kan het Parijs-akkoord vooruithelpen”, zegt Erika Lennon van natuurbeschermingsorganisatie Ciel. “Overtollige Kyoto-certificaten meenemen, maakt landen juist lui.” Landen moeten geen CO2-certificaten verhandelen maar ieder voor zich hun eigen emissies verlagen, twitterde ook Greta Thunberg. Cozijnsen, pleitbezorger van ‘effectieve marktmechanismen’, las het met kromme tenen. De oude Kyoto-certificaten versnipperen of de hele emissiehandel afblazen, is politiek onhaalbaar én onjuist denkt hij. Tegenover die oude certificaten staan immers ook altijd klimaatinvesteringen. Het is duidelijk: er zijn drie kampen en ook drie groepen belanghebbenden. De Nederlandse regering wil, om onder het Urgenda-vonnis uit te komen, CO2-certificaten kopen. Daarmee hoeven wij minder te verduurzamen en hoeven wij minder inspanningen te doen ons milieu en onze natuur te beschermen. Fout, het haalt de doelstellingen van Parijs onderuit. De tweede groep is die van de activisten van Greta Thunberg: CO2-certificaten helemaal niet introduceren. Het maakt politici van rijke landen lui om aan de slag te gaan voor het Klimaat. En dan de landen en bedrijven die hun CO2-uitstoot kunnen afkopen met geld. Zo worden mondiaal de problemen niet opgelost. En alle Kyoto-certificaten in de papierversnipperaar. Het is een slecht product dat het gezondmakingsproces alleen maar frustreert.

Stikstof en PFAS remmen de economische groei stevig af

Stikstof- en de Pfas-crisis raken de Nederlandse economie harder dan economen tot voor kort hadden voorspeld. Op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/814/articles/1049465/3/2  schrijft Jeannine Julen dat de stikstof- en Pfas-problematiek een hogere tol van de economie eisen dan eerder werd gedacht, zeggen economen van ABN Amro in een gepubliceerde prognose. Tot een paar weken terug hield de bank rekening met een economische groei van 1,2% in 2020. Maar de recente milieuperikelen snoepen wat van die groei af en leiden tot een prognose van 0,9%. “Dat de stikstofcrisis ons groei gaat kosten, zagen we vooral in de bouwsector”, legt senior econoom Nico Klene uit. “Maar ook in andere sectoren kan het effect hebben.” Eerst was het vooral de handelsoorlog tussen China en de Verenigde Staten die de Nederlandse groei drukte. Dat het kabinet volgend jaar meer geld gaat uittrekken om Nederlanders tot besteden aan te zetten, stemde Klene juist positief en maakte dat hij zijn prognose naar boven wilde bijstellen. Hetzelfde gold voor het feit dat bedrijven in het derde kwartaal beter draaiden dan verwacht. Maar de actuele milieukwesties en vooral het effect daarvan op de bouw gooien roet in het eten. De bouw gaat van 4% groei dit jaar naar 2% krimp volgend jaar. Voor Klene reden genoeg om zijn voorspelling aan te passen. En die prognose van 0,9% kan volgens hem zelfs lager uitvallen. “Het is geen voorspelling van ons, maar ik sluit het niet uit. We weten nu namelijk nog niet hoe groot het effect is van de stikstofcrisis op andere sectoren.” Het is inmiddels al ruim een half jaar geleden dat de Raad van State het Nederlandse stikstofbeleid afschoot. Voor bouwbedrijven, maar ook voor boeren betekent dat sindsdien vergunningaanvragen spaak lopen of geplande werkzaamheden niet doorgaan als er bij een project te veel stikstof vrijkomt in de nabijheid van kwetsbare natuur. Niet lang na de uitspraak van de Raad van State werd het ‘tijdelijk handelingskader’ voor Pfas van kracht. Deze maatregel van minister Stientje van Veldhoven van milieu en wonen zorgde er volgens bouwbedrijven, baggeraars en andere gravers voor dat in bijna elk schepje grond volgens de geldende nomen te veel van de giftige stoffenreeks Pfas werd aangetroffen. Al de bouwers en gravers klaagden dat hun werkzaamheden stilvielen. In de prognose van ABN Amro klinkt het (nog onduidelijke) effect van de twee milieukwesties op andere sectoren dan de bouw al wel goed door. Neem de industrie: leveranciers van bouwmaterialen, gereedschappen en materieel zoals tractoren, graafmachines en hijskranen. Nu bouwbedrijven minder van deze producten bestellen, remt dat ook de groei van de producenten daarvan. Extra wrang, want die werden al geraakt door de handelsoorlog. Sectoreconomen voorspellen dan ook een krimp van 1,5% voor de industrie. Ook in de transport staan vrachtwagens vaker stil nu onder meer bouwbedrijven en baggeraars minder van hun diensten gebruikmaken. De sector blijft groeien, maar met een ½% volgend jaar is dat aanzienlijk minder dan de 1,5% van dit jaar.

Projectontwikkelaars kampen met woningbouwprojecten die door stilgevallen bouwwerkzaamheden peperduur worden. En de boeren kampen vooral met onzekerheid. Voor hen is nog onduidelijk wat de kabinetsmaatregelen teweegbrengen die ze uit de stikstofcrisis moeten helpen. Dus blijft nog even de vinger op de knip. ABN Amro noemt de maatregelen van het kabinet om de werkzaamheden op gang te krijgen ‘grillig’ en ‘reactief’. “Het is begrijpelijk dat wordt ingegrepen, maar het grillig aanpassen van de regels maakt ondernemers onzeker”, schrijven de economen in hun prognose. De economische gevolgen van het milieu-, stikstof- en Pfas beleid, in de vorm van dalende activiteiten, komt niet als een verrassing. Natuurlijk zal dat zijn neerslag vinden in de economische groei verwachtingen. De cijfers die hier nu worden gegeven zijn indicatief, want de exacte omvang van de terugval is nu nog niet in beeld. Dat zal zeker nog wel een aantal maanden duren. Deze ontwikkeling zal gevolgen hebben voor het verdienvermogen van de bedrijven, zal de werkeloosheid weer gaan toenemen en zal de bereidheid van ondernemingen de lonen opnieuw tot >3% te verhogen discutabel worden. De Nederlandsche Bank wil dat de lonen verder worden verhoogd, om de uitgaven van de consumenten omhoog te krijgen, maar of dat ook het geval wordt is maar de vraag. Gezien de grote onzekerheden kunnen burgers er ook voor kiezen hun schulden af te lossen dan wel wat geld opzij te leggen voor moeilijkere tijden.

De economische groei in ons land zakt in

Vanuit het buitenland komt economische tegenwind, zoals een milde recessie in de VS. Niet alleen CO2 maar ook stikstof- en PFAS-problemen drukken op de economische groei, meldt https://www.telegraaf.nl/financieel/1777681497/rabo-nederlandse-groei-zakt-in-door-lagere-investeringen Dat blijkt uit nieuwe ramingen van Rabobank, die deze week werden gepubliceerd. Dit jaar komt de economische groei naar verwachting uit op 1,7%. In 2020 zwakt dat af naar 1,2%, in 2021 naar 0,8%. Een belangrijke reden dat de groei vertraagt, zijn lagere investeringen. „Voor bedrijven is er minder reden om op korte termijn uit te breiden. Vooral de op export georiënteerde industrie merkt de malaise in de mondiale economie”, schrijft Ester Barendregt, hoofd Nederlandse economie bij de RABO, in de ramingen. Maar ook de overheid investeert minder. Dat komt onder meer door de problemen rond stikstof-emissie en met PFAS vervuilde grond. Rabo-econoom Nic Vrieselaar: „De overheid investeert bijvoorbeeld veel in infrastructurele projecten. Die zijn lastiger te realiseren. En er worden naar verwachting fors minder nieuwbouwhuizen opgeleverd.” De bouw begint hierdoor te haperen, en dat effect breidt zich uit, bijvoorbeeld door minder vraag naar machines en bouwmaterialen. Vrieselaar: „Maar de stikstofnor-men zijn niet het enige dat de bouw dwars zit. De bouw liep al tegen zijn grenzen aan lang voordat iemand wist wat PFAS is. Denk aan het tekort aan bouwpersoneel en het beperkte aantal bouwlocaties, waardoor het aantal bouwvergunningen begin dit jaar al omlaag begonnen te duiken.” Het lijkt opvallend dat de overheidsinvesteringen teruglopen, omdat Den Haag juist zegt meer te willen investeren. In augustus werd juist bekend dat de regering werkt aan een investeringsfonds, mogelijk wel €50 miljard groot, om te investeren in infrastructuur en wetenschappelijk onderzoek. Maar het gaat nog wel even duren voordat we dat terug zien in de cijfers, denkt Vrieselaar: „Dat fonds is niet geregeld voor Prinsjesdag 2020. Er zal in de coalitie ook heel wat gesteggeld worden waar het aan uit mag worden gegeven. Voordat projecten van start gaan, ben je nog weer jaren verder.” De komende twee jaar komt de groei vooral door consumptie van de overheid en huishoudens. Daar ziet Vrieselaar wel een lichtpuntje. „Het aantal werkenden met een vast contract is voor het eerst sinds lange tijd gestegen. In het derde kwartaal had 62,1% van de werkenden een vast contract, tegenover 60,7% vorig jaar. Die extra zekerheid kan ervoor zorgen dat mensen toch een nieuwe auto kopen of verhuizen.” De vertragende groei in ons land staat niet op zichzelf, Rabobank verwacht dat de wereldeconomie in 2020 en 2021 terugvalt tot 2,9%, van 3% dit jaar. Dat is het laagste groeitempo sinds de financiële crisis. Het komt volgens hoofd internationale economie bij Rabobank Hugo Erken door verzwakking van de wereldhandel en van de industrie. Voor de VS verwacht Rabobank zelfs een milde recessie. Zo neemt de vacaturegraad in de VS af, wat in het verleden vaak een voorbode van economische krimp was. Wat opvalt is dat de prognoses voor de economische groei volgend jaar van de RABO-economen afwijken van die van de collega’s van de ABN Amro. De ABN Amro indiceert 0,9%, de RABO 1,22 en de ING 1,5%. Veel hangt af of er nog dit jaar een eerste handelsdeal komt tussen de VS en China. Trump wil dat graag maar wil weinig wisselgeld inzetten, China wil van de sancties en invoer-heffingen af. De vraag is of partijen elkaar nog vinden voor de jaarwisseling? Dit beeld wordt ondersteund door Christine Lagarde, die in haar eerste persconferentie na de bestuursvergadering van de ECB van 12 december aankondigde dat ‘de economische groei in de EU in 2020 gaat dalen en dat de inflatie aantrekt’. Voor de lezers van dit blog is deze uitspraak van de voorzitter van de ECB geen nieuws. Ik verkondig dit al maanden.

FED en ECB maken pas op de plaats

Voor zowel de Federal Reserve als voor de Europese Centrale Bank (ECB) is er geen aanleiding om iets aan het beleid te veranderen. Het economische beeld is sinds de vorige vergaderingen niet materieel verslechterd en beide centrale banken zijn recentelijk nog tot verdere verruiming overgegaan. Voor beide centrale banken geldt dat de bedreigingen voor de economische groei en de inflatie niet zijn verdwenen. Er is nog steeds geen handelsdeal tussen de Verenigde Staten en China, de Brexit is nog niet geregeld en de dreiging van meer protectionisme hangt nog in de lucht. Maar de Federal Reserve heeft na drie renteverlagingen op rij de lat hoog gelegd voor verdere stappen. Recent verklaarde FED-voorzitter Jerome Powell nog dat het huidige beleid ‘waarschijnlijk passend blijft’. De economie groeit en de werkeloosheid staat op een laag nivo. De rente bleef ongewijzigd met de uitspraak dat de rente in 2020 niet zal worden verhoogd. Analisten zien wel beren op de weg. Bill Diviney van ABN Amro wijst erop dat de zwakke industriële sector de dienstensector begint te besmetten. ‘Uiteindelijk zal dit de consumentenbestedingen in het nieuwe jaar aantasten.’ Hij verwacht daarom dat de FED in het eerste kwartaal de rente nog eens zal verlagen. James Knightley van ING verwacht vanwege het onzekere verkie-zingsjaar nog twee renteverlagingen en Philip Marey van Rabobank, die een recessie in de VS voorziet, denkt dat de FED helemaal naar nul zal gaan in 2020. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft zoals verwacht niet getornd aan de rentetarieven. Christine Lagarde maakte bij haar eerste rentebesluit als centralebankpresident pas op de plaats. In september kondigde haar voorganger Mario Draghi al een groot pakket stimuleringsmaat-regelen aan. De Française staat sinds 1 november aan het roer van de ECB. Voor nu blijft de herfinancieringsrente op 0%. Dat betekent dat banken gratis geld kunnen lenen bij de ECB. De depositorente blijft gehandhaafd op min 0,5%. Daardoor moeten banken betalen om geld bij de ECB te stallen. De rentetarieven blijven op de huidige, lage niveaus totdat de inflatie in de buurt van de 2% komt, herhaalde de bank. De ECB voorspelt verder dat de inflatie in de eurozone, de stijging van consumentenprijzen, in 2022 licht zal stijgen naar 1,6%. De economische groei zal stabiliseren rond 1,4% over drie jaar, een naar verwachting even grote groei als in 2021. Deze voorspellingen doet de centrale bank donderdag bij de eerste persconferentie van ECB-president Christine Lagarde. Zij nam begin vorige maand het stokje over van Mario Draghi. Het is de eerste keer dat de centrale bank voorspellingen voor 2022 doet. De verwachtingen zijn iets veranderd ten opzichte van september. Toen ging de Europese Centrale Bank voor dit jaar nog uit van een economische groei van 1,1%. Dit is inmiddels bijgesteld naar 1,2% groei. De voorspelling voor volgend jaar is bijgesteld van 1,2% naar 1,1%. Lagarde vertelde in de toelichting dat er nog steeds stimuleringsmaat-regelen nodig zijn. De renteniveaus van de ECB staan nog steeds historisch laag en sinds een aantal maanden koopt de centrale bank ook weer obligaties op. Verder zal de aandacht uitgaan naar de strategische evaluatie van de monetaire strategie, die officieel werd aange-kondigd. Vanaf volgend jaar begint de herziening. De resultaten daarvan worden eind volgend jaar verwacht. Sommige analisten denken dat nog voor de herijking zal zijn afgerond, de ECB al in actie zal moeten komen, met name omdat de centrale bank de groei te optimistisch heeft ingeschat. Nick Kounis van ABN Amro verwacht dat de ECB in maart de rente met nog eens tien basispunten verlagen en het opkoopprogramma zal worden uitgebreid. Elwin de Groot van Rabobank verwacht nog drie renteverlagingen van 10 basispunten komend jaar. (bronnen: FD en nu.nl)

Staatssecretaris Snel nog voor de Kerst naar de Kamer voor toelichting

Tweede Kamerleden van CDA en SP zijn kwaad over de dossiers die een aantal ouders, die verdacht werden van fraude met kinderopvangtoeslag, heeft gekregen. Volgens SP-Kamerlid Leijten zijn er zeker tien ouders die multomappen hebben gekregen met een paar volledig zwartgelakte rapporten. Ze noemt dat treiterij van de bovenste plank. De delen van de dossiers die wel leesbaar zijn, geven volgens Leijten, geen antwoord op de vraag waarom ze als fraudeur worden gezien. Volgens staatssecretaris Snel staan er onder de lak gegevens van anderen. “De eigen informatie is wel leesbaar”. Ouders die slachtoffer zijn van de ontspoorde fraudejacht van de Belastingdienst, mogen hun dossier inzien. Enkele ouders hebben hun dossier inmiddels ontvangen, maar op Twitter is te zien dat grote delen zijn weggelakt. SP-Kamerlid Renske Leijten deelde deze beelden van het dossier dat een van de ouders ontving. “Sprakeloos”, schrijft ze op Twitter. Enkele weken geleden organiseerde Leijten een protestactie. Met een aantal gedupeerde ouders ging ze naar de Belastingdienst om inzage in hun dossier te eisen. De ouders zijn boos omdat ze onterecht hun toeslagen kwijtraakten. Ze moeten forse bedragen aan eerder ontvangen toeslagen terugbetalen. De bedragen lopen op van tienduizenden euro’s tot soms wel meer dan €100.000. Al jaren vechten ze voor hun gelijk. Staatssecretaris Snel gaf uiteindelijk toe dat de ouders hun dossier thuisgestuurd moesten krijgen, nadat ze dit hadden aangevraagd bij de Belastingtelefoon of bij hun eigen belastingkantoor. Dat is inmiddels gebeurd, maar nu blijkt dat de dossiers amper leesbaar zijn omdat grote delen zijn zwartgelakt. De fiscus is niet bepaald blij met de commotie, die is ontstaan. “Schandalig zoals dit nu gaat”, reageert een woordvoerder van de Belastingdienst. Volgens hem wordt een verkeerde voorstelling van zaken gegeven en is alleen privacygevoelige informatie weggelakt die volgens de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG) niet met derden mag worden gedeeld. “Het gaat dan om gegevens van anderen. De eigen informatie is wel leesbaar.” Fatma is één van de mensen die ten onrechte werden beschuldigd van gesjoemel met de kinderopvangtoeslag. SP-Kamerlid Leijten reageert woedend. Dit is een volledig weggelakt rapport. Stuur het de ouders dan gewoon niet”, twittert ze. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt betitelt deze uitleg eveneens als onzin. “Dit gaat verder dan BSN-nummers en zo. Iedere burger heeft recht op zijn dossier en zeker wanneer de overheid je beschuldigt van fraude, mag je weten waarom. Dat kregen ze jaren niet te zien.” Volgens Omtzigt zou het goed zijn als een onafhankelijke derde een dossier mag inzien om te checken of de Belastingdienst niet overmatig lakt.

Er komt toch een debat met staatssecretaris Snel (Financiën) voor de kerst. Coalitie en GroenLinks willen volgende week toch wel met hem praten over de zwartgelakte dossiers die gedupeerde toeslagouders deze week kregen. SP’er Leijten vroeg al een spoeddebat voor de volgende dag aan, maar daar wilden de coalitie en GroenLinks niet aan. Op een verzoek voor een debat komende week, kwam vanuit de coalitie ook geen reactie. Maar nadat zij een aantal dossiers van de ouders hebben ingezien, draaiden coalitie en GroenLinks alsnog. VVD wil, nadat de staatssecretaris vragen over de lakdossiers heeft beantwoord. Het CDA wil dat ook, om te voorkomen dat ook na de kerst nog zulke dossiers worden gestuurd. Ook D66, de partij van Snel, ChristenUnie en GroenLinks steunen nu de debatoproep, net als de rest van de Kamer. (bronnen: NOS, nu.nl, DFT) Daarbij komt nog bij dat de fiscus al veel langer de wet negeerde, schrijft Trouw onder de kop “opzet en grove schuld”. De uitspraak van staatssecretaris aan de Tweede Kamer dat de Belasting-dienst zich al sinds 2016 aan de wet hield in de toeslagenaffaire kinderopvang, blijken niet het geval te zijn. En wat de hoogste baas van de Belastingdienst, directeur-generaal Jaap Uijlenbroek beloofde aan de Nationale Ombudsman blijkt ook niet te zijn nagekomen Het wordt zo langzamerhand een kwetsbaar dossier voor het parlement, de Belastingdienst en staatssecretaris Snel. De bewindsman kan niet meer komen met ‘we wisten het niet, we hebben te goeder trouw gehandeld’. Het lijkt er sterk op dat de ambtenaren, voor hen belastende passages hebben zwartgelakt, om te voorkomen dat ze binnenkort voor de Rechter zich daarover moeten verantwoorden. En dat dekt snel nog steeds af? Hier moet een derde onafhankelijke partij, zoals het CDA voorstelt, mee gaan kijken of al datgene wat is weggelakt ook verdedigbaar is. De slachtoffers hebben recht op de waarheid.

De Nationale ombudsman heropent per direct een onderzoek naar het verstrekken van foutieve informatie door de Belastingdienst over dwangbevelen voor met name ondernemers. Dat heeft de Nationale ombudsman, Reinier van Zutphen, in een brief aan staatssecretaris Menno Snel van Financiën laten weten. In 2018 kreeg de ombudsman signalen dat de fiscus te hoge dwangbevelkosten in rekening zou brengen aan met name ondernemers. Deze dwangbevelkosten zijn gekoppeld aan de hoogte van de belastingaanslag. Maar bij een vermindering van de belastingaanslag zou de Belastingdienst de dwangbevelkosten niet automatisch verlagen. Daardoor zouden ondernemers soms duizenden euro’s te veel betalen. De ombudsman kaartte de kwestie aan bij de fiscus en begon een onderzoek. Op basis van de informatie die de Belastingdienst toen leverde, beëindigde de ombudsman in oktober 2018 het onderzoek. Afgelopen week liet de Belastingdienst de ombudsman weten dat de indertijd verstrekte informatie niet klopte. Snel meldde dit eind vorige maand ook aan de Tweede Kamer. In een reactie zegt het ministerie van Financiën dat niet duidelijk is om hoeveel geld het gemiddeld gaat. „Vaak gaat dat om kleine bedragen, maar voor een groep kan het om grotere bedragen gaan.” Om daar meer duidelijkheid over te krijgen, is verder onderzoek nodig. De fiscus heeft inmiddels „beheersmaatregelen” getroffen, maar het proces is nog steeds niet op orde. Het ministerie meldt dat het binnenkort de Kamer gaat informeren over de manier waarop fouten uit het verleden zullen worden hersteld. Ook de ombudsman zou van deze ontwikkelingen op de hoogte worden gehouden. (bron: https://www.telegraaf.nl/financieel/17844955/belastingdienst-weer-de-fout-in-ondernemers-de-dupe) Niet alleen de Tweede Kamer, rechters, burgers maar ook de Nationale Ombudsman werd door de Belastingdienst relevante informatie onthouden. Snel wordt steeds ongeloofwaardiger. Hij heeft nog een maand van de Tweede Kamer gekregen om te laten zien waartoe hij in staat is. Als Politiek den Haag geloofwaardig wil blijven zal er nu “Snel” orde op zaken moeten worden gesteld bij de Belastingdienst. In januari moeten er knopen worden doorgehakt. Het is daar nog steeds een zootje.

Hoe kan dit nu, waarom steekt de overheid hier geen stokje voor?

Nederlandse banken, verzekeraars en pensioenfondsen blijken nog steeds te investeren in nieuwe kolencentrales. ING, ABP, Nationale-Nederlanden, PGGM en Aegon zijn (in die volgorde) de grootste boosdoeners. Schiet lekker op zo! Ik ben echt niet zo’n linkiewinkie, die zich enorm druk maakt over het klimaat en het zielig vind als Amsterdam wordt opgeslokt door de zee. Het idee dat er maatregelen moeten worden genomen lijkt mij prima. Maar het begint mij te storen wanneer er maatregelen worden genomen die geen zoden aan de dijk zetten. Al dat alarmistische gedram gericht op hoe schuldig ik mij als consument wel niet zou moeten voelen en wat ik kan doen om mijn steentje bij te dragen, leg ik vrij makkelijk naast me neer. Om de simpele reden dat het echt geen ene donder uitmaakt of ik vlees eet, lang douche en de verwarming de hele dag laat loeien. Het probleem ligt overduidelijk bij grote industriële bedrijven, die verrekt weinig zin hebben om aan hun eigen concurrentiepositie te gaan zitten zagen, en al helemaal niet als de rest niet meedoet. En wat we ook keer op keer weer zien is dat landen met een belangrijke ‘concurrentiepositie’ in een politieke dimensie daar nóg minder zin in hebben dan indu-striële bedrijven. Kort gezegd heb je dus als groen consumentje in Nederland de minst mogelijke impact op het terugdringen van CO2, op Afrikaanse burgers na dan. En nou blijkt dus ook nog dat zo’n beetje iedereen die in Nederland werkt, indirect meebetaalt (in de vorm van beleggingen en dergelijke) aan nieuwe kolencentrales. Al dat ‘consumin-deren’, zebrapaden blokkeren voor aandacht, gemekker over warmtepompen en fietsen naar je werk is dus tenietgedaan en ook nog eens met (indirect) je eigen geld. En wat zegt een bank als ING, die iets minder dan €1 mrd per jaar pompt in bedrijven die kolencentrales bouwen? “Ja maar we investeren ook het meest in hernieuwbare energie.” Oh nou dan is het niet erg. Allemaal ophef om niets. (Bron: dds)

Cyanide, cyaankali en Zyklon B

Rijkswaterstaat blijkt al jarenlang een oogje dicht te knijpen als het om de uitstoot van giftige stoffen door staalfabrikant Tata Steel gaat. Europese richtlijnen werden wel héél erg als richtlijn gezien, met alle gevolgen van dien. Nu denkt u waarschijnlijk, net als ik, dat die normen er vast niet voor niets zijn? Klopt! Want het gaat hier namelijk (onder andere) om de afvalstof genaamd cyanide, ook wel bekend als het zeer giftige hoofdbestanddeel voor cyaankali of Zyklon B (waterstofcyanide). Dit wordt in véél hogere mate uitgestoten door Tata Steel dan dat het Europees Milieuagentschap acceptabel vindt. Het bedrijf blijkt dat spul gewoon in zee te dumpen, met goedkeuring van Rijkswaterstaat! Waarom Rijkswaterstaat met die normen veel soepeler is voor Tata Steel? Omdat de staalproducent in 2010 al zei de normen niet te kunnen halen. En niet alleen Rijkswaterstaat rekte het begrip ‘richtlijn’ gewoon op, ook diverse andere toezichthouders (inclusief de provincie!) maakten zich daar schuldig aan. Diverse zware metalen en andere giftige rotzooi heeft dus jarenlang onopgemerkt gedumpt. En dan is de vraag natuurlijk of die EU-richtlijnen te streng zijn, of Rijkswaterstaat en de provincie gewoon te laks zijn geweest en of Tata Steel in al die jaren geprobeerd heeft de uitstoot alsnog te gaan verminderen. Nou het lijkt er sterk op dat Tata Steel zo lang mogelijk door is blijven gaan met uitstoten en pas recent omlaag is gegaan qua hoeveelheden. Rijkswaterstaat en de provincie wekken sterk de indruk dat het geld dat Tata Steel oplevert belangrijker werd gevonden dan het milieu en de mensen. En EU-richtlijnen lijken helemaal niet zo gek te zijn, want Tata Steel is al jarenlang Europees koploper qua uitstoot van cyanide. (bron: dds)

De Amerikaanse overheid heeft jaren een veel te rooskleurig beeld geschetst van de oorlog in Afghanistan

Dat staat volgens The Washington Post in een rapport van een overheidsinstituut dat honderden betrokken hoge ambtenaren, generaals en diplomaten interviewde. De VS viel Afghanistan binnen na de aanslagen van 9/11. De Taliban werden snel verjaagd, maar niet verslagen. Tot op heden zijn tienduizenden Afghanen en 2400 Amerikaanse militairen omgekomen. Veel betrokkenen zeggen dat de regering snel wist dat de oorlog niet te winnen was. Om mensen te misleiden, zou onder meer negatieve informatie zijn verhuld. (bron: NOS) Dit laatste is heel ernstig. Want er zijn dus veel meer slachtoffers gevallen en geld uitgegeven dan noodzakelijk is geweest. A confidential trove of government documents obtained by The Washington Post reveals that senior U.S. officials failed to tell the truth about the war in Afghanistan throughout the 18-year campaign, making rosy pronouncements they knew to be false and hiding unmistakable evidence the war had become unwinnable. The documents were generated by a federal project examining the root failures of the longest armed conflict in U.S. history. They include more than 2,000 pages of previously unpublished notes of interviews with people who played a direct role in the war, from generals and diplomats to aid workers and Afghan officials. Since 2001, more than 775,000 U.S. troops have deployed to Afghanistan, many repeatedly. Of those, 2,300 died there and 20,589 were wounded in action, according to Defense Department figures. Since 2001, the Defense Department, State Department and U.S. Agency for International Development have spent or appropriated between $934 billion and $978 billion, according to an inflation-adjusted estimate calculated by Neta Crawford, a political science professor and co-director of the Costs of War Project at Brown University. Those figures do not include money spent by other agencies such as the CIA and the Department of Veterans Affairs, which is responsible for medical care for wounded veterans. (bron: Washington Post) De Amerikanen gaven aan de oorlog in Afghanistan $1,000,000,000,000 uit en wat hebben ze ermee bereikt. Ook eerder in Vietman, speelde zich een vrijwel indentiek proces af. Ze beginnen een oorlog, hebben geen idee waaraan ze beginnen, spelen oorlogje met veel wapengekletter maar zonder visie en enig resultaat. Uiteindelijk trekken ze hun troepen terug, zonder resultaat en zijn massa’s geld kwijt en veel doden en gewonden aan beide zijden. Dit gaat dus ook in Afghanistan gebeuren. Wat mij stoorde was Nederlandse generaals lieten weten dat we daar heel goed werk hebben gedaan en nog doen. Maar de vraag is ‘hebben we het hogere doel bereikt, wat ons voor ogen werd gesteld door de Amerikanen’? De Amerikanen zeggen nu: nee.

Trump teruggefloten door federale rechter

Een federale rechter in Texas heeft de regering Trump verboden geld van het bouwfonds van Defensie te gebruiken voor de grensmuur met Mexico. Dat betekent dat de regering $3,6 mrd ergens anders vandaan moet halen. De Amerikaanse president zou dit defensiegeld alleen mogen gebruiken voor een noodgeval, oordeelde de rechter. In dit geval is daar geen sprake van. De uitspraak betekent een flinke tegenslag voor president Donald Trump. De president had beloofd dat er minstens 725 kilometer muur klaar zou zijn tegen dat tijd dat de nieuwe Amerikaanse presidentsverkiezingen beginnen, in november 2020. De grensmuur was een van zijn beloftes tijdens de vorige verkiezingen. Waarnemend minister van Binnenlandse Veiligheid Chad Wolf zei tijdens een persconferentie eind november dat er inmiddels 135 kilometer muur af is. Zo’n 250 kilometer van de grensmuur is in aanbouw. Trump heeft nog wel andere potjes geld om uit te putten. Het Amerikaanse Hooggerechtshof oordeelde in juli nog dat Trump $2,5 mrd van een Pentagon-fonds tegen drugs mocht gebruiken voor de bouw van de muur. (bron • RTLZ )

500.000 huishoudens >1 miljoen mensen leven onder de armoedegrens

Hoewel het goed gaat met de economie, moesten ruim een half miljoen Nederlandse huishoudens in 2018 rondkomen van een inkomen waarmee je in Nederland arm bent. Dat komt neer op 7,9% van alle Nederlandse huishoudens. Uit de nieuwste cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) over armoede blijkt verder dat 232 duizend huishoudens al minstens vier jaar in armoede leven, ofwel 3,3% van alle huishoudens. Het is voor het eerst sinds het einde van de crisis dat dit percentage niet is toegenomen. Op verzoek van het CBS heeft het Planbureau ook voor de komende jaren een prognose afgegeven. De verwachting is dat het aantal huishoudens dat in armoede leeft dit jaar daalt naar 7,4% en in 2020 naar 6,6%. De grenzen die het CBS hanteerde voor een laag inkomen in 2018 (netto bedragen per maand):

  • 1060 (alleenstaande)
  • 1600 (eenoudergezin met twee minderjarige kinderen)
  • 1460 (een paar)
  • 2000 (een paar met twee minderjarige kinderen)

Met name huishoudens waarvan de hoofdkostwinner een bijstandsuitkering kreeg, een arbeidsongeschiktheids- of werkloosheidsuitkering, lopen risico op armoede. Driekwart van de huishoudens met een bijstandsuitkering had in 2018 een laag inkomen; bijna de helft heeft dat al vier jaar. Van alle huishoudens met een werknemer als kostwinner had 2% een laag inkomen. Het risico op langdurige armoede is bij hen een stuk lager: 0,4%. Bij zzp-huishoudens ligt dat percentage juist weer hoger: één op de 10 heeft een laag inkomen, 2% heeft dat al langdurig.

Niet alle huishoudens met een laag inkomen leven per definitie in armoede. Zo’n 120 duizend huishoudens hebben een vermogensbuffer, bijvoorbeeld spaargeld, waarmee ze toch in hun basisbehoeften kunnen voorzien. Het aantal huishoudens met een laag inkomen, zonder vermogensbuffer, komt daarmee op 464.000. Dat is 6,2% van alle Nederlandse huishoudens. Huishoudens met een niet-westerse afkomst lopen een groter risico op armoede dan Nederlandse huishoudens. Van de eerste groep had een kwart in 2018 een laag inkomen. Onder huishoudens met een Nederlandse hoofdkostwinner was dat ruim 5%. Bij niet-westerse huishoudens houdt de armoede bovendien ook vaker langdurig aan. Meer dan een kwart van de huishoudens met een Marokkaanse migratieachtergrond leeft in armoede. Uit de CBS-cijfers blijkt verder dat het merendeel van de vluchtelingenhuishoudens een bijstandsuitkering krijgt. Met name huishoudens die een Syrische of Eritrese kostwinner hebben, lopen een hoog risico op armoede. Het aantal minderjarige kinderen dat vorig jaar in armoede leefde, is met 264.000 gelijk aan 2017. Wel leven minder kinderen al vier jaar in armoede: 103.000 in 2018 ten opzichte van bijna 108.000 in 2017. Vooral kinderen in eenoudergezinnen lopen risico om in armoede te leven. In Rotterdam wonen naar verhouding de meeste kinderen in een gezin met een laag inkomen. Ook in Amsterdam, Den Haag, Delfzijl en Heerlen lopen relatief veel kinderen risico op armoede. (bron: RTLZ)

De armste gezinnen profiteren niet van de economische groei

De armste gezinnen, met een inkomen voor alleenstaanden van €1060 en voor een gezin met 2 kinderen van €2000, hebben de afgelopen drie jaar niet geprofiteerd van de economische groei. Dat blijkt uit cijfers van het CBS. Het aantal huishoudens met een laag inkomen schommelt al drie jaar tussen 570.000 en 600.000. Met name arme gezinnen die naar Nederland zijn gevlucht, merken niets van het economisch herstel omdat vluchtelingen moeilijk werk vinden. De gemeente met de meeste kinderen die in armoede leven is Rotterdam: bijna 1 op de 5.Dat is twee keer zo hoog als het landelijk gemiddelde. (bron: NOS)

>1 miljoen mensen hebben geen baat gehad van de economische groei

Op 1 januari 2018 telde Nederland 7,9 miljoen huishoudens. Gemiddeld bestaat een huishouden uit 2,1 personen. Het gaat hier om zogenoemde particuliere huishoudens. Deze huishoudens worden gevormd door personen die alleen of samen in een woonruimte wonen en zelf in hun dagelijkse behoeften kunnen voorzien. Bijna 8% van de Nederlandse huishoudens, 632.000 huishoudens had vorig jaar ondanks de ecocnomische groei een inkomen onder de lage-inkomensgrens. Daarmee bleef het armoederisico voor het derde jaar op rij onveranderd, zo blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Voor het eerst sinds het einde van de economische crisis is het aandeel huishoudens met een langdurig armoederisico niet verder gestegen. In 2018 moest, net als in 2017, 3,3% van de huishoudens, 260.000 in omvang, het al ten minste vier jaar stellen met een laag inkomen. Volgens hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen is de armoede wel toegenomen bij de 55-plussers. „Zij zijn tijdens de economische crisis hun baan kwijt-geraakt, in de WW beland en daarna in de bijstand. Dan zit je op een gegeven moment onder de armoedegrens. Ook bij de 70-plussers is sprake van een lichte stijging, omdat de pensioenen niet zijn geïndexeerd.” De lage-inkomensgrens staat voor een vast koopkracht-bedrag en wordt alleen gecorrigeerd voor de prijsontwikkeling. In 2018 lag de grens voor een alleenstaande op netto €1060 per maand. Voor een paar was dat €1460, en met twee minderjarige kinderen €2000. Staatssecrataris Van Ark (Sociale Zaken en Werkgele-genheid) spreekt van een bizar, schrijnend en complex probleem. „Het armoedeprobleem heeft veel diverse oorzaken en concentreert zich bij bepaalde groepen. Daar kunnen we beleid op maken. We moeten in ieder geval werk aantrekkelijker maken, dat is de beste buffer tegen armoede.” Het Centraal Planbureau verwacht dat het aandeel huishoudens onder de lage-inkomensgrens dit jaar daalt tot 7,4% en in 2020 tot 6,6%. (bron: DFT) Hoe je het wendt of keert het blijft een grote groep huishoudens, bestaande met >1 miljoen mensen, die niet hebben geprofiteerd van de hogere welvaart. Dat moet het kabinet zich wel aantrekken en oplossen.

 

Wapenhandel neemt toe

De wereldwijde handel in wapens en militaire diensten is vorig jaar met 4,6% gestegen, naar bijna €380 mrd. Dat concludeert het Zweedse onderzoeksinstituut SIPRI. Volgens het instituut groeien vooral Amerikaanse bedrijven. Voor het eerst bestaat de hele top vijf uit bedrijven uit de VS. Dat komt vermoedelijk doordat president Trump nieuwe wapenprogramma’s aankondigde in 2017. Rusland staat in de lijst op de tweede plaats, gevolgd door Groot-Brittannië. Turkse wapenbedrijven groeiden vorig jaar het hardst, met 22%. (bron: NOS)

Bedrijven haken af bij het plaatsen van zonnepanelen

Bedrijven zijn veel geld kwijt aan het verzekeren van zonnepanelen en besluiten daarom vaker om ze maar niet te installeren. Verzekeraars hebben de premies verhoogd vanwege de kans op brand,schrijft het Financieele Dagblad. Dit jaar zijn er 23 branden geweest die te maken hadden met zonnepanelen, zegt branchevereniging Holland Solar. Volgens het Verbond van Verzekeraars zijn de ongelukken het gevolg van ondeskundige aanleg van de panelen. Soms is de premie verdubbeld. Holland Solar vindt dat niet proportioneel. Het is voor sommige bedrijven nu niet meer rendabel om zonnepanelen aan te leggen. (bron: NOS)

Een VVD-probleem?

Premier Rutte heeft van 2006 tot 2010 een reiskostenvergoeding gekregen toen hij fractieleider van de VVD was in de Tweede Kamer. Hij gebruikte echter vaak een fractie-auto met chauffeur. De huidige VVD-leider Dijkhoff besloot deze week zijn reiskostenvergoeding van €4900 per jaar stop te zetten, omdat hij de fractie-auto gebruikt. Rutte zegt dat hij het geld bij nader inzien had moeten weigeren, maar hij wil het bedrag van zo’n €20.000 niet terugbetalen. Volgens de premier vond “iedereen” het destijds een goed idee Kamerleden zo’n vergoeding te geven om eindeloos declareren te stoppen. (bron: NOS) Nee, Rutte, die 20 mille moeten terug in de staatskas of geef het desnoods aan het Leger des Heils, maar declareer dat dan niet als een fiscale gift, die je in mindering kunt brengen bij je aangifte IB. Geef een goed voorbeeld aan je eigen partijleider. De VVD heeft dat nodig. De partij verloor in de peiling van de Hond 3 zetels verloren.

Oekraïne krijgt geld van het IMF om de economie te stimuleren Volodymyr Zelenski heeft daags voor zijn ontmoeting met Poetin goed nieuws gekregen van het IMF. Het fonds leent zijn land de komende drie jaar in totaal $5,5 mrd. De Oekraïense president kreeg daarvoor een akkoord in een telefoongesprek met IMF-directeur Kristalina Georgiëva. Zelenski zei in een verklaring dat zijn regering het geld zal gebruiken om de groei van de Oekraïense economie te stimuleren. Die maakte in 2014 een vrije val, toen De Krim werd geannexeerd door Rusland. Sindsdien is de groei op jaarbasis telkens twee tot drie%punt toegenomen. De lening is bedoeld als internationaal signaal, aldus Georgiëva.

In Parijs kwamen maandag de Oekraïense president Volodymyr Zelenski en zijn Russische collega Vladimir Poetin bijeen. Ze bespreken de oorlog in Oost-Oekraïne in het bijzijn van de Franse president Emanuel Macron en de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Bovenaan de lijst met onderwerpen stonden de oorlog in Oost-Oekraïne, waar rebellen, gesteund door het Russische leger, vechten voor het behoud van hun zelf uitgeroepen volksrepublieken Donetsk (DNR) en Loehansk (LNR). Het gewapende conflict heeft in zes jaar ruim 13.000 levens gekost. De Russische president had eerder weinig trek in een gesprek met zijn Oekraïense collega. Het Kremlin bleef voorwaarde op voorwaarde stellen aan een gesprek. De belangrijkste: beide kampen in Oekraïne moesten zich op drie punten langs de bestandslijn in Oost-Oekraïne, overeengekomen op basis van het zogeheten Minsk-akkoord uit 2015, terugtrekken. Dat is inmiddels gebeurd. Nationalistische Oekraïners liepen de afgelopen weken te hoop tegen Zelenski, die ze beschuldigen van ‘overgave’ aan Poetin. Ze zijn als de dood dat hun nieuwe president – sinds zijn aantreden flink in de populariteitspeilingen gekelderd – verregaande compromissen zou sluiten met Poetin. “Alle troefkaarten zijn in handen van Poetin,” zei Vladimir Frolov, een Russische analyticus van buitenlandse betrekkingen, deze week tegen The Moscow Times. Immers, Zelenski heeft al ingestemd met de belangrijkste Russische voorwaarden: gedeeltelijke autonomie voor de volksrepublieken en amnestie voor rebellen die door Kiev worden gezocht. Zelenski zal op zijn beurt pas verkiezingen in de volksrepublieken Donetsk en Loehansk toestaan als Oekraïne zijn controle heeft teruggekregen over de grens van de opstandige regio’s. Maar dat zal wel weer moeilijk zijn voor Poetin, aldus Andrej Kortoenov, directeur van de Russische Internationale zakenraad, een aan het Kremlin gelieerde denktank. Logisch, want op die manier kan Rusland die verkiezingen beïnvloeden. Daar komt bij dat de tafelpartners in Parijs al hadden laten doorschemeren de westerse visie op Rusland misschien wel te willen bijstellen. “Macron heeft Poetin een drukmiddel in handen gegeven door vooraf al te openlijk te stellen dat hij koste wat kost de relatie met Rusland wil verbeteren. Hij wil zelfs met Moskou samenwerken om Europese veiligheid te garanderen zonder Amerikaanse steun,” zei Frolov tegen The Moscow Times. (bron: Parool) Zo zie je maar weer dat ‘tijd heelt wonden’. Wie weet wat er nog voortkomt uit een nieuwe vriendschap?

Rusland en Oekraïne leggen de wapens neer

Zij zijn het op een top in Parijs eens geworden over een volledig staakt-het-vuren in het oosten van Oekraïne. De landen nemen meteen maatregelen, zodat de wapenstilstand nog voor het einde van het jaar ingaat. Naast Poetin en Zelensky zaten ook Merkel en Macron aan tafel. .De vier leiders van de landen waren na het treffen tevreden. Er was tot gisteren al ruim drie jaar niet meer gesproken over het conflict. Verder sloten de Oekraïense president Zelensky en zijn Russische ambtgenoot Poetin bij hun eerste ontmoeting een akkoord over een grote gevangenenruil. Over de status van Donetsk (DNR) en Loehansk (LNR) wordt in 2020 verder onderhandelt. (bron: NOS)

ABN Amro in de etalage door lage beursnotering?

Zuid-Europese banken zijn helemaal niet zo kwetsbaar als na de crisis nog wordt gedacht. Sterker: ze gaan misschien wel op overnamepad in Nederland en Duitsland, voorspellen beleggingsexperts Olaf van den Heuvel en Hendrik Jan Tuch van Aegon. Ook ABN Amro, ruim tien jaar geleden nog aan stukken gescheurd door RBS, Fortis en Santander, lijkt niet veilig.In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, staan grote banken in Spanje en Italië er relatief goed voor. Zij maken goede rendementen op hun beleggingen in lokale obligaties, waarvan de rentes relatief hoog zijn. Doordat hun balansen sterk verbeterd zijn en geld zeker nog een paar jaar goedkoop blijft, zullen zij op zoek gaan naar overnamemogelijkheden”, aldus beleggingsstrateeg Van den Heuvel. Hij denkt dat schaalvergroting zeker na de oprichting van een Europese bankenunie van de grond zal komen. „Door de aanstelling van Lagarde als president van de Europese Centrale Bank is de kans aanmerkelijk groter geworden dat de bankenunie er binnen twee jaar daadwerkelijk komt. Terwijl haar voorganger Draghi zijn eigen beleid voerde, is Lagarde meer consensusgedreven.” Rentespecialist Tuch voegt daaraan toe dat hoewel de verwachte consolidatieslag vooral een binnenlandse aangelegenheid zou kunnen worden, overnames van Noord-Europese banken bepaald niet uit te sluiten zijn. „Ik denk onder meer aan Deutsche Bank en Nordea. Maar ook ABN Amro is kwetsbaar vanwege zijn relatief lage beurswaardering, hoewel het meerderheidsbelang van de Nederlandse staat in de bank een struikelblok kan vormen.” (bron: DFT)

Winstwaarschuwing voor DSM

Volgens beurshuis Baader Bank zal de speciaalchemiesector als geheel volgend jaar te maken kunnen krijgen met prijsdalingen. Het koersdoel voor DSM werd wel verhoogd, maar dit is volgens Baader vanwege recente overnames. De kenners zeggen de ‘bolt-on’ overnamestrategie van DSM te verwelkomen. De winstgroei van speciaalchemieconcern DSM kan volgend jaar lager uitvallen. Daarvoor waarschuwen kenners van Baader. Ze wijzen op de lagere capaciteit die de volumes in de voedingstak in de weg kunnen zitten. Ook wisselkoerseffecten pakken mogelijk negatief uit voor de winst. (bron: DFT)

Payvision

Een dochteronderneming van ING duikt op in een onderzoek naar fraude met de verkoop van speculatieve beleggingsproducten. Dat schrijft de website voor onderzoeksjournalistiek Follow the Money. Het gaat om het betalingsplatform Payvision, waarin ING een meerderheidsbelang van 75% heeft. Payvision werd in 2019 genoemd in klachten van gedupeerden van de fraude bij het Openbaar Ministerie en de financieel toezichthouders AFM en ESMA. Zij stelden dat hen op frauduleuze manier binaire opties werden aangeboden, waarbij wordt gegokt op de stijging of waarde van een beleggingsproduct. Bij het wegsluizen van €100 mln zou Payvision een rol hebben gespeeld. Uit een door de Duitse politie afgetapt telefoongesprek zou blijken dat de oprichter van Payvision nauw contact had met één van de twee hoofdverdachten in de fraudezaak. Die twee hoofdverdachten zijn begin dit jaar opgepakt. Na die arrestatie stopte Payvision met zakendoen met de twee verdachten.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 06 dec 2019; week 49: AEX 602,86; Bel20 3936,1; CAC40 5.919,02; DAX30 13.282,72; FTSE 100 7.353,44; SMI 10.438,3; RTS (Rusland) 1501,42; DJIA 28.135,38; NY-Nasdaq 100 8.487,71; Nikkei 24.023,1; Hang Seng 27.687,76; All Ords 6.844,6; SSEC 2.967,68; €/$1,112; BTC/USD $7.235,511; 1 troy ounce goud $1475,7, dat is €42.671,90 per kilo; 3 maands Euribor -0,4%; 1 weeks -0,491%; 1 mnds -0,467%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,136%; 10 jaar VS 1,8819%; 10 jaar Belgische Staat 0,007%; 10 jaar Duitse Staat -0,262%; Franse Staat 0,033; VK 0,751%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,57%; 10 jaar Japan -0,0331%; Spanje 0,434%; 10 jaar Italië 1,187%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,629. De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden variabel. De AEX steeg door de 600. De goudprijs noteerde stabiel, vrijwel alle rentetarieven noteerden hoger. De bitcoin bleef aangeboden. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,23%; Duitsland 0,222%; Nederland 0,252%; Japan 0,4215%; Frankrijk 0,806%; GB 1,329%; Spanje 1,296%; Canada 1,745%; VS 2,3046%; Italië 2,349%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,7%; Duitsland -0,524%; Denemarken -0,47%; Nederland -0,479%; Frankrijk -0,355%; België -0,37%; Japan -0,1398%; Spanje -0,098%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 14112019/509 16-jarige Zweedse Greta Thunberg is TIME ‘Person of the Year 2019’

UPDATE 07112019/508 Het is te hopen dat in het kabinet alsnog de bliksemschicht van wijsheid inslaat

Ik denk al na over de Kerstboodschap van blog 510. De rode draad zal zijn “de wereld in beweging”, “de onzekere toekomst”, “gebrek aan leiders met visie”, “de jongeren eisen een daadkrachtige aanpak voor hun toekomst”, “het volk gaat de straat op met eisen, het populisme wint aan populariteit”, “de overheid toont haar minachting over de rechten van het volk, wetten worden aan de laars gelapt door ondemocratisch handelen”. Waarnaar worden wij geleid onder aanvoering van de wereldleider Donald Trump, een man die werd afgekeurd voor militaire dienst, maar door het Amerikaanse volk wel geschikt werd geacht voor het presidentschap in de stijl van een straatvechter en een Europese Unie zonder een helder gemeenschappelijk beleid? Kent U deze nieuwe woorden al ‘appen’, ‘smootie’ en ‘instaslet’?

In de peiling van de Hond verliest de VVD dit weekend 3 zetels, die gaan naar de PVV, FVD en het CDA. Daardoor wordt het politieke spectrum nu aangevoerd door drie partijen met ieder 19 zetels: de VVD, de PvdA en de PVV, gevolgd door het FVD met 18 en het CDA met 16 zetels. De coalitie verliest 2 zetels en staat nu, virtueel, op 54 van de benodigde 76.

Ik wens kroonprinces Amalia geluk met haar 16de verjaardag, ze moet nog twee jaar wachten voordat ze van de Staat een zakcentje krijgt van €4000 per dag. Het Koninkrijk is nostalgie en hoe lang houden we dat nog in stand. Dat geldt overigens ook voor Engeland, België, Noorwegen, Zweden, Denemarken en Luxemburg. Liechtenstein en Monaco vergeet ik dan maar even.

France National Grève: 700.000 demonstranten, ME ingezet in Parijs

Overal in de wereld wordt gestaakt en/of gedemonstreerd ergens tegen en de politiek heeft lang niet overal passende oplossingen voor. Neem Frankrijk donderdag. Daar werd mas-saal gedemonstreerd en gestaakt tegen een verlaging van de weldadige pensioen-regelingen. Het openbaar vervoer staakt voor onbepaalde tijd. Ook werd het werk neerge-legd door het grondpersoneel van Air France, onderwijzers en de vuilnismannen in Marseille. Advocaten, vrachtwagenchauffeurs, studenten, de Gele Hesjes en de in het zwart geklede anti-kapitalisten gingen de straat op. Het personeel van Renault en Peugeot ging de fabrieken niet in en zelfs op politiebureaus werden stiptheidsacties gehouden. Er werd ook gestaakt in zes van de zeven olieraffinaderijen in Frankrijk. In Nantes zette de politie traangas in bij een confrontatie met de betogers. Ook in Lyon en Nice botsten agenten met de demonstranten. In Parijs zijn de winkels langs de marsroute gesloten. (bron: nu.nl) De landelijke staking in het openbaar vervoer duren nog altijd voort en op grote routes blokkeerden vrachtwagenchauffeurs de autoroute wegens een verhoging van de prijzen dieselolie. Net voor publicatie van dit blog werd bekend dat de Franse vakbonden voor komende dinsdag weer een nationale stakingsdag hebben uitgeroepen.,

Dit is de eerste Nieuwjaarsboodschap ’Outrageous Predictions’

Donald Trump verliest de komende presidentsverkiezingen. De ECB zal de rente niet verder verlagen, maar plots verhogen. De sterke techsector blijft niet doorgroeien, maar hypes als kunstmatige intelligentie komen volledig tot stilstand. Net als de dollar, die gepasseerd wordt door een nieuwe Aziatische munt. Het zijn maar enkele van de doordachte vooruitzichten voor 2020 van de hoofdeconoom Steen Jakobsen van Saxo Bank. Zoals ieder jaar ’provoceert’ deze econoom van het Deense SaxoBank, dat vorige maand BinckBank overnam. Zijn jaarlijkse vooruitzichten – „het zijn geen prognoses”, benadrukt hij stellig – verschijnen te midden van de vooruitzichten of ’outlooks’ voor de financiële markten van allerlei zakenbanken, vermogensbeheerders en effectenhuizen. Zij proberen miljoenen klanten richting te bieden. Echter in de kredietcrisis, vrijwel iedereen werd totaal verrast door het razendsnel ineenzakken wereldwijd van hypotheekbe-leggingen en de economie, zaten ze er gruwelijk naast. Sindsdien schuimen professionele beleggers doorlopend de markt af op zoek naar nieuwe ’zwarte zwanen’. Die komen in de natuur uiterst zelden voor. Maar als ze verschijnen, zorgen ze in financiële markten voor de allergrootste schokken, zoals in 2007. Nadat Jakobsen in vorige ’waanzinnige’ vooruit-blikken soms opmerkelijk raak schoot, bijvoorbeeld over de onverwachte Amerikaanse groeiversnelling, volgt de markt zijn ’voorspellingen met een korrel zout’ met bovengemiddelde belangstelling. Onze voorspellingen zijn onwaarschijnlijk, maar niet onmogelijk”, verduidelijkt Jakobsen. Hij ziet ze als doorlopende oefeningen om de belangrijkste risico’s voor vermogensbehoud in kaart te krijgen. Ze zijn geen onderdeel van Saxo’s officiële marktvooruitzichten, wel „een duidelijke waarschuwing”, stelt hij dit jaar. De doorgaans vrolijke knipoog bij Jakobsen eerdere voorspellingen heeft overigens al een paar jaar moeten inschikken voor meer somberheid. „Genoeg is genoeg”, typeerde Jakobsen eind vorig jaar het sentiment dat hij doorlopend laat peilen. De tijd is voorbij, waarschuwde de Deen begin december 2018, dat mensen het nog langer pikken dat de markt hebzuchtig blijft zoeken naar maximale winsten louter voor de korte termijn, terwijl de schuldenberg blijft stijgen en de economie veel te weinig productief is om problemen in de wereld te kunnen aanpakken. Hij voorzag „een revolutie van de geest.” Populisme „groeit en groeit.” De demonstraties, opstanden en rellen in winkelcentra zijn een uitloper van zijn gelijk gebleken.

“Alleen de grote jongens zoals Facebook, Microsoft en Google weten het hoofd nog boven water te houden”. Dat is niet veranderd. Donald Trump zal daarop inspelen: als hij de verkiezingen volgend dreigt te verliezen, voert hij een America First-belasting in, een laag tarief voor bedrijven die in de VS produceren. Tegelijkertijd gaan beleggers bibberen vanwege „een winter in de techsector.” Nu zorgen smartphones, robots en 5G-netwerk voor ongekende orders bij techbedrijven. Maar de SOX, de belangrijkste index voor chipmachinemaker zoals ASML, zal in 2020 halveren. Alle hypes komen tot stilstand. In Europa wijzigt Christine Lagarde als nieuwe voorzitter van de Europese Centrale Bank de koers drastisch. Banken verdienen niks vanwege de ultra lage rentes. Jakobsen: „Omdat zij vreest voor de toekomst van de banksector, besluit ze het renteroer om te gooien. Al in januari volgt de eerste renteverhoging, eind van het jaar is de beleidsrente zelfs boven het nulpunt uitgekomen.” Dat zal in 2020 de EuroStoxx bankenindex 30% rendement gaan bieden. De Europese Unie valt weer iets verder uit elkaar doordat Hongarije, gedreven door populisme, na vijftien jaar zijn lidmaatschapskaart verscheurt. En terwijl grote zakenbanken groei voor de Amerikaanse economie voorspellen, duikelt de VS bij Steen Jakobsens vooruitzichten naar stagflatie: er volgt een recessie, met geen groei, maar de lonen en prijzen stijgen drastisch. Washington wordt in de scenario’s ook verder gedegradeerd, doordat Aziatische landen de Amerikanen spuugzat zijn geworden in de aanhoudende handelsoorlog, en collectief kiezen voor een eigen munt. Rusland hapt heel strategisch meteen gretig toe, voorziet Jakobsen. Zijn scenario: „De Amerikaanse munt daalt met 20%.” (bron: DFT en andere media) Ik onthou mij van commentaar op deze ‘overwegingen’. Als de inflatie weer gaat oplopen in de eurozone, wat ik niet onaan-nemelijk acht (let op: dubbele ontkenning), dan kan de rente weer gaan stijgen. En dat Azië zich van Trump gaat afwenden, daar kan ik me ook wel iets bij voorspellen, maar dat zie ik het komende jaar nog niet gebeuren in zo een extreme vorm. Maar dat Trump door de wereld uitgespuugd gaat worden, het zou best kunnen gaan gebeuren. Deze man is geen wereldleider.

Aandelen koersen overgewaardeerd, gerelateerd aan de economische waarde

Frank Knopers studeerde bedrijfswetenschappen aan de Universiteit Twente in Enschede en behaalde een Master in Financial Management met een onderzoek naar de effectiviteit van waardebeleggen (value investing) in Nederland. Sinds het uitbreken van de financiële crisis is Frank zich gaan verdiepen in de werking van het geldsysteem. Op de https://www.geotrendlines.nl/dnb-opkoopprogrammas-centrale-banken-stuwen-aandelenmarkten-sterk-omhoog/ schrijft hij over de gevolgen van het opkoopprogramma van staatsobligaties ad €2600 mrd van Mario Draghi, waarmee de ECB een sterke stijging van de aandelenkoersen genereerde. Dat blijkt uit een nieuw onderzoek van De Nederlandsche Bank naar de effecten van het stimulerende monetaire beleid. In deze periodes rondom de aankondiging van nieuwe stimulering steeg de aandelenmarkt sneller dan je op basis van onderliggende factoren zou mogen verwachten. Deze conclusie komt niet als een verrassing, omdat we hier de afgelopen jaren al vaker over schreven. Opvallend is wel dat de centrale bank hier zelf mee naar buiten komt. Met het opkopen houdt de ECB de rente laag, waardoor spaarders en institutionele beleggers uitwijken naar aandelen. Ook kunnen bedrijven door de lage rente goedkoper lenen, bijvoorbeeld om aandelen in te kopen. Daardoor stijgt de winst per aandeel en dat leidt tot een hogere aandelenkoers. Het opkoopprogramma van de centrale bank verlaagt de rente die huishoudens, bedrijven en overheden betalen op een lening. Dat zorgt niet alleen voor gunstige financieringscondities, maar ook voor oplopende aandelenkoersen. Beleggers maken bijna geen rendement meer op staatsobligaties, terwijl sparen door de lage rente ook niets oplevert. In sommige gevallen is het rendement zelfs negatief. Beleggers en spaarders zijn daardoor geneigd steeds meer risico te nemen om het gewenste rendement te behalen. De Nederlandsche Bank schrijft daar het volgende over: “Uit de toepassing van deze test op de koers/winstverhoudingen voor tien Europese aandelenindices blijkt dat er sinds de start van kwantitatieve verruiming periodes zijn waarin aandelenwaar-deringen sneller zijn gestegen dan op basis van onderliggende factoren mag worden verwacht. Bovendien wijst het onderzoek op een significante samenhang tussen sterke stijgingen in de koersen en de introductie van kwantitatieve verruiming. Zo stegen aandelenwaarderingen in de meeste landen sterk in anticipatie en reactie op de aan-kondiging van het kwantitatieve verruimingsprogramma in januari 2015.” De centrale bank blijft de effecten van het opkoopprogramma nauwkeurig volgen. Ook de afgelopen maanden zijn de aandelenmarkten sterk gestegen, waarschijnlijk als gevolg van nieuwe stimulering door zowel de ECB als de Federal Reserve. De stijging kan immers niet verklaard worden door een verbetering van onderliggende macro-economische cijfers of bedrijfswinsten. Waaraan hier aandacht aan wordt besteed, is niets nieuws, alleen ‘iedereen’ weet dat al jaren, alleen de centrale bank daar daar nu pas mee. Dit impliceert dus ook de door de lage rente van dit moment en de ruime liquiditeiten die voorhanden zijn die overwaardering van beleggingsproducten nog steeds gaande is en voorlopig blijft bestaan. Hard gezegd ‘op de financiële markten worden hogere prijzen betaald dan de economische waarde die eraan zou moeten worden toegekend. Met andere woorden ‘de economische groei neemt wereldwijd af maar de aandelenkoersen gaan skyhigh’.

Op https://www.hollandgold.nl/nieuws/centrale-banken-zetten-geldkraan-weer-open?utm_source=Actief+Segment&utm_medium=email&utm_campaign=Week+49+300890 schrijft Knopers over de centrale banken die de geldkraan weer opengedraaid hebben. De ECB begon in november weer staatsobligaties op te kopen, terwijl de Federal Reserve in september moest ingrijpen om de liquiditeit in de geldmarkt te garanderen. Ondertussen blijft de Bank of Japan haar balans verder uitbreiden met obligaties en aandelen. Het balanstotaal van deze drie centrale banken zal daarom de komende maanden sterk toenemen. Volgens Bloomberg zelfs in het hoogste tempo sinds eind 2017. De markt verwacht dat centrale banken deze steunmaatregelen in de loop van volgend jaar zullen afbouwen. De ECB blijft voorlopig €20 mrd per maand aan obligaties opkopen, terwijl de Federal Reserve haar nieuwe aankoopprogramma geleidelijk wil afbouwen tot $15 mrd per maand. Desondanks stimuleren de drie grootste centrale banken tot ver in 2020 voor $50 mrd per maand. Tot een paar maanden geleden dachten beleggers dat centrale banken zouden stoppen met stimuleren. De ECB was eind vorig jaar al gestopt met het opkopen van staatsobligaties, terwijl de Federal Reserve steeds meer liquiditeit uit de markt haalde. Dat veranderde plotseling in september met de aankondiging van een nieuw stimuleringspro-gramma door de ECB. Ook verlaagden zowel de ECB als de FED de rente. De volgende schok kwam op 17 september. De liquiditeit in de geldmarkt droogde op, met als gevolg dat de interbancaire rente in de VS plotseling naar 10% steeg. Om een acute liquidi-teitscrisis te voorkomen greep de Amerikaanse centrale bank in door liquiditeit in de markt te brengen. Met repo operaties werd in amper drie maanden tijd $340 mrd aan liquiditeit in de markt gebracht. Daardoor is het balanstotaal van de FED weer terug op het niveau van begin dit jaar. Naast het verstrekken van noodliquiditeit door middel van repo operaties kwam de FED in oktober ook met een nieuw opkoopprogramma. De centrale bank wil tenminste tot het tweede kwartaal van volgend jaar obligaties opkopen, om verzekerd te zijn van voldoende reserves in het banksysteem. Ook werden de steunoperaties verlengd en uitgebreid. De FED benadrukt dat deze interventies geen vorm van ‘kwantitatieve verruiming’ zijn. Anders dan bij eerdere opkoopprogramma’s zijn deze namelijk niet gericht op het stimuleren van de economie. In plaats daarvan adresseert de centrale bank liquiditeitsproblemen in de interbancaire geldmarkt. Het is de vraag of beleggers dit onderscheid ook maken. Ze zien het balanstotaal stijgen en denken dat dit ook een impuls zal geven aan de aandelenmarkt. Waartoe dit gaat leiden is voor iedereen de grote vraag. Meer geld in de markt, betekent dat de waarde van ons geld daalt, waardoor, in feite een inflatoire beweging moet ontstaan en de rente nog verder gaat dalen en de negatieve rente gaat stijgen.

Kim tart Donald

Noord-Korea zegt een belangrijke test te hebben gedaan op een raketbasis in het westen van het land. Volgens het staatspersbureau KNCA was het “een succesvolle test van grote betekenis”. Mogelijk ging het niet om het afvuren van een raket,maar is er een raketmotor getest. Amerikaanse kernwapenexperts denken dat in dat geval de deur naar diplomatie snel dicht zal gaan. De basis werd deels ontmanteld na de top tussen de Noord-Koreaanse leider Kim en president Trump. Toen dit jaar het overleg steeds moeizamer begon te verlopen, werden er weer steeds meer militaire activiteiten gezien. (bron: NOS)

Geen eerlijke asielprocedure voor vluchtelingen en de EU doet niets

Asielzoekers op de Griekse eilanden hebben volgens Oxfam Novib geen toegang tot een eerlijke asielprocedure. En een nieuwe Griekse wet maakt de situatie nog erger, zegt de hulporganisatie. De Griekse regering wil de overvolle opvangkampen vervangen door gesloten opvangcentra. Maar daarmee worden het in feite detentiecentra, zegt Oxfam Novib. [detentiecentra kennen een regime dat strenger is dan in reguliere gevangenissen, waar mensenrechten geschonden worden, zoals een gebrekkigere toegang voor artsen en juristen] De vluchtelingen hebben er maar beperkt toegang tot rechtshulp, omdat er een dringend tekort is aan tolken en advocaten. Twee op de honderd hebben slechts bijstand. De Griekse regering wil 20.000 van de ruim 36.000 migranten van de eilanden over-brengen naar het vasteland. (bron: NOS) Het is schandelijk hoe de Europese Unie de landen aan de Middellandse Zee, waar veel vluchtelingen aankomen, opzadelt met de opvang van en de rechtshulp aan deze asielzoekers.

1,25 biljoen investeringen van olie- en gasbedrijven in de komende 5 jaar

De investeringen die oliebedrijven en gasbedrijven tussen nu en 2024 willen doen, maken het onmogelijk de doelen van het klimaatakkoord van Parijs te halen. Dat zeggen 17 milieuorganisaties. Volgens de onderzoekers wordt in vijf jaar ruim €1260 mrd gestoken in nieuwe olie- en gasprojecten. Die zijn goed voor 148 gigaton CO2, hetzelfde als 1200 nieuwe kolencentrales. Daarmee zou de aarde meer dan 1,5 graden opwarmen, mogelijk 2 graden. Shell zegt het rapport nog niet gezien te hebben, maar herkent de cijfers niet. Het bedrijf benadrukt miljarden te steken in koolstofarme technologieën. (bron: NOS) En wat doet Rutte met deze informatie? Confronteert hij daar zijn ‘vriendjes’ mee? 

De Amerikaanse werkgelegenheid is in november veel sterker gegroeid dan vooraf werd voorzien. De banencijfers over de maanden oktober en september werden verhoogd. Volgens de Amerikaanse ministerie van Arbeid kwamen er vorige maand 266.000 nieuwe banen bij. De markt ging volgens dataverzamelaar Refinitiv vooraf uit van 180.000 nieuwe banen. Het cijfer over de maand oktober werd opwaarts bijgesteld van 128.00 naar 156.000. In september werd de banengroei verhoogd van 180.000 naar 193.000. Economen bij ING benadrukken dat in de cijfers over de maand november ook de terugkeer van 48.000 stakende medewerkers van General Motor is meegeeteld, maar dat het cijfer toch beter dan was verwacht. Zij wijzen er op dat de Federal Reserve met het sterke Amerikaanse banenrapport de komende maanden een adempauze zal gaan inlassen in het rentebeleid. Toch voorzien de ING-economen dat een verzwakking in de econo-mische bedrijvigheid in de VS, vanwege de voortslepende handelsspanningen. De Federal Reserve meldde onlangs voor de maanden oktober tot en met december nog 0,8% groei per jaar te voorzien. De Federal Reserve in Atlanta verlaagde zijn groeiverwachting over het laatste kwartaal van 2019 van 1,7% naar 1,3%. De werkloosheid daalde naar 3,5% van de beroepsbevolking, het laagste niveau sinds december 1969, terwijl vooraf op een ongewijzigde stand van 3,6% was gerekend. De stijging van het uurloon kwam uit op 3,1% op jaarbasis. Dat was iets beter dan vooraf op werd gerekend. Vorige week werd het bruto binnenlands product (bbp) van de Amerikaanse markt bijgesteld naar een toename van 2,1% over het derde kwartaal, tegenover de 1,9% geschatte toename vooraf. Beleggers reageerden overenthousiast, de AEX schoot door de 600. (bron: DFT) Ik heb zo wel eens mijn twijfels over de betrouwbaarheid van de gepubliceerde cijfers. Worden deze wel eens gecontroleerd of deze betrouwbaar zijn. De financieel/economische en politieke belangen ervan zijn zo groot dat aanpassingen verleidelijk kunnen zijn. En wie komt daar nu achter?

Trump blaast blufpoker, hij wil niet tegemoetkomen aan de Chinese eis dat hij de invoerheffingen moet afbouwen

Uitlatingen van de Amerikaanse president Donald Trump dat hij het sluiten van een handelsdeal met China mogelijk over de presidentsverkiezingen heen wil tillen, wakkerden de vrees voor langere economische onzekerheid aan. Maandag drukten tegenvallende industriecijfers op het sentiment. Trump liet vanuit Londen, waar hij voor een NAVO-top is, weten dat het tekenen van een deal met China van hem afhangt. Volgens de Amerikaanse president staan de Chinezen juist te popelen van ongeduld om te tekenen. “Het gaat er alleen om of ik dat wil. We zullen wel zien.” Volgens Trump is het “in bepaalde opzichten beter” om pas na de verkiezingen een deal te sluiten. Welke opzichten dat zijn, zei hij niet. De afgelopen tijd waren er juist positieve geluiden te horen van zowel het Amerikaanse als het Chinese kamp over een voorlopige deal. Daarvoor lijkt een deadline van 15 december logisch, want dan beslist het Witte Huis of extra importheffingen $160 mrd aan goederen uit het Aziatische land doorgaan. (bron: DFT) We zijn er inmiddels al aan gewend dat hij onbegrijpelijke uitspraken doet. In feite wil hij het liefste vandaag de Chinezen onder de duim krijgen, maar dat krijgt hij niet voor elkaar. De Chinezen zijn taai en nu verzet hij de bakens. Hij wordt herkozen als president, ofwel niet. Als er een nieuwe president komt is het zijn probleem niet meer en zal hij als de redder van het Amerikaanse volk uit de ring stappen, als hij wordt herkozen gaat hij ervan uit dat de Chinezen eieren voor hun geld nemen. En zijn absolute heerschappij accepteren. Trump is een gokker die alles of niets speelt. Een tussenweg bestaat voor hem niet.

Trump blaast weer eens hoog van de toren

De Verenigde Staten overwegen importheffingen in te voeren op €2,4 mrd (€2,2 mrd) aan goederen, kaas, champagne, cosmetica, yoghurt en handtassen, uit Frankrijk. Het gaat om een vergelding voor de ‘digitaks’ van 3% die Frankrijk, met terugwerkende kracht tot 1 januari, heeft ingevoerd voor voornamelijk Amerikaanse techbedrijven als Google, Amazon, Apple, Facebook en Microsoft. Die op techbedrijven gerichte belastingmaatregel is volgens het Witte Huis oneerlijk, omdat Amerikaanse mega-tech bedrijven worden getroffen. In totaal worden 20 bedrijven getroffen die minstens €750 mln omzetten, waarvan minimaal €25 mln in Frankrijk, vooral Amerikaanse ondernemingen, maar ook Franse, Duitse, Chinese en Britse. Volgens de EU betalen tech-bedrijven gemiddels 9,6% winstbelasten terwijl andere bedrijven 23% betalen. Het Witte Huis denkt onder andere aan heffingen van 100% op wijn, kaas en handtassen uit Frankrijk, staat in een verklaring van handelsgezant Robert Lighthizer. Ze zouden begin volgend jaar kunnen ingaan na een publieke consultatieperiode. Trump had de maatregel al eerder in scherpe bewoordingen veroordeeld. De aankondiging van mogelijke importheffingen volgt op een zogeheten Section 301-onderzoek naar vermeend oneerlijke handelspraktijken. Eenzelfde soort onderzoek leidde vorig jaar invoerheffingen in op honderden miljarden aan import uit China. Mogelijk beginnen de VS dezelfde procedure tegen Italië, Oostenrijk en Turkije vanwege de ingevoerde digitaks in die landen. (Bron: DFT en Trouw) Het is voor mij onbegrijpelijk dat binnen de Europese Unie geen eenduidige stemming is over de heffing van winstbelasting op activiteiten van multinationals. Ze maken optimaal gebruik van onze aangelegde infrastructuur en hoeven daar, volgens Trump, geen stuiver voor te beta-len. Ik vrees dat we bang zijn voor de Amerikaanse president van het type straatvechter, wij zijn te beschaafd in ons denken en handelen om deze man aan te kunnen pakken.

Chinezen gaan dreigementen omzetten in harde feiten als Trump niet over de brug komt

De Chinese overheid zal binnenkort een zwarte lijst publiceren met “onbetrouwbare entiteiten”. De stap kan leiden tot sancties tegen Amerikaanse bedrijven en een nieuwe escalatie van het handelsconflict tussen het land met de Verenigde Staten. Dat melden Chinese staatsmedia. De publicatie van de lijst wordt naar verluidt versneld vanwege Amerikaanse kritiek op de ontwikkelingen in Hongkong. Eerder gingen al geluiden dat China aan het handelsfront terug zou willen slaan richting de VS vanwege een wet die oproept tot meer democratie in Hongkong. Die wet, die neerkomt op steun aan demonstranten die al een halfjaar de straat opgaan in de zakenstad, werd onlangs door president Donald Trump ondertekend. Sinds mei dreigt de China al concreet met een zwarte lijst, nadat de Verenigde Staten beperkingen oplegde aan techgigant Huawei. (bron: DFT) Trump speelt het ‘spel’ hard tegen de Chinezen. Hij komt met zijn steun aan de demonstranten in HongKong heel dichtbij de Chinezen. Dat zal bedreigend aanvoelen voor de Chinese leiders en die gaan zich daartegen verzetten. Rust en vrede in de wereld worden steeds zeldzamer en interessant is waar Europa in die ontwikkelingen staat.

Nederland gaat het Chinese bedrijf Huawei buitenspel zetten bij de levering van G5-apparatuur. Nederland gaat kiezen voor leveranciers die duurder zijn en minder geavanceerde G5 leveren. Nederland wil alleen de zendmasten bij Huawei kopen, want die zouden ongevaarlijk zijn voor onze staatsveiligheid en van een hoge technische kwaliteit. De vraag is hoe China hierop gaat reageren. ASML wacht op enige tijd op een importvergunning om technologisch hoogwaardige onderdelen aan China te kunnen leveren.

Dienstensector China in de lift

De dienstensector in China is in november sterker gegroeid dan een maand eerder. Dat lieten marktonderzoekers Caixin en IHS Markit weten. De inkoopmanagersindex voor de dienstensector noteerde een stand van 53,5 tegen 51,1 in oktober. Een niveau van 50 of minder duidt op krimp. De samengestelde index, met ook de industrie, liet volgens de onderzoekers voor november een stand zien van 53,2 tegen 52,0 in de voorgaande maand. In Japan liet de dienstensector ook een groei zien. Daar kwam de zogeheten Jibun Bank-inkoopmanagersindex uit op 50,3. Het betreft hier een definitief cijfer. De samengestelde inkoopmanagersindex van Jibun Bank stond op 49,8. (bron: DFT)

Vijf jaar kostte het Gazprom, en 55 miljard dollar, maar nu ligt de Power of Siberia gaspijplijn van Rusland naar China er

Op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/808/articles/1045397/14/2 schrijft Rufus Kain: Sinds maandag stroomt er gas vanuit Siberië naar het industriële noorden van China. De Power of Siberia pijplijn is 3000 kilometer lang en kan jaarlijks 38 miljard kubieke meter gas exporteren, schrijft het Russische bedrijf Gazprom, dat de lijn heeft aangelegd. Volgens persbureau Reuters levert de lijn Rusland $400 mrd op in de komende dertig jaar. De Russische president Vladimir Poetin en de Chinese leider Xi Jinping volgden de opening van de pijplijn via een videoconferentie. Xi noemde het project een mijlpaal en een voorbeeld van een samenwerking waar beide landen voordeel van hebben. Poetin sprak van een historisch evenement, dat Rusland en China dichterbij hun doel brengt; ze streven naar een onderlinge handel ter waarde van $200 mrd in 2024. “Vandaag vieren we de eerste pagina van een dik boek,” zei Gazprom-topman Alexey Miller, “een fascinerend verhaal van Russisch-Chinese samenwerking in de gasindustrie.” De overeenkomst tussen Peking en Moskou dateert van mei 2014. Rusland leed destijds onder sancties die Europa en de Verenigde Staten oplegden, omdat het twee maanden eerder de Krim had geannexeerd. China kampt sinds 2018 met importheffingen vanwege de handelsoorlog met de VS. Naast die sancties, speelt ook de zoektocht naar nieuwe markten een rol in Rusland’s overwegingen. De vraag vanuit Europa stijgt maar traag, omdat de economische groei er laag is, zei Poetin drie dagen na het tekenen van de overeenkomst op het International Economic Forum in Sint-Petersburg. Rusland is wereldleider in gasreserves en China is ‘s werelds grootste gasimporteur. De pijplijn maakt beide landen minder afhankelijk van hun relaties met het Westen. Daarnaast bouwen de twee landen ook letterlijk bruggen: 29 november meldde Reuters de voltooiing van een brug over de rivier de Amoer, waar de pijplijn onderdoor loopt. Die brug gaat van de Russische stad Blagovesjtsjensk naar het Chinese Heihe en is bedoeld om het vrachtverkeer en de handel in landbouwproducten tussen de landen te vergroten. In 2014 zei Gazprom $55 mrd in de pijplijn te investeren. De definitieve kosten heeft het bedrijf niet bekendgemaakt. Evenmin is bekend hoeveel Rusland de Chinezen rekent voor het gas. De komende maanden opent Rusland naar verwachting nog twee pijplijnen. In januari staat de TurkStream naar Turkije op het programma, medio 2020 wordt Nord Stream 2 naar Duitsland verwacht. Deze laatste is controversieel, onder meer omdat de Amerikaanse president Donald Trump in juni dreigde met sancties tegen Europese landen die het Russische gas zullen afnemen. Die Russen durven wel in de toekomst te investeren. Zij wel! De vraag is hoe Trump gaat reageren.

COP25 Madrid

Het sterk verminderen van de CO2-uitstoot, wereldwijde handel in emissierechten en het verdelen van de rekening van klimaatverandering. Over die grote thema’s zijn zo’n 25.000 delegatieleden uit de hele wereld sinds gisteren met elkaar in onderhandeling op de VN-Klimaatconferentie in Madrid. De top wordt voor de 25ste keer gehouden. De doelen die de wereld wil bereiken, staan al vast sinds de Klimaatconferentie van Parijs van 2015. De conferentie in Madrid duurt twee weken.

In Madrid worden de klimaatonderhandelingen vanaf maandag op een hoger niveau voortgezet. Zoals gebruikelijk schuiven in de tweede week van de top ministers aan, ook Nederlandse ministers. Tweede Kamerleden die met de trein wilden komen, gaan met het vliegtuig of de auto. De trein is nu geen optie, vanwege de stakingen van spoorwegpersoneel in Frankrijk. Op de top moeten afspraken worden gemaakt over de laatste regels over de uitvoering van het Klimaatakkoord van Parijs, dat op 1 januari officieel van kracht wordt. Volgens betrokkenen bij de onderhandelingen is er in de eerste week vooruitgang geboekt, hoewel er ook veel is doorgeschoven naar komende week. Het aanscherpen van de ambities staat officieel niet op de agenda in Madrid. Eerder is afgesproken dat dit pas volgend jaar aan de orde komt. Maar nu de protesten buiten op straat aanzwellen, en wetenschappers het ene na het andere rapport produceren over de gevolgen van klimaatverandering, begint de tijd steeds meer te wringen. Voor de jonge activiste Gretha Thunberg was het opnieuw aanleiding voor kritiek op de politici. In haar ogen reageren die te traag op de boodschap van de wetenschap. De VN is het met haar eens. Zo zei VN-secretaris-generaal Guterres bij het begin van de conferentie dat de politieke wil ontbreekt om sneller actie te ondernemen. Nederlandse deelnemers aan de conferentie waarschuwden van tevoren al voor hooggespannen verwachtingen. Hoe graag activisten ook willen dat het sneller gaat, het vaststellen van ingewikkelde technische regels waar landen zich aan moeten houden, heeft nu prioriteit. In Parijs werd immers al afgesproken dat landen hun ambities sowieso elke paar jaar zullen moeten opschroeven, om te beginnen in Glasgow volgend jaar. Op de top worden ook nieuwe onderzoeken gepresenteerd. Zo verscheen er een rapport waaruit blijkt dat oceanen op veel plekken in hoog tempo zuurstof verliezen. Hierdoor ontstaan ‘dode’ zuurstofloze zones. Grotere vissoorten als haaien, tonijn en marlijn hebben hier vooral door te lijden. De oorzaak is vervuiling, maar in toenemende mate ook de opwarming van zeewater, staat in het onderzoek van de IUCN (International Union for Conservation of Nature). Het aantal dode zones is in de afgelopen halve eeuw verviervoudigd. Daarnaast zijn er ongeveer 700 plaatsen in de oceaan die te weinig zuurstof hebben; een grote stijging in vergelijking met de 45 plekken die tijdens onderzoek in de jaren zestig werden gevonden. Namens Nederland zijn komende week de ministers Wiebes, Van Nieuwenhuizen en Kaag aanwezig. Zij gebruiken de top ook om te netwerken en om reclame te maken voor een grote conferentie die Nederland volgend najaar gaat organiseren. Op deze conferentie, in oktober volgend jaar, gaat het over de vraag hoe landen zichzelf het beste kunnen beschermen tegen de veranderingen in het klimaat, die sowieso wel zullen optreden. De Tweede Kamerleden Matthijs Sienot (D66) en Tom van der Lee (GroenLinks) gingen samen in een hybride auto naar Spanje. Een elektrische auto was voor hen geen optie, vertelde Sienot. Hij kon alleen gebruikmaken van een zogenoemde elektrische ‘deel-auto’, die een actieradius heeft van slechts 230 kilometer. Wel de meest milieuvriendelijke optie, maar te omslachtig. “Want met elke keer laden tussendoor, zou dat te lang gaan duren.” Volgens Sienot moet de EU snel aan de slag met betere treinverbindingen. “Dit geeft precies aan hoe hard het nodig is dat we meer snelle treinen krijgen tussen grote steden in Europa. Dat is nu niet goed geregeld en dat moet echt anders.” Komende week zal de Europese Commissie een Green Deal presenteren, met daarin allerlei plannen om de EU duurzaam te maken. Sienot: “Frans Timmermans is bezig met die Green Deal voor Europa. Als hij nou eens om te beginnen inzet op meer snelle treinverbindingen, dat zou een grote stap vooruit zijn.” (bron: NOS) Meer in het volgende blog.

Een kadootje van Rutte voor Trump

De bijdrage van Nederland aan de NAVO-begroting gaat vanaf 2021 omhoog met iets meer dan €5 mln per jaar. De bijdrage van Nederland en andere Europese landen stijgt iets, omdat de Amerikaanse bijdrage omlaag gaat. De bijdrage van de Verenigde Staten daalt, van ruim 22% naar ruim 16% van het totaal. Het verschil wordt omgeslagen naar de overige bondgenoten. Die van Duitsland komt zelfs op hetzelfde niveau als de Amerikaanse bijdrage. Het is een geste aan de Amerikaanse president van relatief kleine bedragen. De 29 NAVO-landen hebben ooit afgesproken om in 2024 het bedrag van 2% van hun nationaal inkomen uit te geven aan defensie. Nederland zit onder de 1,4%. President Donald Trump trok van leer tegen de lidstaten die in zijn ogen te weinig uitgeven aan defensie en kondigde dreigend aan leiders hierop aan te spreken. Hij stelde zich openlijk de vraag of de VS bondgenoten, die tekortschieten, nog wel zouden moeten verdedigen. Trump claimde als zijn verdienste dat de NAVO-landen hun defensiebe-stedingen sinds zijn aantreden verhogen. Volgend jaar was dat $130 mrd, maar slechts 9 lidstaten halen de norm van 2% van het nationaal inkomen. “Wij geven nu echt heel veel uit aan materieel”, aldus Rutte. “De grote vraag is: hoe werk je toe naar de 2%. Daar zijn we nog lang niet. Dat zal een groot thema zijn bij de komende verkiezingscampagne.” Naast de lastenverdeling werd gesproken over onder meer terrorisme, Rusland, de op-komst van China, wapenbeheersing, de paraatheid van de strijdkrachten en de ruimte als NAVO-domein. De kritiek van de Franse president Macron op het bondgenootschap, en met name Turkije, kwam ook ter sprake. Een voorstel om een groep deskundigen te laten kijken naar verbetering van de samenwerking binnen de NAVO kreeg al steun van diverse leiders.

NAVO-chef Jens Stoltenberg had er van tevoren alles aan gedaan om de kans op ruzie zo klein mogelijk te houden. Normaal duren NAVO-toppen zo’n twee dagen, nu werd de top in Londen, ter ere van de 70ste verjaardag van de alliantie, beperkt tot een werksessie van amper een dag, te houden op woensdag in een golfhotel even buiten de Britse hoofdstad. De steile Noor moet van binnen hebben gegromd toen hij zag hoe NAVO-leiders zich niets aantrokken van zijn poging tot damagecontrol en gewoon al dinsdag, een dag voor de top, elkaar begonnen af te vallen. Trump omschreef Emmanuel Macrons recente verklaring dat de NAVO hersendood is als ‘heel, heel gemeen’. Macron verweet Trump dat hij zich eenzijdig terugtrok uit Syrië. Ook attaqueerde de Franse president zijn Turkse collega Recep Tayyip Erdogan, omdat deze wapens koopt van NAVO-tegenstander Rusland en in Syrië de Koerdische – door andere NAVO-landen gesteunde – YPG-militie aanvalt. Erdogan sloeg terug met de opmerking dat hij geen steun zal geven aan de verdediging van de Baltische staten als de NAVO hem niet steunt tegen de Koerden. Hoewel Trump ooit de NAVO verouderd noemde, heeft Amerika onder hem meer geld uitgetrokken voor de versterking van de defensie van Oost-Europa in reactie op de Russische bezetting van de Krim. En hoewel het met veel gezucht en gesteun gepaard gaat, hebben de Europese bondgenoten €117 mrd meer uitgetrokken voor defensie. Tal van landen halen nog niet het doel van 2% van het bruto binnenlands product, maar de druk van Trump werkt en zorgt voor een opwaartse lijn, stelt Stoltenberg tevreden vast. De Amerikaanse president lunchte met de negen landen die reeds de 2%-norm halen. De 2-procenters, in zijn woorden. “Ik betaal”, grapte hij. Ook speelt de NAVO gestaag in op nieuwe dreigingen. Nadat in 2016 cyberspace tot nieuw strijddomein was verklaard, naast land, zee en lucht, gebeurde nu op de top in Londen hetzelfde met de ruimte. De NAVO wil haar afschrikkingsmacht uitbreiden naar deze moderne potentiële slagvelden. Voorts slaat het bondgenootschap met bezorgdheid de militaire opbouw van China gade, het wil het land graag betrekken bij wapenbeheersingsonderhandelingen. (bronnen: RTL en De Morgen) Trump heeft handig gebruik gemaakt van de meningsverschillen binnen de Europese bondgenoten. Ze staan nu allemaal bij hem in de rij om militair materiaal te bestellen om te voldoen aan de 2% bbp-norm. De eerste negen, die daaraan voldoen, kregen zelfs een lunch aangeboden van hem. In feite is Europa tot weinig in staat. Trump dreigt wel, maar de VS zullen nooit uit de NATO stappen, zolang de Amerikaanse wapenindustrie orders binnenhalen vanuit Europa. De NATO heeft drie jaar geleden ‘cyberspace’ als een nieuw werkterrein naast ‘ter land, ter zee en in de lucht’. Maar hoe stelt de NATO zich dat voor? Ik zie geen enkele beweging en bovenal er is heel veel geld voor nodig en Europa blijft afhankelijk van de VS.

Er moet een einde komen aan de macht van het neo-liberalisme (=kapitalisme)

Op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/808/articles/1045397/14/1 schrijft Hans Nauta over een ontwikkeling waaraan snel een einde moet komen. Pakistan moet twee mijnbouwbedrijven $5,9 mrd betalen, heeft het arbitragehof van de Wereld-bank bepaald, zonder dat daar enige prestatie tegenover staat. Het is niet nieuw, ik heb over arbitragerechtbanken al eerder geschreven: recht spreken zonder dat daarover in beroep kan worden gegaan en buiten nationale rechtbanken om. Lees en huiver, hoe kapitalisten zich verrijken. Antofagasta PLC uit Chili en Barrick Gold Corporation uit Canada krijgen $5,9 mrd voor een project dat Pakistan nooit heeft goedgekeurd en dat nooit is uitgevoerd. Ze eisten schadevergoeding. De bedrijven wonnen de zaak voor een arbitragerechtbank van de Wereldbank; die bank is opgericht om ontwikkelingslanden te helpen. De Amerikaanse top-econoom Jeffrey Sachs heeft felle kritiek. Pakistan wordt beroofd, vindt hij, en er is geen eerlijk spel gespeeld. De schadevergoeding bedraagt bijna 2% van het bruto binnenlands product (bbp) van Pakistan, dat financiële steun krijgt van het Internationaal Monetair Fonds, een zusterorganisatie van de Wereldbank. “Het is ruim tweemaal zoveel als Pakistan uitgeeft aan gezondheidszorg voor 200 miljoen mensen, in een land waar 7% van de kinderen voor hun vijftiende verjaardag sterft”, schrijft Sachs, professor aan de Columbia University. Sachs is ook betrokken bij de duurzame ontwikkelingsdoelen van de VN. Bij internationale investeringsrechtbanken kunnen bedrijven, buiten de reguliere rechtbank van landen om, een zaak beginnen tegen landen die hun belangen zouden schaden. In dit geval achtte het Hooggerechtshof van Pakistan het mijnbouwproject in strijd met de Pakistaanse wet. Daarop stapten de mijnbouw-bedrijven naar de arbitragerechtbank van de Wereldbank, het International Center for the Settlement of Investment Disputes. Drie rechters gaven de mijnbouwers alsnog gelijk. De uitspraak is in augustus gepubliceerd en komt nu in het nieuws doordat Sachs er een spot-licht op zet. De zaak gaat terug tot 1993, toen de Amerikaanse mijnbouwer BHP een joint venture sloot met de ontwikkelingsautoriteit van de Pakistaanse provincie Balochistan. Het idee was om naar goud en koper te zoeken en, als dat succesvol was, een mijnbouw-licentie aan te vragen. Het project kwam nooit van de grond. Het Pakistaanse Hoogge-rechtshof stelde in 2013 vast dat de ontwikkelingsautoriteit de mijnbouwwet had over-treden. Er was geen transparante aanbesteding geweest en de autoriteit was niet bevoegd om zo’n vergaand contract te sluiten. De voorzitter ervan leefde boven zijn stand, aldus het hof, wat duidt op corruptie. Antofagasta kreeg het contract in 2006 in handen voor $167 mln en verkocht de helft aan mede-eiser Barrick Gold Corporation. De investerings-rechtbank bepaalt de waarde van het project nu op $4 mrd. De schadevergoeding is gebaseerd op de winsten die de mijnbouwers hadden kunnen maken als het niet-bestaande project was doorgegaan. Volgens de investeringsrechtbank hadden de mijn-bouwers recht op een gebied van 1000 vierkante kilometer, ook al verbiedt de Pakistaanse wet licenties voor zulke grote oppervlaktes, zegt Sachs. Ook stelt de investeringsrechtbank eenzijdig vast dat de mijnbouwers vijftien jaar lang belastingvoordelen zouden genieten. Daarbij komen nog rente met terugwerkende kracht en juridische kosten. In totaal $5,9 mrd. Investeringsrechtbanken liggen vaker onder vuur, ook in verband met Ceta, het handelsverdrag tussen de Europese Unie en Canada dat het Nederlandse parlement nog moet ratificeren. Het idee achter investeerdersbescherming is dat bedrijven niet de dupe worden van grillige overheden. De EU zegt dat de investeringsrechtbank van Ceta is gemoderniseerd: de arbitracommissie is transparanter en er komt een mogelijkheid om in beroep te gaan. Prof Sachs roept op om het ‘kapotte’ arbitragesysteem te repareren, want nu staat het grote ondernemingen toe om arme landen uit te buiten.

Als het kabinet jaarlijks een miljard extra uittrekt voor natuurherstel zijn de stikstofproblemen opgelost, zegt Bouwend Nederland

Het kabinet handelt te lichtzinnig over natuurherstel, schrijft Jeanninne Julen in Trouw op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/809/articles/1046072/4/2 Bouwend Nederland wil dat het kabinet jaarlijks een miljard extra investeert in het herstellen van kwetsbare natuurgebieden. De brancheorganisatie voor bouwbedrijven hoopt zo te voorkomen dat er binnenkort weer een stikstof- of andere milieucrisis dreigt. Met de aangekondigde spoedmaatregelen helpt het kabinet de lamgeslagen bedrijvigheid weliswaar even op gang, maar als er onvoldoende oog is voor de natuur liggen al die werkzaamheden over een paar jaar weer stil, vrezen de bouwers. “We moeten geen pleisters plakken of de vinger in de dijk stoppen”, zegt stikstofdeskundige en lobbyist Martijn Verwoerd van Bouwend Nederland. “Laten we nu eindelijk eens werken aan het verzwaren van die dijk.” Verwoerd wijst op het advies van de Raad van State. Nog geen week geleden noemde dat adviesorgaan de spoedmaatregelen van het kabinet om de bouwbedrijven op gang te helpen ‘aanvaardbaar om het acute probleem op te lossen’. Maar, zei de Raad van State ook, ‘op de langere termijn is het niet houdbaar’. Verwoerd ziet al maanden toe hoe toekomstige werkzaamheden van bedrijven opdrogen. Hij legde zijn oor te luisteren bij natuurorganisaties om van hen te horen hoe een tweede stikstofdebacle te voorkomen valt. Als het kabinet zeven tot tien jaar lang één miljard extra steekt in het opkalefateren van de nu gekwelde natuurgebieden, dan zullen die ‘spectaculair herstellen’, kreeg Verwoerd van vereniging Natuurmonumenten te horen. Volgens Kirsten Haanraads van Natuurmonumenten zit dat spectaculaire herstel hem in het robuuster maken van de Nederlandse natuur. Ze wijst op een oud plan: het aaneenrijgen van verschillende natuurgebieden, de zogeheten ecologische hoofdstructuur. Komt een bepaalde bloemsoort in het ene gebied niet meer tot bloei, dan kan deze via de verbinding ‘vluchten’ naar een andere plek. Volgens Haanraads een “win-win-winsituatie” voor kabinet, natuur en ondernemers. Want hoe meer de natuur kan hebben, hoe meer er economisch mogelijk is. Toch trok het kabinet een paar jaar terug de stekker uit datzelfde plan. Of het nu wel gaat lukken durft Verwoerd niet te zeggen. Het CDA heeft er in ieder geval wel oren naar. “En die partij zit in de coalitie.” Dan stelliger: “Het kabinet moet nu laten zien dat het menens is. Naast een stikstofcrisis speelt hier ook een vertrouwenscrisis. Bij de ondernemers die niet weten waar ze aan toe zijn, maar ook bij de natuurorganisaties. Het kabinet heeft natuurorganisaties een knauw toegediend toen het een streep zette door het weerbaarder maken van natuurgebieden. En nu gaat datzelfde kabinet misschien snijden in die beschermde Natura 2000-gebieden. Je moet serieuze keuzes maken, zodat je bij het volgende stofje niet weer hard op de noodrem moet trappen.” Verwoerd denkt dat die €1 mrd extra per jaar er is. Hij wijst op het begrotingsoverschot en op wat in Haagse kringen het fonds van Wopke (Hoekstra, minister van financiën) is gaan heten: een investeringsfonds van het kabinet. Doen bouwers het in de tussentijd ook wat rustiger aan om de natuur te laten herstellen? “De bouw zorgt maar voor 0,6% van de stikstofuitstoot. We bouwen al aardgasloos. En de auto’s van bewoners die daarnaartoe rijden worden ook al schoner.”

Op 95% van de PFAS-stoffen die vrijkomen bij Chemours in Dordrecht, is te weinig controle, zegt de provincie Zuid-Holland. Het gaat om afvalstromen die het terrein verlaten. De provincie ziet toe op de uitstoot via lucht,water en riool, maar niet op het afval van het bedrijf. 95% van de stof verlaat via de afvalstromen het fabrieksterrein, aldus de provincie. Volgens Chemours moet de PFAS-uitstoot volgend jaar met 99% verlaagd zijn, maar dat gaat volgens Zuid-Holland niet over de afvalstromen. Chemours zegt dat bijna alle PFAS-stoffen vernietigd of opnieuw gebruikt worden.

Een ander onderwerp dat de komende jaren ook actueel gaat worden is de slappe ondergrond van klei en veen in delen van ons land die het draagvlak missen voor meer, langere en snellere treinen, zoals dat is vastgelegd in de doelstellingen van het Klimaatakkoord (en dat door de Europese Commissie gaat worden opgelegd). De infrastructuur van ons spoor vereist een ‘robuustere’ structuur, stelt Rolf Dollevoet, hoogleraar ‘spoor’ aan de TU in Delft. Op dit moment dateert 80% van de tijd van de stoomlocomotief, aangelegd ongeveer 150 jaar geleden. Het ministerie van Infrastructuur en Milieu stelt dat het onderwerp de aandacht heeft. Een woordvoerder van de minister laat weten dat de veiligheid op dit moment nergens in het geding is. Dat wordt ook niet gesteld, Maar, stelt het Economisch Instituut voor de Bouw, de overheid wil onderhoud gaan plegen, terwijl van een grondige aanpak waarmee de toekomst van het land is gediend, – nog – geen sprake is. Die opdracht is te complex voor dit kabinet en het kost geld. Ik heb het onderwerp al meerdere keren aan de orde gesteld dat Mark Rutte door de mand gaat vallen met zijn aanpak van structurele problemen tijdelijk op te lossen met onderhoud. Bij alles wat hij en zijn kabinet zich voornemen gaat het om oppervlakkige reparaties. Niet om nieuwbouw, dat mijdt hij omdat hem ‘visie’ ontbeert. Hij weet dat van zichzelf, hij heeft dat op 3 september 2013 aan het Nederlandse volk duidelijk gemaakt. “Ik ben een onderhoudsmonteur, geen architect met een visie”, dan wel woorden van gelijke strekking. Achteraf bezien, wisten toen komende generaties al dat ze weinig van Mark Rutte te verwachten hadden voor de inrichting van de samenleving waarin zij zouden moeten (samen)leven. Nu wordt dat harde realiteit. Ik zal aangeven wat de premier niet doet. CO2, stikstof en PFAS zijn probleemdossiers voor hem. Hij kondigt noodwetten aan om te kunnen overleven, hij komt met tijdelijke financiële ondersteuning, maar de problemen zijn voor hem en zijn kabinet te complex om ze structureel aan te pakken. De verduurzaming van onze maatschappij vergt zware ingrepen, vooral bij het bedrijfsleven. Die aanpak wil hij onder alle omstandigheden voorkomen want hij denkt dat ondernemers, zijn vriendjes, hem daarvoor zullen afstraffen. En toch wordt die denktrant catatrofaal voor de toekomst. Want het stikstof- en PFAS problematiek vereist dat er duurzamer gebouwd gaat worden door de bouwondernemers en de productie en het industriële gebruik van tefal en al die andere 5.999 andere chemische stoffen, die niet afbreekbaar zijn in de natuur (mens, dier en milieu), wordt gestopt. En dan graag Europees en nog liever mondiaal. De aanpak van ‘wij gaan dat op de agenda zetten op ministersnivo in Brussel’ lost dat probleem vooralsnog niet op. Nederland heeft dringend behoefte aan een nieuwe leider MET ‘Visie”.

De Green Deal van Frans Timmermans

Op zijn eerste werkdag als vice-voorzitter van de Europese Commissie was Frans Timmermans te gast bij De Wereld Draait Door, een life-style talkshow over politiek, wetenschap, sport, cultuur en media , gepresenteerd door Matthijs van Nieuwkerk, iedere werkdag van 7 tot 8 pm. Timmermans wilde, vanuit zijn nieuwe baan als de Klimaatpaus, zijn achterban van de PvdA even komen bedanken voor de steun die hij van hen gehad heeft. Dat zet ik even in een context: hij moet de komende 5 jaar de belangen verdedigen van de 522 miljoen burgers, die in de Europese Unie wonen. En dan begint hij in een klein landje, van de 28 lidstaten, met ruim 17 miljoen inwoners (3,2%) bij de VARA zijn eerste mediaoptreden over zijn aanpak over de Klimaatproblematiek. Ik ben heel blij dat Timmermans niet de Voorzitter van de nieuwe EC is geworden, want daarvoor is hij onbekwaam. Ik betwijfel zelfs of de portefeuille van Klimaat voor hem niet veel te complex zal blijken te zijn. De tijd zal het leren.

Verslechterende marktomstandigheden voor Britse banken; ING beboet

Kredietbeoordelaar Moody’s is negatiever geworden over het Britse bankenstelsel. De prognose voor de sector is verlaagd naar negatief van stabiel. Volgens de firma wegen de verslechterende marktomstandigheden op de kwaliteit van de activa en de winsten. Ook hebben veel financiële instellingen last van de lage rentes, toegenomen concurrentie op het hypotheekmarkt en krimpende marges. Volgens Moody’s toont de Britse economie tekenen van verzwakking. Daar komt de onzekerheid rondom de Brexit nog eens bovenop. (bron: DFT)

ING heeft een akkoord bereikt met Italiaanse autoriteiten over een schikking in een witwasonderzoek, zeiden ingewijden tegen persbureau Reuters. De twee partijen zouden het eens zijn geworden over een schikking van €30 mln. De schikking moet nog worden goedgekeurd door de Italiaanse rechter, maar de ingewijden zeggen dat de aanklagers al akkoord zijn. ING wil zelf nog niet ingaan op de zaak. “We praten nog steeds met de Italiaanse autoriteiten over het onderzoek. Momenteel willen we er nog niet op reageren”, schrijft de bank. Het Italiaanse onderzoek begon in maart van dit jaar, nadat Milanese aanklagers door meerdere Europese landen, waaronder Duitsland, werden verzocht om onderzoek te doen naar honderden klanten bij de bank. ING mocht sindsdien geen nieuwe klanten aannemen. Het is niet de eerste keer dat ING schikt in een witwaszaak. Vorig jaar schikte de bank voor €775 mln met het Openbaar Ministerie (OM) in een onderzoek naar betrokkenheid bij witwaspraktijken. ING gaf toen toe dat het tekortschoot bij het voorkomen van witwassen. (bron: nu.nl)

In België is er een wettelijk verbod op de invoer van een negatieve rente op spaargeld, maar in Nederland komt er voorlopig geen verbod. Dat heeft minister Hoekstra van Financiën aan de Tweede Kamer laten weten. Kamerleden hadden hem gevraagd om zo’n verbod te onderzoeken. Kamerleden maken zich zorgen dat ook de kleine en gemiddelde spaarder voor het onderbrengen van zijn spaargeld moet gaan betalen. Ook Hoekstra vindt zo’n negatieve spaarrente onwenselijk, maar onderneemt geen actie. Hij noemt een verbod erop nu nog een te drastische stap met onevenredige nadelen. Het kan wel zijn dat hij zo’n verbod in de toekomst invoert, als het spaargeld niet meer bij banken terecht kan die geen negatieve rente berekenen. (bron: NOS) De vraag is wiens belangen met deze stellingname worden gediend. Hoekstra spreekt over ‘onevenredige nadelen’, maar voor wie en als die er nu al zijn [een rente van €10 per jaar bij de staatsbank ABNAmro voor €100.000 spaargeld] wie zijn dan de slachtoffers? En nog belangrijker ‘wie doet ons dat aan’? Ik zal het de minister en de Kamerleden vertellen: een monetair beleid dat wordt gestuurd door neo-liberale spelregels en dienstbaar is om de belangen van de kapitalisten, ook wel genoemd het grote geld, de rijken dezer aarde, te versterken. Het is pure diefstal van het spaargeld van de burgers dat hier plaatsvindt en wordt uitgevoerd door de lakeien die dat systeem dienen, waaronder de EU, ECB, Rutte, Hoekstra en Koolmees. Het is maar dat U dat weet.

Minister Wopke Hoekstra (Financiën) sprak zich ook uit over het EU-deposito-garantie-stelsel. Hij geeft de moed niet op over zo een Europese spaargarantie. „Integendeel”, zei hij in Brussel waar de EU-ministers van Financiën daarover geen akkoord konden bereiken. „De discussie is losgetrokken.” De onderhandelingen worden in 2020 hervat. Met de beoogde uitbreiding van de nationale garantiestelsels worden de tegoeden van spaarders in alle eurolanden tot €100.000 beschermd als een bank failliet gaat. De hoop op een doorbraak was toegenomen nadat vorige maand de Duitse minister Olaf Scholz had laten weten dat het tijd is om de bankenunie te voltooien, inclusief een Europese spaargarantie. De oprichting van het Europese garantiestelsel, EDIS in vakjargon, ligt al sinds eind 2015 op tafel maar wordt vooral door Duitsland tegengehouden. De lidstaten ruziën onder meer over hoe banken hun balansen moeten opschonen om de risico’s van faillissementen zoveel mogelijk te voorkomen. Eurogroep-voorziter Mario Centeno benadrukte tijdens een persconferentie dat EDIS „de ontbrekende schakel” is van de bankenunie. Volgende week bespreken de EU-leiders tijdens hun top in Brussel de kwestie. De ministers bereikten wel een principe-akkoord over de verdragswijzigingen die nodig zijn voor de hervorming van het ESM, het permanente noodfonds voor eurolanden in financiële problemen. De nationale parlementen moeten daaraan hun goedkeuring geven. In juni zijn de lidstaten overeengekomen dat het ESM in de toekomst alleen nog leningen mag verstrekken aan landen met een houdbare staatsschuld. De Eurogroep krijgt meer te zeggen over hulpprogramma’s zoals die waarmee Griekenland de afgelopen jaren op de been is gehouden. Het ESM wordt uiterlijk vanaf 2024 ook ingezet als vangnet voor probleembanken. (bron: DFT) De eurozone kampt al meer dan tien jaar met probleembanken, volgens zeggen, voornamelijk in de Zuid-Europese lidstaten. Dat de rijke landen dat probleem niet hebben, want de financiële eisen, waaraan banken moeten voldoen qua soliditeit (= betrouwbaar, degelijk), volgens Basel III, zijn zo laag dat het niet verwonderlijk is dat bijna alle banken gezond en solide worden geacht, moet uiteindelijk nog maar blijken. Als het eigen vermogen van banken zou worden verhoogd naar een redelijker norm van tussen de 5% en 8% van het balanstotaal (leverage ratio), is het maar de vraag hoeveel banken dan nog steeds als betrouwbaar en veilig worden aangemerkt. Als de normen in het bankwezen niet eerst grondig gaan worden aangepast blijft het onzeker hoe gezond onze banken wel zijn. Hoekstra spreekt over een vangnet voor banken, maar hoe groot die problemen zijn, daar spreekt Hoekstra niet over. Ik heb eerder al aandacht voor gevraagd voor https://www.mckinsey.com/industries/financial-services/our-insights/global-banking-annual-review-2019-the-last-pit-stop-time-for-bold-late-cycle-moves waarover ook het NRC publiceerde https://www.nrc.nl/nieuws/2019/10/22/ruim-helft-van-de-banken-niet-goed-voorbereid-op-crisis-a3977650 <citaat> https://www.bestebank.org/mckinsey-onderzoek-bankwezen-2019/ Volgens dit onderzoeksrapport zullen 60 % van alle banken wereldwijd een nieuwe nieuwe recessie en een daarop volgende financiële crisis  niet overleven. McKinsey waarschuwt de banken om nu radicale maatregelen te nemen voordat het te laat is. Het is nu hoog tijd voor de laatste pit-stop anders zullen ze de finish niet halen. Banken zijn steeds minder attractief voor beleggers en de prestaties nemen af. Meer dan 60% van de banken eten al van het eigen vermogen om te overleven, aangezien de kosten hoger zijn dan de rendementen. Ze vernietigen waarde en leveren geen toegevoegde waarde meer. Het zijn zombiebanken. Tijdens een nieuwe recessie en toenemende negatieve rentes zullen vele banken beginnen met omvallen. Volgens het rapport van MaKinsey moeten banken zich gaan heruitvinden, schaalvergroten, differentiëren of ze zullen verdwijnen. Banken moeten innoveren en een duidelijke missie opstellen voor hun bestaan anders zullen vele banken binnen twee jaar vergaan. Er wordt in het rapport niet direct gesproken over Deutsche Bank of BNP Parisbas, twee belangrijke Europese systeembanken, die in feite al bankroet zijn. Het is waarschijnlijk zo dat het McKinsey rapport over het bankwezen alles nog netjes formuleert om geen paniek te zaaien. </citaat> Over deze kant van het bankwezen spreekt Hoekstra niet en is dat niet verwijtbaar?

Productieprijzen in de eurozone blijven stabiel; economische groei 0,2%

De producentenprijzen in de eurozone zijn in oktober met 0,1% gestegen ten opzichte van een maand eerder. In de gehele Europese Unie stegen de producentenprijzen in september eveneens met 0,1% op maandbasis, aldus Eurostat. (bron: DFT)

De eurozone is in het derde kwartaal met 0,2% gegroeid ten opzichte van het kwartaal hiervoor, blijkt uit cijfers van statistiekbureau Eurostat. Hiermee is de groei even groot als het vorige kwartaal. In vergelijking met een jaar eerder groeide de economie van de eurozone met 1,2%. De Europese Unie als geheel groeide iets sterker: met een groei van 0,3% ten opzichte van het tweede kwartaal en 1,4% in vergelijking met een jaar eerder. De economische groei van het eurogebied werd vertraagd door tegenvallende resultaten in de internationale handel. Zo kromp de voorraad-verandering met 0,1%. Positief waren de consumentenbestedingen, die stegen in vergelijking met het tweede kwartaal met 0,3%. Ook werd de economie gestuwd door een groei van de overheidsuitgaven. De grootste en derde economie van het eurogebied, Duitsland en Italië, groeiden minimaal met 0,1%. Ook in Frankrijk was er sprake van een kleine economische groei, met 0,2%. De Nederlandse economie groeide met 0,4%. Verder had het statistiekbureau slecht nieuws over de retailsector van het eurogebied. Deze kromp in oktober met 0,6%, een grotere krimp dan verwacht. (bron: nu.nl)

Duitsland heeft te kampen met tegenwind van de wereldwijde handelsspanningen, de afzwakkende economie, problemen in de autosector en onzekerheid rond de Brexit

De fabrieksorders in Duitsland zijn in oktober met 0,4% gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat blijkt uit cijfers van het Duitse federale statistiekbureau. In september gingen de orders voor Duitse fabrieken nog met een herziene 1,5% omhoog. Op jaarbasis krompen de Duitse fabrieksorders met 5,5%, na een afname met een herziene 5% een maand eerder. Volgens het statistiekbureau was op maandbasis sprake van een behoorlijk zwakkere binnenlandse vraag. De buitenlandse vraag steeg wel, dankzij meer orders vanuit landen in de eurozone. Vanuit de rest van de wereld daalden de bestellingen. ING-econoom Carsten Brzeski schrijft in een reactie dat de daling van de orderportefeuille in de Duitse industrie aanhoudt en dat 2019 waarschijnlijk het tweede jaar zal worden met een zwakkere instroom van nieuwe bestellingen. De industrie in de grootste economie van Europa heeft te kampen met tegenwind van de wereldwijde handelsspanningen, de afzwakkende economie, problemen in de autosector en onzekerheid rond de Brexit. (bron: DFT)

De productie van de Duitse industrie is in oktober met 1,7% gedaald. Dat meldde het Duitse federale statistiekbureau. Het gaat om een aanzienlijk lager cijfer dan in doorsnee werd verwacht. Een zware tegenvaller dus. In september nam de industriële productie in Duitsland met 0,6% af. De roep om fiscale maatregelen om de economie te stimuleren, zoals opgevoerde overheidsuitgaven of belastingverlagingen, wordt in Duitsland steeds sterker. Tot nu toe heeft de Duitse regering daar geen gehoor aan gegeven, omdat de economie van het land niet in een crisis zou verkeren. ING-econoom Carsten Brzeski ziet weinig aanwijzingen voor verbetering in de Duitse industrie in de komende maanden. Orderboeken lopen terug, terwijl bedrijven met hoge bedrijfsvoorraden blijven zitten. Op zich komt deze ontwikkeling niet onverwachts. Ook in het komende jaar daarin geen verandering komen. Ook al omdat de machtspositie van Merkel in Brussel tanende is en ze in eigen huis in politieke problemen kan geraken zodra de SPD, als coalitiepartner, het voor gezien houdt. De politieke panelen bij onze oosterburen verschuiven en waartoe dat gaat leiden is de vraag. Nederland zal daar zeker nadelen van ondervinden, in welke mate en vorm dan ook.

OZB en de afvalstoffenheffing in 2020 omhoog

In 2020 stijgt de onroerendezaakbelasting (ozb) met gemiddeld 4%, wat bijna twee keer zoveel is als in 2019. In twaalf gemeenten is die stijging zelfs meer dan 10%. Ook gaat de afvalstoffenheffing met een stijging van 8% fors omhoog. Dat meldt de Vereniging Eigen Huis op basis van eigen onderzoek. Gemiddeld betalen woningeigenaren komend jaar 4% meer aan ozb, wat op een verhoging van €12 komt. De onderlinge verschillen tussen gemeenten zijn echter groot. Zo betaalt men in Nijmegen drie keer zoveel ozb als in Sliedrecht, met respectievelijk €568 tegenover €189. In het Noord-Brabantse Laarbeek stijgt de ozb het meest, met maar liefst 32,5%. De afvalstoffenheffing gaat hier ook behoorlijk omhoog; deze stijgt met bijna 50%. Opgeteld betekent dit een gemiddelde kostenstijging van €200. De afvalstoffenheffing stijgt omdat de belasting voor gemeenten per 1.000 kilo afval sinds 2018 is verhoogd van €13 naar €31. Dat is gedaan om de verbranding van restafval te ontmoedigen en afvalscheiding en hergebruik te stimuleren. De kostenverhoging wordt doorberekend aan huishoudens. Volgens gemeenten is een reden voor de ozb-tariefverhoging dat er steeds meer geld nodig is om de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) goed uit te kunnen voeren. VEH-directeur Rob Mulder vindt dit onwenselijk. “De bekostiging van WMO en Jeugdzorg is een zaak tussen de Rijksoverheid en gemeentelijke overheden. Zij moeten dit onderling regelen, laat de huiseigenaar hier buiten.”

Spoedwet stikstofproblematiek door de 2e Kamer: nu de 1e Kamer nog

Een kleine meerderheid in de Tweede Kamer heeft met enige tegenzin ingestemd met de spoedwet van minister Carola Schouten (Landbouw) om de stikstofproblemen aan te pakken. GroenLinks en PvdA, nodig voor een meerderheid in de Eerste Kamer, stemden tegen. De SGP zag vooralsnog geen beter alternatief en gaf de wet het voordeel van de twijfel. “Deze spoedwet is niet ons plan. Het is nodig om uit het juridisch moeras te komen en er niet verder in te zakken”, zei SGP-Kamerlid Roelof Bisschop voorafgaand aan de stemming. “Tegelijkertijd schreeuwen aannemers om een eerste stap, zodat er weer genoeg woningen gebouwd kunnen worden. Deze wet biedt daar haakjes voor.” Naast coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, was er steun van 50PLUS, SGP en het oud-VVD-Kamerlid Wybren van Haga. Niet het brede draagvlak waar Schouten op hoopte. GroenLinks en PvdA toonden zich tijdens de wetsbehandeling in de Kamer kritisch over het pakket aan maatregelen zoals dat toen op tafel lag. GroenLinks wil dat de veestapel ook wordt aangepakt en de PvdA waarschuwde voor de juridische (on)houdbaarheid. “De wet is juridisch zeer wankel”, zei GroenLinks-Kamerlid Laura Bromet. “We willen geen tweede debacle.” Bromet doelt op het oude stikstofbeleid waar de Raad van State (RvS) eind mei een streep door zette waardoor bouwprojecten stil kwamen te liggen. “Het juridische ijs is niet al te dik, er zitten soms ook wakken in”, zei William Moorlag (PvdA). Hij zet ook vraagtekens bij het eenmalig beschikbare bedrag voor natuurherstel door het kabinet van €250 mln. Moorlag wil dat er structureel geld wordt uitgetrokken. Esther Ouwehand (Partij voor de Dieren) en Bromet missen ferme maatregelen in deze spoedwet, zoals het aanpakken van de veestapel en een halt toeroepen aan de plannen voor Lelystad Airport. De kritische Kamerleden voelen zich gesteund door het advies van de Raad van State (RvS, het belangrijkste adviesorgaan van het kabinet bij wetgeving. De RvS begrijpt dat het kabinet op de korte termijn iets wil doen aan de stikstofproblematiek, maar het is onduidelijk of deze wet het gewenste effect heeft. Het gaat om een zogenoemde drempelwaarde van de stikstofuitstoot, waardoor projecten die daaronder blijven, hervat kunnen worden, een andere samenstelling van veevoer en maatregelen voor natuurherstel. Noodwetgeving moet de veiligheid garanderen, zoals het versterken van dijken en de kustlijn. De stemverhoudingen leiden tot een probleem in de Eerste Kamer. Als deze uitslag wordt gekopieerd naar de senaat, is er geen meerderheid. Die stemming wordt naar alle waarschijnlijkheid nog voor de kerstvakantie gehouden, maar die datum staat nog niet vast. Deze spoedwet is niet dé oplossing voor het stikstofprobleem, wordt steeds vanuit het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit benadrukt. “Dit is niet de wet die alles gaat oplossen”, zei minister Schouten in de Kamer. Dit pakket aan maatregelen moet ervoor zorgen dat het kabinetsstreven om 75.000 woningen per jaar te bouwen gehaald kan worden en zeven infrastructurele projecten hervat kunnen worden. Het zijn oplossingen voor de korte termijn. De spoedwet zorgt ervoor dat er een drempelwaarde kan worden voorbereid. Met zo’n drempelwaarde kunnen projecten die met de stikstofuitstoot onder een nog te bepalen maximum blijven, worden hervat of worden opgestart. Nu liggen zo’n achttienduizend projecten stil, omdat de vergunningen zijn uitgegeven op basis van het oude stikstofbeleid dat door de Raad van State eind mei werd verboden. Diezelfde Raad van State, met naast een rechtsprekende tak ook een adviserende afdeling, had ook veel kritiek op het invoeren van een drempelwaarde. Het kabinet mag niet zomaar bouwprojecten met een lage stikstofuitstoot vrijstellen van een vergunning onder het mom van een drempelwaarde, concludeerde de RvS. Er moet eerst een “geloofwaardig en effectief pakket aan maatregelen” komen voor natuurherstel, anders heeft een drempelwaarde geen zin. Voor de RvS is het verder onduidelijk of de veevoermaatregelen voldoende bijdragen aan een verlaging van de stikstofuitstoot. Dat pakket zou in eerste instantie nog deze maand worden gepresenteerd door Schouten, maar dat wordt waarschijnlijk enkele weken later in januari. Verder komt er een stikstofregistratiesysteem. Daarmee wordt per gebied in kaart gebracht wat het effect is van stikstofmaatregelen in de buurt van beschermde natuurgebieden. Op basis daarvan kan worden bepaald of er gebouwd kan worden zonder dat er te veel stikstof vrij komt. Ook wordt met de spoedwet geregeld dat het veevoer een andere, stikstofarme samenstelling krijgt. Dit is een voor de hand liggende methode die van alle maatregelen de meeste stikstofwinst oplevert. Vanwege de huidige druk om stikstof te besparen, wordt er nu werk van gemaakt. Minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) benadrukte dat dit pas een begin is om de problemen in de bouw aan te pakken; later deze maand komt een groter pakket aan maatregelen voor de lange termijn. “Dit is niet de wet die alles gaat oplossen”, zei Schouten. Zij ziet ook dat de RvS kritiek heeft, maar de spoedwet blijft wel overeind in het advies. “Ik ga geen wet indienen die niet juridisch houdbaar is”, aldus Schouten. Tot slot regelt de spoedwet de bescherming, de verbetering en het herstel van Natura 2000-gebieden. Voor dat laatste is €250 mln uitgetrokken. De maatregel om varkensboeren met overheidsgeld vrijwillig uit te kopen (warme sanering), was al geregeld in het regeerakkoord waar €120 mln voor was gereserveerd. In het Klimaatakkoord is die maatregel verder uitgebreid met €60 mln omdat minder varkens ook zorgen voor een lagere CO2-uitstoot. In dit geval wordt één maatregel, de warme sanering van varkensboeren, in twee verschillende dossiers gebruikt; voor minder stikstof- en minder CO2-uitstoot. Voor de verlaging van de maximumsnelheid naar 100 kilometer per uur op alle wegen tussen 6.00 uur en 19.00 uur is geen wet nodig. Minister Cora van Nieuwenhuizen (Verkeer) kan dat daarom zelf regelen. Die maatregel gaat vanaf maart 2020 in, zoals vorige week werd bekendgemaakt. (bron: nu.nl)

Slotstand indices d.d. 06 dec 2019; week 49: AEX 602,3; Bel20 3929,05; CAC40 5.871,91; DAX30 13.166,58; FTSE 100 7.239,66; SMI 10.461,73; RTS (Rusland) 1448,34; DJIA 28.015,06; NY-Nasdaq 100 8.397,37; Nikkei 23.354,4; Hang Seng 26.498,37; All Ords 6.813,5; SSEC 2.912,01; €/$1,106; BTC/USD $7.463,51; 1 troy ounce goud $1459,70, dat is €42.443,69 per kilo; 3 maands Euribor -0,393%; 1 weeks -0,489%; 1 mnds -0,456%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,165%; 10 jaar VS 1,8233%; 10 jaar Belgische Staat -0,005%; 10 jaar Duitse Staat -0,298%; Franse Staat 0,024%; VK 0,661%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,62%; 10 jaar Japan -0,0222%; Spanje 0,477%; 10 jaar Italië 1,34%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,614.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden variabel. De AEX steeg door de 600. De goudprijs noteerde stabiel, vrijwel alle rentetarieven noteerden hoger. De bitcoin bleef aangeboden. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,29%; Duitsland 0,189%; Nederland 0,228%; Japan 0,4338%; Frankrijk 0,799%; GB 1,258%; Spanje 1,339%; Canada 1,6567%; VS 2,2614%; Italië 2,471%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,7%; Duitsland -0,578%; Denemarken -0,501%; Nederland -0,505%; Frankrijk -0,364%; België -0,38%; Japan -0,1252%; Spanje -0,049%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 07112019/508 Het is te hopen dat in het kabinet alsnog de bliksemschicht van wijsheid inslaat

UPDATE 30112019/507 Noodtoestand voor het klimaat uitgeroepen door het Europees Parlement

Von der Leyen presenteert de regeringsverklaring van de nieuwe EC

De noodtoestand uitgeroepen voor het klimaat is uitgeroepen. Een resolutie daarover is deze week aangenomen door het EP met 429 stemmen voor en 225 tegen. Zie het als een laatste waarschuwing, een politiek signaal, bijna een wanhoopskreet. De nieuwe voorzitter van de Europese Unie, Ursula von der Leyen, heeft steun gekregen voor de samenstelling van haar nieuwe commissie van het Europees Parlement. Zij ontving 461 stemmen voor, 157 stemmen tegen en met 89 onthoudingen. In een toespraak tot leden van het Europees Parlement woensdag voerde von der Leyen aan in een toespraak, die klimaatverandering en migratie de komende vijf jaar centraal stelt in haar strategie, dat Europa de wereldorde kan vormgeven. Von der Leyen noemde klimaatverandering een ‘existentiële uitdaging’ voor Europa en de wereld, ze zei dat Europa ‘de plicht had om te handelen en de macht om te leiden’. “Het zal enorme investeringen vergen. Het zal publieke en private investeringen vergen. De Europese Unie zal klimaatfinanciering in haar gehele budget integreren, “zei ze. Europa ‘kan de vormgever zijn van een betere wereldwijde orde’, zei ze. “Dit is de roeping van Europa en het is wat de Europese burgers willen.” Ze sprak ook over de transatlantische alliantie tussen de EU en de VS in een tijd waarin de banden onder het presidentschap van Donald Trump zijn gespannen. “We hebben problemen – zonder enige twijfel – maar onze banden hebben de tand des tijds doorstaan”, zei ze. (Bron: Parool) Dit is het waar Europa al maandenlang naar heeft uitgekeken. Voor mij is het een zware teleurstelling. De EC pakt twee deelproblemen aan en laat de herstructurering van Europese Unie liggen. Het klimaat, het milieu en de migratie zijn relatief kleine problemen in relatie tot de positie van Europa, als het Avondland, met de enorme achterstanden die het heeft opgelopen naar de maatschappij voor de volgende generaties. In plaats van de spade in de grond te zetten, beperkt de voorzitter van de Europese Commissie zich ertoe zich te beperken tot deelproblemen. We kunnen niet langer wegkijken voor de vraag naar hoger geschoold technisch onderwijs, ontwikkelingen op het gebied van nano- en quantumtechniek, robotisering, KI, de vraag vanuit het bedrijfsleven naar personeel dat geschoold is voor werk met algoritmen, G5, duurzaamheid, de mens met een veranderende arbeidsethiek, zorg, inkomen, veiligheid, priva-cy, de macht van de negen vooral Amerikaanse mega-techbedrijven en de verder gaande globalisering. Kortom een wereld die sterk in beweging is en een Europese Unie die het vooralsnog laat afweten voor de grote uitdagingen van dit moment.

Winkelverkopen in Duitsland in oktober onverwacht flink gedaald Volgens de cijfers van het Duitse federale statistiekbureau namen de detailhandelsverkopen met 1,9% af op maandbasis. Het is de grootste daling sinds december vorig jaar. In september bleven de verkopen van Duitse winkeliers volgens een herzien cijfer onveranderd. Op jaarbasis klommen de winkelverkopen in oktober met 0,8%, bij een aanname van 3%. Een tegenvaller dus. Het cijfer kan erop duiden dat Duitse consumenten wat terughoudender zijn geworden met aankopen in winkels. De Duitse consumentenbestedingen boden de afgelopen tijd juist steun aan de grootste economie van Europa, waarbij vooral de Duitse industrie te lijden heeft onder de wereldwijde handelsspanningen, de afkoelende economie en onzekerheid rond de Brexit. ING-econoom Carsten Brzeski schrijft in een reactie dat het tegenvallende winkelcijfer een “koude douche” betekent voor de Duitse economie. Hij verwacht dat in november en december een hoop goed gemaakt kan worden, met het oog op uitgaven voor het feestdagenseizoen. De private consumptie zal waarschijnlijk op de langere termijn steun blijven bieden aan de groei van de Duitse economie, denkt Brzeski. (bron: DFT) Als …………….. de consumentenuitgaven dit jaar gerelateerd aan de uitgaven in december vorig jaar stand houden. Is dat niet het geval dan krijgt de Duitse economie meer tegenslagen en kan het land het nieuwe jaar ingaan in een recessie.

De productieomslag van benzine/diesel/gas auto’s naar elektrisch kost veel banen

Automaker Audi, onderdeel van Volkswagen Group, gaat de komende jaren flink in de kosten snijden. Door de bezuiniging verdwijnen in totaal 9.500 banen, ruim 10% van het hele personeelsbestand van Audi bevestigt de automaker. Door onder meer flink in het personeelsbestand te snijden hoopt Audi €6 mrd te besparen. Dit geld wil de automaker vervolgens weer gebruiken om te investeren in het elektrisch maken van het wagenpark, schrijft het bedrijf. “Met dit plan (Audi Toekomst) tackelen we structurele problemen binnen het bedrijf om Audi voor te bereiden op toekomstige uitdagingen”, schrijft Audi-topman Bram Schot. Vorige week zei Schot al dat de transformatie van Audi naar elek-trisch rijden geen eenvoudige klus is. “Elektrificatie trekt een wissel op je investeringsplan. Daarnaast zit er op een elektrische auto nog altijd wat minder marge, terwijl je wel gewoon de toekomst van je bedrijf moet financieren”, aldus Schot. Audi is overigens niet het enige bedrijf dat flink bezuinigt om de transformatie naar elektrisch rijden te bewerkstelligen. Op 14 november zei Daimler, bekend van onder meer Mercedes-Benz, ook mensen op straat te zetten voor de elektrificatie van het wagenpark. (bron: nu.nl)

Witwassen in Noorwegen, wie had dat ooit gedacht

De Noorse politie is een onderzoek gestart naar mogelijke witwaspraktijken bij de grootste bank van het land, DNB ASA. Via die bank zou mogelijk geld, grotendeels afkomstig uit Namibië, via een IJslandse visserijonderneming worden/zijn witgewassen. Het onderzoek moet uitwijzen of DNB strafbare feiten heeft gepleegd, zo meldden de betrokken Noorse autoriteiten. Het bericht over DNB ASA komt te midden van een stroom berichten over witwaspraktijken bij Scandinavische banken. Daarbij worden onder meer de Deense Danske Bank en de Zweedse Swedbank genoemd. IJslandse media meldden eerder deze maand dat vissersbedrijf Samherji steekpenningen betaalde aan functionarissen in Namibië om daar te mogen opereren. Tussen 2011 en 2018 zou via DNB meer dan $70 mln zijn overgemaakt naar bankrekeningen op de Marshalleilanden. (bron: DFT)

Inflatie in de eurozone trekt aan

De inflatie in de eurozone is in november gestegen tot 1% op jaarbasis, van 0,7% in oktober. Dat meldt het Europese statistiekbureau Eurostat op basis van een voorlopig cijfer. De kerninflatie, zonder de invloed van de sterk schommelende prijzen voor energie en levens- en genotsmiddelen, steeg tot 1,3% van 1,1% in de voorgaande maand.

De Franse inflatie is in november gestegen naar 1% op jaarbasis, van 0,8% in oktober. Dat maakte het Franse statistiekbureau bekend op basis van een voorlopige raming. Op maandbasis stegen de Franse consumentenprijzen met 0,1%. Op basis van de Europese geharmoniseerde meetmethode werd een inflatie opgemeten in Frankrijk van 1,2% op jaarbasis en 0,1% op maandbasis. Het statistiekbureau kwam ook met definitieve cijfers over de groei van de Franse economie in het derde kwartaal. De groei bleef daarbij onveranderd op 0,3% op kwartaalbasis. Op jaarbasis werd de groei opwaarts herzien tot 1,4%, van een eerder gemelde 1,3%. (bron: DFT) Inflatie gaat stijgen door het streven naar verduurzaming, zo moeten boeren een hogere beloning krijgen voor hun producten en dat gaat de consument in de supermarkt betalen. Daarbij gaan per 1 januari de energieprijzen nog verder stijgen. Door een stagnering van de economische groei gaat er een spannings-veld ontstaan tussen het netto inkomen, stijgende maandelijkse lasten, een inflatie van 1% naar 2% en de bestedingen: het koopplaatje. Onder de stijgende maandelijkse lasten tel ik ook mee de financiële lasten van het, door dit kabinet, gevoerde en voorgenomen klimaat- en milieubeleid, waaronder ook de gas-transitie, die gaan drukken op het gezinsbudget. Wij moeten die gevolgen voor de portemonnee niet onderschatten.

Klimaatsubsidiëring

Te gek voor woorden: wij subsidiëren Amerikanen boeren die voor ons bomen kappen en het hout aan ons verkopen voor biomassa productie. Bekende duurzame energiebronnen zijn wind, water en zon. Iets minder bekend, maar verantwoordelijk voor ruim zestig% van de duurzame energie geproduceerd in Nederland (2015), is energie uit biomassa. Pellets die naar Europa komen, moeten voldoen aan de EU-regelgeving én aan nationale eisen. Nederland heeft de strengste duurzaamheidscriteria wat biomassa betreft. Die voorkomen dat pellets uit oerbos, natuurbos of oud bos komen. Alle pellets die Europa importeert, komen uit duurzaam beheerde bossen die al vijftig tot zeventig jaar gericht zijn op houtproductie.’ De European Academies Science Advisory Council (EASAC) stelt dat het opwekken van energie met biomassa zelfs meer CO2-uitstoot oplevert dan kolen en gas, meldde het AD onlangs. “Biomassa is een heel slechte energiebron”, zegt hoogleraar Louise Vet, die namens de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen in de milieugroep van EASAC zit. “Verbranding van hout levert weinig energie op”, vervolgt zij, “waardoor er netto meer CO2 uit de schoorsteen komt dan bij kolen en gas. Door een Europese afspraak hoeven we die uitstoot alleen niet in onze klimaatboekhouding op te nemen.” Nederland reserveert €11,4 mrd aan subsidie voor het bevorderen van biomassa-installaties. Volgens een inventarisatie van het AD staan er binnen een paar jaar 628 van deze centrales in ons land. Het kabinet ziet biomassa als een duurzame energiebron en wil daarmee de klimaatdoelen halen. Volgens de nieuwe Europese afspraak die hoogleraar Vet aanhaalt, telt de CO2-uitstoot van biomassa alleen mee in het land waar de biomassa is geoogst. Vaak is dat Noord-Europa en Amerika. Omdat er na het oogsten weer nieuwe bomen worden geplant, wordt biomassa als duurzaam bestempeld. Een ‘waanidee’, vindt Vet. “Het duurt jaren, soms zelfs decennia, voor dezelfde hoeveelheid CO2 weer is opgenomen door nieuwe bomen.” Ook de stikstofcommissie van oud-minister Remkes adviseerde het kabinet vorige week om te stoppen met subsidies voor meer biomassacentrales. De gekte wordt veroorzaakt door de Brusselse afspraak dat de landen die biomassa gebruiken als energieopwekker geen verantwoording hoeven af te leggen over de CO2 uitstoot die dat veroorzaakt. Nog los van het feit dat de EASAC stelt dat de CO2 uitstoot van biomassa groter is dan die van steenkool en gas. Nederland heeft van die Brusselse handreiking dankbaar gebruik gemaakt, maar of daardoor de CO2 uitstoot daardoor afneemt is maar zeer de vraag. Maar lees verder hoe ‘slim’ wij wel niet zijn in het ontduiken van de regels. Dankzij miljarden euro’s aan Nederlandse subsidies schieten de pelletfabrieken in de Verenigde Staten als paddenstoelen uit de grond. Amerikaanse bomen worden gekapt en tot kleine houten blokjes geperst. Die gaan dan helemaal de oceaan over om in Nederland in een biomassacentrale te eindigen. Dat klinkt niet logisch, en omwonenden hebben hun bedenkingen. Maar het gesubsidieerde hout levert banen op in een gebied dat het goed kan gebruiken. Er zijn nu acht fabrieken in Mississippi, South Carolina, North Carolina en Virginia. Onder meer RWE verwacht vanaf volgend jaar voor verschillende centrales hout te importeren. Daarvoor krijgt het bijna €3 miljard aan subsidie. (Bron: DFT)

Deutsche Bank weer in de schijnwerpers

Deutsche Bank heeft onlangs een pakket bezittingen ter waarde van ongeveer $50 mrd verkocht aan de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs. Dat meldden ingewijden met kennis van de verkoop aan persbureau Bloomberg. Het zou gaan een pakket effecten gerelateerd aan schulden van opkomende landen. Deutsche Bank is bezig zijn balans af te bouwen en risicovolle bezittingen van de hand te doen. Daarvoor heeft de Duitse bank een speciaal vehikel, een bad bank, opgezet om dergelijke zaken apart te zetten van de rest van het bedrijf. In september zou de bank al een pakket Aziatische bezittingen hebben verkocht aan Goldman Sachs. (Bron: DFT) De grote vraag is hoe groot de financiële pro-blemen zijn bij Deutsche Bank. Als structuurbank moet Deutsche een leverage ratio aanhouden van 3%. Dat is het eigen vermogen van de bank in relatie tot het balanstotaal. De toezichthouder, ECB, controleert dat ieder jaar en als aan die eis wordt voldaan is een bank gezond. Daar is wel wat op af te dingen. Na de bankencrisis, bijna tien jaar geleden, werd erop aangedrongen dat banken die ‘too big to fail’ waren een eigen vermogen zouden moeten hebben van 8%. Daar heeft het bankwezen sterk tegen gelobbyd en dat is uiteindelijk in Basel III slechts 3% geworden. Dat betekent dat 97% van de activa (beleggingen, kredieten, hypotheken) met vreemd geld mag worden gefinancierd. Op enig moment kan dat tot grote problemen leiden. Bij de grote banken spelen twee zaken een rol: 1. welke percentage van de leningen, kredieten en hypotheken zijn volwaardig te beoordelen. Iedere bank heeft een afdeling die de probleem kredieten behandelt en een afdeling die probleembeleggingen beheert; 2. de portefeuille financiële producten, waarvan de bekendste zijn de derivaten. De rechten en de plichten die daaruit voortvloeien moeten in evenwicht zijn. Maar het kan voorkomen dat als gevolg van externe ontwikkelingen de plichten groter zijn dan de waarde van de rechten. En dan raken de banken in problemen. We hebben gezien hoe dat is afgelopen bij Lehmann Brothers. Het is maar zeer de vraag aan welke kant van de streep Deutsche staat.

Angst onder ambtenaren op het ministerie van Financiën

Bij de Belastingdienst heerst een afrekencultuur die leidt tot angst onder medewerkers om misstanden te melden. Dat stelt FNV-bestuurder Mieke van Vliet na een enquête waaraan negenhonderd medewerkers van de Belastingdienst deelnamen. Van Vliet wil dat verant-woordelijk staatssecretaris Menno Snel (Financiën) een onafhankelijke integriteits- commissie gaat instellen. „Er moet naar medewerkers geluisterd gaan worden. Daarvoor is een plek nodig waar ze veilig hun verhaal kwijt kunnen.” Zij stelt dat er sinds een vorig onderzoek in 2012 niets is veranderd. „De huidige problemen rond de kinderopvang-toeslagen zijn een direct gevolg hiervan.” De FNV-enquête volgt op een campagne waarin de staatssecretaris medewerkers vraagt wat zij kunnen veranderen aan de cultuur bij de Belastingdienst. „Medewerkers geven in de enquête aan mee te willen helpen aan een cultuuromslag, maar verwachten vooral van het management het goede voorbeeld om verandering te brengen”, aldus Van Vliet. Volgens Snel laat de toeslagenaffaire inderdaad zien dat de cultuur bij de Belastingdienst moet veranderen. Daarop wordt de komende tijd ook „extra ingezet”, laat een woordvoerder weten. Dat de dienst de afgelopen jaren niets aan de problemen zou hebben gedaan, spreekt hij evenwel tegen. „Er is heel veel veranderd bij de Belastingdienst sinds 2012.” (bron: DFT)

De strijd tussen de titanen

De Chinese industrie wordt verder geraakt door het handelsconflict tussen de Verenigde Staten en het Oost-Aziatische land. Industriële bedrijven noteren de grootste winstdalingen sinds begin dit jaar. Vergeleken met een jaar eerder viel de winst gemiddeld 9,9% lager uit, meldt het Chinese statistiekbureau. In september werd nog een daling van 5,3% gemeld. In de eerste tien maanden van het jaar lag de winst 2,9% lager vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder. Volgens een econoom bij een vermogensbeheerder in Sjanghai laten de cijfers zien dat de reële economie nog steeds voor uitdagingen staat. Naar verwachting zullen de winsten ook blijven dalen. Ondanks de verwachting dat er een begin wordt gemaakt met een handelsakkoord tussen de VS en China, ligt er nog niks concreet op tafel. Al wekenlang wordt het signaal afgegeven dat de gesprekken goed verlopen, maar resultaat blijft uit. (bron: nu.nl) Dit is geen onverwachte ontwikkeling. Het is het logische reactie als handelsstromen sterk terugvallen. Ik maak mij daar geen zorgen over. Dat er binnenkort het eerste deel van een handelsakkoord tussen China en de VS wordt afgesloten verwacht ik niet omdat Trump niet de man is die ‘verworven rechten’ in de vorm van opgelegde sancties en ingestelde importheffingen zal willen verlagen. China kan het wel even uithouden want ze verkeren niet in economische en financiële problemen.

De VVD-partijleider premier Mark Rutte hoopt dat de kiezer hem zal belonen ‘voor het nemen van verantwoordelijkheid’

De premier maakte duidelijk dat hij deze regeringsperiode uit wil zitten en ook weer in de jaren 2021-2025 het land wil leiden. Hij gelooft in zijn eigen bestuur. Hij praat als Brugman om zijn eigen straatje schoon te maken. Alles hij heeft goed gemaakt en er waren geen andere opties, maar de politie is niet meer bij machte hun taken uit te voeren, bij de Belastingdienst heerst een angstsfeer, op Justutie is ook van alles fout gegaan in de jaren dat VVD-bewindslieden daar kwamen en gingen. De scholieren staken, leraren in het basis onderwijs staken, verpleegkundigen staken. De boeren, de bouwers en de grondverzetters demonstreerden. Problemen in de jeugdzorg, gemeentes die meer geld van het kabinet moeten hebben voor de klimaatdoelstellingen, jeugdzorg en integratie, de politie die veel te weinig mensen hebben, politiekantoren die hier en daar worden gesloten. En de minister van Financiën heeft een overschot van €1,3 mrd dit jaar.

Jean-Claude Juncker vertelde bij zijn afscheid als voorzitter van de EC dat hij te weinig aandacht heeft kunnen besteden aan Europa, omdat de Brexit-onderhandelingen teveel van zijn tijd in beslag hebben genomen. Het gevolg is dat Europa nog verder in het Avondland terecht is gekomen. Dan zou je, als burger, toch mogen verwachten dat de nieuw aantredende Europese Commissie aan de slag gaat die achterstand weg te werken. Helaas is dat niet het geval. De nieuwe Commissie, die zondag aan het werk gaat, gaat zich op hoofdlijnen beperken tot twee deelproblemen en laat de herstructurering van Europese Unie liggen. Het klimaat, het milieu en de migratie zijn relatief kleine problemen in relatie tot de positie van Europa met de enorme achterstanden op mondiaal gebied, die het heeft opgelopen in de vorming van een maatschappij voor volgende generaties. In plaats van de spade in de grond te steken, beperkt de voorzitter van de Europese Commissie zich ertoe zich te beperken tot deelproblemen, met een zwaar accent op ‘vergroening’. Wij kunnen niet langer wegkijken voor de vraag naar hoger geschoold technisch onderwijs, ontwikkelingen op het gebied van nano- en quantumtechniek, robotisering, Kunstmatige Intelligentie, de vraag vanuit het bedrijfsleven naar personeel dat geschoold is voor werk met algoritmen, G5, duurzaamheid, de mens met een veranderende arbeidsethiek, zorg, inkomen, bewoning, veiligheid, privacy, de macht van de negen vooral Amerikaanse mega-techbedrijven en de verder gaande globalisering. Kortom een wereld die sterk in beweging is en een Europese Unie die het vooralsnog laat afweten voor de grote uitdagingen van dit moment. De 500 miljoen burgers in de Europese Unie moeten het doen met een gebrek aan visie en zich beperken tot onderhoud van het huidige bestel en niet tot nieuwbouw. Het maximale wat ze kunnen behappen is de aanpak van de Klimaatproblematiek, maar of ze daar een succes van kunnen maken, betwijfel ik.

Een ‘rotmaatregel’, vindt de premier het nog steeds. ,,Dat 100 rijden vind ik als Saabrijder ook vreselijk, want die haalt ook 130”, zegt hij vorig weekend in zijn speech op het ‘partijfestival’ van zijn VVD. Maar hij hoopt dat de kiezer zijn partij er niet voor straft bij de verkiezingen in 2021. ,,Als we maar uitleggen dat we moeilijke besluiten moesten nemen om banen te behouden.” De VVD zet daarmee voorzichtig een campagnekoers uit. Die van een ‘verantwoordelijke partij die besluiten durft te nemen, ook als deze niet leuk zijn’. Maar het festival wil niet echt een feestje worden. Er wordt alleen hard gelachen als fractieleider Klaas Dijkhoff bij een quiz met Paul de Leeuw de vraag krijgt of hij zijn huisdier zou onderbrengen bij Rutte. ,,Nee, want dan vergeet hij hem uit te laten en zegt hij: ‘Heb ik dat gezegd? O, daar heb ik geen actieve herinneringen aan’.” Het zijn de woorden die Rutte vaak gebruikt als hij in politieke problemen dreigt te raken over een onderwerp uit het verleden. Verder zijn het ‘pittige tijden’. De partij heeft een ‘troetelkind opzijgezet’, aldus Dijkhoff. Rutte spreekt van tijden van pijn, van moeilijke maatregelen. En die zijn niet achter de rug, zolang het stikstofprobleem nog niet onder controle is. Een van de zaaltjes van het congres, waar stikstof op de agenda staat, puilt uit. Er klinkt kritiek op de partijkoers. ,,In de Randstad halen jullie de 130 misschien niet met die files, maar in het noorden kunnen we gewoon doorrijden!” Er waren alternatieven voor de snelheidsverlaging, oppert Gert-Jaap van Ulzen, Fries liberaal. ,,Boeren willen best hun land en capaciteit verhuren.” Maar dat voorstel haalt het niet met de ‘politieke druk van D66’. ,,De VVD moet niet doen alsof het geen alternatieven had.” Een ander stelt zelfs de opening van Lelystad Airport ter discussie. Tweede Kamerlid Remco Dijkstra zegt dat de uitstoot van de luchtvaart ‘relatief meevalt’, maar vanuit de zaal klinkt: ,,Kappen met die handel!” Dat is echter niet de lijn die de partijtop volgt, beaamt Rutte later. Hij blijft vierkant achter de te nemen maatregelen staan ‘omdat dit voor Nederland beter is’. ,,Dan is een slechte peiling voor de VVD even niet zo belangrijk. Het gaat erom de mensen in het land vooruit te helpen.” Dijkhoff ziet ook de electorale risico’s. ,,Je krijgt lelijke koppen in de krant, billenkoek in de peilingen. Dat is nu echt al aan de hand.” (bron: AD) Waar gaat het nu eigenlijk om bij de klimaat- en milieuproblematiek? Om politieke standpunten of om het opruimen van de troep die het fossiele productieproces van goederen in het klimaat en in het land en water hebben achtergelaten. De restproducten van de chemische industrie die in het milieu zijn gedumpt. Waarom willen wij 120/130 km per uur rijden als dat meer verkeersslachtoffers vergt en een hogere uitstoot van fijnstof, stikstof en CO2. Denken mensen, ook de leden van en de stemmers op de VVD wel eens over de plicht van het rentmeesterschap en de wijze waarop wij daaraan invulling hebben gegeven?

Het kabinet krijgt voor dit jaar 1,3 miljard euro niet uitgegeven. Dat is een stuk meer dan de 400 miljoen euro waarmee op Prinsjesdag nog rekening werd gehouden, staat in de najaarsnota die minister Wopke Hoekstra (Financiën) deze week naar de Kamer stuurde. Van het onuitgegeven geld gaat €1 mrd onder andere naar de aanpak van de stikstofproblemen, criminaliteitsbestrijding, het bestrijden van het lerarentekort en de rechtsbijstand. Het kabinet heeft het over “urgente maatschappelijke problemen”. Een aanzienlijk bedrag, ongeveer €300 mln, gaat naar reservepotjes van de overheid en naar onvoorziene kosten voor digitale veiligheid. In de najaarsnota wordt de stand van de rijksbegroting weergegeven van het lopende jaar. Het is een aanvulling op de miljoenennota die op Prinsjesdag werd gepubliceerd. Dat er nu geld over is, komt omdat ministeries niet alles krijgen uitgegeven omdat middelen bijvoorbeeld goedkoper waren, helemaal niet nodig bleken of omdat de aankoop werd uitgesteld. Dat is dus geen terugkerend geld (structureel), maar eenmalig. (bron: nu.nl)

Eerst was er geen geld, nu is er geld in overvloed maar zijn er geen mensen

Het gaat over de grote problemen die er waren en zijn in de publieke sector toen het kabinet Rutte I in 2012 besloot op een gigoureuze wijze bezuinigingen in de publieke sector door te voeren, door taken te delegeren naar lagere overheden (provincies en gemeenten) voor minder geld en meer regeltjes. Want, was de redenatie, gemeenten zitten dichter bij de mensen en kunnen beter inschatten wat die aan ondersteuning nodig hebben en die hulp goedkoper kunnen inkopen. Het kabinet maakte een grote fout daarmee: die gemeentes hadden en hebben geen kennis van zaken, onvoldoende deskundige ambtenaren en onvoldoende geld om die taken uit te voeren. Rutte verweert zich daar nu tegen door te stellen dat het begrotingstekort terug gebracht moest worden van Brussel (het Stabiliteits- en Groeipact) naar 3%. Maar het liep enorm uit de want want uiteindelijk bedroegen de bezuinigingen in de publieke sector (onderwijs, zorg, politie) €60 mrd. Het gevolg is nu dat leraren en verpleegkundigen staken en de politie aan de alarmbel trekt. Gevolg: te hoge werkdruk, teveel regeltjes, grote tekorten aan personeel, hoog ziekteverzuim en ontevreden personeel. Rutte, je komt daar niet mee weg. Je hebt er een puinhoop van gemaakt. Politiebureau’s worden gesloten, ziekenhuizen sluiten afde-lingen, scholen sluiten een week wegens personeelsgebrek. De politie kan zijn taken niet meer uitoefenen wegens personeelsgebrek en het leggen van zwaardere accenten (racisme op de voetbalvelden) op maatschappelijke ontsporingen, waardoor er steeds minder boe-ven gevangen kunnen worden. Terugkijkend moeten we stellen dat de ontwrichting van de samenleving allemaal 7 jaar geleden is begonnen om geld. Die prijs wilde het kabinet daarvoor betalen, alleen Wilders, als gedoogpartner, trad terug. Het beleid van de kabinetten Rutte, het was kortetermijnbeleid, waar we nu de rekening voor gepresenteerd krijgen. Er werd geen aandacht besteed, behalve door Pechtold, aan de hoge eisen die aan het onderwijs gesteld zouden gaan worden door de oprukkende Kunstmatige Intelligentie, algoritmen, robotisering, G5 en technologische ontwikkelingen. De Tilburgse hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen zegt daarover: “Want ook toen was al bekend dat personeelstekorten dreigden in de zorg [door de vergrijzing] en het onderwijs.” In de Thuiszorg werden veel mensen ontslagen en op de pabo’s werden studenten niet met open armen ontvangen. “Het is verwaarlozing, maar ook het onvermogen om in te spelen op de arbeidsmarkt.” We wilde voor Brussel het beste jongetje van de klas zijn, maar wie betaalt daar nu de prijs voor?

Rutte, Bijleveld, Hennis, Koenders

De oppositie is zeer kritisch over de communicatie in het kabinet over het Nederlands bombardement in Irak, waarbij in 2015 zeker 70 burgers omkwamen. Veel partijen kunnen zich niet voorstellen dat premier Rutte zich niet herinnert dat hij daarover is geïnformeerd. Minister Bijleveld schreef deze week dat toenmalig minister Hennis in 2015 haar collega Bert Koenders (PvdA) heeft geïnformeerd en “vermoedelijk” ook Rutte. Toen zou het dodental nog niet bekend zijn geweest. PVV-leiders Wilders heeft de indruk dat Rutte “een beetje uit de wind wordt gehouden”. GroenLinks-leider Klaver noemt de gang van zaken onthutsend. (bron: NOS)

Eendracht maakt macht

De Nederlandse stichting die werkt aan compensatie voor Volkswagen-bezitters vanwege het dieselschandaal breidt haar werkveld uit tot heel Europa. De Diesel Emissions Justice Foundation (DEJF) kondigde op een persconferentie in Brussel een Europese massaclaim aan om het waardeverlies bij autobezitters als gevolg van de „misleiding” door Volkswagen te compenseren. In Nederland hebben zich tot nu toe ongeveer tienduizend gedupeerde eigenaren aangemeld, zegt DEJF-directeur Femke Hendriks. De Belgen kunnen zich nu ook registreren, binnenkort volgen Frankrijk en Spanje. De DEJF roept autobezitters, maar ook leasemaatschappijen en bedrijven op zich zo snel mogelijk te registreren vanwege verjaringstermijnen. De stichting brengt alle claims bij elkaar en is bereid in elk EU-land rechtszaken aan te spannen. Daarvoor worden experts en advocaten aangetrokken. In Europa rijden 8,5 miljoen ’sjoemeldiesels’ rond van de merken Volkswagen, Audi, Seat, Skoda en Porsche, waarvan in 2015 bleek dat de stikstofuitstoot vanwege ’sjoemelsoftware’ veel hoger was dan voorgespiegeld. De waarde van tweedehandsdiesels is inmiddels fors gedaald, mede omdat reparaties vaak niet effectief zouden zijn. In de VS en Australië zijn al wel vergoedingen uitgekeerd. Wat betreft Europa loopt de stichting bij de „arrogante” Volkswagen-groep tot nu toe tegen een stenen muur, aldus de Belgische advocaat Laurent Arnauts, die denkt dat Volkswagen zijn imago kan oppoetsen door mee te werken aan de massaclaim. Volgens de advocaat zijn veel eigenaren zich niet bewust van de „enorme schade.” „We hebben alle autobezitters nodig om een vuist te maken”, vult directeur Hendriks aan. De stichting zet in op een schikking met Volkswagen onder de Nederlandse Wet Collectieve Afhandeling Massaschade (WCAM), die mogelijkheden biedt voor compensatie in heel Europa, als het gerechtshof in Amsterdam dat goedkeurt. De stichting werkt op ’no cure no pay’-basis en vraagt bij succes maximaal 27,5% van het uitgekeerde compensatiebedrag.

In de aanloop naar de klimaattop in Madrid trekken wetenschappers aan de bel

Stientje van Veldhoven (D66), minister van Milieu en Wonen, heeft net voor 1 december besloten de PFAS-norm tijdelijk te verhogen van 0,1 microgram van dit giftige spul, naar 0,8 microgram. De afkorting PFAS staat voor poly- en perfluoralkylstoffen. Deze groep chemische stoffen is door mensen gemaakt en komt van nature niet voor in het milieu. PFAS kunnen een negatief effect hebben op milieu en gezondheid. Voorbeelden van PFAS zijn GenX, PFOA (perfluoroctaanzuur) en PFOS (perfluoroctaansulfonzuur). PFAS zijn in veel producten toegepast. Daardoor, en door emissies en incidenten, zijn deze stoffen in het milieu terechtgekomen en zitten nu onder andere in de bodem, in bagger en in het oppervlaktewater. De OESO heeft vastgesteld dat er ruim 4000 PFAS’en bestaan, maar mogelijk zijn het er meer. Ook is binnen de wetenschap nog onduidelijkheid welke stoffen precies PFAS zijn en welke niet. PFAS’en hebben handige eigenschappen: ze zijn onder andere water-, vet- en vuilafstotend. Ze zitten in verschillende producten, waaronder smeermiddelen, voedselverpakkingsmaterialen, blusschuim, anti-aanbaklagen van pannen, kleding, textiel en cosmetica. Ook worden ze gebruikt in verschillende industriële toepassingen en processen. De stoffen komen in het milieu door emissies uit fabrieken die de stoffen maken of gebruiken. Ook kan het in het milieu komen door gebruik van PFAS-houdende producten, zoals blusschuim, impregneermiddel voor textiel, smeermiddelen, of als PFAS-houdende producten bij het afval terecht komen. Een groot probleem is dat noch de overheid, de RIVD en de milieu-organisaties weten in welke mate bij welke hoeveelheden grond en water schade optreedt voor de gezondheid van mens en dier en het milieu. We weten inmiddels wel dat de PFAS-vervuiling op grote schaal en in het hele land voorkomt. Door de instelling Sinds 1 oktober mag grond of bagger niet meer worden versleept als het per kilo meer dan 0,1 microgram Pfas bevat. Die maatregel is na 2 maanden weer ingetrokken om de bouw en grondverzet weer aan het werk te krijgen. In feite zou het RIVD tot 2021 nodig hebben om wetenschappelijk te kunnen aangeven welke norm veilig zou zijn. Daar kon het kabinet niets mee. Nu is besloten tijdelijk de norm te verhogen naar 0,8 miligram. Maar het kabinetsbeleid is uiterst vaag. Zo mogen gemeenten, op basis van eigen metingen, hogere normen toestaan als het nodig is de getroffen bedrijven aan het werk te houden, zolang de gemeenten dat ‘veilig’ oordelen. Lees op https://www.rivm.nl/pfas voor meer informatie. In Buitenhof was minister van Veldhoven te gast. Ze was erg voorzichtig in haar uitspraken. Ze had alles volgens de regeltjes uitgevoerd. Ze deed een uitspraak dat 0,8 microgram PFAS per kg veilig was voor de gezondheid. Die uitspraak heeft geen enkele wetenschappelijke onderbouwing. De RIVM heeft onder druk van het kabinet, om de bouw en de grondverzetters weer aan het werk zetten, een tijdelijke uitspraak gedaan omdat ze langer de tijd nodig te hebben om een wetenschappelijk onderbouwde stelling te kunnen doen. Het probleem is dat niemand dat weet, ook het ministerie, de minister, de RIVM, de EU, de VS en de milieuorganisaties niet. Dus wat is dan veilig? Duidelijk is wel dat PFAS een niet afbreekbare stof in het lichaam en in de natuur is. De vraag of we niet moeten stoppen met de productie van goederen die deze giftige chemische stof gebruiken, gaat naar het ministersoverleg in Brussel. Dat gaat de pet van ons kabinet te boven, daarover moet op EU-nivo een beslissing worden genomen.

In Trouw schrijft Joep Engels dat de klimaatklok lijkt stilgevallen. Al meer dan een decennium waarschuwen wetenschappers dat het vijf voor twaalf is. Als de wereld nu niet in actie komt, zijn de gevolgen van klimaatverandering desastreus. Maar het is nog niet te laat, klinkt het telkens weer. Deze week kwam het VN-rapport ‘Emissions Gap 2019’ uit: de uitstoot van broeikasgassen moet ieder jaar met 7,6% dalen om het doel van het akkoord van Parijs in zicht te houden. Deze week meldden wetenschappers, in het vakblad Nature, dat sommige opwarmingsprocessen hun kantelpunt hebben bereikt. Het smelten van de Groenlandse ijskap bijvoorbeeld lijkt onafwendbaar. Het is logisch dat dergelijke rapporten nu over elkaar heen buitelen. Komende week komt de wereld in Madrid bijeen om de stand van zaken te bespreken en eventueel de voorgenomen maatregelen aan te scherpen. Tot nu toe schieten die tekort. Als ieder land doet wat het heeft beloofd, warmt de aarde minstens drie graden op. Het kan geen kwaad de aanwezigen in Madrid met rapporten en cijfers te wijzen op de consequenties en de urgentie. Maar komt de boodschap nog wel over? Is iedereen niet afgestompt? Hoelang kun je volhouden dat dit ‘de allerlaatste waarschuwing’ is? De deelnemers in Madrid zullen de boodschap wel kennen, zegt Leo Meyer, klimaatexpert van het eerste uur. “Maar het grote publiek is kort van memorie, dus kan enige herhaling geen kwaad. Het venijnige van het klimaatprobleem is dat het zo sluipend is. We zijn er nog wel een paar eeuwen mee bezig. Je moet je boodschap dus herhalen en hopen dat mensen niet vermoeid raken.” Intussen wordt de afstand tot het doel steeds groter, erkent hij. “Je kunt je afvragen hoe realistisch die ‘ruim beneden de twee graden’ nog zijn. Maar wat moeten we dan? Na ons de zondvloed? Een opwarming van drie graden is minder erg dan vijf. Zo’n alarmsignaal is ook een bezweringsformule om apathie te voorkomen.” Wat dat betreft zou ook Nederland weleens wakker mogen worden geschud, vindt hij. “We zijn zo naar binnen gekeerd. We kijken nauwelijks over de grenzen heen. We keken ook weg van de gevaren, dachten dat het wel los zou lopen met de zeespiegelstijging. Het ging ooit om decimeters, maar de laatste rapporten rekenen voor de iets verdere toekomst met meters stijging.” Maar in het klimaatakkoord blijft het een binnenlandse kwestie. Windmolens, woningisolatie, elektrische auto’s. “Waarom staat er niets in over het buitenland? Waarom werken we niet mee aan een zonnecentrale in de Sahara? Zo kunnen we de doelstellingen makkelijker halen.” Want het kan nog wel, zegt Klaas van Egmond, oud-directeur milieu van het RIVM en emeritus hoogleraar duurzaamheid aan de Universiteit Utrecht. “Als we willen, kan het. Het hele klimaatbeleid past op één A-viertje. Voer een heffing in. Elke molecuul CO2 heeft hetzelfde opwarmende effect. Laat de gebruiker daarvoor betalen. We willen toch een marktgestuurde economie? Waarom doen we dat met het klimaat dan niet? Waarom komen ze dan ineens aanzetten met lullige maatregelen als je banden oppompen?” We hebben een andere economie nodig, zegt hij, met minder vraag. De overheid moet het voortouw nemen. “Maar dat durven politici niet, bang als ze zijn hun achterban te verliezen. En zoeken ze het, zoals Rutte, in technologische oplossingen. Alsof je een loodgieter kunt bellen om het klimaatprobleem op te lossen. We hebben de grenzen van de groei bereikt, dat weten we al een halve eeuw.” Vier jaar geleden tekenden de Verenigde Naties het akkoord van Parijs waarin werd afgesproken de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de twee graden. De aarde is sinds de Industriële Revolutie al iets meer dan één graad opgewarmd. Sindsdien heeft het IPCC, het klimaatpanel van de VN, enkele rapporten uitgebracht over wat nodig is om die doelen te halen en wat de gevolgen zijn bij anderhalf, twee of meer graden. Ook andere VN-organisaties rapporteren geregeld over de stand van het klimaat. Zoals het jaarlijkse ‘Emission Gap’-rapport waarin staat hoe de jaarlijkse uitstoot van broeikasgassen zich verhoudt tot de klimaatdoelen. Ook zijn er rapporten van het Internationaal Energie Agentschap die melden welke energiebronnen worden gebruikt. En dan zijn er nog wetenschappers en wetenschappelijke bladen die rond een klimaattop druk op de ketel zetten. Gisteren publiceerde Nature een opiniestuk waarin klimaatwetenschappers betogen dat de opwarming al enkele ‘kantelpunten’ is gepasseerd. Het zeeijs van de Noordpool lijkt onherroepelijk te verdwijnen, net als de Groenlandse ijskap. Het ijs van Antarctica zit in de gevarenzone, net als de boreale bossen en het regenwoud van de Amazone. De processen zijn hooguit te vertragen, schrijven de wetenschappers. Als de opwarming beperkt blijft tot anderhalve graad, duurt het nog tienduizend jaar eer Groenland ijsvrij is. Bij meer dan twee graden is dat binnen duizend jaar al een feit. Tijd voor actie, schrijven ze.

De Green Deal van de EU

Frans Timmermans begint maandag als klimaat-eurocommissaris. Zijn ‘Green Deal’, in concept, is echter uitgelekt en betekent niet veel goeds, schrijft De Dagelijkse Standaard. Europeanen zullen niet zo blij zijn met Timmermans’ plannen.

De meest opvallende maatregel die Timmermans overweegt is de Europa-brede kilometerheffing. Het hangt er maar net vanaf hoe dit uiteindelijk uit zou gaan pakken. Het zou behoorlijk rot zijn als de EU kilometerheffing zou gaan heffen voor iedere automobilist natuurlijk. Ook wil hij ongeveer driekwart van het wegvervoer verplaatsen naar het spoor. Op zich is dat prima als het zo kan werken dat er minder vrachtwagens nodig zijn die afstanden moeten afleggen zoals ze dat nu doen. Natuurlijk komen uitstoot-rechten ook aan bod. Hij wil de luchtvaart drastisch inperken en zelfs emissierechten voor wegvervoer introduceren. Timmermans komt ook nog met een bos-herstelplan. Afhankelijk van hoe hij het invult zou dit wel eens de meest effectieve maatregel kunnen zijn om CO2 terug te dringen. Het is eigenlijk namelijk gewoon een kwestie van bebossen. Uiteindelijk denk ik dat de meest effectieve plannen zullen gaan sneuvelen en degene die geld opleveren het eerst zullen worden geïmplementeerd. DDS staat bekend om hun ongenuanceerde kritiek en aannames. Herbebossing klinkt goed, maar waar en tegen welke prijs. En hoeveel tijd gaat er voorbij voordat er een positieve invloed vanuit gaat met de opname van CO2. Een transitie van het vervoer van goederen binnen Europa van vrachtwagens naar het spoor spreekt mij aan, maar is de infrastructuur van het spoornet daarvoor geschikt? En hoe groot is de kapitaalvernietiging als gevolg van vrachtauto’s waarvoor geen werk meer is en het wegvallen van de fabricage in de auto-industrie en de gevolgen voor de autohandel en het onderhoud ervan. Een Europees systeem van rekeningrijden zal voor Rutte en zijn VVD-achterban niet te verteren zijn, maar voor het klimaat en het milieu kan dat zeker wel een positieve bijdrage leveren. De Green Deal wil de luchtvaart drastisch inperken, maar op welke manier, binnen welk tijdsbestek en alleen voor Europees luchtverkeer (personen en goederen) of in een bredere context. Ook hier zullen ze in het bedrijfsleven niet blij van worden, denk aan Airbus, luchtvaartmaat-schappijen en vliegvelden en om nog maar te zwijgen over het personeel dat niet meer nodig is. Kortom er moet eerst nog maar eens goed worden nagedacht over de mate, de vorm en de gevolgen ervan.

De Tweede Kamer wil weten of de bewindslieden Wiebes en Snel, beiden staatssecretaris op Financiën en/of de ambtenaren kunnen worden vervolgd voor hun rol in de toeslagenaffaire.

Jan Kleinnijenhuis schrijft in Trouw daarover dat de Belastingdienst jarenlang onrechtmatig handelde door zonder bewijs toeslagen van ouders stop te zetten en grote bedragen aan eerder ontvangen toeslagen terug te vorderen. De Kamer wil nu weten hoe mogelijke ambtsmisdrijven gepleegd door ambtenaren of door de politiek verantwoordelijke staatssecretaris wettelijk kunnen worden aangepakt. Dat blijkt uit een vertrouwelijke interne notitie van het bureau wetgeving van de Tweede Kamer, die in handen is van Trouw en ‘RTL Nieuws’. Deze notitie, gedateerd 28 november, is aange-vraagd door de vaste Kamercommissie van financiën na het verschijnen van het rapport van de commissie-Donner. Deze commissie onderzocht het handelen van de Belastingdienst rond het stopzetten van toeslagen van meer dan driehonderd ouders, het dossier CAS 11, die waren gelieerd aan een gastouderbureau uit Eindhoven. Oud-minister Donner concludeerde in zijn rapport dat de ouders slachtoffer waren geworden van ‘institutionele vooringenomenheid’ van de Belastingdienst. Het onrechtmatig handelen van de fiscus is volgens Donner niet te wijten aan specifieke keuzes van ambtenaren, maar aan de Belastingdienst als geheel. Staatssecretaris Snel zei eerder dat hij geen signalen heeft van mogelijke ambtsmisdrijven. In een brief aan de Tweede Kamer nuanceerde hij dat later: het is ‘nog niet duidelijk’ of er ambtsmisdrijven zijn gepleegd. Als dat wel zo blijkt te zijn, dan wordt er ‘vanzelfsprekend opgetreden’, inclusief aangifte. De Tweede Kamer neemt daar geen genoegen mee en heeft met deze notitie nu al de mogelijkheden laten uitzoeken om toch tot vervolging voor ambtsmisdrijven te kunnen overgaan. Een aantal Kamerfracties wil staatssecretaris Snel dwingen alsnog tot vervolging over te gaan. Voor ambtenaren geldt dat zij onder het gewone strafrecht vervolgd kunnen worden. Ministers en staatssecretarissen kunnen alleen worden vervolgd bij koninklijk besluit, of op basis van een besluit van de Tweede Kamer. Specifiek voor de toeslagenaffaire gaat het voor ambtenaren om mogelijke vervolgingen voor knevelarij. Dat houdt in dat geld wordt teruggevorderd of niet uitgekeerd, terwijl de ambtenaar weet dat dit onterecht is. Belangrijk daarbij is dat de ambtenaar ten opzichte van de burger doet alsof dit bedrag wel verschuldigd is, en de burger misleidt, zo staat in de notitie beschreven. Bij een mogelijke vervolging van staatssecretaris Snel of zijn voorgangers gaat het om het nemen van beslissingen, waarvan men weet dat die tegen de wet indruisen. Uit de toeslagenaffaire is bekend dat de ambtelijke top van de Belastingdienst vooraf accepteerde dat goedwillende burgers onterecht te maken zouden krijgen met stopzettingen en terugvorderingen van toeslagen. Voor de burger is dit al helder. Er zijn 9000 burgers het slachtoffer geworden van het beleid van de Belastingdienst, daartoe aangestuurd door de ambtelijke top, waarbij de wet werd overtreden. Welke straf staat daarop? Geen vrijspraak, hier hebben ambtenaren, met hun volle verstand, een hardvochtig beleid uitgevoerd zonder dat er gegronde feiten aan ten grondslag lagen. Verder werden relevante stukken voor rechters achter te houden, waardoor de slachtoffers hun recht niet kregen. Verder kregen velen nooit antwoord op gestelde vragen over het hoe en waarom.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 29 nov 2019; week 48: AEX 597,29; Bel20 3906,68; CAC40 5.905,17; DAX30 13.236,38; FTSE 100 7.346,53; SMI 10.393,24; RTS (Rusland) 1438,45; DJIA 28.051,41; NY-Nasdaq 100 8.403,68; Nikkei 23.293,91; Hang Seng 26.346,49; All Ords 6.948,00; SSEC 2.871,98; €/$1,102; BTC/USD $7.704,761; 1 troy ounce goud $1464,00, dat is €42.691,30 per kilo; 3 maands Euribor -0,401%; 1 weeks -0,484%; 1 mnds -0,437%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,213%; 10 jaar VS 17826%; 10 jaar Belgische Staat -0,059%; 10 jaar Duitse Staat -0,35%; Franse Staat -0,049; VK 0,609%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,63%; 10 jaar Japan -0,0861%; Spanje 0,422%; 10 jaar Italië 1,226%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,604.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden licht stijgend doordat De Chinezen meer tariefsreducties willen zien, terwijl Trump de bestaande importheffingen op Chinese producten nog niet van tafel wil halen”, de goudprijs noteerde stabiel, de rente van 10-jarig noteerde stabiel, 30-jarig papier noteerde vrijwel onveranderd, 5-jarig papier noteerde flat. De bitcoin bleef sterk aangeboden door Chinese ingrepen. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,26%; Duitsland 0,128%; Nederland 0,17%; Japan 0,4049%; Frankrijk 0,73%; GB 1,206%; Spanje 1,285%; Canada 1,5862%; Italië 2,356%; VS 2,2089%; 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,7%; Duitsland -0,578%; Denemarken -0,545%; Nederland -0,523%; Frankrijk -0,39%; België -0,392%; Japan -0,1858%; Spanje -0,092%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 30112019/507 Noodtoestand voor het klimaat uitgeroepen door het Europees Parlement

UPDATE 23112019/506 Rutte moet de eer aan zichzelf houden

De premier weet het niet meer, het kabinet moet gaan regeren met noodwetten, de scholieren demonstreerden voor het klimaat, de onderwijzers en verplegers staakten voor meer geld, de boeren, bouwers en grondverplaatsers demonstreerden tegen de stikstof en PFAS regels en de almaar toenemende regelgeving, de ambtelijke leiding op Financiën gaf opdrachten de wet niet uit te voeren waardoor duizenden burgers werden achtervolgd door deurwaarders, het CBS geeft een somber beeld over de ontwikkelingen in de jaren 2022-2025, Politiek den Haag kijkt toe en maakt zich druk over 90, 100 of 130 km, wachtlijsten in de jeugdzorg, verwarde mensen dolen in de straten, misbruikte kinderen krijgen te laat hulp;  32% van de Nederlandse huishoudens heeft met een of meerdere betalingsachterstanden te maken en 22% van de huishoudens leeft constant met betalings-problemen. Het is maar een korte opsomming van ontwikkelingen die uit de hand zijn gelopen, van falend bestuur en bij gebrek aan handhaving van de wetgeving. Een aantal feiten uit de media van de afgelopen 10 dagen: “Overlast beboeten? Onbegonnen werk”; “Pensioenen voor nu gered”, dat zou je kunnen zeggen maar van 600.000 gepensio-neerden worden de uitkeringen volgend jaar wel verlaagd en de pensioenverlagingen voor 7 miljoen anderen worden in 2021 onverkort doorgezet. “Minister moet op de noodknop drukken, waardoor hij het Pensioenakkoord hoopt overeind te houden”; “Segers: ChristenUnie neemt afstand van kabinet, coalitie is niet heilig”; “Dijkhoff: kabinet hield te weinig afstand van stikstofctisis”; Nederland hoeft van de rechter geen onderdanen (moeders en kinderen) terug te halen uit gevangenkampen in het Midden Oosten; “De rapen zijn gaar: Rutte gaat strijd aan met Brussel om verhoging EU-budget”; Kritiek op beleggingsbeleid ABP, verliezen door foute aannames renteontwikkeling mogelijk wel €50 mrd; “100 km per uur is schoner, veiliger (minder verkeersongelukken) en goedkoper”; “Stikstofcrisis is nog lang niet voorbij: terug naar 100 km overdag is nog maar het begin. De pijnlijkste ingrepen moeten nog komen”; de ergste crisis voor Rutte van zijn 9-jarig bewind zijn nog niet voorbij. Rutte pakt nooit keihard de regie, hij is een beller, bemid-delaar, verbinder van zijn ploeg, hij is een leider met een beperkte visie, hij is te laat en doet slechts het minimale; vliegtickets moeten duurder worden om mensen te ontmoedigen te vliegen; “VN: met dit tempo blijven de klimaatdoelen ver weg”; “Boeren komen met plan tegen ammoniak-uitstoot en hebben daar €2,9 mrd nodig om uit de stikstofimpasse te komen”. De politie is de uitputting nabij zeggen de vakbonden. De politie heeft onvoldoende mensen om haar taken te kunnen uitvoeren. Er moeten keuzes gemaakt worden, maar ze moeten voetbalwedstrijden begeleiden, racisme bestrijden, horecarellen voornamelijk in het weekend, zware criminelen oppakken, cybercrime krachtdadig ter hand nemen en advocaten, rechters, officieren van Justitie en kroonge-tuigen beveiligen. In de komende jaren moeten er 17.000 fulltimebanen worden ingevuld vanwege pensioneringen. Daarbij komt dat de werkdruk te hoog is mede door onderbezet-ting als gevolg van ziekteverzuim. Er wordt nu nagedacht of er minder politie kan worden ingezet bij voetbal en bij evenementen en gepensioneerden kunnen blijven werken, schrijft Trouw. Daarbij komt ook dat het leger met vacatures zit, mede omdat de NAVO de ruimte ziet als één groot oorlogsgebied. Waar komt de chaos in ons land vandaan, waarin we momenteel verkeren? Ik benoem daarvoor drie relevante zaken: de eerste is de overheids-bezuinigingen die door het kabinet Rutte I in de steigers zijn gezet, teveel en in te korte tijd. De centrale overheid moest worden verlost van een aantal zaken, die ze niet dan wel onvolledig konden uitvoeren voor minder geld. De gemeentes waren daarvoor veel beter ingericht, stelde het kabinet, want zij zaten dichter bij betrokkenen. Maar wat, bewust of onbewust, over het hoofd werd gezien was dat die ambtelijke wereld geen kennis van zaken daarover had en het apparaat daarvoor niet was uitgerust. Verder mochten gemeen-ten zelf de spelregels bepalen en dat leidde weer tot ‘discriminatie’ en geldverspilling. Het kabinet Rutte III is dat beleid nu weer aan het repareren. Ten tweede: de wetgever zadelt het bedrijfsleven, de boeren en de burgers op met regelgeving. En dat op vrijwel alle ter-reinen van de samenleving. Veelal is die regelgeving zo ingewikkeld dat zelfs de overheid zelf er in vastloopt. Voorbeelden te over: UWV, fiscus, Privacy en de administratieve dwang in de (thuis)zorg. Ten derde: het ontbreken van de handhaving van de wetgeving. We spreken wel zaken, op papier, met elkaar af, maar vervolgens worden die in de uitvoe-ring niet gecontroleerd. Nederland is daarvoor Europees ‘berucht’. Op papier zien zaken er deugdelijk uit maar in de praktijk blijkt dat die niet of nauwelijks worden nageleefd. En Rutte zit daarmee nu mee ‘met de gebakken peren’.

En dan de klap die Tata Steel IJmuiden, de vroegere Hoogovens, te verwerken krijgen: 1500 ontslagen en daarbij de uitspraak van de directeur van Tata Steel Europa ‘dat IJmuiden slecht presteert binnen het wereldwijde concern’. Naast de 1500 ontslagen vallen er zeker nog honderden meer bij toeleveringsbedrijven en bij het MKB in de regio. Staalfabrikant British Steel krijgt een Chinese eigenaar. En dat geldt dus ook voor de Nederlandse dochter van British Steel: FN Steel in Alblasserdam, waar driehonderd man hoogwaardig staaldraad produceert voor de bouw en de auto-industrie. De Chinese groep Jingye zegt de komende tien jaar €1,4 mrd te investeren in de Britse staalproducent, die sinds mei in surseance verkeert. Met de aankoop is volgens de BBC €81 mln gemoeid. Bij British Steel staan alleen al in Groot-Brittannië vierduizend banen op het spel en zelfs 20.000 als je indirecte banen meetelt. De VS heeft deze week weer een steen in de interna-tionale vijver gegooid: de VS trekken zich niets aan van internationale afspraken over de status van de Israelische nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu wordt vervolgd in drie corruptieonderzoeken, zo heeft de openbaar aanklager bekendgemaakt. Hij wordt verdacht van onder meer omkoping en fraude. Trump liet de wereld weten dat het economische beleid van de VS nodig is om de kussens op te schudden.

De Nederlandse staat hoeft IS-vrouwen en hun kinderen in kampen in het noordoosten van Syrië niet terug te halen

Dat heeft het gerechtshof in Den Haag bepaald in een spoedappel dat was ingesteld door de ministers Blok en Grapperhaus. In een kort geding oordeelde de rechter tien dagen geleden dat de Staat zijn best moet doen om in elk geval de kinderen terug te halen. Het zou onrechtmatig zijn om dat niet te doen. Die uitspraak is nu dus teruggedraaid. De zaak draait om 23 IS-vrouwen en 56 kinderen die verblijven in de kampen Al-Hol en Al-Roj in noordoost-Syrië. De landsadvocaat had bepleit dat de rechter afzijdig moet blijven in de kwestie, omdat het kabinet en het parlement de politieke afwegingen in deze specifieke situatie moeten maken. De rechter kan volgens het hof alleen in uitzonderlijke gevallen bepalen dat de staat onrechtmatig handelt. “De zaal zat vol met familieleden van vrouwen die zijn uitgereisd. Veel van die mensen zeggen: ‘mijn dochter of nicht is helemaal geen terrorist’. Deze mensen waren muisstil toen ze de uitspraak aanhoorden, want zij willen hun kleinkinderen zien en hadden al hun hoop hierop gevestigd. Ze gingen weg zonder commentaar te geven.” Het Hof blijft het standpunt van het kabinet dat de nationale veiligheid in het geding is, omdat onduidelijk is of de vrouwen afstand hebben genomen van de IS-ideologie. De mogelijkheid bestaat dat dat niet zo is, en dat ze daarom bijvoorbeeld aanslagen zouden kunnen beramen. Ook blijft de veiligheidssituatie in noordoost-Syrië, waar de kampen liggen, uiterst onzeker, vindt het kabinet. Ook al zouden de VS en de Koerden helpen bij de repatriëring, zoals de Amerikanen herhaaldelijk hebben aangeboden: de verantwoordelijkheid blijft altijd bij Nederland liggen. De advocaten van de vrouwen en kinderen stelden daartegenover dat andere landen, ondanks de onover-zichtelijke situatie, wel kinderen hebben opgehaald. Denemarken deed dat bijvoorbeeld deze week. Nederland had al een begin moeten maken met het repatriëren, betogen de raadslieden. Volgens de landsadvocaat wordt er wel degelijk onderhandeld, maar hij kon daar niets over zeggen omdat de gesprekken vertrouwelijk zijn. Verder zal het niet lang meer duren voor het Syrische leger de macht overneemt in het gebied waar de kampen liggen. Het regime van president Assad heeft laten zien dat het zeer wreed kan optreden, tot aan het martelen van kinderen aan toe. Daarom moeten de vrouwen en hun kinderen zo snel mogelijk worden weggehaald, zeggen de advocaten. Het beleid van dit kabinet is een rechtmatige daad, volgens het Hof, maar of hiermede niet in strijd wordt gehandeld met de door ons zo gepropageerde mensenrechten, is nog maar zeer de vraag. Het is een politieke zaak geworden, zeker van de VVD, die een stop op de fles wil om te voorkomen dat de achterban overloopt naar de populistische partijen. Die achterban is toch al met de afname van hun ‘vroem, vroem 130km’. De vraag is op basis van welke overwegingen die moeders van IS-strijders indertijd Islamistan zijn vertrokken. Idealisten of verliefde tieners? Gelukkig gaat Turkije ‘onze’ moeders toch terugsturen naar ons land. De eerste twee zijn al gearriveerd. De vraag is wel of de twee jonge kinderen van één moeder bij hun moeder mogen worden weggehaald, voor zolang die moeder verdachte is en er geen bewijzen zijn dat ze heeft meegewerkt aan het plegen van oorlogshandelingen. Het standpunt van de VVD dat de IS-strijders en hun gezinsleden maar ‘daar’ in Irak moeten worden berecht en zo nodig de doodstraf moeten krijgen. Alles om te voorkomen dat ze naar hier komen. Die slag gaat de VVD verliezen en terecht. Overigens moet ook het CDA rekening houden met een forse afstraffing bij de volgende verkiezingen.

Koerdische minister: het is een grote fout dat Nederland de kinderen van IS-vrouwen niet ophaalt

Teleurstellend en frustrerend’, zo noemt Abdulkarim Omar, Abdulkarim Omar, minister van buitenlandse zaken van de autonome Koerdische regio in Noord-Syrië, de uitspraak van het Nederlandse gerechtshof, dat oordeelde dat de Nederlandse regering geen kinderen van Nederlandse IS-ouders in Syrië hoeft op te halen, met daarbij eventueel hun moeders. “Het is een grote fout dat Nederland de kinderen niet op wil halen”, vindt Omar. Juist als ze in Syrië blijven, zullen ze op termijn een bedreiging voor Nederland gaan vormen. De kinderen zullen in de kampen opgroeien in een IS-achtige sfeer, denkt Omar. De kampen zijn volgens hem niets anders dan het kalifaat, alleen nu met een hek erom. Er zijn IS-rechtbanken, er vinden afrekeningen plaats, moorden, intimidaties. “Als je kinde-ren zo laat opgroeien, creëer je een nieuwe generatie terroristen.” En die generatie kan ook weer onverwacht vrij komen, zegt hij. “Deze regio is instabiel.” Enkele weken geleden trokken Amerikaanse troepen zich terug uit de autonome Koerdische regio, en viel het Turkse leger binnen. “Bij de Turkse inval zijn al 850 IS’ers ontsnapt uit een kamp. Dus zolang ze hier zijn, kunnen ze nog steeds wegkomen en onderdak vinden bij IS-strijders.” (Bron: Trouw)

Het lukte mij niet om de eerste twee onderstaande artikelen te plaatsen in blog 505 vandaar dat ik heb besloten, met een week vertraging, deze toch nog te publiceren.

Vier maatregelen voor stikstofproblematiek

  • Maximumsnelheid omlaag naar 100 km/u

  • Noodwet om dijken en kust te versterken

  • Extra geld zodat varkenshouders vrijwillig eerder kunnen stoppen

  • Ander veevoer om ammoniakuitstoot te verlagen

De maatregelen zijn nodig, omdat de Raad van State eind mei een streep zette door het stikstofbeleid van het kabinet. Daardoor kwam het verlenen van bouwvergunningen stil te liggen. “Dit is voor ons land een crisis van een ongekende omvang. Ik heb dat in mijn negen jaar in deze baan in deze heftigheid niet eerder meegemaakt”, zei Rutte over de gevolgen van de rechterlijke uitspraak. “De stikstofcrisis is in haar complexiteit niet te vergelijken met de vluchtelingencrisis van 2015 en 2016”, aldus de premier. Om de liberalen enigszins tegemoet te komen, wordt in Europees verband ingezet op het samenvoegen of herindelen van Natura 2000-gebieden. Sommige natuurgebieden zijn vanwege de omvang en de ligging structureel zwak en blijven dat ook. In dat geval wordt bekeken of de beschermde status “moet worden aangepast”. Je zou ook kunnen stellen dat juist aan die gebieden extra aandacht en bescherming zou moeten worden gegeven. “We gaan kijken of we de natuur ook op andere plekken kunnen realiseren. We willen een robuust natuurnetwerk, maar wel slim vormgeven”, zei minister Schouten daarover. Het kabinet wil 70% van de ‘stikstofwinst’ die uit de maatregelen voortvloeit met voorrang gebruiken om de bouw en de infrastructuur weer vlot te trekken. De overige 30% wordt ingezet voor de natuur. Daarover kun je van mening verschillen. Waarom niet 50/50?

Het kabinet wil de komende periode ieder jaar 75.000 huizen bouwen om het woningtekort aan te pakken. Dat aantal leek door de stikstofcrisis terug te vallen naar 47.000 als er niets zou veranderen, waarschuwde minister Van Veldhoven, maar met de gepresenteerde maatregelen is het oorspronkelijke doel voor 2019 en 2020 weer in zicht. Dit zijn nog geen langetermijn oplossingen. Die komen volgens de planning aan het einde van dit jaar. Dan zal er ook meer aandacht zijn voor de landbouw, de sector die verantwoordelijk is voor verreweg de meeste stikstofneerslag (46%). Voor het wegverkeer is het aandeel ruim 6% en de bouw zelfs minder dan 0,6%. (Bron: nu.nl)

GroenLinks en de PvdD vinden het pakket onvoldoende. GL-leider Klaver noemt de snelheidsbeperking op de snelwegen te laat en te weinig. De PvdA vindt de plannen onduidelijk en wil weten of de woningbouw met dit pakket op gang komt. Milieudefensie spreekt van “een goed begin”, maar vindt dat het kabinet niets van de stikstofcrisis leert. Zo wijst de actiegroep op de keus voor meer asfalt, bijvoorbeeld op de ring Utrecht. Landbouworganisatie LTO betreurt het dat er maatregelen zijn aangekondigd, terwijl nog gewerkt wordt aan een plan dat door de sector wordt gesteund. Zo is er nog geen duidelijkheid over het bemesten van weilanden. De uitstoot van stikstof via veevoer moet worden verminderd door in het voer de hoeveelheid eiwit te verlagen. Dat wil het kabinet. Ook de al aangekondigde 60 mln voor sanering van de varkenshouderij moet de uitstoot van stikstof terugdringen. Er komt een noodwet, waardoor grotere projecten op het gebied van water- en wegenveiligheid en kustbescherming door kunnen gaan. Met een paar ingrepen, waaronder de snelheidsverlaging, zorgt het kabinet ervoor dat het mogelijk is om ondanks de stikstofnormen 75.000 woningen te bouwen. Maar niet overal in Nederland kan weer naar hartenlust gebouwd worden. In de Randstad blijft het voorlopig moeilijk om woonwijken aan te leggen. De maatregelen zorgen niet overal voor voldoende verlaging van de stikstofuitstoot en in dat geval is er geen ruimte voor woningbouw. Gemeenten in de Randstad zullen per project moeten bekijken of de bouw binnen de stikstofnormen past. Voor Den Haag is dat problematisch. De stad groeit jaarlijks met 4000 tot 5000 inwoners, waarvoor 2000 tot 2500 woningen per jaar gebouwd moeten worden. Tot 2040 heeft Den Haag behoefte aan bijna 50.000 nieuwbouwwoningen. De uitstoot van verkeer op snelwegen rond de stad en de aanwezigheid van Natura 2000-gebied Westduinpark (ingeklemd tussen Kijkduin en Scheveningen) maakt dat er weinig ‘ruimte’ is om te bouwen: de stikstofnorm is zo bereikt. (Bron: NOS)

In de peiling van Maurice de Hond van dit weekend verliest de VVD 2 zetels en staat nu op 24. De laagste score sinds mei van dit jaar. Daarnaast laat het zien dat FVD 2 zetels stijgt en inmiddels op 17 zetels staat. Is premier Rutte zelf verantwoordelijk voor het feit dat de stikstofproblematiek al niet veel eerder is aangepakt, zegt 64% van de ondervraagden: ja. In de peiling van 23 november zijn geen veranderingen opgetreden.

Kunnen we niet simpelweg natuurgebieden schrappen van de Europese lijst, zodat boeren hun bedrijven kunnen uitbreiden, gemeenten weer bouwvergunningen kunnen afgeven en automobilisten de 130 km kunnen rijden? Die vraag wordt de laatste tijd meer dan eens gesteld door tegenstanders van het huidige stikstofbeleid. Het kabinet komt deels aan hun wens tegemoet: het gaat onderzoeken of van kleine natuurgebieden “de beschermde status moet worden aangepast”. Als de natuur daar toch al zwak is en met herstelmaatregelen niet kan worden verbeterd, dan hoef je die gebieden ook niet in stand te houden, is de gedachte. Volgens bronnen rond het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit is er al twee keer gesproken met de Europese Commissie over het schrappen van bepaalde gebieden. Maandag wil minister Schouten het weer aankaarten bij de Europese Commissie. Natura 2000-gebieden zijn in het leven geroepen om natuur te behouden. Is afschaffen een optie? Het korte antwoord: nee! Dat stelt ook het Ministerie van Landbouw en Voedselkwaliteit in een tweet van vorige maand. In 2014 bemoeide de Europese rechter zich met een Italiaanse kwestie. De autoriteiten daar wilden af van een natuurgebied bij Milaan, omdat het door uitbreiding van luchthaven Malpensa toch al verwaarloosd zou zijn. De Europese rechter oordeelde dat het gebied alleen geschrapt mag worden als er bij de toewijzing fouten zijn gemaakt, of als het gebied niet langer relevant is door bijvoorbeeld klimaatverandering. “Nederland heeft recent ook zo’n zaak gehad,” zegt jurist Marieke Kaajan. “De Leenheerenpolder in de Zuid-Hollandse Hoeksche Waard zou niet langer onder Natura2000-bescherming moeten vallen. Daar is tot aan de Raad van State over geprocedeerd, maar na een juridisch advies van het Europees Hof bleef het gebied toch beschermd.” Volgens Kaajan ligt het ingewikkeld: “Nederland kan aan de Europese Commissie voorstellen om gebieden van slechte kwaliteit in te ruilen voor betere gebieden. Maar ik weet niet waar je dan zo’n beter gebied moet vinden in Nederland. Dat lijkt me vrijwel onmogelijk.” Bronnen in Brussel en Den Haag zeggen tegen de NOS dat het een kansloze missie is. De inspanningen van de minister lijken vooral een geste aan de regeringspartners CDA en VVD. Die partijen willen dat er ook wordt gekeken naar natuurbeheer. (Bron: NOS)

Er wordt onderzoek gedaan naar de aanwezigheid van het giftige PFAS in strooizout. Zoutleverancier De Nederlandse Zoutbank bevestigt dat na een artikel van De Telegraaf. Het is nog onduidelijk of het strooien op de wegen dit seizoen in gevaar komt. Eurosalt, dat Rijkswaterstaat voorziet van zout, maakt zich geen zorgen. Er zitten volgens Eurosalt bijna geen chemische toevoegingen in strooizout. De PFAS-norm heeft onder meer in de bouw geleid tot stilgelegde projecten. Over strooizout volgt een besluit zodra de details van alle metingen binnen zijn, zegt Rijkswaterstaat in de Telegraaf.

Het Nederlandse landschap staat onder druk, onder meer vanwege de opmars van zonneparken, windturbines, woonwijken en bedrijventerreinen. De kwaliteit van het landschap moet volwaardig gaan meewegen bij het plannen van projecten die de leefomgeving beïnvloeden. Daarvoor pleit het Planbureau voor de Leefomgeving. Het klimaatakkoord, de verstedelijking en het natuurbeleid zijn van invloed op het landschap. Burgers maken zich zorgen over het verdwijnen van vergezichten en bomen, zegt het PBL. Volgens het Planbureau is de zorg voor het landschap niet goed geborgd in de wet, waardoor het landschap versnippert. Het kabinet gaat €250 mln uitgeven voor natuur-herstel. (Bron: NOS)

Ondernemers bereiden een schadeclaim voor tegen het kabinet vanwege de problemen rondom de aangescherpte PFAS-norm, maakte werkgeversorganisatie VNO-NCW bekend na het crisisberaad. Door de PFAS-problemen konden grondverzetters een tijdlang niet werken, waardoor ze nu geld willen zien. Tientallen bouwprojecten en baggerwerkzaam-heden zijn sinds oktober uitgesteld of stilgelegd omdat er PFAS in de grond zit. PFAS is een verzamelnaam voor een groep van chemische verbindingen, die zich ophoopt in een lichaam en een persoon ziek kan maken. Sinds oktober mag 1 kilo grond niet meer dan 0,1 microgram van deze PFAS-stoffen bevatten. VNO-NCW zegt in een reactie dat het kabinet met de aanscherping van de PFAS-norm een “verkeerde afslag” heeft genomen en dat het bedrijfsleven hier te hard door wordt geraakt. “Het inhuren van één werknemer plus een machine kost per uur ongeveer €100. We gaan nu uitzoeken hoeveel uur aan werk deze ondernemers zijn misgelopen door de PFAS-problematiek”, stelt VNO-NCW-woordvoer-der Edwin van Scherrenburg. De werkgeversorganisatie is begonnen met een inventari-satie bij bouwbedrijven en baggeraars. Hoelang het gaat duren voordat de schadeclaim er ligt, kan VNO-NCW niet zeggen. Ook over de potentiële hoogte ervan doen ze geen uitspraken. Niet alleen door de PFAS-norm, maar ook door stikstofproblemen is het werk in de bouw stil komen te liggen. Eind vorige maand organiseerde actiegroep ‘Grond in Verzet’ daarom een actiedag op het Malieveld in Den Haag. De actiegroep eiste toen duidelijkheid en kabinetsmaatregelen om financiële gevolgen zo klein mogelijk te houden voor de bouw. Woensdag presenteerde minister-president Mark Rutte een pakket aan maatregelen om de stikstofproblematiek te bestrijden. Het kabinet verlaagt onder meer de maximumsnelheid op Nederlandse snelwegen. In een reactie laat VNO-NCW weten positief te zijn dat het kabinet de stikstofproblematiek aan het aanpakken is. (Bron: nu.nl)

Bijna de volledige oppositie in de Tweede Kamer, van links tot rechts, heeft forse kritiek op de plannen die het kabinet deze week presenteerde om uit de stikstof- en PFAS-problemen te komen. Partijen als de PVV en de SGP vragen zich af of die maatregelen wel echt nodig zijn. “Waar is het gezond verstand gebleven?”, vroeg SGP’er Roelof Bisschop. De neerslag van stikstof in de natuur is volgens hem vaak helemaal niet te meten. “Een gans die een keer poept scheidt meer stikstof uit dan sommige van deze maatregelen opleveren.” PVV-leider Geert Wilders betoogde dat het juist heel erg goed gaat met de natuur de afgelopen jaren. Ook de stikstofuitstoot neemt volgens hem af. “Iedereen wordt bang gemaakt, gezonde bedrijven worden kapotgemaakt.” Het verlagen van de maximumsnelheid noemde Wilders “hoogverraad aan de automobilisten”. “We hebben geen stikstofpro-bleem, maar een Rutte-probleem.” Thierry Baudet van Forum voor Democratie was het met hem eens. “Er is geen land ter wereld waar het zo goed gaat met de natuur als in ons land. We hebben de mooiste bossen, de beste stranden, de lekkerste haring en de lekkerste kibbeling op het strand!” Volgens Baudet moet het kabinet de stikstofnormen gelijktrek-ken met die van Duitsland. Die is volgens hem 140 keer minder streng. Maar ook linkse partijen als de SP, GroenLinks en de Partij voor de Dieren zijn boos. GroenLinks-leider Jesse Klaver sprak van “een wanprestatie”, vooral omdat in de voorstellen van het kabinet ook de mogelijkheid wordt opengehouden dat kleine natuurgebieden, die er slecht voor staan, geschrapt worden. “De natuur is vogelvrij verklaard”, verweet Klaver vooral regeringspartij D66. Maar volgens Tjeerd de Groot van die partij gebeurt dat alleen in het uiterste geval, en wordt de natuur op andere plekken weer versterkt. De linkse oppositie vindt ook dat het kabinet veel te lang heeft gewacht met het nemen van maatregelen. “We hebben een jaar verspeeld”, zei William Moorlag van de PvdA, doelend op de Europese rechter, die vorig jaar al vraagtekens zette bij het Nederlandse stikstofbeleid. Er werd niet over gestemd over de plannen op hoofdlijnen, maar het leek erop dat er weinig bezwaren waren, wel wensen. Er wordt pas over gestemd als er in de 2e en 1e Kamer over de noodwetten moet worden gestemd. (Bron: NOS)

,,Ik verwacht dat deze problematiek ons ook de komende tijd zal bezighouden”, zei premier Rutte deze week met een bedrukt gezicht. Dat lijkt nog zacht uitgedrukt. Samen met ministers Schouten (Landbouw), Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur) en Van Veldhoven (Milieu) presenteerde de VVD-leider een handvol stikstofmaatregelen om de woning- en wegenbouw uit het slop te trekken. Maar die maatregelen – zoals langzamer rijden op de snelweg en aanpassingen in het veevoer – zijn een peulenschil vergeleken bij wat het land nog te wachten staat. ,,Deze maatregelen tellen misschien op tot 0,1%”, zegt stikstofprofessor Jan Willem Erisman. ,,Maar de stikstofuitstoot moet uiteindelijk met 50% omlaag.” Ook Johan Vollenbroek, die het stikstofbeleid van de overheid met succes aanvocht, stelt dat de nieuwe maatregelen te weinig opleveren. Het kabinet verwacht een stikstofafname van zo’n 7,6 mol per hectare per jaar. ,,Op veel plaatsen moet de stikstofdepositie echter met 500 tot 800 mol per hectare per jaar omlaag”, zegt Vollenbroek. ,,Dit is dus hooguit een voorzichtig ministapje richting de oplossing.” Volgens hoogleraar Erisman moeten meerdere sectoren hun stikstofuitstoot halveren: de landbouw, het vervoer en de energiesector. ,,De maatregelen uit het Klimaatakkoord zullen fors naar voren moeten worden gehaald. We zullen meer zonne- en windenergie moeten gaan opwekken, zodat de kolencentrales dicht kunnen en de helft van het vervoer elektrisch kan worden.” In december wil het kabinet een nieuw pakket stikstofmaatregelen presenteren. Dan wordt de landbouwsector niet ontzien, ver-wachten Haagse ingewijden. Uit RIVM-berekeningen blijkt dat de landbouw verantwoor-delijk is voor 46% van de stikstofneerslag in de natuur. ,,De maatregelen voor het uitko-pen, verplaatsen en moderniseren van veehouderijen staan dan voorop”, zegt een Haagse bron. Ook komt er waarschijnlijk later een opkoop- en sloopregeling van oude dieselbusjes en dieselpersonenauto’s. Mogelijk zal het kabinet dan ook maatregelen in de luchtvaart aankondigen, maar daarvoor is het nog wel wachten op een rapport van de commissie-Remkes. Dat luchtvaartrapport wordt ergens voor de Kerst verwacht. Het kabinet wil in december ook met meer informatie komen over een algemene drempelwaarde voor stikstofuitstoot, zoals nu in onder meer in Duitsland geldt. Nu vormt vrijwel elke milligram stikstof die door een nieuw project neerslaat in een beschermd natuurgebied een probleem. Met een drempelwaarde zouden projecten die onder een bepaalde grens blijven geen vergunning nodig hebben. (Bron: AD) Dit lijkt op de PAS, die door het Europese Hof en de Raad van State onderuit werd gehaald. De regeling die Duitsland hanteert betekent dat het autoverkeer zonder maximum kan blijven doorrijden, dat de bouw- en wegenbouw niet langer met beperkingen worden geconfronteerd en dat Duitse huishoudens gewoon gasketels voor de verwarming kunnen gebruiken.

Een lek van broeikasgas methaan net zo groot aan CO2 als de uitstoot van een miljoen auto’s

Nederlandse en Noord-Amerikaanse onderzoekers hebben voor het eerst vanuit de ruimte een groot lek ontdekt van het broeikasgas methaan. Het gaat om een lek bij een installatie van de olie- en gasindustrie in Turkmenistan in Centraal-Azië. Nadat informatie over het lek werd gemeld aan het verantwoordelijke bedrijf, blijkt uit satellietbeelden dat het nu gedicht is. Het onderzoek is gepubliceerd in het vakblad Geophysical Research Letters. “We hebben dit lek min of meer bij toeval ontdekt”, vertelt Ilse Aben van het Nederlands instituut voor ruimte-onderzoek SRON. Aben is hoogleraar fysica en chemie van de atmosfeer aan de Vrije Universiteit in Amsterdam en betrokken bij het Europese milieusatellietinstrument Tropomi. De ruimtevaartorganisatie ESA lanceerde de satelliet in 2017 en Nederland leverde het Tropomi-instrument. “Begin dit jaar namen collega’s uit Amerika en Canada contact met ons op”, zegt Aben. “Zij doen ook methaanmetingen met een satelliet, maar dan in een beperkt gebied, terwijl Tropomi de hele wereld bestrijkt. Hun satelliet kan weer verder inzoomen, en kan gebiedjes bekijken tot op 50 bij 50 vierkante meter. Tropomi bekijkt de hele wereld met pixels van 7 bij 7 kilometer.” De Canadezen zochten in Turkmenistan naar een moddervulkaan: een soort modderpoel waar methaan uit opborrelt. “De methaanuitstoot van de moddervulkaan zagen ze niet, maar ze stuitten wel op drie methaanlekken vlak bij elkaar. De onderzoekers wilden weten of wij die lekken ook zagen met Tropomi, en dat was inderdaad het geval”, zegt Aben. Collega-onderzoeker Pieternel Levelt, hoofd satellietwaarnemingen van het KNMI en hoogleraar aan de TU Delft, is opgetogen over het nieuws. “Methaan is een heel krachtig broeikasgas. Dat we met Tropomi over de hele wereld dit soort lekkages kunnen opsporen, is erg belangrijk voor het klimaat. Het instrument heeft een enorme impact. In de wetenschappelijke wereld wordt het een gamechanger genoemd.” Het KNMI is wetenschappelijk leider van Tropomi. Nu gaat het nog om individuele lekkages. Maar straks zullen satellieten zoals Tropomi steeds belangrijker worden bij het realiseren van klimaatbeleid. Vanuit de ruimte kan dan worden gemeten of landen en bedrijven zich aan afspraken houden die bijvoorbeeld op internationale klimaatconferenties worden gemaakt. Ook het nog meer voorkomende broeikasgas CO2 kan straks vanuit de ruimte gemonitord worden. “De Europese Unie werkt samen met de ESA aan nieuwe satellieten, die over een paar jaar CO2 gaan meten”, vertelt Levelt. Het grootste deel van de opwarming van de aarde wordt veroorzaakt door de uitstoot van CO2, kooldioxide. Maar ook methaan is een belangrijk broeikasgas. Het is verantwoordelijk voor ongeveer een derde van de opwarming. De belangrijkste menselijke bronnen van methaan zijn de veeteelt, de olie-en gasindustrie en steenkoolmijnen. De belangrijkste natuurlijke bron van methaan is moerasgebied. Daarnaast bestaat de vrees dat uit ontdooide permafrost ook nog een grote hoeveelheid methaan kan ontsnappen. “De opdracht aan de wetenschappers is om zo goed mogelijk broeikasgassen te meten en er zo nauwkeurig mogelijk over te rapporteren. Vervolgens kunnen politici kijken of hun klimaatbeleid ook echt effect heeft, omdat je vanuit de ruimte kunt meten of de uitstoot daadwerkelijk afneemt.” Levelt denkt dat de satellietbeelden de politiek ook sneller in beweging kunnen brengen. “Bij het gat in de ozonlaag hebben we ook gemerkt dat de satellietplaatjes het probleem echt inzichtelijk maakten.” Aben noemt dit eerste lek in Centraal-Azië bijzonder groot. “Uit de bron in Turkmenistan lekte jaarlijks ongeveer evenveel methaan als uit de grootste steenkolenmijnen.” De hoeveelheid is vergelijkbaar met de klimaatimpact van een miljoen auto’s per jaar. Hoe kan een bedrijf zo’n groot lek over het hoofd zien? “In de olie- en gasindustrie staan veel installaties in the middle of nowhere, waar niemand zo’n lek opmerkt”, zegt Aben. “In een dichtbevolkt gebied als Nederland had dit niet kunnen gebeuren, maar op veel andere plekken kan dat wel.” De onderzoekers vermoeden dat het dichten van dit soort lekken voor bedrijven ook interessant is. “Zo’n lek kost ze eenvoudigweg ook veel geld.” (bron: NOS)

Giftig Maaswater

Waterleiding Maatschappij Limburg (WML) is gestopt met het innemen van Maaswater voor de drinkwatervoorziening, meldt het ANP. De Maas is namelijk vervuild met te hoge concentraties prosulfocarb, een landbouwgif. Volgens WML is die stof in België in de rivier terecht gekomen. Een woordvoerder van WML zei zondag dat ook Evides in Rotterdam – uit voorzorg – met de inname van Maaswater is gestopt. Aan de grens bij Eijsden werd een concentratie prosulfocarb gemeten van twee microgram per liter. Bij één microgram per liter wordt de inname van Maaswater al gestopt, aldus de woordvoerder. WML kan nog een maand vooruit met water dat is opgespaard in een groot drinkwaterbassin in Heel. Daarna kan WML nog overschakelen naar diep grondwater. Volgens de woordvoerder kent WML zo’n 50 keer per jaar een innamestop wegens vervuiling, maar de vorige waren minder lang dan de huidige, die inmiddels al tien dagen duurt. Rijkswaterstaat zoekt met de Belgen naar de bron van de vervuiling. (Bron: WNL)

Column over Rutte, Rutte III en eco 4.0

De premier reist door het land om gedupeerden van de stikstof en PFAS problematiek gerust te stellen. De problemen zijn zo complex dat ze niet zijn op te lossen en dat er nu noodverbanden moeten worden aangelegd met noodwetten en grote éénmalige bedragen uit de schatkist om daarmee tijd te kopen. De vraag is of daarmee de zaak weer op orde komt. De premier is een leider met een beperkte visie, hij is een goede ‘verbinder’, maar hij laat moeilijke onderwerpen over aan ‘de polder’. Hij had een jaar geleden na de uitspraak van het Europese Hof over onze PAS (Programma Aanpak Stikstof) al B-plannen moeten laten maken voor het geval de Raad van State die aanpak zou afwijzen. Rutte had jaren geleden al architecten aan het werk moeten zetten om blauwdrukken te ‘bouwen’ voor de samenleving van morgen. We kunnen niet langer wegkijken voor de vraag naar hoger geschoold technisch onderwijs, ontwikkelingen op het gebied van nano- en quantum-techniek, robotisering, KI, de vraag vanuit het bedrijfsleven naar personeel dat geschoold is voor werk met algoritmen, G5, onderwijs en permanente educatie/bijscholing, duur-zaamheid, de mens met een veranderende arbeidsethiek, zorg, inkomen, veiligheid, privacy, de macht van de negen vooral Amerikaanse mega-techbedrijven en de verder gaande globalisering. Kortom een wereld die sterk in beweging is en een Europese Unie die het vooralsnog laat afweten. De premier en zijn coalitie streven ernaar én de economische groei instant te houden met alle commerciële belangen, die meespelen én tegelijk de natuur en het milieu een gelijkwaardige plaats in onze samenleving te geven. Positief is dat delen van het bedrijfsleven nieuwe technische en technologische ontwikke-lingen ontwikkelen en daarin participeren en niet wachten op het moment dat de regering komt met de blauwdrukken voor de nieuwe Europese maatschappij structuur. Negatief is dat andere delen van het bedrijfsleven nog voortbouwen op eco 3.0, zoals de bouwers en de boeren. Eco 4.0 komt eraan, ook als wij dat willen negeren en vooral willen behouden zoals het nu is en willen blijven beschermen (beleid Rutte). We zullen moeten accepteren dat er veel duurzamer gebouwd, geprocuceerd (ook door de staal- en chemische industrie) en geboerd moet worden. Waar ik grote problemen mee heb dat de positie van de mens in dit proces volledig wordt genegeerd door de overheid (in de meest brede zin van het woord). De vormgeving van de samenlevingen met daarin de positie van de burger, de werknemer en de belastingbetaler en de plaats van de Europese culturele waarden, moet inhoud worden gegeven. En daar is Rutte helemaal niet mee bezig. Er moeten keuzes gemaakt worden in de eerste plaats voor de enorme uitdagingen waarmee wij worden geconfronteerd. Het probleem daarbij is dat er niemand in de coulissen klaarstaat om het stokje over te nemen.

Op https://www.telegraaf.nl/financieel/21491911/column-linkse-droom-smelt-als-sneeuw-voor-de-zon schrijven de columnisten Willem Vermeend en Rick van der Ploeg dat de Nederlandse overheid geeft jaarlijks vele tientallen miljarden euro’s uit aan de publieke sector, ook wel aangeduid als de collectieve sector. Daarbij gaat het om overheidsgeld dat besteed wordt aan de zorg, sociale zekerheid, onderwijs, veiligheid, politie, defensie, gemeenten. Als we op dit moment de Nederlandse collectieve sector vergelijken met die van de meeste andere landen dan vallen drie zaken op. In de eerste plaats valt op dat Nederland in Europa een grote collectieve sector heeft. Ten tweede dat ons land in de kopgroep zit van landen met de hoogste collectieve lastendruk (het totaal aan belastingen en premies dat burgers en bedrijven hier moet betalen). Deze hoge druk is het gevolg van onze hoge collectieve uitgaven. Op de derde plaats valt op dat Nederland volledig uit de toon valt bij de samenstelling van de collectieve uitgaven: bijna 60% van de collectieve uitgaven heeft betrekking op de uitgaven voor de sociale zekerheid en onze zorg. Nederland behoort daarmee tot de wereldwijde koplopers. In veel andere landen zien we dat het aandeel van deze uitgaven aanzienlijk lager ligt en dat de overheid veel meer geld besteed aan een versterking en vernieuwing van de economie, zoals uitgaven voor research & development, voor het stimuleren van bedrijfsinvesteringen in nieuwe technologieën, voor de modernisering van infrastructuur en voor klimaatinvesteringen. Nederland loopt hierin achterop en in politiek Den Haag ging het de afgelopen maanden vooral over andere uitgaven die de publieke sector verder vergroten, maar niets doen aan deze economische achterstand. Rutte III heeft mede onder druk vanuit de Tweede Kamer en acties van ambtenaren uit de collectieve sector, zoals politie, defensie, onderwijs, maar ook medewerkers vanuit de zorgsector vele miljarden extra uitgetrokken om de publieke sector te versterken. Vooral gezien de ’verwaarlozing’ van deze sector is dat op zich een verstandige beslissing die bij de nieuwe verkiezingsprogramma’s tot een verdere discussie zal leiden. De afgelopen weken lieten tijdens de verschillende begrotingsdebatten vooral linkse politiek partijen blijken dat het kabinet nog steeds te weinig uitgeeft aan de publieke sector en daarom opnieuw een greep in de schatkist moet doen. Daarom geven ze onder meer steun aan de eisen vanuit de zorg en het onderwijs om extra uitgaven die maatschappelijk op een brede steun mogen rekenen. Deze partijen menen ook dat de schatkist van Rutte III bulkt van het geld, zodat een grotere publieke sector geen probleem hoeft te zijn. Omdat Nederland een van de beste economieën van Europa heeft vinden deze partijen het ook niet bezwaarlijk dat deze uitgaven tot hogere belastingen voor bedrijven en hogere inkomens leidt. Hun boodschap is duidelijk: Nederland is een rijk land en kan zich best hoge overheidsuitgaven en een hoge lastendruk veroorloven.

Rabobank moet de gegevens voor 40.000 dossiers aanvullen om anti-witwasbeleid

Toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) heeft de bank vorig jaar een dwangsom opgelegd. Dat bevestigt de bank. De bank heeft tot april 2020 de tijd om aanvullende gegevens te leveren voor de dossiers. Eerder maakte Rabobank al bekend een boete van €1 mln opgelegd te hebben gekregen omdat er niet genoeg informatie over klanten werd verzameld. Soms ontbrak bijvoorbeeld de eigendomsstructuur van een bedrijf en wie de eigenaar was. Het controleren van klanten, de zogeheten poortwachtersrol, is sinds de boete voor ING een belangrijk onderwerp geworden in de bancaire sector. (Bron: nu.nl) ABN Amro liet na 5 miljoen klanten apart te screenen. Het OM verdenkt de staatsbank ervan ‘geen of onvoldoende’ onderzoek naar klanten te hebben uitgevoerd. Daardoor bleven verdachte transacties buiten beeld. Het meest explosief is de internationale corruptiezaak rond het Braziliaanse bouwconcern Odebrecht. Bron: NRC)

Staatssecretaris Snel moet binnen een week een volledig feitenrelaas aan de Kamer sturen en nagaan wie welke wetten bewust heeft overtreden’

De hoogste ambtenaren van de Belastingdienst gaven opdracht tot onrechtmatig handelen. Informatie hierover werd achtergehouden, schrijft Jan Kleinnijenhuis in Trouw. https://www.topics.nl/de-top-van-de-belastingdienst-drukte-de-onrechtmatige-aanpak-stopzetten-kinderopvangtoeslag-erdoor-a13648891trouw/?context=mijn-nieuws/ De ambtelijke top van de Belastingdienst heeft willens en wetens toeslagen stopgezet van mensen waarvan ze wist dat die er wel recht op hadden. Tot op het hoogste niveau werd besloten om jarenlang door te gaan met deze onrechtmatige aanpak. De Tweede Kamer voert de druk op staatssecretaris Menno Snel op, nu blijkt dat informatie hierover achtergehouden werd voor de politieke leiding. Dat blijkt uit documenten die de staatssecretaris zelf openbaar maakte na een verzoek op basis van Wet openbaar bestuur door RTL Nieuws en Trouw. Hoewel Snel stelde dat hij geen aanwijzingen voor ambtsmisdrijven door ambtenaren heeft gevonden, biecht hij in een brief aan de Tweede Kamer wel op dat de hoogste leiding op de hoogte was van de gang van zaken. Daarnaast zouden lagere ambtenaren instructies hebben gekregen om ‘langs de randen van de wet’ te werken om fraude zo hard mogelijk aan te pakken. De vrijgegeven documenten geven een ontluisterend beeld van de manier waarop de ambtelijke leiding de wet naast zich neer legde om de aanpak van veronderstelde fraude ruim baan te geven. Toenmalig algemeen directeur van de Belastingdienst Hans Blokpoel was eerstverantwoordelijk voor het zogeheten Combiteam Aanpak Facilitators (CAF) dat in 2013 werd opgericht. In een verslag uit november van dat jaar staat: “Blokpoel wil echt alles dichtdraaien, dus ook toeslagen, zelfs als die waarschijnlijk wel goed zijn.” Al vanaf de start van het CAF-team neemt de ambtelijke top voor lief dat onschuldige ouders de dupe zullen worden van de aanpak van, in de ogen van de Belastingdienst, frauderende gastouderbureaus. De eigen inschatting is dat 80% van de gevallen achteraf terechte stopzettingen zullen blijken te zijn, en 20% niet. Die getallen worden nooit onderbouwd. Het is ook uiterst twijfelachtig of die aanname ook maar ergens in de buurt van de reële cijfers ligt. De toenmalig directeur-generaal van de Belastingdienst Peter Veld zou dit bespreken met toenmalig staatssecretaris Eric Wiebes, maar volgens Snel is dat ‘voor zover hij kan nagaan nooit gebeurd’. In andere documenten staat dat zijn voorganger Wiebes is geïnformeerd over de ‘werkwijze en resultaten’ van het CAF-team. Peter Veld was ook betrokken bij de harde aanpak van het gastouderbureau uit Eindhoven en driehonderd daaraan door de Belastingdienst gekoppelde ouders, waarover een commissie onder leiding van oud-minister Piet Hein Donner vorige week vernietigend oordeelde. Intern stond al, voordat een onderzoek was gedaan, vast dat toeslagen van alle ouders stopgezet zouden worden. De zaak werd aan Veld voorgelegd ‘met het verzoek hard op te treden: op nihil zetten’. Ook Gerard Blankestijn, toenmalig directeur Toeslagen en tegenwoordig directeur MKB bij de Belastingdienst zette een harde lijn door, al werd hij in 2017 gewaarschuwd door ondergeschikten om ‘lering’ te trekken uit het ‘onbehoorlijke’ optreden in de Eindhovense zaak. Hij hield bovendien documenten en informatie over het verwerken van tweede nationaliteit van burgers achter voor staatssecretaris Snel. Uit de openbaar gemaakte documenten blijkt dat intern al bijna drie jaar duidelijk was dat het CAF-team denigrerend sprak over ouders en gastouderbureaus, maar dat dit door de huidige ambtelijke top in de doofpot is gestopt. Labels als ‘licence to Disturb’ en termen als ‘kerstspecials’ werden uit weekverslagen geknipt toen deze begin 2017 werden vrijgegeven na een verzoek tot openbaarmaking. Dat gebeurde onder verantwoordelijkheid van één van de huidige topambtenaren, een jurist die deel uitmaakt van het Managementteam van de Belastingdienst. Zowel staatssecretaris Snel als de commissie Donner concluderen dat ouders het slachtoffer zijn van ‘institutionele vooringenomenheid’ bij de Belastingdienst. Maar volgens Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA) is nu duidelijk dat Snel zich daar niet achter kan verschuilen. “De staatssecretaris moet binnen een week een volledig feitenrelaas aan de Kamer sturen en nagaan wie welke wetten bewust heeft overtreden’. Duidelijk is wel dat Snel door zijn ambtenaren is verteld dat een onderzoek werd ingesteld naar een klokkenluider. Nadat de Belastingdienst ontlastende informatie voor ouders achterhield in rechtszaken, bracht deze ambtenaar die alsnog naar buiten. Onder Snel werd hij op non-actief gezet, maar hij kreeg onder druk van de Tweede Kamer eerherstel na onthullingen van Trouw en RTL Nieuws hierover. Deze ontluisterende inkijk in het handelen van ambtenaren van de Belastingdienst in dit dossier, is een zwartboek over hoe de overheid omgaat met de rechten van de burger en de wijze waarin dat werd uitgevoerd door de wet, op een eigen wijze uit te voeren, dat door de ambtelijke top werd aangestuurd. Het ergste is nog dat politiek verantwoordelijke bewindspersonen ervan geweten moeten hebben. Zo onnozel als ze waren keken zij weg van de wijze waarop de wet werd geïnterpreteerd door topambtenaren en door lageren in rang werden uitgevoerd. Toen een klokkenluider daarover aan de bel trok, werd hij door de huidige staatssecretaris op non-actief gesteld. Dat spreekt boekdelen over de wijze waarop de verantwoordelijke politicus Snel zijn taak uitvoert. In het vorige blog is melding gemaakt van een brief aan de Tweede Kamer waarin een ex-ambtenaar op Financiën meldt dat hij meerdere malen aan de noodklok heeft getrokken: “Hij kaartte de kwestie aan bij collega’s, bij leidinggevenden, bij juristen van de dienst, bij een vertrouwenspersoon, bij het hoger management, en uiteindelijk bij de hoogste ambtelijke baas, de directeur-generaal.”, reactie: geen. Dat spreekt boekdelen over de verziekte sfeer op dit departement. Dan rijst de vraag of de politici en ambtenaren die hier zwaar in de fout zijn gegaan met een ‘sorry’ wegkomen. Dat zal toch niet gebeuren.

De economische groei valt in de volgende kabinetsperiode terug naar 1,1% per jaar.

De koopkracht groeit tussen 2022 en 2025 helemaal niet, zo verwacht het Centraal Planbureau. Dat komt vooral door de vergrijzing, schrijft het AD op https://www.ad.nl/economie/groei-economie-valt-terug-koopkracht-naar-nul~aba497c2/ De vergrijzing zet nu echt door, stelt het CPB vooruitblikkend in zijn Middellangetermijnverkenning. Het is voor het eerst dat de bevolking in de leeftijdscategorie van 15 tot 75 jaar afneemt en dat gegeven zal het economisch beeld voor de jaren 2022-2025 nadrukkelijk gaan bepalen. Dit gaat groei en koopkracht kosten, verwacht het planbureau. Doordat het aantal ouderen stijgt, zullen bijvoorbeeld de kosten voor de zorg en AOW stijgen. In 2025 komen de zorgkosten uit op zo’n €100 mrd. De vergrijzing zal de komende jaren leiden tot een uitstroom van oudere werknemers, de vraag naar zorgpersoneel zal wel fors blijven stijgen, denken de rekenmeesters. Zij verwachten dat het nog een hele klus zal worden om voldoende gekwalificeerde zorgwerknemers en zelfstandigen te vinden. Tussen 2021 en 2025 zijn zo’n 135.000 extra mensen nodig. Als het niet lukt om genoeg verpleegkundigen en ander zorgpersoneel te vinden, zou dit wel eens kunnen leiden tot de terugkeer van lange wachtlijsten. Voor de koopkracht schetsen de rekenmeesters van het CPB ook een somber beeld. De lonen stijgen tussen 2022 en 2025 wel iets, maar van dat extraatje merken mensen in hun portemonnee vrij weinig. ,,Dit komt doordat de beperkte stijging van de reële cao-lonen teniet wordt gedaan door hogere zorgpremies, lastenverzwaring in de loon- en inkomensheffing en hogere pensioenpremies”, aldus het planbureau. Voor gepensioneerden ziet het er nog somberder uit. In zijn berekeningen hebben de rekenmeesters de hervorming van het pensioenstelsel meegenomen en omdat de ultralage rente de dekkingsgraden onder druk zet en pensioenfondsen niet langdurig in onderdekking kunnen verkeren, gaan zij ervan uit dat een grote groep gepensioneerden gekort zal worden. De kortingen van de grote pensioenfondsen PME, PMT, ABP en PFZW bedragen gemiddeld ongeveer 2,5% per jaar gedurende de jaren 2021-2023. Het Rijk hield de afgelopen jaren geld over, maar naar verwachting van de rekenmeesters komt daar binnenkort een einde aan. Aan het eind van deze kabinetsperiode ontstaat weer een tekort op de begroting en dat houdt de komende jaren aan. Meer zorguitgaven en minder gasbaten leiden tot het begrotingstekort in 2022-2025. Economen speculeren de laatste tijd vaker over een krimp van de economie die aanstaande zou kunnen zijn. Het CPB rekent daar nog niet op, al loopt de groei wel terug. Dit is een somber toekomstbeeld voor de hele samenleving, maar het sluit wel aan op mijn visie daarover. Ik denk dat het allemaal nog erger wordt. Ik lees namelijk niets over de lasten voor de overheid en de burgers van de klimaat- en milieumaatregelen. Niet alleen gaan de energielasten stijgen, maar ook die van onze voeding. Doordat boeren moeten gaan inkrimpen gaan de prijzen stijgen, doordat de samenleving moet gaan verduurzamen gaan de prijzen stijgen, doordat de centrale overheid taken gaat delegeren aan de lagere overheden dan wel naar de markt gaan prijzen stijgen. Door de investeringskosten van de gas-transitie zullen de woonlasten stijgen en dat allemaal in een fase waarin de economische groei afneemt, de lasten van de vergrijzing fors gaan toenemen en de koopplaatjes zullen versoberen. En is het kabinet Rutte III in staat dat hele proces zonder al te grote kleerscheuren door te maken? Mijn antwoord is dat ze daarvoor onbekwaam zijn, maar de vraag rijst dan ‘wie kunnen dat wel’.

Het kabinet komt met groot investeringspakket om de bereikbaarheid binnen Nederland te verbeteren. Zo gaat station Schiphol voor €237 mln op de schop en wordt er onder meer een half miljard uitgetrokken voor wegverbredingen en openbaar vervoer tussen Amsterdam en Hoorn. In de regio boven Amsterdam wordt een deel van het geld ook gebruikt om het lokale wegennet beter op elkaar aan te laten sluiten. De investering moet bovendien ruimte voor 40.000 nieuwe woningen opleveren. Dat blijkt uit een Kamerbrief die door de ministers Cora van Nieuwenhuizen en Stientje van Veldhoven (Milieu en Wonen) is vrijgegeven. Voor de regio rondom Utrecht is €380 mln gereserveerd. Er moeten rondom de Domstad negenduizend nieuwe woningen komen, die mogelijk aangesloten worden op een tweede intercitystation; dat wordt nog onderzocht. Tot 2040 moeten er daarnaast 170.000 woningen bijkomen in de zuidelijke Randstad. Ook moeten de fileproblemen op de A50 verleden tijd worden. De Staat trekt daar bijna €70 mln voor uit en de provincies Noord-Brabant en Gelderland dragen er beide €17 mln aan bij. Van dat geld moet de snelweg verbreed worden bij de knooppunten Ewijk, Bankhoef en Paalgraven. Het kabinet draagt bovendien bijna €80 mln bij aan de transformatie van Schiphol, die in 2025 afgerond moet zijn. De luchthaven zelf legt bijna €70 mln, evenals Vervoerregio Amsterdam. De laatste financiële bijdrage wordt geleverd door de NS. Op het station moeten ov-poortjes verschijnen en moet de reizigershal Schiphol Plaza vergroot worden, om onderscheid te creëren voor trein- en luchtvaartreizigers. De minister hoopt dat het ondergrondse treinstation straks om en nabij de 125.000 reizigers per dag aan kan. Momenteel zijn dat er nog zo’n 109.000. Ook worden er miljoenen uitgetrokken om het spoornetwerk richting het noorden van het land te verbeteren. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat heeft groen licht gegeven voor het aanleggen van de daarvoor benodigde wissels tussen Schiphol en Amsterdam-Zuid. De treinen moeten uiteindelijk vanaf Breda via Rotterdam, Amsterdam-Zuid, Lelystad en Zwolle richting Leeuwarden en Groningen rijden. Op de Hanzelijn tussen Lelystad en Zwolle wordt de maximumsnelheid verhoogd naar zo’n 160 kilometer per uur. Elders zouden de treinen straks maximaal 200 kilometer per uur moeten halen. Met name forensen tussen Breda en Zwolle zullen hun reistijd korter zien worden: met ruim een half uur. Vanuit het noorden van het land is de tijdswinst ‘slechts’ vier minuten, omdat een andere route langs Utrecht nog altijd veel minder kilometers aflegt. Bij meerdere projecten die in de brief worden genoemd, wordt vermeld dat (opnieuw) moet worden onderzocht of het betreffende project voldoet aan de stikstofnormen. Of dit het geval is bij alle projecten, is niet duidelijk. (Bron: nu.nl) Zijn dit luchtkastelen van dit kabinet? Het lijkt er op alle kanten op dat de (wegen)bouwers en de daarbij behorende bedrijven gerust gesteld moeten worden in de context van ‘de VVD heeft alles gedaan wat in haar vermogen ligt om door te kunnen bouwen en wegen aan te kunnen leggen’. Zet nu eerst de klimaat- en milieuproblemen in de steigers en kabinet kom pas dan met uitvoerbare voorstellen.

Minister Slob teruggefloten

Minister Slob mag de geldkraan voor het Cornelius Haga Lyceum in Amsterdam voorlopig niet dichtdraaien. Dat heeft de Raad van State bepaald. Slob wilde de school vanaf 1 december geen geld meer geven. Minister Slob kondigde vorige maand aan dat hij de financiering voor de islamitische school zou stoppen. Hij wilde dat het bestuur alle taken zou overdragen aan een interim-bestuurder. De school gaf aan dat dat niet haalbaar was. Door te dreigen de geldkraan per 1 december dicht te draaien, schendt Slob zijn eigen beleidsregels, stelt de Raad van State. De minister gaat te snel: “Die regel houdt in dat de bekostiging alleen wordt stopgezet als deze eerst voor 15% is opgeschort, na drie maanden voor nog eens 15% en na weer drie maanden voor nog eens 30% is ingehouden, én het bestuur dan nog altijd niet aan de wettelijke voorschriften voldoet”, zegt de rechter. Slob loopt dus te hard van stapel, vindt de Raad van State. Minister Slob kondigde op 15 oktober aan de financiering te stoppen. In een rapport van de Onderwijsinspectie stond dat de school leerlingen de waarden van de democratie en rechtsstaat niet bijbrengt. Ook bleek, volgens de inspectie, dat het bestuur zich schuldig maakte aan zelfverrijking en financieel wanbeheer. De minister deed daarop een aanwijzing: als het bestuur niet voor een bepaalde deadline zou opstappen, zou hij stoppen met het geven van geld. Het schoolbestuur haalde de deadline niet. Naar eigen zeggen, omdat de beoogde vervangend bestuurder geen moslim is en het nog even zou duren voordat hij kon worden aangesteld. De advocaat van de school is grotendeels tevreden met de uitspraak van de Raad van State. Hij zegt vol vertrouwen uit te kijken naar een andere rechtszaak, op 9 december. Dan bepaalt de rechtbank in Amsterdam of de aanwijzing van de minister om het schoolbestuur te laten vervangen terecht was of niet. (Bron: nu.nl)

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 22 nov 2019; week 47: AEX 592,71; Bel20 3878,93; CAC40 5.893,13; DAX30 13.163,88; FTSE 100 7.326,81; SMI 10.369,44; RTS (Rusland) 1455,42; DJIA 27.875,62; NY-Nasdaq 100 8.272,05; Nikkei 23.112,88; Hang Seng 26.595,08; All Ords 6.816,50; SSEC 2.885,29; €/$1,102; BTC/USD $7.337,01; 1 troy ounce goud $1461,10, dat is €42.578,55 per kilo; 3 maands Euribor -0,403%; 1 weeks -0,47%; 1 mnds -0,445%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,21%; 10 jaar VS 1774%; 10 jaar Belgische Staat -0,061%; 10 jaar Duitse Staat -0,352%; Franse Staat –0,039; VK 0,623%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,55%; 10 jaar Japan -0,0847%; Spanje 0,425%; 10 jaar Italië 1,178%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,607.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden licht dalend doordat „De Chinezen meer tariefsreducties willen zien, terwijl Trump de bestaande importheffingen op Chinese producten nog niet van tafel wil halen”, de goudprijs noteerde vrij stabiel, de rente van 10-jarig daalde weer wat, 30-jarig papier noteerde wat hoger, 5-jarig papier noteerde onveranderd. De bitcoin bleef sterk aangeboden door Chinese ingrepen. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven, soms fors: Zwitserland -0,18%; Duitsland 0,133%; Nederland 0,18%; Japan 0,4253%; Frankrijk 0,753%; GB 1,271%; Spanje 1,331%; Canada 1,5992%; Italië 2,269%; VS 2,2279%; 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,582%; Denemarken -0,546%; Nederland -0,527%; Frankrijk -0,384%; België -0,391%; Japan -0,1898%; Spanje -0,087%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 23112019/506 Rutte moet de eer aan zichzelf houden