UPDATE 25052019/480 Rutte is ‘een volger’, geen leider

De aanloop en de exit poll van de stemming van de Europese Parlementsverkiezingen

Ik het vorige blog had ik premier Rutte al neergezet als een onderhoudsmonteur, die kan praten als Brugman, maar die niet de politieke leider is met een visie op de toekomst. Dat beeld bevestigde Mark Rutte in het debat tussen hem en Thierry Baudet, de politieke leider van Forum voor Democratie. Ik het debat bij Pauw toonde Rutte zich een feitenvast politicus met jarenlange ervaring. Baudet presenteerde zich als de ontspannen opponent die af en toe uit de heup schiet. “Napoleon, Hitler, Van Rompuy” ze zijn alle drie machtswellustelingen. Napoleon en Hitler wilde beiden het Russische Rijk onderwerpen aan hun macht, van Rompuy en zijn opvolgers (ook Rutte en de krijgsmacht) plaatsen Poetin in een vijandsbeeld, waarom wordt niet duidelijk. Maar onze generaals zouden dat Rutte hebben gezegd, zonder daarbij de argumenten te benoemen. Misschien zijn de Amerikanen wel net zo actief op het gebied van spionage als de Russen en Chinezen maar daarover wordt niet gesproken. Ik blijf van mening dat zolang wij zaken blijven doen met de Russen waar we beiden profijt van hebben, wij ons niet zo angstig hoeven op te stellen. Wel alert blijven, niet in slaap vallen, wel investeren in defensie ‘nieuwe stijl’.

De vier stellingen waarover werd gedebatteerd mochten de twee zelf aandragen. Dat werden de euro en migratie (Baudet) en Rusland en nexit (Rutte). Debatleider was Jeroen Pauw, die af en toe moest dulden hoe beide kemphanen de regie van hem ‘even’ overnamen. De eerste stelling over de euro en de ‘transferunie’ (dat het geld van noord naar zuid gaat) is van Forum voor Democratie. Rutte heeft alleen de betere feitenkennis. De premier buigt mee met de zorgen die ook bij zijn kiezers leven, over de begrotingen van Italië en Spanje, maar slaat dan toe met de cijfers. Het meegebrachte publiek aan beide kanten joelt hard en vaak. Rutte stelt dat wij uit de muntunie zouden stappen, wij het enige land zou zijn van de 19 eurolanden. Dat kan namelijk niet want daarvoor zijn onze banken te groot (voor een klein land). Voor de risico’s die daaraan verbonden zijn verwijs ik naar een aantekening over de derivatenportefeuilles in de financiële wereld ter grootte van mogelijk €100.000 triljard. Andere rijke landen zouden daar niets voor voelen. Ik betwijfel dat want de Duitsers hebben al langer geleden een voorstel geopperd om de euro op te delen van twee segmenten: één voor de rijkere landen en één voor de armere landen. Beiden met een verschillende monetair beleid en met een eigen eurokoers. Dat is toen nooit van de grond gekomen omdat de rijkere landen profiteren van een lagere eurokoers (wat aantrekkelijk is voor de export). Maar de situatie nu is wel monetair heel ‘ongezond’. Daarover heb ik Rutte niet gehoord. Hij is een dienaar van het neo-liberalisme, die de belangen van het kapitalisme en van het bedrijfsleven behartigt. Daarin is het volk slechts ballast, soms vervelende ballast als dat geen profijt meer oplevert. De vraag is in hoeverre het volk in cijfers geïnteresseerd zijn, die delen de zorg van Baudet dat de pensioenuitkeringen en de spaargelden, die steeds verder in waarde dalen door de extreem lage rente (ik zeg ‘gratis geld’), ten koste van de belangen van het bedrijfsleven. De motivering van de monetaire autoriteiten in Frankfurt dat de zwakke eurolanden en de banken in die landen moeten worden gered van de ondergang door de rijkere eurolanden, slaat niet aan bij het gewone volk, dat Forum representeert. Ook bij de tweede stelling, ‘Wie de dreiging van Poetin niet onder ogen wil zien, is naïef”, speelt Rutte de premierkaart. “In de internationale politiek wordt niet geknikkerd.” Baudet antwoordt met gestrekt been en plaatst de oud-voorzitter van de Europese Raad Van Rompuy (de voorganger van Donald Tusk, die Rutte zou kunnen opvolgen) in het rijtje Napoleon, Hitler, Van Rompuy. Alle drie zagen ze volgens hem in Rusland de grote vijand. Wat het precies over de positie van Europa zegt – gezien de overwinning die Rusland op de eerste twee kon vieren – wordt niet helemaal duidelijk. Baudet krijgt uitgebreid de gelegenheid zijn twijfel over het MH17-onderzoek, waarover hij destijds in een brief aan Trump schreef, nogmaals te etaleren. “Een dieptepunt”, volgens Rutte. Waar Rutte geen duidelijkheid over verschaft is de stelling van Baudet dat Oekraïne, als land waar de MH17 werd neergeschoten, zitting heeft in de onderzoekscommissie naar de vliegramp met het recht dat zij informatie kan blokkeren die schadelijk zou kunnen zijn voor Oekraïne, van welk recht zij ook gebruik gemaakt hebben. Het land heeft nooit de radarbeelden geleverd, waarover zij beschikken en ook zij hadden Russische Buck-raketten bezaten/bezitten uit de jaren dat Oekraïne en Rusland nog vrienden waren. Baudet doet bij iedere stelling zijn best Rutte neer te zetten als de beroepspoliticus, de koele manager. Om die pogingen even zo snel weer te ondergraven in een merkwaardig intermezzo, het moment waarop Pauw de kemphanen elkaar een persoonlijke vraag laat stellen. Baudet vraagt Rutte wanneer hij voor het laatst gehuild heeft. Die antwoordt: “Bij het overlijden van mijn zus”. Wat volgt is de enige stilte tijdens het debat. Rutte grijpt de persoonlijke vraag aan om Baudet naar zijn standpunt over vrouwen te vragen – voor de ingang van de Rode Hoed demonstreren groepen vrouwen naar aanleiding van zijn anti-feministische uitspraken. “Waar komen die idiote ideeën vandaan? Wat is er misgegaan met uw vrouwbeeld?” vraagt Rutte. “Ik ben dol op vrouwen. Mijn partij is de meest vrouwvriendelijke van Nederland”, aldus Baudet. Mijn vraag is hoe onvrouwelijk de uitspraken van het Forum zijn. Ik denk dat er meerdere politieke partijen in ons land zijn die een achterban hebben die die uitspraken delen. De laatste stelling gaat over de nexit, waarmee de uitdaging van Rutte aan Baudet ook begon. Volgens de premier zal een eventuele nexit Nederland chaos brengen. Baudet wil de kiezer een Europa à la carte bieden, waarvoor bij een referendum gekozen moet worden. Waarmee we terug zijn bij de scepsis van hen die al in bed liggen: het straks verkozen Europarlement zal zich met eventuele stemming over een Nederlandse uittreding niet bezig houden. Ik heb al eerder gezegd dat ik een tegenstander ben om met de Europese Unie, met veel te weinig fundamenten en een onduidelijk beleid voor de toekomst, voort moet gaan wat Rutte wil, mede gedragen door de socialistische kandidaat Frans Timmermans en D66. Het is een doodlopende weg, waarop wij ons nu bevinden, die eindigt in chaos. Sowieso heb ik geen enkel vertrouwen in dat wat Frans Timmermans voor ogen staat: meer regels, dwang opleggen. Soms krijg ik sinistere droombeelden van wat hij wil. In mijn ogen: kansloos. Eerst moet de EU erin slagen het volk ervan te overtuigen dat zij er voor hen, hun kinderen en kleinkinderen, zijn en hoe dat beeld eruit ziet en hoe dat bereikt gaat worden. Daarvoor zijn architecten nodig, geen onderhoudsmonteurs. Na het sluiten van de stembussen kwamen zowel de Hond als de NOS/Ipsos met exitpolls. Maandagmorgen zullen de grote lijnen van de verkiezingen in de 28 landen wel bekend zijn. De definitieve exitpolls De zetelverdelingen op basis van exit-polls:

PARTIJ

2014

IPSOS

De Hond

CDA

5

4

4

PVV

4

1

0

D66

4

2

2

VVD

3

4

4

PvdA

3

5

6

GL

2

3

3

SP

2

1

0

CU-SGP

2

2

2

50PLUS

0

1

1

PvdD

1

0

1

FvD

0

3

3

Opkomst 41,2%. Bij de 58,8% die thuis zijn gebleven geven veel aan dat ze geen enkele belangstelling hebben voor de Europese politiek. En dat is wel de grootste groep. Onbegrijpelijk dat Frans Timmermans, met in mijn ogen een heel slecht beleid dat hij in de EC wil gaan voeren, in Nederland zo hoog scoort. Mogelijk heeft 18% van de stemmers gedacht van ‘hij is een Nederlander, die vice-voorzitter is van de Europese Commissie. Die zal wel weten dat er moet gaan gebeuren om onze Nederlandse belangen zo optimaal mogelijk te behartigen. In de debatten die ik de afgelopen weken heb gezien heb ik dat gevoel helemaal niet gekregen. Timmermans is de man van meer Brussel, geen dringende hervormingen in de fundamenten van de EU, voortgaan op de doodlopende weg, meer dwang opleggen aan de lidstaten, rechtlijnig denken. Ik wil het gejuich bij de PvdA temperen: het succes is slechts 0,63% van de totale uitslag van de verkiezingen. De 4 zetels voor het CDA is dan weer positief. Wel moet hierbij in acht worden genomen dat, als de Britten de EU gaan verlaten, Nederland er drie zetels bijkrijgt. De definitieve uitslag wordt zondagavond bekend gemaakt. FvD (+3 zetels) en PvdA (+2/3 zetels) de winnaars en D66 en de PVV de verliezers tov 2014 op basis van 26 zetels van de 751. Het Nederlandse belang in het Europees Parlement is slechts 3,5%.

Verrassend nieuws uit België: De extreem rechtse partij Vlaams Belang is de grote winnaar van de verkiezingen in Vlaanderen. Zij worden op basis van de eerste exit-poll de tweede partij in het Vlaams Parlement, in Wallonië blijft de PS de grootste. De exit-polls in Duitsland wijzen op een verdubbeling van de zetels voor de Groenen.

Mark Harbers vertrekt als staatssecretaris van Justitie en Veiligheid

Harbers raakte in opspraak door misdaadcijfers over asielzoekers waarin een aantal ernstige misdaden niet expliciet vermeld was. Tijdens een debat nam nam hij zijn politieke verantwoordelijkheid.  De staatssecretaris lag onder vuur wegens misdaadcijfers van de politie over asielzoekers. Daarin werden ernstige gewelds- en zedenmisdrijven niet expliciet benoemd, maar onder ‘overig’ werden verstopt. “Er is op het ministerie onder mijn politieke verantwoordelijkheid een verkeerde afweging gemaakt”, zegt Harbers nu. Eind vorig jaar interviewden NRC-redacteuren Floor Boon en Barbara Rijlaarsdam hem over moeilijke beslissingen, die hij moest nemen. Zo liet hij de Armeense kinderen Lili en Howick in Nederland blijven, maar het Armeense gezin in de Bethelkerk aanvankelijk niet. Harbers staat bekend als aardig en gemakkelijk in de omgang. En hij heeft een bijzondere fascinatie voor treinen. (bron: NRC)

Theresa May treedt terug als premier: hard exit

De Britse premier Theresa May heeft haar vertrek aangekondigd, nadat de exit-polls voor de Europese Parlement een desastreus beeld toonden voor de Torries. Zij zouden maar 10% van de stemmen hebben behaald. Ze nam het besluit terug te treden nadat duidelijk werd dat de gemaakte concessies aan haar Brexit-deal niet acceptabel waren voor haar eigen kabinet en partijleden van de Conservatieve partij. May stapt op 10 juni op. De Britse premier kondigde haar besluit aan na een gesprek met de voorzitter van het Comité van 1922, het stuurcomité van de Conservatieve Partij. Ze zal aanblijven tot na het driedaagse staatsbezoek van de Amerikaanse president Donald Trump, dat op 3 juni begint. Op 7 juni begint binnen de Conservatieve Partij de race om de opvolging van May. [overigens is het voor mij nog maar de vraag of Trump het staatsbezoek niet gaat uitstellen tot de nieuwe Britse premier is aangetreden. Als Trump een prestatie levert doet hij dat omdat hij verwacht daaraan te kunnen verdienen. Voor May is het haar afscheid van een, voor haar, mislukte Brexit-deal] May zei tijdens een persconferentie voor de deur van Downing Street 10, de ambtswoning van de Britse premier, dat “het de juiste keus was om voor mijn deal te blijven vechten”. “Helaas ben ik er niet in geslaagd het parlement ervan te overtuigen mijn Brexit-akkoord te steunen.” Ze zei te hopen dat haar opvolger wel een parlementaire consensus over de Britse uittreding zal weten te bereiken. Het was de grootste eer van mijn leven om te dienen als de tweede vrouwelijke premier, maar zeker niet te laatste.” De vertrekkende premier sloot haar verklaring in tranen af. Zij had het voornemen om begin juni een vierde versie van haar uittredingsovereenkomst met de EU voor te leggen aan het parlement. Om deze keer wél een meerderheid te krijgen, deed May een tiental concessies. Zo wilde ze een tweede referendum mogelijk maken, mits het parlement haar uittredingsdeal eerst goedkeurde. Daarnaast bood ze de mogelijkheid om in de douane-unie met de Europese Unie (EU) te blijven. Op haar nieuwe plannen kwam van meerdere kanten zulke zware kritiek dat het Comité van 1922, het orgaan dat de ‘gewone’ conservatieve parlementsleden vertegenwoordigt, concludeerde dat het draagvlak voor haar leiderschap fataal is beschadigd. Volgens de hardliners uit haar eigen partij pleegt ze door een nieuw referendum in het vooruitzicht te stellen verraad aan het volk, dat in 2016 voor de Brexit stemde. Ook wist May de steun van oppositiepartij Labour niet te winnen, ondanks dat de partij voor een permanente douane-unie is. Volgens Labour-leider Jeremy Corbyn is het “tijd voor nieuwe verkiezingen”. Het is nog niet duidelijk wie May moet vervangen. Oud-minister van Buitenlandse Zaken en Brexit-havik Boris Johnson heeft al aangekondigd zich kandidaat te zullen stellen. Hij geldt als een van de favorieten. Ook oud-Brexit-minister Dominic Raab, minister van Milieu Michael Gove en anderen worden genoemd. Een kandidaat heeft de steun van 105 Conservatieve parlementariërs nodig om op de shortlist met twee kandidaten, die aan de partijleden zal worden voorgelegd, te belanden. Wie er ook premier wordt, het is vrijwel zeker dat hij of zij de patstelling over de Brexit in het Lagerhuis niet zal weten te doorbreken. Een uittreding zonder deal wordt daardoor een waarschijnlijker scenario. Dit jaar is er al drie keer gestemd over de Brexit-deal, waar de Britse regering en de EU anderhalf jaar lang over hebben onderhandeld. Ondanks de volharding van May werd er keer op keer geen meerderheid gevonden in het parlement. Bij de eerste stemming, die plaatsvond in januari, werd haar deal weggestemd met 432 stemmen tegen, 202 stemmen voor en 16 onthoudingen. Dit verschil van 230 stemmen was het grootste regeringsverlies in de moderne Britse parlementaire historie. Het Verenigd Koninkrijk zou oorspronkelijk op 29 maart om 23.00 uur (lokale tijd) uit de EU stappen. De deadline werd echter twee keer uitgesteld; eerst tot 12 april 2019 en later tot 31 oktober 2019. De premier kreeg in december vorig jaar een motie van wantrouwen vanuit haar partij te verwerken. Die wist niet genoeg steun te vergaren. Volgens de regels van de Conservatieve Partij kon haar leiderschap daardoor twaalf maanden niet opnieuw worden aangevochten. Die regel wist haar uiteindelijk niet te redden. May gaat waarschijnlijk de geschiedenisboeken in als een van de slechtste Britse premiers. Ze nam na het Brexit-referendum het omstreden besluit om het parlement na de activatie van artikel 50 – de formele start van de uittreding – in het duister te laten, terwijl zij met de EU onderhandelde over een akkoord. De stugge May kreeg als premier ook veel kritiek op haar communicatieve en interpersoonlijke vaardigheden. (bron: Sanoma)

Wat mij zeer stoorde in haar gedrag was het vasthouden aan de Brexit-deal, waarvan maanden lang al vaststond dat zij daarvoor geen goedkeuring in het Lagerhuis kreeg en met de kop tegen de muur liep in Brussel waar ze noch van Juncker, noch van Tusk, noch van Rutte, Merkel en Macron en noch van de andere 27 EU-regeringsleider ook maar enige medewerking kreeg kleine wijzigingen in de deal aan te brengen. Integendeel ze stond toe dat ze meerdere keren tot op het bot werd vernederd, voor het aangezicht van de hele wereld, door de Europese Raad. Ik heb daar eerder al schande over gesproken. Nu komen die farizeeërs met uitspraken als ‘May is een moedige vrouw, die respect afdwingt’. Voorzitter Jean-Claude Juncker van de Europese Commissie laat dat zijn woordvoerder naar buiten brengen. Ook EU-brexitonderhandelaar Barnier en de Duitse bondskanselier Merkel hebben respect uitgesproken voor May. De Franse president Macron prees het “moedige werk” van de Britse premier. De Spaanse regering spreekt van slecht nieuws. Volgens Madrid dreigt nu een no-deal-brexit op 31 oktober. Juncker zal met de nieuwe premier in gesprek blijven om het Britse vertrek uit de EU ordelijk te laten verlopen. Daar kan ik me wel wat voorstellen want een chaotische Brexit kan de 27 EU-lidstaten veel geld gaan kosten.

Duitse economie

Het vertrouwen van Duitse ondernemers in de economie is in mei gedaald. Dat meldt onderzoeksinstituut Ifo. De vertrouwensindex van Ifo, die de verwachtingen voor de economische ontwikkelingen in de komende drie tot zes maanden weerspiegelt, kwam uit op 97,9 tegen een stand van 99,2 in april.

De economie van Duitsland is in het eerste kwartaal met 0,4% gegroeid op kwartaalbasis, na een stagnatie in de voorgaande periode. Dat liet het Duitse federale statistiekbureau weten op basis van een definitief cijfer. In vergelijking met een jaar eerder toonde de economie van Duitsland een plus van 0,6%, tegen een groei van 0,9% in het vierde kwartaal. Volgens ING-econoom Carsten Brzeski was het eerste kwartaal voor de Duitse economie veel beter dan velen hadden verwacht. Wel tonen de cijfers de spagaat tussen enerzijds sterke binnenlandse vraag en de haperende externe vraag in de grootste economie van de eurozone. Het aanhoudende handelsconflict tussen de VS en China vormt volgens ING een duidelijke tegenwind voor de al gehavende exportsector. De hogere olieprijzen kunnen verder de huidige sterke binnenlandse vraag en consumentenbestedingen ondermijnen en de winstmarges van bedrijven verder onder druk zetten.

Er zijn verstrekkende veranderingen nodig bij Deutsche Bank. Dat heeft topman Christian Sewing gezegd tijdens de aandeelhoudersvergadering van de Duitse bank. Hij kondigde onder meer aan stevig te gaan snijden bij de zakenbank. Daarmee wil Sewing het vertrouwen van beleggers terugwinnen na de mislukte fusie met branchegenoot Commerzbank. Sewing zei niet in welke onderdelen gesneden moet worden, maar hij benadrukte wel waar dat niet zal gebeuren. Onder meer de takken die advies geven en leningen verstrekken, zich met de handel in vreemde valuta bezighouden en die handelen in commercieel vastgoed in de Verenigde Staten zijn daarvan gevrijwaard. Sinds zijn aantreden vorig jaar heeft Sewing al meer ingrepen gedaan bij de moeizaam presterende zakenbank. Die maatregelen hebben nog niet geleid tot een hogere beurskoers. De waarde van die aandelen bereikte voorafgaand aan de aandeelhoudersvergadering een nieuw dieptepunt.

Het aandeel van Deutsche Bank bereikte deze week een nieuw dieptepunt, nadat de bank een afwaardering had gekregen van het Zwitserse UBS. De koers van het aandeel zakte deze week naar €6,46 en stond daarmee 38% lager dan twaalf maanden geleden (koers 24 mei 2018 €10,38). De waarde van het aandeel staat al jaren onder druk door verschillende schandalen en door de daling van de rente. Op 10 april 2015 noteerde dit fonds €30,70. De verschillende schandalen hebben miljardenboetes opgeleverd, terwijl de lage rente de winstgevendheid van de bank onder druk zet. Ook maken sommige beleggers zich zorgen over de derivatenportefeuille van de bank. Analisten van UBS verlaagden hun koersdoel voor Deutsche Bank van €7,80 naar €5,70. Ook veranderden ze hun vooruitzicht voor het aandeel van ‘neutraal’ naar ‘verkopen’. De Zwitserse bank zegt in een toelichting dat er voorlopig geen zicht is op een verbetering van de situatie, zoals het probleem met de aanhoudend lage rente. Ook zetten analisten hun vraagtekens bij de degelijkheid van de balans in het geval van externe schokken. Vorige maand werd bekend dat de lang besproken fusie tussen Deutsche Bank en Commerzbank toch niet doorgaat. De twee banken zien te weinig voordelen in een samenwerking, waar de Duitse regering op had aangedrongen. Voor Deutsche Bank wacht de zware uitdaging om de winstgevendheid van de bank te verbeteren en de buffers te versterken. Vorig jaar faalde de grootste bank van Duitsland als enige in een stresstest van de Amerikaanse centrale bank. De bank zou niet voldoende voorbereid zijn op een nieuwe crisis. Op internet las ik een waarschuwing dat er nog voor bijna alle banken die heel veel in derivaten handelen dan wel beleggen de ellende nog moet komen, dit is €/$ 100.000.000.000.000.000.000 miljoen. Als die markten instorten is dat het einde van ons geldsysteem, schrijft Ernie Eduard. Gerrit Welbergen reageert daarop met: het lijkt op hetzelfde rampscenario als in 2008 met Lehman Brothers. Beleggers zullen zeker attent zijn bij een verdere daling. De impact zou wel eens heel groot kunnen zijn voor de bankensector binnen de EU. Als de FED zegt dat de bank niet voldoende voorbereid zou zijn op een nieuwe crisis dan denk ik dat ze zich nog zacht hebben uitgedrukt. De rentedaling op het ‘veilige’ staatspapier(obligaties) blijft aanhouden. Banken zien het gevaar van rentedaling op zich afkomen.

Italiaanse probleembanken

Het Italiaanse Banca Carige moet mogelijk gesloten worden als er geen koper wordt gevonden voor de kwakkelende bank uit Genua. Dat vrezen Europese bankentoezichthouders, meldt persbureau Reuters op basis van ingewijden. Banca Carige verkeert al langer in financiële problemen. Begin dit jaar greep de Europese Centrale Bank (ECB) in door er bewindvoerders aan te stellen. Een woordvoerster van de ECB noemt het bericht “speculatie”. Volgens haar vertrouwt de toezichthouder er volledig op dat het de bewindvoerders lukt om orde op zaken te stellen. De ECB stuurt aan op een fusie met een stabielere branchegenoot. De Italiaanse bankensector was de afgelopen jaren een groot hoofdpijndossier voor zowel Rome als Brussel. Vooral de grote omvang van portefeuilles met slechte leningen zijn een probleem. Zo moest Monte dei Paschi di Siena met miljarden euro’s aan overheidsgeld worden gered. Ook bij het grote financiële concern UniCredit zijn slechte leningen nog steeds een issue. Volgens bronnen van persbureau Bloomberg is de bank momenteel bezig met de voorbereidingen om tot wel €5 mrdaan slechte leningen te verkopen. UniCredit zelf wilde niet op dat bericht reageren. (bron: DFT)

Pleidooi voor ‘eurobonds’ door de ECB

De ECB heeft deze week opnieuw een pleidooi gehouden voor de introductie van Eurobonds. De vice-president van de centrale bank, Luis de Guindos, sprak tijdens een conferentie met de Europese Commissie over de noodzaak van een nieuw ‘risicovrije’ financieel instrument dat beleggers kunnen aanhouden als alternatief voor staatsobligaties van landen. Het voorstel is omstreden, omdat de noordelijke landen van de muntunie vrezen voor een transferunie. Als Europese landen gezamenlijk staatsobligaties uitschrijven zijn ze minder kwetsbaar voor de grillen van de financiële markten. Problemen zoals tijdens de Europese schuldencrisis van een aantal jaar geleden zouden dan minder snel voorkomen. Omdat landen gezamenlijk garant staan voor de schulden zullen beleggers niet meer massaal schuldpapier van minder kredietwaardige landen in de verkoop doen. Zo kan voorkomen worden dat een land als Griekenland haar toegang tot de kapitaalmarkt verliest. Sinds het uitbreken van de financiële crisis is er een structureel tekort aan veilig schuldpapier. Dat is een probleem, omdat staatsleningen met een triple A kredietstatus als onderpand gebruikt worden voor financiële transacties. Voor de crisis was er een groter aanbod van hoogwaardig schuldpapier, omdat meer landen toen een hoge kredietstatus hadden. Ook werden herverpakte hypotheekleningen tot het uitbreken van de kredietcrisis nog als veilig onderpand gezien. De lancering van Eurobonds kan het tekort aan ‘veilig’ onderpand verlichten en beleggers een liquide instrument geven om vermogen in te parkeren. Volgens ECB bestuurslid Benoit Coeuré kunnen gezamenlijke obligaties ook de monetaire unie en de internationale rol van de euro versterken. Toch heeft een dergelijk besluit ingrijpende gevolgen. Gezamenlijk schulden uitgeven betekent namelijk ook dat landen samen verantwoordelijkheid dragen voor een degelijk fiscaal beleid. De introductie van Eurobonds zal dus gepaard moeten gaan met meer Europees toezicht op het begrotingsbeleid van landen. Ervaringen uit het verleden zijn weinig hoopgevend, want onder het Stabiliteits- en Groeipact hielden verschillende grote landen zich ook al niet aan de begrotingsregels. Ook probeerde Italië zich vorig jaar te onttrekken aan de Europese begrotingsregels. Zo lang er geen garantie is dat landen zich allemaal aan de regels houden blijft het risico van een transferunie bestaan. [en dat gaat nooit gebeuren] Volgens de vicepresident van de ECB moet er een open discussie plaatsvinden over Eurobonds. Hij zei daar het volgende over. We zouden niet bang moeten zijn voor een open discussie over de noodzaak van een Europese veilige obligatie. Mits goed ontworpen kan een dergelijke Europese obligatie een referentiepunt worden voor investeerders in de Europese kapitaalmarkt. Daarmee verminder je het risico van een kapitaalvlucht tussen nationale staatsobligaties binnen de Eurozone. Ook verminder je het risico op de bankbalansen.” [het gaat hier om neo-liberale belangen. Voor zekerheden van de financiële partijen, ter meerdere zekerheden voor de kapitaalverschaffers, zeker niet ter bescherming van het gespaarde geld door het volk voor latere uitgaven dan wel de pensioenopbouw. DIT MOET ONDER ALLE OMSTANDIGHEDEN WORDEN VOORKOMEN, zeg ik tegen Baudet] De ECB krijgt er volgende maand met Philip Lane een nieuwe voorstander van Eurobonds bij. Hij zal Peter Praet opvolgen als hoofdeconoom van de centrale bank. Lane heeft vorig jaar al een opzetje gemaakt over hoe een dergelijke lening eruit kan zien. Eerder deze maand hield ook Vítor Constâncio, voormalig vice-president van de Europese Centrale Bank, een pleidooi voor gezamenlijke uitgifte van schuldpapier. [in de praktijk betekenen eurobonds exact waarvoor Thierry Baudet Rutte heeft gewaarschuwd dat de rijkere eurolanden zich garant stellen voor de schulden van de zwakkere landen, zoals in de transferunie wordt bepleit. Wij moeten ons realiseren dat ons spaargeld, onze bezittingen en onze pensioenreserves dan worden ingezet tot meerdere zekerheid voor de schulden van de voornamelijk Zuid-Europese landen ten behoeve van de kapitaalverschaffers, de grote beleggers dus. De waarschuwing van Baudet was heel terecht, Rutte reageerde niet, die hield zijn mond. Of Rutte weet er niets van ofwel hij moet er zijn mond over houden]

Deflatoire schok bedreigt wereldeconomie

Ariel Bezalel, hoofdstrateeg Fixed Income bij Jupiter Asset Management, gaat in op de factoren die achter de de rally’s op de aandelen- en obligatiemarkten van dit jaar zitten. Hij gelooft dat de wereldeconomie kwetsbaar is voor een deflatoire schok. Er is een opvallend verschil in de signalen die dit jaar door zowel de aandelen- als obligatiemarkten gegeven worden. Beide hebben zich hersteld – aandelenmarkten hebben de verliezen van eind 2018 ingelopen, terwijl de markten voor staatsobligaties hebben geprofiteerd van lagere rendementen. Maar economische indicatoren schetsen een gematigde kijk op de wereldeconomie. De Chinese economie vertraagt en in landen rond China, zoals Taiwan, Zuid-Korea en Singapore daalt de export. Daarnaast blijft de economische activiteit in Europa achter. Het is de moeite waard om wat dieper in te gaan op de aandelenrally. De prestaties van cyclische sectoren zoals energie, industrie, materialen en financials blijven achter, en zijn dus eigenlijk een weerspiegeling van de macro-economische zorgen in de obligatiemarkten. De olie- en ijzerertsprijzen stijgen dit jaar sterk, maar dat lijkt meer gedreven te worden door aanbod dan door vraag. Zwakkere inflatiecijfers, een vertraging in de groei van de geldhoeveelheid en het afvlakken of omkeren van de rentecurves vormen nu wereldwijd de uitdaging voor centrale banken. Canada, Australië, Nieuw-Zeeland en Duitsland kondigen nu – net als de VS – pauzes aan bij rentestijgingen, of gaan over tot renteverlagingen. In maart gaf Duitsland zelfs voor het eerst een negatief renderende 10-jarige Bund uit. De vraag komt weer op hoe betrouwbaar de rentecurve is om een recessie te voorspellen (of zelfs te veroorzaken). Historisch gezien heeft een omgekeerde rentecurve in 85% van de keren dat het is voorgekomen een recessie voorspeld. Bezalel denkt dat het op zijn minst een afspiegeling is van hoe vergevorderd de cyclus van vele ontwikkelde markteconomieën is. We bevinden ons in wat in juli de langste bullmarkt in de naoorlogse geschiedenis kan worden. Dat op zichzelf rechtvaardigt al voorzichtigheid en is een sterk signaal om risico’s in de portefeuille af te bouwen. Bezalel denkt dat de wereld kwetsbaar is voor een deflatoire schok. Daarom positioneert hij de portefeuille defensief en rekent op een verdere vertraging van de groei, met het vooruitzicht dat de wereldeconomie zucht onder het gewicht van te veel schulden en een verslechterende demografische situatie, vooral in de ontwikkelde landen. Hij is er al lang van overtuigd dat toenemende bezorgdheid over een wereldwijde vertraging onvermijdelijk een einde zal maken aan kwantitatieve verkrapping in de VS en dat renteverlagingen wellicht op de agenda staan. (bron: MarketUpdate)

Buitenlandse werknemers vervullen zo’n 838.000 banen in ons land

Vakbond CNV wil een noodremprocedure om de komst van arbeidsmigranten te beperken. „Onbeperkt vrij verkeer van werknemers is een illusie die het draagvlak onder Europa ondermijnt.” Bedrijven en sectoren die arbeidsmigranten willen inzetten, moeten voortaan in het bezit zijn van een vergunning. Dat zegt CNV-voorzitter Arend van Wijngaarden. De vakbondsman wil op die manier de komst van arbeidsmigranten beperken. Werkgevers, die buitenlandse werknemers willen halen, moeten voortaan voldoen aan een aantal voorwaarden. Zij moeten onder meer aantonen dat er zeer veel vacatures zijn in de sector: meer dan 50 vacatures op 1000 banen. Bedrijven komen pas in aanmerking voor een vergunning als de loonstijging in de betreffende sector afgelopen drie jaar niet hoger is dan 2%. Verder mag maximaal 20% van het totaal aantal werknemers bestaan uit arbeidsmigranten. Beperking van arbeidsmigratie in bepaalde sectoren is noodzakelijk om het draagvlak voor Europa te behouden. Het vrije verkeer van werknemers was bedoeld om een hoger welvaartsniveau in heel Europa te bewerkstelligen. Maar de tegengestelde ontwikkeling doet zich nu voor: arbeidsmigratie kent veel schaduwkanten. Niet alleen in Nederland, maar ook in Oost-Europa. Tijd om deze ontwikkeling nu een halt toe te roepen”, zegt Van Wijngaarden. In Nederland werken 178.700 Polen, 45.88 Duitsers en 28.400 Belgen. Volgens de CNV-voorzitter heeft arbeidsmigratie negatieve gevolgen. Zo blijven de lonen in ons land kunstmatig laag, omdat werknemers uit het buitenland genoegen nemen met het minimumloon. „Daardoor blijft een loonstijging uit, zoals het geval is in de land- en tuinbouw en de horeca”, aldus van Wijngaarden. „Verder zijn buitenlandse werknemers op een tijdelijk contract goedkoper dan Nederlanders omdat er voor hen minder sociale premies afgedragen hoeven te worden.” Het CNV constateert verder dat wanpraktijken, onderbetaling en misstanden op de werkvloer toenemen als gevolg van arbeidsmigratie. De Inspectie SZW, de vroegere Arbeidsinspectie, concludeert in een rapport dat het aantal onregelmatigheden is toegenomen. „Daaruit komt naar voren dat Oost-Europese arbeidsmigranten nog altijd op grote schaal worden uitgebuit”, aldus van Wijngaarden. Werkgevers geven aan dat ze mensen uit het buitenland halen, omdat er een fors tekort aan personeel is. Critici menen echter dat er nog ruim een miljoen mensen langs de kant staan die inzetbaar zijn. „We moeten onze uiterste best doen om deze mensen weer aan het werk te krijgen. Maar dan moeten we er ook voor zorgen dat het werk aantrekkelijker wordt gemaakt.” Een veelgehoorde oplossing voor de problemen op het gebied van arbeidsmigratie is betere handhaving. „Maar dat is niet genoeg om de wantoestanden op de arbeidsmarkt aan te pakken. Arbeidsinspecties hebben niet genoeg capaciteit om de toenemende problematiek te lijf te gaan”, aldus Van Wijngaarden.

Donald Trump en de financieel/economische besognes

Ik heb al eerder gemeld dat de VS zich mengen in de strijd tussen de soennieten en de sjiieten, tussen de grootmachten Saoedi-Arabië en Iran. Trump heeft gekozen goed geld te gaan verdienen aan de ‘bevriende’ Arabieren door wapentuig te leveren. Arabieren zijn van het brute geweld, de Iraniërs zijn meer de intellectuelen. Trump voelt zich kennelijk meer thuis bij het Koningshuis van Saoed. Hij heeft militair materiaal, de modernst uitgevoerde vliegdekschepen en extra militairen richting Iran gestuurd om Iran onder druk te zetten.

De Amerikaanse president Donald Trump wil buiten het Congres om voor $8 mrd (omgerekend ruim €7,1 mrd) aan wapens verkopen aan Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Jordanië. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo heeft dat bevestigd. Volgens Pompeo wordt het Congres omzeild omdat vertraging leidt tot verhoogde risico’s voor bevriende landen. “Deze wapendeals zorgen voor meer stabiliteit in het Midden-Oosten en helpen onze bondgenoten zich te verdedigen tegen de Islamitische Republiek Iran”, aldus Pompeo in een verklaring. Hij voegde eraan toe dat het omzeilen van het Congres eenmalig is. De regering-Trump zou meerdere commissies van het Congres hebben laten weten dat ze 22 wapendeals met een waarde van ongeveer 8 mrd dollar doorzet zonder dat het Congres daar iets over mag zeggen. Dit is niet ongebruikelijk in noodsituaties. Een aantal leden van het Congres heeft bedenkingen bij deze wapendeals. Ze vrezen onder meer dat de wapens worden ingezet tegen burgers in Jemen. Een door Saoedi-Arabië geleide coalitie strijdt al vier jaar tegen sjiitische Houthi-rebellen die grote delen van Jemen in handen hebben. De Democratische senator Bob Menendez, lid van de Senaatscommissie voor buitenlandse betrekkingen, zei “teleurgesteld, maar niet verbaasd” te zijn. Hij noemt het onbegrijpelijk dat de Verenigde Staten wapens leveren aan autoritaire landen als Saoedi-Arabië. Het Republikeinse Congreslid Jim Risch zegt dat hij gaat onderzoeken of deze actie van de regering wel strookt met de wet. (bron: Sanoma)

President Donald Trump wil met het geld boeren compenseren voor verliezen die zij lijden door de handelsvete, omdat de export van Amerikaanse landbouwproducten naar China sterk is afgenomen. Er lijkt voorlopig ook geen oplossing te komen voor het handelsconflict tussen de economische grootmachten. De Amerikaanse regering trekt nog eens $16 mrd uit voor steun aan de landbouwsector in de Verenigde Staten, die behoorlijk gebukt gaat onder de oplopende handelsstrijd met China. Daarmee komt het totaalbedrag aan overheidssteun aan boeren in de VS sinds het uitbreken van de handelsoorlog op $28 mrd. Het overgrote deel van de miljardensteun wordt in fases uitgekeerd als directe betalingen aan boeren. Een beperkt deel wordt gebruikt voor het opkopen van landbouwproducten die worden verdeeld onder voedselbanken.

De verkoop van nieuwbouwwoningen in de Verenigde Staten is in april flink gedaald, na een forse stijging een maand eerder. Dat meldt het Amerikaanse ministerie van Handel. De verkoop zakte op maandbasis met 6,9%, tot een tempo van 673.000 woningen gemeten op jaarbasis. In maart ging de verkoop met een herziene 8,1% omhoog. Eerder werd voor die maand nog een stijging met 4,5% gerapporteerd. De verkoop in maart lag met 723.000 woningen op het hoogste niveau in elf jaar. De verkoop van nieuwe woningen staat onder druk door de stijgende huizenprijzen, wat zorgt voor een gebrek aan betaalbare woningen. De gemiddelde verkoopprijs steeg vorige maand met 8,8% op jaarbasis naar meer dan $342.000, het hoogste niveau sinds december 2017. Eerder bleek al dat ook de verkoop van bestaande woningen in april was afgenomen.

De bedrijvigheid in de industrie van de Verenigde Staten is in mei minder sterk gegroeid dan een maand eerder. Dat meldt onderzoeksbureau Markit op basis van een voorlopig cijfer. De inkoopmanagersindex voor de Amerikaanse industrie ging naar een stand van 50,6 van 52,6 een maand eerder: eeen stand hoger dan 50 wijst op groei. In de dienstensector was ook sprake van een mindere groei in vergelijking met een maand eerder. De stand van 50,9 was bovendien minder dan de 53,5 die alom werd verwacht. De samengestelde index kwam voor mei uit op een stand van 50,9 tegen 53 in april.

De Amerikaanse bierbranche klaagt dat het beleid van president Donald Trump de sector tienduizenden banen gaat losten. Volgens een onderzoek van het Beer Institute en de National Beer Wholesalers Association waren bierbrouwers en indirect bij bier betrokken bedrijven in de Verenigde Staten in 2016 nog goed voor 2,23 miljoen banen. Vorig jaar waren dat er 40.000 minder. Boosdoener is de handelsoorlog van Trump. Door de verhoogde handelstarieven is aluminium een stuk duurder geworden, waardoor de kosten van bierblikjes flink zijn gestegen. “Elke brouwer beslist zelf hoe hij die kosten kan absorberen, of het nu gaat om het verhogen van prijzen, het afstoten van werknemers of het uitstellen van innovatie en uitbreiding”, aldus het Beer Institute. Het gaat om een pijnlijke klacht, aangezien Trump zich juist al jaren hard maakt voor extra banen in de VS. Toch is Trumps beleid niet het enige probleem voor de bierbranche. De totale consumptie van bier, wijn en sterke drank in de VS loopt ook al een paar jaar licht terug. Over de gehele linie zit de Amerikaanse werkgelegenheid overigens sterk in de lift. De werkloosheid in de VS is momenteel het laagst in bijna vijftig jaar.

De Verenigde Staten overwegen heffingen in te voeren tegen landen die kunstmatig de wisselkoers van hun munt ten opzichte van de dollar laag houden. De Amerikaanse minister van Handel Wilbur Ross wil met dit voornemen „een tegenwicht bieden aan valutasubsidies die schadelijk zijn voor de Amerikaanse industrie en Amerikaanse werknemers.” Ross sloot met zijn woorden aan op eerdere uitspraken van minister Steven Mnuchin van Financiën. Die zei vorige maand dat de insteek van de VS steeds is om te zorgen voor “eerlijke concurrentie”. Dat betekent bijvoorbeeld dat China wisselkoersen niet zou moeten gebruiken om zijn producten op de internationale markt aantrekkelijk geprijsd te maken. Ook moeten de afspraken met China volgens Mnuchin goed zijn voor bijvoorbeeld Amerikaanse werknemers en boeren.

Het Amerikaanse ministerie van Handel heeft de restricties tegen producten van het Chinese telecombedrijf Huawei met 90 dagen, tot 19 augustus, uitgesteld. Het ministerie zei dat het uitstel nodig was om contractuele verplichtingen na te komen. Daarnaast geeft het Huawei de tijd om software-updates door te voeren bij bestaande toestellen. De verklaring van het ministerie benadrukte dat het uitstel niets verandert aan de beslissing van president Trump om Huawei uit veiligheidsgronden op de zwarte lijst te plaatsen. De restricties worden 90 dagen niet ingevoerd om Huawei en zijn partners tijd te geven om „de bestaande en operationele netwerken en toestellen, waaronder software-updates, in stand te houden en te ondersteunen, zoals is overeengekomen in contracten en overeenkomsten van voor 16 mei.” Na de sancties voor het Chinese techbedrijf Huawei, zou de Amerikaanse regering soortgelijke maatregelen overwegen tegen het Chinese videosurveillancebedrijf Hikvision en een aantal andere Chinese techbedrijven. 

Huawei staat op een Amerikaanse sanctielijst, waardoor Amerikaanse bedrijven beperkt worden in het zakendoen met Huawei. De Amerikanen beschuldigen China ervan de netwerken van Huawei te gebruiken om te spioneren. Huawei ontkent dat dit mogelijk is en zegt dat alle apparatuur veilig te gebruiken is. Hikvision zegt dat het kan overleven zonder producten uit de VS, zoals Huawei ook al eerder reageerde. Het Chinese bedrijf zegt overigens ook dat het nog niets heeft gehoord over een Amerikaanse zwarte lijst. “Zelfs als de Verenigde Staten stopt met leveren aan ons, kunnen we dat oplossen via andere leveranciers”, aldus een bestuurder van Hikvision. De meeste leveranciers van Hikvision zijn al gevestigd in China. Hikvision heeft een marktwaarde van ruim $37 mrd en noemt zichzelf de grootste fabrikant van videosurveillanceapparatuur.  Als Hikvision op een zwarte lijst zou worden gezet, zou het moeilijker worden voor het bedrijf om Amerikaanse technologie te kopen en moeten Amerikaanse bedrijven eerst goedkeuring van de overheid krijgen voordat zij onderdelen leveren aan het bedrijf, schrijft onder meer de NYT.

En ineens was alles mis. Nog geen drie weken geleden hadden de aandelenbeurzen alle wind in de zeilen met meevallende bedrijfsresultaten, mooie macro-economische cijfers en een spoedig einde van de handelsoorlog. Van het ’Goudlokje’-scenario van toen zijn beleggers nu in een perfecte storm beland. Vooral het spook van de handelsoorlog jaagt handelaren op dit moment schrik aan. De taal die Peking uitslaat richting de Verenigde Staten is niet mis te verstaan: „Amerika moet zijn misstappen corrigeren, en de gesprekken kunnen alleen doorgaan op basis van gelijkheid en onderling respect.” Er moet nog heel wat water door de Yangtze, wil China überhaupt weer aan tafel komen zitten. Laat staan een handtekening zetten onder een handelsakkoord. De eerste rimpeling die kon wijzen op een storm, kwam in twee tweets van Donald Trump zelf. Amerika verhoogde plots de importheffingen op honderden miljarden aan Chinese producten. Het kostte aandelenbeurzen wereldwijd in één ochtend €1200 mrd aan waarde. En toen kwam de kwestie Huawei daar nog bovenop. Voor het eerst in de Chinees-Amerikaanse handelsoorlog werd er niet met hagel geschoten met importheffingen op een groot aantal productgroepen, maar richtte Washington het vizier met scherp op één bedrijf. Het Chinese Huawei stond er al langer slecht op door de vermeende mogelijkheid dat Peking via het bedrijf dataverkeer zou kunnen bespioneren, maar nu bestempelt de regering-Trump de telecomreus als een regelrechte ’bedreiging voor de staatsveiligheid’. En dat betekent weer dat geen enkel Amerikaans bedrijf nog zomaar handel mag doen met Huawei – onder meer Google (Google Maps, You Tube, Android) en Qualcomm verbraken direct zo goed als alle banden. In hun kielzog volgden bedrijven op andere continenten, die bang zijn voor Amerikaanse sancties als ze wel met Huawei blijven samenwerken. In Groot-Brittannië lijkt chipfabrikant ARM zich nu ook op te maken voor een boycot. Dat zou de nekslag voor de telecomreus kunnen zijn. Peking is des duivels dat deze parel van de BV China zó wordt aangevallen. Van alle ’misstappen’ die Amerika zou moeten corrigeren, is de banvloek op Huawei de eerste. De vraag is wat de volksrepubliek allemaal kan doen als de Amerikanen voet bij stuk houden. De grootste vrees: stoppen met de export van zeldzame metalen. In het ergste geval kan Peking zo de complete Amerikaanse economie lamleggen. In juni moeten de plooien zijn gladgestreken, maar analisten hebben daar een hard hoofd in. „De kans dat de patstelling langer duurt is toegenomen, net als de kans op extra importheffingen”, noteert Goldman Sachs. De Japanse bank Nomura noemt zelfs ’totale escalatie’ als reële mogelijkheid. Een handelsoorlog is tot daaraan toe, als het de rest van de wereldeconomie voor de wind zou blijven gaan. Deze week moest blijken of Europese bedrijven goede hoop hebben op een mooie tweede helft van 2019. Dat viel tegen: de PMI-index voor de industrie in de eurozone blijft – net aan, maar toch – onder de 50 hangen. Het glas van de inkoopmanagers is halfleeg in plaats van halfvol, en daar was niet op gerekend – zeker ook niet omdat Donald Trump nog even wacht met het invoeren van importheffingen op auto’s en auto-onderdelen. Dat zou de Europese industrie een duwtje moeten geven, maar dat duwtje is er niet of niet hard genoeg. Natuurlijk hebben bedrijven nog altijd een mooi eerste kwartaal achter de rug, en blijven de rentes bij centrale banken extreem laag. Maar de angst voor forse economische tegenwind is in drie weken flink toegenomen, en dat doet beleggers meer pijn dan ze drie weken geleden hadden kunnen vermoeden. (bron: DFT)

Trump is een bedreiger, een straatvechter, een leugenaar, hij is onbetrouwbaar en echte vrienden heeft hij niet en krijgt ze ook niet. De oorlogsretoriek van Trump aan het adres van Iran wordt dreigender: “Als Iran wil vechten, dan zal dit het officiële einde betekenen van Iran. Bedreig nooit opnieuw de Verenigde Staten”. Mijn eerste reactie is dan heeft Iran de VS bedreigt en hoe ernstig moet dat worden genomen. Hoe groot is de invloed van de kroonprins en de machthebbers in Riyad? Teheran reageerde op de dreigtweet van Trump met ‘een genocidale schimpscheut’ en een verwijzing naar de wereldgeschiedenis, waarin de Perzen lang een hoofdrol speelden. Javad Zarif, de minister van Buitenlandse Zaken van Iran, vergeleek Trump met Alexander de Groote en Djenghis Kahn, die er nooit in slaagden de Perzen langdurig te onderwerpen. De Iranezen denken de tactiek van Trump wel in beeld te hebben. Eerst dreigen en pas daarna praten, waarmee Trump dan de doelstellingen wil bereiken die hij voor ogen heeft. Noord-Korea bedreigde hij met ‘vuur en woede’, stuurde een vliegdekschip en toen hij de tijd rijp achtte voor een tweegesprek nodigde hij Kim uit. Maat dat leverde geen positief resultaat op omdat Trump te weinig wisselgeld op zak had om Kim over de streep te trekken. Trump wilde met een fooi een vermogen binnenhalen. Kim stapte op en liet Trump achter met lege handen. Ook in het dossier Iran volgt Trump deze lijn. Alleen de opperste leider Khamenei weigerde een uitnodiging van Trump voor een gesprek. Hij zei eerder over Amerikanen “onderhandelingen met Amerikanen zullen de problemen niet oplossen omdat zij op de eerste plaats leugenaars, onbetrouwbaar, sluw en verradelijk zijn.” Ik verwacht wel dat de VS de spanning verder zullen opvoeren, maar moeten ook rekening houden dat als het olietransport in het Midden Oosten gaat stagneren, de olieprijs verder zal stijgen. Dat vormt dan een bedreiging voor de wereldhandel en de economische groei. En het is ook de vraag in hoeverre hij de sancties gaat uitvoeren die zijn opgelegd aan landen die met Iran handel drijven, zoals de EU, en met boetes gaat bestraffen. Trump is de gevaarlijkste leider van de Westerse wereld. Pas op die man, volg hem in al zijn stappen en uitspraken. Ik vertrouw de man voor geen cent.

In het pokerspel tussen Donald Trump en de Democraten in het Congres heeft de Amerikaanse president de inzet flink verhoogd. Twee biljoen dollar staan er op het spel, te besteden aan infrastructuur. Maar een woedende Trump kondigde aan dat dat hij daar niets meer over wil horen zo lang er onderzoeken naar hem lopen. Het was het dramatische begin van een dag waarop hij ook nog eens slecht nieuws kreeg over een van die onderzoeken: een rechter in New York vindt dat twee banken informatie over zijn rekeningen aan het Congres mogen geven. Trump had een afspraak met de Democratische leiders in het Congres: Nancy Pelosi, de voorzitster van het Huis van Afgevaardigden, en Chuck Schumer, de leider van de Democratische minderheid in de Senaat. Het zou een vervolg zijn op een ontmoeting van drie weken geleden. Destijds zei Trump, tot verbazing van de Democraten en tot ontzetting van veel Republikeinen, dat hij een akkoord wil over twee biljoen dollar voor herstel en nieuwbouw van bruggen, wegen en vliegvelden. [dat nieuws heb ik in mijn vorige blog als gemeld] Volgens Schumer zou je mond zijn opengevallen als je had gezien wat er gebeurde in het Witte Huis. De bijeenkomst duurde echter maar een minuut of drie. Trump kwam binnen, schudde geen handen, bleef staan en ventileerde zijn woede over een uitspraak van Pelosi eerder die ochtend, tegenover haar fractie. “De president is dingen in de doofpot aan het stoppen”, had Pelosi gezegd. Ze verwees daarmee naar de weigering van het Witte Huis mee te werken aan de elf onderzoeken die verschillende commissies van het Huis van Afgevaardigden naar hem doen. Volgens medewerkers van de president was hij daar woedend over en besloot hij de vergadering alleen te gebruiken om Pelosi en Schumer een uitbrander te geven. Direct daarna gaf hij een persconferentie in de tuin van het Witte Huis, waarin hij vertelde wat hij tegen de Democraten gezegd had: “Zorg dat het afgelopen is met die nep-onderzoeken, en dan praten we verder.” Volgens Schumer “zou je mond zijn opengevallen als je had gezien wat er gebeurde in het Witte Huis.” Hij herinnerde eraan dat drie weken geleden, toen er met Trump nog wel te praten viel over infrastructuur, dezelfde onderzoeken ook al liepen. “Nu hij gedwongen was om te zeggen waar hij het geld vandaan haalt, moest hij wel wegrennen. En hij kwam met dit van tevoren bedachte excuus.” Pelosi reageerde met een persoonlijke aanval op de president: “Om een of andere reden, misschien gebrek aan zelfvertrouwen van zijn kant, was hij niet tegen de grote uitdaging opgewassen. Hij was niet echt respectvol. Hij paste, en ik vraag me af waarom. Maar in elk geval bid ik voor de president van de Verenigde Staten, en ik bid voor de Verenigde Staten.” Wie wil kan in de gebeurtenissen een overwinning voor Trump zien. Tijdens de vergadering die ochtend met de Democratische fractie, waarin Pelosi de gewraakte opmerking over Trump maakte, had ze zich krachtig verzet tegen de groeiende roep om impeachment. Een afzettingsprocedure, daar is ze van overtuigd, zal veel gematigde Democratische kiezers te ver gaan. Dat kan de partij zetels kosten in november 2020. Vooral in districten die tot nu toe vaak Republikeins stemden, maar uit onvrede met de Republikeinen en hun president een Democraat naar Washington stuurde. Het zou zelfs Trump aan een tweede termijn in het Witte Huis kunnen helpen. En dat allemaal voor een procedure die na een impeachment door het Huis eindigt in de Senaat, waar dan de Republikeinse meerderheid Trump vermoedelijk zal vrijspreken van alle beschuldigingen. Door zijn onverzoenlijke houding tegen alle onderzoeken, en nu zelfs het gijzelen van twee biljoen dollar, om maar te zwijgen van vorderingen op andere gebieden, brengt Trump de Democraten in de verleiding om toch tot impeachment over te gaan, en daarmee die zware politieke prijs te betalen. De tegenovergestelde theorie is, dat Pelosi impeachment inmiddels ook ziet als iets onvermijdelijks, maar dan wel wil dat het zonneklaar is dat de Democraten niet anders konden. Het is nu tenminste voor iedereen duidelijk dat het de president is die vooruitgang op het gebied van infrastructuur blokkeert, omdat hij zijn persoonlijke belang vooropstelt. Met haar kritiek op Trump op de juiste momenten, breed uitgemeten in de nieuwsprogramma’s waar de president elke ochtend en avond uren naar kijkt, heeft ze hem precies gekregen waar ze hem wilde hebben. Maar ook zonder plaagstoten van de Democraten is er voor Trump reden genoeg om zich steeds meer belaagd te voelen. Zo besloot een rechter in New York dat de banken Deutsche Bank en Capital One gegevens over zijn geldzaken aan het Congres geven. Trump en zijn drie oudste kinderen hadden een verbod daarop geëist, maar de rechter vindt het opvragen van de gegevens door het Congres een normale uitoefening van het onderzoeksrecht van het parlement. Maandag had een rechter in Washington hetzelfde gezegd over gegevens van het accountantskantoor van Trump en zijn bedrijven. Tegen beide uitspraken zal Trump vrijwel zeker in beroep gaan. Succes heeft Trump tot nu toe wel met het geheim houden van zijn belastingaangiften. Wettelijk mag het Congres elke aangifte opvragen, zonder daarvoor een reden te hoeven geven, maar het Ministerie van Financiën weigert Trumps aangiften van de laatste zes jaar af te staan. Volgens minister Steven Mnuchin is er ‘geen legitiem wetgevend doel’ mee gediend. Dat kan Mnuchin op een aanklacht komen te staan wegens minachting voor het Congres. Maar de kans is klein dat Trumps Minister van Justitie, William Barr, zijn collega daarvoor zal vervolgen. Barr zelf is trouwens al door een commissie van het Huis officieel van minachting beschuldigd omdat hij niet de volledige inhoud van het Rusland-rapport van speciaal aanklager Robert Mueller wil vrijgeven. Het voltallige Huis moet zich daar nog over uitspreken, maar bang voor straf hoeft Barr niet te zijn. Sommige Democratische Congresleden pleiten er voor, weigerachtige ministers of getuigen dan maar rechtstreeks te dwingen tot meewerken, bijvoorbeeld met boetes. Die bevoegdheid heeft het Congres nog nooit in de geschiedenis gebruikt. Wel werd een enkele keer iemand gearresteerd en vastgehouden voor het laatst in 1934. Maar als het om Trumps belastingaangiften gaat, hoeft dat misschien allemaal niet. Want de staat New York schiet te hulp. Trump woonde in de stad New York tot hij president werd. Veel van zijn bedrijven, en zijn (na schandalen opgeheven) Trump Foundation, zijn er nog steeds gevestigd. Iedere keer dat hij landelijk aangifte deed, moest hij ook een aangifte indienen voor de inkomsten- en winstbelasting van de staat New York. Die documenten zijn vrijwel gelijk. Volgens een wet die in New Yorks hoofdstad Albany werd aangenomen, mag het voortaan het Congres de gegevens opvragen als het daar een goede reden voor heeft. Een dag eerder nam dat parlement in Albany ook al een wet aan die het mogelijk maakt om gratieverlening door de president te omzeilen. Als iemand een misdaad heeft gepleegd, maar vanwege zo’n pardon door de federale overheid niet gestraft wordt, kunnen de aanklagers van de staat alsnog optreden. Het gaat dan natuurlijk alleen om misdaden volgens de wetten van New York, gepleegd in New York. Bijvoorbeeld, zo is de gedachte, in Trump Tower. (bron: Trouw)

De problemen van Huawei stapelen zich op. De Amerikanen zetten andere staten onder druk om geen Chinese apparatuur in mobiele netwerken toe te laten en snijden het bedrijf sinds deze week ook af van Amerikaanse technologie voor smartphones. Als deze maatregelen zo hard worden doorgevoerd als het nu lijkt, dan wordt het voor de Chinezen moeilijk. Huawei zegt nog voor drie maanden aan componenten op voorraad te hebben, maar zal toch Amerikaanse technologie nodig hebben. Ook als de leverancier geen Amerikaans bedrijf is. NXP, de Duitse chipmaker Infineon, de Japanse producenten Toshiba en Panasonic kunnen daarom sommige producten niet meer leveren. Zelfs zijn Chinese chipleverancier HiSilicon wordt getroffen, omdat het indirect Amerikaanse technologie gebruikt. Huawei werkt al aan een eigen besturingssysteem dat Android zou kunnen vervangen, maar of dat een volwaardig alternatief oplevert, valt te betwijfelen. Daarvoor moeten voor alle apps aparte versies worden gelanceerd en dat zullen vast niet alle appmakers buiten China doen.

Klimaatplannen

Ik ben er een groot voorstander van dat we de doelstellingen zoals die staan verwoord in het Verdrag van Parijs staan verwoord, in heroverweging nemen. Het wordt steeds meer duidelijk dat de wereld wordt opgezadeld met een pakket van eisen die wordt opgedrongen door klimaatwetenschappers zonder dat daaraan een bredere wetenschappelijke onderbouwing is gegeven. Ik deel het standpunt niet van Frans Timmermans dat we nu snel aan de slag moeten met de uitvoering van de klimaatdoelstellingen. Het zegt veel over wat wij van hem als politicus mogen verwachten: een man met een beperkte scoop. Een bedreiger voor onze samenleving. Voor alle duidelijkheid: ik ben een groot voorstander van het terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen en het terugbrengen van de uitstoot van CO2. Maar wij zijn een klein land dat slechts het 1:25000 deel van de CO2-uitstoot mondiaal voortbrengt. Er zijn veel win-win doelstellingen, die met relatief weinig geld zijn te realiseren door het bedrijfsleven, de overheid en de bevolking. Dat moeten we snel ter hand nemen zonder dat daarmee grote schade wordt toegebracht aan onze samenleving. Maar daar moet wel een breed gedragen draagvlak voor zijn. De financiële lasten ervan moeten voor de burgers wel op te brengen zijn. Daarvoor zal de netto inkomen in verhouding moeten meestijgen, hetzij door verlaging van de belastingen en heffingen, dan wel forse netto loonsverhogingen. Over de gas-transitie ben ik duidelijk: het voorstel van klimaattafel 5 is onuitvoerbaar. Energie-neutrale nieuwbouw: prima, woningen gebouwd na 2008 overzetten naar energielabel A uitvoeren: oké, zonnepanelen en windmolens plaatsen subsidiëren en ondersteunen: doen. Maar alle woningen gebouwd voor 2008 niet verplichten tot een – veel te dure – gas-transitie. De totale uitstoot van CO2 die dat veroorzaakt is de eerste 30 jaar draagbaar en opgelost. Daarbij komt dat ik verwacht dat de wetenschap en de techniek oplossingen vinden voor de problematiek, die momenteel nog niet in beeld zijn. Dat kan de overheid gaan subsidiëren. Het probleem behoeft helemaal niet zo dramatisch te zijn als nu wordt geschetst, als er maar met gezond verstand wordt geregeerd.

De verkoop van trucks zal de komende jaren onder meer afnemen als gevolg van onzekerheid rond de milieuzones in steden. Dat blijkt uit onderzoek van ING. „Veel steden willen toe naar nul-uitstoot van autoverkeer in 2025. Dat zorgt voor onzekerheid bij investeringen, omdat deze trucks er nog amper zijn. Jumbo en Albert Heijn testen er al mee, maar die zijn speciaal voor hen gemaakt”, zegt transporteconoom Rico Luman van het onderzoeksbureau van ING. In het klimaatakkoord staat dat er vanaf 2025 dertig tot veertig steden uitstootvrij beleverd moeten worden. Er rijden nu slechts 150 uitstootvrije elektrische en waterstoftrucks rond in Nederland. Dat zou op basis van de huidige milieuplannen versneld moeten doorgroeien naar 5000 stuks. „Dat is ambitieus, bovendien is er ook geen duidelijkheid over de prijs. Een ander ding is dat de nieuwste generatie diesel in de steden tot 2030 nog toegestaan blijft”, aldus Luman. De verkoop van zero-emissie trucks ligt dit jaar naar verwachting onder de 1%. Pas over een paar jaar zullen deze trucks in grotere getallen van de band rollen. De afkoeling van de truckmarkt wordt verder in de hand gewerkt doordat er de afgelopen jaren al flink is geïnvesteerd. Die volgen op een aantrekkende economie, nadat tijdens de economische crisis het wagenpark flink werd uitgedund. Een ander probleem is beschikbaar personeel, aldus Luman. „Transporteurs willen eerst de mensen werven en dan pas het materieel. Chauffeurs profiteren van de arbeidsmarktkrapte: ze krijgen niet alleen meer betaald, ook worden trucks, om chauffeurs te binden, vaker uitgerust met luxe opties of valt de keuze op duurdere varianten.”

Column Vermeend & van der Ploeg

Ook deze week citeer ik weer graag uit dit column op DFT: https://www.telegraaf.nl/financieel/3643625/column-we-gaan-onzekere-tijden-tegemoet. <citaat> Dit weekend over lijstjes waarop de afzwakkende wereldeconomie op de eerste plaats staat. Op twee staat de toenemende economische en geopolitieke onzekerheid in de wereld. Door de escalerende handelsoorlog tussen de VS en China is deze nog verder toegenomen. De economische schade die dit handelsconflict veroorzaakt, raakt niet alleen deze giganten, maar ook steeds meer andere landen. Op de lijstjes staan ook het groeiende verzet tegen globalisering en vrijhandel en de opmars van protectie. Mede door het America First beleid van Donald Trump kiezen steeds meer landen voor een beleid waarbij vrijhandel wordt ingeperkt door maatregelen waarbij eigen burgers en bedrijven beschermd worden tegen buitenlandse concurrenten. Opvallend zijn twee andere trends die genoemd worden. Daarbij gaat om de onvrede in steeds meer landen over de toenemende inkomens- en vermogensongelijkheid en het afkalvende vertrouwen in de techwereld. Volgens recente internationale studies zal deze internationale trend, waarbij de kloof tussen arm en rijk wordt vergroot, alleen maar toenemen. Een belangrijke oorzaak is de digitalisering en robotisering van economieën. Daarvan profiteren vooral kapitaalbezitters. Voor de gemiddelde werknemer en zelfs voor veel hoger opgeleiden zit er weinig in het vat. In de westerse industrielanden worden laag opgeleiden het zwaarst getroffen, maar krijgen ook middelbaar opgeleiden last van deze kloof. De andere ontwikkeling is het snel dalende vertrouwen in de Amerikaanse techbedrijven, zoals Google, Facebook, Apple en Amazon. [hier wil ik attenderen op een ongewenste ontwikkeling van Facebook. Het project waarover het gaat heet Project Libra. Facebook maakt een stablecoin die door fiat is gedekt. FB werft op dit moment ‘tientallen financiële bedrijven en online handelaren’ om dit ecosysteem van cryptogeld, genaamd globalcoin (wereldmunt), te kunnen gaan ondersteunen. De focus van Facebook lijkt te liggen op het verwerken van overschrijvingen en betalingen. De globalcoin wordt gerelateerd aan de Amerikaanse dollar] Wie de thema’s op deze lijstjes beziet, vraagt zich af of er tijdens de conferenties van denktanks over dit onderwerp ook oplossingen worden aangedragen. Nee, niet echt. Bij het conflict tussen de VS en China speelt de wereldmachtspositie op het terrein van de nieuwste technologieën een belangrijke rol. Dat is ook de reden voor Trump om de Chinese telecomgigant Huawei op de zwarte lijst te plaatsen. Hij verdenkt het bedrijf van spionage in opdracht van de Chinese regering. China ontkent, maar volgens techexperts is Trump ook al te laat. [Trump verdenkt, hij heeft dus geen harde bewijzen dat Huawei dat ook inderdaad doet. Anderzijds plegen de Amerikanen ook op grote schaal spionage-activiteiten. Dat de technische voorsprong van Huawei Trump een doorn in het oog is wil en hij, tegen elke prijs, tijd wil winnen voor de Amerikaanse techbedrijven om die achterstand in te lopen, is overduidelijk. Hij mijdt daarbij geen enkel middel, zoals sancties voor bedrijven die handel blijven drijven met de getroffen bedrijven in de hele wereld. Hij loopt met dit beleid wel twee risico’s: de eerste is dat Amerikaanse bedrijven nu bij Europese bedrijven, tegen hogere inkoopprijzen gaan inkopen, hetgeen niet direct tot betere resultaten leidt; de tweede is dat hij de Chinezen, uit noodzaak, zal aanzetten nieuwe software te gaan ontwikkelen voor b.v. android. Dat kan Google schade toebrengen op termijn. Trump is een korte termijn denker, de Chinezen denken veel meer op de langere termijn] Bekend is dat China altijd heeft geprobeerd intellectuele eigendom te stelen, maar de afgelopen jaren heeft China honderden miljarden geïnvesteerd in innovatieve technologieën en gaat daarmee in snel tempo door. Ook de Chinese universiteiten worden steeds excellenter. Op de wereldmarkt is al zichtbaar dat China de VS op verschillende technologische terreinen aan het overvleugelen is. Bovendien verschijnen in de internationale pers berichten dat Peking zal terugslaan met de zogenoemde nucleaire optie: het op grote schaal verkopen van Amerikaanse staatsobligaties. Deze mogelijke escalatie zal de wereldeconomie hard treffen en volgens economische denktanks tot een internationale recessie kunnen leiden. De groei van de wereldeconomie zakt in en in steeds meer landen zien we lagere groeicijfers. Ook de economische onzekerheid speelt daarbij een rol. Zo bleek deze week uit de nieuwste cijfers dat het economische herstel in de eurozone uit het eerste kwartaal niet doorzet. Door de handelsoorlog tussen de VS en China en het risico op een harde Brexit is de kans op een mooi herstel alleen maar afgenomen. De Europese economie krijgt ook steeds meer last van hoogoplopende conflicten van Brussel, maar ook EU-landen, met Amerikaanse techgiganten. Deze spitsen zich toe op hun ongekende machtspositie, het ontwijken van belastingen en het schenden van privacyregels. Ook in de VS zien we dat er, vooral van de kant van de Democraten, voorstellen worden gedaan om deze positie in te perken. Veel sprekers op de congressen, die wij bezochten, voorspelden dat de invloed van deze giganten, ook los van conflicten en deze voorstellen, zal afnemen doordat in veel landen hun bedrijfsimago fors is aangetast en in de publieke opinie een trend zichtbaar is die zich keert tegen dit type concerns. Nationale regeringen zijn niet in staat om oplossingen aan te dragen voor de hier genoemde onzekerheden en thema’s. Dat was ook de weinig verrassende uitkomst van onze congressen, waarbij de teneur tevens was dat Europa zowel ten opzichte van de VS als China, een eigen economische koers moet varen. Volgens de meeste economische experts heeft de EU in potentie voldoende concurrentiekracht om in de internationale concurrentiestrijd overeind te blijven. Daarvoor zijn wel veel meer investeringen nodig in digitalisering en nieuwe technologieën en een intensievere samenwerking tussen de EU-landen. </citaat>

Een storm in een glas water

Iedere week vinden in Groningen wel lichte aardschokken plaats. In de laatste 3 weken vijftien. Veertien zeer lichte trillingen. Deze week een beving van de magnitude 3.4 op de schaal van Richter. Die valt onder licht: Veel mensen nemen trillingen als van een voorbijrijdende vrachtwagen waar; tegen elkaar staande glazen rinkelen; hooguit zeer lichte schade mogelijk, zoals losse dakpannen. De zwaarste in Nederland was in 1992 in Roermond met 5.8. Minister Wiebes sprak van een bevinktje, Rutte berispte hem: een pijnlijke uitglijder. Dat zegt meer over Rutte dan over Wiebes. Rutte moet zijn mond houden over zaken waar hij geen verstand van heeft (en dat zijn er veel).

Politieke peiling van de Hond

VVD blijft de grootste met 25 zetels; FvD verliest er 3 en komt nu op 24; PvdA +1 op 16; GL +1 op 16; CDA 15; 50+ +1 op 5 en Overige (wie dat ook moge zijn) +1 op 2. De definitieve uitslag van de verkiezingen voor het Europees Parlement worden op 26 mei bekendgemaakt. Aanstaande vrijdag wordt bekend of er kandidaten met voorkeursstemmen zijn gekozen. Pas later in het traject wordt bepaald naar wie de drie zetels gaan die vrijkomen als de Britten definitief uit de EU stappen.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 24 mei 2019; week 21: AEX 557,21; Bel20 3472,34; CAC40 5.316,51; DAX30 12.011,04; FTSE 100 7.277,73; SMI 9.666,89; RTS (Rusland) 1279,11; DJIA 25.585,69; NY-Nasdaq 100 7.300,96; Nikkei 21.117,22; Hang Seng 27.353,93; All Ords 6.545,60; SSEC 2.852,99; €/$1,120649; BTC/USD $8085,5; 1 troy ounce goud $1284,60; dat is €36.832,09 per kilo; 3 maands Euribor -0,311% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,372%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,081%; 10 jaar VS 2,3264%; 10 jaar Belgische Staat 0,374%, 10 jaar Duitse Staat -0,11%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,4%, 10 jaar Japan -0,0738%; 10 jaar Italië 2,553%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,689.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden redelijk stabiel tot hier en daar licht dalend, de goudprijs steeg licht en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier deze week weer verder daalde terwijl de 5-jarige negatieve rente verder steeg . Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,14%; Japan 0,4992%; Duitsland 0,545%; Nederland 0,587%; Frankrijk 1,354%; GB 1,528%; Canada 1,8928%; Spanje 2,022%; VS 2,758%; Italië 3,548%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,55%; Duitsland -0,519%; Nederland -0,49%; Denemarken -0,49%; Frankrijk -0,317%; Japan -0,1742%; België -0,19781%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 25052019/480 Rutte is ‘een volger’, geen leider

UPDATE 18052019/479 De mondiale economische groei zwakt verder af

De OESO spreekt ……

De groei in veel grote economieën van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) is aan het afzwakken. Dat schrijft deze denktank in een rapport. Volgens de OESO is sprake van afzwakkende groei in de Verenigde Staten, Japan, Canada, Groot-Brittannië en het eurogebied als geheel, met onder meer Duitsland en Italië. Daarnaast ziet de organisatie stabiele groei in de industrie van China, terwijl ook stabiele groei wordt gezien voor India en Rusland. In Brazilië trekt de groei ook aan.

Trump slaat opnieuw toe: hij speelt bluf-poker

China zal zonder handelsdeal met Amerika hard worden geraakt doordat bedrijven het land te duur gaan vinden, zo liet de Amerikaanse president Trump weten via een twitter-bericht. Trump benadrukte dat het China er alles aan gelegen moet zijn om een handelsdeal met de VS te sluiten. Producten van Chinese makelij zullen volgens Trump te duur worden. ,,Jullie hadden een goede deal. Deze was bijna rond”, sneerde Trump in de richting van Peking. Ook waarschuwde hij China om geen actie te ondernemen na de recente verhoging van de Amerikaanse importtarieven op Chinese producten. Een tegenzet van China zou volgens Trump alleen maar averechts werken. Volgens Trump kunnen tarieven worden vermeden als fabrikanten hun productie van China naar elders verplaatsen. Verder zijn Amerikaanse consumenten volgens Trump niet bereid om voor de verhoging van invoerrechten te betalen. De Chinese munt, is na deze uitspraken verder onder druk gekomen vanwege de vrees voor een verdere escalatie van het handelsconflict tussen China en de VS. De Chinese aandelenmarkt in Sjanghai moest na deze tegenvaller 1,7% terrein prijsgeven door het afgenomen vertrouwen in het sluiten van een handelsdeal tussen beide economische grootmachten. Volgens handelaren zal het lastig zijn om de financiële markten kalm te houden als er in de komende maanden geen vooruitgang wordt geboekt in de handelsbesprekingen tussen Amerika en China. Trump heeft afgelopen weekend Robert Lighthizer opdracht gegeven om handelstarieven in te stellen op alle resterende goederen die uit China worden geïmporteerd. Volgens de handelsgezant is de waarde van de goederen waarvoor de handelstarieven gaan gelden ongeveer $325 mrd. Trump zei op Twitter dat het gaat om handelstarieven van 25 procent op de resterende uit China geïmporteerde goederen. China en de Verenigde Staten onderhandelden de afgelopen dagen in Washington over handelskwesties, maar dat heeft nog niet geleid tot een oplossing in het handelsconflict. Volgens de Chinese vicepremier Liu He is afgesproken om in Peking verder te praten. Hij noemde de gesprekken in Washington „eerlijk” en „constructief.” De Amerikaanse president Donald Trump stookte het handelsvuurtje op met de waarschuwing dat het land ook niet met tegenmaatregelen moet komen. Dat zal ze bezuren. Ook al omdat Trump en zijn Chinese collega Xi Jinping elkaar waarschijnlijk pas tijdens een G20-top in Japan eind juni zullen ontmoeten, is een handelsdeal ver weg. Analist Justin Blekemolen van broker Lynx stelt dat de opgelopen spanningen niet alleen op de aandelen- maar ook op de valutamarkten terug te zien zijn. „We zien de Japanse yen oplopen en de Chinese yuan wegglijden.”

Peking heeft laten weten vanaf 1 juni de tarieven op $60 miljard aan Amerikaanse producten naar 25% te verhogen, zo meldde het Chinese ministerie van Financiën. Ook werd bekend dat de bestellingen van vliegtuigbouwer Boeing mogelijk worden uitgesteld. Verder liet China weten te overwegen om het kopen van agrarische producten uit de VS, zoals sojabonen en tarwe, stop te gaan zetten. (bron: DFT)

Een goede afloop in het handelsconflict tussen VS en China neemt met dag af

Hoewel een gunstig scenario nog steeds mogelijk is, neemt de kans daarop in het handelsconflict tussen VS en China met dag af, zo zo stelt Stefan Kreuzkamp, hoofd beleggingsstrategie (CIO) van DWS. Kreuzkamp benadrukt dat lange tijd de verwachting was dat de handelsbesprekingen tussen China en VS toch zouden uitmonden in een handelsdeal. „Het moment waarop er voor beide partijen geen bevredigende uitweg meer is, nadert echter met rasse schreden en dat heeft grote gevolgen.” Volgens Kreuzkamp moeten markten zich opmaken voor een lange loopgravenoorlog met Amerikaanse beursgenoteerde bedrijven in de vuurlijn. Hij wijst er op dat president Trump blind lijkt voor de Chinese drijfveren om wel tot een handelsdeal te komen, waardoor de kans op inschattingsfouten aanzienlijk wordt vergroot. De ingrijpende gewijzigde Amerikaanse visie op de handel sinds het aantreden van Trump speelt daarbij een belangrijke rol, stelt Kreuzkamp. De recente ontwikkelingen kunnen in zijn optiek er voor zorgen dat de komende presidentsverkiezing in Amerika steeds meer een strijd wordt wie het hardst durft op te treden tegen China. Hoewel de Chinese president Xi niet de hete adem voelt van verkiezingen wordt de kans op gezichtverlies voor China groter, waardoor een lange en pijnlijke handelsstrijd steeds meer in het verschiet kan liggen, meent Kreuzkamp. Door de toegenomen vrees voor een keiharde handelsoorlog ziet Kreuzkamp de neerwaartse risico’ s voor Amerikaanse aandelenmarkten groter dan dan mogelijk opwaarts potentieel. (bron: DFT)

De Verenigde Staten wachten in ieder geval nog een half jaar met een besluit over invoertarieven op Europese en Japanse auto’s. Dat maakte Trump bekend in een verklaring. Eerder deze week deden er al geruchten de ronde over eventueel uitstel. Trump dreigde eerder met invoertarieven tot 25%. Die waren volgens hem nodig omwille van de nationale veiligheid. De invoertarieven stuitten op flink wat verzet in het Amerikaanse Congres. Volgens veel critici, zowel Democraten als Republikeinen, zouden de invoertarieven de Amerikaanse autosector en economie schaden. De Amerikaanse president zegt dat hij over 180 dagen zal beslissen of hij alsnog overgaat tot actie. De Europese Commissie verwelkomt het uitstel en stelt klaar te staan om te onderhandelen over een handelsdeal waar ook auto’s onder vallen. Eurocommissaris Cecilia Malmström laat wel weten dat ze het idee afwijst dat de Europese auto-export een bedreiging vormt voor de Amerikaanse nationale veiligheid. (bron:Sanoma) [Brussel is verheugd over het uitstel, maar bij Trump weet je nooit wat je nog moet verwachten. Daar weten de Chinezen van. Trump denkt in zwart/wit, nooit is bij hem grijs. Als hij de Duitse auto’s als een bedreiging ziet voor de Amerikaanse auto-industrie zal hij voor Europese auto’s een invoerheffing afkondigen. Dat is namelijk de stijl, die hij hanteert om tegenstanders onder de knot te houden. Zo voert hij een economische oorlog om zijn politieke macht te handhaven]

Het Amerikaanse ministerie van Handel verlicht mogelijk binnenkort de restricties tegen producten van het Chinese telecombedrijf Huawei. Het ministerie overweegt volgens een zegsvrouw om een tijdelijke ontheffing van 90 dagen in te stellen die bedrijven in staat stelt om de betrouwbaarheid van hun netwerk- en communicatieapparatuur te testen. De Chinese telecomfabrikant Huawei heeft zich eerder deze week uitgesproken tegen de beslissing van de Verenigde Staten om het bedrijf op een zwarte lijst te plaatsen. In een reactie laat het Chinese bedrijf weten dat die beslissing voor niemand goed is. Volgens Huawei lijden Amerikaanse bedrijven waar het zaken mee doet “aanzienlijke economische schade”. Dat zou mogelijk tienduizenden Amerikaanse banen kosten. Ook worden volgens Huawei “de huidige samenwerking en het wederzijdse vertrouwen in de wereldwijde handelsketen” geschaad.

Zoals de wind waait, waait zijn vessie

Aan dat oud-Hollandse gezegde moest ik denken toen Trump opnieuw weer een van zijn tweets de wereld in stuurde, dit keer niet dat het handelsoverleg met de Chinezen zo goed verliep en hij de volgende dag moest melden dat de Chinezen de goede afloop traineerden waardoor hij genoodzaakt was alle resterende export vanuit China te moeten belasten met een invoerheffing van 25%. Nee, dit keer ging het over een uitspraak dat het Amerikaanse volk zich geen zorgen hoefde te maken voor hogere consumentenprijzen voor Chinese artikelen (de opbrengst van die invoerrechten verdwijnt in de Amerikaanse schatkist) want die zouden daar niets van merken [iedereen vroeg zich gelijk af waar Trump die nonsense verdaan haalde], maar de volgende dag corrigeerde hij dat dat de consumenten wel degelijk hogere prijzen zouden moeten gaan betalen voor de zo geliefde Chinese producten. Met de opbrengst zouden sojabonen, die nu liggen te rotten in pakhuizen in de Mid-West, naar arme landen gaan. Maar daarover zijn twijfels of de Amerikaanse wetgeving dat toestaat. De vraag is in hoeverre het beleid van Trump met het instellen van invoerheffingen de belangen van het Amerikaanse bedrijfsleven treft. Zo heeft China besloten per 1 juni aanstaande voor $60 mrd import de invoerheffingen te verhogen naar 25% en wat minstens zoveel indruk zal maken ‘mogelijk zetten ze de bestelde vliegtuigen bij Boeing even in de wacht’. Het advies aan het Amerikaanse bedrijfsleven om hun productie in China zal weinig indruk maken want de Chinezen zijn goedkoop , werken efficiënt en hebben kennis van zaken’. Een ander probleem waar Trump mee tobt is het door hemzelf afgeroepen probleem met Iran (=vroeger het Persische Rijk). De VS heeft zich opgeworpen als een belangenbehartiger voor een grootafnemer van Amerikaans wapentuig: Saoedi-Arabië. In Europa heeft de Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken, Mike Pompeo, geen steun gekregen voor zijn aanvalsplannen in het Midden Oosten. In de Veiligheidsraad krijgen de Amerikanen zeker twee veto’s voor het inzetten van militair geweld tegen Iran. Daartegenover staat dat Iran in het Midden Oosten wel vrienden heeft, die hulp zullen aanbieden: Hezbolla in Libanon, Hamas in Gaza, Assad in Syrië, sjiitische milities in Irak en de Houries in Jemen. Weliswaar geen grote legers, maar wel gespreid. Daarbij komt dat China en Rusland op de achtergrond meespelen aan de kant van Iran. Er spelen twee zaken een hoofdrol: olie en de strijd om de macht in het Midden Oosten tussen de sjiieten en de soennieten. Irak was van de soennieten toen Saddam Hoessein aan het bewind was tot april 2003, daarna is het bewind overgenomen door de sjiieten en richten de soennieten IS op. De vraag is ‘hoever de dreigementen van Trump gaan en of hij ze ook waarmaakt’. Israël en Saoedi-Arabië zijn heel belangrijke partners voor Trump, maar tot welke prijs?

Zijn de klimaatdoelstellingen in de praktijk nog wel realiseerbaar?

De CV-ketel is nog lang niet afgedankt, om meerdere redenen, maar vooral omdat de alternatieven veel duurder zijn en minder warmte leveren. Een warmtepomp is goed te installeren in huizen gebouwd na 2008, mits de overheid daarvoor €2500 subsidie beschikbaar stelt. Een (lucht)warmtepomp is €4000 duurder dan een cv-ketel van de laatste generatie. Daarbij komen dan nog de afbraak van de leidingen en radiatoren en de afschrijving van de cv-ketel en de aanleg van vloerverwarming. Woningen van voor 2009 werden gebouwd met ventilatie. In de zomer is dat aangenaam maar in de winter gaat daarmee kostbare warmte verloren. Daarom moet in oudere woningen een warmtepomp zo hard ronken dat het voor het milieu slechter uitpakt dan verwarming middels de traditionele gasverwarming. Dan moet er zoveel extra stroom worden afgenomen dat de energierekening niet omlaag gaat. Een alternatief voor woningen met een A of B label waar de isolatie nog niet optimaal is, is de hybride warmtepomp. Die draait deels op gas, als het echt koud is, en een warmtepomp op stroom, die buiten wordt geplaatst. Gemeentelijke warmtenetten komen op zijn vroegst pas over acht jaar beschikbaar. Dus we hebben nog even de tijd.

Zo’n 43% van de Nederlandse huiseigenaren is niet van plan om binnen nu en vijf jaar de woning te verduurzamen. Dat blijkt uit onderzoek van het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud). Huiseigenaren zijn niet happig om hun huis te verduurzamen, omdat ze niet weten welke financiële regelingen zij vanuit de overheid kunnen verwachten. Tevens vindt meer dan dan de helft van de huiseigenaren dat de overheid hen financieel moet ondersteunen bij het energiezuiniger maken van de woning. “Het Nibud vindt het jammer dat eigenaren door onzekerheid over overheidsbeleid worden gehinderd in het nemen van stappen om verduurzaming te realiseren. Het is van belang om huiseigenaren zo snel mogelijk duidelijkheid te bieden”, zegt Nibud-directeur Arjan Vliegenthart. Ook stellen huiseigenaren de werkzaamheden vaak uit, omdat ze verwachten dat het energiezuinig maken van de woning in de toekomst goedkoper wordt, schrijft de budgetinstantie. Door het verduurzamen uit te stellen lopen huiseigenaren mogelijk ook tegen extra kosten aan, waarschuwt het Nibud. Energierekeningen kunnen bijvoorbeeld onnodig hoog uitvallen door de verduurzaming uit te stellen. Ook loopt een eigenaar het risico dat de woning minder waard wordt. Het Nibud schrijft dat mensen met lagere inkomens een huis met een laag energielabel – zoals D, E, F of G – hebben. Juist voor deze mensen kan verduurzaming gunstig zijn, omdat er voor hen nog veel te winnen valt op het gebied van energiezuinigheid.

Deze groep zal echter minder snel geld investeren in de verduurzaming van een woning, omdat er in deze woningen veel moet gebeuren en daar vaak niet de financiële middelen voor zijn. [Nibud houdt zich bezig met een onderwerp waar ze niet voor werkzaam zijn. Verder manipuleren ze situaties zonder dat er al informatie beschikbaar is over de financieringsmogelijkheden van de energietransitie. Dat de waarde van oudere woningen met een laag gewaardeerde energielabel daalt is het gevolg van de kosten die door de huidige eigenaar moeten worden bijeengebracht om de kosten van de transitie te kunnen betalen. Dat is al een ontwikkeling die al gaande is. Er is al geen enkele koper meer in de markt die nu nog het volle pond betaalt voor een oud huis, waarvoor wordt ingeschat dat er voor €50.000 aan geïnvesteerd moet gaan worden. Daardoor gaan alle oudere huizen fors in waarde dalen. Ik zet in op een daling van 20%. Verder wordt ervan uitgegaan dat de energierekening, na uitvoering van de energietransitie voor de wooneigenaren, gaat dalen, maar daar moeten dan nog wel de kosten bij worden opgeteld van de hogere financieringslasten van de woning incl die van de transitie. Zolang dat plaatje nog niet gemaakt kan worden moeten alle rekenmeesters hun mond dichthouden]

De hypotheekmarkt is in de eerste drie maanden van dit jaar stevig gekrompen. Er waren zowel minder starters als doorstromers actief op de huizenmarkt, stelt consultancybureau IG&H in een driemaandelijkse hypotheekupdate. Ook het aantal oversluiters nam af. Wel ging de gemiddelde hypotheeksom opnieuw omhoog. Er werden in het eerste kwartaal bijna 69.000 hypotheken afgesloten, een afname van 14% ten opzichte van een jaar eerder. De omzet van de hypotheekmarkt bedroeg bijna €22 mrd, 9,6% minder dan in de eerste drie maanden van vorig jaar. Die daling is de grootste sinds 2013 en wordt veroorzaakt door de lastige huizenmarkt, verklaart IG&H. Ook de moeilijke positie van starters is mede debet aan de afname. [ik heb hierover hierboven al geschreven dat de waarde van woningen, gebouwd voor 2008, bij verkoop, met 20% kunnen dalen als gevolg van de kosten die verbonden zijn aan het energie-neutraal maken van die woningen. Die ontwikkeling kan nog decennia voortduren] De gemiddelde hypotheeksom kwam met €316.000 5,2% hoger uit dan een jaar eerder. Dat werd vooral veroorzaakt door de stijgende hypotheeksommen voor oversluiters. Voor kopers van een nieuwe woning bleef de gemiddelde hypotheeksom vrijwel constant.

De EU dreigt in de wereld van morgen een verliezer te worden

Als we niets doen, wordt de wereld straks gedomineerd door China en de VS. De EU-leiders moeten daarom met een concreet plan komen waarmee Europa de winnaar van de toekomst wordt. Dat is niet alleen nodig om meer draagvlak bij Europese burgers te realiseren, maar ook voor duurzame groei, extra banen en welvaart in de EU. Daarover schreven afgelopen weekend de economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg een interessante column met visie, wat ik bij de Europese regeringsleiders mis, op https://www.telegraaf.nl/financieel/3568939/column-hoe-europa-een-winnaar-kan-worden . <citaat> Deze week kwamen de Europese leiders samen in Roemenië om te overleggen over een strategische agenda. Deze moet het richtsnoer worden voor de nieuwe Europese Commissie die in beginsel op 1 november 2019 aan de slag gaat. Het overleg heeft niet geleid tot aansprekende plannen voor de toekomst waarmee de campagnevoerders voor de Europese Parlementsverkiezingen op 23 mei kiezers kunnen werven. De leiders kwamen niet verder dan een korte verklaring met tien beloften die betrekking hebben op grote thema’s, zoals klimaatverandering, de migratiepolitiek, veiligheid en verbeteringen van de interne (digitale) markt. Opvallend is wel dat bij de Europese leiders de zorgen toenemen over de internationale (economische) positie van de EU. Deze komt steeds meer onder druk te staan doordat de VS, China, maar ook Rusland hun belangen veel beter behartigen dan de verdeelde EU. De komende decennia zal de huidige wereldeconomie spectaculair veranderen. Door de verdere opmars van digitalisering, nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie, het Internet of Things, robottechnologie en de ingrijpende gevolgen van klimaatverandering wordt de wereld op zijn kop gezet. Daarnaast gaat de mondiale economie sterk veranderen doordat China uitgroeit tot de grootste economie van de wereld en de eerste plaats van de VS zal overnemen. Chinese investeringen in digitalisering, robottech en innovatieve technologieën spelen daarbij een centrale rol. De wereldeconomie wordt gedomineerd door drie economische handelsblokken: China, de VS en de EU. Op dit moment is de EU het grootse handelsblok van de wereld met een groot netwerk aan handels- en investeringsverdragen, maar de EU dreigt om een aantal redenen het zwakste machtsblok te worden. De hoofdreden is dat Europa zowel ten opzichte van de VS als China fors achterloopt op het terrein van digitalisering, robots, nieuwe technologieën en slimme tech startups die vooroplopen bij innovaties. In de meeste EU-landen ontbreekt een stimulerend ondernemingsklimaat voor tech en jeugdige ondernemende starters. Ze worden onder meer afgeremd door bureaucratische (fiscale) regels en onvoldoende risicokapitaal. Een ander belangrijk knelpunt in Europa is de verdeeldheid binnen de EU over de toekomstige koers. De EU krijgt de komende jaren te maken met een lagere economische groei die voor de meeste lidstaten gemiddeld tussen 1% en 1,5% zal liggen. Tot voor kort was dit 2% en hoger. Een belangrijke verklaring is de toenemende vergrijzing, maar ook de lage arbeidsproductiviteit in de lidstaten. De meeste EU-burgers willen minder Brussel op het vlak van nationale kwesties, maar meer EU op grote grensoverschrijdende thema’s zoals het klimaatbeleid, internationale veiligheid, de immigratie- en vluchtelingenproblematiek en bevordering van internationale handel. Kiezers vinden ook dat de EU socialer moet worden en dat de EU-leiders er voor moeten zorgen dat Europa een machtsblok vormt tegenover de VS, China en Rusland. Hoe kan de EU een winnaar worden? Daarvoor is naast hoge scores op bovengenoemde thema’s een wenkend perspectief nodig. Zo kwam de Europese Commissie eind 2018 met het goede idee om van de EU de eerste grote economie te maken die in 2050 klimaatneutraal is. Een realistische optie? Ja, maar dan moet het roer radicaal om. We moeten dan stoppen met het huidige klimaatbeleid dat in de meeste EU-landen gekenmerkt wordt door forse lastenverhogingen voor burgers en bedrijven, stoppen met bureaucratische klimaatregelingen en dure subsidies. Alle EU-lidstaten moeten volop inzetten op gezamenlijke technologische oplossingen en onderzoek en ontwikkeling op klimaat tech. Dit is ook de boodschap van ’The Exponential Climate Action Roadmap’. Volgens dit gezaghebbende internationale rapport (2018), kan met digitalisering en nieuwe technologieën de wereldwijde uitstoot van CO2 in 2030 met ongeveer 50% worden verminderd. Door technologische innovaties en zogenoemde doorbraaktechnologie in de jaren daarna, zou het mogelijk zijn om in de buurt te komen van de klimaatdoelstellingen van Parijs. Deze innovaties zouden binnen de EU gestimuleerd moeten worden met een Europese CO2-taks die voor het bedrijfsleven budgettair neutraal uitpakt. Bij slimme (klimaat)technologie gaat het onder meer om het gebruik van kunstmatige intelligentie, het Internet of Things, kwantumtechnologie, robotica, 3D-printen, nanotechnologie, waterstoftechnologie enz. Daarmee kunnen energiearme productieprocessen worden gerealiseerd en ook de rendementen van duurzame energie fors worden verbeterd. Een toenemend aantal experts gaat ervan uit dat zogenoemde thorium-centrales die geen CO2 uitstoten een bijdrage kunnen leveren aan het halen van de klimaatdoelstellingen. Maar het duurt ten minste nog twintig jaar voordat de eerste van deze centrales op de markt komt. Met extra middelen kan deze termijn wellicht korter worden. Bij een klimaatbeleid dat vooral stoelt op de inzet van de nieuwste technologieën blijft de overheid een essentiële rol vervullen; om technologie en onderzoek te bevorderen waarmee CO2-reducties worden gerealiseerd, maar ook om negatieve effecten van deze technologische ontwikkeling te voorkomen. Het klimaatbeleid krijgt een vriendelijker gezicht en een breder maatschappelijk draagvlak als landen de nadruk gaan leggen op de inzet van innovatieve technologieën waarmee we de energietransitie van fossiel naar duurzaam gaan versnellen. Deze inzet stimuleert ook de verwachte lage groei, schept nieuwe banen, maar ook een groenere economie met een gezondere leefomgeving. Met dit wenkende perspectief wordt klimaatbeleid inspirerend en ’leuk’, neemt het maatschappelijke draagvlak toe en wordt de EU ook de winnaar van de toekomst. </citaat> [Een prachtig vergezicht wordt ons hier voorgehouden. Ik zou hierin kunnen geloven als ik er vertrouwen in zou hebben dat de Europese regeringsleiders, van dit moment, de capaciteiten zouden hebben dit geschetste beleid uit te voeren. Dat heb ik niet. Daarvoor zijn ingrijpende politiek/democratische hervormingen nodig en de herbouw van de fundamenten van de Europese Unie. In blog 478 ben ik daar al wat uitgebreider ingegaan. Maar zo een proces vraagt tien jaar vanaf nu om dat werkbaar te krijgen. Het perspectief is er, alleen nu nog de daden]

De beide economen vragen in hun column van 18 mei 2019 aandacht voor protectionisme. Steeds meer landen nemen maatregelen om hun eigen bedrijven en burgers te beschermen tegen de concurrentie van buitenlandse bedrijven en werknemers uit andere landen. Deze keuze wordt aangeduid als protectionisme. Internationale economische denktanks waarschuwen tegen deze trend omdat de groei van de wereldeconomie zal vertragen waardoor ook nationale economieën banen en welvaart verliezen. Deze ontwikkeling, waarbij nationalisme voorop staat, leidt tot handelsconflicten, een concurrentieslag tussen landen en belastingoorlogen, waarbij de Amerikaanse president Donald Trump met zijn spectaculaire belastingherziening het voortouw heeft genomen. De internationale concurrentie spitst zich toe op de vraag welk land koploper wordt op het terrein van digitalisering en de nieuwste technologieën, zoals kunstmatige intelligentie, het internet of things en robottechnologie. Het gaat in deze nieuwe economie, veelal 4.0 genoemd, vooral om een strijd tussen de machtsblokken als de VS, China en Europa. De winnaar op dit tech terrein domineert de economische wereld. Individuele EU-landen hebben hier geen schijn van kans en moeten het hebben van de machtspositie en handels- en investeringsvoordelen van de Europese Unie. Zonder deze voordelen stellen ze straks niets meer voor. In zijn knappe boek ’Moneyland’ laat de Britse onderzoeksjournalist Oliver Bullough zien dat landen in het kader van protectie een paradijselijk ’Geldland’ creëren voor de superrijken, multinationals en schurken. Inkomens en winsten worden niet of nauwelijks belast en ze worden wettelijk ook nog beschermd. In de meeste publicaties over belastingparadijzen gaat het om traditionele tropische oorden als de Caribische eilanden, maar Bullough maakt duidelijk dat het grootste belastingparadijs de Verenigde Staten zijn. Voor insiders is dit overigens niet verrassend. Enkele jaren terug werd Delaware uitgeroepen tot het beste belastingparadijs van wereld, maar ook Nevada en South Dakota scoren hoog en het Europese bedrijfsleven is hier kind in huis. Alle acties van de Europese Commissie en de OESO tegen ’tropische’ belastingontduiking die in de media met veel fanfare worden gepresenteerd, stellen weinig voor zolang in de VS Trump de baas is en Rusland en China voor rijken eigen paradijsjes scheppen. Tot voor kort was vrijhandel een wereldwijde trend. Het gaat om een vrij verkeer van goederen en diensten tussen verschillende landen zonder belemmeringen, zoals importheffingen, die tot extra kosten leiden. Na het einde van de Tweede Wereldoorlog is de internationale handel jaarlijks sterk toegenomen mede door afspraken en verdragen over vrijhandel. Daardoor is in de meeste landen van de wereld de economische groei, werkgelegenheid en welvaart bevorderd, vooral in arme landen en opkomende economieën. Wereldwijd is daarmee een bijdrage geleverd aan minder armoede en minder ongelijkheid, maar ook langer en gezonder leven en afname van onderwijsongelijkheid. De afgelopen jaren zien we binnen een toenemend aantal landen een groeiend verzet tegen globalisering en vrijhandel. Actiegroepen en politieke protestpartijen menen dat hun land van deze trend te veel nadelen ondervindt. Zo zouden er bij hun eigen bedrijfsleven banen verloren gaan. Vrijhandel zou naar hun mening ook leiden tot meer inkomens- en vermogensongelijkheid, aantasting van het milieu en klimaat en ten koste gaan van de eigen beleidsvrijheid. Dat we onze huidige welvaart grotendeels te danken hebben aan globalisering en internationale handel, maakt bij deze partijen geen indruk. Ze willen dat hun regering de vrijhandel inperkt en bedrijven en werknemers uit het buitenland zo veel mogelijk weert. Ook vinden ze dat eigen werknemers en ondernemingen extra (financiële) voordelen moeten krijgen. Deze opvatting, aangeduid als protectionisme, heeft door het zogenoemde America First-beleid van de Amerikaanse president Donald Trump een extra impuls gekregen. We zien nu al dat de groei van de wereldeconomie daardoor wordt afgeremd en dat landen die toegeven aan protectie zichzelf in de vingers snijden met slechtere economische prestaties. Toch kan het verzet tegen globalisering en vrijhandel niet worden genegeerd. In ieder geval moet beter duidelijk worden gemaakt waarom de voordelen de mogelijke nadelen overtreffen. Maar ook dat tegenstanders van globalisering en vrijhandel beweringen doen die aantoonbaar onjuist zijn. Zo is het onwaar dat het banenverlies in sommige bedrijfssectoren in hoofdzaak door vrijhandel is veroorzaakt. De feiten wijzen uit dat er daar minder werknemers nodig zijn door automatisering. Zo is de bewering van Trump feitelijk onjuist dat de werkgelegenheid in de Amerikaanse auto-industrie door vrijhandel is afgenomen. Vastgesteld is dat werk vooral door robotisering verloren is gegaan en dat deze autofabrikanten daardoor juist op de wereldmarkt kunnen overleven en de huidige werknemers nog een baan hebben. Recente studies wijzen bovendien uit dat automatisering en robots in de meeste landen per saldo zorgen voor meer werk. De nadelen van vrijhandel en de onvrede over een toenemende ongelijkheid zijn grensoverschrijdend en kunnen op geen enkele wijze adequaat nationaal worden aangepakt. Dit kan alleen internationaal. In Europa ligt hier een belangrijke taak voor de EU die opgenomen moet worden in het ’regeerakkoord’ van de nieuwe Europese Commissie. De hoofdpunten zijn een concreet plan voor een sociaal Europa, een Europese belasting voor multinationals en meer ruimte voor een eigen nationaal beleid van de lidstaten. Daarnaast is een plan nodig voor een technologische inhaalslag binnen de EU waarvan in alle lidstaten vooral lager en middelbaar opgeleiden de vruchten kunnen plukken. (/citaten> De hele column is te lezen op https://www.telegraaf.nl/financieel/3604977/column-hoe-de-rijken-nog-rijker-worden

Zijn de drie Beneluxlanden nu wel of geen belastingparadijs?

Einde van de week werd Aruba van een lijst met belastingparadijzen van de Europese Unie gehaald, naast de Britse overzeese territoria Bermuda en Barbados. Dat maakte een EU-functionaris bekend. De drie eilanden werden afgelopen maart aan de lijst toegevoegd, toen er tekortkomingen werden ontdekt in hun belastingregels. Het schrappen van de drie eilanden vond plaatsd omdat ze hun tekortkomingen willen gaan aanpakken, meer transparantie willen nastreven en belastinghervormingen willen doorvoeren. Het gaat om de enige drie overzeese territoria van EU-landen die op de lijst te vinden zijn. Na het schrappen, zullen er nog twaalf gebieden overblijven, waaronder de Verenigde Arabische Emiraten, drie Amerikaanse overzeese gebieden en Oman. De zwarte lijst werd eind 2017 door de EU in het leven geroepen nadat belastingontwijkingsprogramma’s van grote bedrijven en rijke mensen aan het licht kwamen. Eerst stonden er zeventien landen op, maar tussendoor is de lijst al enkele keren herzien. Landen op de lijst worden strenger gecontroleerd bij transacties met de EU. EU-landen zelf kunnen niet op de lijst komen, omdat van de lidstaten wordt aangenomen dat ze zich aan de regels houden. Toch werden in maart dit jaar door het Europees Parlement zeven EU-landen ervan beschuldigd zich te gedragen als belastingparadijzen. Hierbij ging het om Nederland, Luxemburg, Cyprus, Ierland, Malta, Hongarije en België. [alleen het feit dat die drie eilanden kenbaar hebben gemaakt dat ze hun leven willen gaan beteren is voor de EU voldoende om ze van de lijst van belastingparadijzen te schrappen. Ik zou zeggen ‘eerst zien en dan pas geloven’. Overigens blijft voor mij de vraag waarom EU-landen zelf niet op die lijst kunnen voorkomen als aantoonbaar is dat ze zich actief bezighouden met aan belastingparadijzen gelieerde activiteiten]

Kabinet Rutte III investeert veel te weinig in de toekomst

Het derde kabinet Rutte heeft het eerste volle regeringsjaar €11,4 mrd overgehouden. Het begrotingsoverschot in 2018 komt met 1,5% daardoor fors hoger uit dan de 0,5% waarmee in de begroting was gerekend. Dat staat in het financieel jaarverslag van het Rijk dat minister van Financiën Wopke Hoekstra (CDA) op Verantwoordingsdag heeft aangeboden aan de Tweede Kamer. Volgens Hoekstra was in 2018 sprake van een ‘stevige groei en een solide begroting’, ook al heeft het kabinet ‘niet op alle onderdelen zijn plannen kunnen verwezenlijken’. Zo zijn niet alle geplande investeringen tot besteding gekomen. Hoekstra benadrukt echter dat ‘het overgrote deel’ van dit geld beschikbaar blijft voor latere jaren. Het flinke overschot ten opzichte van de begroting is volgens Hoekstra een ‘broodnodige buffer’ en wordt die vooral veroorzaakt door de relatief hoge economische groei. Die wordt echter minder, waarschuwt hij: ,,De piek van de conjunctuur hebben we gehad.” [dit is de resultante van slecht overheidsbeleid. Dit kabinet hecht meer waarde aan het terugbrenging van de staatsschuld dan in het investeren in de toekomst voor komende generaties. En waar we, veel te laat, zijn achtergekomen dat we meer in het beta-onderwijs moeten gaan investeren komen we tot de conclusie dat we daarvoor de docenten niet hebben. Daar hadden we zes jaar geleden al mee moeten beginnen, maar toen sprak Minister-President Marc Rutte op 2 september 2013 in de Rode Hoed de vijfde H.J. Schoo-lezing uit. Hij begon zijn lezing met “H.J. Schoo benoemde de dingen zoals die zich aan hem voordeden. Heersende opinies zeiden hem niet zoveel. Laat ik daarom vandaag in die geest beginnen en allereerst de olifant die daar in de hoek staat een hand geven. U hebt hem vast ook zien staan. ‘VISIE, staat er in hoofdletters op. Ik kwam dat woord in de aanloop naar deze avond regelmatig tegen in allerlei verwachtingsvolle voorbeschouwingen. En ik zeg u meteen: ik geloof niet in alomvattende blauwdrukken waarmee maatschappelijke problemen in één klap op te lossen zouden zijn. Daar word ik als liberaal altijd een beetje wantrouwend van. Een land, een samenleving past niet in een mal.Voor mij geen visie als format hoe het allemaal precies moet, of waar we over 25 jaar achter de komma uit moeten komen, maar wel als perspectief voor mensen. En dat beeld krijgt u vanavond van me”, aldus premier Rutte in zijn introductie. Wij krijgen nu de prijs gepresenteerd van dit beleid van zes verloren jaren: Nederland en de Europese Unie hebben een forse achterstand opgelopen achter nieuwe wereldmachten als China, India, Rusland en Brazilië. Europa heeft bouwmeesters nodig die, met een blik op de toekomst, de achterstand van de Europese landen in de strijd om de wereldmacht, te herwinnen]

Het kabinet zal geld moeten uittrekken voor een stevig Europees antwoord op de opkomst van China anders koopt China politieke invloed en delft de Europese industrie het onderspit

Dat stelt Monika Sie, directeur van het instituut voor internationale betrekkingen Clingendael in een interview met redacteur politiek Marno de Boer in het dagblad Trouw. <citaten> De echte keuzes over de omgang met China komen nu pas omdat essentiële elementen ontbreken in de strategie die het kabinet presenteerde. “Open waar het kan, beschermen waar het moet. Dat is een goed uitgangspunt in de strategie. Maar het kabinet had de geesten vast rijp kunnen maken dat de bescherming van onze vrije samenleving wat zal kosten, grondige reflectie vraagt op het Europese innovatie- en industriebeleid dat altijd sterk aan de markt is overgelaten, en partnerschappen vereist in de Westelijke Balkan en Afrika.” “Ik lees nergens duidelijk, in de gepresenteerde strategie door minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok, wat er op het spel staat voor Nederland. Wat we als Nederland of als Europa van waarde vinden. Dat hoort de eerste vraag in een strategie te zijn. Van daaruit kun je analyseren hoe dat onder druk staat, en hoe je het wilt beschermen”. “Ik zou beginnen bij zaken als onze veiligheid, rechtsstaat, privacy, godsdienstvrijheid en de Europese sociale markteconomie met beperkte inkomensongelijkheid. Daaraan kun je standaarden ontlenen waaraan Chinese investeerders en digitale platforms moeten voldoen. Je wilt niet dat een bedrijf de arbeidsvoorwaarden uit China meeneemt. Zo kan je open zijn voor investeringen, onder behoud van onze omgang met werknemers, en beschermen we de privacy van burgers bij het gebruik van allerlei apps.” Sie is wel positief over de brede opzet van de strategie, die uitwerkt op welke terreinen de Volksrepubliek onze partner of concurrent is. En wat het betekent dat we met een grootmacht te maken hebben die geen democratische rechtsstaat is. Het kabinet wil meer Europese eenheid richting ‘het gele gevaar’. Hoe dat moet gebeuren, staat nog niet in de strategie. Volgens Sie betekent het dat Nederland moet accepteren dat de EU-begroting stijgt. Het kabinet pleit er nu juist voor dat de EU de broekriem aanhaalt, om zo het vertrek van de rijke lidstaat Groot-Brittannië te compenseren. “Veiligheidsoverwegingen of bescherming van vitale infrastructuur kunnen redenen zijn om een aantrekkelijker Europees alternatief voor bepaalde Chinese investeringen te ontwikkelen. Als je niet wil dat China invloed koopt door grootschalig infrastructuur in Zuid- en Oost-Europa aan te leggen moet je daar iets tegenover stellen. Om dezelfde reden zijn partnerschappen met Afrika en de Balkan nodig.” “Dat kost geld. Net als de wens om voorop te blijven lopen in high-tech en de digitale revolutie, en snel internet te hebben tegen onze standaarden in plaats van die van de Chinese telecomgigant Huawei. Deze strategie had de geesten ook rijp kunnen maken voor partnerschappen en investeringen in belangrijke regio’s rond Europa. We hebben lange tijd goedkoop geleefd. De VS zorgden voor veiligheid, de Russen voor aardgas, en de Chinezen voor consumptiegoederen. Nu moeten we zelf geld uittrekken en keuzes maken voor onze manier van leven.” </citaten> En dat moet, naast de kosten van de realisatie van de klimaatdoelstellingen, ook nog worden opgebracht. Het hele artikel staat op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/640/articles/904594/9/1

De miljardeninvesteringen van Rutte III komen nog niet uit de verf

Volgens de Algemene Rekenkamer ontbrak het in het eerste volle jaar van de nieuwe regeringsploeg aan ‘zichtbare resultaten’ en komt geld ‘moeilijk aan het rollen’. Dat stelt de controleur van de overheid in het jaarlijkse verantwoordingsonderzoek, dat op Verantwoordingsdag is gepresenteerd. Volgens de Rekenkamer werd van de €5 mrd die het kabinet in 2018 extra wilde uitgeven, per saldo 1 miljard niet uitgegeven maar doorgeschoven naar latere jaren. Tegelijkertijd ging op terreinen waar juist was besloten geen extra geld uit te geven de dienstverlening soms achteruit. De Rekenkamer spreekt van een ‘ogenschijnlijke tegenstrijdigheid’, die voortkomt uit bezuinigingen in voorgaande jaren. ,,Onze vraag is of daar de komende jaren verandering in komt’’, stelt president Arno Visser.

Er is geld op de plank blijven liggen, komt onder meer doordat investeringen tijd kosten, zegt het kabinet. Tussen het besluit om een bevoorradingsschip te kopen en de tewaterlating ervan zit bijvoorbeeld zes jaar. Zo werden er budgetten beschikbaar gesteld voor de opleiding van studenten in de beta-vakken. Op zich een prima zaak, alleen heeft het kabinet Rutte II en Rutte III 6 jaar geleden verzuimd een opleiding te starten voor docenten in die vakken. Ik schrijf dat toe aan het gebrek aan visie van die kabinetten, zoals ik elders in dit blog heb aangegeven. Een andere factor die voor vertraging zorgt is dat personeel moet worden aangenomen en opgeleid, wat nog niet zo eenvoudig blijkt in de huidige, krappe arbeidsmarkt. De beloofde extra politieagenten en mankracht bij het UWV komt daardoor moeilijker van de grond. De Algemene Rekenkamer waarschuwt dat het de vraag is of het benodigde personeel wel gevonden gaat worden. In het bijzonder gaat het daarbij om leraren, agenten, ouderenverzorgers, gevangenisbewaarders, verplegers, commando’s, ingenieurs, kraamverzorgenden, constructiebankwerkers en lassers, assistent-accountants, IT-specialisten, marketingspecialisten, rij-instructeurs, promotiemedewerkers, metselaars en tegelzetters. en inkopers. Daar zijn er te weinig van. Het kabinet gaat in reactie op de Rekenkamer-rapporten echter niet op die waarschuwing in. (bron: ANP)

Wie wordt de opvolger van Sybrand van Haersma Buma als fractievoorzitter

Sybrand Buma verlaat de Tweede Kamer en wordt burgemeester van Leeuwarden. De 53-jarige Fries zit 17 jaar in de Tweede Kamer en is 7 jaar de politiek leider van het CDA. De vraag is wie zijn opvolger wordt als fractievoorzitter in de Tweede Kamer. De meest genoemde mannen die worden genoemd zijn die van Hugo de Jonge en Wobke Hoekstra. Wobke Hoekstra zal voor deze functie niet beschikbaar zijn, verwacht ik. Hij is in de markt als opvolger van Mark Rutte als die terugtreedt als premier. Ook de 41-jarige Hugo de Jonge, minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en vicepremier, is waarschijnlijk niet beschikbaar. Hij heeft meer flair dan Hoekstra en is iets ‘volkser’, maar hij is niet mijn eerste kandidaat. Dan maakt Raymond Knops (47) voor mij meer kans. De huidige staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties zit al jaren in het fractiebestuur en is bovendien katholiek, een stroming binnen de partij die al 17 jaar niet aan het roer heeft gestaan. Nog een CDA’er met goede papieren is Pieter Heerma, zoon van voormalig CDA-leider Enneüs Heerma. Het 42-jarige Kamerlid is oud-persvoorlichter van de CDA-fractie en zit sinds 2012 in de Tweede Kamer. Hij was de rechterhand van Buma tijdens de laatste formatiegesprekken. Maar er staan ook twee vrouwen in de startblokken: staatssecretaris Mona Keizer, de 50-jarige Edamse is staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat en stelde zich in 2012 al kandidaat voor het lijsttrekkerschap van de partij. En ook de ambitieuze 51-jarige Madeleine van Toorenburg, die sinds 2007 Kamerlid is. Komende week kiest de CDA-fractie haar nieuwe leider. (bron: businessinsider.nl)

Algemene Rekenkamer rapporteert

Het had niet veel gescheeld of de Algemene Rekenkamer had de financiële jaarrekening van het kabinet-Rutte III over het jaar 2018 afgekeurd. Zonder een goedkeurende verklaring voor de zogeheten Rijksrekening kan het parlement geen decharge aan het kabinet verlenen. Dat zou grote juridische gevolgen hebben. De individuele ministers worden dan niet ontheven van hun verantwoordelijkheid voor het financieel beheer.

Dat zei Rekenkamer-president Arno Visser bij de aanbieding van het Verantwoordingsonderzoek 2018 aan de Tweede Kamer. Visser sprak in zijn toespraak harde taal tegen het kabinet over de rechtmatigheid van zowel de inkomsten als uitgaven van de rijksoverheid, en over de bedrijfsvoering van de verschillende departementen. „Voor het eerst in lange tijd naderen we de kritische grens.” Volgens de wet mag het kabinet in beperkte mate beleidsfouten maken; die mogen niet de zogeheten ‘tolerantiegrens’ van 1% overschrijden. Volgens de Rekenkamer zit dit kabinet daar wat betreft financiële verplichtingen in de Rijksrekening met 0,93% nét onder. Het scheelt maar 0,07 procentpunt of „we waren in een lastig parket terechtgekomen”, aldus Visser. Als voorbeeld noemde Visser de subsidies die sinds vorig jaar worden verstrekt aan de zogenoemde regiodeals. Dat zijn regionale projecten, zoals de versterking van de industriële regio Eindhoven en achterstandswijk Rotterdam-Zuid. Omdat deze uitkeringen via het Gemeentefonds en het Provinciefonds lopen, mogen daar door het Rijk geen voorwaarden aan worden verbonden. Decentrale overheden mogen immers zelf bepalen waaraan ze de verkregen middelen precies besteden. Maar dat doet het kabinet wel. „Dit is in strijd met de Financiële verhoudingswet”, schrijft de Rekenkamer in het verantwoordingsrapport. Volgens Visser is het voorbeeld van de gemaakte fouten met de regiodeals – waar de onrechtmatigheden oplopen tot ruim een half miljard euro – „actueel maar niet het enige voorbeeld”. Visser voegde aan zijn bevindingen over vorig jaar een stevige waarschuwing voor komend jaar toe. Dan zal de Rekenkamer krachtens de nieuwe Comptabiliteitswet ook de tijdige communicatie door het kabinet aan de Tweede Kamer meewegen bij het onderzoek naar rechtmatigheid van het gevoerde beleid. Het parlement, zo stelde hij, wordt lang niet altijd op tijd geïnformeerd over „beleidsmatige mutaties”. „Stelt u zich voor, dat deze eis dit jaar al had gegolden?” Waar het gaat om de bedrijfsvoering van de departementen constateerde de Algemene Rekenkamer „meer problemen dan voorgaande jaren”. Om precies te zijn: er zijn 47 onvolkomenheden vastgesteld, met name bij de Belastingdienst en bij „hardnekkige problemen” rond ICT-beleid. „Dat blijft bij veel departementen een struikelblok”, aldus president Visser. Ter illustratie noemde hij drie ministers waar op het gebied van informatiebeveiliging „voldoende vooruitgang” is geboekt: „Die van VWS, van Sociale Zaken en van Economische Zaken & Klimaat. Ja. Daarmee heb ik ze echt allemaal genoemd.” (bron: NRC)

Tweederde van de €7,7 mrd aan subsidies die de afgelopen vijf jaar bedoeld was voor het opwekken van duurzame energie, is niet uitgegeven. Dat komt doordat het ministerie van Economische Zaken de kosten voor het produceren van schone energie stelselmatig te hoog inschat en aanvragen vaak te streng beoordeelt. Dat zegt de Algemene Rekenkamer. Het gaat om €5,2 mrd voor de periode 2013-2018. Aan het begin van de kabinetsperiode stelt een kabinet vast hoeveel subsidie het in het opwekken van duurzame energie wil steken. Op basis van de geraamde uitgaven daaraan wordt de hoogte van de heffing bepaald die burgers en bedrijven moeten betalen voor duurzame energie. Het ministerie van Economische Zaken erkent dat het een deel van de kosten in deze kabinetsperiode te hoog heeft ingeschat. Zo werden windmolens de afgelopen vijf jaar goedkoper. Daardoor is een deel van het bij burgers en bedrijven opgehaalde geld blijven liggen. Het wordt gereserveerd voor toekomstige projecten. Behalve de lagere kosten is het volgens de Rekenkamer ook onduidelijk wat voor projecten in aanmerking kwamen voor subsidie. Daardoor krijgt ook de Tweede Kamer geen goed zicht op waar het geld blijft steken, iets waar volgens de Rekenkamer snel verandering in moet komen. De Rekenkamer wees het ministerie van Economische Zaken er al in 2015 op dat er veel geld blijft liggen. Van alle Europese landen is Nederland het verst verwijderd van het behalen van de klimaatdoelstellingen van 2020, bleek al eerder uit onderzoek van Eurostat. Bovendien is de milieuvoetafdruk van de gemiddelde Nederlander voor het tweede jaar op rij licht toegenomen, ziet het Centraal Bureau voor de Statistiek. De gemiddelde uitstoot was in 2017 15,1 ton CO₂ per inwoner, een jaar later was dit 15,8 ton. (bron: AD)

Europese Rekenkamer rapporteert

Lidstaten van de Europese Unie doen nog steeds te weinig om fraude bij uitgaven uit het cohesiefonds aan te pakken. De lidstaten hebben de effectiviteit van hun fraudebestrijdingsmaatregelen te optimistisch ingeschat, stellen de controleurs. “De lidstaten komen in het algemeen echter tot de conclusie dat hun bestaande fraudebestrijdingsmaatregelen volstaan om de frauderisico’s te ondervangen. Wij vinden deze conclusie te optimistisch”, schrijft Henri Grethen, een lid van de Europese Rekenkamer. De opsporing en de reactie op fraude moeten nog aanzienlijk worden versterkt om fraudeurs tegen te houden, op te sporen en te ontmoedigen, schrijft de Europese Rekenkamer. Het cohesiefonds is door de EU in het leven geroepen om armere lidstaten te ondersteunen. Het fonds streeft ernaar om economische en sociale achterstanden weg te werken. Bij het gebruik hiervan wordt nog te vaak gefraudeerd, stelt de Europese Rekenkamer. “Het cohesiebeleid maakt een derde van de EU-begroting uit, maar is goed voor bijna 40% van alle gemelde fraudegevallen en nagenoeg drie kwart van de totale bedragen die met fraude zijn gemoeid”, aldus Grethen. (bron: Sanoma)

CBS: Hosanna op de arbeidsmarkt: veel nieuwe banen, recordlage werkloosheid, steeds meer vaste contracten.

Maar merkt werkend Nederland dit ook in de portemonnee? Helaas, dat valt nogal tegen. „Dit is echt zorgelijk, niemand vertrouwt die koopkrachtplaatjes meer.” Dat de lonen in Nederland maar zo matig stijgen, is al langer een puzzel. Hoe kan dat bij zo’n gespannen arbeidsmarkt? Die achterblijvende salarisontwikkeling is nóg wranger nu het dagelijkse leven steeds duurder wordt. Inmiddels stijgen de prijzen zelfs harder dan de lonen. En dat is ’voor het eerst in jaren’, aldus hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Neem de maand april: de prijzen gingen met gemiddeld 2,9% omhoog, de cao-lonen stegen zo’n 2,3%. Per saldo ga je er dan op achteruit. „Dit valt gewoon tegen”, zegt Daniël van Vuuren, hoofd Publieke financiën van het Centraal Planbureau, over het groeiende verschil tussen lonen en prijzen. „Het wordt steeds opmerkelijker wat we zien bij de lonen. De arbeidsmarkt is één groot halleluja-verhaal. Het is echt historisch hoe goed het gaat met de banengroei. De lonen trekken wel aan, maar nog steeds niet spectaculair.” Voorzitter Reinier Castelein van vakbond De Unie maakt zich grote zorgen over de koopkracht van zijn achterban. „Dit is echt zorgelijk, niemand vertrouwt die koopkrachtplaatjes meer. Het kabinet heeft de verantwoordelijkheid om die koopkracht te halen, volledig bij de vakbonden neergelegd. Maar wij vakbonden krijgen dat niet voor elkaar. Daarvoor zijn we te zeer verzwakt. De strijd met de georganiseerde werkgevers kunnen we niet winnen.” Een illustratie van de tanende macht van vakbonden is de cao-afpraak bij De Bijenkorf. Daar komen werknemers er karig vanaf met een loonsverhoging van 0,75%. Vakbond FNV wilde niet tekenen voor deze cao. Maar de bond werd uitgespeeld tegen het kleinere CNV, die wel instemde. FNV-onderhandelaar Linda Vermeulen heeft er geen goed woord voor over. „Het is niet uit te leggen dat bonden bij allerlei cao’s tekenen voor een fooi.” Andersom kan het ook. Als de vakbond wél veel leden heeft, is er wel kans op een mooie plus. Werknemers bij Tata Steel, het voormalige Hoogovens, zijn spekkoper met een loonstijging van 4% dit jaar. De onderhandelingen tussen de bonden en Tata Steel verliepen dan ook relatief gemakkelijk, terwijl het bedrijf het door concurrentie met goedkoop Chinees staal juist erg lastig heeft. De Vries vindt het onbegrijpelijk dat het kabinet ervoor heeft gekozen om de koopkrachtontwikkeling over te laten aan de onderhandelingstafel tussen werkgevers en werknemers. „Alles is duurder geworden. Ik vind dat het kabinet er veel te weinig aan doet om te zorgen dat het inkomen van mensen een beetje op peil blijft.” De prijzen stijgen de afgelopen maanden extra hard door toedoen van het kabinet. Dat verhoogde de btw van 6% naar 9%. Ook de energiebelasting is verder opgevoerd, waardoor de gemiddelde energienota dit jaar €334 hoger uitpakt. Deze overheidsmaatregelen zie je allemaal terug in de inflatie. In de koopkrachtplaatjes wordt ervan uitgegaan dat hogere prijzen vanzelf tot hogere lonen zouden leiden. Vakbonden eisen aan cao-tafels immers compensatie voor de inflatie. Maar die economenlogica lijkt momenteel niet op te gaan, erkent ook Van Vuuren van het CPB. „We zijn net vandaag begonnen aan onze nieuwe ramingen die medio juni uitkomen”. Of de prognose voor de loonstijging omlaag zal worden bijgesteld en die voor de prijsstijging omhoog? „Ik kan er nog niet te veel over zeggen, maar dat zou zomaar kunnen.” Over de inflatie zegt hij: „Die lijkt voor 2019 hoger uit te komen dan we eerder dachten.” Dat betekent dat ook de doorsnee koopkrachtplus van 1,6% lager kan uitpakken. Jacco Vonhof, voorzitter van werkgeversclub MKB-Nederland, baalt. „Dit is echt een zorgelijke ontwikkeling. Ondernemers snappen best dat je koopkrachtige consumenten nodig hebt om geld te verdienen. En dat begint bij je eigen personeel.” Volgens hem is de loonstijging ’redelijk tot goed, maar niet juichend’. Nog te veel ondernemers kampen met onzekerheid, volgens de MKB-voorman. „Kijk nou eens wat er in de detailhandel allemaal gebeurt, welke bedrijven er omvallen.” Vonhof wijst vooral naar politiek Den Haag. „We zien de collectieve lasten heel hard stijgen. De btw gaat omhoog, de energiebelasting. Moeten kleine ondernemers dat compenseren?” Met lede ogen ziet hij dat een groot deel van de salarisverhoging naar belastingen gaat. „De politiek roept wel dat het salaris omhoog moet. Maar daarmee spekken we alleen de staatskas. Het besteedbaar inkomen stijgt niet navenant mee.” (bron: DFT) [data om je zorgen over te maken. Met deze ontwikkeling moet gevreesd worden dat komende maand nieuwe cijfers van het CBS moeten worden bijgesteld op eerder prognoses van het kabinet. Met name de koopkracht kan door de stijgende inflatie en achterblijvende stijging van de lonen het draagvlak voor het overheidsbeleid bij consumenten onder druk komen te staan]

Fin/eco nieuws

De industriële productie in de Verenigde Staten is in april met ½% gedaald op maandbasis. Dat blijkt uit cijfers van de Federal Reserve. In maart ging de productie in de Amerikaanse industrie met 0,2% omhoog. Dit cijfer werd herzien van een eerder gemelde daling met 0,1%. De bezettingsgraad kwam vorige maand uit op 77,9% tegen een herziene 78,5% in maart.

De detailhandelsverkopen in de Verenigde Staten zijn in april onverwachts met 0,2% gedaald ten opzichte van de voorgaande maand. In maart gingen de Amerikaanse winkelverkopen met een herziene 1,7% omhoog.

ABN AMRO heeft de winst in het eerste kwartaal duidelijk zien dalen. Dat kwam onder meer omdat vorig jaar nog significante winsten werden geboekt op aandelenparticipaties, onder meer bij de investeringsfondsen van het inmiddels verkochte ABN AMRO Participaties. Andere investeringswinsten waren er in het eerste kwartaal nauwelijks door een ongunstiger beursklimaat. De bank zag de winst uitkomen op €478 mln. Dat is 20% minder dan een jaar eerder. Het operationeel resultaat kwam uit op €754 mln, 23% minder dan een jaar terug. Topman Kees van Dijkhuizen sprak van goede vooruitgang in het uitvoeren van de strategie. De netto-rentebaten van het financiële concern werden onder meer beïnvloed door tijdelijk verhoogde beheerkosten. Ook gingen de kosten omhoog door nieuwe regelgeving waar de bank, naar eigen zeggen, alleen het eerste kwartaal last van had. ABN AMRO wist die hogere kosten deels te compenseren door streng op de uitgaven te letten. Een deel van die extra kosten heeft te maken met de extra aandacht voor het tegengaan van witwassen. Daar werken bij ABN AMRO duizend mensen aan, maar dat aantal wordt uitgebreid naar zo’n 1400, liet Van Dijkhuizen weten. Aan alle incidenten die afgelopen jaar en dit jaar aan het licht kwamen bij onder meer Danske Bank, zit volgens de topman ook een positieve kant. “Ons personeel is er veel meer van doordrongen waarom we bepaalde dingen doen en ook bij klanten is er meer begrip voor soms lastige vragen. Mensen zijn wakker geschud.” ABN AMRO zette bij de zakenbank meer leningen uit. Het aantal risicovolle leningen bij de zakenbank werd teruggedrongen. Daardoor kon ABN AMRO de kredietvoorzieningen halveren tot net onder €100 mln. Van onzekerheid bij bedrijven door onder meer de aanhoudende onzekerheid rond de brexit en het handelsconflict tussen de Verenigde Staten en China, merkt de bank dan ook maar beperkt de gevolgen. Van Dijkhuizen verwacht wel dat er snel een akkoord wordt gesloten in dat laatste conflict. “Trump wil uiteindelijk ook herkozen worden.” Terwijl bedrijven meer leenden, kromp de hypotheekportefeuille licht. Daar verwacht de bank wel dat het marktaandeel in het huidige kwartaal weer toe zal nemen. Het beheerde vermogen van de Private Banking-tak nam toe. Onder meer een overname droeg daar aan bij. Het belang van de Nederlandse staat in ABN AMRO is al geruime tijd niet meer teruggedrongen. Van Dijkhuizen vindt dat de regering de afweging moet maken wanneer dat gebeurt. Wel snapt hij dat het momenteel een lastige periode is, vanwege de beweeglijke aandelenbeurzen.

De EU-antitrustautoriteit heeft vijf banken beboet voor hun betrokkenheid bij de manipulatie van buitenlandse valutamarkten voor elf munteenheden, waaronder de Amerikaanse dollar en de euro. Dat maakt de EU bekend. Banken Royal Bank of Scotland, Barclays, Citigroup, JPMorgan en MUFG kregen allen een boete van bij elkaar opgeteld €1,07 mrd. De Zwitserse bank UBS ontliep een boete van €285 mln, omdat UBS de Europese Commissie op de hoogte had gesteld van de misstanden. Volgens de EC vormden de banken twee kartels om zo de valutamarkt voor elf munteenheden, zoals de dollar, de euro en het Britse pond te beïnvloeden. Het ene kartel opereerde tussen december 2007 en januari 2013, de andere was werkzaam tussen december 2009 en juli 2012. “Bedrijven en burgers zijn van banken afhankelijk om geld te wisselen en om het buitenland transacties uit te voeren”, aldus eurocommissaris Margrethe Vestager in een verklaring. “Dit kartelbesluit stuurt een duidelijk signaal dat de Commissie dit soort geheime verstandhoudingen niet zal tolereren”, stelt Vestager. De Europese mededingingsautoriteit stelde dat de handelaren van de banken elkaar op persoonlijke basis kenden en via chatrooms contact met elkaar hielden.

Groei eurozone 1e kwartaal slechts 0,4%

De economie van de eurozone is in de periode januari-maart met 0,4% gegroeid ten opzichte van de voorgaande 3 maanden, toen de groei 0,2% was. Dat meldt het Europese statistiekbureau Eurostat op basis van een nieuwe schatting. Voor de gehele Europese Unie werd door Eurostat een vooruitgang opgetekend van 0,5%, tegen 0,3% in de voorgaande periode. Een geringe vooruitgang dat wel, maar geen data om enthousiast over te worden. In Frankfurt zal de vlag wel halfstok blijven hangen.

Op weg naar de komende verkiezingen voor het Europees Parlement

Het debat tussen Baudet en de Minister-President over de toekomst van Europa is een idee van Rutte, die fel naar Baudet heeft uitgehaald in een toespraak en hem uitdaagde voor een één-op-ééndebat. Hij riep Baudet op nog voor de Europese verkiezingen van volgende week het debat met hem aan te gaan over de toekomst van Europa. Dat kan ‘vrijwel zeker’, melden ingewijden, maar wel op de voorwaarden van Baudet. Rutte noemde Baudet een ‘zolderkamergeleerde’ die ‘op basis van rare verzinselen, wonderlijke theorieën’ de veiligheid van het land in gevaar brengt. In een tweet gaf de FVD-leider aan er wel voor te voelen: “Gesigneerde exemplaren van mijn boeken komen jouw kant op, ter voorbereiding op het debat. Forum voor Democratieleider Thierry Baudet zegt, onder stevige voorwaarden, in debat te willen gaan met de VVD-leider. Dat veel potentiële EU-parlementariërs pleiten voor ‘meer Europa’ snap ik wel: wiens dik belegde boterman men eet, diens woord men spreekt. Het pleidooi dat er een sterker Europa moet komen is te beargumenteren. De achterstand is groot ten opzichte van nieuwe wereldmachten. Maar de visie van D66 van vooruitkijken en vooral niet achterom kijken naar de chaos, is kansloos. De realiteit gebiedt mij te melden dat, op basis van het huidige statuut van de EU, Europa geen schijn van kans heeft de achtervolging op de voortrekkers in te zetten. Daarvoor is de basis te onstabiel, te versplinterd en er is te weinig visie ontwikkeld op de toekomst. Daarbij komt dat het draagvlak onder de bevolking te zwak omdat het volk niet de indruk heeft dat Europa meer welvaart kan gaan bieden dan de individuele EU-lidstaten. In dat debat kan premier Mark Rutte zich verantwoorden voor zijn uitspraken die hij op 2 september 2013 deed in de Rode Hoed in de vijfde H.J. Schoo-lezing. Hij begon zijn lezing met “H.J. Schoo benoemde de dingen zoals die zich aan hem voordeden. Heersende opinies zeiden hem niet zoveel. Laat ik daarom vandaag in die geest beginnen en allereerst de olifant die daar in de hoek staat een hand geven. U hebt hem vast ook zien staan. ‘VISIE, staat er in hoofdletters op. Ik kwam dat woord in de aanloop naar deze avond regelmatig tegen in allerlei verwachtingsvolle voorbeschouwingen. En ik zeg u meteen: ik geloof niet in alomvattende blauwdrukken waarmee maatschappelijke problemen in één klap op te lossen zouden zijn. Daar word ik als liberaal altijd een beetje wantrouwend van. Een land, een samenleving past niet in een mal.Voor mij geen visie als format hoe het allemaal precies moet, of waar we over 25 jaar achter de komma uit moeten komen, maar wel als perspectief voor mensen. En dat beeld krijgt u vanavond van me”, aldus onze premier in zijn introductie. Wij krijgen nu de prijs gepresenteerd van dit beleid van zes verloren jaren: Nederland en de Europese Unie hebben een forse achterstand opgelopen achter nieuwe wereldmachten als China, India, Rusland en Brazilië. Europa heeft bouwmeesters nodig die, met een blik op de toekomst, de achterstand van de Europese landen in de strijd om de wereldmacht, te herwinnen. Wat moet er eerst allemaal gereorganiseerd worden, voordat Rutte ook maar één stap voorwaarts kan zetten. Op de huidige weg voortgaan is voor Europa suïcide. In het vorige blog schreef ik daarover “Eerst orde op zaken stellen, de EU grondig hervormen met het ontnemen van de macht aan de Europese Raad (moet een adviesraad worden, breder georiënteerd met vertegenwoordigers uit de wetenschap, maatschappelijke organisaties en het bedrijfsleven, zoals de Senaat), de vorming van een Europese regering die verantwoording moet gaan afleggen aan het Europees Parlement (dat grondig moet worden gereorganiseerd: kleiner, goedkoper, democratischer) en de fundamenten van de EU moeten sociaal/maatschapperlijk worden gevestigd. Hierdoor moeten de belangen van het volk gelijkwaardig worden aan die van het neo-liberalisme, die uitsluitend het belang dient van het grote geld en het bedrijfsleven. Verder moet er een politieke unie worden gevestigd waardoor de Europese belangen worden overgedragen naar Brussel. Niet zoals nu de Unie wordt bestuurd door technocraten maar door ambtenaren die besluitvorming toetsen op de humane werking ervan. Ook zal de Muntunie niet kunnen ontkomen aan een socialisering van hun beleid.” Rutte noemde Baudet een ‘zolderkamergeleerde’ die ‘op basis van rare verzinselen, wonderlijke theorieën’ de veiligheid van het land in gevaar brengt. Hij riep Baudet op nog voor de Europese verkiezingen van volgende week het debat met hem aan te gaan over de toekomst van Europa. Door voor een nexit te pleiten, een Nederlands vertrek uit de EU, is Baudet volgens Rutte ‘volstrekt onverantwoordelijk’ bezig. “Met dit soort bizarre ideeën laat Baudet de mensen voor wie hij zegt in de politiek te zitten keihard in de steek”, zei de premier. Rutte zegt zich zorgen te maken over ‘politici die met grootspraak en mooie praatjes mensen doen geloven dat we beter af zijn zonder Europese samenwerking’. “En politici zoals Baudet, die zelfs nog een stap verder gaan en een nexit bepleiten.” Dat zou Baudet doen ‘op basis van rare verzinselen’, zegt Rutte. “Op basis van wonderlijke theorieën die hij ergens op een zolderkamer bedacht heeft. Die bij flakkerend kaarslicht en met een ganzenveer, op papier zo poëtisch lijken. Maar in de praktijk desastreus en losgezongen zijn.” Dat kan woensdagavond een interessant debat worden.

Over 2 weken is de periode May eindelijk ten einde

De gesprekken tussen de Britse regering en de Labour-oppositie zijn geklapt, schrijft oppositieleider Jeremy Corbyn in een brief. Volgens hem is dat te wijten aan de steeds erger wordende “zwakte en instabiliteit” van de Britse regering. Volgens Corbyn hebben er goede gesprekken plaatsgevonden, maar is duidelijk geworden dat de twee partijen “de grote verschillen niet hebben kunnen overbruggen”. Begin juni zal premier Theresa May vermoedelijk voor de vierde keer het terugtredingsakkoord tot stemming laten komen. Corbyn zegt dat Labour nieuwe voorstellen “zorgvuldig zal overwegen”, maar hij voegt daar ook aan toe dat de grootste oppositiepartij in het Britse Lagerhuis niet voor het voorstel in de huidige vorm zal stemmen. Er is dit jaar al drie keer gestemd over het terugtredingsakkoord, beter bekend als het Brexit-akkoord. Drie keer leidde dat tot een nederlaag voor May. Door gesprekken met Labour te starten, hoopte de Britse premier ook de oppositie mee te krijgen voor haar deal, hoewel de kans op slagen door velen niet erg hoog werd ingeschat. De verwachting is dat May sowieso aftreedt nadat ze haar deal wederom tot stemming heeft gebracht, ongeacht de uitkomst van die stemming. Eerder gaf May al aan plaats te zullen maken wanneer deze fase in het Brexit-proces is afgerond.

‘Brexiteer’ en oud-burgemeester van Londen Boris Johnson heeft deze week bevestigd dat hij graag het stokje van May als leider van de Britse Conservatieven overneemt. Hij heeft grote steun van de Conservatieve achterban maar of dat in de fractie ook zo is, wordt nog betwijfeld. In het terugtredingsakkoord zijn afspraken gemaakt om het Britse vertrek uit de EU soepeler te laten verlopen. Zonder zo’n deal dreigen de Britten uit de EU te crashen, met grote economische en maatschappelijke gevolgen. Oorspronkelijk zouden de Britten op 29 maart uit de Europese Unie vertrekken. Die deadline is inmiddels twee keer verzet. Volgens de huidige planning is 31 oktober de laatste dag dat het Verenigd Koninkrijk nog deel uitmaakt van de EU. Dat zou dan het einde zijn van een dramatisch verlopen debat in \Brussel en in het Lagerhuis.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 17 mei 2019; week 20: AEX 557,91; Bel20 3511,46; CAC40 5.438,23; DAX30 12.238,94; FTSE 100 7.348,62; SMI 9.659,08; RTS (Rusland) 1254,68; DJIA 25.764,00; NY-Nasdaq 100 7.503,68; Nikkei 21.250,09; Hang Seng 27.946,46; All Ords 6.460,20; SSEC 2.882,30; €/$1,116744; BTC/USD $7.351,9302; 1 troy ounce goud $1277,10; dat is €36.805,93 per kilo; 3 maands Euribor -0,313% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,368%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,085%; 10 jaar VS 2,3927%; 10 jaar Belgische Staat 0,378%, 10 jaar Duitse Staat -0,105%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,39%, 10 jaar Japan -0,0602%; 10 jaar Italië 2,647%. Een liter E10 hier aan de pomp (Makro/Shell) €1,644.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden redelijk stabiel tot hier en daar licht dalend, de goudprijs daalde licht en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier deze week weer verder daalde terwijl de 5-jarige negatieve rente verder steeg . Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,15%; Japan 0,5258%; Duitsland 0,534%; Nederland 0,573%; Frankrijk 1,321%; GB 1,59%; Canada 1,9048%; Spanje 2,041%; VS 2,8222%; Italië 3,588%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,515%; Nederland -0,483%; Denemarken -0,476%; Frankrijk -0,303%; Japan -0,17%; België -0,181%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 18052019/479 De mondiale economische groei zwakt verder af

UPDATE 11052019/478 WAARSCHUWING!!! Let op Uw geld, de centrale banken verkeren in nood

Realisatie van Klimaatdoelstellingen

In blog 477 heb ik over dit onderwerp uitvoerig geschreven. Daarbij heb ik aan de orde gesteld of wij de klimaat- en natuurwetenschappers kritiekloos moeten volgen dan wel dat wij de problematiek, die er daadwerkelijk is, toch vanuit een bredere perspectief moeten beschouwen. Of we niet meer moeten vertrouwen op technische- en wetenschappelijke ontwikkelingen, die – hopelijk – tot eenvoudiger en goedkopere oplossingen leiden. Dat we niets moeten doen zeg ik zeker niet, maar laten we alleen dat doen dat, met weinig kosten, tot verlaging van de CO2-uitstoot leidt. Met inzet van de vervuilende industrie, het bedrijfsleven en de burgers/consumenten. Maar als ik dan lees dat Albert Heijn over drie jaar ermee stopt bepaalde groeten en fruit uit het plastic te halen dan vraag ik mij af waarom niet alle supermarkten daartoe verplichten en dat dan binnen één jaar. Ga verplichten dat voeding veel duurzamer moet worden verpakt. De overheid is zo vriendelijk tegen het bedrijfsleven: de consumentenbelangen moeten veen beter behartigd worden. Op dit thema moeten veel sneller en efficiëntere resultaten geboekt gaan worden. Projecten waarvoor nog jaren onderzoek moet worden uitgevoerd, zoals de gas-transitie voor oudere woningen, moet op dit moment gas teruggenomen worden. Ik neem direct aan dat het mondiaal een complex probleem is, maar Nederland moet zich ook realiseren dat wij maar het 1:25000 deel uitmaken en dat de geschatte lasten van de energie-transitie op basis van de voorstellen van de 5 klimaattafels waarschijnlijk wel het dubbele is van onze Nederlandse staatsschuld opeist. Realiseert iemand zich hoe groot de kapitaalvernietiging is die ermee gepaard gaat. Met onze huidige staatsschuld van €425 mrd blijven wij binnen de EU-norm van 60% bbp, maar als die staatsschuld zou verdubbelen zitten we gelijk kilometers boven die norm in Italiaanse toestanden. Idealisten voor het klimaat realiseer jullie dat wij veel verder gaan springen dan onze polsstok lang is. Daar waarschuw ik voor: nogmaals wij leveren maar een bijdrage aan de oplossing van de CO2-uitstoot van het 1:25000 deel. Ga liever werken aan de bijdragen van andere landen die 24999 delen moeten aanpakken. Zolang de grote vervuilende landen nog niet tot weinig doen, is onze aanpak weggegooid geld.

Slechts een op de vijf huiseigenaren is bereid te investeren in zonnepanelen als die investering in zeven jaar kan worden terugverdiend. Dat is een risico als de stimuleringsmaatregel die er nu voor zonnepanelen bestaat, wordt afgeschaft. Onderzoeksbureau Dutch New Energy Research heeft in samenwerking met Motivaction een steekproef gehouden onder 1360 Nederlanders, om te kijken welke terugverdientijd voor zonnepanelen zij acceptabel vinden. Daar kwam eigenlijk uit dat consumenten zonnepanelen gemiddeld in vijf jaar willen terugverdienen. Dat is belangrijk om te weten, want eigenlijk al het beleid rond zonnepanelen is erop gericht om ze in zeven jaar terug te verdienen. Maar dan wil maar 20% van de consumenten investeren”, legt Dutch New Energy Research uit. Op dit moment stimuleert de overheid de aanschaf met de de salderingsmaatregel. Wie zonnepanelen op het dak heeft, kan de stroom die opgewekt wordt en aan het stroomnet wordt teruggegeven, aftrekken van het eigen energiegebruik. Deze regeling wordt echter vanaf 1 januari 2023 afgebouwd om in 2031 te eindigen.

Tot slot vandaag enkele citaten uit een artikel van Jan Jacobs, journalist die publiceert op doorbraak.be en die op https://www.climategate.nl/2019/05/81979/ een artikel schrijft over ‘Hernieuwbare energie is en blijft een duurzaam en onbetaalbaar sprookje’. <citaten> Exact wat men ons wil doen geloven met de energietransitie naar hernieuwbare energie. Het klinkt goed, maar het zal helaas niet werken. Het is de menselijke natuur om te geloven in wat je leuk vindt. Iedereen een dik pensioen, dertig uren werkweek, minimumloon van €1600 en uiteraard alleen nog groene energie uit windmolens en zonnepanelen en iedereen in een elektrische zelfrijdende deelauto … en dat allemaal tegen 2030. Dat is overmorgen. Gaat niet gebeuren. Een quote van Dr Thomas Sowell: ‘Als je mensen wil helpen, vertel hun dan de waarheid, als je jezelf wil helpen, vertel hen dan wat ze willen horen.’ Over het energie- en klimaatdebat: stop met in die groen/linkse watermeloen-sprookjes te geloven. Het zijn verkiezingen en de beloftes van wat politici met uw geld gaan doen, zijn weer niet aan te slepen. De kiezers omkopen met hun eigen geld, dat blijft werken. Men gaat weer geld uitgeven dat er niet is aan zaken die niet werken. Binnen tien tot hoogstens vijftien jaar zullen alle groene groepen, die nu zo hartstochtelijk pleiten voor windmolens en zonne-energie, hun kar keren. Als duidelijk is geworden wat een puinhoop en milieudestructie dat wel heeft teweeg gebracht: duurzame energie is een mythe. Energie is de echte levensader van en voor elk modern land. Om die welvaart te behouden, en/of van een ontwikkelingsland een modern land te maken is goedkope energie gewoon onmisbaar. Tussen 1985 en 2011, nam de mondiale elektriciteitsproductie toe met ongeveer 450 terawattuur per jaar. Dat is het equivalent van het toevoegen van ongeveer één Brazilië (dat 485 terawattuur stroom gebruikte in 2010) aan de elektriciteitssector per jaar. En het International Energy Agency verwacht dat het mondiale elektriciteitsverbruik zal blijven toenemen met ongeveer één Brazilië per jaar tot 2035.</citaten> De schrijver is een voorstander van kernenergie.

De straatvechter tracht China tot een handelsdeal te dwingen op zijn voorwaarden

Met nieuwe importtarieven wil Trump de druk op China, in de al maanden durende handelsoorlog, verhogen. Een door Trump eerder aangekondigde verhoging van de tarieven, die in maart zou ingaan, werd opgeschort op basis van onderhandelingen tussen beide landen in februari. Vrijdag 3 mei had hij de wereld nog laten weten dat er goede voortgang wordt geboekt in de Chinees-Amerikaanse besprekingen. Maar op 5 mei liet hij weten dat hij vanaf 10 mei de importtarieven van 10 naar 25% gaan voor $200 mrd goederen op jaarbasis. Op nog eens $325 mrd aan goederen komt 25% heffing. Daarmee valt vrijwel de hele Amerikaanse import van Chinese goederen onder hogere tarieven. Trump was het ineens zat. De Chinezen willen blijven onderhandelen om betere voorwaarden uit het overleg te halen. Daarop twitterde hij “NO”. Hij realiseerde zich opnieuw niet dat hij met Aziaten onderhandelt. Die voeren andere, cultureel gevoede, onderhandelingstechnieken, nemen meer de tijd, reduceren en deduceren, kijken meer naar de resultaten op langere termijn. Dat irriteerde Trump kennelijk. Vreemd want hij was eerder dit jaar geconfronteerd met Kim, die onverwachts het gesprek met hem beëindigde. Ook met Iran vecht hij nu zo’n strijd uit, met ongewisse gevolgen. Hij moet nog veel leren. Donald Trump verstuurde zondag de twee duurste tweets aller tijden de wereld in. Na zijn aankondiging van nieuwe importtarieven aan het adres van China, omdat de handelsbesprekingen tussen dat land en de Verenigde Staten hem te stroef verlopen, is er 1200 miljard euro aan beurswaarde verdampt.Al met al verliezen we zo’n 2% van €60.000 mrd aan beurswaarde”, zegt analist Corné van Zeijl van Actiam. „Dat is €1,2 biljoen.” De verklaring voor dat koersverlies is duidelijk, aldus de marktvorser: „Beleggers gingen ervan uit dat er een handelsdeal zou komen, misschien wel eind deze week, maar dat staat nu ineens op losse schroeven.” China gaat toch verder met de handelsbesprekingen met Amerika. Een grote delegatie onder leiding van vicepremier Liu reist deze week naar de Verenigde Staten, maar uitstel is nog altijd mogelijk, meldt persbureau Bloomberg. Een official van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken zegt dat de voorbereidingen voor een handels stop nog altijd bezig zijn, maar wil geen vragen beantwoorden over wanneer die dan moet plaatsvinden. Een handelsovereenkomst met China gaat er komen, maar het gaat mij te langzaam, omdat ze willen blijven onderhandelen. Niet dus”, twitterde Trump. De aandelenbeurzen stonden maandag wereldwijd in het rood, maar de verliezen vielen uiteindelijk mee, omdat er koopjesjagers op de markt verschenen. Die zien in de tweeds van Trump geen slechte afloop. Uiteindelijk zullen de Chinezen wel door de knieën gaan, redeneren ze. De dreiging van de Amerikaanse president Donald Trump om nieuwe importtarieven in te voeren op Chinese goederen zorgde voor onrust op de markten. Trump wil daarmee de druk op Peking in de al maanden durende onderhandelingen verhogen. Volgens mij zat Trump weer in een dwang-neurose waarin hij hoog spel speelt om te winnen. Hij moet en zal zijn zin krijgen, wie de tegenstander ook is. Uiteindelijk zal hij ‘alles’ op het spel zetten om dat doel te bereiken.

Martine Hafkamp schrijft daarover in haar column op DFT:

Trump mocht graag roepen dat hij deze handelsoorlog al had gewonnen. Natuurlijk, het is waar dat de Chinese economie stevig is geraakt. Onderzoek wijst uit dat ook de Amerikaanse economie er behoorlijk onder heeft geleden. Zo gaven economen van de Federal Reserve Bank van New York en de universiteiten van Princeton en Columbia aan dat de kosten in de vele miljarden dollars lopen en dat deze vooral worden gedragen door Amerikaanse consumenten. Dat is in tegenstelling tot de bewering van Trump dat vooral China betaalt voor de tarievenoorlog. De praktijk is echter weerbarstiger. Daar heeft het er veel meer van weg dat deze strijd alleen maar verliezers kent. Nu is het waar dat de Verenigde Staten met hun gesloten economie minder gevoelig zijn voor handelsperikelen dan bijvoorbeeld Duitsland en daardoor ook minder hard zijn geraakt. Desondanks liepen Amerikaanse bedrijven en consumenten toch tegen fors hogere kosten aan als gevolg van de importtarieven om maar niet te spreken van de kosten die gemaakt moesten worden voor de reorganisatie en verlegging van handelsroutes om zaken te kunnen blijven doen. En wat te denken van alle uitgestelde investeringen omdat bedrijven erg onzeker zijn over de toekomst? Alles bij elkaar heeft het de Amerikaanse consument en het Amerikaanse bedrijfsleven erg veel gekost. De voornaamste slachtoffers zijn de agrarische sector en de arbeiders in de industrie. Laten zij indertijd nu net aan de basis hebben gestaan van Trump’s verkiezingsoverwinning. Uit officiële data bleek in maart dat het Amerikaanse handelstekort in 2018 een nieuw record heeft bereikt. Het is het gevolg van de sterk toegenomen importen die nog snel werden gedaan voordat de importtarieven van kracht zouden worden. In combinatie met de afgezwakte exporten maakt dat men in de Verenigde Staten zo langzamerhand toch ook moet snakken naar het einde van de weinig vruchtbare handelsoorlog.

Daar speelt mogelijk nog een andere reden mee. Mogelijk is Trump van oordeel dat de Chinezen een ‘vuil’ spel spelen. De Amerikaanse tech-gigant HP heeft onlangs alle oudere HP-printers, die in gebruik zijn, een update gegeven waardoor ze niet meer werken op cartridges van goedkopere huismerken maar alleen op de veel duurdere HP-inkt. Het proces tussen de printer en de cartridge verloopt via een code. Alleen als het inktpatroon de juiste code geeft gaat de printer werken. Nu hebben de Chinezen een machine gemaakt die de codes van HP kan lezen en daarmee het HP-beleid onderuitgehaald. Ik kan mij voorstellen dat Trump daar heel boos over geworden is en op wraak zint.

Donald Trump kan worden vertrouwd als het gaat om de handelsrelaties tussen de Verenigde Staten en de Europese Unie, dat zegt de binnenkort vertrekkende voorzitter van de Europese Commissie Jean-Claude Juncker. Hij slaagde er vorig jaar juli in het handelsconflict tussen beide grootmachten niet uit de hand te laten lopen, door de Amerikaanse president te beloven dat Europa meer soja en vloeibaar gas uit Noord-Amerika zou importeren. Ook kwamen beide leiders in Washington overeen te gaan werken aan verlaging van de importtarieven op industriële producten. Volgens Juncker is er sinds afgelopen zomer niets veranderd in de trans-Atlantische relatie en zijn er vrijwel dagelijks contacten. [maar hou wel in gedachten dat Trump een onbetrouwbare Amerikaanse president is. Als hem iets niet zint dan wel als hij iets wil realiseren wat hem in eerste instantie niet lukt, is hij alle afspraken en toezeggingen ‘vergeten’ en verhoogt hij de druk op zijn tegenstander]

Verrassend bericht want Trump slaat EU terug

Volgens de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Javad Zarif is Iran dicht bij een oliedeal met de Europese Unie, ondanks sancties van de Verenigde Staten. “Iran en de EU staan op het punt om een overeenkomst te sluiten”, aldus Zarif tegen het Russische persbureau Ria. Nadat de Verenigde Staten in 2018 uit de zogenoemde Irandeal stapten, legden zij sancties op aan landen die olie uit Iran kopen. In eerste instanties wilden de Amerikanen wel een aantal uitzonderingen maken, maar per 1 mei jongstleden zijn ze daar ook mee gestopt. Al direct nadat de Amerikanen zich terugtrokken uit de Irandeal, liet de EU weten dat ze de stap van de VS niet steunt. De EU heeft een aantal maatregelen doorgevoerd om Europese bedrijven te beschermen tegen de gevolgen van de Amerikaanse sancties. Trump gaat hard terugslaan want hij zal nooit tolereren dat landen zijn orders niet opvolgen.

Ik begin mij grote zorgen te maken om de dreigement aan het adres van Iran. Iran bedreigt de VS en haar bondgenoten hoor ik hem maar herhalen, maar hij geeft daarvoor geen aanwijzing. Daar komt bij dat de EU, ik mag hopen dat hij ons nog als een bondgenoot ziet, binnenkort een handelsverdrag met Iran gaat sluiten over ondermeer het afnemen van olie. Wij weten dat Trump ons dat heeft verboden met de sancties die hij aan Iran heeft opgelegd. Dus de vraag is wat hij van plan is met het Iraanse gezag. Ondertussen voegt het Amerikaanse oorlogsschip USS Arlington zich binnenkort bij het vliegdekschip USS Abraham Lincoln in de Perzische Golf. Ook een Patriot-luchtverdedigingssysteem is naar het gebied gestuurd. Het zijn nieuwe maatregelen waarmee de Verenigde Staten naar eigen zeggen willen voorkomen dat Iran de Amerikaanse troepen in het gebied aanvalt. De USS Arlington kan amfibische operaties lanceren en beschikt over vier zware transporthelikopters. De USS Abraham Lincoln is door de VS op 6 mei naar de Perzische Golf gestuurd, samen met enkele zware B-52-bommenwerpers. Deze zijn inmiddels aangekomen op de Amerikaanse legerbasis in Qatar, meldt het Pentagon. Iran lijkt niet onder de indruk van de Amerikaanse vloot. Een hoge geestelijk leider zei dat alle “miljarden kostende” oorlogsschepen met een raket vernietigd kunnen worden. De spanningen rondom het islamitische land zijn de afgelopen dagen opgelopen. Iran schijnt de toegang tot de Golf van Hormuz af te willen sluiten om het transport van olie dwars te zitten. Ik ben niet gerust op een gewapende aanval van de Amerikanen. Amerikaanse vriendjes in het Midden Oosten hebben gigantische oliebelangen, waarvoor Trump zich als belangenbehartiger heeft opgeworpen.

Trump doet er alles aan om zijn belastingaangiften van voor hij president werd, niet openbaar te maken

De Amerikaanse minister van Financiën Steven Mnuchin heeft een verzoek van de Democraten om de belastingaangiften van president Donald Trump openbaar te maken voor de tweede keer afgewezen. Volgens Mnuchin dient het verzoek geen wetgevend doel. Eind april stelde de minister eerst te moeten onderzoeken of het verzoek in overeenstemming met de wet is. Dat is volgens Mnuchin niet zo. De Democratische Partij in de Verenigde Staten diende op 3 april officieel een verzoek tot inzage in. De belastingaangiften waren een heikel punt tijdens de verkiezingscampagne in 2016. Trump was de eerste presidentskandidaat die zijn documenten weigerde te overleggen. Eerdere kandidaten deden dit wel om te bewijzen dat zij geen illegale transacties verbergen. Trump beloofde tijdens de presidentsverkiezingen dat hij zijn belastingaangiften openbaar zou maken, maar kwam daar later op terug. De Democraten hebben sinds de tussentijdse verkiezingen van vorig jaar november een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden. Eerdere verzoeken tot inzage van de papieren werden geblokkeerd in het Huis van Afgevaardigden, omdat de Republikeinen toen nog een meerderheid hadden. De partij startte ook diverse andere grote onderzoeken. Die zijn gericht op de president, de gang van zaken in het Witte Huis en diverse bedrijven van Trump. Amerikaanse media verwachten een slepend juridisch conflict om alsnog inzage in de papieren te krijgen. De Democraten stellen met een “passende reactie” op het besluit van Mnuchin te zullen komen.

Het zakenimperium van de Amerikaanse president Donald Trump leed tussen 1985 en 1994 een verlies van $1,17 mrd. Dat schrijft The New York Times op basis van belastingdocumenten uit die periode. Trump zou in de tien jaar jaarlijks meer verliezen hebben geleden dan welke individuele belastingplichtige in de Verenigde Staten dan ook, schrijft de NYT. In acht van de tien jaar zou hij door de schade zelfs geen inkomstenbelasting hebben hoeven te betalen. Vooral 1990 en 1991 blijken slechte jaren voor de president te zijn geweest. In elk van de jaren was het verlies dat zijn zaken (casino’s, hotels en onroerend goed) leden telkens $250 mln. Daarmee moest hij het dubbele inleveren in vergelijking met degene die na hem het meeste verlies leed, zo blijkt uit cijfers van de Amerikaanse belastingdienst IRS. In 2016 gebruikte Trump het succes dat hij als zakenman zou hebben in zijn campagne voor het presidentschap. Als kandidaat en president weigerde hij zijn belastingaangifte vrij te geven. Verder heeft hij gebruik gemaakt van zijn wettelijk recht om te voorkomen dat het rapport van speciaal aanklager Robert Mueller, over belemmering van de Amerikaanse Rechtsstaat door zijn handelen en uitspraken, aan het Huis van Afgevaardigden (=onze Tweede Kamer) beschikbaar moet worden gesteld zonder de afgelakte delen. De Democraten gaan nu de duimschroeven van minister van Justitie William Barr aandraaien.

De hoogst noodzakelijke hervormingen in de Europese Unie

Ik zag deze week op Nieuwsuur een debat over de Europese Verkiezingen tussen de lijsttrekkers van Forum en D66. Deze laatste profileerde zich als pro-Europa. Op zich zou daar niets op tegen zijn als daarvoor degelijke argumenten zouden worden aangevoerd. Dat was niet het geval. We moeten vooral niet achteruit kijken maar alleen naar de toekomst. Dat is wel heel erg gemakkelijk. Kennelijk gaat D66 ervan uit dat vanuit de krakkemikkige Europese Unie van dit moment kunnen werken aan vooruitzichten. Hier trek ik aan de bel. Eerst orde op zaken stellen, de EU grondig hervormen met het ontnemen van de macht aan de Europese Raad (moet een adviesraad worden, breder georiënteerd, zoals de Senaat), de vorming van een Europese regering die verantwoording moet gaan afleggen aan het Europees Parlement (dat grondig moet worden hervormd: kleiner, goedkoper, democratischer) en de fundamenten van de EU moeten sociaal/maatschapperlijk worden gevestigd. Hierdoor moeten de belangen van het volk gelijkwaardig worden aan die van het neo-liberalisme, die uitsluitend het belang dient van het grote geld en het bedrijfsleven. Verder moet er een politieke unie worden gevestigd waardoor de Europese belangen worden overgedragen naar Brussel. Niet zoals nu de Unie wordt bestuurd door technocraten maar door ambtenaren die besluitvorming toetsen op de humane werking ervan. Ook zal de Muntunie niet kunnen komen aan een socialisering van hun beleid. Het doet mij pijn dat de toekomstbeelden voorlopig nog wel een decenium in de ijkast liggen. Dat moet een grote teleurstelling zijn voor D66, want het is de vraag of wij dan de achterstand op China, de VS, geo-politieke veranderingen en de komst van eco 4.0 met de robotisering, algoritmen, de macht van de 9 techreuzen en het ‘internet der dingen’ nog kunnen inhalen. Internet of Things (IoT)) refereert aan de situatie dat door mensen bediende computers (desktops, tablets, laptops en smartphones) in de minderheid zullen zijn op het internet. De meerderheid van de internetgebruikers zal in deze visie bestaan uit semi-intelligente apparaten, zogenaamde embedded systems. Alledaagse voorwerpen worden hierdoor een entiteit op het internet, die kunnen communiceren met personen en met andere objecten, en die op grond hiervan autonome beslissingen kunnen nemen. Het komt er mogelijk allemaal aan maar de regenten, die de EU besturen, reageren niet adequaat. Maar de vraag is of het alternatief ‘een sterke leider’ die de regie gaat voeren zonder democratische onderbouwing wel acceptabel is. Wat D66 wil is niet realiseerbaar. Eerst moeten de fundamenten worden gebouwd voordat het volk een volgende stap wil zetten. 

Over dit onderwerp las ik in Trouw een geplaatst artikel van Joop Hazenberg, de auteur van het boek “Terchnologie de baas – vooruitzichten en gevaren van de nieuwe industriële revolutie”. Omdat op Europees niveau een digitaks, een omzetbelasting voor grote digitale bedrijven als Amazon en Google, niet haalbaar is, wil de PvdA die nu in Nederland introduceren (Trouw, 26 april). Zo’n belasting lijkt nuttig, maar loopt waarschijnlijk stuk op de realiteit. We leven in een wereld waarin de digitale economie wereldomspannend en onbeheersbaar is geworden. Een belasting meer of minder verandert daar niets aan. Kern van deze ‘platformeconomie’ is een massale digitalisering van een brede waaier van producten en menselijke activiteiten, van vervoer (Uber) tot muziek (Spotify), van contact met vrienden (Facebook) tot het opzoeken van informatie (Google). Dit levert de consument enorm gebruikersgemak op, maar er vindt intussen een ongebreidelde economische machtsconcentratie plaats, met onvoorstelbare gevolgen. Allereerst leiden zogeheten netwerkeffecten tot oligopolies in de digitale wereld. Hoe meer mensen gebruikmaken van een dienst, hoe populairder die wordt. Daarom zitten 11,5 miljoen Nederlanders op WhatsApp en hebben concurrenten van Uber het moeilijk. Ten tweede vloeit de toegevoegde waarde van data rechtstreeks in de zakken van de eigenaars van de techgiganten. Die worden daardoor gigantisch rijk. Bij die bedrijven werken vervolgens maar heel weinig mensen: Instagram had bij de overname door Facebook in 2012 (voor €1 mrd) slechts vijftien mensen op de personeelslijst. Vergelijk dat eens met Kodak, waar op het hoogtepunt van zijn bestaan 145.000 mensen in dienst waren. Een derde gevolg is dat in de platformeconomie letterlijk geen plaats meer is voor de Videolands en V&D’s van gisteren. Na hun faillissement belanden voormalige medewerkers in freelancebaantjes waarin ze dozen inpakken bij bol.com of fietskoerier worden bij Deliveroo. De digitale economie leidt zo tot een grootschalige vervanging van arbeid door kapitaal. Data, waarde en macht komen in de handen van een zeer klein aantal bedrijven met een relatief klein aantal werknemers en de open digitale economie verandert in een ware flessenhals. Een digitaks zal deze flessenhals niet openbreken of breder maken. De arbeidsmarkt zal blijven polariseren en de middenklasse wordt steeds verder uitgehold. [dat heeft politieke gevolgen voor de achterban van de partijen. Welke belangen gaan in de toekomst worden gediend] Deze trend versterkt en versnelt in het tijdperk van de vierde industriële revolutie [eco 4.0] die nu op uitbreken staat. Dankzij de vele doorbraken op gebied van kunstmatige intelligentie (AI), robotisering en een reeks aanverwante technologieën zal deze revolutie de komende jaren onze economie en samenleving verder ontregelen. Waarschijnlijk zullen AI en robotisering tot een verdere automatisering van de economie leiden, waar er mogelijk op termijn niet meer voldoende banen voor de beroepsbevolking zijn. Beroepen als taxichauffeur en radioloog zijn straks bedreigd. Het zal even duren voordat de vierde industriële revolutie op haar hoogtepunt is, maar er wordt internationaal al volop nagedacht over een goede inbedding van de omwenteling. Zo overweegt de Britse overheid om datastromen en digitale infrastructuur als een publieke dienst te beschouwen; data zijn publiek domein, niet in handen van een stel bedrijven uit Californië, Canada of China. In Finland en elders wordt geëxperimenteerd met het basisinkomen om mensen de zekerheid van een behoorlijk bestaan te geven. Verder moeten de kosten van levensonderhoud in een wereld waarin technologie domineert zo laag mogelijk zijn – van betaalbare behuizing tot goedkoop onderwijs, kinderopvang en gratis openbaar vervoer. Een laatste, drastische, maatregel is het invoeren van de ‘Piketty-belasting’: een progressieve vermogensbelasting. Zo is er een directe lijn te trekken tussen de digitale dienstenbelasting van de PvdA en de opkomst van de gele hesjes in Frankrijk. Enerzijds wordt het leven makkelijker dan ooit door digitale technologie, aan de andere kant ook uitzichtloos door het gebrek aan perspectief op (ontwikkeling in) werk en financiële vooruitgang. In een wereld waarin iedereen en alles aan elkaar verbonden raakt, zijn onze problemen ook steeds grenzelozer van aard. Interessant artikel, waarover ik in het verleden ook al heb gefilosofeerd.

Onderbetaling van buitenlandse illegale werknemers

De Inspectie Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) ziet steeds meer oneerlijke praktijken op de arbeidsmarkt. Zo komen er meer klachten over onderbetaling binnen en is het aantal meldingen van een arbeidsongeval met 4% gestegen. Het aantal klachten bij Inspectie SZW nam toe van 7.100 in 2017 naar 7.633 in 2018. Er wordt vooral geklaagd over onderbetaling en werknemers die eigenlijk niet in Nederland mogen werken, maar dat wel doen. Volgens Inspectie SZW is een deel van de problematiek te herleiden naar de lage werkloosheid. Door de krapte op de arbeidsmarkt worden er meer buitenlandse arbeidskrachten ingehuurd en is er meer risico op illegale werknemers. Deze mensen zijn kwetsbaar voor onderbetaling, slechte arbeidsomstandigheden en uitbuiting. Inspecteur-generaal van de SZW, Marc Kuipers: “Er komen helaas meer klachten over onderbetaling. Maar ook over werkgevers die zonder vergunning buitenlandse werknemers aan het werk zetten. We zien in een aantal sectoren een voortdurende zoektocht naar het goedkoper maken van arbeid. De prijsvechters op de arbeidsmarkt.” [Nederland heeft meer werk dan dat er beschikbaar is. Dan gaan werkgevers in zee met buitenlandse illegalen, die we vervolgens onderbetalen en een slechte verzorging aanbieden]

Nederland wil in Europa aan de zijlijn blijven staan om vervolgens kritiek te kunnen spuien

De Europese Unie moet radicaal andere prioriteiten stellen en Duitsland moet daarin het voortouw nemen. Dat vindt minister Wopke Hoekstra van Financiën. In een lezing in Berlijn pleitte hij voor meer aandacht voor Europese defensie, het beschermen van de buitengrenzen en het aanpakken van het klimaatprobleem. Wat Hoekstra betreft kan er tegelijkertijd fors bezuinigd worden op de honderden miljarden die er jaarlijks door Brussel worden uitgegeven aan landbouwsubsidies. De CDA-minister schetste in de lezing, op de Humboldt-universiteit, zijn ideale nieuwe Europese Unie. Hij zal ook kritiek uiten op de Duitsers, die volgens hem op dit moment te veel aan de kant staan. Berlijn moet veel meer het voortouw nemen, vindt Hoekstra. Duitsland wil het liefst een soort Zwitserland zijn en zich nergens mee bemoeien. “Maar uw land is er eenvoudigweg te groot en te belangrijk voor. Ik zou het daarom toejuichen als Duitsland op dit gebied zijn terughoudendheid laat varen.” [ik vind deze kritiek ongepast. Merkel is lang een spits in de branding geweest. Wat mij opvalt is Hoekstra het woord Macron niet in de mond heeft genomen. Met name de Franse president is de voortrekker voor een, Frans-Duitse, hervorming van de Europese Unie, waar Nederland daar weer een tegenstander van is. Nederland voert het verzet ertegen aan met een groep noordelijke EU-landen, ook wel de ‘Hanzegroep’ genoemd. Het gaat om Nederland, Ierland, Denemarken, Zweden, Finland, Letland en Litouwen] Er moet, volgens Hoekstra, een einde komen aan landen met oplopende begrotingstekort, landen met te hoge staatsschulden. Landen die hun plichten verzaken bij de verdeling van migranten over de EU-lidstaten. Zo wil hij dat die landen uit Schengen worden gegooid. De EU moet terugkeren naar wederkerigheid, naar rechten en plichten, naar geven en nemen. Zo wil hij hardere eisen stellen aan landen voor Europese noodsteun. Landen die niet voldoende hervormen, naar zijn oordeel, Europees geld onverstandig besteden en gezamenlijke afspraken niet uitvoeren, kunnen geen aanspraak meer maken op financiële steun. Dan doet hij een interessante uitspraak: ons continent is niet in staat om zich te verdedigen, zelfs niet met steun van de Amerikanen. Daarom moeten gezamenlijke Europese defensie-inspanningen worden geactiveerd. [hij doet een aantal uitspraken die ik niet deel. Europa is sterk zolang die bestaat uit 28 volwaardige EU-lidstaten. Als lidstaten worden verbannen naar de achterhoede met mindere rechten, zal dat consequenties hebben voor de daadkracht van Europa. China, een land met geld en projecten, is een gedegen concurrent voor de Europese Unie. Daarbij moet Hoekstra zich afvragen waarom Nederland zich in Europa met 6 andere Hanze-landen heeft afgescheiden met kritiek op de aanpak van de Duits-Franse as. De visie van Hoekstra doorstaat niet de kritische toets op de herinrichting van de EU en de toekomst van dit continent]

Schat, ik hou van je. En je weet: ik heb altijd van je gehouden. Mijn liefde voor jou begon al in mijn kinderjaren. Toen leerde ik je kennen en werden we vriendje en vriendinnetje. Tijdens onze studietijd is echt ten volle tot mij doorgedrongen hoe mooi en lief je bent. Onze band werd inniger en inniger. Schatje, ich liebe dich.” Maar de liefde van Wobke voor de Europese Unie is onwerkelijk met alle kritiek die hij spuit op Europa en terecht. En dan doel ik niet alleen op zijn kritiek op de financieel zwakke Zuid-Europese landen en de Oost-Europese maar op de onvolwassen statuur van de EU. Ja, wij rijke landen, profiteren optimaal van de interne markt, maar de zwakkere landen zitten nog decennia met torenhoge schulden omdat de rijke landen niet waarmaakten dat de zwakkere landen in 2002 welkom werden geheten door Merkel en Jan-Kees de Jager met ‘vanaf nu zijn jullie onze vrienden in goede en in slechte tijden’. 6 jaar later kwam Merkel erachter dat voornamelijk de Franse en Duitse banken tot aan hun nek in slechte leningen van Zuid-Europese landen, hoofdzakelijk Griekse.

De media reageren mild op de lezing van Wobke Hoekstra op de Humboldt-universiteit in Berlijn. Voor mij is hij gezakt voor zijn examen als politiek leider van het CDA en beoogd premier, als opvolger van Mark Rutte. Hoekstra heeft ingezet op een voor hem te hoog podium, waar eerder staatsmannen en –vrouwen te gast waren. Ik noem de namen van Angela Merkel, Valery Giscard d’Estaing, Richard von Weiszäcker, Helmut Schmidt, Jean-Claude Juncker, Jean-Claude Trichet en Herman van Rompuy. In dat gezelschap hoort Hoekstra niet thuis. Hij is een onderhoudsmonteur in de politiek: geen bouwheer. Hij wil wat bijspijkeren in het huidige statuut van de Europese Unie maar een hervorming met politieke, sociaal/maatschappelijke fundamenten streeft hij niet na. Wijst hij zelfs af met zijn Hanzegroepje. Een verdere Europese integratie, zoals Macron en Merkel die voorstelden, is onbespreekbaar voor hem. Hij steekt toch weer zijn terechtwijzende vingertje op naar landen, die net anders handelen en de Brusselse wetten interpreteren, die hem niet zinnen. Ook Hoekstra wordt nog achtervolgd met ons koloniale verleden. Hij is met name het boegbeeld van een technocraat in een neo-liberaal systeem die een beleid voert van discipline en gezag. Hij realiseert zich niet dat Europa niet meer behoort tot het groepje wereldleiders, dat strijdt om de macht. We hebben gezien hoe Italië heeft gereageerd op de aantrekkelijke aanbiedingen voor deelname aan de Nieuwe Zijderoute van de Chinezen. We weten dat een aantal EU-landen nog altijd contacten onderhoudt met Moskow, wat een doorn in het oog van Brussel is. Ik heb in dit blog al meerdere keren gesteld dat je met je buurman beter handel kunt drijven dan je te bewapenen. Hoekstra’s visie op migratie spoort ook niet. Wij hebben, door de vergrijzing, een groot tekort aan personeel. Dat moet van buiten komen, maar wat de huidige politiek wil zijn de buitengrenzen het liefst hermetisch afsluiten. Mede door diezelfde vergrijzing blijft de economische groei in de eurozone achter, in ieder geval is er sprake van vertraging. Dat kan worden opgelost door of meer mensen aan het werk te zetten dan wel de lonen te verhogen. Maar geen van beiden vindt plaats. Terecht wijst Hoekstra in zijn lezing op de zorg dat de 15 grootste technologiebedrijven uit de VS en China komen. De EU heeft hier de boot gemist. Er had veel meer aandacht moeten zijn voor onderwijs in kunstmatige intelligentie en nanotechnologie, waar we achterstand in hebben. Maar denk hier ook aan robotisering, algoritmes en het internet der dingen. Europa heeft dringend behoefte aan ‘architecten’ die een nieuw Europees bouwwerk voor de toekomst moeten gaan bouwen. Die sollicitatieprocedure moet na de Europese Verkiezingen worden opgestart. Daarvoor komt onze man die griezelt van blauwdrukken en de huidige minister van Financiën niet voor in aanmerking. Zij zijn beide te zwak voor zo’n nieuwe uitdaging.

Ik kan mij niet voorstellen dat een politicus met ambities geen kritiek heeft op het beleid van de Europese Commissie die vooral dienstbaar wil zijn aan het neo-liberale beleid en daarvoor bereid is de volksgezondheid van de 500 miljoen bewoners in de weegschaal stelt. Voor de goede orde de EU telt na China en India de meeste inwoners. Qua oppervlakte is Frankrijk het grootste EU-land en Malta het kleinste. Trouw bracht op de voorpagina een artikel over de succesvolle lobby van de chemie-industrie. Overigens stelt een woordvoerder van de Europese Commissie zegt zich niet te herkennen in de beschuldigingen dat door verwatering van de Europese milieuregels in de Pesticidewet vrijwel geen land-bouwgif meer van de markt gehaald hoeft te worden. “De bescherming van de volksgezondheid is onze prioriteit. De criteria zijn objectief en transparant tot stand gekomen en wetenschappelijk onderbouwd.” Joop Bouma schrijft daarover onder meer dat de Europese wetgeving tegen landbouwgif met hormoonverstorende stoffen onder invloed van de industrielobby ernstig is afgezwakt. Hij baseert zich op onderzoek van de Europese milieuorganisatie Pesticide Action Network (Pan) na het doorspitten van honderden interne documenten van de Europese Commissie. Volgens Pan zullen door verwatering van de Europese regels geen of vrijwel geen pesticiden met hormoonverstorende eigenschappen van de markt worden gehaald. Tien jaar geleden, toen de Europese wetgeving werd aangekondigd, was er nog sprake van een verbod op meer dan dertig bestrijdingsmiddelen. Het Europese systeem om bestrijdingsmiddelen te beoordelen op hormoonverstoorders is volgens Pan in Brussel stelselmatig uitgehold. De milieuorganisatie zegt dat uit interne documenten blijkt dat het Europese directoraat-generaal voor gezondheid en voedselveiligheid (DG Santé) meewerkte aan het verzwakken van het protocol waarmee verdachte pesticiden worden geïdentificeerd. “Dat is ongehoord”, aldus de Hans Muilerman van Pan. “DG Santé behoort pal te staan voor gezondheidsbelangen.” Hormoonverstorende stoffen als Bisfenol A in plastics, weekmakers (ftalaten) en organotinverbindingen (conserveermiddelen) komen voor in voedsel, verpakkingen, speelgoed, geneesmiddelen en cosmetica. Ze zitten ook in bestrijdingsmiddelen en juist voor die sector waren er vrij harde Europese afspraken [dachten we]. Verdacht landbouwgif moest van de markt, nieuwe middelen moesten aan strenge eisen voldoen, werd in 2009 besloten. Hormoonverstorende stoffen worden in verband gebracht met onvruchtbaarheid en aangeboren afwijkingen, overgewicht en hart- en vaatziekten. De stoffen spelen ook een rol bij borst- en prostaatkanker. Omdat schadelijkheid aannemelijk is, geldt in Europa het ‘voorzorgsbeginsel’. Als een volledige risicobeoordeling onmogelijk is, omdat er bijvoorbeeld geen wetenschappelijke overeenstemming is, kunnen overheden de verspreiding van potentieel gevaarlijke producten toch verhinderen. Dat uitgangspunt geldt in Europa voor hormoonverstoorders in bestrijdingsmiddelen. Uiterlijk in 2013 had de Europese Commissie maatregelen moeten publiceren voor de beoordeling van pesticiden. Het duurde uiteindelijk vijf jaar langer, tot ergernis van veel lidstaten, waaronder Nederland. Aanvankelijk was het directoraat-generaal voor milieu (DG Milieu) leidend bij het ambtelijke proces, maar volgens Muilerman nam DG Santé de leiding ‘na een coup’ over. Hij wijt de afzwakking van de EU-regels vooral aan een fanatieke lobby van de chemische industrie. De Europese koepel van fabrikanten van bestrijdingsmiddelen ECPA benaderde in 2016 premier Mark Rutte in de lobby tegen strengere regels. Nederland was toen EU-voorzitter. “Het is niet-productief stoffen te verbieden die voor Europese landbouwers belangrijke voordelen bieden”, schreef ECPA aan Rutte en de voorzitter van de Europese Commissie, Jean-Claude Juncker. In 2015 werd in Brussel een impact-analyse uitgevoerd, waarin de voor- en nadelen van maatregelen tegen elkaar werden afgewogen. Volgens Pan is het toen misgegaan. De organisatie stelt dat DG Milieu, dat vasthield aan naleving van de afspraken uit 2009, werd overstemd door de Brusselse DG’s, die over industrie en landbouw gaan. Deze DG’s wilden dat ook niet-wetenschappelijke argumenten, zoals het economische belang van bestrijdingsmiddelen voor de teelt, zouden meetellen in de beoordeling. De conclusie is: EU-criteria zijn zo afgezwakt dat pesticiden ondanks gezondheidsrisico’s amper worden geweerd. Economische en belangen van de chemische industrie wegen in Brussel kennelijk zwaarder dan de gezondheid van 500 miljoen inwoners binnen de EU.

Uit Italië kwam er direct al een reactie: De Italiaanse regering is absoluut niet van plan om te snijden in de uitgaven. Ook niet nu de economie tot stilstand komt en het begrotingstekort oploopt. Dat zegt Michele Geraci, Italiaanse onderminister van Economische Ontwikkeling in een interview met de Telegraaf tijdens een bezoek aan Nederland: „Elke econoom weet dat de economie niet gaat groeien als je niet investeert. Als die visie niet gedeeld wordt door minister Hoekstra, dan hoor ik graag van hem wat het alternatief is. Hij kan niet alleen maar nee, nee, nee blijven zeggen.” Enkele citaten uit dat gesprek. Hoekstra vindt de aanpak van de Europese Commissie veel te soft. Uw begrotingstekort loopt alsmaar op en Brussel vindt dit blijkbaar goed. “Wij vonden de Commissie juist streng.” Ons begrotingstekort zit onder de 3%. Dat is toch binnen de begrotingsnorm van het Verdrag van Maastricht? Dat zou hij toch moeten weten? Wij mikken op een tekort van 2,04%.” Uw staatsschuld is erg hoog, meer dan 130% van het bruto binnenlands product. Er staat toch niet in de regels dat je maar een tekort van 2% mag hebben als je een hoge schuld hebt? Dat staat nergens. Schrijf alstublieft op dat ik dit graag met Hoekstra zou bespreken. In Nederland zijn er grote zorgen dat onze belastingbetalers moeten betalen als het misgaat in Italië. Ach, nee. Nederland telt maar 17 miljoen van 500 miljoen Europese belastingbetalers. Jullie aandeel is heel beperkt. Maar Italië komt echt niet in betalingsproblemen. Mijn punt blijft: als we moeten bezuinigen, hoe kan de economie dan groeien? Wat is het alternatief? Kritiek is goed, maar dan wil ik wel horen wat we anders moeten doen.” We verlagen de belasting voor bedrijven. Zo maken wij ons aantrekkelijker om in te investeren. Er zijn ook genoeg mensen die Nederland bekritiseren omdat uw land een lage winstbelasting heeft. We zouden eigenlijk deel moeten zijn van dezelfde familie. Misschien moet er naast een begrotingsregel dan ook maar een belastingregel komen? Uw land heeft allerlei hoofdkantoren om fiscale redenen. Prima, als jullie daarop willen concurreren. Dat kost ons investeringen, het schaadt ons.” Uit de nieuwste ramingen van Brussel blijkt dat de economische groei in Italië dit jaar op 0,1% uitkomt. Stilstand dus.Ik snap niet hoe ze daar bij komen. We hadden 0,2% groei in het eerste kwartaal. Als dat doorzet hebben wij over het hele jaar ongeveer 1% groei.” U gelooft niet dat de ramingen van de Europese Commissie kloppen? Nee, ik geloof die niet. Brussel staat er niet om bekend dat ze accuraat zijn. Het heeft ook geen zin om te discussiëren over voorspellingen.” Die raming is leidend in de handhaving van de regels. Als de economie tot stilstand komt en het begrotingstekort loopt verder op, wat moet U dan doen? Niets. Wij hoeven de begroting helemaal niet aan te passen. In september zullen we veel beter weten hoe het plaatje voor het hele jaar eruitziet.” Dan is het te laat.Nee hoor.” Uw begrotingstekort loopt op naar 3,5% in 2020. Dat maakt niet uit. We handhaven ons uitgavenplan. Of onze groei nu iets lager uitpakt of niet, dat heeft maar een miniem effect op het begrotingstekort.”

De monetaire ten top: de ondergang van ons monetaire systeem

Ik wijs in dat blog al maanden op de deplorabele toestand waarin het financieel/monetaire systeem verkeert. In beelden gesproken ‘de drukpersen draaien al enkele jaren op volle capaciteit (24/24 7/7)’, maar die hebben op geen enkel moment geleid tot het beoogde resultaat. Met andere woorden: het monetaire beleid is mislukt. En niet zonder dramatische gevolgen. In mijn Paasboodschap heb ik al gesteld dat de centrale bankiers, waaronder ECB-president Mario Draghi en zijn vazallen, gegijzeld worden door hun eigen gevoerde monetaire beleid. Het wordt steeds duidelijker dat de macht nu in handen ligt van de financiële markten. En wat nog erger is, is dat monetaire instituten als het IMF deze wisseling van de macht steunen. Wat wij zien is de centrale bankiers ‘slaaf’ zijn geworden van de neo-liberale doelstellingen. Daar zouden alle alarmbellen van moeten gaan luiden. Maar dat gebeurt niet. Door de enorme hoeveelheden die momenteel rondzwerven is de rente gedaald naar rond de 0%. Dat betekent dat de waarde van het geld daalt. We zien dat aan de stijgende prijzen van onroerende goederen, aan de verwaarloosbare rente op spaargelden en de mogelijke daling van de opbouw van pensioenen en de uitbetaling van pensioenuitkeringen. Ik maak hierbij wel de kanttekening dat de fiscus ons nog altijd een vermogensheffing oplegt bij de bepaling van de Inkomstenbelasting, terwijl er in feite een negatief rendement wordt gemaakt door burgers (rente 0,05% bij een inflatie van 1,8% is -1,75%). Maar de situatie verergert, verslechterd zelfs drastisch. |De verwachting is dat binnenkort de banken geen rente meer gaan betalen op spaargeld en het moet niet worden uitgesloten dat spaarders geld aan de bank moeten gaan betalen voor het administreren van hun spaarcentjes. Het IMF in Washington doet daar momenteel onderzoek naar en komt met een voorstel om contant geld (geld dat U uit de pinautomaat haalt) moet gaat betalen. Voorbeeld: U pint €100, maar er wordt €101 van Uw rekening afgeschreven. Dat betekent ook dat als een spaarder besluit zijn geld van de bank te halen hij/zij niet meer het volle bedrag krijgt uitgekeerd. Stel U neemt €100.000 op dan krijgt U nog maar €99.000 in de pocket. Nog afgezien van de vraag waar je dat geld dan moet bewaren. Dit is een signaal dat het goed fout zit bij de (centrale) banken. Op MarketUpdate verscheen deze week onderstaand artikel: Het IMF onderzoekt de mogelijkheden voor centrale banken om de negatieve rente in een volgende crisis verder op te schroeven. En dat heeft ook gevolgen voor de manier waarop we omgaan met contant geld. De verwachting is namelijk dat spaarders in contant geld zullen vluchten als de rente op spaargeld negatief wordt. In een rapport op https://www.imf.org/en/Publications/WP/Issues/2019/04/29/Enabling-Deep-Negative-Rates-A-Guide-46598 beschrijft het IMF verschillende mogelijkheden om een vlucht naar cash tegen te gaan. Een van de mogelijkheden waar MarketUpdate in het verleden al veel over heeft geschreven is om contant geld volledig af te schaffen. Deze optie is volgens het IMF minder aantrekkelijk, omdat het volledig uit omloop halen van contant geld nog steeds gevoelig ligt. Een alternatief is om contant geld op een andere manier te ontmoedigen, bijvoorbeeld door de waarde ervan te veranderen ten opzichte van giraal geld. In het rapport worden twee mogelijkheden genoemd om negatieve rente door te berekenen via contant geld. De eerste variant is om een wisselkoers te introduceren tussen contant geld en bankreserves. Commerciële banken beschikken over reserves bij de centrale bank, die ze op ieder moment kunnen inwisselen voor contant geld. Door een premie op contant geld in te voeren wordt het voor banken duurder om bankbiljetten aan te vragen. Zij kunnen die kosten vervolgens doorberekenen naar de consument. Normaal gesproken is de waarde van contant geld gelijk aan die van banktegoeden. Stel dat een bank voor €100.000 aan contant geld nodig heeft om geldautomaten te vullen, dan kan ze die bij de centrale bank bestellen voor precies dat bedrag. In dit voorbeeld zou de centrale bank een negatieve rente op contant geld kunnen introduceren, door een jaar later slechts €99.000 aan reserves terug te geven als de bank €100.000 aan contanten aanbiedt. Op die manier wordt het voor banken duurder om contant geld aan te nemen, kosten die ze kunnen doorberekenen aan klanten. Een andere mogelijkheid is om betalingen met contant geld te ontmoedigen via een wisselkoers. De centrale bank kan in dit voorbeeld een wisselkoers communiceren, die winkels vervolgens moeten hanteren in het betalingsverkeer. Dat betekent dat je na verloop van tijd steeds meer betaalt als je met contant geld wilt betalen. Vergelijk het met winkels die betalingen met creditcard accepteren, maar daar een extra premie voor vragen. Het idee van het IMF is dat centrale banken een instrument in handen krijgt om negatieve rente door te berekenen voor contant geld. Door de waarde van contant geld door de jaren heen steeds iets verder te laten dalen ten opzichte van giraal geld wordt een vlucht in cash ontmoedigt. Dat is slecht nieuws voor de spaarder, die naast inflatie en vermogensbelasting ook nog aan koopkracht inlevert op contant geld. In februari publiceerde het IMF al een zogeheten ‘working paper’ over negatieve rente en contant geld: https://blogs.imf.org/2019/02/05/cashing-in-how-to-make-negative-interest-rates-work/ . Hierin werden nog meer voorbeelden aangehaald om een vlucht naar contant geld te ontmoedigen. Denk aan bankbiljetten met een beperkte geldigheidsdatum of het periodiek ongeldig verklaren van een deel van alle bankbiljetten.

Van alles wat

Volgens de politieke peiling van de Hondt zijn er deze week drie kleine verschuivingen : de VVD, het CDA en de PvdA winnen een zetel ten kostte van FvD, SP en GL.

Prof. Dr. Paul Cliteur, hoogleraar in Leiden, toekomstig senator voor het FvD, partijideoloog, pleit voor ‘zuil voor FvD’ met een eigen omroep, andere kranten, andere debatruimtes en grote veranderingen op de universiteiten. Een partij+ met een eigen culturele beweging, die tegenspel moet gaan bieden aan de ‘cultuurmarxisten’ in de journalistiek, politiek en onderwijs. Die moet gaan strijden voor een echte diversiteit, niet op basis van huidskleur en religie, maar van opinie en denken.

Economen van de Rabobank vinden het „opmerkelijk” dat de cao-lonen zo sterk achterblijven bij de prijsstijging, zoals het CBS onlangs meldde. Tegelijk verwachten zij niet dat werkgevers met gullere voorstellen gaan komen. Consumenten betaalden in maart 2,9% meer in de winkel, terwijl de cao-lonen slechts 2,2% stegen. Dit hoewel de werkloosheid historisch laag is. In maart waren slechts 307.000 mensen werkloos, oftewel 3,3% van de beroepsbevolking. Tegelijkertijd is volgens het CBS het aantal deeltijdmedewerkers dat graag meer wil werken sterk afgenomen. Met andere woorden: de vijver waaruit werkgevers kunnen vissen droogt op”, zeggen economen in het jongste rapport van RaboResearch. Zij verwachten daarom wel een stijging van de lonen dit jaar. Die stijging zal volgens hen echter voornamelijk komen uit incidentele loonstijgingen en niet zozeer uit een stijging van de cao-lonen: „Werkgevers zullen bijvoorbeeld eerder geneigd zijn om individuele werknemers een promotie te geven in een poging ze te houden.” Rabobank ziet in de laatste cijfers over de Nederlandse economie een bevestiging dat de economische groei in Nederland sterk gaat terugvallen, in vergelijking met vorig jaar. De recente cijfers over het lage consumentenvertrouwen en de afvlakkende huizenprijzen ondersteunen de verwachting van een economische groei voor dit jaar van 1,7%, aldus het rapport. Vorig jaar bedroeg de economische groei nog 2,7%. De combinatie van matige loongroei en lage werkloosheid, maar onzekerheid bij consumenten zal volgens Rabobank toch een plusje van 1,6% betekenen voor de consumptie. Typische consumentenaankopen waren in april bijna 3% duurder dan in dezelfde maand een jaar geleden. Dat kwam vooral omdat de brandstofprijzen fors stegen. In april was een automobilist aan de pomp gemiddeld €1,70 kwijt per liter euroloodvrij, een stijging van 6% ten opzichte van dezelfde maand vorig jaar, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Dat zorgde ervoor dat de zogenaamde consumentenprijsindex (CPI) steeg met 2,9% ten opzichte van april 2018. De index is een goede graadmeter voor inflatie, maar is niet hetzelfde. Voor het berekenen van de inflatie worden ook de prijsstijging- of daling van koopwoningen, aandelen en fabrieksproducten meegenomen. In de CPI wordt alleen de prijsontwikkeling van typische consumentenproducten als boodschappen, kleding, brandstof, huur, verzekeringen, abonnementen en vakantie-uitgaven geteld. De stijging werd ook veroorzaakt doordat Pasen dit jaar in april viel. Rond de feestdagen is er meer vraag naar een vakantiehuisje of vliegticket. Het gevolg: de prijzen gaan omhoog. Vorig jaar viel Pasen in het laatste weekend van maart. Kleding en telefonie- en internetabonnementen werden in april goedkoper. In de cijfers van het CBS is verder ook de btw-verhoging van 6% naar 9% van begin dit jaar terug te zien. De prijsstijging in Nederland was een van de hoogste in vergelijking met de rest van de eurozone. Daar was de stijging maar 1,7%. Een verschil van 1,2%.

Een op de vijf oud-studenten met studieschuld heeft een betalingsachterstand, meldde de NOS op basis van cijfers van de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Sinds 2015 zijn de cijfers niet verbeterd ondanks het voornemen van toenmalig minister van onderwijs Jet Bussemaker om het aantal wanbetalers te verlagen. Maar in de afgelopen vier jaar is de definitie van iemand met een betalingsachterstand ook veranderd. Eerder was iemand al wanbetaler bij een achterstand van €50. Nu moet de achterstand minimaal €270 zijn en moet iemand minstens drie termijnen achterlopen. Als de oude definitie wordt gebruikt, is het aantal wanbetalers juist verder gestegen. DUO kan ook een bedrag van ruim €76 mln niet innen omdat de 20.000 voormalig studenten die dit bedrag hebben geleend naar het buitenland zijn vertrokken en niet te traceren zijn. In 2015 stond dit cijfer op 22.000 mensen.

ING is de grootste schuldeiser van het failliete CoolCat. Dat schrijft Het Financieele Dagblad op basis van het eerste faillissementsverslag van de curator. De bank had volgens de krant ruim €17 mln aan leningen uitstaan bij het voormalige bedrijf van ondernemer Roland Kahn. CoolCat had ook nog een doorlopend krediet bij ING. Daardoor stijgt de totale schuld bij de bank met nog eens €11 mln. ING heeft pandrechten op merkrechten en voorraden, maar het ziet er naar uit dat de bank desondanks een miljoenenverlies moet nemen. De Belastingdienst heeft nog bijna €5 mln tegoed van CoolCat. Verder is het modebedrijf nog ruim €12 mln verschuldigd aan andere schuldeisers, aldus het FD. ,,Gelet op de te verwachten omvang van de boedelvorderingen en de preferente vorderingen zijn de vooruitzichten voor de concurrente schuldeisers niet rooskleurig; de kans op een uitkering aan deze schuldeisers wordt voorlopig als gering ingeschat”, staat in het verslag. Deze week werd bekend dat de kledingwinkels van CoolCat komende maanden alsnog dichtgaan. Eigenaar Retail Beheer (van de kinderen van Kahn), die de kinder- en tienermodeketen onlangs uit faillissement kocht, kiest ervoor om CoolCat alleen als webshop voort te zetten.

Beleggers worden eindelijk ongerust over de harde aanpak van de Chinezen

De AEX is donderdag hard onderuit gegaan [niet overdrijven: de Amsterdamse index daalde slechts 1,67%. Dat betekent niet dat als de aanpak van Trump geen indruk maakt op de Chinese delegatie die momenteel in Washington is, verdere verliezen kunnen optreden] De harde woorden van de Amerikaanse president Donald Trump richting China joegen beleggers angst aan. De Amerikaanse president gooide extra olie op het handelsconflict door de Chinezen ervan te beschuldigen steeds te blijven heronderhandelen. Het is nu vrijwel zeker dat de VS vrijdag de importheffing op $200 miljard aan Chinese producten verhoogt van van 10% naar 25% . „De Chinezen denken op lange termijn en weten dat Trump weinig geduld heeft. Ik geloof niet dat een akkoord op korte termijn mogelijk is”, meldt vermogensbeheerder Joop van de Groep van Fintessa. „Over een heikel punt als Chinese overheidssteun aan eigen bedrijven zullen ze het voorlopig niet eens worden. Maar over zaken als intellectueel eigendom en meer openstelling van de Chinese markt voor buitenlandse partijen zijn volgens mij wel akkoorden te sluiten.” Hedgefondsmanager Etienne Platte van Antaurus begrijpt dat beleggers nu massaal winst nemen. „In de eerste maanden van dit jaar zijn de beurskoersen extreem hard gestegen. De nervositeit op de beurzen kan verder stijgen, als op 10 mei (de dag 79 jaar geleden dat het Duitse leger Nederland binnenviel) blijkt dat de VS en China voorlopig geen deal zullen sluiten.” Het handelsconflict is echter niet de reden waarom Antaurus sinds ruim een maand per saldo short zit, ofwel meer inspeelt op koersdalingen dan -stijgingen. „Vanwege de personeelsschaarste zijn de salarissen nu duidelijk aan het stijgen, terwijl de omzetten slechts marginaal toenemen. Dit gaat voor tegenvallende resultaten zorgen. Het meest opmerkelijk is de situatie bij chipbedrijven. Terwijl de omzetten en de winsten onder druk staan, zijn de koersen de afgelopen maanden fors gestegen.”

Eén dag later twittert Trump dat ‘hij naar eigen zeggen geen haast heeft om een handelsakkoord met China te sluiten. Gesprekken met China verlopen momenteel vriendschappelijk en er is volgens hem geen reden tot spoed’. Hij benadrukte dat het proces is begonnen om handelstarieven van 25% in te stellen op de resterende $325 mrd aan uit China geïmporteerde goederen. Het geld dat dit oplevert, belooft Trump onder meer te zullen steken in de aanschaf van landbouwproducten van Amerikaanse boeren voor voedselhulp in andere landen. Momenteel onderhandelen China en de VS in Washington over handelskwesties. Volgens bronnen rond de onderhandelingen leveren de gesprekken tot nu toe weinig op. China zei eerder al dat het land nu gedwongen wordt om tegenmaatregelen te nemen. Welke dat zijn, is nog niet bekend.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft ondertussen handelsgezant Robert Lighthizer opdracht gegeven om handelstarieven in te stellen op alle resterende goederen die uit China worden geïmporteerd. Het kantoor van Lighthizer heeft dat bevestigd. Volgens de handelsgezant is de waarde van de goederen waarvoor de handelstarieven gaan gelden ongeveer $300 mrd. Trump zei op Twitter dat het gaat om handelstarieven van 25% op de resterende uit China geïmporteerde goederen. China en de Verenigde Staten onderhandelden de afgelopen dagen in Washington over handelskwesties, maar dat heeft nog niet geleid tot een oplossing in het handelsconflict. Volgens de Chinese vicepremier Liu He is afgesproken om in Peking verder te praten. Hij noemde de gesprekken in Washington „eerlijk” en „constructief.” Trumps importtarieven op Chinese goederen dreigen vooral Amerikaanse consument te raken. Als de handelsoorlog verder escaleert kan het conflict een flink aantal consumentengoederen duurder maken. Zo worden voor de Amerikaanse consument niet alleen Chinese kleding en tassen duurder door de hogere importheffingen, maar ook brandalarmen, laptops en meubilair. n dan zijn tot nu toe een groot deel van de consumentengoederen die de VS importeert nog buiten beschouwing gelaten. Een groep economen berekende dat de consument $69 mrd extra heeft betaald door alle importtarieven die de VS vorig jaar heeft ingevoerd. Hier vallen ook de heffingen op staal en aluminium onder. Trump claimt juist dat China de heffingen betaalt. [maar wij weten ondertussen dat Trump een pertinente leugenaar is, die nooit schroomt om feiten te verdraaien, als hem dat zo uitkomt (en dat is vaak)] Volgens zijn beredenering moeten Chinese bedrijven hun prijzen verlagen om competitief te blijven. Maar waarschijnlijk baseert Trump zich op historische cijfers, vertelde econoom David Weinstein van de Columbia University in New York tegen Bloomberg. [ik geloof helemaal niet dat hij zich ergens op baseert, laat staan op concrete feiten, hij roept maar wat, als een straatvechter, om zijn tegenstander dan wel zijn eigen volk te intimideren om het beeld in stand te houden dat hij een briljant staatsman is. Het tegendeel is het geval. Hij maakt zijn status van een ‘bevriend staatsman’ in genen dele waar]In de praktijk blijkt dat Chinese en andere buitenlandse bedrijven hun prijzen niet hebben verlaagd. Als dieper op de cijfers wordt ingegaan, blijkt ook dat de schade aan Amerikaanse kant vooral wordt geleden in gebieden die Republikeins hebben gestemd. Dit was vooral te wijten aan vergeldingsacties van andere landen die de Amerikaanse agrarische sector op de korrel namen. Het kan overigens nog wel weken duren voordat die verhoging te voelen is in de winkels. Vrachten die al zijn vertrokken, vallen nog niet onder het hoge tarief. De vraag is nog steeds of de handelsoorlog gaat verergeren door de stap van Trump of dat beide partijen alsnog snel tot een akkoord kunnen komen. “Onderhandelen met Amerikaans president Trump is net als een wedstrijd tegen Tottenham: je denkt dat je rustig op een goed resultaat afstevent en dan gaat het op het eind helemaal mis. Het leek de afgelopen weken alsof de onderhandelingen tot een akkoord zouden leiden, maar vorig weekend draaide de teneur volledig.” Trouw schrijft daarover onder meer dat ‘terwijl zijn onderhandelaars in Washington weer in het strijdperk traden tegen de Chinezen, Donald Trump vanaf de zijlijn enthousiast twitterde dat een akkoord over de handel tussen de twee grootmachten eigenlijk helemaal niet nodig is’. “Invoerrechten leveren veel meer rijkdom op voor ons land dan zelfs een fenomenale deal van het traditionele soort. Ook veel gemakkelijker en sneller om te doen. Onze boeren gaan er vlugger op vooruit en landen waar honger heerst, kunnen worden geholpen.” De Amerikaanse media konden weer aan de slag om de politieke bedoelingen van de Amerikaanse president te scheiden van de economische misvattingen en de onuitvoerbare plannen. Sinds hij begon om invoerrechten in te zetten als economisch wapen – tegen China, maar ook tegen Canadese en Europese staal- en aluminiumproducenten – houdt Trump vol dat die landen daar zwaar onder lijden, terwijl in de VS de schatkist en de werkgelegenheid er wel bij varen. De werkelijkheid is, zo werpen economen unaniem tegen, dat het geld dat de schatkist invloeit, wordt opgebracht door Amerikaanse importeurs, die de rekening doorschuiven naar consumenten. En die betalen nog eens extra, doordat Amerikaanse bedrijven die geen belaste goederen importeren – staalproducenten in eigen land bijvoorbeeld – hun kans schoon zien de prijzen te verhogen. Nu de VS vasthouden aan de nieuwe ronde van heffingen zal het gemiddelde Amerikaanse gezin daar €675 per jaar extra door kwijt zijn. De economie zal er tussen de 0,1 en 0,3 procent minder van groeien. In tien jaar zouden er 400.000 minder banen bijkomen dan zonder de handelsoorlog. Dat zijn macro-economisch gezien geen cijfers om van te schrikken. De economische groei steeg in het afgelopen kwartaal naar 3,2% op jaarbasis en in april kwamen er weer ruim een kwart miljoen banen bij. Waar Trump het meest op zal letten, is zijn achterban, het deel van de Republikeinse kiezers dat hem fanatiek steunt en dat massaal moet opkomen in 2020, wil hij een kans hebben te worden herkozen. Die achterban waardeert stoerheid en zal zich niet automatisch van hem afkeren als duidelijk wordt wat de handelsoorlog kost. Maar het moet niet te gek worden. Onder boeren in het midden-westen, die als gevolg van Chinese represailles op dit moment bijna geen soja meer exporteren, zijn er steeds meer faillissementen. Vandaar Trumps voorstel, zoals gewoonlijk per tweet, om hun productie op te kopen en naar arme landen te sturen. Of hij dat praktisch en wettelijk kan doen, zal hij nog niet hebben uitgezocht. En dat het zwaar vloeken is in de Republikeinse kerk om een deel van de landbouw in feite te socialiseren, daar zal hij ook niet van wakker liggen.

Slotstand indices d.d. 10 mei 2019; week 18: AEX 550,87; Bel20 3504,03; CAC40 5.327,44; DAX30 12.059,83; FTSE 100 7.203,29; SMI 9.472,51; RTS (Rusland) 1213,79; DJIA 25.942,37; NY-Nasdaq 100 7.586,53; Nikkei 21.344,92; Hang Seng 28.550,24; All Ords 6.393,10; SSEC 2.939,21; €/$1,123551; BTC/USD $7.334,1699; 1 troy ounce goud $1285,80; dat is €36.767,29 per kilo; 3 maands Euribor -0,309% (1 weeks -0,381%, 1 mnds -0,367%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,139%; 10 jaar VS 2,4334%; 10 jaar Belgische Staat 0,437%, 10 jaar Duitse Staat -0,047%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,35%, 10 jaar Japan -0,0503%; 10 jaar Italië 2,682%. Een liter E10 hier aan de pomp (Makro/Shell) €1,644.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen daalden over een breed front, de goudprijs steeg licht en de rente van 10-jarig papier zijn deze week weer verder gedaald terwijl de 5-jarige negatieve rente verder steeg . Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,17%; Japan 0,5357%; Duitsland 0,607%; Nederland 0,648%; Frankrijk 1,398%; GB 1,664%; Canada 1,9224%; Spanje 2,152%; VS 2,8583%; Italië 3,65%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,472%; Nederland -0,453%; Denemarken -0,441%; Frankrijk -0,271%; Japan -0,1685%; België -0,149%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 11052019/478 WAARSCHUWING!!! Let op Uw geld, de centrale banken verkeren in nood

UPDATE 04052019/477 Trump loog als president al 10.000 keer

De lange conjuncturele golf van Kondratieff

Omtrent de theorie die ten grondslag ligt aan de ‘lange economische golf van Kondratieff’ is onder economen geen eenduidigheid. Wel staat vast dat sinds de vrije markt economie van Adam Smith werd ingevoerd er conjunctuur bewegingen zijn ontstaan die worden toegeschreven aan ‘het kapitalisme’. De economische cyclustheorie van Kondratiev stelde dat er lange cycli van ongeveer vijftig jaar waren. In het begin van de cyclus produceren economieën kapitaalgoederen met hoge kosten en infrastructuurinvesteringen die nieuwe werkgelegenheid en inkomsten en een vraag naar consumptiegoederen creëren. Na enkele decennia daalt het verwachte rendement op investeringen echter onder de rente en mensen weigeren te investeren, zelfs als overcapaciteit in kapitaalgoederen tot massale ontslagen leidt, waardoor de vraag naar consumptiegoederen afneemt. Werkloosheid en een lange economische crisis ontstaan als economieën inkrimpen. Mensen en bedrijven sparen hun middelen tot het vertrouwen terug begint te keren en er is een opkomst in een nieuwe periode van kapitaalvorming, meestal gekenmerkt door grootschalige investeringen in nieuwe technologieën. De beroemde Oostenrijkse econoom, Joseph Schunpeter, heeft de basis van de Long Wave Theory toegeschreven aan Nikolai Kondratiev. Hij bedacht de term “Kondratiev Waves” (k-golven) met respect voor Nikolai Kondratiev. K-golven presenteren zowel oorzaken als effecten van veelvoorkomende terugkerende gebeurtenissen in kapitalistische economieën door de geschiedenis heen. Hoewel Kondratiev zelf weinig onderscheid maakte tussen oorzaak en gevolg, duiken logische punten intuïtief op. Wij kennen de technologische cycli van de

  • Industriële revolutie (1771)

  • De jaren van stoom en spoorwegen (1829)

  • Age of Steel and Heavy Engineering (1875)

  • Age of Oil, Electricity, the Automobile and Mass Production (1908)

  • Age van informatie en telecommunicatie (1971)

Doc. Mgr. MD. Daniel Šmihula PhD. Dr.iur. (*27 april 1972, Bratislava) is een nog levende Slowaakse advocaat, politieke wetenschapper, journalist en schrijver. Hij identificeerde zes lange golven binnen de moderne samenleving en de kapitalistische economie, die elk werden geïnitieerd door een specifieke technologische revolutie:

  • 1. Golf van de financieel-landbouwrevolutie (1600-1780)

  • 2. Golf van de industriële revolutie (1780-1880)

  • 3. Golf van de technische revolutie (1880-1940)

  • 4. Golf van de wetenschappelijk-technische revolutie (1940-1985)

  • 5. Golf van de informatie- en telecommunicatierevolutie (1985-2015)

  • 6. Hypothetische golf van de postinformatieve technologische revolutie (internet der dingen / hernieuwbare energietransitie) (2015-)

Wat mij interesseert is de opbouw, de inhoud en de afbraak van een lange golf. En de vraag hoe herkenbaar steeds weer terugkomende ontwikkelingen zijn in de huidige tijd. Hoe politieke leiders en autoriteiten op monetair, financieel/economisch en sociaal/maatschappelijk terrein daarop reageren. De rode draad die door een golf loopt is de laatste twee eeuwen een technologische geweest: de stoommachine, de trein, de auto, telefoon, telex, fax, stroom, het vliegtuig, de maakproductie, het internet en digitale technologie. In de volgende cyclus zullen algoritmen, robotisering en het internet der dingen een hoofdrol gaan spelen. De voorlaatste ‘lange golf duurde van 1850-1929 (80 jaar) en de overbrugging naar de volgende ‘lange golf’ van 1950-2008 (60 jaar) duurde 15 jaar. Die periode is op te splitsen in twee delen: de afbouw van de hausse van oktober 1929 tot het begin van de Tweede Wereldoorlog op 1 september 1939 met in inval van het Duitse leger in Polen en die duurde tot 15 augustus 1945 met de capitulatie van Japan. Wat resulteerde was een verwoest en straatarm Europa. De afloop van die ‘technische revolutie’ gaf een diep triest beeld. Met Amerikaanse hulp, genoemd naar generaal Marshall, kon Europa, inclusief Duitsland, in 1950 starten met de wederopbouw. Dat was het begin van de laatste ‘lange golf’ die in feite in 2008 instortte. Sindsdien zitten we in een overgangsperiode, die zeker nog wel tien jaar kan voortduren voordat de volgende ‘lange golf’ van start kan gaan. We zitten momenteel in een periode van ‘pappen en nathouden’, van het verdedigen van de verworven zekerheden, van autoriteiten die ten einde raad zijn en beleid maken ‘op hoop van zege’. Lezers van dit blog zullen dit gefragmenteerd allemaal wel herkennen. Waar alle autoriteiten aan werken is te voorkomen dat er geen grote schoonmaak plaats gaat vinden. In de ‘lange conjuncturele golf van van Kondratieff’ is dat een essentieel onderdeel. Alles wat niet relevant is om over te brengen naar de volgende ‘golf’ moet worden vernietigd. Zo hard is de natuur nu eenmaal. En wat we nu constateren is dat we met hand en tand dat trachten te voorkomen. Politici zijn nog niet bezig met de architectuur van de inrichting van de nieuwe samenleving en economie. Er zijn ook nog geen leiders in beeld die daarmee aan de slag zouden moeten gaan. Monetaire autoriteiten proberen tijd te rekken met een uitzinnig grote geldcreatie in de hoop dat ……………….. wat eigenlijk? Het bedrijfsleven maakt een pas op de plaats zolang er geen blauwdrukken zijn voor de toekomst, waarin ze vertrouwen hebben. Dus worden het gratis geld dat in enorme hoeveelheden voorhanden is, niet in voldoende mate opgenomen. Het gevolg daarvan is dat de koersen op de effectenbeurzen blijven stijgen. En alhoewel ik voor die hype meerdere malen heb gewaarschuwd, blijven de koersen stijgen zolang er voldoende gratis geld beschikbaar is. Dat is een heel ongezonde ontwikkeling want hoe hoger de koersen stijgen zoveel te zwaarder de crash zal zijn om al die winsten weer te vernietigen. De centrale bankiers, de een wat meer dan de ander, worden gegijzeld door de financiële markten. De geldmarkten verkrappen levert direct grote verliezen op, die onwenselijk zijn voor het vertrouwen. De ECB wil dit najaar nog meer goedkoop op de markt brengen, wat leidt tot negatieve rentetarieven, wat ook tot onrust kan leiden en ondernemers niet zal stimuleren te gaan investeren. Kortom, het monetaire beleid zit op slot. Het risico daarvan kan zijn dat banken in slecht weer terecht kunnen komen, in eerste instantie Zuid-Europese banken maar wellicht ook met een uitstraling naar West-Europese. We weten het niet, hoe zo een proces zal verlopen. Wat we wel weten is dat de allerhoogste tijd is dat de Europese politieke leiders zich moeten gaan uitspreken over de herinrichting van de Europese Unie. In de huidige structuur is de EU geen partner die op het allerhoogste level van de mondialisering/globalisering een rol speelt. Na Merkel is er niemand anders beschikbaar in Europa om initiatieven te nemen dan Macron. Maar in eigen land heeft hij grote problemen met het Front/Rassemblement National en de gele hesjes. Nu heeft hij zijn eigen partij La Republic en March (LREM) ingezet om in het Europees Parlement een alliantie te bouwen met partijen uit andere EU-landen tegen het opkomend nationalisme in Europa. Die laatste vertegenwoordigen de stem van het volk. Dat het volk dwars ligt is volledig toe te schrijven aan het falende politieke beleid op nationaal en Europees terrein. Ze weten niet waar we naartoe gaan en hebben daardoor het vertrouwen in hen verloren. Alleen dat hebben die leiders zelf nog altijd niet door. Ik heb dit verwijt al eerder gemaakt: ze beperken zich tot onderhoudswerk en niet met nieuwbouw. Het Europese project blijft ronddraaien in een steeds enger cirkeltje. Het zou best eens zo kunnen zijn dat de nationalisten een uitbraak gaan forceren om zich hieruit te ontworstelen. Het volk wacht met smart op beelden over een nieuwe wereld, waaraan ze mee willen werken. Maar ik vrees dat dat niet gaat lukken met een voortzetting van het neo-liberale beleid. Dat legt de accenten op economie en financiën en niet op sociaal/maatschappelijke waarden. Daar ligt een groot spanningsveld waar nog lang geen duidelijkheid over ontstaat hoe we verder kunnen gaan. Een probleem daarbij is de positie van de centrale banken en het IMF, die het functioneren van de kapitalistische markt beschermen. Daar moet een inbraak op geforceerd worden om een volgende stap voorwaarts te kunnen zetten. De onzekerheid en onduidelijkheid over de toekomst zou hoog op de politieke agenda moeten staan maar dat wordt aan alle kanten, ook al door de exercitie van Macron, vertraagd. Alle Europese leiders, inclusief die van de Europese Commissie, moeten worden vervangen door een nieuwe garde die gaat werken aan een toekomst voor volk en vaderland, daaronder begrepen het bedrijfsleven. Dat is de resultante van de les die Kondrafieff ons leerde. De vraag die resteert is hoelang de transitie naar de volgende ‘lange golf’ nog gaat duren. Ik vrees een hele tijd, zonder een exacte tijd daarvoor aan te geven. In de tussentijd betalen de spaarders en de gepensioneerden in ons land, ook in andere Euro-lidstaten, daarvoor de rekening. Dat moeten we, naast onze politici, ook Klaas Knot, als verdediger van onze belangen en Mari Draghi, niet in dank afnemen.

Sander Boon

Er komen meer geluiden over de instabiliteit van het financiële systeem. Op Market|Update geeft Sander Boon de uitgebreide geschiedenis van de periode van de goudstandaard tot de huidige situatie van het geldsysteem. In deze podcast van 1 uur en 20 minuten: https://www.geotrendlines.nl/sander-boon-over-de-fundamentele-crisis-in-het-geldsysteem/ geeft hij inzicht in de evolutie van het internationale monetaire en financiële systeem over de afgelopen honderd jaar. Van het loslaten van de goudstandaard na WO1 tot het ontstaan van het eurodollar systeem na WO2. Volgens Boon functioneert het geldsysteem al sinds het uitbreken van de kredietcrisis in 2007/2008 niet meer zoals het zou moeten. De interbancaire leenmarkt wordt in toenemende mate overgenomen door centrale banken, die met steeds agressievere interventies proberen het geldsysteem overeind te houden. De rode draad door het verhaal is dat de rol van goud als fundament van ons financiële systeem geleidelijk is overgenomen door schuldpapier, meer in het bijzonder door staatsobligaties. Daardoor zijn perverse prikkels ontstaan, die ervoor zorgen dat overheden heel goedkoop kunnen lenen. Sinds 2008 zien we de schulden weer verder toenemen, terwijl de economische groei achterblijft. Ondertussen worden overheden steeds groter, met als gevolg dat de koopkracht van de middenklasse achterblijft. Deze bijdrage is afkomstig van Geotrendlines een onafhankelijk platform voor geopolitiek en economisch nieuws. Dat betekent dat zij uit principe geen geld accepteren van overheidsinstanties, niet-gouvernementele organisaties of van adverteerders die rechtstreeks op onze site willen adverteren. (overname van dit artikel betekent niet dat ik alle uitspraken die worden gedaan onderschrijf).

Nederland is toch een rechtsstaat?

De Belastingdienst krijgt een tik op de vingers van Raad van State, kopte Trouw maandagmorgen. De Belastingdienst stapelde fout op fout bij het stopzetten van kinderopvangtoeslagen. Desondanks blijft de fiscus procederen tegen gedupeerde ouders. Jan Kleinnijenhuis schrijft daarover: Opnieuw heeft de Belastingdienst een harde berisping gekregen van de Raad van State inzake het stopzetten en terugvorderen van kinderopvangtoeslag in 2014. De raad oordeelt vernietigend over het optreden van de Belastingdienst in de zaak en draagt de fiscus op een gedupeerde ouder alsnog na te betalen voor de jaren 2013 en 2014. Eerder oordeelde de Nationale Ombudsman al hard over het optreden van de fiscus in deze zaak en ook de Kinderombudsman en de Tweede Kamer zijn zeer kritisch. Staatssecretaris Menno Snel (D66) bood reeds excuses aan aan de betrokken ouders voor de gang van zaken, én aan de Tweede Kamer omdat die niet goed geïnformeerd werd. Maar de fiscus procedeert verder. Vorige maand liet staatssecretaris Snel de Tweede Kamer nog weten al €282.000 aan advocaatkosten kwijt te zijn in deze zaak. Dat terwijl ouders niet op schadevergoeding kunnen rekenen, tenzij de Belastingdienst langer dan twee jaar heeft gedaan over het behandelen van hun bezwaren tegen de stopzettingen. Het is de zoveelste rechtszaak die voortvloeit uit het besluit van de dienst om in 2014 de toeslag van 235 ouders stop te zetten. Ouders moesten zelf aantonen dat zij wel recht hadden op een toeslag, maar de Belastingdienst vertelde hen niet welke gegevens ze daarvoor moesten overleggen. Daarnaast moesten betrokken ouders soms tienduizenden euro’s aan ontvangen toeslagen terugbetalen. Desondanks blijft de fiscus procederen tegen de ouders, omdat zij nog altijd vindt dat zij geen recht hebben op kinderopvangtoeslag. In een zaak van een ouder waarover de Raad van State vorige week uitspraak deed, greep de fiscus een betalingsverschil van €115 in 2013 aan om de toeslag over een heel jaar terug te vorderen, bijna €12.000. En omdat de ouder na het stopzetten van de voorschotten in 2014 in betalingsnood kwam, betoogt de Belastingdienst dat ook in 2014 niet alle kosten voldaan werden. De dienst eiste daarom alle voorschotten uit 2014 eveneens terug. De Raad van State maakt korte metten met die redenering, blijkt uit de uitspraak, en draagt de Belastingdienst op alsnog de kosten te vergoeden. Het arrest is een gevoelige tik voor de dienst en staatssecretaris Snel van financiën. Hij beloofde na eerdere kritiek dat alle nog lopende rechtszaken opnieuw beoordeeld zouden worden en huurde daarvoor zelfs de landsadvocaat in. Doorgaans treedt die speciaal ingehuurde advocaat alleen op in grote zaken tegen de Staat, zoals eerder in de klimaatzaak die actiegroep Urgenda aanspande. Volgens de staatssecretaris van Financiën, van D66-huize, zou de landsadvocaat ‘aan de kant van de burger staan, en niet aan de kant van de Belastingdienst’. Maar daar is in de praktijk geen sprake van, zegt advocate Eva Gonzalez Perez die veel van de gedupeerde ouders bijstaat. “Ik merk dat de Belastingdienst stukken blijft achterhouden in rechtszaken, ondanks expliciete verzoeken aan de landsadvocaat. Zo ook in deze zaak. In plaats van dat de Belastingdienst erkent dat het fout zat en burgers tegemoet komt, worden zij juist tegengewerkt.” Er lopen nog altijd dertien rechtszaken van gedupeerde ouders tegen de fiscus. “Ondanks de goede intenties van de staatssecretaris moeten burgers na vijf jaar hun gelijk nog altijd bij de rechter bevechten”, verklaart Gonzalez Perez. De Belastingdienst laat in een reactie weten dat ze alleen ouders tegemoet willen komen, die na vijf jaar nog altijd procederen wegens het stopzetten van hun kinderopvangtoeslag. Ondanks de vernietigende uitspraak van de Raad van State gaat de fiscus de 235 zaken waarin ouders kinderopvangtoeslag werd ontzegd, zonder aan te geven welke informatie ze moesten aanleveren om daarvoor wel in aanmerking te kunnen komen, niet in heroverweging nemen. De advocaat die een aantal zaken behandelt zegt over de fiscus: “er is bij de Belastingdienst een patroon van vertragen, tijd rekken en nergens aan toe willen geven”. De landsadvocaat die, volgens staatssecretaris Snel, de belangen van de betrokken burgers zou behartigen, staat ook met lege handen. Is dit het beleid van technocraten in onze Rechtsstaat anno 2019? . [ik vraag mij af waar Rutte en Hoekstra staan en waarom ze niet ingrijpen in deze zaken waar de Rechtsstaat in het geding is]

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) waarschuwt voor incassobureaus die op agressieve wijze onterechte rekeningen proberen te innen. Deze keer gaat het om Lootsma & Partners, Deurwaarder Smits & Co en Inter Payment Service. Eerder werden al genoemd: Be Clean, AMK Company, Co Jansen, Debt Pay en Unic Parts. De toezichthouder adviseert consumenten om rekeningen van die bedrijven niet te betalen. Deze incassobureaus zetten consumenten soms zwaar onder druk om hen te bewegen met geld op de proppen te komen. Vaak zijn er helemaal geen diensten geleverd, waardoor de consument niets verschuldigd is. Er wordt gedreigd met vergaande maatregelen zoals beslaglegging op goederen of bankrekeningen. Of dat ze iemands huis binnen zullen gaan met een sleutelmaker om goederen in beslag te nemen. Ze blijven maar bellen over een rekening die je helemaal niet kent. Dag én nacht krijg je telefoontjes over een betaling die je „toch écht hebt toegezegd”, terwijl je alleen bevestigde een offerte te willen. Incassobureaus worden steeds agressiever: tips voor hoe je je weert tegen onterechte claims. Sommige malafide incassobureaus, zo blijkt uit de klachten bij toezichthouders, belagen consumenten maanden tot jaren over onterechte rekeningen voor de huur van een huisje, een goedkope reis of korting op webartikelen. Eind januari bevestigde de rechtbank een boete van €365.000, die de Autoriteit Consument & Markt (ACM) had opgelegd aan het bedrijf, dat aan de telefoon komt als ’De Nederlandse Incassocentrale’, dat consumenten onder druk zette „om ongeldige rekeningen te betalen.” Het lukt politie, justitie en toezichthouders niet goed om de belagers te weren. „Het is een netwerk van personen en bedrijven dat erop uit is consumenten te duperen”. De bureaus claimen te werken voor bedrijven met beloftevolle merknamen zoals Beste Korting, Degroteprijzenpot, Euro Loterij, Voordeelinkoop en Voordelig winkelen. De rotte appels zijn ook de verenigde incassobureaus, die werken met een gedragscode, een doorn in het oog. Vrijwel altijd zijn die bureaus in het buitenland gevestigd. Wie als particulier eenmaal op hun bel- of maillijst staat, komt er ook nog eens moeilijk van af. „Het zijn louche bedrijven die je met de mooiste aanbieding benaderen, zoals €100 korting. En of je meer informatie wilt”, weet een woordvoerder van de Consumentenbond. „Je sluit doorgaans geen overeenkomst, maar je komt toch niet meer van ze af. Ze worden opdringeriger, dreigen met deurwaarders. Terwijl die nooit komen. De druk is evengoed enorm. We hebben het idee dat ze vaker als enig doel hebben om je gegevens te krijgen en die door te sluizen.” Dan blijven de telefoontjes komen. „Het is een hardnekkig probleem.” Maar hoe komen de incassobureaus eigenlijk aan je nummer? Ze werken volgens experts met bewerkte, van commerciële bedrijven ingekochte bel- en maillijsten, die ze soms ook bij elkaar inkopen. Het is de hoogste tijd voor meer weerbaarheid, merken de consumentenbeschermers. Want het stereotiepe beeld dat louter rijke ouden van dagen getroffen worden klopt niet. Ook jongeren of hoger opgeleiden die verbaal in de kroeg hun woordje kunnen doen, blijken uiteindelijk door de knieën te gaan. Meestal om maar van het gedoe af te zijn. Hoe kan de consument zich weren tegen deze agressieve incassobureaux? Klaas Soellaart, directeur van gerechtsdeurwaarderskantoor Willems, begeleidt jongeren al op scholen. Voor ontwikkelde jongeren liet het kantoor een ’weerbaarheidstraining’ met zelfverdediging maken. Die is breder inzetbaar. Ga uit van je gevoel”, tipt Soellaart allereerst. „Iets wat niet lijkt te kloppen, klopt ook vaak niet. De basis van incasso is altijd een openstaande factuur. Vraag daarom altijd om toezending van de oorspronkelijke nota.” Controleer meteen online of het incassobedrijf bestaat en betaal nooit tijdens het gesprek via mobiel bankieren. Contactgegevens opvragen om later terug te bellen, werkt vaak ook. „Voel je dat de incasseerder aandringt op betaling, haak dan direct af”, voegt hij toe. „Blijft de incasseerder aanvallen en is negeren niet mogelijk, zoek dan hulp. Meld de incasseerder dat je een jurist inschakelt. Dreigt die nog meer, sla terug en doe aangifte.” Zolang je geen overeenkomst hebt getekend, is er geen rechtsgeldig contract, zegt de Consumentenbond-zegsman. „Dat weten ze. Houd voet bij stuk. Laat ze jou die getekende overeenkomst maar tonen. Die komt dan niet. Als de incassobureaus dreigende taal gaan uitslaan, kun je aangifte doen, want het is gewoon fraude en oplichting.” Een incassobureau kan dit soort maatregelen helemaal niet nemen, benadrukt de ACM. Een deurwaarder kan dat wel. Volgens de toezichthouder maken de bedrijven deel uit van een netwerk van kwaadwillende incassobureaus. “Om te voorkomen dat meer consumenten slachtoffer worden van deze praktijken waarschuwen we nu”, zegt Edwin van Houten, directeur Consumenten bij de ACM.

De Nieuwe Zijderoute wordt duurzamer

Leiders van bijna 40 landen, waaronder Poetin, en instellingen zaten vorige week vrijdag in Peking samen voor overleg over het Belt and Road Initiative (BRI), ook genoemd De Nieuwe Zijderoute. Dat project is het stokpaardje van president Xi, die $1.000 mrd investeert om de handelsrelaties met Azië, Afrika en Europa te versterken. Het geld gaat naar allerhande projecten, van de bouw van havens over de aanleg van sne- en spoorwegen tot investeringen in bedrijven. Maar terwijl Xi zijn project in de markt zet als een win-winsituatie, botst het BRI op steeds meer kritiek. China wordt ervan beschuldigd partnerlanden bewust op te zadelen met torenhoge schulden om de hand te kunnen leggen op de strategische infrastructuur die als onderpand diende. Dat gebeurde onder andere in Sri Lanka, waar Peking de concessie kreeg over een zeehaven omdat de lokale regering haar schulden niet kon terugbetalen. [voor de goede orde moet hier wel worden gesteld dat dit land enorme schulden heeft, waarvan maar 10% aan de Chinezen] Op de conferentie gaven de Chinezen te kennen dat ze de kritiek ter harte nemen. Xi beloofde onder andere dat bij de beoordeling van potentiële projecten rekening zal worden gehouden met de impact op het milieu. En in de aanloop naar de bijeenkomst zei Yi Gang, de gouverneur van de centrale bank, dat Peking maatregelen neemt om te vermijden dat landen zich in de schulden steken als ze aansluiten bij het project. [we moeten ook in ogenschouw nemen dat participatie voor de toekomst veel voordeel kan opleveren voor de economie en de werkgelegenheid van die zwakkere landen] Yi kreeg voor zijn belofte applaus van Christine Lagarde, de topvrouw van het Internationaal Monetair Fonds (IMF). Zij benadrukte dat China selectiever moet zijn. ‘Ik heb eerder al gezegd dat het Belt and Road Initiative om helemaal succesvol te zijn enkel gebruikt mag worden waar het nodig is.’ Lagarde riep op tot een ‘BRI 2.0’, met meer transparantie om te vermijden dat Chinese staatsbedrijven aan de haal gaan met alle lucratieve contracten. [waarom zegt Lagarde dat moet worden voorkomen dat Chinese staatsbedrijven aan de haal gaan met alle lucratieve contracten. Het is een Chinees project dat zich uitstrekt over een derde van de wereld en waardoor participerende landen kunnen profiteren van de handelsactiviteiten die dat voortbrengt. Goed voor de economie, goed voor de werkgelegenheid. Waarom zouden de Chinezen dat moeten delen met derden, b.v. de Amerikanen of andere buitenstaanders? Wiens belangen behartigt Lagarde hier, vraag ik mij af] Op de top waren een aantal westerse leiders aanwezig, onder wie de Italiaanse premier Guiseppe Conte. Zijn land sloot zich onlangs, als eerste G7-lid, aan bij het BRI, tot ergernis van andere Europese landen en de Verenigde Staten. Opvallend was de tussenkomst van de Britse minister van Financiën Philip Hammond. Hij noemde het Chinese initiatief een ‘project met een epische ambitie’ dat een ‘enorm potentieel heeft om welvaart te verspreiden’. [wat op de achtergrond meespeelt is dat onder meer de EU-lidstaten Griekenland, Italië, Portugal, Oostenrijk, Hongarije, Tjechië, Slovakije en Servië al in min of meerdere mate deelnemen] Het tandenknarsen in Brussel kan zo luid zijn als men wil, als China Italië en andere EU-landen meer te bieden heeft dan de EU, is de keus voor die landen niet ingewikkeld. En dat is precies de situatie die nu is ontstaan. Macron kan hoog of laag springen, voor Rome is de kans die China biedt een jaloezie wekkende uitkomst. President Xi Jinping maakte bekend dat er op de tweedaagse top over de Nieuwe Zijderoute voor €64 mrd aan contracten is getekend en dat het aantal deelnemende landen is gestegen naar 115, waaronder Nederland met de Rotterdamse haven. De VS blijven sceptisch over het mondiale project. (bron: de Tijd, Erik Ziarczyk)

Gele kaart voor de top van ING

Meerdere media meldden dat het niet uitdelen van een rapportcijfer op een aandeelhoudersvergadering aan de top van een bedrijf is zeldzaam in Nederland. Deze motie van wantrouwen trof de top van ING. Het komt zelden voor, maar in de afgelopen week wel: er waren twee aandeelhoudersvergaderingen van grote Nederlandse beursgenoteerde bedrijven met kans op flink vuurwerk. Bij chipmachinefabrikant ASML viel het geknetter mee. Bij ING knalde het. Ik beperk mij tot de systeembank. Aandeelhoudersvergaderingen? Op papier zijn ze belangrijk. Directie en commissarissen leggen verantwoording af en motiveren genomen besluiten. Aandeelhouders mogen kritiek spuien, vragen stellen en stemmen: over de jaarrekening, het beleid, de beloning van bestuurders en zaken als de uitgifte van nieuwe aandelen. Zijn aandeelhoudersvergaderingen (ava’s) spannend? Vrijwel nooit. Grote aandeelhouders laten zich vaak niet zien. Zij stemmen vooraf – dat kan. Als ze kritiek op een bestuur hebben, uiten zij die meestal voor de ava, binnenskamers. Soms zijn er boze kleine aandeelhouders op een ava. Soms zijn er actiegroepen die iets eisen. Soms is er verontwaardiging over de hoogte van bestuurdersbeloningen. Maar door de bank genomen hebben directies en toezichthouders weinig te vrezen. Hun aandeelhouders lopen hen zelden voor de voeten. Vast onderdeel van een ava is het verlenen van décharge aan bestuurders en commissarissen: het is een formeel, juridisch punt; op zich niet erg belangrijk. In de praktijk fungeert het als een soort rapportcijfer. Krijgen bestuurders en commissarissen de decharge niet, dan is dat te zien als een motie van wantrouwen tegen hen. Noem het een tik op de vingers; een waarschuwing dat het beleid in de ogen van de aandeelhouders niet deugde. Dat het anders moet. ING kreeg vorig jaar een boete van €775 mln omdat er sinds 2008 veel te weinig was gedaan om witwassen te voorkomen. Bakken kritiek kreeg ING: van De Nederlandsche Bank, van de regering, van politieke partijen. En dan nu van zijn aandeelhouders. Als er over de décharge wordt gestemd, blijkt 62,5% van de stemmen tegen verlening. Onder de tegenstemmers zijn belangrijke partijen als ISS, een bureau dat aandeelhouders stemadviezen geeft, en grote beleggers, ook buitenlandse. De uitslag komt hard aan. Hamers en Wijers zullen de boodschap hebben begrepen: het moet anders. Snel. Anders kan de gele kaart volgend jaar een rode worden. (bron: Trouw)

KPN zet Huawei buitenspel bij aanleg kernnet G5 technologie

In Trouw schreef Joost van Velzen een artikel over het beleid dat telecombedrijf KPN gaat volgen bij de aanleg van G5. Huawei mag wel gaan helpen bij het moderniseren van radio- en antennenetwerk, maar voor de aanleg van het kernnet gaat KPN een aanbesteding organiseren voor uitsluitend Westerse ondernemingen. Het is nog niet zeker dat Erikson of Nokia wordt, het kan ook een volstrekt nog onbekend bedrijf worden, zegt Kees Jan de Jager, de financiële man van KPN. “Voor de modernisering van zijn netwerken houdt KPN rekening met veranderende inzichten ten aanzien van de bescherming van vitale infrastructuur en mogelijke invloed hiervan op het toekomstige Nederlandse beleid.” De Verenigde Staten en de lidstaten van de EU vrezen dat Huawei ‘achterdeurtjes’ in het netwerk verstopt om zo te kunnen spioneren. ‘In deze context heeft KPN besloten het securitybeleid voor vaste en mobiele netwerkleveranciers verder aan te scherpen’, stelt KPN in een persverklaring. Met het besluit neemt KPN het zekere voor het onzekere: omdat Huawei nauwe banden heeft met de Chinese overheid, geniet het techbedrijf niet het volle vertrouwen om in westerse landen netwerken voor communicatie aan te leggen. Het snelle 5G-netwerk is de opvolger van het huidige 4G, dat onder meer wordt gebruikt om met mobiele telefoons te kunnen internetten. Doordat met 5G veel meer data tegelijkertijd kan worden verstuurd, zijn nieuwe toepassingen mogelijk. Zo kunnen boeren met behulp van drones hun vee en gewassen veel beter in de gaten houden en zullen in de toekomst autonoom rijdende auto’s via het snelle netwerk ‘met elkaar kunnen praten’. Ook kunnen bezoekers vanuit een vol voetbalstadion in theorie tegelijkertijd filmpjes versturen met 5G en kunnen artsen via beeldverbindingen op afstand hulp verlenen. Voor dergelijke toepassingen is het huidige 4G-netwerk niet snel en betrouwbaar genoeg. Eind dit jaar of begin volgend jaar mogen drie telecomaanbieders ( KPN, VodafoneZiggo en T-Mobile ) via een veiling bieden op de frequenties voor 5G. De Autoriteit Consument & Markt adviseerde het ministerie van economische zaken onlangs dat het bij die openbare verkoop wel moet voorkomen dat er te veel frequenties naar één aanbieder gaan. Anders ontstaat er volgens de toezichthouder op delen van het netwerk een monopolist en dat kan de prijs voor consumenten opdrijven. De verkoop van vergunningen voor het huidige 4G leverden de staatskas in 2012 nog 3,8 miljard euro op. De concurrentie op de mobiele markt is aanhoudend stevig en dat ziet KPN terug in de cijfers. Zowel de omzet als de winst pakte lager uit dan vorig jaar in dezelfde periode, zo meldde het telecomconcern. De omzet bedroeg afgelopen kwartaal afgerond €1,4 mrd, bijna 3% minder dan in dezelfde periode vorig jaar. Onder de streep bleef €89 mln over, €10 mln (=10%) minder dan in 2017. [ik wil hier wel enkele kanttekeningen bijzetten. Huawei beschikt over de beste know-how op het gebied van de G5-technologie. De rest van de wereld, ook de VS en Europa hebben nog achterstand in het ontwikkelen van G5. Daarom roepen de VS en de EU op niet met de Chinezen in zee te gaan. Dat Huawei zou kunnen gaan spioneren is geen relevant argument. Alle grote staten spioneren digitaal, ook in Nederland. In onze beveiliging zitten lekken die we niet kunnen dichten, zo simpel is het. Voor hackers is het helemaal niet zo’n klus om tegelijkertijd alle bruggen in Nederland omhoog te zetten of grote delen van de stroomvoorziening buiten werking te stellen. Daarom is het veel belangrijker met je tegenstanders handel te drijven en te profiteren van hun technische voorsprong dan om die mogelijkheden ongebruikt te laten. Dat premier May niet heeft gekozen om Huawei het kernnet aan te laten leggen heeft een politieke reden. Trump kwam alleen naar Londen voor een staatsbezoek als May die toezegging zou doen. Een aantal EU-landen hebben al aangekondigd dat ze intensiever met de Chinezen zaken gaan doen onder meer als participant in de Nieuwe Zijderoute, zie hiervoor elders een artikel in dit blog, en gebruik gaan maken van de G5-technologie. Daarbij komt dat KPN wel een van de drie Nederlandse telecombedrijven is die mogen gaan bieden op de frequenties voor G5, maar mogelijk ook de financieel zwakste partij. Dan zou je denken dat je niet gaat experimenteren met een bedrijf dat nog niet heeft bewezen tot welke prestaties ze in staat zijn maar kiezen voor ‘zekerheid’. De vraag is nu wat VodafoneZiggo (internationale moeders) en T-Mobile (een Duitse moeder) gaan doen. Ook moet het kabinet nog beslissen wat ze over G5 gaan beslissen.

Premier May heeft de minister van Defensie, Gavin Williamson, ontslagen wegens het lekken naar de media van vertrouwelijke informatie van het overleg over het Chinese telecomconcern Huawei in de Nationale Veiligheidsraad, een overlegorgaan waarin ministers, inlichtingendiensten en strijdkrachten wekelijks overleggen. In de media verschenen berichten dat zou zijn besloten dat Huawei slechts kleine onderdelen van het G5-project zou krijgen om tegemoet te komen aan de Amerikaanse en EU adviezen. De ontslagen ontkent in alle toonaarden dat het lek van hem komt. Hij is ervan overtuigd dat bij een grondig en formeel onderzoek zou blijken dat hij van alle blaam zou zijn gezuiverd. Zijn opvolger is al benoemd.

Alle reserves die in Europa te horen zijn over mogelijke spionage mogelijkheden van Huawei voor de Chinese regering zouden zijn te herleiden tot een lek in de softwaren die zeven jaar geleden werd geconstateerd en die toen gelijk door Huawei is gerepareerd.

Trump opnieuw negatief in de schijnwerpers

William Barr, de Amerikaanse minister van Justitie, staat onder zware druk over zijn samenvatting van vier kantjes van het 448 pagina’s tellende rapport van speciaal aanklager Robert Mueller. Hem wordt verweten dat hij geen representatieve reconstructie heeft gegeven over het feit dat de Russische regering heeft op een brede en systematische manier geprobeerd de Amerikaanse verkiezingen van 2016 te beïnvloeden. De cruciale vraag is of Trump, door zijn handelen en uitspraken dan wel middels tweets de rechtsgang heeft belemmerd. De Democraten verwijten Barr dat hij niet heeft gehandeld als minister van Justitie terzake van de informatievoorziening van het Congres maar als persoonlijke advocaat van Trump, om zijn belangen te dienen. Daarbij komt dat ook Mueller ontstemd is over het handelen van Barr. Het Huis van Afgevaardigden, waar de Democraten de meerderheid hebben, wil nu Mueller, onder ede, daarover horen. Trump voelt zich kennelijk in het nauw gedreven want hij heeft de Democraten een toezegging gedaan dan hij twee triljoen dollar (=$2000.000.000.000) vrij wil maken voor schoon water, beter internet, bruggen en wegen. De vraag is hoe hij dat gaat financieren? Tegelijkertijd deed hij opnieuw een oproep aan de Federal Reserve (FED) om de rente te verlagen. Op basis van de huidige spelregels bemoeien politici zich niet met het monetaire beleid.

Dit bericht zal Trump pijn doen. Het Chinese Huawei is opnieuw de tweede smartphonemaker ter wereld. Het telecombedrijf is Apple in het eerste kwartaal voorbijgestreefd. Volgens onderzoeksbureau IDC heeft Huawei in de eerste drie maanden van het jaar 50% meer smartphones verscheept dan in dezelfde periode in 2018. De rest van de markt is in het eerste kwartaal juist een beetje gekrompen. Vorig jaar was het Chinese bedrijf ook al een paar keer de tweede speler in de markt. Huawei heeft nu 19% van de smartphonemarkt in handen, tegen 11,7% voor Apple. Marktleider blijft het Koreaanse Samsung, met 23,1%. Apple laat weten dat het qua marge nog een forse voorsprong op de Chinezen heeft.

VS-spionnen in China zijn verraden, door een ex-CIA agent. Eindelijk is de FBI, na vijf jaar, erin geslaagd inzicht te krijgen over een rampzalig verlopen Amerikaanse spionnage-operatie in China. Jerry Chun Shing Lee heeft, als Amerikaans agent, geheimen over het Amerikaanse spionnagenetwerk heeft overgedragen aan de Chinezen. Ongeveer 20 informanten werden in die periode opgepakt waarvan er mogelijk 12 zijn geëxecuteerd.

Column van Arnout van Rijn

Hij woont en werkt in Hongkong. Hij is fondsmanager van Robeco Asia Pacific Equities sinds 2007. Hij werkt sinds 1990 bij Robeco en is voormalig fondsmanager van Rolinco en Robeco Emerging Markets Equities. In zijn column op DFT roept een mogelijke fusie tussen Deutsche Bank en de Commerzbank bij hem grote gevoelens van déjà vu op. Na het barsten van de Japanse vastgoed- en aandelenbubbel in 1990 modderde de economie nog ruim tien jaar door met ultralage rentes. Uiteindelijk moesten de Japanse banken door fusies weer gezond gemaakt worden. Het enige positieve dat je erover kunt zeggen is dat deze banken inderdaad nog steeds bestaan, maar het is allerminst het begin van een glorieuze periode geweest. Juist die voortdurend lage rentes hebben het in de afgelopen vijftien jaar heel moeilijk gemaakt voor banken om geld te verdienen. Een bank in Japan leent geld voor 0%, maar kan niet meer dan 1% rente vragen van zijn klant. En bovendien groeit de kredietportefeuille ook niet, want bedrijven zijn als de dood voor een nieuwe ronde van kredietproblemen. Met name als gevolg van een zeer ongunstig demografisch beeld is de groei traag. Sparen blijft populair omdat, vanwege de lage rentes, spaarders zich zorgen maken over hun pensioen. Ondanks dat er in de afgelopen tien jaar nauwelijks slechte leningen zijn verstrekt, hebben banken een zeer marginaal bestaan geleid. De drie mega-fusiebanken die uit de crisis herrezen (Mitsubishi UFJ, Mizuho en Sumitomo Mitsui) hebben over de afgelopen vijftien jaar gemiddeld een jaarlijks beursrendement van -2.5% opgeleverd (inclusief dividend!). Daar doet u het niet voor, toch? Periodes van grandioos herstel (2005, 2013) werden afgewisseld met peilloze dieptes en emissies (2009). Beleggers gaan bankaandelen nu zien als een obligatie (dat wil zeggen een dividendrendement maar zonder enige groeiverwachting), maar met flinke neerwaartse risico’s als er iets mis gaat in de kredietportefeuille. De prijs daarvoor in Japan lijkt uit te bodemen bij een dividend van 4-4,5%. In Duitsland lijkt zich nu precies hetzelfde af te spelen. Europa vergrijst, de groei is structureel laag en de rentes zijn al bijna tien jaar te laag om als bank een aantrekkelijke marge te kunnen maken. De bank neemt dan vaak excessieve risico’s en gaat in het buitenland op zoek naar rendement. De kostenbasis kan zich niet snel genoeg aanpassen aan de dalende inkomsten en de problemen stapelen zich op. Duitsland lijkt in economisch opzicht op Japan omdat het een sterke industriële economie heeft die veel geld verdient met de export. Kredietvraag hangt dan ook in belangrijke mate af van de groei in de wereld en die blijft laag, hoezeer de centrale banken met hun lage-rente-politiek ook proberen de zaak aan te zwengelen. Het Duitse bankensysteem begint te lijken op dat van Japan in 2001. Duitsland is aan het ’Japanificeren’. En dat is geen compliment, althans niet in de ogen van beleggers. Japan heeft veel moois te bieden, maar ’s lands monetaire politiek van pappen en nat houden verdient geen voorbeeldfunctie. Nu lijken we in Duitsland (en de rest van de eurozone) toch die kant op te gaan. Creatieve destructie is het kenmerk van een gezonde kapitalistische samenleving. Bewust risico nemen. Goede plannen worden beloond, zwakke plannen sterven af (met als gevolg een slechte lening voor de bank). Alleen de Verenigde Staten laten dat toe, de rest van de wereld niet. Daar is risico een gevaarlijk woord. De centrale banken hebben de kern van het bankensysteem (het prijzen van risico en een gezonde marge tussen inleenkosten en uitleenkosten) ondergraven. Een van mijn vroege leermeesters bij Robeco, zaak Maartense, heeft me al in de jaren negentig geleerd om als belegger zeer sceptisch te zijn over beleggingen in banken: „Het gaat een paar jaar goed en daarna kloppen ze weer bij je aan voor vers kapitaal.” En als ik daar nu over nadenk en terugkijk op de resultaten, was dat een zeer ware uitspraak. Banken zijn voor beleggers alleen geschikt om ritjes in te maken en de bemoeienis van de centrale banken over de afgelopen twintig jaar speelt daarin een belangrijke rol. Mag de rente alsjeblieft weer terugkomen? [op die vraag reageer ik van harte bevestigend]

Maar de ECB luistert niet naar de reacties uit de samenleving en meldt deze week: De ECB staat open voor een nieuwe ronde van monetaire verruiming als de inflatiedoelstelling niet wordt bereikt. Dat zei Luis de Guindos, vice-president van de centrale bank, tijdens een toespraak in New York. “We hebben ons QE-programma eind vorig jaar afgesloten, maar dat is iets dat we opnieuw kunnen gebruiken als het nodig is.” Door dit soort uitspraken wordt de geldmarkt steeds onstabieler.

Opnieuw DNB en de pensioenfondsen

De Nederlandsche Bank NV meldde deze week dat meer dan de helft van de Nederlandse pensioenen is ondergebracht bij één van de 44 pensioenfondsen waarvan de financiële positie momenteel niet aan het wettelijk vereiste minimum voldoet. Volgens nieuwe cijfers gaat het om de pensioenen van zo’n 1,9 miljoen gepensioneerden en van miljoenen andere deelnemers die nog niet met pensioen zijn. Dit betekent dat er voor veel Nederlanders een verlaging van de pensioenen dreigt. De grote pensioenfondsen waarschuwden hier zelf onlangs ook al voor. Volgens toezichthouder DNB is de financiële positie van de fondsen in het eerste kwartaal van dit jaar weliswaar verbeterd, maar nog niet geheel toereikend. Het totale vermogen van de fondsen groeide, vooral door de wereldwijde stijging van de aandelenkoersen, met meer dan €100 miljard. Daar staat tegenover dat ook de financiële verplichtingen, vooral als gevolg van een verdere daling van de rente, met tientallen miljarden euro’s toenamen. Voor diverse fondsen begint de tijd te dringen. Bijvoorbeeld de metaalfondsen PME en PMT moeten hun zogeheten dekkingsgraad eind dit jaar al op niveau hebben. Lukt dat niet dan zullen ze moeten snijden in de pensioenen. [DNB kan nu wel aan de bel blijven trekken, maar zij hebben de sleutel in handen om de verlaging van de pensioenuitkeringen te voorkomen. Zij zijn medeverantwoordelijk voor het casinospel dat op de financiële markten plaatsvindt. Klaas Knot buigt nog altijd voor de macht van de markten in plaats van orde op zaken te gaan stellen. Doordat dat nog altijd niet gebeurt zijn de deelnemers en gepensioneerden daarvan de dupe, waarvan acte]

Deelnemers van pensioenfonds ABP betalen niet genoeg premie voor de pensioenopbouw

Dat kostte het fonds afgelopen jaar 0,8% aan dekkingsgraad. Dat blijkt uit het jaarverslag van Nederlands grootste pensioenfonds. De actuele dekkingsgraad, de financiële thermometer van het fonds, daalde in het afgelopen jaar van 104,4% naar 97,1%. Een daling van 7,3% dus. Daarvan werd 0,8% veroorzaakt door de te lage pensioenpremie. Dat gaat dan om het verschil tussen de door ABP ontvangen premie en de pensioenrechten die daarvoor opgebouwd worden. Vorig jaar zorgde de te lage premie ook al voor een min van 0,8% op de dekkingsgraad. Een ander cijfer dat laat zien dat de pensioenpremie bij ABP eigenlijk te laag ligt, dat is de premiedekkingsgraad. Die kwam in 2018 uit op 78%. Dus voor €78 aan ingelegde premie wordt er wel €100 aan pensioenopbouw ingeruimd. Het idee erachter is dat er uiteindelijk genoeg rendement op de ingelegde premie wordt gemaakt om dat verschil te overbruggen. Dat de premie ’te laag’ is, wil overigens niet zeggen dat ABP-deelnemers niet veel kwijt zijn aan hun pensioen. Zij betalen namelijk meer dan 20% van hun salaris aan premie. Dat wil zeggen dat iemand die fulltime werkt inmiddels meer dan een dag per week werkt voor zijn pensioen. Het jaarverslag laat zien dat de lage rentes de grootste boosdoener zijn voor de financiële situatie van het fonds. Meer dan de helft van de daling van dekkingsgraad werd daardoor veroorzaakt. De negatieve rendementen op beleggingen droegen ook flink bij aan de verslechtering. [dit laatste is de kern van het probleem. In Nederland, België, Frankrijk, Duitsland, Denemarken, Zwitserland en Japan gelden voor 5-jarig staatspapier gelden al enige tijd negatieve rentetarieven. Het is voor mij onbegrijpelijk dat ambtenaren en onderwijzend personeel al 20% pensioenpremie betalen over hun bruto-loon en dat het ABP durft te komen met de aankondiging dat die premie nog verder omhoog zou moeten en dat de pensioenuitkeringen en opbouw van pensioenen mogelijk moet worden verlaagd. Dan gaat er iets fundamenteels goed fout, maar het bestuur is kennelijk niet bij machte daarop in te grijpen]

Vlam in de pan

De prijs van ruwe olie stijgt de komende tijd snel door. Volgens vermogensbeheerder NN IP is er geen zicht op afkoeling vanwege de spanningen in de wereld. Prijzen van ruwe olie worden met enige vertraging doorberekend aan de pomp en de recente opmars zal meer gevolgen krijgen voor de automobilist. Sinds 24 december is de prijs met bijna 50% gestegen, om nu even >$70 per vat van 159 liter te blijven hangen. Daar zal het niet bij blijven. „Geopolitieke spanningen zullen waarschijnlijk de olieprijs duurder maken”, verwijst strateeg Koen Straetmans bij NN Investment Partners naar een serie politieke conflicten. Hij ziet tegelijkertijd een omslag onder de grote beleggers die ze adviseren. Eind vorig jaar waren ze nog negatief over de oliemarkt, nu stappen ze voor de lange termijn in de ruwe olie als belegging, constateert Straetmans. Hij ziet verschillende factoren die de wereldwijde olievoorraden zullen blijven beperken. Op 2 mei legde Washington, volgens de planning, definitief sancties op aan alle landen die Iraanse olie blijven invoeren. Tot nu toe kregen landen als India een Amerikaanse vrijstelling voor hun aankopen. Maar de ‘wavers’ die zijn verleend aan acht landen zullen aflopen en er zullen sancties worden ingevoerd. Naar verwachting stoppen veel landen de handel met Iran. Iran kan als antwoord direct met de sluiting van de Straat van Hormuz, de belangrijkste transportroute voor ruwe olie, beginnen. Met uitval van de olieproductie in Venezuela waar een coup-poging is begonnen en productie onder 1 miljoen vaten zakt, en door de militaire strijd in Libië met een geschatte afname van 1,1 miljoen vaten per dag, nemen tekorten toe. Dat leidt op termijn bij de huidige vraag tot een stijging van prijzen aan de pomp. Oliekartel OPEC en niet-leden als Rusland hebben vorig jaar hun productie beperkt. Volgens het IMF heeft Saoedi-Arabië een prijs van minstens $85 per vat nodig om de staatsbegroting rond te krijgen. Oproepen van president Trump aan Saoedi-Arabië om de oliekraan juist open te draaien en Amerikaanse consumenten lagere benzineprijzen te geven, zijn niet opgevolgd. Volgens Straetmans zal Saoedi-Arabië afwachten en de productie slechts voorzichtig verhogen. (bron DFT)

Terugblik op de ontwikkelingen op de aandelenbeurzen in de maand april 2019

Onderstaand bericht is geschreven vanuit de optiek van handelaren in en beleggers in aandelen. De hausse waarin de financiële markten zich bewegen komt hoofdzakelijk voort uit het gratis geld beleid van centrale banken. Beleggers en speculanten kunnen putten uit enorme hoeveelheden geld die te kust en te keur worden aangeboden. In deze omstandigheden maken tegenvallende ontwikkelingen, zoals een lagere omzet en een lagere winst bij Apple heen indruk, de zwaar teleurstellende van de Google-moeder, Alphabet, die miljarden dollars aan beurswaarde op Wall Street verloor41 en de teleurstellende productie en economische groei in China worden genegeerd. Ook een verwachte verdere stijging van de olieprijs, als gevolg van geo-politieke ontwikkelingen in olie exporterende landen, worden voor kennisname aangenomen. De gevolgen ervan op sociaal/maatschappelijk terrein spelen geen enkele rol. Dat beleggers, speculanten en handelaren zich weldadig wentelen in deze schijnwinsten neemt de politiek voor kennisgeving aan. Door het monetaire beleid maken beleggers enorme winsten, gerelateerd aan het huidige rendement, waardoor ze verder ‘verrijken’, maar de prijs daarvoor is dat de gewone man wordt gestraft met een waardedaling van het spaargeld en verlaging van de pensioenuitkeringen. Dat alles komt voort uit de werking van het door ons gevoerde neo-liberale beleid. Dat we ons in ‘zieke’ omstandigheden bevinden op financieel/economische en monetaire gebied, wordt daardoor als ‘normaal’ geaccepteerd. Gratis rente en een bulk aan geld is onwezenlijk maar niemand trekt aan de noodrem. Stan Westerterp, vermogensbeheerder bij JNVB, onderschrijft dit beeld. Hij houdt er rekening mee dat de opmars van de koersen voorlopig nog niet voorbij zal zijn. „Er staat nog steeds heel veel geld langs de zijlijn en ook de waarderingen van aandelen zijn, gelet op de lage rente, nog niet excessief. Iedere dip in de markt wordt momenteel aangegrepen om weer te gaan kopen.”

Aandeelmarkten denderen door

Na de uitstekende gang van zaken in het eerste kwartaal is de zon in april onverminderd blijven schijnen op de aandelenmarkten. Het sterk verminderde pessimisme over de Chinese economie en het meevallende cijferseizoen wakkerden de kooplust van beleggers steeds verder aan. De meeste aandelenbeurzen lieten in de eerste vier maanden van 2019 een spectaculair herstel zien, nadat deze in het laatste kwartaal van 2018 nog onderuit gingen vanwege de achteraf overdreven recessieangst. In de VS hebben de S&P500 en de Nasdaq-index nieuwe records neergezet. De AEX is ondanks de plus van 17,2% dit jaar nog niet zover, maar dat komt omdat uitgekeerde dividenden van de index afgaan. De herbeleggingsindex bevindt zich wel rond recordhoogte. Positieve economische berichten vanuit China droegen bij aan het optimisme. „De recente stimulering van de Chinese overheid was zo fors dat het wel moest gaan werken”, meldt Corné van Zeijl, analist bij Actiam. De meeste economische berichten uit de VS waren ook bemoedigend, zoals een meevallend groeicijfer van 3,2% in het eerste kwartaal.

Veel kwartaalrapporten van bedrijven vielen ook mee, met als positieve uitschieters die van levensmiddelenconcern Unilever en Philips in Nederland en Microsoft in de VS. Afgaande op de inmiddels gepubliceerde cijfers lijkt het erop dat de gemiddelde winstdaling in de VS tot minder dan 1% beperkt blijft, terwijl eerder een duidelijk grotere terugval werd voorzien. Bedrijven zijn in hun vooruitzichten ook iets positiever geworden. Met een verwachte afname van zo’n 4% vallen de kwartaalwinsten in Europa juist iets tegen. De meeste aandelenbeurzen lieten in de eerste vier maanden van 2019 een spectaculair herstel zien, nadat deze in het laatste kwartaal van 2018 nog onderuit gingen vanwege de achteraf overdreven recessieangst. In de VS hebben de S&P500 en de Nasdaq-index nieuwe records neergezet. De AEX is ondanks de plus van 17,2% dit jaar nog niet zover, maar dat komt omdat uitgekeerde dividenden van de index afgaan. De herbeleggingsindex bevindt zich wel rond recordhoogte. Positieve economische berichten vanuit China droegen bij aan het optimisme. „De recente stimulering van de Chinese overheid was zo fors dat het wel moest gaan werken”, meldt Corné van Zeijl, analist bij Actiam. De meeste economische berichten uit de VS waren ook bemoedigend, zoals een meevallend groeicijfer van 3,2% in het eerste kwartaal.

Veel kwartaalrapporten van bedrijven vielen ook mee, met als positieve uitschieters die van levensmiddelenconcern Unilever en Philips in Nederland en Microsoft in de VS. Afgaande op de inmiddels gepubliceerde cijfers lijkt het erop dat de gemiddelde winstdaling in de VS tot minder dan 1% beperkt blijft, terwijl eerder een duidelijk grotere terugval werd voorzien. Bedrijven zijn in hun vooruitzichten ook iets positiever geworden. Met een verwachte afname van zo’n 4% vallen de kwartaalwinsten in Europa juist iets tegen. Bekeken over de afgelopen vier maanden leverden centrale banken de belangrijkste impulsen aan de aandelenbeurzen. Jerome Powell en Mario Draghi, de topmannen van respectievelijk de Federal Reserve (Fed) en de Euroepse Centrale Bank (ECB), hebben laten weten de rentes dit jaar niet meer te zullen verhogen.

Beleggers hebben er ook meer vertrouwen in gekregen dat China en de VS de strijdbijl op handelsgebied gaan begraven. De economische grootmachten zouden er naar streven om volgende maand een handtekening te zetten onder een handelsdeal. Een Amerikaanse handelsdelegatie China zet deze week de gesprekken over onder meer de bescherming van het intellectueel eigendom voort. Na het krachtige herstel van de koersen sinds begin van dit jaar is de vraag of beleggers de oude beurswijsheid moeten volgen door in mei uit de markt te stappen. „Het is voor het sentiment van belang dat de Chinese groei door gaat slaan naar Europa, maar gelet op de recente daling van het Duitse ondernemersvertrouwen is daarvan nog geen sprake”, stelt Van Zeijl. Hoofd Beleggingsstrategie Ralph Wessels van ABN Amro vraagt zich ook af of de koersen veel verder zullen stijgen. „Niet alleen de economische data maar ook de bedrijfsresultaten moeten verbeteren. Na de rally zijn wij zelf neutraal op aandelen. Als grootste risico zie ik een tegenvallende economische groei. Ook blijft er een kleine kans dat de handelsoorlog tussen de VS en China escaleert of dat de VS zijn pijlen op Europa gaat richten.” Beleggingsstrateeg Vincent Juvyns van JP Morgan heeft inmiddels een beetje hoogtevrees gekregen. „Veel goed nieuws zit in de beurskoersen. We zijn onderwogen in aandelen en willen zien dat de bedrijfswinsten weer gaan stijgen, alvorens bij de kopen”. De risico’s liggen volgens hem vooral op het geopolitieke vlak. „Een handelsdeal tussen de VS en China lijkt er wel aan te komen, maar daarna kunnen de handelsspanningen tussen de VS en Europa verder oplaaien. De Brexit blijft ook een risico, evenals een overwinning voor de populisten in de Europese verkiezingen eind mei.”

Premier May en het debacle van de gemeenteraadsverkiezingen voor de Torries

De twee grootste Britse partijen hebben grote schade opgelopen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen in Noord-Ierland en Engeland. De opkomst was maar net 30%. De Conservatieven van premier Theresa May krijgen de grootste klap en verliezen 1269 zetels, Labour van leider Jeremy Corbyn verliest 63 zetels. Donderdag werd er gestemd voor in totaal meer dan 8.400 zetels in 248 lokale en regionale bestuurslagen in Engeland en elf gemeenteraden in Noord-Ierland. In Schotland en Wales werd niet gestemd. Tijdens de laatste verkiezingen vergaarden de twee partijen nog 80% van alle stemmen, maar de politieke chaos rondom de Brexit laat bij beide partijen diepe sporen na. Het verlies voor Labour is beperkt maar de Conservatieven verliezen >26,3% van hun zetels. Kleinere partijen en de Liberal Democrats gaan er juist op vooruit: zij verdubbelen hun aantal zetels. Leider Sir Vince Cable vertelde eerder dat “een stem op de Liberal Democrats een stem op het stoppen van de Brexit is”. Die insteek levert zijn partij ruim 676 extra zetels op. Wordt het nu niet de hoogste tijd dat de Conservatieve Partij orde op zaken gaat stellen?

Op 17 mei 1920 begon de KLM vanaf Schiphol een commerciële dienst op Londen

Het jubileumjaar van KLM heeft na de strijd om de herbenoeming van president-directeur Pieter Elbers een tweede domper te pakken. Het eerste kwartaal was de de Nederlandse luchtvaartmaatschappij verliesgevend. Maar liefst €116 miljoen gaf de Koninklijke Luchtvaart Maatschappij voor Nederland en de Koloniën N.V. , zoals de KLM bij de oprichting heette, meer uit aan brandstof en personeelskosten. De rust die topman Elbers vorig jaar kocht bij het personeel heeft een prijs. En dan lopen er deze zomer verschillende cao’s af bij KLM, wat nieuwe kostenstijgingen tot gevolg kan hebben. Ook bij Air France lopen de kosten op, omdat de net aangetreden topman Benjamin Smith ook daar rust gekocht heeft met fikse loonverhogingen. Het zal dit jaar niet beter worden, ondanks de cabareteske woorden van Smith dat de kosten per eenheid zullen dalen dit jaar. De salariskosten zijn in het eerste kwartaal 6,4% gestegen, dus er zal fiks meer productie gedraaid moeten worden om dat voor elkaar te krijgen. Gerelateerd aan de totale salariskosten van 2018 betekent dat een extra uitgave voor de groep van €500 miljoen, meer dan de nettowinst van vorig jaar. Ook wordt nog afscheid genomen van Joon, de budgetvlieger van Air France. Het personeel krijgt later dit jaar ook betaald volgens de duurdere Air France-cao. Aan brandstof gaat zeker €150 miljoen extra op. Het eerste kwartaal is vaak traditioneel slecht, maar de nieuwe strategie van Smith om meer duurdere stoelen te verkopen moet wel erg snel vruchten gaan afwerpen, wil dit jaar nog gered worden. Daarbij was KLM altijd de kurk waar het bedrijf op drijft, maar aan de gouden jaren lijkt een einde te zijn gekomen. De concurrentie neemt nog steeds toe. Verder kan KLM het netwerk niet verder ontwikkelen, doordat ze momenteel niet verder kan groeien op Schiphol. Door de slechte prestaties vraagt de buitenwereld zich nu af waarom KLM nieuwe bestemmingen moet openen, terwijl het bedrijf het afgelopen kwartaal verliesgevend is. Geen goed verhaal, als je de politiek in de huidige moeizame verhoudingen wilt meekrijgen. Door de kostenverhogingen en problemen met de operatie maakt KLM zich extra kwetsbaar.

Van alles wat

Tjibbe Joustra, de voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid, heeft net voor zijn aftreden laten weten dat er geen nieuw onderzoek komt naar de vuurwerkramp in Enschede in 2000. Daarvoor waren wel gerede argumenten om dat wel te doen omdat de 2e Kamer daarop had aangedrongen. Er ligt namelijk een onderzoek op tafel van > 1300 pagina’s van Paul van Buitenen waarin staat dat rechters bewust zijn misleid om daarmee de verantwoordelijkheid van de overheid te verhullen. TNO, die oorspronkelijk verantwoordelijk was voor het onderzoek zou zich schuldig hebben gemaakt aan wetenschapsfraude. Het is mogelijk dat Joustra zou hebben willen voorkomen dat zijn opvolger, Jeroen Dijsselbloem, met dit dossier zou worden opgescheept. Daar zou hij ‘vuile handen’ aan hebben kunnen overhouden. Nu heeft Joustra die.

De uitslag van de politieke peiling van Maurice de Hond van 5 mei 2019. VVD en FvD +1 zetel ten koste van het CDA en GL. Een eerste prognose voor de verkiezingen voor het Europees Parlement op 23 mei aanstaande voor 26 zetels. PvdA en FvD scoren 21%, VVD en GL 18%, PVV en CDA 15%, D66 14%, SP 9%, CU/SGP 8|%, 50+ 6%, Denk/Volt 4%, overig 5%. De kiesdrempel is 3,85%. Een schatting van mij is dat PvdA en FvD 5 zetels krijgen, VVD en GL 4, PVV en CDA 3, D66 2 en de rest vist dan achter het net. De Hond heeft ook geënquêteerd op de aankondiging van de gemeente Amsterdam dat in 2030 geen auto’s meer binnen de ring in wagens die op benzine en diesel mogen rijden. Op het hele plan zijn veel negatieve reacties gekomen a-sociaal, niet realiseerbaar, van de gekke. Amsterdamse inwoners en niet-Amsterdamse inwoners reageerden als volgt: positief: 56-27%; negatieg 9-57%; neutraal 34-14%. Onderverdeeld naar politieke partijen positief: VVD 28-24%; D66 71-56%; GL 94-73%; PvdA 75-51%; PvdD 65-55%; FvD 13-6%.

De idiotie van de Klimaatplannen

In december 2015 sloten 168 landen het Klimaatverdrag van Parijs. Dat moet zijn gebeurd door idealisten, die de wereld wilde behoeden voor een ondergang. Een positief uitgangspunt, dat waardering verdient. Edoch, wel met kanttekeningen over de haalbaarheid en de resultaten ervan. Vanuit het rentmeesterschap onderschrijf ik de overdracht van een gezonde wereld aan volgende generaties. Daar moeten de huidige generaties zich voor inzetten. Niet alleen in ons land maar in de hele wereld. En daar komt het eerste probleem. Er doen wel 168 landen aan mee, waaronder China, maar die starten niet allemaal tegelijk. De VS en China nemen tezamen 42% van de CO2-uitstoot voor hen rekening en die blijven grotere hoeveelheden CO2-uitstoten.Wij, Nederland, stoten maar het 1:25000 deel van de mondiale uitstoot uit. Een fractie dus. De uitstoot van CO2 in Europa sinds het begin van de industriële revolutie is bijna net zo groot als die in Azië, terwijl er nu in Europa 740 miljoen mensen wonen en in Azië meer dan 4 miljard. De Amerikanen maken het helemaal bont, hun uitstoot is in de afgelopen eeuwen bij elkaar opgeteld groter dan die in Europa, terwijl er nu daar een derde minder mensen wonen. Wij in Nederland verbruikten in 2014 9,8 ton CO2 per persoon. De Amerikanen halen een bedenkelijke score (16 ton), maar de echte grootverbruikers, zijn onder meer de inwoners van het Midden-Oosten: Saoedi-Arabië (18 ton), de Verenigde Arabische Emiraten (20 ton), Koeweit (30 ton) en Qatar (40 ton per persoon). China nemen 27% van de werelduitstoot voor hun rekening, de VS 15% en Europa 10% (waarvan Duitsland de grootste Europese vervuiler is). De grootste vervuilers zijn verder India, Rusland, Japan, Saoedi-Arabië, Iran, Zuid-Korea en Canada. Als we ervan uitgaan dat er wereldwijd per jaar 41.500 mrd kg CO2 wordt uitgestoten en Nederland 170 mrd kg dan is dat het 1:25.000 deel. Exact 0,004% Dat stelt dus helemaal niets voor. Thierry Baudet heeft dat ook berekend en schat daarbij dat realisatie van de geformuleerde klimaatdoelstellingen ons land €1000.000.000.000 kost. Dat getal kan ik niet verifiëren maar stel het nu eens op €650 mrd, dan nog zijn we na afloop straatarm geworden en wat hebben we daarmee bereikt. Helemaal niks, want onze bijdrage stelt helemaal niets voor. Ruim 50% van die uitstoot wordt veroorzaakt door maar tien bedrijven: RWE Eemshaven centrale; Uniper centrale Maasvlakte; Tata Steel IJmuiden; Chemelot; Nuon Power Velsen; Shell Nederland Raffinaderij; Yara Sluiskil; RWE Amercentrale; ENGIE Centrale Rotterdam en de Nuon centrale Hemweg. Ter vergelijking, de uitstoot van CO2 van deze tien bedrijven is even groot als drie keer de uitstoot van alle Nederlandse huishoudens samen. Dus waar zijn we nu mee bezig? Duitsland sluit in het komende decenium de bruinkool-exploitatie en gaat dat opvullen met gas, waarschijnlijk Russisch gas. En wij gaan een heel onzeker traject in met veel vragen en weinig antwoorden over de gas-transitie, wie dat moeten gaan doen, tegen welke prijs en wanneer. Voor oudere huizen worden prijzen genoemd van tussen de €45.000 en €80.000 per koophuis. Met een lening aan een onroerend, was de geniale gedachte van klimaattafel 5 van Diederik Samson. Heeft iemand er al eens over nagedacht dat daarmee de marktwaarde van alle woningen met het bedrag van de lening voor de ombouw omlaag gaat. Er ontstaat namelijk nauwelijks meerwaarde. Heeft iemand al eens nagedacht welk bedrag aan kapitaalvernietiging (de waarde van de cv-ketel) optreedt. Welke juridische aspecten hier een rol spelen voor DNB, BKR, WOZ-waarde, de positie van de (hypotheek) bank die waarschijnlijk geen hypothecaire dekking krijgt en waar de huidige dekking kan worden aangetast. Alleen de wetgeving rondom dit project gaat meerdere jaren in beslag nemen, ook al omdat daar in de samenleving geen draagvlak voor is. Het blijft namelijk wel zo dat het onroerend goed geen rente en aflossing betaalt, dat moet de huiseigenaar doen. Dan ontstaan twee vragen: krijgt die de financiering rond en kan hij die hogere woonlasten met zijn inkomen wel opbrengen. Er wordt nu gesteld dat de energierekening lager wordt, maar daar ligt geen onderbouwing aan ten grondslag. Dat is dus maar een verkooppraatje. En dan de belangrijkste vraag is wat er gaat gebeuren als mensen de financiering niet rondkrijgen (er is geen bank die tegen een redelijke prijs de lening wil verstrekken)? Worden die van het gas afgesloten en aan hun lot overgelaten? Als U nu denkt dat ik helemaal niets wil, dan hebt U het helemaal mis. Ik wil van alles wat realiseerbaar is op termijnen die redelijk zijn. Als we over moeten naar elektrische auto’s is dat verdedigbaar (alhoewel de elektrische auto pas na 40.000 km na aanschaf een netto bijdrage levert aan vermindering van de CO2-uitstoot vanwege de enorme CO2 uitstoot van 9 ton bij de winning van de grondstoffen en de productie van de accu). Verder zijn daarvoor nikkel en kobalt, schaarse grondstoffen die ontoereikend zijn voor de enorme vraag ernaar in de toekomst. Alleen in ons land moeten voor 2050 8½ miljoen auto aan elektrische vervoer. Volgens de RAI komen in 2026 pas 400.000 auto’s van de band. Verder is het zeer de vraag hoeveel inspanning de aanleg van een infra-stekkernet vraagt en of dat wel realiseerbaar is. Het plaatsen en aansluiten van de laadpalen wordt door deskundigen een ‘vuil’ project genoemd. De aandeel van groene stroom is nu nog maar 7%, de rest is nog afkomstig van fossiele brandstof. Daarbij komt dat er een nieuw groot stroomnet moet worden aangelegd. Dat gaat nog wel tien tot vijftien jaar duren voordat dat landelijk functioneert en veel geld gaat kosten waar het bedrijfsleven en de burgers aan moeten bijdragen. Dan is er nog grote onzekerheid onder welke voorwaarden de gas-transitie gaat plaatsvinden en wat dat de burgers gaat brengen. Brengen alle systemen die betaalbaar zijn ook een comfortabele temperatuur in het woongedeelte, zoals 22 graden in de winter voor ouderen? Ik ben een voorstander van klimaat-maatregelen mits die redelijk en betaalbaar zijn. Ik wil voor de gas-transitie een time-out van vijf jaar om de techniek en de wetenschap de kans te geven met technisch betere voorstellen te komen. De klimaatwetenschappers rukken aan alle alarmbellen, maar weer andere wetenschappers trappen juist op de rem. Niet onbezonnen uit de startblokken vliegen maar eerst nadenken en ontwikkelen en pas dan besluiten nemen. We leveren slechts met al onze inspanningen een bijdrage van het 1/25000 deel van het mondiale probleem van de CO2-uitstoot. Maar ben ik daar nu helemaal op tegen? Helemaal niet. Ik ben een voorstander om nu van start te gaan met al datgene wat te realiseren is, betaalbaar en een positieve bijdrage levert aan het terugbrengen van CO2-uitstoot, maar wel in verhouding tot dat elders in de wereld. Niet hier in Nederland ligt de oplossing maar wel elders in de wereld. De landen die de grootste vervuilers zijn heb ik hierboven al opgesomd. Maar het stimuleren van zonnepanelen op woonhuizen, mits op gunstige financiële voorwaarden voor burgers, is prima, ook het entameren van electrisch vervoer prima, mits de industrie de tijd krijgt goedkopere wagens te produceren met veel minder CO2-uitstoot en niet met een ‘vuile’ plaatsing van laadpalen. Zo zou kunnen worden overwogen subsidies voor de aanschaf van electrische auto’s af te schaffen en de wegenbelasting af te schaffen en daarvoor in de plaats een kilometerheffing, met verschillende tarieven voor vrachtwagens en personenauto’s, in te voeren, in het principe van degenen die het grootste gebruik van het wegennet maakt betaalt de hoogste bijdragen. Beperk de maximumsnelheid op de autowegen tot 100 km. Beperk het gebruik van diesel in de scheepvaart en voer voor luchtvervoer een vliegtax in, ook voor vrachtvervoer. Overweeg gratis openbaar vervoer in ons land voor burgers. Investeer daarin om het fileprobleem op te lossen. Stimuleer burgers duurzamer te gaan eten en drinken. Beperk het afvalprobleem. Ransoeneer het gebruik van drinkwater door de industrie ten gunste van de besproeiïng van akkers in droge tijden ter bescherming van de opbrengst van de oogsten. Leg de vervuilende energie beperkingen op van de uitstoot van CO2, stem dat wel Europees af. Breng de opbrengsten van de CO2-tax terug naar de samenleving voor de subsidiëring van groene projecten (en niet alleen naar het bedrijfsleven) want uiteindelijk betalen de burgers de CO2-tax in de vorm van een verhoging van de energieprijzen. Kortom, er is van alles te doen waar voldoende draagvlak voor is, maar leg het volk in begrijpelijke taal wel uit wat het oplevert en wat de burger daarvan in zijn portemonnee voelt. Maar zover is het nog lang niet want onze politici draven als gekken door. “Wij moeten de wereld het goede voorbeeld geven”, maar zolang Trump in het Witte Huis zetelt heeft de wereld daar niets van te verwachten. De GL-ideologie van hard lopen en veel uitgeven moet worden gestopt. Ook zij en de andere linkse oppositiepartijen moeten tot bezinning komen. En daarvoor heeft het volk met gezond verstand een gouden kans om de politiek tot de orde te roepen en te laten luisteren naar de stem des volks. We kunnen massaal op 23 mei gaan stemmen voor Forum voor Democratie (FvD) van Thierry Baudet. Of FvD in het Europees Parlement 5 of 12 zetels krijgt maakt geen enkele indruk in Brussel, maar wel in Nederland. In dat geval zullen alle partijen zich af moeten gaan vragen of we nu al zo voortvarend van start moeten gaan als de gemeenten Amsterdam, Utrecht en Amersfoort. Wat Amsterdan, in een zo kort tijdsbestek, wil doordrukken is onmogelijk zonder de hele stad in opstand te brengen. In Amersfoort willen ze, zo vertelde een projectleider op TV, over 3 maanden beginnen met de gas-transitie. We kennen de voorwaarden de regels, de uitvoering niet en de burgers hebben nog geen idee hoeveel ze dat gaan kosten, of ze dat kunnen betalen en of ze een betaalbare financiering krijgen. Aan dit gekke gedoe van idealisten zonder verstand van geld, kan Baudet een einde maken. Ik ben een voorstander van een betere wereld achter te laten voor volgende generaties, maar wel met verstand van zaken en met een bezonnen aanpak.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 3 mei 2019; week 17: AEX 568,72; Bel20 3715,37; CAC40 5.548,84; DAX30 12.412,75; FTSE 100 7.380,64; SMI 9.742,26; RTS (Rusland) 1248,39; DJIA 26.504,95; NY-Nasdaq 100 7.845,73; Nikkei 22.258,73; Hang Seng 30.081,55; All Ords 6.427,20; SSEC 3.078,34; €/$1,1203; BTC/USD $6070,70; 1 troy ounce goud $1278,50; dat is €36.661,30 per kilo; 3 maands Euribor -0,309% (1 weeks -0,376%, 1 mnds -0,365%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,186%; 10 jaar VS 2,5245%; 10 jaar Belgische Staat 0,451%, 10 jaar Duitse Staat -0,019%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,3%, 10 jaar Japan -0,052%; 10 jaar Italië 2,553%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,724.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen, de goudprijs en de rente van 10-jarig papier zijn deze week stabiel gebleven. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,22%; Japan 0,559%; Duitsland 0,663%; Nederland 0,695%; Frankrijk 1,403%; GB 1,708%; Canada 2,0051%; Spanje 2,141%; VS 2,9245%; Italië 3,539%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,42%; Nederland -0,415%; Denemarken -0,385%; Frankrijk -0,254%; Japan -0,1749%; België -0,141%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 04052019/477 Trump loog als president al 10.000 keer

UPDATE 27042019/476 Centrale bankiers moeten ook voor de sociale gevolgen van hun beleid verantwoording afleggen

Reacties op de Paas-boodschap

De schrijver van dit blog heeft het afgelopen weekend en de dagen erna veel reacties gehad op de Paas-boodschap die door Trouw werd gepubliceerd. De centrale vraag die mij gesteld was hoe ik tot de conclusies ben gekomen zoals ik die heb verwoord. Ook werd mij kwalijk genomen dat ik een aantal personen met naam noemde die ik aan het kruis zou hebben genageld. De beeldspraak zou refereren aan het lijdensverhaal van Goede Vrijdag maar zover ben ik niet gegaan. Wel heb ik gesteld dat de met name genoemde personen niet bezig zijn de structurele monetaire problemen aan het oplossen zijn maar zich beperken tot symptoombestrijding en de macht van de financiële markten respecteren. Dat heb ik aan de orde willen stellen met de Paasdagen. Daar neem ik ook geen woord van terug. Ja, het is harde taal maar de tijd van een softe aanpak is voorbij. iAl een aantal maanden wijs ik het monetaire beleid van de ECB aan als ons grootste probleem dat op een achterliggend scenario draait. Op 30 maart j.l. schreef ik in blog 471, na de publicatie van het jaarverslag van DNB, onder meer “Met zijn uitspraken deze week is Knot niet langer onze monetaire man, die al onze belangen behartigt. Hij verloochent zichzelf. Hij realiseert zich dat hij niet meer is geworden dan een zetbaasje dat de orders van het hoofdkantoor, in dit geval Mario Draghi en zijn handlangers, moet uitvoeren. Hij weet dat het monetaire beleid van de ECB, dat 4½ jaar geleden werd ingezet met een systeem van kwantitatieve verruiming waarmee voor €2.600.000.000.000 staatsobligaties van de 19 eurolanden werden ingekocht, waarmee de geldmarkt werd overvoerd hetgeen leidde tot rentetarieven van rondom de 0%. En wat het ergste hiervan is dat de ECB daarmee wilde bereiken dat de economische groei zou worden gestimuleerd en de inflatie de 2% zou bereiken. Er zijn enorme bedragen aan vrijwel gratis geld beschikbaar, maar de economische groei zakt in de eurozone steeds verder weg. Ouderen zouden daarvoor verantwoordelijk zijn, zij consumeren te weinig en sparen te veel voor hun oude dag en voor onzekere tijden. Op zich is er een heel aannemelijke verklaring voor, daarover schrijf ik al enige tijd, maar dat dringt niet door tot de autoriteiten die daarvoor bekwaam zouden moeten zijn. Wat Knol nu doet is ons wijsmaken dat we over een langere tijd, misschien wel dertig of veertig jaar, opgescheept zitten met het totaal mislukte monetaire beleid van Mario Draghi. Over 7 maanden vertrekt – gelukkig – Draghi, maar de enorme schade die hij heeft toegebracht zal hem blijven achtervolgen. Deze man mag geen referentie van ‘goed gedrag’ en een lovende afscheidsreceptie krijgen. Ik verwacht dat dit hele monetaire systeem implodeert door het wegvallen van vertrouwen in geld. Waar we dan in terechtkomen, daarover heb ik op dit moment nog geen mening. Wel over een door Draghi al aangekondigde uitgifte nieuwe TLTRO’s, nog meer gratis geld, dit najaar.”. Dat ondanks de enorme hoeveelheden gratis geld, waarmee de markt wordt overvoerd, het bedrijfsleven onvoldoende investeert is te verklaren door het ontbreken van een visie op de toekomst. Ondernemers investeren pas als ze kunnen inschatten hoe de samenleving zich gaat ontwikkelen, waar onderwijs en wetenschap zich mee gaan bezighouden en voor welk werk ze gaan opleiden, zodat ze zich een beeld kunnen vormen van de samenleving en de markten van de toekomst. Die toekomstvisie moet komen van onze politieke leiders, maar die missen de bekwaamheid daaraan inhoud te geven. Ik zou hier willen stellen dat ze hiervoor incompetent zijn. Ze houden zich vooral bezig met onderhoud en niet met nieuwbouw. Daar zijn architecten voor nodig. Maar wat blijft is dat de centrale bankiers hebben gekozen voor een monetair beleid van kwantitatieve verruiming van de geldhoeveelheden, die zo extreem groot zijn dat de geldmarkten totaal zijn ontregeld. Ik zeg het nog maar een keer: als debiteuren met een triple A-rating, als Nederland, geld willen lenen voor een vaste rente gedurende 30 jaar, tot 2050 dus, betalen ze voor €1 mln slechts 7110,00 rente per jaar. En toch gebruiken het bedrijfsleven en overheden de mogelijkheden van een zo goedkope financiering niet. Daarvoor is ook nog een andere optie voor: het bedrijfsleven investeert niet in de toekomst omdat ze twijfelen aan de waarde en gegoedheid van de euro. Die gedachte is te onderbouwen doordat er zo massaal veel geld beschikbaar is is dat valuta niet meer exclusief is en daarbij zo goed als gratis wordt aangeboden. Mogelijk blijven ondfernemers aan de zijlijn staan omdat ze twijfels hebben in het vertrouwen van de munt. Daarmee bereiken de centrale bankiers juist het tegendeel van wat ze trachten te bereiken, mogelijk wilden forceren. Als die aanname een bron van herkenning krijgt dan zitten de Centrale Banken met een levensgroot probleem: hoe krijgen we de geldhoeveelheid terug naar ‘normale’ proporties en de rente weer omhoog zonder monetair/financiële en sociaal/maatschapelijk chaos op te roepen? Dat is een reden van zorg. Op de slotdag van de Voorjaarsbijeenkomst van het IMF in Washington stelde Christine Lagarde nog eens duidelijk dat de politiek geen invloed kan en mag uitoefenen op monetair beleid. Op dat moment werd de vraag actueel aan wie centrale bankiers rekening en verantwoording afleggen over het monetaire beleid dat ze voeren. Weliswaar verklaart de voorman van de ECB iedere 6 weken aan de financiële markten dat hij hun belangen zal blijven behartigen. Maar er zijn ook economisch/sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen die worden aangetast door het monetaire beleid. Dat het IMF de politiek daarvoor buitenspel zet, kan ik nog wel ergens respecteren (politici missen monetaire bekwaamheden), maar wie dan wel? Vandaar mijn Paas-boodschap dat daar een hoge prioriteit aan gegeven moet worden. Maar er spelen ook ander aspecten een rol, die op de agenda moeten komen. Wie profiteren er optimaal van de enorme hoeveelheden gratis geld die op de markten rondzwerven: beleggers en speculanten, want zo werkt de markt wel. Zij zorgden ervoor dat de aandelen- en obligaties en de daarbij behorende financiële producten in een bull-market terecht kwamen. De koersen stegen en blijven stijgen tot onrealistische hoogten zonder dat daar optimistische verwachtingen op de langere termijn aan ten grondslag liggen. Zogenaamde windhandel: zuiver speculatieve handel die alleen wordt gedreven met het oog op winst en tegen prijzen die elke reële basis missen. Op 26 juli 2012 stelde Mario Draghi de financiële markten gerust over de onzekerheden van de euro met de uitspraak ‘whatever it takes to preserve the euro’. Aan die uitspraak heeft hij zich gehouden. Tot eind 2018 kocht de ECB (staats)obligaties op ter waarde van €2.600.000.000.000. Door die enorme massa geld daalde de rente van de euro naar 0% en lager op de kapitaalmarkten. Door dit beleid wordt Draghi nu door de financiële markten gegijzeld. Die profiteren optimaal van het gratis geld dat royaal voorhanden is en willen die situatie bestendigen. Een weg terug voor Draghi is er niet met de dreigementen vanuit de markt dat er dan een kapitaalvernietiging, van onbekende omvang, gaat plaatsvinden. Nog meer geld in de markt pompen, waar de Bank of Japan mee bezig is brengt een ineenstorting van het monetaire/financiële systeem dichterbij. De centrale bankiers worden beschermd door het IMF, maar hoelang is dat nog vol te houden. De centrale banken functioneren niet als een democratische instellingen. Behalve aan zichzelf leggen ze aan niemand rekening en verantwoording af over de gevolgen van het gevoerde monetaire beleid. Dat benoem ik als een heel ongezonde situatie. Juist omdat de financiële markten de macht van de centrale banken sterk heeft beknot. Zij gijzelen de monetaire autoriteiten. In feite kunnen de centrale bankiers geen richting meer uit: niet meer vooruit en niet meer achteruit zonder grote schade toe te brengen aan de samenleving. Daar komt nog een ander aspect bij waarop ingegrepen moet worden. Het monetaire beleid heeft tot gevolg dat de rijken, de beleggers en de speculanten ‘verrijken’ door de stijgende effectenkoersen. De prijs daarvan komt terecht op de bordjes van de spaarders en de werknemers die 40 jaar sparen voor een pensioen. Maar het wegvallen van het rendement over een groot deel van de opgebouwde pensioenreserves zet de dekkingsgraad zwaar onder druk. Daardoor moeten 1.400.000 gepensioneerde metaalarbeiders volgend jaar rekening met een verlaging van hun pensioenuitkering. En dat is nog maar het begin, want DNB zegt dat wij er rekening mee moeten houden dat die situatie nog wel decennia kan blijven bestaan. Dat betekent dat er van ons spaargeld en onze pensioenen niets overblijft. Ik ageer tegen de ontwikkeling dat het spaargeld van de arbeiders verschuift naar de rijken zonder dat geen enkele autoriteit aan de noodrem trekt. Kennelijk zijn dat ontwikkelingen die het gevolg zijn van het neo-liberale beleid en moeten we dat maar accepteren, wordt het volk wijsgemaakt. Daarvoor heb ik aan de alarmbellen getrokken. Overigens ook met een kleine oplossing: De ECB zou vanaf 1 mei 2019 aflossingen van (staats)obligaties van de 19 eurolanden in portefeuille bij de ECB niet langer meer worden herbeleggen. Geeft op termijn wat lucht, maar is uiteraard niet de noodzakelijke oplossing. Het kabinet Rutte III moet stoppen met een pensioenhervorming waarin wordt geregeld dat de financiële buffers, die een absolute must zijn als reserves bij verdere ontsporingen, maar moeten worden ingezet om pensioenverlagingen te voorkomen. Het is korte termijnbeleid, maar heel slecht voor verplichtingen van pensioenfondsen op de langere termijn. Gebruik het gezonde verstand, zou ik tegen dit kabinet willen zeggen, als dat er is.

Het vertrouwde Europa loopt op zijn einde

Nadat ik bovenstaande toelichting had geschreven las ik een interview in Letter & Geest van 20 april met de politicoloog Bruno Maçães (1974), Portugals staatssecretaris voor Europese Zaken (2013-15). Hij heeft gewerkt voor diverse denktanks, waaronder het American Enterprise Institute en Carnegie Europe. Tegenwoordig is Maçães verbonden aan het Hudson Institute in Washington D.C., die stelt dat in de nieuwe wereldverhoudingen China oprukt. Het is wennen, maar Europa moet flink inschikken, analyseert hij. Hij schetst de nieuwe wereld in twee continenten (Afrika laat hij buiten beschouwing en Oceanië rekent hij niet tot de nieuwe economische grootmachten). Dat zijn Amerika, gedeeld in Noord Amerika en Zuid Amerika en Eurazië met Europa, Als ergens op dit continent is doorgedrongen welke kansen die ‘dageraad van Eurazië’ biedt, dan is het wel in China, dat met zijn ‘Nieuwe Zijderoute’ ambitieuze plannen heeft ontvouwd om het continent te ontsluiten met spoorlijnen, wegen en havens. “De scheiding tussen Europa en het Oosten, zoals deze er jaren was, werd veroorzaakt doordat Europa moderniseerde en technologisch gezien enorme sprongen nam, terwijl Azië dat niet deed. Deze scheiding bestaat niet langer”, vertelt hij. “Europese landen lijken in veel opzichten op Aziatische landen. En als het op de economie aankomt, dan zijn de verbindingen zeer ver ontwikkeld. Handel tussen Europa en Azië is nu belangrijker dan die tussen Europa en de Verenigde Staten. We leven in een wereld waarin de oude verhoudingen, die ons eeuwenlang hebben geholpen om onze wereld vorm te geven, niet langer gelden. We moeten nu gaan nadenken over wat Europa wordt in deze nieuwe wereld.” “Europa heeft een eigen strategie tegenover Rusland, China en India nodig – politieke strategieën, niet enkel economische. Dat is nu van groot belang. Ontwikkelen we die niet, dan heeft dat grote negatieve gevolgen voor ons. “Als je één oorzaak zoekt van de crises waarmee Europa de laatste jaren te maken heeft gehad, dan is dat het onvermogen om met invloed uit het Oosten om te gaan. Vluchtelingen, Chinese economische macht, Russische militaire avonturen. Europa lijkt te geloven dat het dit allemaal gewoon kan negeren. Zoals zo vaak, is de consequentie dat je later geconfronteerd wordt met een situatie die nog veel erger is.” “Europa heeft zijn macht en invloed in de wereld zien verminderen. De economische invloed van China is heel groot, terwijl veel van de brandstof van het opkomende populisme zit in het idee dat we de controle aan het verliezen zijn. En we verliezen die controle, omdat anderen rondom ons machtiger geworden zijn. We zijn niet langer in staat om ons lot onafhankelijk van de rest van de wereld vorm te geven.” Europese bedrijven hebben migranten nodig om hun lagere salarissen, zodat ze competitief zijn in tijden van globalisering. Dat heeft een economische noodzaak voor open grenzen gecreëerd. Verder gaan veel banen in Europa verloren, omdat de competitie met Azië toeneemt. “Kijk je naar Rusland als ‘sterk’ land, dan vinden sommigen Europa soms zwak afsteken, zeker de Italiaanse populisten. We waren gewend dat we onze eisen aan de rest van de wereld konden dicteren, maar dat kan niet langer. Dat heeft traumatische consequenties. Zoals het groeiende populisme.” “Het is onmogelijk om de controle van vroeger terug te krijgen. Dat is de consequentie van globalisering. ” Het idee dat wij ‘onze weg’ kunnen prediken, en dat de rest dan volgt, is nonsens. Dat was en is een onrealistisch project. We preken niet meer, maar isoleren onszelf van de rest van de wereld. Het voelt soms alsof we teruggaan naar de tijd van de Mongolen, bang als we zijn voor de duistere krachten uit het Oosten. Dat is fout. We moeten leren hoe we kunnen leven in een wereld waarin niemand de baas is. Om met anderen te leven, tegen ze te vechten, met ze samen te werken, afhankelijk van de omstandigheden en de kwesties die spelen.” Over invloed uit het Oosten gesproken: u schrijft veel over het Belt and Road-initiatief, China’s Nieuwe Zijderoute voor Eurazië, waar China honderden miljarden in pompt. Is dat een bedreiging voor Europa of een zegen? “Het wordt snel duidelijk: wie die nieuwe infrastructuur beheert, heeft macht. Die infrastructuur kan namelijk voor politieke doeleinden gebruikt worden. Daarom moet Europa een deel ervan gaan beheren en soms met China delen. Anders komen we straks in een wereld terecht waarin we volledig afhankelijk zijn van handel, terwijl iemand anders de havens beheert. En die havens ook kan sluiten, als vergelding voor bepaalde politieke beslissingen. Of verschillende prijzen voor verschillende bedrijven gaat hanteren.” “Ook zullen we een strategie voor deze nieuwe wereld moeten ontwikkelen. Een wereld waarin Azië en Europa zijn geïntegreerd. Waar we dezelfde ruimte delen met zeer invloedrijke machtsblokken, Rusland en China in het bijzonder. We moeten zorgen dat we de capaciteiten hebben om deze Euraziatische wereld mede vorm te geven. Nee, Eurazië lijkt niet op ons Europa, zeker niet, maar het moet wel een wereld zijn waarin we ons in zekere mate thuis kunnen voelen.”

De toekomst van Europa

‘De toekomst van Europa’is uitgegeven door de Mr. Hans van Mierlo Stichting. Enkele citaten hieruit. In het jaar 2000 publiceerde Larry Siedentop, politiek filosoof aan de Universiteit van Oxford, het boek Democracy in Europe. Hij trok naar Brussel om getuige te zijn van ‘een staat in wording’. De belangrijkste conclusie van Siedentop was dat het debat over wat zich in Brussel allemaal afspeelde, vrij armetierig was. Er werd gewerkt aan een nieuw staatkundig experiment. Maar de diplomaten, experts en journalisten? Die spraken nauwelijks over democratie, bestuur en burgerschap, maar over economie en het vervolmaken van de markt. Siedentop kreeg het verwijt een fundamentele denkfout te hebben gemaakt. Het debat over Europa was inderdaad weinig fundamenteel, maar dat was niet gek. Er was immers helemaal geen sprake van staatsvorming. Het ging slechts om een project van natiestaten, gebaseerd op de wens wat obstakels weg te nemen voor vrij verkeer van personen, diensten en goederen. Dat project was anno 2000 bijna voltooid en de werkelijke politieke macht lag nog altijd bij de lidstaten. Bijna twee decennia later is het duidelijk dat Siedentop een betere inschatting maakte van de situatie dan zijn critici. In de eerste plaats omdat de Europese Unie op zijn minst altijd al een ambigu (=ondubbelzinnig) project is geweest, waarin ‘een project van natiestaten’ werd gecombineerd met staatkundige experimenten die hun woorden ontleenden uit een discours van staatsvorming. Denk aan de introductie van het gekozen parlement (1979) en Europees burgerschap (1992). Een opgestelde en weer weggestemde Europese Grondwet (2005), een financieel-economische crisis waarbij lidstaten door de EU moesten worden gered (2009-2014), een migratiecrisis die liet zien hoe de EU worstelde met haar grenzenbeleid en asielsysteem (2013-2015), de annexatie van de Krim en het conflict in Oost-Oekraïne waardoor Europa werd geconfronteerd met een militaire crisissituatie in haar eigen regio (2014-heden). En niet te vergeten de opkomst van nationalistische en rechts-populistische partijen die over het algemeen het Europese project afwijzen, symbolisch geïllustreerd door de overwinning van het leave-kamp in het Brexit-referendum in Groot-Brittannië in 2016. Het is een ongemakkelijke werkelijkheid waarin wij ons bevinden. Want we beleven het meest precaire moment uit de geschiedenis van Europese integratie. In de eerste plaats door interne verdeeldheid: in de afgelopen jaren stemden de inwoners van een van de grootste lidstaten voor een vertrek uit de Unie. Zuid-Europeanen protesteerden massaal tegen de ‘opgelegde’ bezuinigingsmaatregelen van de Trojka. En lidstaten in Centraal Europa treden rechtsstatelijke beginselen met de voeten door de onafhankelijkheid in te perken van rechterlijke macht en media. Maar ook door externe oorzaken, omdat de economische en politieke realiteit op mondiale schaal aan het veranderen is: groeiende spanningen met een China dat macht en invloed voor zich opeist, terwijl onze band met de Verenigde Staten zakelijker wordt. Voor de EU liggen beide uitdagingen in elkaars verlengde. Zonder een sterk Europa dat in de wereld voor haar burgers kan opkomen, geen vertrouwen van burgers in de EU. Zonder vertrouwen van burgers in de EU en geloof in haar democratische legitimiteit, geen sterk en gecoördineerd Europa op het wereldtoneel. In de toekomst van Europa bepleit de Nederlandse historicus en filosoof Luuk van Middelaar in zijn gesprek met Tonko van Leeuwen de noodzaak van debatten het openstaan voor legitieme kritiek in de EU. In gesprek met Daniel Boomsma legt de Duitse politicoloog Ulrike Guérot uit waarom de Europese Unie alleen kan voortbestaan als echte republiek van Europese burgers. Susanne Dallinga sprak met journaliste Caroline de Gruyter over de tweestrijd tussen eurosceptische en pro-Europese politici. Milan Assies, de samensteller van deze bundel, ging in gesprek met de Portugese voormalig bewindvoerder voor Europese Zaken Bruno Maçães over de toenemende integratie van het ‘Euraziatische supercontinent’ en welke politieke lessen de EU daaruit zou moeten trekken wat betreft haar buitenlandstrategie. Ook sprak hij met het Hoofd Europa van de Eurasia Group, de Brit Mujtaba Rahman, over onder meer het Franse en Duitse leiderschap. Allemaal te lezen op https://vanmierlostichting.d66.nl/content/uploads/sites/296/2019/04/toekomstvaneuropa.pdf

Luuk van Middelaar (1973) is historicus en politiek filosoof: Als ik een samenvatting maak dan komen naar voren: Van het Europa van de markt, van de regelpolitiek, naar hoe de afgelopen tien jaar vraagstukken opkwamen van een radicaal andere aard. Denk aan de bankencrisis, de eurocrisis, de houding van de Europese Unie tegen Rusland inzake Oekraïne, migranten, enzovoorts. Politieke thema’s waar verdeeldheid over bestaat tussen én binnen Europese samenlevingen. Kwesties zoals deze zijn niet te beslechten met de vertrouwde instrumenten uit de Brusselse gereedschapskist: de depolitisering, het ontmijnen van de politiek door het proberen te vangen in technocratische vraagstukken, in problemen die je kunt oplossen.’ Als een federaal Europa neerkomt op staatsvorming en centralisatie met de Commissie als regering: ja, laat dat los. Het spoort niet met de geschiedenis van de Europese Unie. De Europese Unie is een uitdrukking van de eenheid van ons continent, maar ook van de pluraliteit van ons continent. Neem alleen al Frankrijk en Duitsland. Twee buurlanden die in ongeveer alles totaal verschillend zijn. Ik denk dat het heel belangrijk is dat die verschillen ook zichtbaar blijven en erkend worden. Dat moet niet onder het motto van federalisering weg worden gemoffeld.’

Ulrike Guérot (1964) studeerde geschiedenis, politieke wetenschappen en filosofie en promoveerde in 1995: We hebben geen postnationaal Europa nodig. We moeten streven naar een transnationale Europese staat. Een échte republiek. De natie heeft daarin een plek. Het woord republiek gebruiken we als we een staat willen maken, Nederland als monarchie natuurlijk uitgezonderd. Maar wie naar de rest van de Europese natiestaten kijkt, die ziet de republiek vrijwel overal: met Duitsland, Italië en Frankrijk. Allen berusten ze op democratische besluitvorming, binnen het kader van een Grondwet. De republiek is de meest gangbare manier om een staat vorm te geven, te constitutionaliseren. In de negentiende eeuw gebeurde dat veelvuldig. De Italiaanse republiek die Garibaldi [Italiaanse generaal, die een leidende rol speelde in de vorming van het moderne Italië, red.] stichtte, was in feite een samensmelten van de naties van Napels en Venetië onder één Grondwet. En de Duitse republiek bracht Saxen, Beieren en Pruissen bij elkaar. Waarom zou Europa dat nu niet kunnen doen met de Europese natiestaten? Wij zijn burgers van Europa, maar waar is onze Europese staat? Daar het je een republiek voor nodig.’ ‘Post-democratisch komt van de Britse politiek theoreticus Colin Crouch. Het berust op het idee dat je kunt stemmen, maar niet kunt kiezen. In het huidige systeem zijn de Europese burgers niet de soeverein. Ze kunnen stemmen, maar ze bepalen niet wie er gaat regeren of welk beleid er wordt gemaakt. En dan reist de vraag: wat is de legitimiteit van de huidige Europese Unie? Als het om beleid gaat, is het nu erg onoverzichtelijk en ondemocratisch.’ ‘Kijk naar de Trojka [de Europese Commissie, de Europese Centrale Bank en het Internationaal Monetair Fonds], die beleid maakte voor Griekenland zonder dat het Griekse parlement dat echt goedkeurde. Kijk naar de Europese Commissie, die weliswaar een systeem van Spitzenkandidaten heeft [kandidaten die de Europese parlementsfracties naar voren schuiven om voorzitter van de Europese commissie te worden], maar waarvan de voorzitter officieel nog steeds benoemd wordt door de Europese Raad. En zie het Europees Parlement, dat weliswaar gekozen wordt maar geen duidelijke wetgevende taak heeft. De Europese Raad gaat daar immers over. Waarom, vraag ik me af, zouden Europese burgers gaan stemmen als ze het beleid voor Europa niet kunnen bepalen? Met welke motivatie gaan mensen stemmen als ze niet het idee hebben invloed te kunnen uitoefenen op het beleid van de toekomst?’ ‘In een Europese republiek zouden we de omslag van governance naar government moeten maken, van besturen naar regeren. In plaats van de Europese Raad, die we moeten afschaffen, zou het Parlement moeten bepalen wie de Europese regering gaat vormen. Uiteindelijk gaat het erom dat we Europees burgerschap echte politieke betekenis geven. Burgerschap is meer dan: ‘we houden van elkaar, we delen dezelfde waarden en we zijn allen Europeanen.’ Natuurlijk heeft La nation du citoyen, zoals de Fransen het zo mooi zeggen, een normatieve betekenis. Het gaat over gedeelde waarden. Maar het heeft ook een juridische dimensie, die politieke rechten en zeggenschap met zich mee moet brengen. Zo bekeken is Europees burgerschap het antwoord op het democratisch tekort van de Unie.’ Liberalisme is geperverteerd. Het is afgedreven van wat het werkelijk betekent, van haar oorspronkelijke doel. Tegenwoordig wordt daar vaak het woord ‘neoliberalisme’ voor gebruikt, een stroming die het egoïsme centraal stelt. In mijn boek breek ik een lans voor republikeins liberalisme, gebaseerd op de res publica, het algemeen belang. In een republiek wordt het algemeen belang georganiseerd en beschermd, bijvoorbeeld door mensen in staat te stellen daaraan bij te dragen en van iedereen een eerlijke bijdrage te vragen.’ ‘Op Europees niveau domineert niet het republikeinse, maar het geperverteerde neo-liberalisme. De Unie is niet de hoeder van res publica. Er is bijvoorbeeld geen echt sociaal beleid. Kijk naar de Europese Commissie. Die kan alleen maar investeren en fondsen werven. Maar een echt herverdelingsbeleid, tussen burgers én tussen landen, ontbreekt. Er wordt namelijk geen belasting geheven. Nu zoekt de Commissie naar private of privaat-publieke partners voor een project en zorgt dat private investeringen op de plekken komen waar ze het meest nodig zijn. Denk aan regio’s met hoge werkloosheid of verwaarloosde infrastructuur. Maar er worden geen belastingen geheven. De Panama Papers [grootschalige belastingontduiking van ‘offshore’ bedrijven, red.] waren een exemplarisch voorbeeld van hoe het op dat gebied mis gaat. Het probleem is heel fundamenteel.’ Als je niet fatsoenlijk belasting kunt heffen op Europees niveau, dat kun je het probleem van groeiende ongelijkheid ook niet wezenlijk bestrijden. Herverdeling is een taak van de staat, maar de huidige Europese Unie kan die niet vervullen. Feitelijk beschermt de Unie alleen markten, geen burgers. Het kan burgers niets anders beloven dan te zoeken naar investeringen en de rijken en grote bedrijven proberen te bewegen meer ‘sociaal’ te investeren. Als je iets aan de ongelijkheid in Europa wilt doen, dan zal er op Europees niveau een werkelijk sociaal beleid moeten komen, mét belastingen. Gebeurt dat niet, dan verliezen mensen hun vertrouwen in het systeem. En dat leidt tot de erosie van het idee van het algemeen belang, van de res publica.’

Bruno Maçães (1974) was tussen 2013 en 2015 staatssecretaris van Europese Zaken van Portugal: “We leven in een wereld waarin de oude verhoudingen, die ons eeuwenlang hebben geholpen om onze wereld vorm te geven, niet langer gelden.” Over de vorming van Eurazië en de opkomst van China verwijs ik naar een bijdrage in dit blog onder de kop Het vertrouwde Europa loopt op zijn einde.

Mujtaba Rahman (1978) is Hoofd Europa bij de Eurasia Group: ‘Het Duitse leiderschapsvraagstuk is immens belangrijk, nu Merkel langzaam maar zeker bezig is met een vertrek uit het centrum van de macht. Haar opvolger mag dan al gekozen zijn (Annegret Kramp-Karrenbauer), maar er zijn veel vragen over de stabiliteit van de Grote Coalitie. Dat brengt fundamentele onzekerheid met zich mee over de toekomst van Europa.’ ‘Overigens is er ook de Italiaanse kwestie. Er ligt een overeenkomst tussen de Italiaanse overheid en de EU over fiscaal beleid, maar het overkoepelende probleem blijft bestaan. In Rome huist een eurosceptische regering die bestaat uit twee populistische partijen. Ze hebben een agenda die zeer anti-Europees is, van migratie tot economisch beleid. Op de middellange-tot-lange termijn zijn ze een existentieel gevaar voor de stabiliteit van de Eurozone. Salvini, de leider van Lega Nord, zal een prominente en dominante politieke speler zijn tijdens de Europese verkiezingen. Hij heeft grote ambities, niet enkel in Italië, maar in heel Europa. Hij wil, samen met illiberale leiders als Victor Orbán, Europa hervormen naar zijn visie. Dat is zorgwekkend. Zeker als je kijkt naar de rest van de the big four – het VK, Frankrijk, Duitsland. Op dit moment zijn dat naar binnen kijkende regeringen, afgeleid door binnenlandse uitdagingen die niet in staat zijn om op Europees niveau een leidende rol te pakken.’ ‘Er zijn een aantal zeer context-specifieke redenen voor populistische bewegingen. Daarbij moet ik ook zeggen dat populisme pas echt voet aan de grond kreeg na de Griekse schuldencrisis. Het was een fenomeen in Zuid-Europa, dat daarna groter werd in samenhang met de migratiecrisis van 2013-2014. Het was een combinatie van economie en migratie die resulteerden in toenemende euroscepsis.’ ‘De wortels van dit populisme zijn natuurlijk ouder dan het afgelopen decennium, het draait om grote vragen. Is de monetaire unie in staat om groei en welvaart te leveren voor burgers in heel Europa? Zijn de instituties in Brussel in staat resultaten te leveren die burgers doen geloven dat de EU tastbare voordelen oplevert in hun leven? Zijn instituties in Brussel voldoende responsief ten opzichte van democratische uitkomsten, of is er een tekort? Zo ja, kunnen we daar wat aan doen? Deze structurele vragen hebben bestaan al lange tijd. Nu ze zijn gecombineerd met twee crises – de Griekse schuldencrisis en de Noord-Afrikaanse vluchtelingencrisis – hebben ze een meer acute vorm aangenomen.’ Hoe zal het Europese beleid precies beïnvloed gaan worden? ‘Op drie verschillende manieren. Allereerst heb je het dagelijks bestuur. Stel dat we straks vier populistische commissarissen hebben. Bijvoorbeeld een Oostenrijker, een Italiaan, een Hongaar en een Pool. Dan heeft dat een enorme impact op hoe effectief de Europese Commissie kan zijn op dagelijkse basis. Vergeet niet dat veel beslissingen worden genomen op basis van consensus in het college.’ ‘Vervolgens moeten we kijken naar welk beleid precies klaarligt voor de commissie in het komend jaar: handelsverdragen met het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, het hervormen van Europees asielrecht, het hervormen van de Eurozone, een overeenkomst over de principes van een Eurozonebudget, noem maar op. Op al deze gebieden gaat het in toenemende mate moeilijker worden om overeenkomsten te bereiken, als je populisten in het parlement, in de commissie en in de raad hebt.’ ‘De derde beleidszorg ligt bij crisismanagement, en dat is meer dan terecht. In het geval dat er een marktcrisis in Italië of een ander land uitbreekt, wordt het steeds onduidelijker hoe effectief Europa kan optreden, als Brusselse instituties meer en meer gecontroleerd worden door populistische regeringen en Europarlementariërs.’ ‘Dus, uitzoomend, zeg ik dat populisme tot nu toe voornamelijk een probleem was van de lidstaten. Een typisch nationaal probleem. Wat dit jaar interessant wordt, wat uniek is aan 2019, is dat het de eerste keer is dat populisme naar Brussel gaat. Het is de eerste keer dat populisten Brusselse instituties gaan infiltreren. Dat is nieuw. Ze kunnen beginnen met het eroderen van Brusselse instituties van binnenuit. Dat is een enorm structureel gevaar op de lange termijn. Dat is waarom de verkiezingen in mei 2019 zo belangrijk zijn.’ De Hanzegroep, een alliantie van acht kleinere eurolanden in Noord-Europa ‘ontstond, op het moment dat Duitsland geen echte leiderschapsrol vervult. Normaal gesproken zouden deze landen in staat zijn achter de brede rug van de Duitsers te schuilen, als het om oppositie tegen het verdiepen van Eurozone gaat. Tijdens de Griekse schuldencrisis was dat precies wat de Nederlanders en de Finnen deden. Nu heeft Duitsland die rol niet, omdat Merkel teveel bezig is met haar eigen overleving. Het heeft de noodzaak gecreëerd voor staten om actiever hun eigen belang te verdedigen. Dat is waarom deze Hanzeliga is opgestaan, als tegenstander van Macrons hervormingsvoorstellen.’ ‘Uiteindelijk is het kortzichtig, omdat ze enkel denken aan het kortetermijnbelang van hun eigen land, en niet kijken naar het grotere plaatje. En dat grotere plaatje draait om de vraag hoe de Eurozone een stabiele monetaire unie kan worden en welvaart kan leveren voor alle leden van de Europese Unie. Dat is de vraag die Macron probeert te beantwoorden. Het is waarom hij het grootste deel van zijn politieke kapitaal investeert in het repareren van de Eurozone. Omdat hij herkent dat, om de EU goed te laten functioneren, de Eurozone aangepakt moet worden.’ Staten moeten dus een langetermijnvisie durven hebben. ‘Ja. Op dit moment is er geen existentieel risico. Het probleem is dat alle risico’s niet acuut zijn, maar wel stapsgewijs hun impact gaan hebben. Dat is het gevaarlijke. Het zijn allemaal structurele risico’s die tijdens de verkiezingen in 2019 de kop opsteken, maar die de legitimiteit van de EU over de lange termijn gaan eroderen, als Europa niet durft te handelen.’

Caroline de Gruyter (1963) is journaliste, columniste en schrijfster: ‘De hele migratiecrisis is een beetje zoals de eurocrisis. Eerst is het heel leuk om één munt te hebben en één Schengenzone. Dat is goed voor onze economieën, goed voor de integratie, goed voor het samenzijn. Niemand vindt het echter nodig iets van gezamenlijke politiek te voeren. Dat gaat tien jaar goed, tot er ergens een stormpje opkomt en dan val je door de mand. De keuze is dan: Schengen of de euro opgeven en het allemaal weer nationaal gaan doen, óf zorgen dat Schengen en de euro politieke onderbouwing krijgen.’ ‘Voor de grensbewaking was ooit Frontex opgezet met 100 mensen en een budget van niks, weggezet in Warschau. Niemand dacht dat het nodig zou zijn. Totdat de eerste Syriërs de EU in wandelden. ‘Nu speelt er alweer een ander probleem, namelijk dat wij arbeidskrachten tekortkomen. Dus moeten we kijken hoe bedrijven toch personeel kunnen krijgen door werkvergunningen uit te delen. Hier worden ook al bureaus voor opgezet in Europa. Dat gebeurt een beetje besmuikt, want iedereen is bang dat de kiezer de verkeerde conclusie trekt. Maar het gebeurt wel. Italië doet dit met Ethiopië en met Libië. Spanje doet het met Mauritanië. Het zijn kleine pilots, waarbij mensen een werkvergunning voor een jaar krijgen en daarna terug moeten. En als er weer mensen nodig zijn, krijgen die vervolgens weer voorrang. Maar zo hoeven mensen dus ook helemaal niet te migreren.’Ik houd de nationale politici verantwoordelijk voor de informatieplicht van de burgers over wat zich in Europa afspeelt (ook negatieve zaken). Mensen begrijpen heel veel, maar je moet het wel vertellen. Als niemand het vertelt, dan wordt de kiezer pissig. Mensen vinden de EU vaak heel ondemocratisch, maar het meest ondemocratische deel van de Europese Unie is de Europese Raad.’ ‘Meer macht voor het Parlement kan de EU democratischer maken. Maar dit soort beslissingen wordt genomen door de lidstaten en die houden het allemaal tegen. Als er een democratisch probleem is, dan komt dat constant terug op de Raad. Lidstaten willen eigenlijk veel te veel macht voor zichzelf houden. Ik begrijp dat wel, want als ze een deel ervan weggeven dan zagen ze de poten onder hun eigen stoel vandaan. Maar ze houden daarmee bepaalde Europese ontwikkelingen tegen, terwijl die wel nodig zijn.’ Moeten nationale politici niet gewoon hun taak beter uitvoeren en verantwoording afleggen over hun besluiten in Europa? ‘We hebben verschillende niveaus van bestuur in Europa: lokaal, regionaal, nationaal en Europees. Vier vormen van totaal legitiem bestuur. Op het Europese niveau hebben we een Parlement waarin het volk wordt vertegenwoordigd, een Commissie als uitvoerende macht en een Raad die eigenlijk een soort senaat is. Die Raad heeft een belangrijke inbreng, maar moet niet het hele verhaal gaan beheersen. Die mensen worden gekozen voor het nationale belang en niet voor het Europese belang.’ ‘De Oostenrijkse president Van der Bellen maakte altijd een mooie vergelijking als hij de vraag kreeg waarom dingen in Europa moeizaam gaan. Hij nam het voorbeeld van Oostenrijk met negen machtige deelstaten. En dan vroeg hij: ‘denken jullie nou echt dat er ook maar één besluit in Wenen wordt genomen dat goed is voor Oostenrijk, als al die deelstaten met hun vetorecht naar Wenen zouden komen, ieder met hun eigen deelbelang?’ Dit is precies het probleem van Europa. Vervang de deelstaten door de lidstaten, vervang het nationaal belang door het Europees belang en je hebt het verhaal. Ik denk dat het legitiem is dat landen af en toe op de rem staan, maar zo langzamerhand is die rem te sterk. Op sommige gebieden moeten ze die laten varen.’

Dit zijn vijf bijdragen over de toekomst van Europa van goed georiënteerde Europa-kenners. Ik herken dat het grote belang voor Europa voor het toekomstbeeld van een verdere mondialisering een sterk Europa moet zijn. Is de verwachting dat de EU, vanuit haar huidige structuur, daar naartoe kan groeien. Het antwoord is éénduidig: nee. De EU ontbeert een sociaal/maatschappelijk fundament. In feite is de EU niet verder gegroeid dan het onderhouden van een interne markt op basis van de neo-liberale doelstellingen op het gebied van economie en financiën. Een democratisch/politiek fundament is nooit van de grond gekomen. Aan de belangen van de burgers wordt geen aandacht geschonken, maar voor de opkomst van populistische partijen zijn ze bang. De politiek heeft niet door dat zij dat zelf hebben opgeroepen, ook de opkomst van de gele hesjes. In feite wordt Europa geregeerd door de 28 regeringsleiders, die hun nationale belangen zo optimaal mogelijk beschermen en heeft de Europese Commissie weinig in de pap te brokkelen. En het Europees Parlement stelt al helemaal niets voor. Een lange-termijn-visie ontbreekt en niemand maakt zich daar zorgen over. En dat alles met een oprukkend China, die hun zaakjes rechtstreeks doet met individuele EU-lidstaten. En Brussel slaapt verder. De vraag is hoe realistisch is het te veronderstellen dat de EU in zijn huidig functioneren kan worden hervormd naar een democratische structuur met naast economisch/financiële ook sociaal/maatschappelijke fundamenten in een politieke unie, met een democratische parlement, een Europese regering en een hervormde Europese Raad in een raadgevende ‘senaat’. Dat betekent dat de huidige 27 regeringsleiders zullen moeten besluiten de Europese belangen prioriteit te geven boven die van de lidstaten. De regeringen van de lidstaten zullen alle belangrijke taken, als financiën, fiscaal beleid, Defensie, Veiligheid, waaronder asielbeleid, Verkeer waaronder de luchtvaart, Klimaat, Economie, Onderwijs en de visie op de toekomst in de loop van de tijd moeten overdragen aan Brussel. Het grootste deel van het Parlement kan dan ook opstappen. Dat zie ik nog niet gebeuren. Dan is de vraag of het initiatief van Macron en Merkel om een voortrekkersgroep te gaan vormen van de belangrijkste industriële landen, waartegen Nederland en de zeven andere Hanzelanden zijn, die het voortouw gaan nemen. Macron profileert zich als leider van die groep. Maar in feite valt de EU dan uiteen, want wie gaat wat beslissen in welke landen. Ook de positie van de Muntunie wordt onduidelijk. Kan de ECB de belangen van alle 19 nu aangesloten landen nog wel blijven behartigen? Een andere oplossing dat er een leider opstaat die de regie gaat voeren en wie dat niet aanstaat stapt eruit. Wat er ook gebeurt, en er moet iets gebeuren, er ontstaat chaos, grote onduidelijkheid en onzekerheden. Het proces is te complex om daar, op basis van consensus, overeenstemming over te bereiken.

De klimaatdoelstellingen moeten worden gereduceerd

Onderstaande bijdrage is een reactie op het manifest “verandering en vertrouwen” van een aantal prominente CDA-leden. Ik deel het standpunt van de CDA fractie in de Tweede Kamer dat voor de realisatie van de klimaatdoelstellingen een breed draagvlak moet zijn in de samenleving. Met een ‘offensieve, ambitieuze aanpak’ bereikt je die doelstellingen niet. Daarmee wordt alleen maar een grotere overloop naar Forum geactiveerd. Burgers willen weten hoe groot hun kosten zijn die gepaard gaan met de energietransitie. Het vertrouwen in de politieke elite is afgenomen. Met de informatie die daarover nu naar buiten komt zal dat voor groepen huishoudens onbetaalbaar zijn. Ik ondersteun het streven van het rentmeesterschap maar de doelstellingen moeten wel betaalbaar zijn en blijven voor de industrie, het bedrijfsleven, de boeren, de MKB’ers en ZZP’ers en de huishoudens. Invoering van een CO2-taks is een heel slecht plan. Hoe je het wendt of keert de huishoudens betalen altijd de prijs ervan. Ondernemers rekenen hun lasten door in de kostprijs en die worden door de consument betaalt. Met andere woorden ‘door de CO2-taks gaat de prijs van stroom (en andere producten) omhoog’. Dan heeft het kabinet Rutte III, met steun van het CDA, besloten de opbrengst van de CO2-taks voor de schatkist weer terug te geven aan het bedrijfsleven in de vorm van groene project subsidies. In dit plan zijn de burgers de grote verliezers want die betalen uiteindelijk de taks en krijgen er niets voor terug. We moeten zeker de CO2-uitstoot beperken, maar niet zo groots als in het Verdrag van Parijs is vastgelegd. De 10 grootste vervuilende industrieën moeten hun uitstoot sterk gaan reduceren, zo nodig met dwang, er moet een vliegtax komen op Europees niveau, de maximum snelheid moet terug naar 100 km per uur, het drinkwatergebruik van de industrie moet fors terug zodat de boeren hun land weer kunnen besproeien in tijden van droogte, elektrisch rijden maar niet met een idiote subsidieregeling voor Tesla’s van €150.000, die je voor €150 per maand kunt leasen, windenergie, zonnepanelen prima (mits de salderingsregeling van teruggeleverde stroom aan de leverancier in stand blijft totdat er accu’s beschikbaar zijn met een lange opslagperiode). Burgers kunnen op velerlei manieren worden betrokken bij het reduceren van CO2-uitstoot hier en elders in de wereld. Maar het is een onzalige gedachte dat we importheffingen gaan instellen voor goederen uit het buitenland die het niet nog niet zo nauw nemen met het reduceren van fossiele brandstoffen bij de fabricage. Dat gaat ten koste van de koopkracht. Waar we heel snel een einde aan moeten maken is de verplichte gas-transitie voor huishoudens die wonen in oudere woningen. De kosten om die huizen energie-neutraal te maken zijn zo hoog, dat dat onbetaalbaar wordt en mogelijk voor de huiseigenaren ook niet te financieren. Er wordt gesproken over tussen de €60.000 en €80.000 per woning. Nieuwbouw …. prima, maar zodra de totale lasten van de vervanging van de cv-ketel, inclusief verwijderen van de ketel en de leidingen, door een ander product(en) dat dezelfde warmte produceert de €10.000 overschrijdt, geen dwang opleggen. Wetenschappers zeggen dat de CO2-uitstoot moet worden gereduceerd om de wereld te redden. Dat is een mondiaal probleem en zolang niet alle grote vervuilers daaraan meewerken, wat is onze calvinistische aanpak dan uiteindelijk waard? China en de VS nemen 38% van de totale CO2-uitstoot voor hun rekening. Andere grote vervuilers zijn Australië, Canada, Rusland en India. Hoe groot is het belang van Nederland mondiaal bezien: 0,0047136%.

Heel goed nieuws voor huishoudens met zonnepanelen op hun dak maar met vraagtekens

De nieuwe stimuleringsregeling voor zonnepanelen zorgt voor zekerheid voor consumenten, zeggen belangenorganisaties in reactie op de plannen die minister Eric Wiebes van Economische Zaken bekendmaakte. “Wie zonnepanelen neemt, kan hierdoor rekenen op een redelijk rendement op de investering”, zegt Olof van der Gaag, directeur van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie. Het kabinet verlengt de huidige salderingsregeling voor zonnepanelen tot 1 januari 2023, meldde het ministerie van Financiën. Hierdoor blijft het voor particulieren financieel erg aantrekkelijk om te investeren in zonnepanelen op het eigen dak. De facto houden particulieren voor hun zonnestroom zo dezelfde prijs als ze betalen voor de stroom die ze afnemen van de energieleverancier in de komende 3½ jaar. Het ministerie wil het voordeel dat huishoudens ontvangen op hun energiebelasting nu elk jaar verlagen vanaf 2023. “Uiteindelijk wordt dat voordeel 0 en ontvang je alleen een vergoeding van de energieleverancier voor de teruggeleverde zonnestroom. Dat zal in 2031 het geval zijn”, aldus Financiën. Afhankelijk van de afbouwregeling is het voor huizenbezitters nu nog interessant zonnepanelen te installeren die over tien jaar moeten zijn afbetaald. De komende jaren levert teruggeleverde stroom van zonnepanelen (dat deel dat wordt opgewekt maar niet gelijk wordt verbruikt) nog de bruto stroomprijs op van stel €0,21 per kWu, terwijl de netto stroomprijs momenteel maar €0,07 is. Van groot belang is het of de technische ontwikkelingen voor kleinschalige opslag van stroom over tien jaar zover zijn gevorderd dat er voor huishoudens betaalbare accu’s, die duurzaam kunnen worden geproduceerd, op de markt zijn tegen een betaalbare prijs, die over een langere periode stroom kunnen opslaan. Niet vreemd als Wiebes iets positiefs aankondigt dat er achteraf tegenvallers worden aangekondigd. Op dat punt is deze minister onbetrouwbaar. Zo kan het zijn dat consumenten simpelweg een lagere prijs voor hun zonnestroom krijgen en dat de energieleverancier dit gaat verrekenen. Ook is er een variant waarin de particulier elk jaar een paar procent minder kilowattuur minder mag terugleveren. Nu is het zo dat een particulier net zoveel energie mag terugleveren als hij afneemt. Voor het overige krijgt hij slechts de kale stroomprijs. Deze regeling wordt door alle energieleveranciers uitgevoerd, maar het zou dus zomaar kunnen dat leverancier A andere condities gaat bedingen dan leverancier B. Daar moet de politiek een stokje voor steken. Dit kabinet heeft eerder misleidende uitspraken gedaan.

Nog een, op het eerste oog, positief bericht voor de huiseigenaren in het door aardbevingen geteisterde Oost-Groningen. Groningers die in aardbevingsgebied wonen, kunnen waarschijnlijk vanaf volgend jaar aanspraak maken op een compensatieregeling voor de waardedaling van hun huis. “Een leuke geste van Wiebes”, zegt een Groninger. Maar het is bij lange na niet genoeg. Door de bevingen als gevolg van gaswinning zijn huizen in het aardbevingsgebied in Groningen in waarde gedaald. Dat wil de overheid nu compenseren met een vast percentage per postcode, dat wordt betaald door de NAM. Volgens belangenorganisatie Groninger Bodem Beweging is dat niet afdoende. “Het zal voor sommige mensen vast goed zijn, maar voor een aantal is het zwaar teleurstellend. Het gaat soms over tonnen aan waardedaling. Dan is dit niet genoeg”, zegt vicevoorzitter Derwin Schorren. [dat de schadeloosstelling wordt toegekend aan alle eigenaren van woningen in de getroffen postcode-gebieden is terecht. Ook dat eigenaren die geen schade hebben opgelopen, door één of meerdere van de 1000 aardbevingen, die worden toegeschreven aan de gasboringen, krijgen een schadevergoeding die varieert van 2,4% van de WOZ-waarde in Oldambt tot 12,9% in Loppersum. De mate waarin schade aan een woning is toegebracht telt hier niet mee: dus geen schade, schade of grote schade hebben geen invloed over de hoogte van de schadetegemoetkoming voor de waardedaling van het pand. Dat is een andere procedure, heb ik in goed vertrouwen maar aangenomen. De vraag is wel of er nog vraag naar woningen in de getroffen gebieden is en welke invloed dat heeft op de prijzen die nu en in de toekomst nog tot stand komen. Willen mensen nog wel in die regio wonen zolang de aardbevingen voortduren? Het komt mij onrealistisch voor dat er slechts een daling van de opbrengst van huizen optreedt van tussen de 2,4% en 12,9%] “We weten dat er huizen zijn die veel meer in waarde zijn gedaald dan nu voor Loppersum is berekend”, zegt Schorren. Een inwoner is niet bepaald enthousiast over de aangekondigde compensatieregeling. “Een paar maanden geleden heeft de rechter besloten dat de NAM over de brug moet komen vanwege de waardevermindering van huizen. En nu komt de minister met een eenmalig aanbod. Wiebes is tot nu toe op elke afspraak die hij heeft gemaakt, teruggekomen. Ik vertrouw die man dus niet.” Daarbij denkt hij dat Groningers recht hebben op veel meer compensatie dan door de speciale commissie is vastgesteld. “Er wordt een beeld geschetst dat Den Haag zijn best doet en Groningers nergens genoegen mee nemen”, zegt hij. M aar dat is helemaal niet zo. Het is nog niet opgelost. Het probleem is dat de oorzaak, de bevingen, nog niet zijn verdwenen. Dus over een paar jaar heb je weer schade.” “De gaswinning is nog significant en de bevingen gaan door. De Raad van State beslist over een paar weken of de gaswinning nou echt op grote schaal wordt teruggebracht”. “Dit is een leuke geste van Wiebes, maar er kan nog wel een tandje bij.” (bron: RTL Nieuws)

Trump komt naar Europa

Trump gaat op 3, 4 en 5 juni voor een staatsbezoek naar Engeland en op Buckingham Palace wordt hem en zijn echtgenote een staatsbanket aangeboden. Toch een hele eer voor een ordinaire st(r)aatsvechter. Daarna gaat hij door naar Parijs voor een ontmoeting met de Franse president Macron. Ik sluit niet uit dat de Britten hebben moeten besluiten dat de Chinese techgigant Huawei geen G5 netwerk mag aanleggen. Duidelijk wordt wel dat May haar positie verslechterd.

Zijn de VS gebaat bij de importtarieven die Trump heeft opgelegd aan China en de EU? Daar is geen eenduidig antwoord op te geven. Door de importtarieven is het aantal banen in sectoren die hij wil beschermen gegroeid. Maar zijn handelspolitiek leidt niet tot de beloofde nieuwe industrialisatiegolf. Dat concludeert ING na eigen onderzoek. „Ik zal de beste banen-president zijn die God ooit geschapen heeft”, beloofde Trump zijn kiezers tijdens zijn verkiezingscampagne. En onder zijn bewind is de werkgelegenheid in de VS ook gegroeid. Al is dat niet helemaal op zijn conto te schrijven, de Amerikaanse economie zat al in de lift. Ook groeide de productie in de maakindustrie niet harder dan de productie in de rest van de economie. Trump’s beloofde industrialisatiegolf blijft dus uit. Maar volgens hoofd internationaal handelsonderzoek Raoul Leering heeft Trump wel zijn achterban bediend. „Zeker in de staalindustrie is Trump erin geslaagd om de import van staal te vervangen door binnenlandse productie. Door zijn beleid is de werkgelegenheid in sectoren die hij wil beschermen bovengemiddeld gegroeid.” In de staalindustrie is het effect van importheffingen goed te zien. In de negen maanden na het instellen van de tarieven is de import van buitenlands staal met 12% gedaald, in vergelijking met dezelfde periode in 2017. Tegelijkertijd steeg de Amerikaanse staalproductie harder dan voor de tarieven. Groeide deze in 2017 nog met 4%, in 2018 was dat 6,2%. Dat was sneller dan de wereldwijde staalproductie. Goed nieuws dus voor staalfabrieken in de VS. In de Amerikaanse maakindustrie groeide het aantal banen vorig jaar met 2,1%, het beste resultaat sinds 1994. Die sterke groei ging echter voor een deel voorbij aan de ’rust belt’-staten, zoals Iowa, Illinois, Pennsylvania, waar een groot deel van Trumps achterban vandaan komt. De werkgelegenheid groeide daar wel, maar minder dan in de Amerikaanse economie als geheel. Leering noemt het beleid van de regering Trump geen eenduidig succes. Voor de Amerikaanse economie als geheel zitten er ook nadelen aan het heffen van tarieven. „Handelspartners hebben tegenmaatregelen genomen. Die raken de Amerikaanse economie, dus ook de werkgelegenheid. En prijzen voor consumenten stijgen.” Bedrijven in de VS merken dit al. Machinebouwer Caterpillar en technologiebedrijf 3M hebben geklaagd dat ze door de staaltarieven dit jaar alleen al $100 miljoen aan extra kosten moeten maken. Ook producenten van whiskey, sojabonen en varkensvlees en Harley Davidson-motoren leiden pijn. Zij werden geconfronteerd met importtarieven door China of de eurozone. „Maar zelfs bij mensen die hierdoor worden geraakt, kan Trump op sympathie rekenen”, zegt Leering. „Ze zien het op korte termijn als pijn lijden. Maar wel voor een goed doel op de langere termijn. Ze hopen dat er door een handelsakkoord met China een meer gelijk speelveld komt.” (bron: DFT)

Trump wordt steeds gekker

Een groep vooraanstaande psychiaters slaat na lezing van het rapport Mueller en na de openbare reacties van Trump daarop (weer) alarm: zij vermoeden sterk dat zijn geestelijke vermogens snel teruglopen en dat hij een gevaar voor zijn land en de wereld is. De psychiaters, geleid door de Yale-professor Bandy Lee, hebben een officieel rapport uitgebracht om hun zorgen te openbaren. “Mental Health Analysis of the Special Counsel’s Report on the Investigation Into Russian Interfererence in the 2016 Presidential Election”, laat zien waar in het rapport blijkt dat Trump niet meer in staat lijkt zijn taak te vervullen. Ze stellen met name vast dat hij niet meer vooruit kan denken: het effect incalculeren van een daad of uitspraak en een paar stappen vooruitkijken. Ze schrijven onder meer dat het rapport ´de patronen laat zien van seriële leugenachtigheid van Trump, zijn veelvuldig verlies van emotionele controle, zijn slechte geheugen en zijn onvermogen om de gevolgen van zijn acties te overwegen´. De  psychiaters erkennen dat zij geen diagnose kunnen stellen zonder de patiënt te onderzoeken. En dat is dan ook hun aanbeveling: dat een onafhankelijk, deskundig onderzoek naar Trump zijn geestelijke vermogens wordt ingesteld. (bron: Welingelichte kringen)

Wie wil er straks, tijdens het staatsbanket, naast Donald Trump zitten? Die vraag wordt in het Verenigd Koninkrijk gesteld nu een aantal prominenten zich heeft afgemeld om aan te schuiven tijdens het aanstaande staatsbezoek begin juni van de Amerikaanse president. Gênant wordt het voor de Britse gastheren nu een aantal prominenten weigert deel te nemen aan het staatsbanket. De laatste in het rijtje is, niet geheel onverwacht, Labourleider Jeremy Corbyn. Hij liet weten het in ieder geval fout te vinden de rode loper uit te rollen voor een president die “zich bedient van racistische en vrouwonvriendelijke retoriek”. Ook de leider van de Liberalen, Sir Vince Cable en de fractievoorzitter van de Schotse partij SNP, willen niet eten met deze Amerikaanse president en, opmerkelijk, ook de – dankzij zijn optredens in de brexitdebatten – inmiddels tot cultfiguur verheven ‘speaker’ van het Lagerhuis, John Bercow, heeft zich afgemeld. Ongeveer 150 genodigden worden aan tafel verwacht en de verwachting is dat er meer verhinderingen zullen komen. Uiteraard zal de ontvangende Britse Koninklijke familie van de partij zijn al weten sommige Britse kranten dat ook Megan Markle, de hoogzwangere Amerikaanse vrouw van prins Harry, geen trek heeft om bij Trump op te draven. Markle zou formeel hebben laten weten dat ze op zwangerschapsverlof is en dus niet werkt. Vraag is nu of haar man, prins Harry, alleen naar het banket gaat. (bron: AD)

Weer een vreemd bericht over de Amerikaanse president. President Trump wil dat de VS zich terugtrekt uit het VN-verdrag dat de handel in conventionele wapens regelt. Dat heeft hij bekendgemaakt in een rede tot de wapenlobby NRA. Het verdrag uit 2013 moet voorkomen dat wapens, van geweren tot tanks, in handen komen van schenders van mensenrechten. President Obama had het verdrag een aantal jaar geleden ondertekend, maar het was nog niet geratificeerd. We laten ons recht op wapens niet door buitenlandse bureaucraten afnemen, zei Trump. Hij heeft de Senaat nu opdracht gegeven het wapenhandelverdrag niet te ratificeren. Trump kan dat aan de senatoren vragen, maar daarvoor geen opdracht geven.

RTL Nieuws meldde dat de Amerikaanse president Trump ontkent dat zijn medewerkers opdrachten van hem hebben genegeerd. Het rapport van speciaal onderzoeker Robert Mueller wekte de indruk dat Trump werd tegengewerkt door zijn ondergeschikten. Mueller deed onderzoek naar Russische inmenging in de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Hij keek ook of president Trump het onderzoek had proberen te beïnvloeden. De conclusie: Trump heeft geen invloed uitgeoefend op het onderzoek, maar hij zou dat wel geprobeerd hebben. Het beïnvloeden zou niet gelukt zijn, omdat zijn medewerkers opdrachten negeerden. Dat deden ze om Trump tegen zichzelf te beschermen. Volgens Trump is daar niets van waar. “Niemand negeert mijn orders”, zei hij deze week tegen verslaggevers. Die waren afgekomen op de jaarlijkse Easter Egg Roll. Een jaarlijks paasevenement bij het Witte Huis. Trump zei ook tegen zijn tegenstanders in het Congres dat het geen zin heeft een afzettingsprocedure tegen hem te beginnen. Sommige Democraten denken daar hardop over na, naar aanleiding van het rapport van Mueller. Maar dat kan helemaal niet volgens Trump, omdat de wet vereist dat voor zo’n procedure sprake moet zijn van misdrijven of ernstige overtredingen gepleegd door het staatshoofd. Het rapport toont volgens Trump duidelijk aan dat hij zich daar niet schuldig aan heeft gemaakt. [ik verwacht dat hierover het laatste woord nog niet gesproken is]

Toenemend goud onder de Duitse bevolking

Duitsers hebben een manier gevonden om zich in te dekken tegen de lage spaarrente, namelijk door goud te kopen. De afgelopen jaren hebben onze oosterburen honderden tonnen goud gekocht in de vorm van sieraden, munten en baren. Vooral beleggingsgoud blijkt populair. Naar schatting is er sinds 2010 voor bijna duizend ton aan munten en baren aangekocht, zo schrijft de Duitse krant Die Welt. Deze cijfers zijn gebaseerd op een onderzoek van de Steinbeis University onder 2.000 respondenten. De resultaten geven dus slechts een indicatie van de werkelijke goudaankopen in Duitsland. Het onderzoek is de afgelopen jaren meerdere malen uitgevoerd, waardoor we ook een trend in de cijfers kunnen herkennen. Samen met de goudvoorraad van de centrale bank bezitten de Duitsers ongeveer 6,5% van de wereldwijde bovengrondse goudvoorraad. Volgens het laatste onderzoek is er in Duitsland ongeveer 8.918 ton goud in private handen. Daarvan bestaat iets minder dan de helft (3.993 ton) uit sieraden en een meerderheid uit beleggingsgoud (4.925 ton). Vergeleken met het vorige onderzoek dat drie jaar geleden werd uitgevoerd is dat een toename van 246 ton, die bijna volledig voor rekening komt van het beleggingsgoud. Sinds 2010 is het geschatte bezit van sieraden in Duitsland gestegen van 3.566 naar 3.993 ton, een toename van bijna 12%. Het bezit van beleggingsgoud nam in dezelfde periode nog sneller toe. Sinds 2010 groeide het bezit van gouden munten en baren van 3.992 naar 4.925 ton, een stijging van ruim 23%. Het meest populair zijn de goudbaren van 100 gram en beleggingsmunten van 1 troy ounce. Deze hebben een lage premie en zijn gemakkelijk te verhandelen. Uit het onderzoek kwam naar voren dat een volwassene in Duitsland gemiddeld 58 gram goud aan sieraden en 71 gram aan beleggingsgoud bezit. Het is de vraag in hoeverre dat gemiddelde representatief is, aangezien er ook veel mensen zijn die vrijwel geen edelmetaal bezitten. Van de respondenten bezit 61,6% gouden sieraden, terwijl 37,9% gouden munten of baren bezit. Slechts 14,5% heeft een beleggingsproduct gerelateerd aan edelmetalen, zoals een exchange traded fund. Uit het onderzoek blijkt dat de meeste Duitsers hun edelmetalen thuis of in een bankkluisje bewaren. Slechts 5% kiest voor opslag van edelmetaal bij een gespecialiseerd opslagbedrijf buiten het financiële systeem. Dat is opvallend, als je bedenkt dat een bankkluisje in een grote financiële crisis vaak niet bereikbaar is. Juist op het moment waarop je het goud het meest nodig hebt – als banken dreigen om te vallen – weet je niet zeker of je erbij kunt. Tijdens een bank holiday zijn ook de bankkluisjes niet toegankelijk. Van alle respondenten geeft 17% aan het goud op een andere manier te bewaren. (bron: MarketUpdate en Goudstandaard)

Schulden eurolanden sterk gestegen sinds crisis

De schulden van de meeste eurolanden zijn sinds het uitbreken van de crisis in 2007 sterk gestegen, zo blijkt uit nieuwe cijfers van Eurostat. Elf eurolanden hebben inmiddels meer dan 60% staatsschuld ten opzichte van het bbp, waarmee ze de regels van het Stabiliteits- en Groeipact overschrijden. Door de groei van de economie daalt in verschillende landen de schuldenquote, maar over de hele linie zijn de schulden toegenomen. De landen met de hoogste staatsschulden zijn Griekenland, Italië en Portugal. In Spanje en Ierland ligt het schuldniveau wat lager, maar wel twee keer zo hoog als voor de crisis. Alleen Duitsland heeft haar begroting op orde weten te houden, want daar is de schuld nu lager dan in 2007.

Vertrek uit ECB mag geen taboe meer zijn

De eurozone moet een mechanisme ontwerpen waarmee lidstaten de monetaire unie kunnen verlaten, zonder uit de Europese Unie te stappen. Daarvoor pleit een nationalistische politieke partij in Finland. “De regels bevatten geen mechanisme voor een gecontroleerd vertrek uit de gemeenschappelijke munt, zonder de EU te verlaten. We willen dat er een dergelijk mechanisme wordt gecreëerd om ervoor te zorgen dat een toekomstige crisis, zoals de ramp met Griekenland, minder schade veroorzaakt”, zo verklaarde partijleider Jussi Halla-aho van de Finns Party. Op dit moment is het zo dat alle landen die bij de Europese Unie komen op termijn ook de euro moeten introduceren. Er is echter geen mogelijkheid om de muntunie weer te verlaten. Volgens Halla-aho hebben landen als Griekenland, Finland en anderen een hele hoge prijs betaald om in de eurozone te blijven. Voor hem is het eeuwig voortbestaan van de muntunie niet heilig. Daarom zouden landen de optie moeten hebben om stapsgewijs uit de euro te stappen en een eigen munt in te voeren. De Finns Party kwam bij de verkiezingen van vorige week als tweede grootste partij uit de bus. De partij verloor met één zetel verschil van de sociaaldemocraten, de grootste partij van het land. Ze wist de afgelopen jaren veel kiezers te winnen met een nationalistische agenda. De partij was fel tegenstander van de bezuinigingen van een paar jaar geleden, toen Griekenland een bail-out kreeg. Halla-aho zei dat een vertrek van Finland uit de euro een geleidelijk proces moet zijn. “Hoewel onze partij niet gelooft dat lidmaatschap van de euro in het landsbelang is, is het niet realistisch om een vertrek van Finland uit de euro binnen vier jaar te realiseren. Daarvoor bestaat nog geen mechanisme en iedere beweging richting dat doel moet geleidelijk zijn. De meeste Finnen zien het lidmaatschap van de EU en de euro als een strategische veiligheidskeuze. Dit feit moeten we wel erkennen.” Eind vorig jaar zei econoom en voormalig centraal bankier Otmar Issing ook al dat landen de mogelijkheid moeten hebben om de euro te verlaten. Niet zo zeer omdat landen dat zelf willen, maar eerder als ze zich niet aan de afspraken houden die horen bij het lidmaatschap van de muntunie. Wordt het conflict tussen landen te groot, dan moet een vertrek uit de muntunie bespreekbaar zijn. Vorig jaar kwam het tot een conflict tussen de Europese Commissie en de Italiaanse regering, maar de plannen om uit de euro te stappen werden toen snel weer ingetrokken. (bron: MarketUpdate en Goudstandaard)

Turkse lira-perikelen

De centrale bank van Turkije probeert de waarde van haar munt te ondersteunen, maar de bodem van de reserves is bijna in zicht. De Tinancial Times meldt dat de Turkse centrale bank de laatste maanden zelfs dollars leent om haar reserves op te krikken. Naar eigen zeggen beschikte de centrale bank begin april over $28,1 mrd aan valutareserves, maar uit een analyse van de krant blijkt dat dit cijfer is opgekrikt met geleend geld. De centrale bank heeft de laatste weken valutaswaps gesloten met commerciële banken, door dollars te lenen in ruil voor Turkse lira. Deze contracten hebben een korte looptijd, wat betekent dat de centrale bank deze middelen eigenlijk niet kan gebruiken om de lira te ondersteunen. Gecorrigeerd voor deze boekhoudkundige ingreep bedragen de valutareserves daarom minder dan $16 mrd. Dat zou betekenen dat Turkije bijna geen vreemde valuta meer achter de hand heeft om de lira te verdedigen. Volgens de centrale bank is het gebruik van dit soort valutaswaps niet in strijd met de regels, maar analisten waarschuwen dat het niet zonder risico’s is. Het is namelijk niet goed voor de geloofwaardigheid van de centrale bank. Valutaspecialist Piotr Matys van de Rabobank zei tegen de Financial Times dat deze methode een vorm van ‘window dressing’ is, bedoeld om de markt te overtuigen. Het moet de indruk geven dat de centrale bank meer reserves heeft dan wat er in werkelijkheid aanwezig is. Een centrale bank houdt normaal gesproken valutareserves aan om de waarde van haar munt te kunnen manipuleren. Daalt de waarde van de eigen munt, dan kan de centrale bank deze verdedigen door haar eigen munt in te kopen met behulp van vreemde valuta. Als de Turkse centrale bank inderdaad krap in de valutareserves zit, dan zou dat betekenen dat ze weinig ruimte heeft om de lira te verdedigen. De Turkse economie moet de komende twaalf maanden $177 mrd aan dollarleningen herfinancieren, wat betekent dat de vraag naar dollars in de binnenlandse economie groot is. Het is dan ook niet vreemd dat de Turkse regering er belang bij heeft om internationale handel vaker in haar eigen munt af te rekenen. Zo wil het land onder andere met Rusland en Iran in nationale valuta handelen. Vanwege Amerikaanse sancties zoekt Turkije nu een alternatieve route om met Iran te kunnen handelen. Ook dat past in het streven om minder afhankelijk te worden van de dollar.

Chinese aandelenmarkt scoort dik in de plus

De Shanghai Composite is dit jaar al ruim 30% meer waard geworden, terwijl de belangrijkste Amerikaanse beursindices maar 15% hoger staan dan begin dit jaar. Het herstel volgt op het slechte beursjaar van 2018, toen de belangrijkste beursindices in China ruim 24% daalden. Beleggers hebben weer meer vertrouwen in de Chinese economie, omdat de cijfers minder tegenvallen dan eerder werd gevreesd. Ook is er zicht is op een handelsakkoord met de Verenigde Staten, waardoor de dreiging van nieuwe handelsbeperkingen afneemt. De CSI 300 aandelenindex steeg dit jaar van 3.000 naar 4.000 punten. Deze index bestaat uit de 300 grootste beursgenoteerde bedrijven op het Chinese vasteland. Het herstel van de Chinese aandelenmarkt is niet alleen het resultaat van externe factoren, maar ook van verwachte stimuleringsmaatregelen. De Chinese premier Li Keqiang kondigde een maand geleden nieuwe fiscale stimulering aan om de economische groei aan te jagen. De Chinese overheid wil meer belastingvoordelen uitdelen, waardoor het begrotingstekort zal toenemen tot 2,8% van het bbp. Ook heeft de centrale bank de afgelopen maanden de reserve-eisen voor de banken versoepeld, zodat ze meer krediet kunnen verlenen. Beleggers zien dit als een goed moment om weer in aandelen te stappen. Een tegenvaller is wel dat er weer plannen zouden zijn de stimuleringsmaatregelen wat af te zwakken omdat de terugval van de economische productie mee zou vallen.

Poetin ontmoet Kim op het Roeski-eiland op doorreis naar een conferentie in Peking

In de Russische stad Vladivostok hebben de Russische president Poetin en de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un deze week elkaar ontmoet. De twee schudden elkaar de hand voor het oog van de internationale media en spraken daarna in een universiteitsgebouw een-op-een. Poetin kwam vanochtend naar Vladivostok voor de top. Kim arriveerde een dag eerder al per gepantserde trein in de Russische havenstad. Het is de eerste keer dat Kim Jong-un als leider van Noord-Korea een bezoek brengt aan Rusland. Volgens diplomaten zal het Kim op de top vooral te doen zijn om economische hulp van de Russen, na de mislukte top met de Amerikaanse president Trump van twee maanden geleden. De twee leiders spraken na afloop van vruchtbare gesprekken. De Russische president liet weten Kims pogingen te steunen om de betrekkingen met de VS en Zuid-Korea te normaliseren. Volgens hem is Pyongyang bereid om stappen tot denuclearisering te zetten, maar heeft het land veiligheidsgaranties nodig. Hij bood ook aan om details van de ontmoeting te delen met de Amerikaanse president Trump. “Er zijn geen geheimen”, volgens de Russische president. Poetin liet zich niet uit over de veiligheidsgaranties die Noord-Korea wil. Wel zei hij dat waarschijnlijk meerdere landen hun handtekening onder dergelijke garanties moeten zetten. Hij benadrukte dat zowel Rusland als de VS wil dat Noord-Korea een eind maakt aan zijn nucleaire programma. Kim sprak van open en betekenisvolle gesprekken om vrede en stabiliteit in de regio dichterbij te brengen. Daarvoor zijn volgens de Noord-Koreaanse dictator goede banden tussen Noord-Korea en Rusland een absolute voorwaarde. “Kim is in de eerste plaats in de trein gestapt om vrienden te maken.” De Noord-Koreaanse leider kampt met een rammelende economie, die wordt geteisterd door internationale sancties. “Trump heeft in februari tegen hem gezegd: lever je kernwapens in, teken bij het kruisje, dan kunnen we praten over sanctieverlichting.” Maar dat is het laatste wat Kim zal doen. “Die wapens zijn echt zijn levensverzekering. En ook de reden dat hij serieus wordt genomen, en dat bijvoorbeeld Poetin nu met hem wil praten.” Maar Poetin zit ook om een andere reden aan tafel. Volgens NOS-Rusland-correspondent Geert Groot Koerkamp heeft de ontmoeting tussen Trump en Kim de Russen zorgen gebaard. “Ze zijn ook bezorgd over het kernwapenprogramma van Pyongyang, maar willen zeker niet dat de Amerikanen achter hun rug om een belangrijke rol gaan spelen in die regio, waar Rusland zulke grote belangen heeft.” Het is nog wel de vraag of Rusland op economisch gebied iets kan betekenen voor Noord-Korea, omdat ook de Russen gebonden zijn aan de internationale sancties die van kracht zijn. Alhoewel Poetin mogelijk wel, op humanitaire gronden, de Noord-Koreanen zal kunnen helpen. “Poetin speelt een andere rol op het wereldtoneel dan zeventien jaar geleden”, aldus NOS-correspondent Den Daas. Toen was er ook al een ontmoeting tussen Poetin en de toenmalige Noord-Koreaanse leider Kim Jong-il, de vader van Kim Jong-un. Ook hij stak toen per trein de grens over. Volgens Den Daas zou Kim nu wel bereid zijn om testlocaties te ontmantelen, in ruil voor een enige sanctieverlichting. “Het beste waar hij op kan hopen, is dat er een soort ruilhandel ontstaat tussen Rusland en Noord-Korea. En dat de Russen ondanks de sancties misschien hier en daar een oogje dichtknijpen. Maar dat lijkt ijdele hoop [voor de Koreanen maar toch verwacht ik dat dat de Russen een hand zullen uitsteken. Dat kan voor de Russen een win-win situatie opleveren, hou ik voor mogelijk]. Het gaat hier vooral om een klein pr-offensief.” Na de topontmoeting tussen beide leiders voeren functionarissen uit Noord-Korea en Rusland verdere gesprekken. De Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in noemde de ontmoeting tussen de twee in het licht van het vredesproces constructief. Hij hoopt dat de top een fundament heeft gelegd voor de hervatting van de gesprekken tussen de VS en Noord-Korea. Hij prees Poetin voor zijn diplomatieke poging en nodigde de Russische president uit voor een bezoek aan Zuid-Korea. Tegelijkertijd met de top in Vladivostok had Moon een ontmoeting met een hoge Russische veiligheidsgezant.

Waarom moeten de toch al rijken in deze wereld gefêteerd blijven worden?

Eerst kwamen we erachter dat het kabinet Rutte III een groene subsidie verstrekte ter stimulering van elektrisch rijden die als idiotie moet worden gekenmerkt. Nu zeggen, nadat het leed is geschied, hier had beter over nagedacht moeten worden, is veel te gemakkelijk voor bewindslieden en parlementariërs. Je koopt een elektrische Tesla van €150.000 en je sluit daarop af een leasecontract met een maandelijkse betaling van €150,00. Zo’n bedrag betaal je ook voor een 2e hands Fiat 500, bouwjaar 2011. Ander voorbeeld: Olieconcern Shell heeft in 2018 naar schatting €890 mln aan dividendbelasting bespaard, dankzij een oude afspraak met de Belastingdienst van 14 jaar geleden. Dat heeft de Stichting onderzoek multinationale ondernemingen (Somo) berekend op basis van het vorig jaar door Shell uitgekeerde dividend. De deal met de Belastingdienst heeft het olieconcern de afgelopen jaren in totaal ongeveer €8 mrd aan besparingen opgeleverd, stelt Somo. De afspraak tussen Shell en de Belastingdienst stamt uit 2004, toen Koninklijke Olie uit Nederland en het Britse Shell Transport and Trading fuseerden tot het huidige Shell. De Belastingdienst stond destijds toe dat Shell aan de voormalige Britse aandeelhouders dividend zou uitkeren via een trust in Jersey, dat te boek staat als belastingparadijs, om zo de Nederlandse dividendbelasting te ontwijken. Hoe is het in Godsnaam mogelijk dat Shell die regeling zo lang kon blijven gebruiken? Omdat onze fiscus niet maatschappij kritisch werkt? Welke bewindslieden hebben hier niet op ingegrepen: Zalm (VVD), Bos (PvdA), de Jager (CDA), Dijsselbloem (PvdA) en Hoekstra (CDA). Vorig jaar concludeerde hoogleraar belastingrecht Jan van de Streek van de Universiteit van Amsterdam dat die afspraak waarschijnlijk in strijd is met de Wet op de dividendbelasting. Sindsdien zijn er diverse debatten over gevoerd in de Tweede Kamer, maar de afspraak is, voor zover bekend, in stand gehouden. De EC heeft het kabinet om informatie gevraagd. Shell keerde in 2018 zo’n €13 mrd aan dividend uit, waarmee het bedrijf opnieuw de grootste dividendbetaler ter wereld is. Ongeveer €6 mrd daarvan werd uitgekeerd op aandelen die zijn vrijgesteld van dividendbelasting. Had het olieconcern daar wel belasting over moeten afdragen, dan had dat de schatkist €890 mln opgeleverd, stelt Somo op basis van het geldende tarief van 15% voor de dividendbelasting. Vorig jaar werd al duidelijk dat de afspraak tussen de fiscus en Shell waarschijnlijk geen einddatum kent. Dat is uitzonderlijk, omdat volgens staatssecretaris Menno Snel (D66) van financiën in het algemeen een termijn van vier of vijf jaar wordt opgenomen in afspraken. Zolang de wet niet wijzigt en Shell zich aan de voorwaarden houdt, kan het bedrijf dus doorgaan met het ontwijken van de dividendbelasting. Als Shell de komende jaren evenveel dividend blijft uitkeren als in 2018, dan zou de Nederlandse schatkist de komende tien jaar nog eens zo’n €5,8 mrd mislopen, becijfert Somo. En als het dividend net zo snel blijft stijgen als de afgelopen jaren, dan lopen die gemiste belastinginkomsten de komende tien jaar op tot €14,8 mrd. Het is de prijs die Rutte betaalt om zijn contacten met de multinationals in stand te houden. Dit artikel over Shell werd geschreven door de Trouw-journalist Jan Kleinnijenhuis.

Maar het kan nog gekker. Het verkopen van paspoorten en verblijfsvergunningen door EU-landen is voor hen een goudmijn. Al meer dan honderdduizend personen kwamen zo de Europese Unie binnen. Het kost wel een paar stuivers, dat wel. In vier EU-landen kun je gewoon een paspoort kopen: Oostenrijk, Bulgarije, Cyprus en Malta en in 12 andere EU-lidstaten kun je een verblijfsvergunning kopen, waaronder in ons land. In Malta moet je €650.000 storten in een nationaal investeringsfonds, dat is opgezet door de regering. Daarnaast moet de nieuwe Maltese voor €150.000 staatsobligaties kopen en een woning met een waarde van minimaal €350.000. In Nederland moet betrokkene minimaal €1.250.000 aan vermogen meebrengen voor een verblijfsvergunning voor 3 jaar. Alles is legaal geregeld in de Regeling Buitenlandse Investeerders. Bij lange niet alle 16 EU-lidstaten kijken kritisch wie die persoon is, waar hij vandaan komt of er van corruptie sprake kan zijn dan wel witwassen van gelden. Naar een schatting van Transparency International hebben de betrokken 16 EU-lidstaten, in de afgelopen tien jaar, €25 mrd binnengehaald, waartegenover 2500 EU-paspoorten zijn afgegeven aan de aanvragers en 3500 aan hun familieleden. Daarnaast zijn er 34.000 verblijfsvergunningen afgegeven plus nog 69.000 voor familie. Het Europees Parlement ziet het gebeuren, maar kan er niet op ingrijpen. Machteloos tegen het ‘grote geld’.

Günter Hannich

De stand van een onderzoek door het IHS Markit Instituts zur Lage der deutschen Industrie, datniet alleen in de Duitse landen, ook in de hele euro gebied de industrie verzwakt. In de eurozone is de industriële productie het tweede kwartaal 2019 teleurstellend begonnen, aldus een verklaring van Markit Chief Economist Chris Williamson. De industrie blijft een probleemkind. In Duitsland is de productie verder gedaald, naar het niveau van 6 jaar geleden. Het feit is ook dat de IHS Markit inkoop manager index zich verder onder de magische groeisnelheid van 50,0 bevindt. De index is nog steeds op de twee na laagste waarde bijna zeven jaar. Met andere woorden, de industrie is en zal blijven krimpen. Bottom line, een economische groei in de eurozone van 0,2% zou zijn genoemd. Onlangs, heeft de regering in Berlijn haar prognose voor Duitse economische groei aangepast naar slechts 0,5%. Dus zelfs na beoordeling van de federale overheid, komen de jaren van hoogconjunctuur in Duitsland bijna tot stilstand. De kans dat de Duitse economie in een recessie terechtkomt, in de komende drie maanden, groeit.

Politieke perikelen

De politieke meting van de Hond laat zien dat de electorale schade, als gevolg van interne meningsverschillen, voor het FvD meevalt: -2 zetels op 26, ten opzichte van de VVD met 22, PVV +1 op 9 zetels en de PvdA +1 op 14. Coalitie blijft staan op 55.

De VVD realiseert zich, door het grote verlies aan zetels in de politieke peilingen aan het Forum, dat een deel van hun achterban teleurgesteld is over het liberale beleid dat de fractie heeft gevoerd. Ik hoor steeds meer VVD-ers uitspraken doen dat er in de coalitie besluiten zijn genomen, waarvan ze nu spijt hebben. De uitvoering van het beleid dat de VVD voerde is teveel naar links opgeschoven. Dat is een zwaktebod. Een partij moet het beleid verdedigen waarvoor ze hebben getekend en hebben uitgevoerd en niet zeggen dat dat uit partijbelang niet verstandig is geweest. De VVD-stemmers verwachten een beleid rechts van het midden op basis van liberale doelstellingen. Daar ligt nu een spanningsveld, want de invloed van links is toegenomen en het neo-liberale beleid laat steken vallen op sociaal/maatschappelijk vlak maar ook in monetair/financieel/economisch terrein. Vermeend&van der Ploeg schrijven daar in hun wekelijkse column op DFT over: “Steeds meer politieke partijen willen zich richten op de grootste kiezersgroep in ons land: de middenklasse. VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff heeft in zijn recente discussiestuk een slimme voorsprong genomen door met nadruk voor deze kiezersgroep te kiezen. Hij moet echter nog wel duidelijk maken met welke concrete maatregelen de VVD komt om de positie van de middenklasse te versterken. Wij doen alvast enkele suggesties. ’Liberalisme, dat werkt voor mensen’ zo luidt de titel van het discussiestuk dat Dijkhoff heeft geschreven. Het verscheen deze week en is volgens de inleiding bedoeld om binnen de VVD dieper na te denken en te discussiëren over belangrijke beleidsthema’s voor de toekomst van Nederland die het meest effectief zijn om een liberaal Nederland te behouden en te versterken.” Dat de liberalen gaan proberen hun grip op hun achterban terug te krijgen, begrijp ik wel. Ook een aantal prominente CDA’ers heeft deze week een vergelijkbaar manifest gepresenteerd met de titel “verandering en vertrouwen” eveneens met als doel een visie op de toekomst uit te werken en daarmee interessanter te worden voor de doelgroep van de christen-democraten. Beide initiatieven zijn lovenswaardig en door verlies van zetels in de peilingen verklaarbaar. Maar het is de vraag of het niet te laat is. Een deel van het kiezersvolk, ik stel dat op 45% (meegeteld kiezers die geen stem meer uitbrengen), heeft het vertrouwen verloren in het beleid dat door de gevestigde politiek wordt gevoerd. De belangen van die groep wordt ofwel niet behartigd dan wel in onvoldoende mate, vandaar de opkomst van het populisme, hier en elders in Europa. We moeten ook niet willen dat een nieuwe groep elitaire regenten de regie gaat overnemen. Eerst zal de Europese Unie grondig moeten worden hervormd, zal de huidige politieke elite naar huis moeten worden gestuurd, zullen ‘architecten’ de modellen moeten gaan uitwerken voor een nieuwe samenleving gebaseerd op eco 4.0 waarin kapitaal, kennis en arbeid ieder een volwaardige plaats krijgt. In het volgende blog zal ik daar uitgebreider op ingaan. Met name over de grote schoonmaak die moet worden uitgevoerd na afloop van de ‘lange conjunctuurgolf van Kondratieff’ periode 1948-2008 en de transitie naar de volgende lange economische golf van 2030-2100. We kennen de geschiedenis van de eerdere ‘lange golf’ van 1850-1929 (stoommachine, trein, auto, telefoon, telex, fax, stroom) en de tijd en de gevolgen die nodig waren (15 jaar, waaronder de Tweede Wereldoorlog van 1939-1945) voordat met Marshall-hulp Europa met de opbouw kon aanvangen.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 26 april 2019; week 16: AEX 567,18; Bel20 3727,62; CAC40 5.569,36; DAX30 12.315,18; FTSE 100 7.428,19; SMI 9.724,27; RTS (Rusland) 1247,01; DJIA 26.543,33; NY-Nasdaq 100 7.826,68; Nikkei 22.258,73; Hang Seng 29.605,01; All Ords 6.473,20; SSEC 3.068,40; €/$1,11447; BTC/USD $5.389,4; 1 troy ounce goud $1285,9; dat is €37.043,01 per kilo; 3 maands Euribor -0,31% (1 weeks -0,377%, 1 mnds -0,367%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,164%; 10 jaar VS 2,49,68%; 10 jaar Belgische Staat 0,452%, 10 jaar Duitse Staat -0,018%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,32%, 10 jaar Japan -0,052%; 10 jaar Italië 2,628%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,724.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen zijn deze week redelijk stabiel aantrekkend, de goudprijs trok wat aan, daarentegen zijn de rentetarieven voor 10-jarig papier variabel. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,2%; Japan 0,559%; Duitsland 0,628%; Nederland 0,711%; Frankrijk 1,414%; GB 1,664%; Canada 1,9801%; Spanje 2,205%; VS 2,9155%; Italië 3,584%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,5%; Duitsland -0,436%; Nederland -0,425%; Denemarken -0,403%; Frankrijk -0,255%; Japan -0,1749%; België -0,159%. Deze week wederom gestegen negatieve rentetarieven, die de gekte van het monetaire systeem van de Centrale Banken aantonen. 

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 27042019/476 Centrale bankiers moeten ook voor de sociale gevolgen van hun beleid verantwoording afleggen