UPDATE 14092019/496 Nederland hulpeloos bij cyberaanval

Deze week begon met een aantal ‘spraakmakende’ ontwikkelingen. Ik zet er een aantal onder elkaar.

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Wat er met kop en schouder over het maaiveld uitsteekt is dat de ECB deze week de rente weer verder heeft verlaagd, maar dat op de kapitaalmarkten de rentetarieven wereldwijd juist zijn gestegen (behalve in Italië). Ik neem Nederland 10 jarig, die daalde de laatste 2 weken van -0,558 naar -0,328; Nederland 30 jarig van -0,197 naar -0,097 en 5 jarig van -0,828 naar -0,631. Interessant om te blijven volgen want wat betekent dat voor de prognoses van de rekenmeesters, waarop de berekeningen in de Miljardennota zijn gebaseerd? Volgt de markt het beleid van de monetaire autoriteiten niet meer?

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Regeren is vooruitzien, alleen geldt dat niet voor Rutte en zijn kabinetten. Die komen pas in actie als de nood hoog is geworden door te hoge bezuinigingen en een gebrek aan visie op de toekomst.

++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++++

Uit een onderzoek van het NCR blijkt dat het staatshoofd ieder jaar, sinds 1982, een ‘koninklijke’ vergoeding krijgt voor het onderhouden van de paleisinboedels, die al worden onderhouden en betaald door de overheid. De Oranjes krijgen dit jaar een bedrag overgemaakt van €320.000. De premier verklaart dat met een Ruttiaanse uitspraak “Het is allemaal ‘verschrikkelijk’ ingewikkeld, zo complex dat we niet gaan uitzoeken hoe het precies in elkaar zit, maar het zou allemaal wel kloppen”. Wat klopt er dan, mijnheer Rutte: dat de overheid ieder jaar twee keer de onderhoudskosten van de inboedel in de paleizen betaalt. Eén keer aan de bedrijven die het onderhoud uitvoeren en nog één keer aan de Oranjes. Nee, mijnheer Rutte hier mag je niet mee wegkomen. Nu, met de billen bloot. Onder druk van de Kamer geeft Rutte toch opdracht te onderzoeken hoe dat is ontstaan.

Vanuit Brussel kregen de Britten te horen dat de Franse president Emanuelle Macron niet bereid is de Britten een verder uitstel voor de Britten te verlenen. Daarmee speelt hij hoog spel, want als er geen deal wordt bereikt kunnen de Britten alleen maar de deal van May accepteren. Dat is het resultaat van de besluitvorming in het Lagerhuis. Een meerderheid van deze politici, die het Britse volk zeggen te vertegenwoordigen en hun belangen te behartigen, hebben zich in een positie gemanoeuvreerd dat ze zich alleen nog maar kunnen uitleveren aan Brussel en accepteren dat hun lot wordt beslist in Berlijn en Parijs. Dat geeft mij geen goed gevoel, dat hebben de Engelsen ook niet verdiend met de bevrijding van Europa van het Nazi-regime. Het laatste bericht uit Londen is dat Johnson morgen naar Brussel gaat om met Juncker in gesprek te gaan over een deal voor de Brexit die over 3 weken dan moet worden goedgekeurd door de EU-top. Bij alle negatieve vooruitzichten over de Brexit toch nog een steuntje in de rug. De Britse economie is in juli met 0,3% gegroeid in vergelijking met een maand eerder. Dat blijkt uit cijfers van het Britse nationale statistiekbureau. In juni was de economie van Groot-Brittannië gelijk gebleven. Het statistiekbureau meldde verder dat de industriële productie in juli met 0,3% op maandbasis is afgenomen. De gemiddelde dagproductie van de Nederlandse industrie was in juli 0,2% lager dan in juli 2018, maakte het CBS bekend. De daling van de productie is minder groot dan in de voorgaande vier maanden. Het producentenvertrouwen industrie is in augustus per saldo niet veranderd. Duitsland is een belangrijke afzetmarkt voor de Nederlandse industrie. Het vertrouwen van de Duitse industriële producenten (Ifo-index) daalde in augustus opnieuw aanzienlijk. De ondernemers zijn na 2009 niet meer zo negatief geweest. De gemiddelde dagproductie van de Duitse industrie kromp in juli met bijna 5% in vergelijking met een jaar eerder. De inflatie in Duitsland is in augustus afgezwakt naar 1,4% op jaarbasis, van 1,7% een maand eerder. Dat meldt het Duitse federale statistiekbureau op basis van definitieve cijfers. Op maandbasis gingen de Duitse consumentenprijzen met 0,2% omlaag, na een toename met 0,5% in juli. Op basis van de Europese geharmoniseerde meetmethode kwam de Duitse inflatie uit op 1%, tegen 1,1% een maand eerder. De Franse inflatie kwam in augustus ook uit op 1%, zo bleek uit definitieve cijfers. Een maand eerder was de inflatie in Frankrijk nog 1,1%.

127 belangrijke rijksprojecten liggen voorlopig stil door de uitspraak van de Raad van State over stikstof. Haagse bronnen bevestigen een lijst die door RTL Nieuws gepubliceerd is. Het gaat onder meer om de aanleg en verbreding van wegen, spoorprojecten, defensieprojecten en de verbouwing van rijksgebouwen. Ook de versterking van de Afsluitdijk en aanleg van windparken op zee kan mogelijk niet doorgaan. De Raad van State bepaalde in mei dat het Nederlandse programma om stikstof terug te dringen (PAS) niet deugt. In totaal worden zo’n 18.000 projecten door die uitspraak geraakt.

Opnieuw tegenslag voor de bouwers en de boeren in Nederland.

Het Stikstofvonnis treft ook projecten mét vergunning. Advocaten waarschuwen: projectontwikkelaars, boeren en bouwers die al een vergunning hadden, leken veilig na de stikstofuitspraak. De rechter laat nu ook hun projecten wankelen, schrijft Jeannine Julen in Trouw. Verleende en onherroepelijke vergunningen worden niet aangetast. Het was zo’n beetje de enige zekerheid die de Raad van State meegaf toen in mei een streep werd gezet door het beleid dat beschermde natuurgebieden moest behoeden voor te veel schadelijk stikstof. Projectontwikkelaars, bouwers, boeren en overheidsinstanties met een vergunning op zak slaakten een zucht van verlichting: zij zouden niet op de lijst komen te staan van de onlangs geprognosticeerde lijst met 18.000 mogelijk getroffen projecten die het ministerie van landbouw presenteerde. Maar een recente uitspraak van de rechtbank van Oost-Brabant gooit dit laatste beetje zekerheid aan diggelen. Verleende vergunningen die de beschermde natuurgebieden in gevaar brengen, kunnen weer worden ingetrokken, zo waarschuwen advocaten. De rechtbank boog zich over de zaak van een varkenshouderij in het Brabantse Oirschot. Het bedrijf ligt nabij een van de 160 beschermde natuur-gebieden in Nederland, maar de eigenaresse wil al jaren uitbreiden. Haar plan: drie extra stallen met in totaal zo’n 3500 varkens. Het gevolg: er komt extra stikstof vrij. De gemeente Oirschot gaf in 2013 toestemming voor die uitbreiding. Maar, zeggen twee milieuorganisaties, dat gebeurde op basis van een wettelijke regeling die niet deugde en in strijd handelde met de Europese habitatrichtlijn. De inmiddels geschrapte regeling maakte het bedrijven gemakkelijker om nabij een natuurgebied te bouwen of uit te breiden. Oók als daarbij stikstof vrijkwam die de natuur beschadigde. Daarover zegt de rechter nu: een vergunning die onder een verkeerde voorwaarde is verstrekt moet weer onder de loep worden genomen. En laat het Programma Aanpak Stikstof (PAS), waar de Raad van State in mei een streep door zette, nou net zo’n maatregel zijn die ook niet deugde. Met deze uitspraak staan daardoor nu ook onherroepelijk verstrekte vergunningen die op basis van het PAS zijn verleend ter discussie, zegt onderzoeker en advocaat Marcel Soppe. Milieu-rechtadvocaat Franca Damen vult aan: “Deze uitspraak kan heel grote gevolgen hebben voor veel bedrijven. Alle Pas-toestemmingen zijn wankel.” Niet alleen boeren die willen uitbreiden, maar ook vergunninghouders van woningbouwprojecten waarvan de eerste palen nog niet de grond zijn ingegaan of grote infrastructurele projecten die op de planning staan, kunnen worden teruggefloten. Want het credo ‘een verleende vergunning is een verleende vergunning’ schuurt met de Europese uitgangspunten. Een vergunning mag of moet van Europa zelfs worden ingetrokken als de door stikstof getroffen natuurgebieden in slechte staat zijn en zij er na al dat bouwen of uitbreiden op achteruit-gaan. Tenzij bedrijven kunnen aantonen hoe ze dat laatste kunnen voorkomen. De huidige stand van zaken in Nederland: de 160 beschermde natuurgebieden zijn er niet al te best aan toe. En het PAS, dat onterecht pretendeerde met allerhande maatregelen de stikstof-depositie terug te dringen, is ongeschikt verklaard. Stikstofuitstotende vergunninghouders die aan de tand worden gevoeld hebben dus niet veel munitie om zich te weren. Hoeveel extra projecten nu op wankelen staan, is moeilijk te zeggen. Het kan dus zijn dat er meer projecten getroffen worden door de uitspraak. De rechtbank Oost-Brabant oordeelt vooral streng op projectontwikkelaars, overheden of boeren die hun vergunning nog niet hebben gebruikt en dus nog niet aan het bouwen of uitbreiden zijn geslagen. Dit betekent niet dat alle projecten niet doorgaan, al was het maar dat er een partij moet zijn die een vergunning aanvecht, stelt agri- en vastgoedadvocaat Simone Smit. Daarbij: vergunning-houders hebben een hoger beroep aangetekend bij de Raad van State tegen deze uitspraak.
D66 wil het aantal kippen, geiten en varkens bij Nederlandse boeren met de helft terugbrengen om zo de stikstofuitstoot terug te dringen en ruimte te creëren voor meer woningen. 70% van de uitstoot komt uit de landbouw (buiten beschouwing gelaten de enorme hoeveelheid vanuit het buitenland), zegt D66. Maar de meeste uitgestoten stikstof komt van de koeien. Die kunnen ook niet buitenschot blijven. Het idee volgt op de uitspraak van de Raad van State dat het programma om de stikstofuitstoot te beperken niet goed werkt. Duizenden bouwprojecten worden door de uitspraak getroffen. Minister Schouten is geïrriteerd over het voorstel. De minister van Landbouw noemt het plan onrealistisch. Ook vindt ze de manier waarop het wordt gebracht niet chic voor de betrokken boeren. Er zou binnen de coalitie weinig steun zijn voor dit plan. De minister staat niet afhoudend voor het terugbrengen van veestapel, alleen niet met de grootte in omvang die D66 voorstaat. Terzijde, de uitspraak van de Raad van State over de rekenmodellen en uitvoering van de PAS, brengt met zich mee, wellicht terecht bezien vanuit de luchtkwaliteit in de omgeving van mega-stallen, dat er door Rechtbanken de laatste 4 maanden al honderden vergunningen voor veestallen zijn ingetrokken. Het laatste woord over dit dossier is nog lang niet gesproken. Wat op de achtergrond speelt ook mee ‘hoe hoog de prijs is, die wij willen betalen om ons welzijn niet aan te laten tasten. Nederland heeft in Europa de slechtste luchtkwaliteit. Het Longfonds meldt dat luchtvervuiling een sluipmoordenaar is. Ieder jaar komen duizenden mensen om het leven door blootstelling aan fijnstof, stikstof en ozon. Het Longfonds eist dat het kabinet ‘meer ambitie’ toont en ‘effectievere maatregelen’ treft om de luchtkwaliteit substantieel te verbeteren. “Industrie, verkeer, intensieve veeteelt en bijvoorbeeld houtkachels verzieken de lucht in heel Nederland. De overheid moet meer doen om ons hiertegen te beschermen”, zegt directeur Michael Rutgers van het Longfonds. “Gezonde lucht is van levensbelang. Jaarlijks overlijden minimaal 11.000 mensen Onze lucht kan en moet schoner. De overheid zal hierin de regie moeten nemen.” De Brabantse en Limburgse milieufederaties trekken ook aan de bel. Heerlijk buiten genieten van de zon, de was buiten te drogen hangen of een raampje open zetten om het huis te luchten, vergeet het maar voor mensen die in buitengebieden wonen waar stank wordt veroorzaakt door zogenaamde veefabrieken, bedrijven met megastallen die niet in staat zijn de lucht te filteren van de stankgeur voordat die de buitenlucht ingaat.

Net als een jaar eerder is de uitstoot van broeikasgassen (koolstofdioxide, methaan en lachgas) vorig jaar met 2% gedaald ten opzichte van het jaar ervoor. Totaal werden er in 2018 189 miljard CO2-equivalenten de lucht in geblazen, tegen 193 miljard in 2017. Dat blijkt uit voorlopige cijfers van het CBS. Vergeleken met 1990 (221 miljard ton CO2- equivalenten) nam de uitstoot met 15% af, terwijl de economie met 80% en de bevolking met 15% groeide. Op zich positieve cijfers, maar de doelstellingen uit het Nederlandse Klimaatakkoord zijn nog ver uit zicht. Om de afspraken van het akkoord te halen, moet de CO2-uitstoot in 2030 met de helft zijn gedaald. Wordt de daling van de afgelopen jaren doorgetrokken, dan wordt dit bij lange na niet gehaald. Extra inspanningen zijn dus nodig. Met name de industrie, die sinds 1990 relatief de meeste besparingen wisten te behalen, staat voor een grote uitdaging. In 2030 moet haar broeikasgasuitstoot 51 miljard CO2-equivalenten kleiner te zijn dan in 1990. In 2018 is al een reductie van 30 miljard CO2-equivalenten bereikt sinds 1990. Ook energiebedrijven wacht nog een hoop werk. De uitstoot daar nam tussen 1990 en 2018 zelfs toe. Door het van het gas afgaan van huishoudens en de overschakeling naar elektrisch rijden neemt de vraag naar stroom alleen maar toe. Dit vergroot de opgave voor de elektriciteitsbedrijven om aan de klimaatdoelen te voldoen. Ook de CO2-uitstoot van Verkeer en Vervoer nam in die periode van 28 jaar toe. De regionale verschillen zijn groot. Per vierkante meter uitgedrukt in kg is de uitstoot van broeigasgassen in de gemeente Velsen (208) (IJmuiden) 42 keer groter dan het gemiddelde. Dit verschil komt volledig op het conto van staalbedrijf Tata Steel (de voormalige Hoogovens). Andere gemeenten die slecht scoren, zijn Geertruidenberg (128) (26 keer meer dan gemiddeld), Rotterdam (102) (20 keer meer) en in Sittard-Geleen (82) scoort relatief hoog. Op de Waddeneilanden worden de minste broeikasgassen uitgestoten. Op Vlieland is de uitstoot afgerond zelf nul.

Rivierwaterbedrijven rond de Maas, verenigd in RIWA-Maas, die 4 miljoen mensen, boeren en bedrijven van kraanwater voorzien voornamelijk in Zuid-Holland, Zeeland en een beetje in Limburg, plus nog 3 miljoen in België trekt aan de bel. In droge periodes stroomt er te weinig water door de Maas, daardoor kan er een tekort aan drinkwater ontstaan. De Maas is een 950 kilometer lange rivier in West-Europa. De Maas ontspringt in Frankrijk en stroomt daarna nog door België en Nederland. De Fransen en Belgen onttrekken water aan de rivier en wat er dan nog overblijft is voor ons. Maar ja hoe bereik je een eerlijke verdeling?

Water gaat de komende jaren in prijs stijgen en hebben we in de toekomst nog wel genoeg schoon water? De verontreiniging van ons drinkwater zet de komende jaren door. Te denken dan aan industriële stoffen als pyrazol en GenX, die in de rivieren worden gedumpt. Dan zitten in ons water ook medicijnresten in het oppervlaktewater, voor 80% afkomstig van huishoudens. En dan de gevolgen van het veranderende klimaat nemen periodes van droogte toe, daardoor neemt de beschikbaarheid van water in de toekomst af onder andere door minder smeltwater. Vandaag nog geen probleem, overmorgen wel!

De EU moet de milieukosten van het vliegverkeer aanpakken. Een van de opties is de invoering van een Europese vliegbelasting, zei de Franse minister Bruno Le Maire in Helsinki na afloop van een bijeenkomst van de EU-ministers van Financiën. Ze spraken daar voor het eerst over de financiering van de overgang naar een groene economie. Nederland dringt al langer aan op de invoering van een gezamenlijke vliegtaks. Als er voor 2021 geen Europees akkoord is wil het kabinet een Nederlandse belasting invoeren, zoals afgesproken in het regeerakkoord. Zes EU-landen hebben al een vliegtaks: Frankrijk, Duitsland, Italië, Zweden, Oostenrijk en Groot-Brittannië. Het gaat om heffingen op de tickets. Volgens EU-commissaris Valdis Dombrovskis moet er ook dringend een classificatiesysteem komen voor groene investeringen. “Investeerders moeten weten dat ze hun geld echt duurzaam beleggen.” Het klimaat moet volgens hem een centraal thema worden op de vergaderingen en bij de besluiten van de Europese ministers van Financiën.

Topambtenaren van het ministerie van Justitie hebben aangedrongen op het hard aanpakken van PVV-leider Wilders in het ‘minder Marokkanen’-proces,meldt RTL Nieuws op basis van een interne e-mailwisseling uit 2014. Er wordt over onder meer “kwaad-aardige” uitspraken van Wilders gesproken. De ambtenaren geven volgens RTL advies over hoe het OM moet omgaan met het verweer van de verdediging. Vorige week eisten Wilders’ advocaten bij het Hof een einde aan de zaak, omdat toenmalig minister Opstelten zich ermee zou hebben bemoeid. Het OM en minister Grapperhaus ontkennen dat.

Er is een crisis ontstaan over de toekomst van de AEB, nu wethouder Udo Kock is opgestapt. De linkse coalitie, GL, SP en PvdA, willen geen verkoop van een meerderheidsbelang in AEB. Een externe investeerder is prima maar de ambtenaren van de hoofdstad willen wel de touwtjes in handen houden. Maar ze hebben er wel een chaos van gemaakt en het land bijna in afvalcrisis gestort. Het is sowieso al een geweldige uitdaging de vier stilgelegde afvalovens weer draaiende te krijgen. Het is voor mij de vraag of de nodige deskundigheid daarvoor op het stadhuis aanwezig is bij de linkse wethouders. Ik heb mijn twijfels, daarbij komt hoeveel geld de gemeente Amsterdam in het bedrijf moet stoppen om de verliezen te financieren en nieuwe investeringen te doen ???

Het AD kwam, vooruitlopend op de besluitvorming van de ECB op 12 september, met de verwachting dat de kans groeit dat consumenten rente gaan betalen over hun spaargeld, nu de Europese Centrale Bank de rente nog verder wil verlagen. De verwachting is dat de Europese Centrale Bank (ECB) de depositorente de komende maanden verder gaat verlagen. De verwachting is dat de depositorente in de zomer van 2020 verder verlaagd zal worden naar -0,7%. Omdat de kosten voor banken hierdoor toenemen, zal dit hoogstwaarschijnlijk worden doorgerekend naar Nederlandse spaarders. Elke avond moeten de banken uit de eurozone hun overtollige geld verplicht stallen bij de ECB. Daar rekent de ECB depositorente voor, zogenaamd stallingsgeld. Enkele jaren geleden kregen de banken nog rente over dat geld, maar nu moeten ze daarvoor betalen. De ECB hoopt op die manier te bereiken dat de banken het geld zullen uitgeven, maar de realiteit is dat er veel te weinig vraag naar euro’s is. Per saldo stallen de Nederlandse banken zo’n €138 mrd aan overtollig kasgeld bij de ECB. En dat kost ze ruim €500 mln per jaar aan rente. Als de rente nog negatiever wordt, kan die rekening oplopen tot ruim €1 mrd. Een deel van dat overtollige geld is spaargeld. Banken klagen al langer dat ze geld toeleggen op de minimale rente die ze spaarders uitkeren. Sommige grote banken in het buitenland, met name Zwitserse, rekenen vermogende klanten al een negatieve rente over hun spaargeld. Maar alle spaarders geld vragen durft nu nog geen bank. Nog niet, verwachten analisten die het FD heeft gesproken. Als de rente nog verder daalt, zal een negatieve spaarrente onvermijdelijk worden, denken ze. Tot voor kort was het uitgesloten dat de banken geld zouden vragen voor spaargeld. Maar onlangs riep ING-topman Ralph Hamers dat een negatieve spaarrente misschien nodig zal zijn in de toekomst. Elwin de Groot, econoom bij de Rabobank, ziet het probleem nog groter worden. ,,De ECB heeft heel veel geld in het financiële systeem gepompt. Veel van dat geld komt bij Nederlandse banken terecht. Die staan te boek als veilig en betrouwbaar, dus daar wil iedereen zijn geld stallen.’’ Nu de ECB heeft aangekondigd opnieuw geld in de economie te gaan pompen, is de kans dus levensgroot dat er nog meer geld richting Nederland stroomt. En dat gaat de banken nog meer geld kosten als de rente verder daalt. In feite draait de Nederlandse spaarder dan op voor het geld dat ECB-president Mario Draghi over Europa uitstrooit. Vorige week schreef Bank of America Merrill Lynch in een rapport dat ze geloven dat er “een golf van negatieve spaarrentes” op komst is. “De kosten doorberekenen is risicovol en politiek impopulair. Maar wat moet, dat moet. Het komt eraan. Het is aan de ECB om aan consumenten uit te leggen dat dit precies is wat de bedoeling is van negatieve rentes.” De grootste banken in Nederland hanteren nog geen negatieve spaarrente, maar het gaat wel langzaam die kant op. ING verlaagde de spaarrente medio augustus van 0,03 naar 0,02%. Bij ABN AMRO ging de spaarrente in juli al naar 0,02%. Bij de Rabobank staat de spaarrente nog wel op 0,03%. Sommige kleinere banken bieden nog een spaarrente tot 0,25% aan, maar bijvoorbeeld Triodos Bank heeft de rente al langer op 0% staan. Van Lanschot hanteert al wel negatieve spaarrentes, maar alleen voor mensen met meer dan €2,5 mln aan spaargeld. [maar waar spreken we dan over. Bij een spaarrente van 0,02% krijgt een spaarder over €10.000 spaargeld €2 per jaar. Waar praten we dan over] De vraag is wat er gebeurt als de spaarrente negatief wordt. Geld van de bank halen is gemakkelijk gezegd, maar spaargeld thuis bewaren heeft ook risico’s. Het geld kan gestolen worden of verloren gaan bij een woningbrand. De dalende rente heeft natuurlijk ook voordelen. Lenen wordt goedkoper, zoals mensen die een hypotheek willen afsluiten de afgelopen tijd gemerkt hebben. Maar voor spaarders en pensioenfondsen zijn de gevolgen desastreus. Pensioenfondsen waarschuwen dat er door de lage rente mogelijk tot wel 10% gekort moet worden op de pensioenen. De ECB probeert met een nog lagere depositorente dan wel een negatieve rente de stagnerende Europese economie aan te jagen. Doordat het stallen van geld de banken geld kost, zullen de financiële instellingen eerder geneigd zijn dit uit te lenen en te investeren, is hun idee. (bron: nu.nl en ad.nl)

Wij maken ons in Nederland erg druk, mijns inziens terecht, over een verdere verlaging van de rente op spaargelden, die mogelijk naar een negatieve rente gaat. Geld toe betalen aan de bank om daar je spaargeld te mogen stallen. Maar of dat daadwerkelijk ook gaat gebeuren? Wie weet? In België is wettelijk geregeld dat banken op spaargeld verplicht zijn 0,11% te betalen. De vraag die ik nog niet kan beantwoorden is of die regeling ook van toepassing is op spaargeld van buitenlanders bij Belgische banken. Ook in Duitsland onderzoekt de minister van Financiën, Olaf Scholz, of er een verbod op negatieve rentes moet komen voor spaarders met €100.000 (de gegarandeerde limiet van het Deposito-Garantie-Stelsel) spaargeld. Sparen moet beloond worden en niet bestraft, meent hij. Als Duitsland dat gaat doen moeten ze rekenen op ‘moord en brand’ geschreeuw uit de financiële wereld. Banken zullen gaan waarschuwen dat zo een garantie, door de overheid opgelegd, grote gevolgen zal hebben voor hun verdienmodellen. Maar het maakt gelijk ook een einde aan de ongebreidelde macht van de monetaire autoriteiten, die hun handelen afstemmen op de neoliberale eisen van de markten. Op die wijze kan monetair beleid worden begrensd voor de sociaal/maatschappelijke gevolgen ervan. Als Duitsland daarin het voortouw gaat nemen zal dat moeten worden opgelegd aan alle 19 eurolanden, ook Nederland dus.

De koers van Air France-KLM sloot maandag 9,77% lager. Beleggers zijn bang dat Air France-KLM zich genoodzaakt zal zien om Aigle Azur helemaal over te nemen, inclusief de langeafstandsvluchten, de schulden en de bedrijfsnaam. Ook moet het dan piloten en cabinepersoneel overnemen. De arbeidsvoorwaarden van de medewerkers van Aigle Azur zijn beter dan die bij Air France-KLM en dat kan wel eens voor problemen zorgen, schrijft Les Echos. De grootste Franse vakbond, CFDT, heeft een voorkeur voor overname door Air France-KLM, op voorwaarde dat deze de werkgelegenheid behoudt, aldus de Franse krant 20 Minutes. Voor Air France-KLM zou het veel interessanter zijn om te wachten tot Aigle Azur failliet is en eventuele kopers alleen bepaalde onderdelen kunnen kopen. Zodra Aigle Azur wordt geliquideerd, blijven kostbare slots (=landingsrechten) slechts één maand beschikbaar voor potentiële kopers, voordat ze worden herverdeeld onder maatschappijen die op Orly vliegen, aldus Les Echos.

Analisten van de Amerikaanse bank JPMorgan hebben een index gemaakt om de impact van de tweets van Donald Trump op Amerikaanse renteniveaus te meten. De Volfefe-index is vernoemd naar de vreemde ‘covfefe’-tweet van Trump enkele jaren terug, gecombineerd met ‘volatility’, de term die gebruikt wordt om te meten hoezeer financiële markten fluctueren. Volgers van vooral de Amerikaanse financiële markten merken al langer op dat Trump met zijn tweets steeds meer de richting van markten bepaalt. De Amerikaanse president kiest ervoor om soms uit het niets belangrijke maatregelen bekend te maken op Twitter. Zo tweette hij in mei op een zondag dat er meer importtarieven op Chinese goederen zouden komen. Vervolgens kelderden de aandelenmarkten de dag erop. Afge-lopen augustus maakte hij via Twitter bekend dat de VS nog hogere tarieven zal invoeren op Chinese goederen. Volgens de analisten van JPMorgan blijkt uit onderzoek dat de tweets van Trump ook steeds belangrijker zijn voor financiële markten, bijvoorbeeld op het gebied van handelsbeleid. Het effect op de renteniveaus van Amerikaanse staats-obligaties zou statistisch significant zijn.

Trump tweet gemiddeld ongeveer tien keer per dag sinds hij president werd, maar dit aantal is toegenomen in de laatste maanden. Eerder berekenden analisten van Bank of America Merrill Lynch al dat financiële markten vaker dalen wanneer Trump veel tweet. Wanneer hij juist weinig tweet, sluiten markten hoger.

Draghi verlaat de ECB met een dalend vertrouwen in zijn beleid

De Tweede Kamer neemt het op voor onze pensioenfondsen en heeft daarom een brandbrief aan de Europese Centrale Bank (ECB) geschreven. Ons parlement vindt het voorgenomen beleid oneerlijk en neemt daarom deze ongebruikelijke stap. Kamer-voorzitter Khadija Arib heeft, op aandringen van het parlement, een brief gestuurd richting Frankfurt over de zorgen van de Tweede Kamer. Ze wijst er op dat het Nederlandse parlement een motie van CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt heeft aangenomen waarmee het zich verzet tegen de plannen van de ECB. De motie protesteert tegen het plan om banken een hogere rente te geven als ze hun geld stallen bij de ECB. Op die manier worden ze beschermd tegen de huidige negatieve rentes. Maar het stelt de Tweede Kamer dat onze pensioenfondsen en verzekeraars die voorkeursbehandeling niet krijgen en het met lagere rentes moeten doen. Door dat plan worden Europeanen die bijvoorbeeld via hun bankrekening voor hun pensioen sparen, straks bevoordeeld. Terwijl de mensen die hun pensioengeld in een fonds steken, zoals in Nederland gebeurt, dat voordeel niet krijgen. Tussen die verschillende soorten spaarders in Europa mag volgens het Nederlandse parlement geen onderscheid gemaakt worden. Omtzigt vindt daarom dat niemand dit voordeel van de ECB moet krijgen, zodat er een oneerlijke situatie ontstaat. Dan heeft dus iedereen evenveel last van de huidige rentestand, maar hij hamert er tegelijkertijd op dat de ECB de rente niet zo laag moet houden. [de vraag is of de ECB zich iets aantrekt van de noodkreet van de volksvertegenwoordigers. Is Draghi voor dit soort zaken wel ons aanspreekpunt? Onze vertegenwoordiger in Frankfurt is de president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot. In feite legt de ECB geen verantwoording af aan de politiek. Het bestuur van de ECB bepaalt het monetaire beleid en is daarvoor onafhankelijk. Als ze gaan reageren op reacties op haar monetaire beleid dan hebben ze binnenkort 19 parlementen en regeringen, die met wensen gaan komen. De vraag is niet meer wat Draghi ermee gaat doen maar hoe Lagarde daarop gaat reageren. In de vergadering van 12 september is inderdaad besloten dat ‘om te voorkomen dat banken te veel last krijgen van de lage rente een deel van de tegoeden die banken bij de ECB stallen ontheven worden van de negatieve depositorente van 0,5%. Over de positie van de pensioenfondsen zei Draghi in de persconferentie dat er groepen in de samenleving die worden getroffen door de bijwerkingen van het monetaire beleid: het is een ‘noodzakelijk kwaad’. Voor het voorkomen dat spaargeld wordt belast door negatieve rentes heeft de ECB voor de banken compenserende maatregelen aangekondigd, die rode rentetarieven vooralsnog – nog – niet hoeven te worden ingevoerd. Voor de pensioenfondsen had hij geen goed nieuws, de lage renten zijn er nu eenmaal en daar moeten we mee leren omgaan. Uiteindelijk zullen ook de gepensioneerden profiteren van het monetaire beleid. Maar wanneer en hoeveel hebben de ouderen dan al ingeleverd?’ Als de pensioenuitkeringen met 10% gekort gaan worden dan worden gepensioneerden in 2020 gekort met 1% per jaar, maar voor die loodgieters en timmerlui die in 2020 worden gepensioneerd, die krijgen gelijk die 10% voor hun kiezen. Die hebben dus 40 jaar betaald voor een pensioen en leveren bij het begin gelijk al 10% in. Laat het kabinet dat maar eens uitleggen aan deze werknemers hoe dat nu kan. Die mensen voelen dat als diefstal en dat begrijp ik wel. Laatst was ik op een seminar waar iemand over dit onderwerp zei “De omvang van onze pensioenreserves zijn voor een klein land als het onze, veel te groot. We moeten maar gaan accepteren dat de pensioenen minder worden en daarnaar onze leefstijl inrichten.” Ik denk dat we voor de Muntunie een te rijk land zijn, evenals Duitsland, en dat onze rijkdom herverdeeld moet gaan worden over de andere landen. Ik vrees dat dat de komende vijf jaar gaat gebeuren: met direct beleid dan wel indirect]

Er is onder de EU-ministers van Financiën brede steun voor het vereenvoudigen van de bestaande EU-begrotingsregels. Dat zei Eurocommissaris Valdis Dombrovskis gisteren na afloop van een vergadering van de EU-ministers van Financiën in Helsinki over het zogeheten Stabiliteits- en Groeipact. In het pact zijn afspraken gemaakt tussen EU-landen om de euro stabiel te houden. Zo is ooit afgesproken dat het begrotingstekort van een EU-land niet groter mag zijn dan 3% van het bruto binnenlands product (bbp). Dat klinkt simpel, maar doordat er een woud aan regels en uitzonderingen is, leidt het pact tot discussie en onduidelijkheid. De Europese Begrotingscomité (EFB), een adviesorgaan van de Europese Commissie, pleit voor versimpeling van het pact. De ministers spraken in Helsinki over een rapport van de EFB, waar de Deense EFB-voorzitter professor Niels Thygesen een toelichting op gaf. “Er moet in het pact meer de nadruk komen te liggen op het terugdringen van de staatsschuld en minder op het begrotingstekort”, stelde Thygesen. “Overheidsinvesteringen in het klimaat zouden bijvoorbeeld buiten beschouwing kunnen blijven.” In Den Haag zorgen de vereenvoudigingsplannen voor onrust. De VVD wil dat minister Wopke Hoekstra ‘bovenop de kwestie zit’, maar de CDA-bewindsman had zich vanwege de miljoenennota die dinsdag wordt gepresenteerd afgemeld in Helsinki. Aan de Kamer heeft hij geschreven dat Nederland het belangrijk vindt dat de regels “leiden tot houdbare overheidsfinanciën”. Daarbij is het ‘vooral van belang dat ze op een consequente, transparante en voorspelbare manier worden gehandhaafd’.

De staatsschuld van Nederland voldoet inmiddels aan de Europese regels, iets wat tijdens de crisis wel anders was. 2017 was een topjaar voor de Nederlandse schatkist. De staatsschuld daalde met 18 mrd, van 434 mrd naar 416 mrd. [ ik heb al meerdere malen dat dat jaar voor mij een rampjaar was. Dat overschot had niet moeten worden gebruikt om de staatsschuld terug te brengen maar om te investeren in de toekomst. Maar daar hebben van de VVD’er Rutte (en zijn coalitiegenoten) sjoege van] Rutte III is het spaarzaamste kabinet sinds de Tweede Wereldoorlog. Rutte heeft miljarden in kas. Volgens het uitgelekte voorwoord van de Miljoenennota daalt de staatsschuld naar verwachting tot onder de 50% bbp. Een van de landen met een hoge staatsschuld is Italië: 132% bbp. Na twee kwartalen van lichte krimp was er 0,1% groei in het eerste kwartaal 2019.  Europa wil dat landen met een hoge staatsschuld, Griekenland, Italië, Portugal, Cyprus, België, Spanje, Frankrijk, Oostenrijk en Kroatië, dat laten zakken tot 60%. Rome wil echter gaan investeren in duurzame projecten waarmee het land zich beter kan weren tegen aardbevingen, overstromingen en andere natuurrampen. Die investeringen zouden dan buiten schot van de EU-regels blijven. De EU-landen moeten in oktober hun conceptbegrotingen voor volgend jaar in Brussel indienen. Roberto Gualtieri, de Italiaanse minister van Economie en Financiën, wees erop dat de beoogd voorzitter van de Europese Commissie per 1 november, Ursula von der Leyen, heeft aangegeven de maximale flexibiliteit binnen de begrotingsregels te willen gebruiken om de zogenoemde Green Deal mogelijk te maken. Onder leiding van EU-commissaris Frans Timmermans moet de EU in 2050 het eerste klimaatneutrale continent ter wereld worden, is haar ambitie. (bron: RTLZ) Uit andere bronnen kwam naar buiten dat de Franse en Spaanse ministers een voorstel op tafel hebben gelegd dat, op aandringen van de ECB, de Eurolanden meer moeten gaan investeren. Zij stellen zich op het standpunt dat de rijke landen, met handelsoverschotten zoals Duitsland en Nederland, daartoe het voortouw moeten nemen en zich niet moeten beperken tot nationale projecten, maar ook in Europese projecten geld moeten gaan steken.

Politieke reacties: Tweede Kamerleden vinden het helemaal niks dat de Europese Centrale Bank (ECB) de rente nog verder heeft verlaagd en het omstreden opkoopprogramma heeft herstart. Door de lage rentes komen onze pensioenen bijvoorbeeld steeds verder in de problemen. CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt zegt zelfs dat dit beleid ’dramatische gevolgen heeft voor een kapitaalgedekt pensioenstelsel’. CU-Kamerlid Eppo Bruins vindt de stappen van de ECB ’heel zorgelijk’. „Dit maakt het steeds moeilijker om pensioenen betaalbaar te houden.” Volgens de regeringspartij is dit beleid ’ten faveure van de zuidelijke landen’ en ’niet van de sparende noordelijke landen’. „Ik wil zo snel mogelijk de nieuwe ECB-president naar de Tweede Kamer voor uitleg en dat Klaas Knot van DNB zijn gewicht gebruikt om ervoor te zorgen dat dit schadelijke beleid wordt omgedraaid.” Met dit beleid maakt de ECB het alleen maar moeilijker voor zichzelf om terug te keren naar normaal monetair beleid”, oordeelt CDA-Kamerlid Omtzigt die de rentes omhoog wil. „De ECB neemt grote risico’s op haar eigen balans”, wijst Omtzigt naar bijvoorbeeld de opkoop van nog meer Italiaanse staatsobligaties om geld in de economie te pompen en de inflatie zo op peil te houden. SP-Kamerlid Renske Leijten: „Het opkoopbeleid van de ECB was niet doeltreffend volgens het CPB en een paardenmiddel volgens DNB. Toch pompt de ECB weer miljarden in de economie en verlaagt ze de rente nóg meer.” De socialist heeft er geen goed woord voor over: „Een experiment van ongekende proporties en met veel risico voor onze economie. Spaarders draaien op voor wanbeleid banken.”

Ik kreeg al vrij snel vragen van lezers van dit blog over wat er nu precies aan de hand is: De ECB legt aan de politiek van de 19 aangesloten eurolanden geen verantwoording af over haar beleid. Dat is in 1998 zo besloten, onverstandig maar zo wilden onze politici dat toen. De monetaire autoriteiten werden boven ons democratische bestel geplaatst. Het gevolg is dat het monetaire beleid geen rekening hoeft te houden met de sociaal/maatschappelijke gevolgen van hun doen en laten. Daarbij komt dat Prof Dr Klaas Knot, de president van De Nederlandsche Bank, onze belangenbehartiger in Frankfurt is, maar daar heel weinig in de pap te brokkelen heeft. Draghi reageerde donderdagmiddag op de motie van Omtzigt dan ook met ‘een noodzakelijk kwaad’. 9 bestuurders van de ECB waren tegen, maar 16 (voornamelijk van armere landen) bleven achter Draghi staan. Het is de vraag of Lagarde dit beleid doorzet. Maar Draghi heeft zijn beleid zo ingericht dat zijn opvolgers dat de eerstkomende jaren niet kunnen ombuigen. In feite zijn Duitsland en Nederland te rijk voor de ECB. Die frustreren een gemeenschappelijk monetair beleid. De ECB en de EU zijn al jaren bezig de rijke landen te ontrijken door hun rijkdom te herverdelen zodat alle eurolanden een gelijke rijkdom/armoede hebben. Onze pensioenen zijn veel te riant, in relatie tot dat in andere eurolanden, en onze pensioenreserves zijn te omvangrijk voor een klein land als het onze. Dat verstoort het ECB monetaire beleid. Daarom zei Draghi vanmiddag op de persconferentie ook dat er groepen in de eurolanden getroffen worden door de bijwerkingen van de grote liquiditeiten en de stijgende negatieve rentes. Op korte termijn zal de pensioenopbouw van de deelnemers neerwaarts worden aangepast (kapitaalvernietiging) en de pensioenen worden gekort (er wordt nu al gesproken van 8 tot 10%) maar uiteindelijk zullen ook voor gepensioneerden weer betere tijden aanbreken (als zijn beleid ooit succesvol wordt), beloofde Draghi. Het is nog maar de vraag wanneer dat gaat gebeuren. Vandaag werd er op de kapitaalmarkt 30 jarig Nederlands papier (leningen) verhandeld met een negatieve rente van 0,064%. Dat betekent dat de geldgever 30 jaar lang aan een partij die €100 miljoen leent ieder jaar €640.000 toe betaald. En dat die negatieve rente gaat nog verder stijgen.

Draghi spreekt voor de laatste keer als president van de ECB

De Europese centrale bank (ECB) heeft de depositorente met 10 basispunten verlaagd van -0,4% naar -0,5%. Daarnaast gaat de ECB het opkoopprogramma vanaf begin november weer opstarten met de maandelijkse aankoop van €20 mrd aan obligaties zo lang als nodig is. Met de combinatie van nieuwe stimuleringsmaatregelen wil de ECB een steun in de rug geven aan de wegzakkende inflatie en de stagnerende economie in de eurozone die kampt met flinke tegenwind van de onder meer handelsspanningen en de onrust door de Brexit. Daarnaast geeft de ECB aan dat de belangrijkste rentetarieven in ieder geval laag zullen blijven tot de inflatie weer richting de 2% gaat. Banken kunnen voor de beleidsrente van 0% bij de ECB geld lenen. De rente voor de kortlopende leningen blijft stabiel op 0,25%. Verder wordt een financieringsprogramma waarin banken tegen gunstige tarieven kunnen lenen aangepast. Om te voorkomen dat banken te veel last krijgen van de lage rente wordt een deel van de tegoeden die banken bij de ECB stallen ontheven van de negatieve depositorente. Centralebankpresident Mario Draghi zei in zijn toelichting dat de ECB de groeiverwachting voor de eurozone heeft verlaagd. Voor dit jaar wordt een groei van 1,1% verwacht in plaats van de eerder gemelde 1,2%. Voor volgend jaar wordt de groeiver-wachting verlaagd van 1,4% naar 1,2%. Ook de inflatieverwachtingen worden aangepast. Na een piek van ruim 2% in 2018 is de inflatie dit jaar in een dalende trend beland. In juli kwam de inflatie uit op 1%. De ECB heeft als streven een inflatie van iets onder 2% verlaagd. De ECB voelt zich genoodzaakt om opnieuw maatregelen te nemen, omdat de inflatie (de stijging van consumentenprijzen) in de eurozone afneemt. Draghi benadrukte opnieuw, zoals hij al jarenlang doet, dat overheden moeten instappen om de Europese economie te ondersteunen. Dan gaat het bijvoorbeeld om het doorvoeren van hervor-mingen, maar met de lage renteniveaus gaan er ook steeds meer stemmen op voor meer overheidsinvesteringen in onder meer Duitsland en Nederland. Het beleid van de ECB heeft de laatste jaren deels bijgedragen aan de daling van de spaar- en hypotheekrentes. Naar verwachting zal de druk op banken om nog lagere spaarrentes aan te bieden verder toenemen. Verder vertraagt de economische groei in de eurozone met name doordat het minder goed gaat in de industriesector. Statistiekbureau Eurostat maakt bekend dat de industriële productie ook in juli is gedaald. Op jaarbasis lag de industriële productie 2% lager. Naar verwachting belandt de Duitse economie zelfs in een recessie door de malaise in de industrie. (bronnen : DFT en nu.nl)

Onlangs hield persbureau Reuters nog een peiling onder economen: 90% ging ervan uit dat ECB de geldpers weer aan zou zetten en 80% gaat ervan uit dat ineffectief zal zijn. Rentestrateeg Richard Abma (OHV Vermogensbeheer) spreekt in een eerste reactie van ’een mooi pakket’ van stimuleringsmaatregelen. „Per saldo mogen beleggers tevreden zijn. Het opkoopprogramma van €20 miljard per maand is weliswaar lager dan de €30 miljard waarop gemiddeld was gerekend, maar het programma heeft een open einde.” Het maandelijkse opkoopprogramma van €20 miljard is ook lager dan de €40 miljard waarop analisten van de Rabobank hadden gerekend. „Maar het ontbreken van een einddatum zorgt ervoor dat de ECB toch met een grotere verruiming is gekomen dan de markt had verwacht”, benadrukt analist Bas van Geffen (Rabobank). Economen van ING spreken op hun beurt van een ’big bang door de ECB. Volgens ING-econoom Carsten Brzeski is dit het definitieve „whatever it takes”-moment voor scheidend ECB-president Draghi. Daarmee refereert hij aan de inmiddels beroemde toespraak van de centrale bankier in 2012, op het hoogtepunt van de Europese schuldencrisis. Draghi verklaarde toen er alles aan te zullen doen om de euro overeind te houden, „whatever it takes”. Het moet nu nog blijken of deze stappen voldoende zijn om de economische groei en inflatie aan te jagen, schrijft Brzeski. Ook Trump reageerde op Twitter: European Central Bank, acting quickly, Cuts Rates 10 Basis Points. They are trying, and succeeding, in depreciating the Euro against the VERY strong Dollar, hurting U.S. exports…. And the Fed sits, and sits, and sits. They get paid to borrow money, while we are paying interest! (bron: DFT) Door dit monetaire beleid worden financieel zwakkere bedrijven kunstmatig in stand gehouden. Ook krijgen de banken in noordelijke landen het zwaarder, terwijl die in het zuiden ontlast worden. Volgens Bundesbank-president Jens Weidmann en president van De Nederlandsche Bank Klaas Knot is de economie wel aan het verslechteren, met Italië en Duitsland die op het randje van een recessie balanceren, maar er is nog geen risico op deflatie alhoewel de inflatie opnieuw daalt. ING-econoom Brzeski, die de ECB-president ’een superheld op z’n retour’ noemt, ziet dat Draghi’s draagvlak afbrokkelt. De bodem van de ECB’s gereedschapskist is in zicht. De rente is al sinds 2014 negatief en sterke eurolanden krijgen geld toe als ze willen lenen. Economen twijfelen of het nóg goedkoper maken van geld de eurozone veel gaat helpen. Brzeski: „Tot nu toe heerste altijd het idee dat Draghi zo’n krachtige figuur was, dat hij zijn zin wel kon doorzetten. Maar de glans is eraf. In tegenstelling tot wat president Mario Draghi van de Europese Centrale Bank (ECB) zei, was er juist veel weerstand tegen het hervatten van het opkoopprogramma. Verschillende landen zagen die stap niet zitten. Onder meer Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB), Jens Weidmann van de Duitse Bundesbank en François Villeroy de Galhau van de Banque de France verzetten zich tegen de maatregel, schrijft persbureau Bloomberg op basis van ingewijden. Behalve Nederland, Duitsland en Frankrijk zagen ook Oostenrijk en Estland weinig in het hervatten van de stimuleringsmaatregelen. Verder waren directieleden Sabine Lautenschläger en Benoît Cœuré geen voorstanders van het plan. Maar er zitten 24 bestuursleden aan tafel en slechts 8 zijn ertegen, dan stonden er dus 16 (waarschijnlijk de armere landen) achter Draghi. Er is ook naar buiten gekomen dat hier en daar de doelstelling van een inflatie van net onder de 2% ter discussie staat. Er is een groep die stelt dat een inflatie van 1% realistischer is en anderen opteren voor 4%, mogelijk omdat dan de rente weer zou moeten gaan stijgen, ervan uitgaande dat bij een koopkrachtdaling van 4% een hoger rendement gaan eisen. De praktijk van vandaag is een inflatie van 1% in de eurozone. Tijdens Draghi’s acht jaar aan het roer van de ECB is er zelden zoveel weerstand tegen een beleidsbeslissing geweest. De Italiaan draagt eind volgende maand het stokje over aan Christine Lagarde. (bron: DFT)

De Nederlandsche Bank is tegen de maatregelen die de Europese Centrale Bank aankondigde om de economie in de eurozone te stimuleren. Dat stelt DNB-president Klaas Knot in een speciaal opgestelde verklaring. Het is niet de eerste keer dat Knot zich kritisch uitlaat over het beleid, maar het is wel heel uitzonderlijk dat de president van DNB zich een dag na een ECB-besluit tegen maatregelen uitspreekt. Dat zijn crisis-achtige maatregelen en Knot wijst erop dat het helemaal niet zo slecht gaat met de economie in de eurolanden. Die draait goed, en de lonen stijgen. Burgers, bedrijven en de overheid kunnen makkelijk en goedkoop aan geld komen, dus er staat ze weinig in de weg om te consumeren en te investeren. Dit brede pakket aan maatregelen, en met name het opnieuw opstarten van het aankoopprogramma van obligaties staat in geen verhouding tot de huidige economische omstandigheden”, zegt Knot. Ondertussen zijn er wel al negatieve gevolgen voelbaar van het al ruime rentebeleid van de ECB, blijkt uit de opsomming van Knot. Zo leveren relatief veilige investeringen minder op door de lage rente en gaan investeerders steeds meer op zoek naar meer risicovolle investeringen die meer opleveren. Op de huizenmarkt worden risico’s juist overmatig opgezocht. Al met al zijn er gegronde redenen om de effectiviteit van de nieuwe maatregelen van de ECB in twijfel te trekken, denkt Knot. “Er is geen sprake van een deflatierisico, noch zijn er aanwijzingen voor een eurogebied-brede recessie”, aldus de DNB-president. “Het enige wat op dit moment waarneembaar is, is dat de inflatievooruitzichten achterblijven bij het ECB-streven. Dat is zorgwekkend, maar betekent niet dat het opnieuw opstarten van een zwaar middel, zoals het aankoopprogramma, het geëigende instrument is.” Knot is niet de enige president van een centrale bank die er zo over denkt binnen de Eurolanden. Afgelopen weken hebben al verschillende centrale bankpresidenten, zoals die van Duitsland en Frankrijk, zich ook kritisch uitgelaten over de koers van ECB-president Mario Draghi. Opvallend genoeg deed Draghi het gisteren tijdens de persconferentie waarin hij de maatregelen presenteerde voorkomen alsof er nauwelijks tegenstand was. “Uiteindelijk was de consensus zo breed dat het niet nodig was om er over te stemmen. Er was geen reden om te stemmen. Er was zo’n duidelijke meerderheid.” [ik deel de conclusie van Knot over het opnieuw aanzetten van de geldpersen, waardoor de rente weer verder zal dalen, maar niet zijn argumentatie. Dat ‘het helemaal niet zo slecht gaat met de economie in de eurolanden’ is niet het actuele beeld in de eurozone. De Duitse economische gaat richting een recessie en de economische groei in de eurozone is gedaald naar 0,2% in het 2e kwartaal. Nederland scoorde met 0,5% dan nog relatief goed (de beste van de slechtsten), maar de verwachtingen daarover van ABN Amro voor de laatste twee kwartalen is dat wij dat peil niet kunnen vasthouden. Leven we nog in economische hoogtijdagen. Die aanname bestrijd ik want er wordt geen enkel voorbehoud gemaakt voor tegenslag vanuit het buitenland. Vanuit Duitsland bijvoorbeeld, waar de economie al met meer tegenslag wordt geconfronteerd, de onzekerheid dat we toch nog een harde Brexit krijgen, dat China en de VS er vooralsnog niet in slagen hun handelsoorlog te beëindigen, dat Trump in de komende 12 maanden de export van de EU naar de VS gaat belasten met importheffingen, dat er een valutaoorlog uitbreekt waardoor de waarden van valuta kunnen gaan muteren en dan nog dat de geo-politieke spanningen in het Midden Oosten gaan escaleren. En dan op binnenlands gebied: wat te denken van de financieel/economische gevolgen van het Stikstofarrest, waardoor op dit moment >18.000 projecten worden getroffen en die verder kunnen oplopen als projecten met een vergunning in een natuurgebied, waarvan de uitvoering nog niet is begonnen, toch een nieuwe vergunning moeten gaan aanvragen die voldoet aan het Stikstofarrest. Op 20 december aanstaande doet de Hoge Raad, in laatste instantie, uitspraak over de nale-ving van de Europese stikstofregels. Dat al dat onheil onze richting uitkomt neem ik niet aan, maar dat het overdrijft Is voor mij ook geen reële optie. Ik ben tegen het monetaire beleid omdat ik de aannames niet deel dat een nog grotere geldberg en nog lagere rente-tarieven/ hogere negatieve renten de financieel/economische problemen, uiteindelijk ooit, zullen oplossen, zoals Draghi suggereert. Ik verwacht eerder dat het beleid het vertrouwen in de munt zal aantasten. Aan de ene kant zien we dat de koersen op de effectenbeurzen nog verder worden opgeblazen en de vastgoedprijzen nog verder zullen stijgen, aan de andere kant betalen de spaarders, met hun renteloos spaargeld, de werknemers, met vernietiging van een deel van de opgebouwde pensioenreserves en miljoenen gepensioneerden, die gekort gaan worden op hun pensioenuitkering, de prijs daarvoor. Wat op de politieke agenda moet komen is de vraag of Nederland (en Duitsland) nog wel in de Monetaire Unie van de EU moeten blijven. Wij zijn te rijk om daar nog langer in te blijven als wij onze rijkdom willen beschermen] (bron: NOS) Ik vrees dat het ruim geld beleid uiteindelijk gaat leiden tot een deflatoire ontwikkeling dan wel, wat veel erger zou zijn, tot een mega inflatie.

Ursula von der Leyen, de nieuwe voorzitter van de EC

Ursula von der Leyen, de opvolger van Jean-Claude Juncker, heeft grote ambities met de Europese Unie. Een enthousiaste aanpak in ieder geval, maar ze moet wel met beide benen op de grond blijven staan. Lezers van dit blog weten dat ik weinig verwachtingen heb van ‘domme fransje’, die eerder heeft laten zien dat hij niet in staat is de Europese culturen te verbinden, integendeel hij heeft ze verdeeld. Wat moet Europa van hem verwachten als één van de vice-voorzitters, belast met het Europese Klimaatbeleid. Daarbij heeft hij als eerste assistent zijn partijgenoot Diederik Samsom gevraagd. Had ik nooit gedaan, ik had een krachtige, niet Nederlandse, persoonlijkheid gevraagd met een grote internationale deskundigheid op het terrein van milieu en klimaat. Samsom was één van de vijf voorzitters van de klimaattafels die met voorstellen kwam die al snel bleken niet uitvoerbaar te zijn. Hier had von der Leyen in moeten grijpen. Dat ze erin geslaagd is om 13 kandidaat vrouwelijke eurocommissarissen in de Europese Commissie te krijgen, zegt alles over kwantiteit en nog niets over kwaliteit. Ze ziet voor haar nieuwe EC een gansrol in het verschiet op het wereldtoneel. Het klinkt mij ambitieus in de oren. Het is haar doelstelling het klimaat te verbeteren, multilaterale relaties onderhouden, het beschermen en uitbreiden van de verzorgingsstaat en tegenwicht bieden aan de macht en invloed van Amerikaanse techreuzen. Dat laatste is misschien wel de grootste uitdaging. En dan de bewapening van de EU tegen de onverwachte aanvallen op onze economie vanuit het Witte Huis en de constante bedreigingen van de Amerikaanse president. De uitdagingen zijn enorm en alles hangt af over hoe de Europese Raad daarop inspeelt.

Nadenken over de gevolgen van globalisering

Lambert Pasterkamp, werkzaam bij het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie een opiniërend artikel over de voortgaande globalisering en hoe we daar mee moeten omgaan. https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/738/pages/22 Ik herken daarin denkbeelden die ik al een aantal jaren ventileer en die ik deel. <citaat> In de vorige week gehouden HJ Schoo-lezing hield minister Wopke Hoekstra een pleidooi voor het versterken van de positie van de middenklasse. Ook riep hij op tot wederkerigheid in de samenleving. Hoekstra heeft een punt. De samenleving staat door globalisering voor grote uitdagingen. Die vragen om moedige antwoorden. Maar als we niet nadenken over wat we van waarde vinden, vervallen die antwoorden al snel tot zelfzuchtig conservatisme. Mede door globalisering verwordt het leven van veel burgers tot een race, een continu gevecht tegen verlies van inkomen, zekerheid, toekomstperspectief en identiteit. Hoekstra borduurt hier op voort en noemt daarbij onvrede over integratie van nieuwkomers en onduidelijkheid rond onze culturele identiteit. Wat deze punten gemeen hebben volgens Hoekstra, is dat ze de Nederlandse samenleving uit het lood dreigen te slaan. De balans tussen rechten en plichten, tussen individu en gemeenschap, is zoek. Hij pleit voor een nieuw maatschappelijk evenwicht. Onvrede en onzekerheid zijn inderdaad manifest in onze samenleving. Het is dan ook beslist niet onredelijk wat Hoekstra zegt. Het is goed om het met elkaar te hebben over hoeveel migratie we aankunnen, hoe we financiële onzekerheid tegengaan en hoe het staat met integratie. Daarbij moet echter wel de vraag aan de orde komen: ten dienste waarvan? De houden-wat-we-hebben houding van Hoekstra is onvoldoende. Want wat is het dan precies dat we willen behouden? Wat willen we beschermen als we een stop op migratie zetten? Wat koesteren we als het gaat om het tegengaan van flexwerk? ……… Onze cultuur, ons Nederland of onze identiteit zijn uiteindelijk ondergeschikt aan het wel en wee van mensen en hun onderlinge verhou-dingen. Daarover moet het ook gaan in discussies over flexwerk, migratie, zorgkosten of omgangsvormen. Dat geeft een veel bredere blik dan houden-wat-we-hebben. Voorbij het eigen land, de eigen identiteit of de eigen welvaart maakt globalisering ons steeds duidelijker dat we mensen zijn te midden van vele anderen. Globalisering gaat daarom ook over waarden. Sterker nog, globalisering ís van waarde. Als dat perspectief ontbreekt is ‘het land van morgen’ niet veel meer dan een lege doos. En in een lege doos kun je niet wonen. </citaat> Een hek om Nederland zetten, maakt het land niet meteen opnieuw groot. Trump probeert dat wel, maar dat loopt uiteindelijk uit op een groot fiasco. Wat ik wil onderstrepen is zijn uitspraak dat ‘een gematigd klimaatbeleid het draagvlak in de samenleving kan vergroten’. Daar lees ik ook dat een niet-gematigd klimaatbeleid kan leiden tot een ontwrichting van onze samenleving. Ik verkondig al geruime tijd dat de kabinetten Rutte een groot gebrek aan visie hebben en zich vooral bezighouden met het beschermen van het huidige vermogen en opgebouwde rechten. Dat moeten we loslaten omdat we daarmee in de toekomst de strijd verliezen. Wij moeten vooral naar de toekomst kijken, er moeten architecten aan het werk gezet worden in Europa en dus ook in Nederland die de samenleving voor de komende generaties gaan bouwen, die blauwdrukken gaan maken waarmee onze politici aan de slag kunnen. Wij zitten nog steeds opgescheept met een kabinet van ‘onderhoudsmonteurs’.

De Nederlandse economie valt terug in het tweede halfjaar

Het Economisch Bureau van de ABN Amro verwacht dat onze economie in de laatste twee kwartalen het peil van het eerste halfjaar niet zal kunnen handhaven, omdat de export, investeringen en consumptie minder sterk zullen stijgen. De uitvoer wordt afgeremd door de stagnerende wereldhandel, terwijl de stijging van de lonen achterblijft bij die van vorig jaar. Ook zal het consumentenvertrouwen flink afnemen. Op Prinsjesdag horen we de prognoses van de rekenmeesters van de overheid. Voor het zevende jaar op rij verwacht het kabinet economische groei. Iedereen gaat er volgend jaar op vooruit. Dat staat in de Macro Economische Verkenningen, de belangrijkste cijfers in de Miljoenennota. Werkenden profiteren het meest.

De uitgelekte Prinsjesdagstukken zijn in handen van de Telegraaf en RTL Nieuws.  Nog geen half uur na de uitreiking van de geheime inhoud op usb-sticks aan de fracties van de Tweede Kamer lagen de teksten al op straat. De percentages van economische groei vlakken wel af, citeert RTL minister Hoekstra van Financiën uit het voorwoord van de Miljoenennota. “Met 1,8% dit jaar en 1,5% in 2020 zijn deze percentages normaal voor ons land.” “Met deze begroting maken we €3 mrd extra vrij om de lasten van huishoudens, en met name werkenden, te verlichten en beogen we een betere balans tussen werknemers en zelfstandigen. Ook trekken we extra geld uit voor meer betaalbare woningen, jeugdzorg, defensie en het versneld afbouwen van de gaswinning”, zegt Hoekstra. De koop-krachtvoorspellingen zijn afgelopen jaren niet altijd uitgekomen. Dat komt onder meer doordat economische ontwikkelingen in binnen- en buitenland slechts beperkt te voorspellen zijn. Rutte is het brein achter het pragmatische beleid dat sinds najaar 2010 is gevoerd. Op zich hoeft dat niet slecht te zijn, mits we dan wel met beide benen op de grond blijven staan en wij geen eigen invulling geven aan wetgeving, als ons dat niet uitkomt. En dat gebeurt nu juist wel. Wij doen als land ambitieuze plannen om een doel te bereiken, maar in de praktijk blijkt dan later dat wij niet voorop lopen maar ons in de achterhoede bevinden omdat wij niet hebben waargemaakt wat we op papier hadden vastgelegd. Het meest actuele onderwerp ‘de Europese stikstofregels’ hebben wij getracht te kunnen omzeilen met PAS. We geven een voorstelling van voornemens die in de praktijk niet worden waargemaakt. Daardoor scoren we een hogere economische groei dan de landen die die stikstofregels wel uitvoeren, maar op enig moment, zoals nu, krijgen we de rekening gepresenteerd. Op Prinsjesdag krijgen we te horen dat de economische groei in dit jaar 1,5% zal zijn, maar in het tweede kwartaal was die maar 0,5%. Hoe geloofwaardig ben je dan nog voor het volk? Op zijn wekelijke persconferentie veinsde premier Rutte verbazing over het uitlekken van de stukken: “Nee toch?!” Hij wilde niet vooruitlopen op Prinsjesdag maar ging toch in op vragen over de koopkracht van ouderen. Rutte geeft toe dat die achterblijft bij de koopkracht van werkenden, maar dat doet het al jaren en wat heeft het kabinet daaraan gedaan? Niks! “Maar we moeten oppassen dat we niet met belastinggeld gaan compenseren dat bepaalde pensioenfondsen hun uitkeringen niet kunnen laten stijgen.” Rutte wijst er op dat het overheidsdeel van de oudedagsvoorziening, de AOW, wel mee stijgt met de prijsstijgingen. [dit is een premier onwaardige uitspraak. Natuurlijk zijn de sociaal/maatschappelijke gevolgen van het monetaire beleid ook een politieke zaak als dat gevolgen heeft voor de koopkracht van bepaalde groepen in de samenleving] Er lekte al eerder nieuws uit over de Prinsjesdag-plannen. Zo wordt de zelfstandigenaftrek verlaagd, en krijgen grote internationale bedrijven als Shell en Philips te maken met strengere belastingregels. Ook gaan er miljarden naar de woningmarkt voor nieuwbouwprojecten. De middeninkomens gaan er 2% op vooruit. In aanloop naar Prinsjesdag spreken Martin Visser en Herman Stam bij DFT met Henk Nijboer, de financiële man van de PvdA-fractie in de Tweede Kamer. “Onze kritiek op dit kabinet is steeds geweest dat het kiest voor grote ondernemingen door aan hen miljarden lastenverlichting te geven. Het lijkt alsof het kabinet iets bijbuigt, maar het zijn vooral begrotingstrucs.” [ik wil hier een waarschuwing geven over de Miljoenennota 2020 die komende dinsdag wordt gepresenteerd. Uit datgene wat tot dusverre al naar buiten is gekomen schetst het kabinet een beeld dat we nog leven in een periode van economische hoogtijdagen. Die aanname bestrijd ik want er wordt geen enkel voorbehoud gemaakt voor tegenslag vanuit het buitenland. Vanuit Duitsland bijvoorbeeld, waar de economie al met meer tegenslag wordt geconfronteerd, de onzekerheid dat we toch nog een harde Brexit krijgen, dat China en de VS er vooralsnog niet in slagen hun handelsoorlog te beëindigen, dat Trump in de komende 12 maanden de export van de EU naar de VS gaat belasten met importheffingen, dat er een valutaoorlog uitbreekt waardoor de waarden van valuta kunnen gaan muteren en dan nog dat de geopolitieke spanningen in het Midden Oosten gaan escaleren. Dat al dat onheil onze richting uitkomt neem ik niet aan, maar dat alle mogelijke onheil overdrijft Is voor mij ook geen reële optie. De economische groei in de eurozone bedroeg in het 2e kwartaal 0,2% en in Nederland 0,5%, maar als de situatie bij onze oosterburen verslechtert moeten we rekening houden dat de eurozone in een recessie terecht komt. Dat minister Hoekstra een groei van 1,5% prognosticeert is voor mij geen realistische aanname. Meer realiteitszin zou op zijn plaats zijn om het volk geen illusies voor te spiegelen]

Trump wil naar een negatieve rente van de FED

De Amerikaanse president Donald Trump wil dat de Federal Reserve de Amerikaanse rente drastisch verlaagt. Die moet volgens Trump „naar nul, of lager.” Als dat doel bereikt is moeten de Verenigde Staten de staatsschuld herfinancieren. „De kosten van de rentebetalingen zouden dan een stuk lager kunnen, terwijl we de leningen gelijk langer vast kunnen zetten” twitterde hij. Trump heeft al langer kritiek op het beleid van de Amerikaanse centrale bank en Fed-voorzitter Jerome Powell. De president wil dat de centrale bank de Amerikaanse economie stimuleert. „We hebben een geweldige munteenheid en veel macht”, schreef hij. Volgens hem zouden de VS „altijd de laagste rente moeten betalen.” Trump wijt de hoge Amerikaanse rente, die sinds een renteverlaging eind juli op een bandbreedte van 2% tot 2,25% staat, aan het beleid van Powell en de Fed. Hij noemt de mogelijkheid om de rente naar nul te brengen „een kans die je maar één keer in je leven krijgt.” Die kans lopen de VS mis door „idioten”, meent Trump.

De Amerikaanse president Trump stelt de hogere importheffingen op producten uit China met 2 weken uit. Per 1 oktober zouden de tarieven worden verhoogd, dat gebeurt nu per 15 oktober. Op Twitter stelt Trump dat het uitstel gebeurt op verzoek van de vicepremier van China en vanwege de 70e verjaardag van de Volksrepubliek China. Het gaat om een tariefverhoging op goederen ter waarde van $250 mrd. Tarieven gaan van 25% naar 30%. Denkt Trump nu echt dat de Chinezen verguld zijn van zo’n flutcadeau, zonder enige waarde? Afgevaardigden van beide landen komen deze maand bijeen om gesprekken tussen de Amerikaanse en Chinese minister voor te bereiden die begin oktober volgen. [ik geloof helemaal niet dat de Chinezen gevraagd zouden om hen, ter gelegenheid van het 70-jarig bestaan van de Volkrepubliek, hen een kadootje te geven. Ik denk dat het de onderhandelingstaktiek van Trump is om de Chinezen milder te stemmen in de komende onderhandelingen om een handelsdeal te bereiken. Ik denk dat het niet meer is dan een reactie op het aanbod van de Chinezen om meer Amerikaanse landbouw producten te gaan importeren. Het aanbod van Trump stelt niks voor: 14 dagen uitstel. Wat wil hij daarmee bereiken?]

Goud noteert onder de $1500 per troy ounce

Dit weekend las ik op DFT dat de goudprijs nog verder omhoog kan. Grote beleggings-fondsen verwachten een grotere vraag en slaan goud in. Ze dekken zich in met extra inkoopcontracten van het edelmetaal op de termijnmarkt. ,,Zo sterk als nu is de vraag in de laatste jaren niet meer geweest”, zegt Nitesh Shah, goudexpert bij de Britse vermogens-beheerder Wisdom Tree. Beleggers gokken doorgaans standaard op zowel een prijsstijging als een daling en kopen daarvoor futurecontracten in, voor aflevering over enkele maanden. Voor goud pakken die twee soorten gokjes, bij elkaar opgeteld, netto momenteel zeer gunstig uit ten faveure van de koopcontracten, ziet Shah. In augustus is het hoogste punt ooit in deze speculatieve goudposities bereikt, zegt hij in Londen. ,,En dat is geen momentopname, de vraag is al vijf weken op rij zeer sterk.” Zijn inschatting van de goudprijs is dat die, in een basscenario zonder excessen, rond $1550 per troy ounce (31,1 gram) uitkomt. Goud koerste zaterdag op een prijs van $1495,70. ,,Als de crisissituatie rond Brexit en vooral de handelsoorlog tussen de VS en China lang doorzet, dan is het waarschijnlijk dat die prijs naar $1820 gaat.” Wisdom Tree staat niet alleen. De Amerikaanse zakenbank Citigroup verhoogde deze week zijn koersdoel, binnen twee jaar, naar $2000 per 31.1034768 gram. Dat zou een absoluut record worden. Acht jaar geleden kwam goud op $1900 te midden van de kredietcrisis. Citigroup ziet een aantal redenen voor de forse stijging van goud, dat doorgaans als vluchtheuvel voor beleggers wordt gezien. Allereerst zal de Amerikaanse economie haar groeitempo verliezen. Tegelijkertijd verlaagt de Federal Reserve als stelsel van centrale banken de beleidsrente, wat de verdienkansen voor beleggers drastisch vermindert nu veel rentes van staatsobligaties negatief staan. Daarnaast zal er onzekerheid ontstaan over wie de presidentsverkiezingen gaat winnen. Een andere bron van onzekerheid is China. Citi constateert dat grote valutabezitters zoals China, dat $ 3100 miljard aan reserves bezit, hun portefeuilles willen diversifiëren om de blootstelling aan de Amerikaanse dollar te beperken. De centrale bank van China heeft de afgelopen negen maanden voor nog eens $4,8 miljard aan goud gekocht. Centrale banken kopen dit jaar ondertussen al meer goud op dan in alle negen voorgaande jaren, meldt brancheorganisatie World Gold Council. De goudprijs steeg dit jaar al met 17%. Het edelmetaal koerst daarmee op het hoogste niveau sinds 2010. Zaken-bank JPMorgan zorgt momenteel voor een schok in de valutahandel. De Wall Street-bank meldde deze week dat hij voorziet dat de Amerikaanse dollar zijn dominante positie verliest. De waarde zal ,,op middellange termijn” dalen. Daarom doen beleggers er goed aan in hun portefeuille meer andere valuta op te gaan nemen, evenals edelmetalen, aldus JPMorgans analist Craig Cohen in een notitie van deze zomer. Daarin zien goudkenners direct een aanwijzing om dit edelmetaal, dat bij grote schokken zoals het verlies van de dominante dollar-status stabiliteit biedt, in te slaan.

Sociaal en Cultureel Planbureau: Tien jaar stilstand in Nederland

Tien jaar na de grootste economische crisis sinds de jaren 30 van de vorige eeuw zijn de meeste mensen er weer bovenop gekrabbeld. Zij zijn tevreden over hun leven. Maar dat geldt niet voor een groep van zo’n 400.000 mensen, constateert het SCP. Het lukt deze groep niet om aan te haken. Omdat het motto van het regeerakkoord is ‘iedereen in Nederland moet merken dat het beter gaat’, heeft het SCP onderzocht of dat ook zo is. Daarvoor is naar verschillende thema’s gekeken, waar iedere Nederlander mee te maken heeft. De overheid deed een aantal belangrijke stelselwijzigingen, onder andere in de sociale zekerheid. In plaats van inkomensbescherming werd ingezet op reïntegratie. Gemeenten moesten een tegenprestatie vragen van mensen met een bijstandsuitkering. Ook de decentralisaties in de zorg, de werkparticipatie en de jeugdhulp troffen veel mensen. Sinds 2019 wordt er breder in de bevolking onzekerheid gevoeld over de financiële toekomst. Vermoed wordt dat dat te maken heeft met de Brexit en de wereldeconomie. Maar het kan ook komen door stijgende kosten (klimaatbeleid en de recente btw-verhoging) en onzekerheid over lonen en pensioenen. De afgelopen tien jaar is Nederland verder vergrijsd. Het aantal 65-plussers in verhouding tot de bevolking van 15 tot 64 jaar is gestegen van 22% naar 29%. Steeds meer ouderen blijven thuis wonen. Het aandeel 75-plussers dat niet thuis maar in een instelling woont, is gedaald van 10,1% naar 7,8%. [dit is wel kabinetsbeleid] Het aantal jongeren dat langer thuis blijft wonen, is gestegen naar 7,6% in 2018. De autochtone Nederlandse bevolking is begonnen aan een bescheiden krimp. De bevolking groeit nog wel, door een geboorte- en migratieoverschot bij migranten. De afname van het aandeel laagopgeleiden lijkt bij Marokkaanse en Turkse Nederlanders te stagneren, maar het aantal hoogopgeleiden in deze groepen neemt wel toe. Dat gaat ten koste van het aantal middelbaar opgeleiden. Na de crisis steeg het aantal zzp’ers sterk, maar dat is inmiddels weer afgevlakt. Het aantal mensen met een flexibel contract stijgt. Volgens het SCP moet de toekomstige werknemer beschikken over sociale en empathische vaardigheden. Vrij eenvoudig routineus werk gaat wegvallen door onder meer robotisering. Maar niet iedereen zal die zelfredzaamheid kunnen opbrengen, waarschuwt het SCP. Dat kan leiden tot een groeiende groep burgers die niet mee kan komen, met als gevolg hogere werkloosheid en lagere lonen bij deze groep. Het beeld van de zorg is veel minder gunstig dan in de vorige editie van De sociale staat van Nederland. Toen werd er gerept over de gezondheidswinst die er in de periode tussen 1990 en 2015 was geboekt. De levensverwachting was gestegen in die periode. Meer mensen werden gezonder oud. Maar daaraan is nu, in ieder geval tijdelijk, een einde gekomen. De groei van de levensverwachting is vertraagd; er was tussen 2014 en 2015 zelfs een daling van de levensverwachting. Dat is ook in veel andere Europese landen het geval. In Nederland ligt dat waarschijnlijk aan de griep. In het Verenigd Koninkrijk hangt het samen met bezuinigingen op gezondheidszorg en welzijn.

De koopkracht is vorig jaar met 0,3% gestegen. Dat is de geringste groei sinds het eind van de economische crisis in 2013. Volgens het CBS bleef de koopkrachtstijging beperkt doordat de cao-lonen maar weinig stegen. Die 0,3% is de doorsneestijging van de koop-kracht. De werkende klasse ging er wel fors op vooruit;1,8%. Een koopkrachtstijging van 0,3% betekent dat een modaal huishouden €105 meer te besteden had in 2018, als gevolg van een kleine verhoging van de CAO-lonen. Gepensioneerden leverden 0,5% in. Veel pensioenfondsen konden door te lage dekkingsgraden de pensioenen niet aan de prijsstijgingen aanpassen. “We rekenen erop dat het kabinet ziet dat dit niet kan”, zegt Manon van der Kaa, directeur van seniorenbond KBO-PCOB. Het gaat volgens haar niet alleen om slechte cijfers van het afgelopen jaar. “Al tien jaar daalt de koopkracht van ouderen. Sommige groepen zijn in die tijd 12% achteruitgegaan. Dat scheelt soms wel honderden euro’s per maand. Er moet nu echt wat gebeuren.” De koopkrachtstijging van 0,3% betekent dat een doorsnee huishouden met een netto inkomen van 34.000 euro in een jaar 105 euro meer te besteden had. Bij bijna de helft van de bevolking daalde de koopkracht juist en bij 20% daalde hij zelfs met 6,7% of meer. “Zulke uitschieters zijn er vooral doordat mensen van inkomenspositie wisselen”, zegt Van Mulligen. “Ze gaan met pensioen, gaan minder uren werken of verliezen hun baan.” Bij deze cijfers past een kanttekening. Het CBS heeft de zogenoemde dynamische koopkracht berekend. Een ander instituut, het Centraal Planbureau (CPB), berekent ook koopkrachtcijfers, maar daarbij gaat het om de statische koopkracht. Het CPB voorspelt en berekent alleen de koop-krachtverandering van huishoudens door de invloeden van buiten. Dat zijn de ontwik-keling van de cao-lonen, de inflatie en het overheidsbeleid. Het CPB gaat er daarbij van uit dat de persoonlijke situatie van mensen ongewijzigd blijft. Het CBS berekent ook wat er daadwerkelijk gebeurt met de koopkracht door veranderingen in de persoonlijke situatie van mensen mee te nemen. Ze krijgen bijvoorbeeld een nieuwe baan met een hoger loon, gaan samenwonen of juist scheiden of gaan met pensioen. Dit heet de dynamische koopkracht. De koopkrachtcijfers van het CPB en het CBS kunnen dus wat van elkaar verschillen. En voor 2018 is dat ook zo. Want het CBS komt dus op een dynamische koopkrachtstijging van 0,3%. En het CPB komt op net ietsje minder: 0,2%. Het CPB heeft dat cijfer voor 2018 in de loop der tijd teruggeschroefd. Tijdens Prinsjesdag 2017 voorspelde het CPB nog een stijging van 0,6%. Maar doordat bijvoorbeeld de lonen en inflatie zich toch anders ontwikkelden, werd dat minder. Voor zowel 2019 als 2020 verwacht het CPB nu een koopkrachtstijging van 1,2%.

De koopkracht wordt ook aangetast doordat de WOZ-waarde van woningen in 2019 voor het vierde jaar op rij is gestegen. Op 1 januari was de gemiddelde waarde €248.000,7,8% meer dan het jaar ervoor. Het betreft volgens het CBS zowel de hoogste woningwaarde ooit als de sterkste stijging in jaren. In Rotterdam steeg de WOZ-waarde met 16% het sterkst, van €166.000 naar €192.000. In Amsterdam,vorig jaar de grootste stijger, nam de waarde met ruim 11% toe tot €378.000. In Bloemendaal hadden de woningen met €695.000 de hoogste WOZ-waarde. In Delfzijl was de gemiddelde woningwaarde met €127.000 het laagst.

Mensen met een inkomen van €35.000 of hoger gaan er volgend jaar ruim 2% op vooruit. Dat meldt RTL Nieuws op basis van uitgelekte cijfers over Prinsjesdag. Het Centraal Planbureau schatte onlangs de gemiddelde koopkrachtstijging voor komend jaar op 1,2%. Het CPB zei verder dat Nederland als exportland te maken krijgt “met gure wind uit het buitenland”. Omdat de economische groei lijkt terug te lopen, wil het kabinet de lasten verlichten. Of de koopkrachtvoorspelling uitkomt, staat niet vast. Dat hangt af van de ontwikkelingen in de economie. Als die koopkrachtprognoses van onze rekenmeesters, die de regering adviseren, niet redelijk betrouwbaar zijn, waarom worden ze dan op Prinsjesdag gepresenteerd en wordt er beleid op gemaakt. [en mensen met een inkomen <€35.000 wat hebben die te verwachten?]

Een kwart van alle huurders redt het financieel niet. 800.000 mensen houden te weinig geld over om te voorzien in hun levensonderhoud. Dat concludeert het Nibud in twee onderzoeken met cijfers uit 2015. Het gaat vooral om mensen die wonen in een sociale huurwoning. Vooral singles, mensen met een uitkering en huurders tussen de 25 en 45 jaar komen in de problemen. Eén tegenvaller kan er voor deze groep al toe leiden dat ze moeten bezuinigen op bijvoorbeeld voeding. De helft van de huurders kan met moeite rondkomen. Ook is er een groep van 30% met een betalingsachterstand. (bron: NOS)

Prinsjesdag: neoliberalisme lijkt op zijn retour

Lex Oomkes schrijft dit weekend in Trouw in de bijlage De Verdieping een interessant artikel over ‘mensen merken nog steeds niet dat het beter gaat, de markt levert echter niet wat er van haar verwacht wordt’. Oomkes legt hier en daar zijn vinger op zwakke plekken in het beleid van de regering onder leiding van premier Marc Rutte. En dat is terecht!! https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/740/articles/970111/40/1 Maar ik plaats daarbij ook kritische kanttekeningen. Zo wordt op Prinsjesdag gemeld dat 2020 het vijfde achtereenvolgende jaar dat Nederland een overschot zal hebben op de begroting. Daar slaat het kabinet zich voor op de borst. In mijn visie geheel onterecht. Ik zou mij beperkt hebben te melden dat 2019 het vierde jaar kan worden met een begrotingsoverschot. Maar is dat feit wel een succes of laat het zien dat de kabinetten gefaald hebben met het beleid dat ze hebben gevoerd. Hadden de resultaten niet beter kunnen worden geïnvesteerd in de toekomst voor volgende generaties in plaats dat daarmee de staatsschuld is afgelost? Lezers van dit blog kennen mijn antwoord: De kabinetten Rutte hebben gefaald in het besturen van dit land. Regeren is vooruitzien, maar dat is niet van toepassing op Mark Rutte, de VVD, het CDA, de PvdA, D66, het de CU. Het is harde taal, maar het moet nu maar eens gezegd worden en niet binnensmonds maar luid en duidelijk. Oomkes: <citaat>“Op tal van terreinen zijn de grenzen van een terughoudende overheid bereikt. Investeringen in infrastructuur zijn te lang achtergebleven, de kwaliteit van de dienstverlening van de overheid, of het nu bij de UWV is of bij de Belastingdienst, het laat gevaarlijk veel te wensen over. Het onderwijs dreigt aan kwaliteit te verliezen, mede door achterblijvende salarissen voor onderwijsgevend personeel, in de zorg is een groot tekort aan handen. Sinds de val van het tweede kabinet-Kok in 2002 wordt met het jaar duidelijker dat de grenzen van wat het neoliberalisme vermag naderen. Vorige week meldde het Sociaal en Cultureel Planbureau dat de groeiende economie niet tot verbetering van de kwaliteit van leven leidt. Mensen, staat in ‘de Sociale staat van Nederland’, ervaren niet dat het beter gaat. De markt levert niet wat de afgelopen decennia van haar verwacht werd. Tjeenk Willink publiceerde eind vorig jaar het enthousiast ontvangen ‘Groter denken, kleiner doen’. Het boekje is aan de twaalfde druk toe, een opvallend succes. Een wijziging in het ideologische klimaat leidt niet automatisch tot andere maatschappelijke machtsverhoudingen, stelt hij. Meer aandacht voor misstanden, voor het groeiend aantal dak- en thuislozen of toenemende inkomensverschillen brengt ons slechts halverwege. “De overheid is sinds de jaren tachtig vooral beschouwd als een bedrijf ten dienste van de economische welvaart, te verwezenlijken via de private sector”, aldus Tjeenk Willink. “In dat soort denken is de overheid in de eerste plaats een kostenpost. De Rijksbegroting wordt een bedrijfs-begroting. Door privatisering en verzelfstandiging van publieke taken wordt de overheid afhankelijk van private partijen. Die weg – de overheid als bedrijf – loopt dood. Problemen bij overheidsdiensten (Belastingdienst, bruggen die achterstallig onderhoud kennen) zijn geen incidenten.” De overheid bestierde de BV Nederland. Technocratisch en met politici die de overheid zagen als een bedrijf. Efficiency en output tegen zo min mogelijk kosten en zo hoog mogelijke opbrengst betekenden hier de opkomst van Pim Fortuyn en zijn ideologische erfgenamen. Internationaal betekende het verzet tegen de Europese Unie, de opkomst van populistisch rechts en wellicht ook de intrede van Donald Trump in het Witte Huis. “We moeten onszelf vragen stellen. Waarom hebben we collectief zo weinig tegenwicht geboden tegen het overheersende managementdenken? Waarom hebben we de uitholling van de democratische rechtsorde pas zo laat gezien?”</citaat> Ik heb het hele artikel drie keer gelezen en glimlach er nog steeds bij. De teksten zijn zo helder, zo transparant, eigenlijk zo vanzelfsprekend dat we ons moeten afvragen waarom het zo lang heeft geduurd voordat die duidelijkheid kwam.

Italië in de scoop; vertrouwen van beleggers gestegen

Italië wordt afgeschilderd als een euroland met grote economisch/financiële problemen en een zwak bankwezen. Maar is het voor de EU een risicoland met zijn grote staatsschuld, zijn stagnerende economische groei en zijn schuldenpositie in Target2. Dat wordt algemeen wel aangenomen. Maar de vraag is of beleggers dat ook vinden? Of zien die de toekomst van Italië rooskleuriger in dan onze politici? Zijn de Italiaanse schulden een molensteen? Niet voor grote beleggers die enkele risico’s kunnen opvangen, constateert vermogensbeheerder AXA. De combinatie van een hoge risicopremie en langdurig ruim monetair ECB-beleid maakt Italië staatsobligaties aantrekkelijk, stellen eurozone-econoom Apolline Menut en hoofd investeringen Alessandro Tentori. In een notitie concluderen zij „niet verrast te zijn” als het aandeel van buitenlandse beleggers in de Italiaanse staatsschuld toeneemt. AXA Investment Management constateert dat dit aandeel relatief laag is sinds de Europese schuldencrisis: ongeveer 30% van de Italiaanse obligaties is in handen van buitenlandse beleggers. In Spanje ligt dat aandeel op 45%. Dat is een stijging afgezet tegen de 35% in 2012, en in Frankrijk en Duitsland ligt het aandeel respectievelijk op 52% en 60%. Menut en Tentori zoeken de oorzaak in een combinatie van politieke onzekerheid en structurele zwakheden. Zo zucht het Italiaanse bankwezen nog steeds onder slechte leningen, hetgeen het stelsel fragiel maakt. Maar het land biedt een diepe en liquide markt die bovendien goed geïntegreerd is in de Europese markt. De obligatiemarkt reageerde positief op de recente politieke gebeurtenissen in Italië: als gevolg van constructieve begrotingsgesprekken met Brussel en een wereldwijde zoektocht naar rendement, daalde de spread naar 150 basispunten, 100 punten lager dan het niveau van december 2018. Nadat de Italiaanse economie eind 2018 in een recessie terechtkwam, verraste de economie licht in opwaartse richting in de eerste helft van 2019, aldus AXA. De bbp-groei liet een vlakke in plaats van een neerwaartse lijn zien. De AXA-specialisten verwachten bovendien dat een nieuwe monetaire verruiming door de Europese Centrale Bank en een meer EU-vriendelijke houding door de nieuwe regering de financiële omstandigheden in Italië verbeteren. Menut en Tentori constateren daarnaast dat de cijfers over het Italiaanse begrotingsbeleid positief waren. In vergelijking met het eerste kwartaal van 2018 was Italië in het eerste kwartaal van 2019 minder geld kwijt aan rentes op overheidsschuld en stegen de belastinginkomsten door een economische versnelling. De AXA-specialisten wijzen wel op risico’s. Zo ontstijgt het Italiaanse begrotingstekort in 2019 de met de EU afgesproken 2% van het bbp, naar 2,2%. Dat is wel 2-procentpunt lager dan de 2.4% overschrijding waarmee markten rekening hielden. Een ander risico is de langdurige politieke instabiliteit die Italië kenmerkt. AXA IM verwacht hierin geen verandering, vooral omdat de nieuwe regering slechts een kleine meerderheid heeft. De Italiaanse economie is voor een groot deel afhankelijk van de industrie, die op haar beurt weer een verhoogde blootstelling heeft aan de Duitse industrie. Deze sector toonde over het tweede kwartaal een krimp. (bron: DFT)

Gouden eeuw

Lezers zullen zich afvragen ‘waar maak je je druk over’. Waarom mag de 17e eeuw niet de Gouden eeuw heten? Laat ik voorop stellen dat onze ‘Gouden Eeuw’ bedacht is door een Marketingbureau, omdat dat beeld het goed doet. Hoe ‘gouden’ was die periode in werkelijkheid? In 98 van de 100 jaar waren we in oorlog met wat toen de halve wereld was. Tegen Spanje (80-jarige oorlog van 1568 tot 1648), Engeland, Frankrijk en de bisschoppen van Keulen en Münster. 75% van de bevolking was zo arm als kerkratten en leefden onder erbarmelijke omstandigheden. Wij, onder aanvoering van Mark Rutte en Thierry Baudet, vinden dat we trots moeten zijn op wat er in die Gouden Eeuw allemaal wel niet tot stand is gekomen. In 2006 is er al een discussie geweest over een uitspraak van de toenmalige premier Jan-Peter Balkenende over de VOC mentaliteit. En dan kennen we de discussies over onze zeehelden J.P. Coen en Piet Heijn, die met slavenhandel geld verdienden. Daar kunnen we nu niet trots meer op zijn. Ja, er was een kleine elite die geld als water verdiende voornamelijk aan de handel uit onze koloniën Oost- en West Indië. Maar die elite, die zich uitvoerig hebben laten portretteren en in het Rijksmuseum en het Amsterdam Museum te aanschouwen zijn, waren ook heel gierig. We kennen de heldendaden van Piet Heijn (zijn naam is klein, zijn daden waren groot) met de verovering van de Spaanse zilvervloot in 1628, waarbij 11.509.425 zilveren guldens buit werden gemaakt. Daarvan kreeg de Stadhouder 1.150.943 gulden, de kapitein Piet Heijn 6.000 en de bemanningsleden 200 guldens. De rest, ruim 10 miljoen zilveren gulden, staken de financiers in eigen zak. Dat kun je slimme zakenlui noemen, maar ook boeven. Maar goed het speelde zich af in de 17de eeuw. Dat het Amsterdam Museum de term ‘Gouden Eeuw’ heeft verwijderd accepteer ik, maar dat het Rijksmuseum een culturele opschoning heeft uitgevoerd, naar hun mening, besmette woorden in onze taal, gaat me veel te ver. Wat is er fout met ‘Hottentot’, neger en bosneger? Een Hottentot is een lid van een zeker ras van inboorlingen in Zuid-Akrika, dat verwant is met de Bosjesmannen. Een neger is een man met een bruine huidskleur oorspronkelijk uit Afrika, met een eigen cultuur, die wij als primitiever beoordelen als de onze, wat naar mijn mening maar zeer de vraag is. Waarom noemen wij negers, Afrikaanse mannen? Hebben wij ze dat gevraagd, hebben zij daarmee ingestemd? Nee, natuurlijk. Kijk dat ‘nikker’ denigrerend is: oké, maar met neger is helemaal niets aan de hand. Misschien zijn witte mensen over 100 jaar wel ondergeschikt aan de bruine, die tegen die tijd veel meer nakomelingen hebben dan het witte ras.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 13 sep 2019; week 37: AEX 576,83; Bel20 3730,24; CAC40 5.655,46; DAX30 12.468,53; FTSE 100 7.367,46; SMI 10.047,34; RTS (Rusland) 1340,53; DJIA 27.219,52; NY-Nasdaq 100 7.892,95; Nikkei 21.988,29; Hang Seng 27.352,69; All Ords 6.777,10; SSEC 3.031,24; €/$1,107; BTC/USD $10.293,00; 1 troy ounce goud $1487,90, dat is €43.163,41 per kilo; 3 maands Euribor -0,433%; 1 weeks -0,427%; 1 mnds -0,455%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,328%; 10 jaar VS 1,8564%; 10 jaar Belgische Staat -0,134%, 10 jaar Duitse Staat -0,456%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) –0,75%, 10 jaar Japan -0,1604%; 10 jaar Italië 0,89%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,592.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden opnieuw hoger, de goudprijs schommelde deze week maar sloot lager en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier stegen opnieuw c.q. de negatieve rente noteerden lager, ook de 5-jarige negatieve rente daalde. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland -0,29%; Duitsland -0,09%; Nederland -0,097%; Japan 0,3383%; Frankrijk 0,726%; GB 1,221%; Spanje 1,228%; Canada 1,7128%; Italië 1,972%; VS 2,3331%; 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland –0,8%; Duitsland -0,708%; Denemarken -0,685%; Nederland -0,631%; Frankrijk -0,582%; België -0,487%; Spanje -0,183%; Japan -0,2599%. Tendens: rente stijgt weer.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 14092019/496 Nederland hulpeloos bij cyberaanval

UPDATE 07092019/495 Noodkreet bouwers: woningtekort wordt ramp

Open brief aan Zijne Excellentie Hugo Mattheüs de Jonge, vice-premier en minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport in het kabinet Rutte III en potentieel kandidaat voor de vacature van politiek leider van het Christen-Democratisch Appèl

Ik maak gebruik van je uitnodiging contact met je op te nemen over je uitspraak dat ‘je wil dat mensen [je kiezers dus] weten dat de overheid er voor hen is’. Belangrijk voor de christen-democratie. Je geeft zelf een opsomming van wat er in de afgelopen jaren in het overheidsbeleid allemaal fout is gegaan. Dat het CDA zich moet inzetten om de overheid socialer te laten functioneren, onder welke politieke leider van het CDA van ook, is een heldere doelstelling. Dat we de neoliberale doelstellingen moeten toetsen aan onze sociaal/maatschappelijke waarden, bestaat geen verschil van inzicht. Dat alle overheidsdiensten door het volk te vertrouwen moeten zijn zou een vanzelfsprekendheid moeten zijn. Maar dat is geen realiteit. Uit de kranten van de laatste dagen citeer ik een bloemlezing:

fiscus gaat hard tekeer tegen burgers – vertrouwen in oom agent is weg – geblunder bij UWV – hooggeleerd gejoel tegen beleid van de minister – pensioenactie nodig – te weinig woningen – te hoge huren – het leenstelsel gaat richting de prullenbak – nieuwe erfpacht in de hoofdstad onbetaalbaar – de Zuidas-snuiver is relatief een hoogopgeleide man met een goed betaalde baan, werkzaam in hoge kantoorgebouwen – meer werkdruk in de zorg en minder werkplezier – Jan Modaal zit in de penarie – pensioenen zitten voorlopig op slot: pensioenkortingen vrijwel onontkoombaar – AEB: van afvaldroom naar tikkende tijdbom – hoofdstad in de macht van de drugscriminaliteit – UWV kent gedetineerden uitkering toe – tram 22 rijdt zonder studenten naar de Uithof – huur studentenkamertje van 9 m² in Utrecht €600 per maand – woningnood in de grote steden in de knel – meer incidenten met verwarde mensen – medewerkers in de jeugdzorg staken

Het is maar een willekeurige greep uit ontwikkelingen waarvoor in de media aan-dacht wordt gevraagd. Maar het toont wel aan dat er van alles misgaat bij de overheid en in de samenleving. Onder meer dat ambtenaren de wet niet naar hun eigen inzicht kunnen interpreteren (zoals b.v. bij de fiscus en op Justitie) dan wel nalaten de uitvoering van de wet te controleren. Het zou geen discussiepunt moeten zijn en de landsadvocaat zou van deze dossiers moeten worden gehaald en de fiscus zou de onterecht niet toegekende c.q. teruggevorderde toeslagen moeten uitbetalen plus een schadevergoeding, een excuusbrief, waarin beterschap wordt beloofd en een bos bloemen.

Ik schrijf ik je deze brief omdat ik teleurgesteld ben door niet-gedane uitspraken over het gepresenteerde beleid dat de twee CDA-voormannen deze week presenteerden. Jammer dat de Christen-Democratie de lat zo laag legt en daarmee de status waarin de samen-leving zich bevindt, negeert. Deze en komende generaties hebben de plicht van het rentmeesterschap. Wij moeten een duurzame, sociale en gezond functionerende samen-leving overdragen aan onze kleinkinderen en hun nakomelingen. Ik stel U daarover vragen en hoop daarop een reactie van U te mogen ontvangen die vervolgens in een publiek debat kunnen worden bediscussieerd.

1. Over het leenstelsel. Er is nu een meerderheid om het leenstelsel af te schaffen omdat de negatieve gevolgen ervan voor studenten veel groter zijn, dan waarvan bij de besluit-vorming werd uitgegaan. Maar op korte termijn kan deze vorm van studiefinanciering niet worden afgeschaft. Mijn vraag is welke positie het CDA gaat innemen om getroffenen schadeloos te stellen;

2. De fiscus heft al jaren een vermogensheffing over een fictieve opbrengst van rente-inkomsten, die spaarders niet meer ontvangen van de banken. Momenteel betalen de grootbanken nog een rente van €2 per jaar voor €10.000 direct opneembaar spaargeld. En hoe verklaart U aan de spaarders waarom deze vergoeding zo laag is en waarom spaarders binnenkort geld moeten betalen voor het naar de bank gebrachte spaargeld [ik ken het antwoord wel, maar wat ik niet wil horen is dat dat het ‘gevolg is van de marktwerking’]. In het verlengde van deze vraag is natuurlijk de aankondiging dat het vrijwel onafwendbaar is [bron: AON] dat de gespaarde pensioenreserves van de deelnemers worden afgewaardeerd en pensioenuitkeringen van 8½ miljoen gepensioneerden gekort gaan worden. Waar staat het kabinet, de coalitie en het CDA en hoe gaat dit worden gecompenseerd?

3. Wat gaat het CDA doen, als U de nieuwe politieke leider wordt, om de geloofwaardig van de bevolking in de overheid, in de brede zin van het woord, terug te krijgen? Enkele onderwerpen zijn hierboven in cursief benoemd;

4. De politiek heeft ernaar gekeken en niet ingegrepen toen Jan Modaal het de laatste jaren steeds moeilijker kreeg zijn rekeningen op tijd te betalen en alles in het werk moet stellen om niet weg te zakken in het moeras van de schuldhulpverlening. Is dat niet een schande voor het rijke Nederland en vraagt dat niet om een krachtige reactie? Mogen we erop vertrouwen dat dit kabinet en de vier coalitiepartijen zich gaan inzetten die ontwikkeling voor alle Modalen te repareren, in welke mate en op welke termijn?

Welke uitdagingen staan er op de politieke agenda?

Ik sta nog zeker niet langs de kant te juichen en te roepen dat we eventuele problemen, die op ons afkomen, nu kunnen opvangen met overheidsinves-teringen van €50 mrd in de komende 5 jaar. Ik denk dan aan de gevolgen van handelsoorlogen, een harde Brexit, Brazilië, Argentinië, Iran, Italië en de mogelijke gevolgen van een dalende wereldhandel, een verder dalende economische groei, een lage inflatie, de negatieve rentes, een verder doorzet-tende waardedaling van het spaargeld en de afwaardering van door werknemers opgebouwde pensioenrechten. Verder is er nog veel onzeker-heid over het monetaire beleid. Klaas Knot mocht deze week wel zeggen dat hij er tegen is dat Draghi de opkoopregeling van (staats)obligaties weer van stal wil halen (en daarmee verder stijgende negatieve rentetarieven) maar nooit eerder is daarover binnen het Bestuur van de ECB een meerderheid voor geweest. Daarvoor zijn de verschillen in financiële stabiliteit tussen de Noordelijke en Zuidelijke eurolanden te groot. Sinds 3 september 2013 verkeert Nederland op een heel fout traject. Rutte heeft, met alle macht die hij heeft, geweigerd te gaan investeren in de toekomst van deze en volgende generaties. Een lage staatsschuld is een bewijs van slecht bestuur. Wij staan te juichen dat ons onderwijs een hoog niveau heeft, maar de realiteit is dat er in het bedrijfsleven 274.000 vacatures zijn waarvoor geen studenten en werknemers zijn opgeleid dan wel omgeschoold. Er ligt een groot onderwijsbudget op de plank voor vernieuwend technisch onderwijs, waarvoor het kabinet geld vrijmaakte maar even had vergeten dat je dan eerst docenten daarvoor moet opleiden. Dat noemen ze gebrek aan visie, maar dat is voor Rutte een vies woord, dat hij niet door zijn strot krijgt als liberaal (H.J. Schoolezing 2013, de Rode Hoed). Dat Draghi vijf jaar geleden startte met een ruim geld beleid in de eurozone, getuigde van visie maar omdat de overheden, zeker ook de Nederlandse, de hand op de knip hielden en verder gingen met het terugbrengen van de staatsschuld (wat trouwens door de Europese Commissie werd ondersteund) mislukte dat monetaire beleid volledig en wat ik Draghi verwijt is dat hij niet tijdig de geldkraan heeft dichtgedraaid, waardoor centrale banken nu afhankelijk zijn van de wensen/eisen van de financiële markten. Niet in 2020 moet die knop omgezet worden, nee dat had 5 jaar geleden al gebeurd moeten zijn. Maar daarvoor heb je blauwdrukken nodig en dat blokkeerde Rutte. Voor de uitvoering van dat beleid is het CDA medeverantwoordelijk. Daardoor heeft het Avondland grote achterstanden opgelopen ten opzichte van andere wereldmachten en daarvoor is een brede Europese aanpak noodzakelijk. Daarbij komt dat de hele Europese Unie grondig moet worden hervormd (democratie en besluitvorming) en moeten er sociaal/maatschappelijke fundamenten worden gebouwd en neo-liberale worden afgebroken. Op de allereerste plaats moeten de 520 miljoen mensen die in de Europese Unie wonen, 7% van de wereldbevolking, vertrouwen hebben in het bestuur en de belangen van alle Europese volken haar hun cultuur worden gediend. Verder moet het monetaire beleid worden getoetst aan de sociaal/maatschappelijke gevolgen ervan voor de samenlevingen in de 19 eurolanden. In 5000 jaar monetaire geschiedenis is het nooit eerder voorgekomen dat er sprake is geweest van zo’n geldexplosie als waarmee we nu geconfronteerd worden in relatie van bijna gratis geld tot negatieve rentes in de Westerse landen. De euro is ziek, heel ziek en niet de euro alleen. En een uitweg naar een gezondere monetaire situatie is nog niet in zicht.

Hieronder stel ik een vijftal onderwerpen, die ik van groot belang acht voor de inrichting van de samenleving voor komende generaties rekening houdend met eco 4.0, aan de orde.

1. De noodzakelijke voorbereidingen voor de ombouw van de Nederlandse samenleving

Wij hebben de plicht vorm te geven aan een samenleving van morgen, niet door het huidige maatschappij hier en daar wat op te lappen, bij te spijkeren, maar een complete nieuwbouw te laten ontwerpen door ‘architecten’. Het bestuur van de ‘onderhoudsmonteurs’ moeten we zo snel achter ons laten. Die hebben verzuimd opdrachten gegeven om blauwdrukken te ontwerpen voor de toekomst van een nieuwe samenleving, een nieuw arbeidsethos, onderwijs, machtsverhoudingen, wonen, zorg, veiligheid, zekerheid en privacy waarin burgers kunnen leven en werken met algoritmen, robotisering, de macht van de mega-techbedrijven, internet of things, onze democratie en veranderingen als gevolg van revolutionaire technische en digitale ontwikkelingen. Wij hebben al een achterstand van tien jaar. Wij moeten nu aan de slag: er moeten blauwdrukken komen, waarvoor draagvlak moet komen in het bedrijfsleven en bij ‘boeren, burgers en buitenlui. ‘Daarna moet de ‘spa in de grond’. Als we daar vandaag mee beginnen duurt dat hele proces zeker nog tien tot vijftien jaar. Waar wachten we op?

2. De grondige hervorming van de Europese Unie

Een grondige hervorming van de Europese Unie met stevige fundamenten voor een sociaal/maatschappelijke structuur, een democratischer besluitvorming, meer culturele binding tussen de Europese volkeren, kortom waar aandacht is voor de mensen en waar ze zich thuis zullen voelen is een absolute must. Ik weet dat ik bijna het onmogelijke vraag, maar zonder een nieuwe opbouw en inrichting is het Avondland, waarin Europa zich nu bevindt, niet in staat aan te schakelen bij de wereldtop en blijven we tweede of derde rangs. U begrijpt mij goed: het Europese bed moet hoognodig opgeschud worden.

3. De haalbaarheid van de klimaatdoelstellingen

Ik ben voor een duurzamer samenleving, een gezonder milieu en voor minder uitstoot van CO2. Maar ik realiseer mij dat hiervoor nog veel water door de Maas zal stromen voordat de door het kabinet geformuleerde doelstellingen zijn bereikt. De vraag is of de wetgever niet veel te voortvarend van start is gegaan en of er wel met wijsheid wordt bestuurd. Er zijn veel zaken die op kortere termijn kunnen worden doorgevoerd, maar over andere ingrijpende doelstellingen, die grote financiële consequenties hebben voor ‘volk en vaderland’, had langer en doordringender moeten worden nagedacht. Wij moeten ons realiseren dat de uitstoot van CO2 door ons land, mondiaal bezien, slechts het 1:25000 deel betreft. We moeten niet roekeloos te werk gaan en ook veel energie steken dat de 24999 andere delen ook meedoen. Wat dat betreft doet een bevriende natie aan de overzijde van de Atlantische Oceaan, helemaal niets aan beperking van CO2 uitstoot, zelfs het tegenovergestelde. Wij zullen, in deze fase, het geduld moeten opbrengen in de wetenschap en technologische ontwikkelingen in het bedrijfsleven. Ik leg er twee op tafel. Wetenschappers hebben ontdekt dat de natuur zelf de temperatuur op aarde tientallen jaren kan doen dalen met 1º, als gevolg van grote uitbarstingen van vulkanen. Ander nieuws is dat de laatste generatie dieselauto’s minder CO2 uitstoot dan benzinewagens, maar veel belangwekkender is het dat ze in grote steden het fijnstofgehalte kunnen terugdringen doordat deze auto’s als een stofzuiger fungeren. Zo vertrouw ik er ook op dat er binnen tien jaar CV-ketels op de markt komen die een veel lagere CO2 uitstoot zullen hebben dan de meeste huidige ketels. De enorme transitie van gas naar stroom voor verwarming, warm water en koken is enorm kostbaar voor huishoudens en zal niet voor iedereen financier- en betaalbaar zijn. En wat dan? Ik kan daar wel antwoorden op geven maar wil het gras voor Uw voeten niet wegmaaien. Mijn stelling is dat de kosten van de klimaataanpak betaalbaar moeten zijn voor alle burgers en ondernemers. Het kan nooit zo zijn dat groepen in de samenleving investeringen en lasten niet gefinancierd krijgen dan wel de lasten ervan, inclusief de kapitaalvernietiging, die ermee gepaard gaat, en de energiekosten niet uit het inkomen kunnen betalen. Daarom is mijn voorstel dat eigenaren van woningen, die voor 2008 zijn gebouwd, de komende 20 jaar niet verplicht worden de gastransitie uit te laten voeren als de kosten voor het energie-neutraal maken >€10.000 bedragen. Dat is in dit project ook niet relevant want het aandeel van consumenten in de uitstoot van CO2 is klein in relatie tot dat van de tien meest vervuilende bedrijven. Betekent dit dat ik de noodzaak van Klimaathervormingen niet inzie? Het tegendeel: ik sta voor een stevige aanpak van de reductie van de CO2 uitstoot door de grote industriële bedrijven, maar niet op basis van een CO2-tax want die wordt uiteindelijk dan toch betaalt door de consument en niet door het bedrijfsleven. Ik ben voor een stevige aanpak van de lucht- en scheepvaart en het transport over de weg. Waar mogelijk moet treinvervoer worden ingezet. Personenvervoer moet worden belast met rekeningrijden (in 2021 en niet pas in 2027 en dan nog in een beperkte uitvoering) en het gebruik van auto’s door meerdere personen moet worden bevorderd. De conversie naar elektrisch rijden is een goede zaak, maar zonder subsidies en enkel voor een tijdelijke vrijstelling voor wegenbelasting/rekeningrijden gedurende de eerste drie jaar, stel tot 2025. Daarbij wel de kanttekening dat de productie van de elektrische ‘heilige koeien’ energie-neutraal gaat plaatsvinden en dat er een vriendelijker oplossing wordt gevonden voor accu’s met kobalt. Ik ben tegen het verhogen van heffingen op benzine, diesel en lpg, gedurende de eerste tien jaar. Ik realiseer mij dat de auto-industrie minder ‘klassieke’ auto’s gaat produceren en dat dat zowel financiële als economische gevolgen zal hebben. Voor nieuwbouw van woningen, kantoor- en bedrijfsgebouwen moeten de eisen energie-neutraal zijn en blijven. Ik ben voor de invoering door Europa van een vliegtax voor alle passagiers die vanaf een vlieghaven binnen de EU vertrekken, voor het belasten van de scheepvaart, voor het plaatsen van zonnepanelen en windmolens, mits die investeringen fiscaal aantrekkelijk blijven voor burgers en bedrijven en mits er in de samenleving voldoende draagvlak voor is ten aanzien van milieu en ecologie. Ik ben voor duurzamer eten en drinken, minder dierenleed, schoon drinkwater, minder uitstoot van giftige landbouwbestrijdingsmiddelen. Ik verwacht dat het bedrijfsleven en burgers zich inzetten voor een schoner milieu (minder plastic afval, wereldwijd). Met onze gezamenlijke inzet moeten wij een duurzamer samenleving overdragen aan komende generaties. Het klimaatbeleid moet zinvol en haalbaar zijn en draagvlak hebben in de samenleving. Ik verwijs je daarvoor naar het recente onderzoek van het Sociaal- en Cultureel Planbureau.

4. De noodzaak het monetaire beleid sociaal/maatschappelijk te toetsen

Ook al zijn we een sterk land, ook al hebben we een relatief lage staatsschuld, ook al is de werkeloosheid laag, ook al hebben we nog best een meevallende economische groei in het tweede kwartaal gehad binnen de eurozone (de niet-euro EU-landen deden het veel beter) waar de economische groei van de 19 eurolanden, voornamelijk in West-Europa, terugviel naar nog slechts 0,2%, het zal ons niet beschermen voor de gevaren die van buiten komen. Dat de Duitse economische groei (-0,1%) nog meeviel en de Nederlandse (0,5%) niet tegenviel is ook toe te schrijven aan de consumenten die nog bleven consumeren. Als die de hand weer op de knip houden zal dat gevolgen hebben voor de Nederlandse export naar onze oosterburen. Dat zijn aannames, de werkelijkheid is dat het gevoerde monetaire beleid van de ECB tot gevolg heeft dat onze spaarcentjes en de opgebouwde pensioenreserves minder waard worden. Mijn vraag is wie in dit proces van dalende rentetarieven en stijgende negatieve rentes (zoals op de kapitaalmarkt voor Nederlands staatsobligaties) al rente wordt toe betaald op alle termijnen: van daggeld tot aan leningen van 30 jaar. Dat is een heel ongezonde situatie waar niemand raad mee weet en dat ook in de afgelopen 5000 jaar nooit eerder is voorgekomen. Ik heb op Paaszaterdag al een oproep gedaan om het monetaire beleid te laten toetsen op de sociaal/maatschappelijke gevolgen, voordat het wordt uitgevoerd. Linksom of rechtsom, de rechten van de burgers, in dit kapitalistische spel, moeten worden beschermd.

5.0 Conclusie

Ik zet op de agenda noodzakelijke grondige hervormingen in onze samenleving. De huidige situatie beoordeel ik als ‘zorgelijk’. De vraag dringt zich op wat het CDA gaat doen met de hervormingen, die dringend noodzakelijk zijn: in Brussel, in Frankfurt en in den Haag. Maar ook ‘hoe roepen we Trump weer tot de orde’. Vanuit het Witte Huis worden de hele dag door dreigementen en handelsbeperkingen de wereld in getweet. Het is een signaal dat we alert moeten zijn voor wat er van buiten Europa allemaal op ons afkomt. Daarom moeten wij onze positie versterken. Vandaar dat ik ervoor pleit naar de toekomst kijken met blauwdrukken van architecten, die ons kunnen schetsen welke ontwikkelingen noodzakelijk zijn voor een complete herinrichting van onze samenleving. Bij deze visie zal eco 4.0 een grote rol spelen.

Verkoop nieuwe auto’s blijft dalen

In augustus is het aantal registraties van nieuwe personenauto’s met 16,3% gedaald vergeleken met dezelfde maand een jaar eerder. Dat meldde de RAI Vereniging op basis van eigen cijfers en gegevens van BOVAG en RDC. In totaal werden nog altijd 34.230 nieuwe auto’s geregistreerd, waar dit er in dezelfde periode in 2018 nog 40.919 waren. Tot nu toe zijn er in 2019 ook minder auto’s verkocht. Het gaat om een daling van 11%, naar 293.646 tot nu toe. Dit waren er in 2018 over dezelfde periode 330.017. De bestverkochte merken waren dit jaar in augustus Volkswagen (14,4%) en Opel (9%), gevolgd door Toyota (6,5%), Peugeot (6,1%) en KIA (5,8%). De verwachting is dat de verkopen in het laatste kwartaal weer zullen toenemen. De handel in occasions loopt goed.

Pensioenfondsen verder in de problemen

Ze hebben een desastreuze maand achter de rug. De kortingen eind dit jaar lijken zo alleen maar hoger uit te gaan vallen. Het kabinet moet aan de bak om de koopkracht van gepensioneerden te redden, klinkt het in de oppositie, maar ook in de coalitie. De gemiddelde dekkingsgraad, de financiële thermometer van de fondsen, zakte naar 98%, blijkt uit cijfers van adviesbureau Aon. Het betekent dat er gemiddeld voor elke euro aan toekomstig pensioen maar 98 cent in de kassen zit van de fondsen. Die staan dus onder water. Bij de grote fondsen, zoals ambtenarenfonds ABP, zorgfonds PFZW en metaalfondsen PME en PMT, is de situatie nog veel slechter dan het gemiddelde. Na augustus bungelen hun dekkingsgraden zo rond 90%. Het betekent dat de pensioenen van miljoenen mensen flink onder water staan, kortingen van 5% tot 10% worden een steeds realistischer beeld.

Wij schatten in dat 8,5 miljoen mensen begin volgend jaar een korting voor hun kiezen krijgen”, zegt Corine Reedijk, pensioenexpert van Aon. „Die kortingen mag je wel over tien jaar spreiden, maar dit is heel slecht voor het draagvlak voor het pensioenakkoord.” In politiek Den Haag zijn er inmiddels Kamerbreed zorgen over de pensioenkortingen. „Het kabinet moet aan de bak”, vindt PvdA-Kamerlid van Dijk. Die partij leverde samen met GroenLinks nog de broodnodige steun voor het pensioenakkoord, maar zet nu minister Koolmees (Sociale Zaken) aan het werk. „Een van onze eisen aan het kabinet bij het pensioenakkoord is dat onnodige kortingen voorkomen moeten worden. Daar gaan we minister Koolmees aan houden.” Van Dijk wil dat gepensioneerden zo veel mogelijk gespaard worden bij het kabinet. Hij krijgt bijval uit de coalitie van D66’er Van Weyenberg. „Met Prinsjesdag moet het kabinet naast de koopkracht voor werkenden ook oog hebben voor de koopkracht van gepensioneerden”, geeft hij het kabinet mee als opdracht richting de derde dinsdag van september. De SP, die tijdens de onderhande-lingen over het pensioenakkoord buitenspel werd gezet, gaat er veel harder in. „Het akkoord moet opengebroken worden om deze kortingen te voorkomen”, zegt SP’er Van Kent. En als het aan PVV’er De Jong ligt gaat ’dit flutakkoord’ de prullenbak in. Hij zegt: „Deze minister moet er direct voor zorgen dat de kortingen van tafel gaan.” De boosdoener voor de pensioenfondsen was in augustus vooral de hard dalende rente. Die pijn werd de afgelopen jaren nog enigszins verzacht door goede beleggingen, maar dat zat er in augustus ook niet in. „Wat de rente afgelopen maand heeft gedaan is extreem”, zegt Reedijk van Aon. „Zeker in combinatie met aandelen die het slecht hebben gedaan. Dat is ongekend, zeker op het moment dat we – nog – niet in tijden van economische crisis zitten.”

Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken gaat met de pensioensector en toezichthouder De Nederlandsche Bank (DNB) in overleg om de dreigende pensioenkortingen te bespreken, heeft hij tijdens een debat in de Tweede Kamer toegezegd. Over het voorkomen van kortingen, gaf Koolmees zoals verwacht geen garanties. Hij beloofde wel naar de dreigende pensioentekorten te kijken wat hij kan doen om ze te voorkomen, maar liet ook weten dat hij dat alleen wil doen ’waar dat kan en uitlegbaar is’. Volgens de pensioenfondsen staan inmiddels ’alle seinen’ op ’dieprood’. Zij willen ook in overleg met de minister om wat zij ’een schrikbarend toekomstbeeld’ voor pensioenen noemen, te bespreken. De bewindsman kreeg wel de opdracht van de Kamer mee om te onderzoeken wat het effect over een lange periode is van lage rente op het pensioenstelsel. Eigenlijk stond de Tweede Kamer in het debat over dreigende pensioenkortingen machteloos. Oppositiepartijen PVV, SP en 50+ vroegen om een verho-ging van de zogenoemde rekenrente, het percentage waarmee pensioenfondsen hun vermogen moeten waarderen. De partijen vragen daar tevergeefs al jaren om. De rekenrente sluit niet aan bij het werkelijk behaalde rendement, waardoor pensioenfondsen zichzelf arm rekenen, aldus PVV, SP en 50+. De rekenrente is onlangs door een speciale commissie onder voorzitterschap van Jeroen Dijsselbloem zelfs naar beneden bijgesteld waardoor de financiële positie van pensioenfondsen nog verder is verslechterd. GL en PvdA zitten in een lastig pakket. De oppositiepartijen steunden het recent gesloten Pensioenakkoord en konden zich zodoende niet helemaal afzetten tegen het gevoerde beleid. Ze hamerde er bij Koolmees wel op om “onnodige kortingen” te voorkomen. De twee partijen gaven de minister nu even de tijd om met de sector te praten over aanpassing van de regels, waardoor in elk geval een deel van de dreigende kortingen voorkomen moeten worden. Ze eisen nog niet precies hoe, maar geven de minister de kans om zelf met een versoepeling van de regels voor de fondsen te komen. Ik wil zeker kijken waar kortingen voorkomen kunnen worden, maar alleen waar dat kan en uitlegbaar is”, beloofde de bewindsman. Hij benadrukt dat het aan de andere kant soms ook gewoon nodig is om pensioenen te korten als de economische situatie daar om vraagt. Maar Koolmees had door dat er politieke druk op hem werd uitgeoefend en beloofde aan de slag te gaan. [het is de grootste kul om aan de komen met het argument dat ‘als de economische situatie daarom vraagt’ pensioenuitkeringen waarvoor gepensioneerden 40 jaar lang hebben betaald, moeten worden gekort. Zeker waar dit kabinet zich op de borst slaat dat het allemaal nog zo goed gaat in dit land. Hier spreekt een minister die niet weet waar hij het over heeft] Coalitiepartijen VVD, CDA en D66 (ChristenUnie was niet bij het debat aanwezig) hadden vooral vragen over technische aspecten van het Pensioenakkoord, wetende dat het kabinet dreigende kortingen eigenlijk ook niet kan en wil voorkomen. D66-Kamerlid Steven van Weyenberg hintte er wel op dat het kabinet op Prinsjesdag de koopkracht van ouderen kan bijstellen. Dat is alleen geen duurzame oplossing. Het nu gevoerde debat werd ruim een jaar geleden aangevraagd door 50+, maar belandde op de lange lijst van ‘dertigledendebatten’ waarvoor in de Kamer geen meerderheid is. Coalitiepartijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie zagen er destijds geen heil in. Omdat een groot deel van de pensioenfondsen er al jaren niet goed voor staat, dreigen er vanaf 2020 kortingen voor de miljoenen deelnemers. Dat geldt met name voor grote pensioenfondsen zoals ABP (overheid en onderwijs), PFZW (zorg), PMT en PME (beide metaal). Daar kan het Pensioenakkoord weinig aan veranderen. Fondsen mogen met de nieuwe afspraken lagere buffers aanhouden waardoor het snijden in de pensioenen kan worden uitgesteld, maar de financiële situatie is op dit moment zo belabberd, dat kortingen in sommige gevallen alleen worden verzacht. [als pensioenfondsen de buffers omlaag gaan brengen, veroorzaken ze, door de alsmaar dalende dekkingsgraad, alleen nog maar grotere problemen voor de deelnemers en gepensioneerden]

Vakbonden trekken bij het kabinet aan de bel over pensioenkortingen

Minister Wouter Koolmees van Sociale zaken moet de pensioenkortingen schrappen. Verder moet hij de strenge rekenregels voor pensioenfondsen versoepelen. Dat stelt vakbond VCP, een van de ondertekenaars van het pensioenakkoord, waarin de Unie participeert, in aanloop naar het Kamerdebat over de dreigende kortingen. „De VCP roept hierom de leden van de Tweede Kamer op zich tegen de kortingen uit te spreken en vraagt de minister om te bewegen, nu het kabinet vooralsnog stil blijft”, aldus vice-voorzitter Gerrit van de Kamp. Al langere tijd dreigen bij metaalfondsen PMT en PME komend jaar kortingen op de pensioenen. Door de strengere rekenregels die de commissie-Dijsselbloem heeft vastgesteld moeten ABP en Pensioenfonds Zorg en Welzijn misschien ook al in 2020 korten. Dat treft miljoenen Nederlanders, gepensioneerden én werkenden. „De Vakcentrale voor Professionals maakt zich grote zorgen over de benarde positie waar veel pensioenfondsen zich op dit moment in bevinden”, stelt Van de Kamp. „De alsmaar dalende dekkingsgraden laten zien dat Nederland toe moet naar een minder rentegevoelig en toekomstbestendig pensioenstelsel.” In de uitwerking van het pensioenakkoord kan het nieuwe pensioencontract verbeterd worden, maar daarmee zijn de huidige problemen nog niet opgelost, stelt de vakbond vast. De zogeheten Stuurgroep van vakbonden, werkgevers en kabinet gaat binnenkort aan de slag met dat nieuwe pensioen. Maar nu is Koolmees aan zet, stelt de VCP. „De Stuurgroep is uitsluitend belast met de uitwerking van het nieuwe pensioencontract. De VCP vindt dan ook dat voor de problemen die nu binnen het bestaande stelsel ontstaan, aanvullende oplossingen nodig zijn buiten deze stuurgroep om. De enige die hier een stuur in handen heeft, is de minister.” De vakbond is het oneens met de strengere rekenregels die ook voor het nieuwe pensioenstelsel gaan gelden. „Het is niet meer uit te leggen aan deelnemers dat de economie goed draait, de rendementen van de fondsen goed zijn, maar hun financiële posities wegzakken.” Ook vakbond FNV liep eerder al te hoop tegen de dreigende pensioenkortingen. In de Telegraaf stelde FNV-onderhandelaar Tuur Elzinga dat die het draagvlak voor het pensioenakkoord ondermijnen. Recent riep de bond op de AOW te verhogen om gepensioneerden te compenseren. In het FD lanceerde vakbond CNV een plan voor vervroegde AOW voor zware beroepen. Over de kortingen doet de bond er het zwijgen toe. Desgevraagd laat CNV-voorzitter Arend van Wijngaarden weten: „Ze hangen als een donderwolk boven de gesprekken over de uitwerking van het pensioenakkoord. Ik voer daar gesprekken over maar daar wil ik noch over de inhoud noch over de gesprekspartners iets kwijt. We kijken eerst maar eens wat de minister gaat zeggen.” Ook in de Tweede Kamer leven veel zorgen over de kortingen. De PvdA, die het pensioenakkoord steunt, vindt dat minister Koolmees onnodige pensioenkortingen moet voorkomen. Werkgeversvoorman Hans de Boer stelde in ’Kwestie van centen’, de podcast van de Financiële Telegraaf,ti dat politiek en polder moeten zoeken naar een oplossing. (bron: DFT) De Pensioenfederatie stelt dat de lage rentes een ’vernietigend effect op het huidige pensioensysteem’ hebben en doen een oproep aan de minister om met de fondsen in overleg te treden. Volgens de pensioenfondsen zijn kortingen van 8% ’niet ondenkbaar’. Dat kan in de toekomst alleen maar erger worden door de nieuwe rekenregels die de commissie Dijsselbloem vaststelde. Zij wijst ook op de effecten van die regels op de pensioenpremies. Die kunnen met 10 tot 30% gaan stijgen, becijferde de belangenorganisatie. In plaats daarvan zou de pensioen-opbouw ook omlaag kunnen, maar dat zou een flinke hap uit het toekomstige pensioeninkomen nemen.

Ons klimaat

Jeanne Julen schrijft in Trouw over een recent onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau dat “Huizenbezitters niet tegen aardgasvrij wonen zijn , maar dat ze wel het gevoel hebben dat het ze wordt opgelegd”. De cv-ketel eruit slopen, het dak en alle buitenmuren goed isoleren en zonnepanelen op het dak installeren. Het gros van de Nederlandse woningeigenaren zal er ooit aan moeten geloven nu het kabinet alle huizen van het gas af wil hebben. Maar enthousiast? Nee, dat zijn ze niet echt. Het SCP ondervroeg in totaal 32 woningeigenaren verdeeld over vier focusgroepen. Zien ze het belang in van de energietransitie? Zijn ze voldoende geïnformeerd? Hebben ze hun huis zelf al verduurzaamd? Het zijn enkele vragen die de revue passeerden. Wat bleek: stuk voor stuk – jong of oud, hoog- of laagopgeleid – zijn deze huizenbezitters ervan overtuigd dat de opwarming van de aarde een halt moet worden toegeroepen. Maar moet dat per se door woningen van het gas los te koppelen, vragen ze zich af. En waarom zo snel? Even de doelen van het kabinet op een rij: in 2030 moeten 1,5 miljoen woningen van het gas af zijn. Nog eens twintig jaar later moeten de gasleidingen uit alle Nederlandse woningen zijn gesloopt. En sinds ruim een jaar staat in de wet dat nieuwbouwwoningen zonder gasaansluiting moeten worden opgeleverd. Met andere woorden: wie nu een slecht geïsoleerde vooroorlogse koopwoning heeft (met soms nog een geiser erin), wacht een flinke verbouwing als over een paar decennia definitief de cv-ketel de deur uit moet. Woningeigenaren horen al die kabinetsdoelen gelaten aan, hebben soms het gevoel dat het ze allemaal wordt opgelegd, merken onderzoekers. “Er wordt (…) geroepen dat er geen tijd meer is (…) het is vijf voor twaalf. Dat sfeertje heerst er. Dan denk je: oké (…). Wat kan je ertegen inbrengen dan?”, zegt een 65-jarige deelnemer van een van de focusgroepen. Deelnemers vrezen hoge kosten, weten niet of hun huis daadwerkelijk bestand is tegen de winterkou als ze een warmtepomp aanschaffen en wachten liever toekomstige, misschien goedkopere technieken af. Nog iets wat ze onzeker maakt: ze hebben geen idee of het beleid onder een ander kabinet standhoudt. Bij de happy few die wel uit eigen beweging aan het verduurzamen slaan, gaat het ook niet altijd van een leien dakje. Zo geeft een bewoner aan dat zijn spouw (de ruimte tussen de binnen- en buitenmuur) niet valt te isoleren, omdat bouwvakkers er tijdens de bouw puin in hebben gestort. Een ander vertelt dat hij ondanks een grondige isolatie – nieuwe kozijnen, isolerende ramen en gevulde spouwmuren – zijn huis zonder cv maar niet warm krijgt. Aardgasvrij wonen, concluderen woningeigenaren, is niet altijd een kwestie van willen, maar van kunnen. Hou daarom rekening met de complexiteit van de gewenste aanpassingen, willen ze de overheid op het hart drukken. Er moet hulp komen voor mensen die met de standaardoplossingen van het Rijk niet uit de voeten kunnen, vinden ze ook. “Ik vind eigenlijk wel dat je ergens naartoe moet kunnen, naar een loket waar je goede voorlichting krijgt”, aldus een bewoner. [mijn ervaring is dat het loket bij de gemeente naar verwezen wordt doorverwijst naar een commercieel bedrijf, wiens doel het is geld te verdienen. De gemeente heeft met één onderneming een deal gesloten, die burgers een op maat gesneden voorstel kan doen wat het allemaal gaat kosten. Er zit in deze aanpak dus geen enkele concurrentie-mogelijkheid. De gemeente handelt dus niet in het voordeel van de burgers maar voor de bedrijven. Hier moeten snel regels voor komen]

Joost van Velzen schrijft over een nieuwe generaties dieselwagens. De verkoop van nieuwe dieselauto’s in de Europese Unie nam af in het tweede kwartaal, terwijl de verkoop van benzineauto’s en elektrisch aangedreven voertuigen toeneemt. Dat meldde de Europese autobranche­organisatie Acea. De verkoop van dieselauto’s nam in het tweede kwartaal van dit jaar met ruim 16% af. Ze hebben nog een marktaandeel van 31,3%. Dat was een jaar eerder nog 36,3%. De oorzaak van deze daling moet worden gezocht in het imago van diesels, dat afgelopen jaren schijnbaar onherstelbare schade opliep. Steeds meer steden gingen op slot voor oudere auto’s met een dieselmotor en topmensen van grote autobouwers belandden in het gevang, omdat ze betrokken waren bij het dieselschandaal. In die zaak maakten Volkswagen, Audi en verschillende andere merken zich schuldig aan het aanbrengen van software in dieselmotoren die de uitstoot van die auto’s in emissietests beperkte. De dieselmotor werd van een betrouwbare kilometervreter een boze geest die moet worden verdreven. Een viespeuk “terwijl ze dat al lang niet meer zijn”, zegt Bart Somers van het Zero Emission Lab van de Technische Universiteit Eindhoven. Somers is expert op het gebied van dieselmotoren en constateert dat deze fossiele verbran-dingstechniek enorm sprongen heeft gemaakt. “Na het dieselschandaal hebben auto-fabrikanten het uitstootprobleem echt opgelost. Als je de nieuwste generatie diesel-motoren vergelijkt met de laatste benzinemotoren, zijn de diesels schoner.” Volgens Brits onderzoek, in opdracht van het Duitse autoblad Auto Motor und Sport, maken auto’s met moderne dieselmotoren de lucht vaak zelfs schoner. ‘Het klinkt vreemd, maar een diesel haalt vaak meer fijnstof uit de lucht dan hij toevoegt’, concluderen de onderzoekers na uitvoerige uitstoottesten met de dieseluitvoeringen van de BMW 740, Citroën C5 Aircross, Kia Optima en de VW Tiguan. Somers onderschrijft de uitslag van het onderzoek: “Zeker wanneer je die auto’s laat rijden in vuile lucht. Als er in de omgeving veel fijnstofdeeltjes in de lucht zitten, zuigt de motor die op en filtert ze schoon. Wat de auto aan vieze deeltjes uitstoot, weegt daar niet tegenop.”Somers vindt het goed dat oude diesels uit steden worden geweerd. “Maar met de nieuwe generatie dieselmotoren moeten we blij zijn.” Voorlopig profiteren auto’s met een andere aandrijflijn dan diesel. Het marktaandeel van personenwagens met een benzinemotor in de EU is nu 59,5% tegen 56,7% een jaar eerder. Auto’s die rijden op alternatieve brandstoffen (elektrisch, hybride, LPG) hebben nu 9,2% van de markt.

In Nederland maken minder mensen zich zorgen over de schade aan de aarde door menselijk handelen dan elders, blijkt uit cijfers van onderzoeksbureau Glocalities. Dat peilt sinds 2014 hoe mensen wereldwijd denken over zaken als klimaatverandering. Nederland ligt met 65% van de mensen onder het gemiddelde van 77% in de twintig landen waar het onderzoek werd gedaan. Ruim 10% is helemaal niet bezorgd. Mensen denken mogelijk dat hier al veel is geregeld. Onder de deelnemende landen zijn China, de VS, Duitsland, Brazilië, Zuid-Afrika, Zuid-Korea, India, Mexico en Australië.

Inlichtingendiensten houden zich niet aan de wet

AIVD en MIVD hebben te breed satellietverkeer afgetapt en te veel data opgeslagen, ook van onschuldige burgers. Dat concludeert toezichthouder CTIVD. Informatie werd bovendien niet snel genoeg gefilterd op gegevens die van belang zijn voor een onderzoek. Zo bleef informatie onnodig lang in systemen van de diensten staan.

Onverwachte daling industriële productie bij onze oosterburen

De productie van de Duitse industrie is in juli met 0,6% gedaald ten opzichte van de voorgaande maand. Dat meldt het Duitse federale statistiekbureau. In juni nam de industriële productie in Duitsland met 1,5% af. Op jaarbasis ging de productie in de Duitse industrie in juli met 4,2% omlaag, na een afname van 5,2% in de voorgaande maand.

De gevolgen van negatieve rentes

Al eerder schreef Teeuwe Mevissen al een column op DFT over negatieve rentes  en enkele ongewenste effecten van het huidige expansieve monetaire beleid. In die zin hoor ik bij het groeiende koor van critici dat zich meer en meer roert. Deze kritiek en scepsis komt overigens niet alleen van buiten de ECB. De inflatie is volgens de doelstelling van de ECB van 2%, inderdaad veel te laag (CPI augustus slechts 1%), maar helpt het huidige monetaire beleid (nog) wel om de inflatie aan te jagen? [die te lage inflatie is mogelijk gemakkelijk op te lossen door de lonen te verhogen en de lasten voor de burgers te verlagen. Daarbij kunnen ook hogere prijzen van de dagelijkse boodschappen een positieve impuls geven aan de inflatie, alleen kleven daar weer wel grotere financiële problemen aan vast voor de armen, daklozen en de grote groep mensen die hun rekeningen en rente en aflossing van hun schulden niet meer kunnen betalen. En dan is de oplossing niet meer mensen naar de Voedselbank te verwijzen] Komende donderdag komt de ECB voor de laatste keer samen onder leiding van Mario Draghi en zal de ECB volgens onze (Rabobank’s) verwachting de rente verder verlagen en het opkoopprogramma weer van stal halen. De kritiek op het beleid zwelt aan. Het doel is het verhogen van de inflatie maar volgens een onlangs gegeven presentie van Philip Lane van de ECB, hebben de duizenden miljarden in combinatie met negatieve rentes de inflatie met 0,50% extra doen oplopen. Overigens kwam een eerder verschenen rapport van de ECB uit op slechts 0,16%. Het faciliterende beleid van de ECB was ook een manier om overheden de tijd te geven om hervormingen door te voeren om zo de potentiële economische groei van de betreffende eurolanden te verhogen. Helaas zijn er nogal wat overheden geweest die deze tijd onvoldoende of niet hebben gebruikt. Het is dan ook terecht dat de ECB voortdurend naar overheden heeft gewezen om orde op zaken te stellen. Tijd voor actie dus, Europese overheden zijn aan de beurt. In eigen land is het nog even wachten op Prinsjesdag op 17 september en lijkt onze minister van Financiën met een investeringsfonds te komen. Ook gaat waarschijnlijk de loonbelasting omlaag. Dat zijn in elk geval stappen in de goede richting. Kijken we naar loongroeicijfers dan zijn de lonen dikwijls fors achtergebleven bij de groei van de arbeidsproductiviteit, en is deze achterstand in de jaren 2014-2017 zelfs opgelopen. Maar wellicht moeten we voor inspiratie kijken naar de geleide loonpolitiek van de jaren zeventig, toen de vakbonden en de overheid zich hard maakten voor werknemers. Daarin werd de loonstijging gekoppeld aan de inflatie en de arbeidsproductiviteit. Natuurlijk moet er nu gekeken worden welke sectoren ruimte hebben maar het is tijd dat de overheid, vakbonden en werkgevers samenkomen en in gesprek gaan over laat ik zeggen: ’een omgekeerd akkoord van Wassenaar’. De looncomponent bepaalt in belangrijke mate de (kern)inflatieontwikkeling. De inflatie volgde destijds dus ook al snel! We zien hier en daar wat positieve ontwikkelingen bij recente cao-onderhandelingen, maar er is nog wel een inhaalslag te maken. Laat we hier in Nederland beginnen. Zoals Rutte niet lang geleden ook zei, gooi die lonen omhoog! [maar meer dan die uitspraak deed hij niet]

Trump waarschuwt de Chinezen opnieuw

De Amerikaanse president Donald Trump heeft een waarschuwing gegeven aan China in het slepende handelsconflict tussen beide economische grootmachten. Trump schreef op Twitter dat hij zich harder zal opstellen in zijn eventuele tweede termijn als er geen handelsdeal wordt bereikt vóór de Amerikaanse presidentsverkiezingen in 2020. In zijn tweet meldde Trump dat de Verenigde Staten het heel goed doen in de onderhandelingen met China. Volgens Trump zou China heel graag met een nieuwe regering zaken doen, zodat ze door kunnen gaan met het in zijn ogen oplichten van de VS op het vlak van handel. [wat bedoelt als hij tweet dat de VS het heel goed doen, de kwintessens ervan ontgaat mij] De Republikein Trump heeft in het verleden vaker gezegd dat hij denkt dat Peking de handelsgesprekken probeert te vertragen, in de hoop dat een Democratische kandidaat de presidentsverkiezingen in 2020 wint. China denkt dat er een betere handelsdeal uitgesleept kan worden met een Democraat in het Witte Huis, zo redeneert Trump. Afgelopen weekeind escaleerde het handelsconflict tussen de VS en China door het ingaan van nieuwe wederzijdse importheffingen. Beide partijen willen later deze maand in Washington opnieuw om tafel gaan, maar er is nog geen akkoord bereikt over een datum voor dat overleg, meldden ingewijden. (bron: DFT)

De bedrijvigheid in de industrie van de Verenigde Staten heeft in augustus voor het eerst in ruim drie jaar een lichte krimp laten zien. Dat meldde onderzoeksbureau ISM. De inkoopmanagersindex voor de Amerikaanse industrie ging naar een stand van 49,1 van 51,2 een maand eerder. Dat is het laagste niveau sinds januari 2016. Een stand <50 wijst op krimp. Volgens ISM gingen de nieuwe orders omlaag, terwijl ook de productie kromp. De Amerikaanse industrie heeft te kampen met tegenwind door de handelsoorlog tussen de VS en China en de afzwakkende wereldeconomie. Ook de Britse marktonderzoeker Markit publiceerde zijn eigen definitieve index voor de Amerikaanse industrie. Die noteerde voor augustus een stand van 50,3.

Er is in het Witte Huis onrust ontstaan over de tweets van Trump en het waarheidsgehalte ervan. Dat loopt parallel met mijn eerdere uitspraken dat Trump met een ‘dwang neurose’ leeft. Als hij in zijn hoofd heeft zitten dat iets zo is dan wel dat hij een doel wil bereiken (de muur op de grens van Mexico en de handelsoorlog met China) dan moet en zal hij dat onder alle omstandigheden afdwingen hoe hoog de prijs dan ook is voor de VS, maar ook voor de wereld. Vroeger werd dan over die mensen gezegd ‘hij/zij is net een kind dat zijn zin wil doorzetten’ maar als dat ‘kind’ dan op het Witte Huis zetelt, kan het een heel groot probleem worden voor de hele wereld. Is hem persoonlijk dat aan te rekenen, vraag ik mij af, misschien kan hij niet anders en denkt hij dat hij nu eenmaal zo geboren is. Maar daar zijn dan artsen voor die hem daarbij terzijde moeten staan, zo nodig hem daarvoor moeten opnemen. Ook deze week speelde zoiets. In feite ging het maar om een kleinigheid, maar hoe hij maar blijft liegen om toch zijn gelijk maar te halen. De Amerikaans president zou naar eigen zeggen opnieuw het slachtoffer van de “corrupte verslaggeving” van Amerikaanse media. Deze week konden enkele uitspraken van de president omtrent de orkaan Dorian op heel wat kritiek rekenen. Daarmee joeg hij 4,8 miljoen inwoners de stuipen op het lijf. Critici en Amerikaanse media floten Trump echter al snel terug. Volgens hen zou Alabama niet in de gevarenzone liggen. Zo klonk het ook fel bij de  National Weather Service op Twitter: “Alabama zal GEEN invloed van Dorian ondervinden. We herhalen het, geen gevolgen van orkaan Dorian zullen gevoeld worden in Alabama”. Toch bleef de president volhouden dat de staat Alabama “zeer waarschijnlijk (veel) harder zou worden getroffen dan verwacht”. Tijdens een persconferentie in het Witte Huis deze week toonde Trump nog een kaart waarop ook Alabama in de gevarenzone voor de orkaan lag. Het deel van de kaart dat Alabama omhelsde, leek echter met een zwarte stift gemanipuleerd. De media haalden toen scherp uit naar de “leugens van de ‘Weatherman-in-chief’”. Dorian is verzwakt over Florida getrokken en is nu onderweg naar Canada. Alabama heeft geen schade opgelopen door deze orkaan. Trump blijft op zijn standpunt dat er wel degelijk een grote kans was dat Alabama zou worden geteisterd.

President Trump heeft vlak voor zijn vertrek naar Camp David, zijn buitenverblijf, een gesprek afgeblazen met vertegenwoordigers van de Taliban om een vredesverdrag te sluiten, zodanig dat de Amerikaanse troepen, na 18 jaar, Afghanistan weer zouden kunnen verlaten.

Kritiek op het kabinetsbeleid

Lezers van dit blog weten dat ik de kabinetten Rutte verwijt dat ze geen beleid hebben gevoerd met een blik op de toekomst maar zich hebben beperkt tot reparaties, zoals onderhoudsmonteurs die uitvoeren. Er staat geen leider voor de troepen, die het volk naar de toekomst voorgaat. Ik onderbouw dat met een aantal feiten. 1, Vermogensheffing. Belastingplichtigen die tot €400.000 aan spaargeld op hun bankrekening hebben staan, hoeven daar vanaf 2022 geen belasting over te betalen. Daarboven wordt dan alleen belasting geheven over het werkelijk behaalde rendement. Dat heeft het kabinet deze week bekendgemaakt. Omdat de spaarrente richting de 0% gaat, zullen mensen met een spaarvermogen van boven de €400.000 nagenoeg geen belasting betalen. Spaarders worden dit jaar en de komende twee jaar nog steeds fiscaal aangeslagen voor een rendementsheffing, waarbij slechts €30.000 (fiscale partners tot €60.000) is vrijgesteld. Over het meerdere stelt de Belastingdienst een fictief rendement vast waarover belasting moet worden betaald. Dat fictieve percentage is vrijwel altijd veel hoger dan het werkelijk behaalde rendement. Dat leidde de afgelopen jaren, sinds 2015, tot veel ongenoegen bij spaarders. (bron: nu.nl) De bestaande situatie, die zeker al vier jaar duurt en dus nog twee jaar voortduurt, roept vragen op. Het kabinet Rutte III blijft incasseren en bepaalt nu al dat het volgende kabinet pas de regels moet gaan aanpassen voor de spaarders, want het kabinet heeft ook besloten dat ze het inkomen uit de vermogensheffing dat wegvalt opgevangen gaat worden door belastingheffing op de rendementen van beleggingen van aandelenbeleggers. Dat is regeren over je dood heen. De motivering van het kabinet is steeds geweest dat het kabinet die inkomsten nodig had, maar de realiteit is die belastinginkomsten overtollig bleken te zijn en werden gebruikt om de staatsschuld af te lossen. Dit is tekenend beleid voor dit kabinet. 2. Het pensioendossier. Werknemers die 40 jaar voor hun pensioen maandelijks premie hebben betaald worden nu geconfronteerd met aankondigingen dat de pensioenuitkeringen, misschien wel tot verlagingen tot 8% à 10% kunnen worden verlaagd, als gevolg van ‘regeltjes die door technocraten worden opgelegd. De veroorzaker daarvan is het door de Europese Centrale Bank de laatste jaren gevoerde, volledig mislukte, monetaire beleid. Daar zijn de spaarders, de verzekeraars en de pensioenfondsen wel de dupe van (een daling van het besteedbaar inkomen kan het gevolg zijn) maar het kabinet kijkt weg en weigert de consequenties ervan te compenseren. De Muntunie, waarvan de ECB een onderdeel is, maakt deel uit van de EU, maar in Brussel kijkt niemand naar de sociaal/maatschappelijke gevolgen ervan voor de 19 samenlevingen. In den Haag wassen ze hun handen in onschuld want zo hebben ze dat nu eenmaal zo afgesproken. Democratie anno 2019. 3. PAS. Weer een ander probleemdossier. De regeling waarmee de Nederlandse overheid berekende wat de consequenties zouden zijn voor de uitvoering van het Europese Stikstofbeleid. Nederland staat erom bekend dat zij een pragmatisch beleid voeren. Maar daar kwamen ze in Brussel achter dat de rekenmodellen van PAS die werden gebruikt bij het verlenen van bouwvergunningen die niet overeenstemden met de werkelijkheid, die achteraf werd vastgesteld. Aan die werkwijze kwam een einde door het Stikstofbesluit van de Raad van State. Er wordt nu hard gestudeerd of de rekenmodellen niet anders kunnen worden geformuleerd, zodanig dat er verder gebouwd kan worden aan bouwprojecten in ons land. Het was deze week wel over schrikken toen bekend zijn dat 18.000 projecten door het Stikstofbeleid. De Bouw en Wegenbouw schreeuwen moord en brand. Er moeten nu heel snel maatregelen genomen worden om die verschrikkelijk milieuregels te kunnen omzeilen. Ik deel het standpunt dat er doorgebouwd moet kunnen worden, maar nu net niet op plaatsen die beschermd moeten worden voor een verdere aantasting van het milieu. Ik denk dan aan gebieden rond Natura 2000 en die steden in de randstad waar de fijnstof te hoog is. Daar moet de infrastructuur eerst worden aangepast aan de milieunormen, want de gezondheid van mensen moet een hogere prioriteit krijgen boven de aantasting van de duurzaamheid van de samenleving. Ja wordt er nu gezegd ‘we kunnen op de autosnelwegen overal een max snelheid invoeren van 100 km’. Maar we kunnen ook minder vliegtuigen op Schiphol kunnen laten landen, minder bouwen in het groen en minder vee in de stallen. Premier Mark Rutte (VVD) had deze week de oplossing voorhanden: “hij heeft er vertrouwen in dat in ‘coöperatie met de lokale overheden’ een ‘gebalanceerde oplossing zal worden gevonden’. 4. Rekeningrijden. Een meerderheid van het volk wil dat. Het kabinet luistert naar het volk en zal daar ook uitvoering aan geven. Dat is lovenswaardig, op het eerste gezicht. Want de aanpak die dit kabinet eraan gaat geven, roept vragen op. Je, rekeningrijden maar niet voor iedereen. In de VVD-achterban is daar weerzin tegen. Dus moeten er groepen autorijders worden beschermd. Daar zijn nog geen besluiten over genomen, daarop moet eerst gestudeerd gaan worden. Dat er nieuwe techniek op moet worden losgelaten, dat de ontwikkeling daarvan tijd gaat kosten, is logisch. Maar dat dat acht jaar moet gaan duren, nee dat is geen voortvarend beleid. Dat is tijd rekken. Niet dit kabinet, niet het volgende kabinet maar pas het daarop volgende kabinet gaat dat invoeren. En dan is het nog wel de vraag of de techniek dan nog niet achterhaald is. Neen, dit is nu typisch Rutte-beleid: zijn achterban beschermen en de tijd oprekken. 5. Jan Modaal. Typisch zo’n dossier waarin het kabinet zijn ware gezicht laat zien: dat van achter de feiten aanlopen. De onderhoudsmonteurs komen pas in actie als er problemen zijn geconstateerd, die zich niet uit zichzelf oplossen. Het gaat hier om een daling van het besteedbaar inkomen van Jan Modaal, waardoor een deel van deze groep werknemers hun financiële verplichtingen niet meer tijdig kunnen voldoen. Het beleid is “we doen aan dossiers totdat er vanuit de samenleving de alarmbellen gaan rinkelen” waarna het probleem niet wordt opgelost, want wij blijven pragmatisch bezig, met halve toezeggingen. 6. Conclusie. Dit land moet verlost worden van het politieke beleid van Rutte c.s. Dit land verdient krachtiger leiders met visie.

KBC schrapt 1400 banen in de bank- en verzekeringssector

Na ING België en BNP Paribas Fortis is KBC nu al de derde Belgische grootbank die volop moet reorganiseren om de lage rente en de razendsnelle digitalisering in de branche te counteren. Ook voor andere banken dreigen de komende maanden nog pijnlijk te worden. ‘Alles verandert tegen 300 kilometer per uur. Dan wil ik niet degene zijn die zegt dat we niets moeten doen.’ KBC-topman Johan Thijs wond er enkele maanden geleden al geen doekjes om dat hij belangrijke ingrepen plande bij de tweede grootste bank en verzekeraar van het land. KBC schrapt 1400 banen in de komende drie jaar. Ook worden de contracten van 400 externen beëindigt. KBC heeft de voorbije maanden de eigen activiteiten langs de meetlat gelegd. Doel is om de organisatie te optimaliseren en te vereenvoudigen. Ook moeten de ingrepen leiden tot betere besluitvormingsprocessen. Topman Johan Thijs spreekt van een “onvermijdelijke volgende stap” vanwege de almaar veranderende en concurrerende omgeving. Hij benadrukt dat het de organisatie er alles aan gelegen is om wendbaarder te zijn en om sneller beslissingen te kunnen nemen. In België moet de banenreductie volledig geabsorbeerd worden door een natuurlijke uitstroom. Daarbij wijst de onderneming naar de uitstroom van 500 voltijdsbanen per jaar in voorgaande jaren. Er is volgens de onderneming daarom geen verplicht collectief ontslag of vertrekplan voorzien of nodig. Thijs heeft nooit onder stoelen of banken gestoken waarom hij moet ingrijpen bij de bank. Steeds meer klanten bankieren enkel nog met de smartphone en tonen zich bereid om voor hun geldzaken aan te kloppen bij alternatieve fintechbedrijven. Om daar beter op in te spelen moet je als bank snel kunnen handelen. Dat kan alleen als je logge managementstructuren overboord gooit en zwaar investeert in nieuwe digitale diensten. Geen evidente oefening. De bank moet die bovendien nog eens maken op een moment dat de lage rente haar verdienmodel steeds meer onder druk zet. Al zou je dat misschien niet zeggen als je naar de ½jaarresultaten van KBC kijkt. In moeilijke marktomstandigheden wist de bank en verzekeraar over de eerste zes maanden van het jaar een nettowinst voor te leggen van €1,18 mrd. Daarmee deed de beursgenoteerde groep het nagenoeg even goed als in dezelfde periode vorig jaar, terwijl veel andere banken hun winsten zagen terugvallen. Maar wie het halfjaarrapport wat meer in detail bekijkt, merkt dat de lage rente KBC parten begint te spelen. KBC België, toch nog steeds goed voor bijna de helft van de groepswinst, zag de nettowinst in de eerste jaarhelft met 17% slinken omdat de rente-inkomsten van de bank onder druk blijven staan. Die trend zal niet meteen keren. Als de Europese Centrale Bank (ECB) volgende week een nieuw stimuluspakket lanceert, zit daar waarschijnlijk een verdere renteverlaging bij. KBC is niet de enige bank in België die moet ingrijpen. ING België deed dat drie jaar geleden al, op een bijzonder radicale manier. En eerder dit jaar besloot BNP Paribas Fortis dat er de komende drie jaar 2.000 jobs verdwijnen. Waarnemers stellen dat KBC niet de laatste bank is die de tering naar de nering moet zetten. Analisten van Bank of America Merrill Lynch waarschuwden deze week voor een stormachtige herfst voor de sector. ‘Om uit deze moeilijke situatie te geraken zijn drie zaken nodig. De rente moet omhoog, er moet een stabiele regelgeving komen en het Europese bankunieproject moet volledig worden afgerond. In geen van de drie gevallen zal dat snel gebeuren. Als ze het zich kunnen permitteren, zit er voor de banken niets anders op dan te herstructureren. Dit gaat pijn doen.’ (bron: detijd.be)

Christine Lagarde presenteert zich in het Europees Parlement

De beoogde nieuwe president van de ECB, Christine Lagarde, wil een groener en socialer beleid. De Française maakte tijdens een hoorzitting in het Europees Parlement ook duide-lijk dat zij actie van politici verwacht. Zij moeten de economie stimuleren door meer te investeren. Lagarde, afkomstig van het IMF, hamerde tijdens haar voordracht op de maatschappelijke rol die de ECB in haar ogen dient te spelen. Ze stelde de focus op klimaatbeleid en de groeiende ongelijkheid in de samenleving te willen leggen. De ECB zal bijvoorbeeld meer groene obligaties opkopen. Maar daarmee zijn gewone obligaties niet uitgesloten: er zijn nog simpelweg te weinig groene varianten om aan de vraag te voldoen. Lagarde zei het als haar taak te zien om het juiste antwoord te vinden op het opkomende populisme. Vandaar dat ze hamerde op de maatschappelijke taak van centrale bankiers. Maar er zal daarvoor een brede samenwerking moeten zijn met andere ’instituties’, stelde ze. „Centrale banken opereren niet in een vacuüm. Ze opereren in breder perspectief.” Lagarde zei te hopen dat ze de beroemde woorden van huidig ECB-president Mario Draghi, die tijdens de crisis zei alle noodzakelijk maatregelen om de euro te redden te zullen nemen, niet te hoeven herhalen. Volgens haar is er inmiddels veel gebeurd om het financiële systeem stabieler te maken. Maar tegelijkertijd is er nog veel werk aan de winkel. Ze tekende aan dat landen weliswaar begonnen zijn met het doorvoeren van hervormingen, maar dat het allemaal nog niet genoeg is. Ook de bankenunie moet nog vervolmaakt worden. Lagarde maakte duidelijk dat verdere integratie en risicodeling uiteindelijk het doel moet zijn van de eurozonelanden. Ze stelde de roep om het herschrijven van de monetaire ECB-regels toe te juichen. Het officiële doel is een inflatie van ’dicht tegen, maar geen 2%’. Volgens Lagarde is dit te vaag. „Hebben we het dan over 1,6% of 1,9%?” vroeg ze zich af. Al met al leek Lagarde zich zonder al te veel problemen door de hoorzitting te slaan. Aan het begin van de avond volgt er een stemming door de commissie financiën. Later deze maand moet het hele Parlement nog over Lagardes voordracht stemmen. Al is dat vooral een formaliteit. Anders dan bij voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen heeft het Parlement niet de mogelijkheid Lagarde’s benoeming te vetoën. Dat ze Draghi in november opvolgt, staat dus vast. [Lagarde manoeuvreerde langs alle obstakels die er zeker zijn. In Argentinië wordt momenteel een pesos-crisis en zij heeft, om de pesos in rustiger water te houden, $57 mrd geleend. Dat wordt de IMF kwalijk genomen. Door politieke verschuivingen in spe brak er half augustus een enorme crisis uit, waardoor de pesos 20% in waarde daalde. Lagarde handhaaft het streven naar een inflatieniveau van minimaal 1,6%. En als dat niet haalbaar is en <1% blijft hangen het komende halfjaar, wat dan? Gaat de ECB dan opnieuw de geldkranen weer opendraaien. Op zich zou ze dat niet kunnen als ze haar uitspraak in het EP, dat ze een socialer monetair beleid zou willen gaan voeren, serieus neemt. Ze heeft in het EP niet beargumenteerd waarom het monetaire beleid negatieve renten genereert en wie daar vervolgens van profiteren en wie de prijs daarvan op hun bordjes geschoven krijgen. Wie ervan profiteren zijn de bezitters van vermogenstitels als aandelen, obligaties en daarmee verbonden financiële producten en vastgoed en edele metalen (de rijken der aarde dus), maar de schulden zullen toenemen, de waarde van het geld zal afnemen doordat geld geen rendement meer oplevert en straks zelfs een negatief. En dan natuurlijk de pensioenreserves die afgewaardeerd moeten worden. Spaarders en werknemers zijn de grote verliezers. Positief in haar betoog dat de ECB de problemen in haar eentje niet kan oplossen en de overheden nodig heeft die de staatsschulden moeten gaan verhogen om daarmee productieve investeringen te financieren. Maar ja, daarvoor moeten eerst de zeilen moeten verzetten en hoe lang gaat dat duren]

Argentinië in grote financiële problemen

Argentinië heeft in een week tijd drie renteverhogingen doorgevoerd, inmiddels bedraagt de rente het record van 40%. De inflatie bedraagt 50%, de aandelen daalde sinds 14 augustus 48% bij een krimpende economie van 2½%. Het land probeert met die verho-ging de peso tegen de dollar overeind te houden. Eerder stak de centrale bank nog eens $5 mrd in ondersteuning van de munt. De centrale bank zegt bereid te zijn opnieuw fors in de markt te interveniëren om de prijzen voor Argentijnen niet teveel te laten stijgen.

Inflatieprognose in Japan verlaagd

De Japanse centrale bank heeft de inflatieverwachting voor dit jaar verlaagd. Dat deed de Bank of Japan (BoJ) bij zijn rentebesluit. De centrale bank verlaagde de inflatieprognose voor het fiscale jaar dat deze maand is begonnen van 1,5% naar 1,4%. Dat doel wordt overigens pas bereikt aan het einde van het boekjaar, dus rond april 2018. De verwachting voor komend jaar bleef 1,7%, terwijl de BoJ in het jaar daarna een inflatiepeil voorziet van 1,9%. De Bank of Japan hield zijn monetaire beleid onveranderd. Zo handhaafde het de geldende rentetarieven en zijn enorme stimuleringsprogramma. Die werden eerder ingevoerd als wapen tegen de aanhoudend lage inflatie in de derde economie van de wereld. Over de economische groei in Japan werd de centrale bank iets positiever. Die laat dit jaar naar verwachting een groei zien van 1,6, waar eerder werd gerekend op 1,5. Volgend jaar groeit de Japanse economie mogelijk met 1,3, waar eerder werd gesproken over 1,1. Voor het fiscale jaar 2019 staat nu met potlood een groei van 0,7. [valt me helemaal niet tegen, Europa scoort lager]

Van wie is ons geld?

Ik was deze week op een presentatie over de toekomst van ons monetaire systeem, door twee hoogleraren economie, een wetenschapper econoom, drie financieel/monetaire deskundigen, een medewerker van de WRR, een journalist en een bankman. Zes mannen en drie vrouwen. Inleiding: in 2008 schudde de financiële sector op haar grondvesten, gevolgd door de eurocrisis. Banken zijn gered, schulden van met name Griekenland aangepakt en dankzij de bijzonder lage rente is lenen van geld nu bijna gratis. Gaat dit wel goed? Is het nu tijd voor fundamentelere ingrepen in ons geldstelsel? Wat is de toekomst van ons monetaire systeem, wat wordt de rol van banken, fin-techs, crypto currencies en Big Data? Hoe zorgen we ervoor dat het geldsysteem van de toekomst in dienst staat van de samenleving?

De twee uur durende samenkomst in Pakhuis de Zwijger leverde mij niet de informatie, waarop ik gehoopt had. Het eerste uur alleen maar technische informatie over geld, zijn vormen en aanwendingen, en over het financiële stelsel, over het ontstaan en het (dis)functioneren. Veel onderbouwingen met grafieken van decennia geleden. Over de waarde van een valuta waren de deskundigen vaag. Iemand in de volle zaal vroeg wat de waarde van de euro is en verwees naar de zilveren guldens, die hun waarde in zilver hadden. Het antwoord kwam er in feite op neer dat dat van heel vroeger was. In feite is de waarde van het geld vandaag de prijs die daarvoor op de vrije markt wordt betaald. Er werd door de panelleden respectloos gesproken over geld alsof het niet meer is dan een product als water en energie. Over de huidige onzekerheden rond het monetaire beleid en de financiële en sociaal/maatschappelijke gevolgen: geen woord. Veel theorie, weinig actualiteit. In 1950 was 50% van ons geld nog chartaal (bankbiljetten en munten) nu is dat nog slechts 7%. 93% is dus virtueel, digitaal. Er was kritiek te horen of de geldschepping door de banken de laatste jaren niet onbeheersbaar is geworden, door gebrek aan toezicht, waardoor de schuldeneconomie enorm is gestegen in de wereld. Goud heeft zijn langste tijd gehad, is iets van de voorgaande eeuwen. Dat laatste deel ik niet want het gewone volk heeft nog wel degelijk vertrouwen in goud, veel meer dan in geld. Er werd nog wel op gewezen dat investeringen van de overheden alleen zinvol zijn als ze ‘productief’ zijn en zeker niet ‘consumptief’. De meest interessante uitspraken kwamen van Marleen Stikker, die werden ondersteund met applaus, verder Maarten Schinkel en Fieke van der Lecq. Over de Libra, de komende crypto van Facebook (als dat allemaal gaat lukken) waren de meningen verdeeld. Mark Zuckerberg is onbetrouwbaar op het punt van zijn toezeggingen.

‘Ik heb deze set van omstandigheden nog nooit gezien’, zegt Nout Wellink, niet-uitvoerend lid van de raad van bestuur van de Chinese bank ICBC en oud-president van De Nederlandsche Bank (DNB). Wellink denkt dat er binnen een jaar een recessie komt. Als er iets gebeurt, dan zou ik zeggen binnen een jaar, met een grotere waarschijnlijkheid dat het over zes maanden en een jaar gebeurt, dan tussen nu en zes maanden.’ ‘Dit soort dingen kun je niet voorspellen, maar als het fout gaat, dan denk ik dat de kans dat het in 2020 gebeurt groter is dan in 2019, met name de Amerikaanse economie draait redelijk en in Europa is het beeld gemengd’, zegt Wellink. Hij noemt factoren als de handelsoorlog, de Brexit, Argentinië dat op het punt staat om te vallen en de ‘elephant in the room’ Hongkong. Ook noemt Wellink de consument een cruciale factor: ‘De vraag of er echt een recessie komt hangt nauw samen met de vraag of de consument het gaat opgeven. Dat gebeurde in essentie ook in 2007, 2008. Er staan veel seinen op oranje’. ‘De Amerikaanse economie draait redelijk, maar die blijft afhankelijk van of er een schok in het vertrouwen optreedt. Hongkong of de Brexit kunnen ineens triggers zijn waardoor de handelsoorlog een gevaarlijke dynamiek gaat krijgen.’ Gevraagd of de recessie overdrijft noemt Wellink een recessie ‘bijna een vanzelfsprekend natuurgebeuren’. Het gesprek is te beluisteren op https://www.bnr.nl/podcast/thebigfive/10388360/recessie-nout-wellink (bron: BNR)

Wat is ons geld nog waard?

Deze vraag is heel actueel. Eerst even de voorgeschiedenis. De eerste statengulden werd vanaf 1680, onder invloed van de Staten van Holland, geslagen. De naam gulden kwam van de ‘gulden Florijn’ uit Florence, die vanaf de 13e eeuw een populair betaalmiddel was in West-Europa. In 1694 werd door de Staten Generaal de generaliteitsgulden ingevoerd. In 1840 werd het gewicht van de gulden vastgesteld op 10,0 gram en bestond uit 94,5% zilver. Onder koningin Wilhelmina werd, vanwege de gestegen zilverprijs, het gehalte van de gulden vanaf 1922 verlaagd naar 72%. In de periode 1892-1933 werden er ook gouden tientjes uitgegeven en in 1912 ook een gouden vijfje. Een gouden tientje bestaat voor 90% uit goud. Met een gewicht van 6,72 gram bevat het dus 6,05 gram puur goud. De overige 10% is koper. Bij de huidige goudprijs is de waarde €270, daarmee zijn deze gouden munten 60 keer over de kop gegaan. Na de Tweede Wereldoorlog, onder koningin Juliana, werd het gewicht van de gulden verlaagd naar 6,5 gram. De laatste guldens van zilver werden in 1967 geslagen. In mijn tijd, zoals ik het mij herinner, waren er zilveren dubbeltjes, kwartjes, ½guldens, guldens en rijksdaalders. En dat zilver was net zoveel waard als de waarde van de munt. In die tijd was de waarde van het geld gewaarborgd door De Nederlandsche Bank: de munten hadden de waarde in het zilver, de bankbiljetten waren schuldbekentenissen van de centrale bankier. Daarover legde hij wekelijks verantwoording af in de weekstaat die de kranten op woensdag publiceerden. Daar stond in hoeveel bankpapier er in omloop was en welke waarden (b.v. goud en valuta’s) daarvoor in de kluizen aanwezig waren. Dit is allemaal verleden tijd. Er is de laatste 20 jaar veel veranderd. Er zijn nu veel vragen over hoeveel de euro waard is. Wat is een valuta nog waard als die op de kapitaalmarkt wordt aangeboden en er geen rente meer over hoeft te worden betaald dan wel dat er zelfs rente wordt toe betaald. Aanbieders zijn kennelijk zo blij dat ze een tijdje van die euro’s af zijn dat ze daarvoor willen betalen. Dat beleggers voor Nederlandse 30-jarige staatslening van €100 mln bereid zijn 30 jaar lang 0,1% bij te betalen wat betekent dat er uiteindelijk €3.000.000 op wordt toegelegd, zegt veel over het vertrouwen in de euro. Vroeger was geld schaars, waarvan de waarde heel zorgvuldig werd beschermd door de monetaire autoriteiten. Dat uitgangspunt is volledig losgelaten. Ik vroeg onlangs aan een aantal zogenaamde deskundigen wat de waarde van de euro nog is, het bleef even stil en toen zei iemand: “de prijs die er op de markt voor wordt betaald”. Voor de goede orde ‘de markt’ is ‘de internationale geldhandel’. Er is geen echte waarde meer, het is een prijs die fluctueert al naar gelang de hoogte van de rente die er wordt betaald, de economische stand van zaken (economische groei, inflatie, financieel/economische vooruitzichten) en de vraag gerelateerd aan het aanbod. Dat is wel even andere koek dan dat het 50 jaar geleden nog was. Er mag dan wel een gigantisch aanbod van euro’s zijn, de rente mag op de kapitaalmarkt mag negatief zijn, de ECB met het voornemen speelt ‘helikopters geld boven de 19 eurolanden laten droppen in de hoop dat huishoudens dat geld dan niet gaan gebruiken om schulden mee af te lossen, maar ermee gaan consumeren’, maar in ons rijke land eten bijna 150.000 mensen met hulp van Voedselbanken, zijn er bijna een klein miljoen armen in ons land en volgens het Nibud heeft 32% van de huishoudens betalingsachterstanden. In die zin is de scheiding tussen arm en rijk fors toegenomen. Een concreet antwoord op de vraag wat de waarde van de euro’s is kan ik niet geven. Die is er ook niet en dat schaadt het vertrouwen in de euro, maar in feite in alle valuta, waarvan de prijs ‘op de vrije markt’ wordt bepaald. Nu denken veel mensen dat als er op enig moment een bankrun, het in contanten opnemen van (spaar)geld bij de bank, zou ontstaan de banken wel in de problemen zouden komen. Die mening deel ik niet: er is zoveel vrij geld beschikbaar dat banken b.v. als de helft van de spaarders hun geld komen opnemen, ze daardoor niet in financiële problemen komen. Wel de centrale bank want die moet dan ineens heel veel bankpapier kunnen leveren. Op dit moment verkeren wij in slecht weer, maar dat ontkennen de verantwoordelijke autoriteiten, uiteraard zou ik zeggen. Ik krijg regelmatig vragen van vrienden die mij vragen hoe ze hun spaargeld moeten beleggen, er zijn teveel onzekerheden om daarop een gedegen advies te geven.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 6 sep 2019; week 36: AEX 569,84; Bel20 3617,11; CAC40 5.603,99; DAX30 12.191,73; FTSE 100 7.282,34; SMI 10.074,65; RTS (Rusland) 1340,53; DJIA 26.797,46; NY-Nasdaq 100 7.852,54; Nikkei 21.199,57; Hang Seng 26.690,76; All Ords 6.752,70; SSEC 2.999,60; €/$1,103; BTC/USD $10.351,28; 1 troy ounce goud $1506,50, dat is €43.882,20 per kilo; 3 maands Euribor -0,437%; 1 weeks -0,403%; 1 mnds -0,452%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,558%; 10 jaar VS 1,518%; 10 jaar Belgische Staat -0,356%, 10 jaar Duitse Staat -0,707%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -1,01%, 10 jaar Japan -0,282%; 10 jaar Italië 1,019%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,59.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden hoger, de goudprijs schommelde deze week maar sloot lager en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier stegen c.q. de negatieve rente noteerden lager, ook de 5-jarige negatieve rente daalde. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland -0,43%; Duitsland -0,11%; Nederland -0,095%; Japan 0,2003%; Frankrijk 0,526%; GB 1,014%; Spanje 1,083%; Canada 1,5241%; VS 2,039%; Italië 2,019%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -1,0%; Duitsland -0,874%; Denemarken -0,83%; Nederland -0,795%; Frankrijk -0,716%; België -0,623%; Spanje -0,329%; Japan -0,3391%. Tendens: rente stijgt weer.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 07092019/495 Noodkreet bouwers: woningtekort wordt ramp

UPDATE 31082019/494 Trump wil de beperking op de uitstoot van methaan intrekken

Op de tweede dag van de G7 samenkomst is op geen enkel groot dossier een doorbraak bereikt. Alleen over een hulpactie tegen de bosbranden in het Amazonegebied, ter grootte van 20 miljoen, zijn de leiders het bijna eens, zei president Macron. De VS, Japan, Duitsland, Frankrijk, Italië, het Verenigd Koninkrijk en Canada willen “technische en financiële hulp bieden”. Merkel had wel door dat dit voorstel door de Braziliaanse president Jair Bolsonaro zal worden beoordeeld als neo koloniale politiek. Merkel weet exact waar de schoen wringt. “Natuurlijk gaat het om Braziliaans grondgebied”, zei ze. “Maar het regenwoud is eigenlijk een mondiale kwestie. We moeten gemeenschappelijke oplossingen vinden.” In het Amazoneregenwoud woeden op dit moment de zwaarste bosbranden in jaren. Is het Amazone gebied mondiaal bezit en moeten de Brazilianen daarvoor de prijs betalen? Die hebben daar veel vruchtbare grond als ze de oerwouden slopen, waarop ze landbouwproducten kunnen gaan verbouwen, maar dat mogen ze niet van de G7 want dan zetten die verdwenen bomen geen CO2, daarmee de hele wereld de lucht vervuilt, meer om in zuurstof. Daarbij moeten we ook aandacht hebben voor de biodiversiteit van dit gebied. En daarom willen de Westerse mogendheden daar weer nieuwe bomen gaan planten. In deze vorm stelt het gezamenlijke standpunt niets voor, want op de achtergrond speelt het recente handelsakkoord, tussen de EU en het Zuid-Amerikaanse handelsblok, Mercosur mee. Handelsakkoorden dienen ter verruiming en verdieping van de toegang van commerciële markten, met handel en geld dus. Dat kan het streven van verduurzaming in de wielen rijden, waardoor de gevolgen van Mercosur wel eens negatief kunnen uitpakken. Kortom, is er sprake van koloniaal, belerend, beleid om Brazilië te confronteren met Westerse eisen? Europa voert hier dus een 2-sporenbeleid. De Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Zarif bracht op uitnodiging van de Fransen even een bezoek aan de top in Biarritz. Dat was volgens het Witte Huis een verrassing voor de Amerikaanse delegatie. Andere landen zeiden op het allerlaatste moment te zijn geïnformeerd. Volgens de Fransen was dat “vroeg genoeg”. Zarif sprak een half uur met de voorzitter president Macron. Merkel hield de boot af, ook Trump wilde geen gesprek. Afgelopen vrijdag had Macron in Parijs al een onderhoud met Zarif. Ik zie het als een mislukte interventie van Macron, die partijen niet nader tot elkaar heeft gebracht. Volgens een diplomaat is het niet gelukt president Trump te overtuigen de sancties tegen Iran te verzachten. Iran mag van de VS geen olie exporteren. De VS stapte in 2018 uit het internationale atoomakkoord met Iran, dat Obama in 2015 sloot. De economische sancties tegen Iran werden weer volledig ingesteld. De EU, Rusland en China willen achter het internationale atoomakkoord met Iran blijven staan.

Toch kwam er maandagmorgen een onverwachte ontwikkeling. De Amerikaanse president Donald Trump denkt dat China alsnog wil onderhandelen over een handelsakkoord met de Verenigde Staten. Bij de G7 verklaarde Trump terug te zullen keren naar de onderhandelingstafel. Volgens de president hebben Chinese afgevaardigden met de vertegenwoordigers van de VS gesproken en gezegd dat ze opnieuw willen onderhandelen. Ook vanuit China komt bericht dat de Chinese regering in gesprek wil blijven. De Chinese vicepremier Liu He heeft dit gezegd op een conferentie in China, meldt een staatskrant. Trump uitte zich met een optimistische uitspraak: ik heb het volste vertrouwen erin dat de handelsdeal deze keer wel gaat lukken, we zijn er erg dicht bij. Hij noemde China “een geweldig land” en de Chinese president Xi een “geweldige leider”, na hem vorige week op Twitter nog als vijand te hebben bestempeld. Via datzelfde medium kondigde hij toen een verdere verhoging van de importtarieven op Chinese producten aan, waardoor de beurzen wereldwijd kelderden. Verder sprak Trump op de laatste dag in Biarritz opvallend mild over Iran, het andere land waar de VS een slepend conflict mee heeft. De Amerikaanse president onderstreepte niet uit te zijn op een machtswisseling in het land en hij zei dat er op de G7 bijna een akkoord is over hoe om te gaan met Iran. De Duitse bondskanselier Merkel, die naast hem zat, nuanceerde dat wel meteen. Zij sprak van “productieve gesprekken”, maar benadrukte dat er nog een lange weg te gaan was. President Trump noemde na de sluiting van de G& op een persconferentie de kans dat hij binnen enkele weken een ontmoeting met de Iraanse president Rohani heeft “realistisch”. Hij zei dat hij er een goed gevoel over heeft. Dan dan volgen de dreigement, zijn vaste stijl van zijn beleid: de Iraniërs hebben begrepen dat ze “goed” moeten zijn omdat ze anders met geweld worden geconfronteerd. Dus toegeven aan de eisen van Trump ofwel de ‘hel’ wordt in het vooruitzicht gesteld.

Een van de laatste onderwerpen op de slotdag, die op de agenda stond was klimaatverandering. Trump liet verstek gaan, omdat hij aan andere besprekingen voorrang gaf. Wel stuurde hij vertegenwoordigers naar het klimaatoverleg. De financiële markten reageerden positief. Toch moeten we in het achterhoofd houden dat we niet blij gemaakt worden met een dooie mus. De Chinezen gaan zich zeker niet, zonder slag of stoot, neerleggen bij de eisen die Trump stelt en overgaat tot het slopen van de opgelegde invoerheffingen. De Chinezen weten ook dat Trump bij de G7 zwaar onder druk is gezet over zijn economisch beleid, dat ook voor Europa gevolgen heeft. Hij heeft al geen vrienden meer, echte vrienden bedoel ik dan, maar misschien wil Trump wel wat toegefelijker worden. Maar zijn uitspraak dat het hervatten van de onderhandelingen met China over een deal, deze keer wel tot resultaat zullen leiden en een einde betekent van de handelsoorlog, daar geloof ik echt niet in. Ik denk eerder dat de Chinezen aan de politieke leiders van de G7 duidelijk willen maken dat met Trump geen deals te sluiten zijn op basis van gelijkwaardigheid. Trouw schreef maandagmorgen dat ‘China weigert te buigen’ voor de Amerikanen. Zij veroordelen het ‘pesten, intimideren en onder druk zetten met steeds nieuwe dreigementen’ van Trump. De VS moeten stoppen met deze verwerpelijke praktijken. De China Daily, een Engelstalige krant, die wordt uitgegeven door het Ministerie van Informatie van de Communistische Partij van China, liet weten dat zal buigen in de tariefoorlog. ‘China is geen ja-knikker, naar welk land dan ook en zal dat ook nooit worden’. De verantwoordelijke voor de handelsoorlog is ‘Washington, die ermee is begonnen’. De Chinezen voeren veel meer een tactische handelsoorlog, waarbij ze de Amerikaanse autoindustrie zware klappen toebrengen, evenals de boeren uit de Mid-West, die soja, maïs en tarwe verbouwen. Ja, de Chinezen van de importheffingen die de VS op de invoer van Chinese producten hebben opgelegd. De economische groei is teruggevallen naar 6,2%, volgens de laatste cijfers, dat is voor Chinese begrippen laag en zorgelijk, maar altijd nog veel hoger dan wat de Westerse economieën realiseren. De eurozone scoort een magere 0,2%. Trump ontkent dat de Amerikaanse economie last heeft van de ingestelde importheffingen, maar dat is blufpoker voor zijn achterban. “Iedereen” weet dat dat zeker niet het geval is. De wereldhandel heeft daar last van, ook de VS. Amerikaanse onderzoekers, die daar onderzoek naar hebben gedaan becijferden al dat in november het welvaartsverlies al $1,4 mrd per maand bedroeg. Verder constateerden ze 5 maanden geleden al dat de hogere importtarieven bijna volledig betaald werden door de Amerikaanse importeurs en consumenten. Maar het lijkt erger voor de Amerikaanse consumenten want door het wegvallen van goedkope Chinese importgoederen hebben Amerikaanse bedrijven de consumentenprijzen verhoogd. De handelsoorlog leidde er ook toe dat door de handelsroutes van voor de VS bestemde goederen moesten worden aangepast. Daardoor raakte €136 mrd aan import en $29 mrd aan export zoek. Het enige wat Trump op de G7 heeft bereikt is dat hij het VK een fantastisch handelsakkoord met de VS in het vooruitzicht heeft gesteld. Franse en Amerikaanse onderhandelaars zouden een compromis hebben bereikt over de Franse internetbelasting, die ertoe leidde dat de Amerikaanse president Donald Trump dreigde met een extra belasting op de import van Franse wijn. Dat stelt een bron tegenover persbureau Reuters. Eerder dit jaar kondigde Frankrijk aan een tax te gaan heffen op de dienstverlening van grote internetbedrijven, als het Amerikaanse Google en Facebook. Die bedrijven moeten 3% belasting gaan betalen over de omzet die zij met bepaalde digitale dienstverlening behalen in Frankrijk. Met de heffing wil de Franse regering een deel van het concurrentievoordeel dat internetbedrijven hebben ten opzichte van het midden- en kleinbedrijf opheffen. Naar verwachting zal de belastingmaatregel €500 mln in het laatje brengen. Volgens Reuters behelst het akkoord dat Frankrijk bedrijven gaat compenseren voor het verschil tussen de eigen belasting en een heffing die wordt voorbereid door de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling. Trump zou zijn zegen aan het compromis hebben gegeven. Er is nauwelijks iets bereikt waar de wereldproblemen mee kunnen worden opgelost. Ik had ingeschat dat Trump tijdens de G7 wel op zou stappen, maar dat gebeurde niet. In de persconferentie aan het slot van de G7, maakte hij er een geweldige show van hoe geweldig hij wel is. Hij ontkende uiteraard dat zijn handelsbeleid schuldig is aan de economische problemen van dit moment erdoor worden veroorzaakt.

Concluderend, over de bijeenkomst van de G7 en de samenkomst van de monetaire autoriteiten in Jackson Hole, zijn de resultaten niet erg bemoedigend. Op de eerste plaats de G7: nauwelijks overeenstemming over de grote problemen in de wereld anno 2019. In feite werd Trump mild behandeld. Hij bleef bij zijn economisch beleid geen wereldwijde financieel/economische problemen veroorzaakt. Europese leiders slaan niet met de vuist op tafel, maar dat is wel de aanpak waarvoor een straatvechter gevoelig is. Ik denk dat de Europese leiders Trump niet boos wilden maken om te voorkomen dat hij aan Europese goederen, bijvoorbeeld auto’s, importheffingen gaat opleggen. Denk daarbij aan de gevol-gen de Europese auto-industrie. Paaien heeft dikwijls toch niet het gewenste resultaat. Daarover een stukje geschiedenis, over hoe we in een wereldoorlog terechtkwamen. Europa ging daar in 1938 de mist mee in met het Verdrag van München. Het verdrag tus-sen Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Nazi-Duitsland en Italië ging over de toekomst van Tsjecho-Slowakije. Het verdrag werd afgesloten op 30 september 1938 op de Conferentie van München waarbij Tsjecho-Slowakije zelf niet aanwezig was. Met het verdrag werd de agressieve annexatie door Adolf Hitler van het Tsjechische Sudetenland door de grote mogendheden, Frankrijk en Engeland, geaccepteerd. Het verdrag moest de vrede in Europa garanderen en werd door premier Neville Chamberlain van het Verenigd Konink-rijk aangeduid met Peace for our time. Chamberlain verwachtte dat met Sudetenland de annexatiehonger van Hitler gestild zou zijn. 11 maanden na de ondertekening van het Verdrag van München viel het Duitse leger Polen binnen en daarmee brak de Tweede Wereldoorlog uit. Op 12 maart 1938 had de annexatie (Anschluss) van Oostenrijk al plaatsgevonden. Het lag toen al in de lijn der verwachting dat Hitler meer landen zou willen annexeren tot alle Duitstaligen binnen één staat zouden wonen. Hitler ging eisen stellen aan Sudetenland.  dat in de grensstreek van Bohemen lag. In het Sudetengebied, dat sinds Versailles (na de Eerste Wereldoorlog) deel uitmaakte van Tsjecho-Slowakije, woonden ongeveer 2,8 miljoen Volksduitsers. Het gebied bevatte ook een groot deel van de natuurlijke hulpbronnen van Tsjecho-Slowakije, het grootste deel van haar industrie en de hoofdverdedigingslinies van het Tsjecho-Slowaakse leger. Na de bedreigingen van Hitler werd in Britse, Franse, Italiaanse en Duitse diplomatieke kringen overleg gevoerd ten einde uit de impasse te komen en een nieuwe oorlog af te wenden, de zogenaamde  appeasement-politiek. Op 20 mei 1938 voerde Tsjecho-Slowakije een gedeeltelijke mobilisatie van zijn leger in en op 30 mei initieerde Hitler een directief dat de militaire operatie Fall Grün officieel bevestigde. Op 23 september 1938 riepen de Tsjechen een totale mobilisatie uit van hun leger nadat de politieke pogingen dreigden te mislukken en hun inlichtingendienst anticipeerde op een Duitse aanval op 28 september 1938. De vraag is of China en de VS afstevenen op een Koude Oorlog, vraagt het NRC zich af. In ieder geval is waakzaamheid en zo nodig krachtig ingrijpen noodzakelijk. Een man als Trump is volstrekt onbetrouwbaar. Hij liegt, manipuleert, zet ontwikkelingen naar zijn hand en verstrekt valse informaties. De ene dag is een tegenstander zijn beste vriend maar drie dagen later is de persoon onbetrouwbaar en zijn grootste vijand. Voor Trump is dat heel normaal. Van diplomatiek overleg heeft de man nog nooit gehoord, hij is een twitteraar, die à la minute reageert. Dat spel, wat hij contant speelt, speelde hij ook in Biarritz. In Jackson Hole ging het er heel anders aan toe. Daar namen monetaire autoriteiten geen blad voor de mond. De boodschap aan de politieke leiders was niet mis te verstaan: “Wij kunnen de wereldeconomie niet redden”. Dat is heldere taal. Het NRC schrijft daarover: jullie, politici, veroorzaken enorme problemen voor de wereldeconomie en wij, de centrale bankiers, kunnen die zomaar niet even oplossen. De voorzitter van de FED, Jay Powell, zei het nog enigermate in omfloerste bewoordingen. Trump wil van de FED dat zij de nega-tieve effecten van zijn handelsbeleid verzacht door de rente met 1% te verlagen. Powell wees de president op zijn verantwoordelijkheid voor een handelsoorlog en stelde nog geen verlaging van de rente in september in het vooruitzicht. “Het bepalen van het handelsbeleid is iets van het Congres en van de regering, niet van de FED. Wij voeren een monetair beleid dat gaat over werkgelegenheid en inflatie. Daarbij kan rekening worden gehouden met ‘onzekerheden over de handelspolitiek’. En zou ik zeggen ‘de bescherming van de waarde van het geld, voor de FED de dollar’. De boodschap van Powell zou kunnen zijn ‘voor de puinhopen van Trump hebben wij geen passende reactie’. Het was geen geruststellende boodschap voor de financiële markten, die erop hadden gerekend dat de centrale banken opnieuw bergen met goedkoop geld in de markten zouden gaan pompen. Het lijkt erop dat de verantwoordelijkheid voor de economische problemen wereldwijd nu op het bordje van de politici is gelegd. Daar hoort het ook thuis. Stanley Fischer, een oud-vicevoorzitter van de FED, sprak, volgens Reuter, in felle bewoordingen: “Het probleem ligt bij de VS. Dit is een president die ‘probeert het mondiale handelssysteem te vernietigen ….. ik heb geen idee hoe we hiermee moeten omgaan’. Op dinsdagmorgen werd bekend dat Trump een volstrekt onbetrouwbare president is. Eerst lieten de Chine-zen weten dat ze niets afweten van een telefoontje zondagnacht dat ze de onder-handelingen met de VS willen hervatten en dat ze te kennen zouden hebben gegeven dat een deal in zicht is. Daarna kwam ook uit Iran het bericht dat Hassan Rohani niet bereid is met Trump te onderhandelen als alle sancties niet eerst van tafel zijn. De reacties in de media op de G7 bijeenkomst zijn verre van eenduidig en vragen om commentaar. De Telegraaf meldde maandagmorgen : G7 totale chaos; dinsdagmorgen Trouw: En dan ein-digt een woelige top toch met een omhelzing; het Parool: Trump kiest de milde weg en het NRC: Verhit overleg, maar zonder slaande deuren. Ik heb bij deze koppen zo mijn vragen, omdat de G7 dit jaar, in feite, een complete mislukking werd. Spijkers met koppen, waarop de wereld wachtte, werden er niet geslagen. De Europese leiders waren des doods dat ze Trump zouden schofferen. Het overleg moest vooral soft gehouden worden. Merkel en Macron moesten voorkomen dat Trump zou gaan dreigen met importheffingen op Europese auto’s in november. Macron wilde een krachtig leiderschap tonen met zijn verrassing de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken naar Biarritz te laten vliegen. Behalve hijzelf wilde geen van de andere G7-politici hem ontmoeten. Trump al helemaal niet en ook Merkel hield zich afzijdig. Macron stond met lege handen. Toch leek het maandag op een verrassende ontwikkeling. Trump zou met de Iraanse president willen spreken. Een zucht van verlichting ……. maar Rohani wil alleen met Trump aan tafel als de VS eerst alle sancties terugnemen. Een andere positieve ontwikkeling van de handels-oorlog werd door Trump geannonceerd met de mededeling dat de Chinezen ‘s nachts hadden gebeld dat ze weer verder willen onderhandelen. Financiële markten wild enthou-siast want Trump liet al weten dat de deal op korte termijn zou worden gesloten. Handelsoorlog voorbij! Nog geen 24 uur later lieten de Chinezen weten dat zij niet gebeld hadden en ook niet hadden aangegeven onder de huidige omstandigheden weer te gaan onderhandelen. Ik denk dat Trump eerst moet komen met het terugdraaien van zijn importtarieven voor Chinese producten en de opgelegde sancties aan Chinese bedrijven. Is er dan helemaal geen winst gemaakt op deze G7? Ja, bijna. Trump nam niet deel aan het klimaatdebat maar wilde wel meebetalen aan een bedrag van 20 miljoen voor het blussen van de branden in het Amazone gebied en de herbeplanting van het afgebrande oerwoud. Eindelijk één gezamenlijk standpunt, maar nu wil de Braziliaanse president het geld alleen maar hebben als hijzelf over de besteding ervan mag beslissen. Was er dan geen enkel punt waarop Europa heeft gescoord, nee, het tegendeel zelfs. Trump profileerde zich als de grote vriend van Boris Johnson en beloofde hem, als hij met een harde Brexit uit de EU stapt, met het grootste handelscontract dat de VS ooit gesloten heeft. Dat is de grootste belediging die de EU zich liet welgevallen. De dank van Trump aan het adres van gastheer Emmanuelle Macron was beschamend: een omarming waaruit Macron zich niet tijdig los kon maken. Het is de lichaamstaal van Trump ‘hoe hij Macron in zijn macht had en hield’. Schofferend voor de Europese leiders, maar wel ‘eigen schuld, dikke bult’ hadden ze zich maar krachtiger moeten opstellen. Hier werd aan de hele wereld getoond hoe Trump de Europese leider in spe in ‘zijn klauwen’ had, dat is de wijze waarop Trump zijn zogenaamde vrienden omhelst: een show opvoeren en zich als een triomfator profileren. Hij, de straatvechter, denkt dat dat dat respect afdwingt voor zijn persoon en dat hij zijn ‘vrienden’ daarmee kan onderdrukken.

Het monetaire beleid van Powell en de FED

De voormalige baas van de Federal Reserve Bank of New York William Dudley heeft de landelijke Federal Reserve opgeroepen om zich krachtig uit te spreken tegen het beleid van president Donald Trump. Dudley opperde zelfs dat de koepel van centrale banken zou moeten weigeren om de rente te verlagen. Volgens William Dudley zouden renteverlagingen Donald Trump weleens aan een herverkiezing in 2020 zouden kunnen helpen. En dat ziet hij niet zitten. “De herverkiezing van Trump vormt immers aantoonbaar een bedreiging voor de Verenigde Staten en de wereldeconomie”, aldus Dudley, die van 2009 tot 2018 aan het hoofd stond van de New Yorkse afdeling van de FED. De door persbureau Bloomberg gepubliceerde column van Dudley was vooral bedoeld als betoog tegen een verdere escalatie van de door Trump gestarte handelsoorlog met China. Maar bij tal van economen schoten de opmerkingen in het verkeerde keelgat. Hij zou hiermee alleen maar de onafhankelijkheid van de FED schaden. De FED zelf benadrukte direct dat politieke overwegingen absoluut geen rol spelen in het monetaire beleid. Het instituut heeft het laatste tijd al erg moeilijk door de herhaaldelijke kritiek van Trump op FED-voorzitter Jerome Powell. (bron: finanzen.nl) [wat is hier schadelijk en voor wie? Niet te ontkennen is dat Powell onder zware druk staat van Trump, die het monetaire beleid onderdeel wil maken van zijn politieke handelsbeleid. Daar ben ik in dit geval een groot tegenstander van, gezien Trump zijn protectionistisch economisch beleid grote schade toebrengt en dat vooralsnog zal blijven doen aan de wereldhandel en de mondiale economische groei. Maar omdat het monetaire beleid dat door de centrale bankiers wordt gevoerd sterk leunt op neo-liberale/kapitalistische doelstellingen ben ik wel een groot voorstander van een toetsing van de gevolgen van dit monetaire beleid aan onze sociaal/maatschappelijke waarden. Hier ligt voor onze dames en heren monetaire autoriteiten en politici een herstel (spoed)opdracht]

Meerdere grote olie- en gasbedrijven zijn tegen het terugdraaien van het methaanbeleid van Obama

Het Witte Huis heeft aangekondigd dat Trump de uitstootbeperkingen voor CO2, die onder het bewind van zijn voorganger Obama zijn doorgevoerd, gaat terugdraaien. Het gaat om de methaan, het belangrijkste bestanddeel van aardgas, dat vrijkomt bij de winning van olie en gas. Methaan is verantwoordelijk voor de uitstoot van 3% CO2 in de VS. De regering Obama had wettelijk geregeld dat bedrijven hun uitstoot vanaf 2018 met 85% moeten verminderen oplopend tot 96% in 2026. Trump kan die wetgeving terugdraaien na de Presidentsverkiezingen volgend jaar november. Maar of daar, ook in de VS, veel enthousiasme voor is, betwijfel ik. Trump kan wel blijven herhalen dat de klimaatproblematiek niet wordt veroorzaakt door de mens (burgers en bedrijven) en dat hij daarom beperking van de CO2 uitstoot zal terugdraaien, ondanks dat diverse grote olie- en gasbedrijven dat niet ondersteunen.

Vice-premier Hugo de Jonge wil dat het volk weet dat de overheid er voor iedereen is

Hij wil dat gaan veranderen maar de realiteit is anders. Ik schrijf hem daarover een open brief over wat hij met het CDA wil gaan veranderen en ik reageer daarop met mijn visie op de toekomst en welke hervormingen daarvoor dringend noodzakelijk zijn. In het volgende blog meer daarover.

Is er nog wel een koper in de markt die het noodlijdende AEB van de gemeente Amsterdam wil kopen dan wel erin wil participeren?

Optimisten verwachten dat de hoofdstad maar een verlies van €250 mln hoeft te nemen om v an het ‘blok aan het been’ af te komen. De problemen zijn en kunnen worden: slecht management; weinig serieuze kopers; zware financiële verliezen; gebrek aan zakelijke en technische kennis bij het bedrijf en de gemeente; onvoldoend technische kennis bij het personeel en dan ook nog de banken met hun vorderingen. En dan nog het vooruitzicht dat als het bedrijf niet te redden is er landelijk een gigantisch probleem ontstaat in de afvalverwerking met Napolitaanse vergezichten.

Een ander groot probleem is de complete chaos met de bestrijding van de drugcriminaliteit in de hoofdstad. Amsterdam is al jaren het Europese centrum van de handel in drugs en wat doet de driehoek daaraan? Tot dusverre nauwelijks wat en met weinig resultaat. De criminelen hebben de touwtjes in handen, zijn vrijwel onaantastbaar, verdienen er bakken met geld aan, wassen hun crimineel geld in het buitenland wit en hebben goede contacten in de vastgoedhandel, met juristen, makelaars en notarissen en op het stadhuis weten niet hoe dat aan te pakken: onvoldoende sturing, daadkracht en handhaving. (bron: Telegraaf)

Martin Visser, financieel econoom, schrijft dit weekend op DFT:

Eindelijk… Zo luidt – kort samengevat – de verzuchting onder economen over de kanteling in het financieel beleid van de overheid

Tijdens de crisis riepen veel economen dat Nederland onnodig hard op de rem trapte. En na de crisis riepen nog meer economen dat het nu toch wel welletjes was met het verhogen van het begrotingsoverschot en het verlagen van de staatsschuld. Uit de uitgelekte Prinsjesdagplannen blijkt dat het kabinet daar nu in meegaat. De steeds lagere rente had de afgelopen jaren al reden kunnen zijn voor de coalitie om het conservatieve begrotingsbeleid nog eens onder de loep te nemen. Nu de rente negatief is en geld lenen geld oplevert, ontstaat er politiek momentum om die ommezwaai dan toch in te zetten. Als de prognoses uitkomen, heeft Nederland volgend jaar voor het vijfde jaar op rij geen begrotingstekort meer. Dat is sinds de jaren vijftig niet meer voorgekomen. De prestaties in de tijd van toenmalig minister Gerrit Zalm verbleken bij de cijfers die Wopke Hoekstra mag presenteren (overigens niet alleen zijn verdienste). De staatsschuld is dit jaar al onder de 50% van het bruto binnenlands product (bbp) gedoken, heel ruim onder de Europese norm van 60%. Een norm die menig euroland van z’n lang zal ze leven nog niet haalt. Met dank aan de lage rente, het begrotingsoverschot en de lage staatsschuld heeft de overheid amper rentelasten meer. Volgens een historische reeks van het Centraal Planbureau, die teruggaat tot 1950, heeft onze overheid nog nooit zo weinig rente betaalt. Vorig jaar minder dan 1% van het bbp. Voor het strenge begrotingsbeleid van de afgelopen jaren waren – ondanks de protesten van economen – goede politieke redenen. Maar me dunkt dat we inmiddels wel een stootje kunnen hebben. De Nederlandse overheidsbegroting is traditioneel zeer gevoelig voor economische schommelingen. Zakt de economie weg, dan verslechtert het begrotingssaldo gemakkelijk met 3 procentpunt. Hoekstra schrijft met Prinsjesdag nog gewoon zwarte cijfers en kan zo’n dip dus aan. Overigens is onze overheidsbegroting in crisistijd ook bedoeld als buffer. Als ondernemers en consumenten dan de hand op de knip houden, dan worden de overheidsuitgaven ingezet als economische stimulans. Binnen redelijke grenzen uiteraard. Haagse bronnen lekten dat het kabinet nu bereid is tot een extra koopkrachtimpuls (ten laste van het begrotingssaldo). Daarnaast wil de coalitie een forse investeringspot van mogelijk wel €50 miljard instellen door extra te lenen. Na al die jaren van de broekriem aantrekken is dat een heel ander geluid. Het lijkt alsof premier Mark Rutte en secondant Hoekstra van hun geloof vallen. En dat is ook zo. (Terzijde: zou die 50 miljard bewust zijn gekozen omdat dit precies het bedrag is dat tijdens de crisis is bezuinigd?) Eén valkuil doemt wel op: hoe zorg je dat uit die pot ook echt geïnvesteerd wordt? Voor je het weet wordt dat geld – om electorale redenen – verjubeld (=verbrassen van overheidsuitgaven). De politiek is er een meester in om allerlei leuke dingen voor de mensen een ’investering’ te noemen. [bij dit artikel wil ik wel enkele kanttekeningen plaatsen. Ik sta nog zeker niet langs de kant te juichen en te roepen dat we eventuele problemen, die op ons afko-men, nu kunnen opvangen met overheidsinvesteringen van €50 mrd in de komende 5 jaar. Ik denk dan aan de handelsoorlogen, een harde Brexit, Brazilië, Argentinië, Iran, Italië en mogelijke gevolgen van een dalende wereldhandel, een verder dalende economische groei, een lage inflatie, de negatieve rentes, een verder doorzettende waardedaling van het spaargeld en de afwaardering van door werknemers opgebouwde pensioenrechten. Verder is er nog veel onzekerheid over het monetaire beleid. Klaas Knot mocht deze week wel zeggen dat hij er tegen is dat Draghi de opkoopregeling van (staats)obligaties weer van stal wil halen (en daarmee verder stijgende negatieve rentetarieven) maar nooit is daar binnen het Bestuur van de ECB een meerderheid voor geweest. Daarvoor zijn de verschillen in financiële stabiliteit tussen de Noordelijke en Zuidelijke eurolanden te groot. Sinds 3 september 2013 zit Nederland op een fout traject. Rutte heeft, met alle macht die hij heeft, geweigerd te gaan investeren in de toekomst. Een lage staatsschuld is een bewijs van slecht bestuur. Wij staan te juichen dat ons onderwijs een hoog niveau heeft, maar de realiteit is dat er in het bedrijfsleven 274.000 vacatures zijn waarvoor geen studenten en werknemers zijn opgeleid. Er ligt een groot onderwijsbudget op de plank voor vernieuwend technisch onderwijs, waarvoor het kabinet geld vrij-maakte maar even had vergeten dat je dan eerst docenten daarvoor moet opleiden. Dat noemen ze visie, maar dat is voor Rutte een vies woord, dat hij niet door zijn strot krijgt als liberaal (H.J. Schoolezing 2013 de Rode Hoed). Dat Draghi vijf jaar geleden startte met een ruim geld beleid in de eurozone, getuigde van visie maar omdat de overheden, zeker ook de Nederlandse, de hand op de knip hielden en verder gingen met het terugbrengen van de staatsschuld (wat trouwens door de Europese Commissie werd onder-steund) mislukte dat monetaire beleid volledig en wat ik Draghi verwijt is dat hij niet tijdig de geldkraan heeft dichtgedraaid, waardoor centrale ban-ken nu afhankelijk zijn van de wensen/eisen van de financiële markten. Niet in 2020 moet die knop omgezet worden, nee dat had 5 jaar geleden al gebeurd moeten zijn. Maar daarvoor heb je blauwdrukken nodig en dat blokkeerde Rutte. Daardoor heeft het Avondland grote achterstanden opge-lopen ten opzichte van andere wereldmachten en daarvoor is een brede Europese aanpak noodzakelijk. Daarbij komt dat de hele Europese Unie grondig moet worden hervormd (democratie en besluitvorming) en moeten er sociaal/maatschappelijke fundamenten worden gebouwd en neo-liberale worden afgebroken. Verder moet het monetaire beleid worden getoetst aan de sociaal/maatschappelijke gevolgen ervan voor de samenlevingen in de 19 eurolanden. In 5000 jaar monetaire geschiedenis is het nooit eerder voorgekomen dat er sprake is geweest van zo’n geldexplosie als waarmee we nu geconfronteerd worden in relatie met bijna gratis geld tot negatieve rentes in de Westerse landen. De euro is ziek, heel ziek en niet de euro alleen. En een uitweg naar een gezondere monetaire situatie is nog niet in zicht]

De bebouwing gaat door ook ten koste van Natura 2000?

In 20 jaar tijd is er in Nederland een kleine 60.000 hectare bij gekomen aan woonwijken, werkterreinen en infrastructuur. Dat is omgerekend iets minder dan de helft van de provincie Utrecht en >10x Nationaal Park De Hoge Veluwe. De bouw is vooral ten koste gegaan van landbouwgrond, meldt het CBS. De onderzoekers vergeleken luchtfoto’s en kaarten uit 1996 met beelden uit 2015. In dat laatste jaar was 493.000 hectare bebouwd. Dat is 15% van Nederland. Op de nieuw beschikbare gronden kwamen vooral woonwijken en bedrijven. De gemeente Westland heeft met 76% de meeste bebouwing. (bron: NOS)

Trump: waarom gooien we geen kernbom in de Atlantische oceaan om orkanen te ontkrachten?

De Amerikaanse president Donald Trump heeft meerdere keren voorgesteld kernbommen in te zetten tegen de orkanen die de VS met regelmaat treffen, meldt de nieuwssite Axios op basis van bronnen. De president zou dit hebben geopperd in gesprekken met zijn veiligheidsadviseurs. De bronnen baseren zich op registraties van gesprekken daarover die binnen de veiligheidsraad NSC zijn gevoerd. “Ik heb de oplossing!” zou Trump hebben gezegd tijdens een overleg over de toenemende problemen met orkanen. “Waarom gooien we er geen kernbom op? Orkanen ontstaan voor de kust van Afrika. Als we nou een kernbom gooien in het oog van de orkaan als deze over de Atlantische Oceaan trekt, dan verstoren we het pad van de orkaan.” De aanwezigen wisten niet goed hoe zij moesten reageren op de opmerkingen van Trump. “Je kon de scheet van een mug horen, zo stil was het tijdens de rest van de bijeenkomst”, omschrijft één van de bronnen.

Is de robot een geduchte concurrent voor de huidige werknemer?

Ja, wel degelijk. De opmars van de robots in productiefabrieken, de zorg en de administratie gaat door en ze worden met de dag slimmer en intelligenter. Daarbij komt dat robots 24/7 kunnen werken als de productieschema’s daarop worden aangepast. Dat gaat betekenen dat werknemers omgeschoold moeten gaan worden van werken aan de lopende band naar controle technische functies. Daarbij komt dat de productiekosten gaan dalen waardoor goederen goedkoper kunnen gaan worden. Een angstscenario voor economen en monetaire autoriteiten en voor ‘jan met de pet’. Ook de politiek moet nu snel aan de slag om op tijd grote technologische ontwikkelingen in een maatschappelijk kader te vatten. Wat kost ‘jan modaal’ met een 40-uur contract een werkgever, stel €46.000 per jaar, waarvoor hij dan gemiddeld 34 uur per week werkt, als we rekening houden met de in de CAO geregelde vakantiedagen, eventuele ATV, vrije dagen op christelijke feestdagen, Koningsdag en soms ook Bevrijdingsdag, en wegens ziekteverzuim, bezoek aan medische specialisten en zwangerschapsverlof (m/v), dan is het inverdienvermogen van de robot €230.000 minus de (verwaarloosbare rente en) afschrijving en de onderhoudskosten. Daarbij moeten we er rekening mee houden dat de technische mogelijkheden van robots het komende decennium sterk groter aanwendbaar zullen worden. De uitdaging voor de samenleving is omvangrijk. De opmars van robots en automatisering op de werkvloer zal vooral de middenklasse raken, denken experts. Maar dat hoeft niet slecht uit te pakken als politiek en samenleving zich ervoor inzetten dat robots worden ingezet om de mens te helpen bij zijn werk, en niet andersom. De overgang naar die situatie kan echter pijnlijk worden. Accountants, administrateurs, chauffeurs en zelfs sommige medisch specialisten zouden hun borst moeten natmaken. Al in 2013 concludeerde onderzoek van het economisch instituut Oxford Economics dat computers de banen van maar liefst 47% van de Amerikaanse werknemers ’binnen enkele decennia’ zouden overnemen. Het zou nog maar een kwestie van tijd zijn, voordat robots en computers hun taken beter en goedkoper zouden uitvoeren dan mensen ooit nog kunnen. [de aanname dat intelligente machines zullen worden ingezet voor het welzijn van de werknemer is niet vanzelfsprekend. Ik verwacht niet dat dat in alle sectoren zo zal plaatsvinden. Als ik kijk naar hoe bij Friesland Campina, in Marum, nu al het vrijwel hele proces van de rijping en opslag van Edammer kazen wordt verricht door robots en de oude werknemers worden/zijn omgeschoold om het geautomatiseerde proces te controleren, dan staan we op de arbeidsmarkt voor een geweldige uitdaging] Jan Willem Velthuijsen, hoofdeconoom bij PwC Nederland, voorziet dat vooral routinematige banen verdwijnen, zoals bijvoorbeeld bij banken, callcenters, de detailhandel, de financiële dienstverlening, administratieve beroepen en de zorg. „In deze sectoren zijn vooral mensen uit de middengroepen werkzaam en daar is deze ontwikkeling heel zichtbaar. De banen van hoogopgeleiden zijn namelijk – nog -niet te automatiseren. Datzelfde geldt voor de banen waarin laagopgeleiden werkzaam zijn. Daarvoor is het voor een werkgever gewoon te duur om een robot aan te schaffen.” Ook arbeidssocioloog Fabian Dekker voorziet dat robotisering en digitalisering vooral de middenklasse zullen treffen. „Er verdwijnen banen in de detailhandel, zoals we bij V&D hebben gezien, en bij financiële instellingen. Ook administratieve functies verdwijnen. Het gaat vaak om routinematig werk, vooral op mbo-niveau. En ja, dat wordt vooral gedaan door een deel van de middenklasse.” Met name banen met veel routinewerk en vaste procedures zouden gevaar lopen. Maar de eerste schrik is inmiddels verdrongen door een optimistischer verhaal. De robotisering en digitalisering zetten door, maar volgens onderzoek van adviesbureau McKinsey uit 2017 zullen er altijd mensen nodig blijven op de werkvloer die samenwerken met machines. Het adviesbureau verwacht dat hooguit 5% van de banen compleet geautomatiseerd kan worden. [die aanname is veel te laag ingeschat als ik kijk naar de snelle voortgang van de robotisering op een termijn van tien jaar. Ik wil op dit moment niet stellen ‘zeker 20% of zelfs wel meer’ maar ‘hooguit 5%’ is wel heel weinig] De grote paniek over het verdwijnen van bijna de helft van alle banen is volgens Robert Went, econoom bij de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, dan ook inmiddels wel achterhaald. „Banen bestaan uit een bundeling van taken”, zegt hij. „Sommige van die taken kunnen worden overgenomen door robots, maar het helemaal vervangen van mensen blijkt veel moeilijker dan men had gedacht.” Baanverlies is volgens Bas ter Weel, directeur van SEO Economisch Onderzoek en hoogleraar economie aan de Universiteit van Amsterdam, dan ook een tijdelijk fenomeen. „Robots nemen banen over, maar tegelijkertijd zie je dat we steeds weer behoefte hebben aan nieuwe producten, waarvan we nooit hadden vermoed dat we die wilden. En daardoor ontstaan ook banen waar we nooit aan gedacht hadden”, zegt hij. [die gedachte kan ik wel volgen. China kan dat al realiseren met extreem lage producten voor prullaria, waar Amerikanen dol op zijn. We zien dat nu al in de autoindustrie waar al relatief veel robots in het productieproces worden ingezet. Die robots werken 24 uur per dag en zeven dagen in de week. Daardoor kunnen de kosten omlaag en zouden de bedrijven met de grootste robotisering daar het meeste van profiteren, omdat de omzetten wel op peil blijven. Daar zitten wel problemen die echter niet worden veroorzaakt door de robotisering] Uiteindelijk zullen echter, net als na de mechanisatie, weer banen ontstaan voor de groepen die hun werk verloren. „Je ziet banen verdwijnen in de middenklasse en banen erbij komen aan de bovenkant. Boekhouders verdwijnen, maar data-analisten zijn niet aan te slepen. Maar op een gegeven moment zullen professionals die aan de bovenkant erbij komen, een deel van hun werk, de simpelere klussen afstoten. Dat worden de nieuwe banen voor de middenklasse.” [dat is een wat optimistische aanname. Ik hoop wel dat op enig moment zich die ontwikkeling gaat voordoen? Al over 5 jaar of pas over 20? Dat is het verschil tussen een optimist en een realist] Volgens Dekker is er sprake van een transitieproces en vinden veel mensen binnen korte tijd weer een nieuwe baan. „Maar dat geldt natuurlijk niet voor iedereen. Zeker niet als we op microniveau kijken. De middengroepen staan al onder druk, ook al zijn ze niet werkloos. Ze bevinden zich als het ware in het peloton, waar ze steeds harder moeten trappen.” Een van de zorgen onder economen is daarom dat de druk die robotisering legt op de middenklasse, leidt tot een toename van de inkomensverschillen. „Een deel van de mensen in de middenklasse van wie hun banen veranderen door robotisering, krijgt een baan op een hoger opleidingsniveau dankzij automatisering. Maar een ander deel komt in functies die meer aan de onderkant liggen”, zegt Went. „Op deze manier wordt de middengroep zelf dus kleiner. Dat betekent dan ook dat de verschillen tussen hoger en lager opgeleiden op de arbeidsmarkt toenemen.” Dekker meent dat de grootste pijn in de grafimedia zit. „Bij de drukkers bijvoorbeeld. Dat heeft deels te maken met internationale concurrentie, maar er vallen daar vooral harde klappen vanwege de digitalisering.” [waaraan voorbij wordt gegaan zijn de hogere, veelal beta, eisen waaraan werknemers moeten voldoen. Veel van de werknemers die tot nu aan toe lopende bandachtige werkzaamheden verrichten zullen het in een nieuwe samenleving problemen krijgen met omscholing omdat de lat hoger komt te liggen op IQ en beta-niveau] “De krimp zet voorlopig nog wel even door en dat is pijnlijk” FNV-bestuurder Bernard van Iren bevestigt dat beeld. „De digitalisering is ingezet in 2008 en 2009. In tien jaar tijd is het aantal werknemers afgenomen van 40.000 naar 17.000. Het gaat vooral om drukkers en werknemers in de distributie. De krimp zet voorlopig nog wel even door en dat is pijnlijk.” Die nieuwe banen die ontstaan door de robotisering en vergrijzing zorgen er volgens Went voor dat de arbeidsmarkt ook als de economie afkoelt, nog wel even krap blijft. „Als dan de lonen stijgen, hebben werkgevers twee opties: of ze sturen mensen weg en laten het werk overnemen door machines, of ze investeren in technologie die samen met hun mensen meer of betere producten oplevert. Het gaat erom dat de samenleving ervoor zorgt dat ze kiezen voor die tweede optie.” De arbeidsmarkt dwingt werkgevers volgens Went vaker te kiezen voor technologie die samenwerkt met werknemers. „Werkgevers moeten hun best blijven doen om aantrekkelijk te blijven”, zegt de econoom die erop wijst dat een samenleving zelf in de hand heeft voor welke optie ze kiest. Er is een groeiende groep mensen die op de klapstoel van de economie zit, met zwakkere posities en flexibele contracten. We moeten er als samenleving voor zorgen dat voor mensen die willen werken, goede banen beschikbaar zijn.” [deze uitspraken spreken mij wel aan, maar of alle werkgevers ook zo hun belangen zullen afwegen, neem ik niet aan zolang we worden geregeerd door neo-liberale doelstellingen. Die stellen zeker niet de belangen van de arbeider op de eerste plaats. Daarvoor zijn grote sociaal/maatschappelijke hervormingen nodig en zolang de Rutte’s, Draghi’s en de regeringsleiders verenigd in de Europese Raad, gevoed door de Europese Commissie nog aan de macht zijn, heb ik daar weinig vertrouwen in. Ooit zal het tij keren, maar wanneer?]

We willen geen nieuwe wapenwedloop

Dit zei Navo-chef Jens Stoltenberg onlangs, tegen beter weten in, nadat de Verenigde Staten officieel het INF-verdrag met Rusland hadden opgezegd. Het beëindigen van dit verdrag, waarin beide landen afspraken geen raketten te ontwikkelen met een bereik van tussen de 500 en de 5500 kilometer, opent de deur naar een nieuwe wapenwedloop. Dat is zeer te betreuren, maar in het licht van geopolitieke ontwikkelingen wellicht onontkoombaar. De Russen ontwikkelen een kruisraket met een bereik tot 2000 kilometer, een van de redenen voor de VS om het verdrag op te zeggen, maar de Amerikanen werken zelf ook aan nieuwe wapens voor de middellange afstand. De VS hebben ook andere redenen om van het verdrag af te willen, en die liggen in Azië. Zo is China geen verdragspartij en dat land ontwikkelt zich tot een geduchte, in potentie sterke, militaire tegenstander met grootschalige investeringen in de luchtvloot, landmacht en marine. China stelt zich steeds zelfbewuster op als het gaat om handel, economie en internationale politiek. Bovendien zijn er andere landen die fors investeren in wapens, nucleaire niet uitgesloten, zoals India, Iran en Noord-Korea. In dit perspectief kan niet ontkend worden dat dit bilaterale verdrag met Rusland zijn beperkingen kende.

Bij het non-proliferatieverdrag zijn als kernmachten aangewezen kernmachten: Frankrijk, Rusland, Verenigd Koninkrijk, Verenigde Staten, Volksrepubliek China. Andere kernmachten zijn India, Pakistan en Noord-Korea. NAVO-lidstaten die kernwapens delen zijn België, Duitsland, Italië, Nederland en Turkije. Rusland en de VS hebben 5000 kernwapens; China, Frankrijk en het VK tussen de 200 en 400; India en Pakistan ieder tussen de 50 en 60 en Noord Korea 10. Maar helaas zal het hier waarschijnlijk niet bij blijven. In 2021 loopt het New Start-verdrag af, dat grenzen stelde aan het aantal Russische en Amerikaanse ballistische raketten voor de lange afstand. Als dit verdrag niet verlengd wordt, zullen beide landen ongetwijfeld opvolgers van deze wapens ontwikkelen. In deze zin lijken de woorden van Stoltenberg aan dovemansoren gericht. In de wereld van de geopolitiek is in toenemende mate sprake van wantrouwen, afgunst, zorgen om veiligheid en eigen land eerst. Dat zijn gevaarlijke tendensen met een grillig, onvoorspelbaar karakter, waar ook de Europese landen een antwoord op moeten vinden. (basisbron: Trouw). Een andere technische ontwikkeling is, volgens de vredesorganisatie PAX, over de toenemende bewapeningswedloop en investeringen in onder meer moordrobots door Amazon en Microsoft. Zij hebben daar onderzoek naar gedaan bij 50 bedrijven en vastgesteld dat bij 21 bedrijven naar de ontwikkeling van dodelijke autonome wapens de toestand ‘zorgwekkend’ is. Het gaat dan ook om robots, drones, onbemande voertuigen, schepen en vliegtuigen, die zelfstandig kunnen besluiten om (groepen) mensen te doden. Microsoft en Amazon zijn in de race voor een megaorder voor de ontwikkeling van een clouddienst (JEDI) voor het Pentagon, het Amerikaanse ministerie van Defensie, waarmee autonome wapens kunnen worden ingezet. Microsoft heeft al eerder aan de krijgsmacht ‘augmented reality’ brillen geleverd en Amazon software voor de verdere ontwikkeling van patroon- en gezichtsherkenning. Maar de ontwikkelingen op militair gebied doen zich ook voor op het gebied van (onbemande) drones met of zonder raketten. In het Midden Oosten worden ze door meerdere landen ingezet en ook al gemaakt. De grootste leveranciers zijn de VS, met dure (b.v. $130 mln voor de RQ-4 Global Hawk) maar kwalitatief hoogwaardige drones, en China, met goedkopere maar van mindere technische perfectie, en de Russen komen eraan met de Sukhoi S-70 Ochotnik, op kleinere schaal ook Iran en Israël.

Duitse economische data

De Ifo-index, een graadmeter voor het Duitse ondernemersvertrouwen, daalde in augustus en de afname was ook nog eens groter dan verwacht. Beleggers hadden verwacht dat de Ifo-index zou dalen tot 95,1, maar het werd 94,3. Ook het cijfer voor de verwachtingen daalde hard. Dat is belangrijk, omdat dit een goede voorspeller is van de economische groei in Duitsland. Onze oosterburen zijn de grootste economie van Europa en de groeimotor van de eurozone. In de afgelopen decennia betekende krimp in Duitsland ook negatief nieuws voor onder meer de Nederlandse economie. (bron: RTLZ) De inflatie in Duitsland is in augustus afgezwakt naar 1,4% op jaarbasis, van 1,7% een maand eerder. Dat meldde het Duitse federale statistiekbureau op basis van voorlopige cijfers. Op maandbasis gingen de Duitse consumentenprijzen met 0,2% omlaag, na een toename met 0,5% in juli. Op basis van de Europese geharmoniseerde meetmethode kwam de Duitse inflatie uit op 1%, tegen 1,1% een maand eerder. (bron: DFT) Het consumentenvertrouwen in Duitsland blijft onveranderd. Dat meldde onderzoeksbureau GfK. De index die het vertrouwen van consumenten in Europa’s grootste economie weergeeft,was stabiel op 9,7. Economen voorspelden in doorsnee een niveau van 9,6. De graadmeter wordt gebaseerd op onderzoek onder circa 2000 respondenten. (bron: DTF) Ik snap niet waarop Duitse consumenten, als het aantal respondenten wel representatief is, dit enthousiasme baseren. Zo op het eerste gezicht lijkt daar geen reden voor, tenzij het volk zoveel wantrouwen heeft over de toekomst (doem-scenario), dat ze maar blijven kopen zolang dat nog kan. Gaan de Europese begrotingsregels op de schop? De nieuwe Europese Commissie heeft plannen voor versimpeling en versoepeling, bericht de Financial Times. Mocht het zover komen, dan belooft het een moddergevecht tussen noordelijke en zuidelijke lidstaten te worden.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 30 aug 2019; week 35: AEX 558,35; Bel20 3570,81; CAC40 5.480,48; DAX30 11.939,28; FTSE 100 7.207,18; SMI 9.895,16; RTS (Rusland) 1293,32; DJIA 26.403,28; NY-Nasdaq 100 7.691; Nikkei 20.704,37; Hang Seng 25.724,73; All Ords 6.698,20; SSEC 2.886,24; €/$1,10999; BTC/USD $9.587,75; 1 troy ounce goud $1519,60, dat is €44.420,12 per kilo; 3 maands Euribor -0,433%; 1 weeks -0,403%; 1 mnds -0,427%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,558%; 10 jaar VS 1,518%; 10 jaar Belgische Staat -0,356%, 10 jaar Duitse Staat -0,707%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) –1,01%, 10 jaar Japan -0,282%; 10 jaar Italië 1,019%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,58.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden hoger, vooral in Europa de goudprijs schommelde deze week maar sloot lager en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier daalde verder c.q. de negatieve rente noteerden weer hoger, ook de 5-jarige negatieve rente steeg. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland -0,6%; Duitsland -0,219%; Nederland -0,197%; Japan 0,139%; Frankrijk 0,419%; GB 0,982%; Spanje 0,999%; Canada 1,3868%; VS 1,9816%; Italië 2,037%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland –1,055%; Duitsland -0,926%; Denemarken -0,889%; Nederland -0,828%; Frankrijk -0,769%; België -0,673%; Spanje -0,373%; Japan -0,3587%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 31082019/494 Trump wil de beperking op de uitstoot van methaan intrekken

UPDATE 24082019/493 Escalatie van de Amerikaans/Chinese handelsoorlog

In het vorige blog heb ik al gemeld dat dit weekend in Biarritz de 36ste vergadering van de G6/G7, sinds 1975, zou plaatsvinden. Dat was niet helemaal correct. Het driedaagse samenkomst is zaterdag begonnen met een informeel diner. Morgen, beginnen pas de beraadslagingen. Vorig jaar eindigde het beraad van de G7 met een schisma, waarbij Trump zich distantieerde van de slotverklaring. Afgelopen zondag begon het Witte Huis al met een mediacampagne, om Trump uit de schijnwerpers te houden. Hij liet Larry Kudlow, economische adviseur van het Witte Huis, naar buiten brengen dat ‘er in de VS geen sprake is van een naderende recessie’. Daarmede probeerde hij de onrust op de obligatie- en aandelenmarkten en de daarmede gepaard gaande koersdalingen, de kop in te drukken. Dat lukte, want beleggers gingen ervan uit dat de druk van de ketel is, ondanks dat 43% van de Amerikaanse economen voor volgend jaar een recessie verwacht. Ook het handelsoverleg van de VS met de Chinezen staat er beter voor dan wordt gevreesd. Zo liet de Amerikaanse minister van Handel Wilbur Ross weten dat een deel van de aangekondigde Amerikaanse beperkingen op de handel met de Chinese techgigant Huawei opnieuw met negentig dagen is uitgesteld. Eerder uitstel van de restricties met negentig dagen liep afgelopen maandag af. Het ministerie van Handel zei toen Huawei meer tijd te gunnen om contractuele verplichtingen na te komen aan Amerikaanse telecombedrijven die afhankelijk zijn van apparatuur van het bedrijf. Ook kreeg Huawei extra tijd om software-updates door te voeren bij bestaande toestellen. Tegelijkertijd liet minister Ross weten dat het uitstel ook is bedoeld om kleinere Amerikaanse internetbedrijven meer tijd te geven om alternatieve leveranciers te zoeken voor de producten die nu nog van Huawei worden afgenomen. De sancties voor Huawei werden ook uitgebreid met 46 dochterondernemingen, zodat nu meer dan 100 bedrijven worden getroffen, waardoor het steeds moeilijker wordt om onze sancties te omzeilen, zei Ross. Huawei is een van de grootste smartphonemakers ter wereld. Het bedrijf verkoopt geen telefoons in de VS, maar maakt wel gebruik van technologie van Amerikaanse bedrijven. Zo maakt Huawei gebruik van besturingssysteem Android van Google. Huawei levert naast mobiele apparaten ook netwerkapparatuur. Sinds kort levert Huawei smartphones met een eigen besturingssysteem. Dat doet Trump alleen maar vanwege de schade die Amerikaanse tech-bedrijven oplopen als de handel met Huawei weg zou vallen. Verder wil hij een gebaar maken naar de Chinezen opdat zij toch maar gaan instemmen met een deal waarin de eisen van Trump worden geaccepteerd. Ik zie dat niet gebeuren want de Chinezen zullen eisen dat de invoerheffingen worden ingetrokken en dat zie ik Trump nooit doen. Daarna gooide Trump zelf olie op het vuur, voorafgaand aan de G7 met dreigementen, zijn beproefde wijze van intimidatie van de tegenspelers (in dit geval de regeringsleiders van de drie belangrijkste economische landen, Duitsland, Frankrijk en Italië, en de Europese Unie) door aan te kondigen dat “nog voordat er een akkoord is in de handelsoorlog die hij op dit moment voert met China, heeft hij een nieuw doelwit op het oog. Trump hint met maatregelen tegen de EU, want het handelsoverschot van de EU op de VS is volgens hem te groot.”<citaat> “De Europese Unie is kleiner maar erger dan China”, zei de Amerikaanse president Donald Trump vorige week al. “De EU behandelt ons vreselijk: handelsbarrières, importheffingen, belasting. Ze behandelen ons echt slecht.” Trump sprak tijdens een bijeenkomst in de Amerikaanse stad Manchester, New Hampshire. Persbureau Bloomberg schrijft dat de handelsoorlog tussen China en de VS een voorbode kan zijn voor Amerikaanse importheffingen voor de EU. Trump baseert zijn kritiek op Europa op nieuwe Eurostat-cijfers. Vorige week vrijdag bleek dat de EU fors meer exporteert naar de VS, dan andersom. De EU had in de eerste helft van 2019 een handelsoverschot van €75 mrd met de VS. Dat is 11% meer dan een jaar eerder. Duitsland heeft van alle Europese landen het grootste handelsoverschot op de VS. Ondertussen moet Trump beslissen over importheffingen op auto’s en auto-onderdelen uit de Europese Unie en Japan. De Amerikaanse president had de invoer daarvan met een half jaar uitgesteld. Dat betekent dat de president waarschijnlijk half november met een besluit komt. Als er inderdaad importtarieven op Europese auto’s komen, is dat slecht nieuws voor voornamelijk de Duitse economie. Het gaat nu namelijk ook al niet zo goed met Duitsland. Amerika heeft ook problemen met Frankrijk. De handelsvertegenwoordiger van de VS zint op maatregelen tegen de ‘digi-belasting‘ die Frankrijk heeft ingevoerd en waar Google, Amazon en Facebook door geraakt worden. De belasting bedraagt maar 3% van de omzet die de bedrijven maken in Frankrijk. In november moeten zij voor het eerst betalen. De taks schiet Trump behoorlijk in het verkeerde keelgat. De meeste grote techbedrijven die zullen worden getroffen door de belasting komen uit Amerika. Trump heeft daarom al aangekondigd een onderzoek in te stellen naar de taks met de vraag of die Amerikaanse bedrijven niet oneerlijk benadeelt. Bloomberg voorzag een ‘interessante bijeenkomst’ tijdens de G-7 Summit in Frankrijk. Dan komen het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, de Verenigde Staten en Canada samen om te praten over de economie. De wereldwijde handel heeft te lijden onder de handelsoorlog tussen China en de Verenigde Staten, zeggen economen. Maar volgens de Amerikanen valt dat reuze mee. Trump is niet bang voor een recessie door de handelsperikelen. “We doen het ontzettend goed, onze consumenten zijn rijk”, twitterde hij. [die rijkdom komt voort uit het op de pof leven van de Amerikanen] Hij heeft ook geen haast om een deal te sluiten met China, zei Trump afgelopen zondag. China is daar klaar voor, maar Amerika nog niet. Trump vindt onder andere dat China eerst een oplossing moet vinden voor de rellen in Hong Kong. (bron: RTLZ)

Top bedrijven die gevoelig zijn voor de handelsvete zijn chipfondsen, maar ook automakers zoals Tesla, General Motors (GM) en Ford Motor en bedrijven als Apple, Boeing en Caterpillar.

Trump des duivels op Chinezen dan wel waarschuwt hij Europa voor de bestraffingen die hen wachten als zij zijn dwingende eisen niet inwilligen. Slavernij ligt op de loer

Als ik dit schrijf staan we net voor de aanvang van de G7 bijeenkomst. Trump meende kennelijk zich voor de aanvang nog even sterk te willen profileren, opdat alle Europese deelnemers plus Canada en Japan, te wachten staat. Eerder als had hij laten weten dat “De Europese Unie kleiner is maar erger dan China” “De EU behandelt ons vreselijk: handelsbarrières, importheffingen, belasting. Ze behandelen ons echt slecht.” Niet alleen tegen China en de Chinese president Xi ageerde hij op Twitter. Ook Federal Reserve-voorzitter Jerome Powell kreeg de wind van voren. Trump vroeg zich openlijk af wie precies de grootste vijand is van de VS, Powell of Xi? ‘We hebben een zeer sterke dollar en een zeer zwakke FED,’ benadrukte de president, die al erg vaak kritiek heeft geuit op de FED en diens voorzitter. Voordat hij naar Biarirrz vloog heeft hij nog even flink uitgehaald naar Jay (Jerome) Powell. Hij zei dat de voorzitter van de Federal Reserve geen goed werk levert en dat hij hem niet zou stoppen als hij op wil stappen. Dat belooft nog vuurwerk2 in Biarritz. Ik verwacht niet dat hij de beide dagen uit zal zitten. Ik sluit niet uit dat hij, net als vorig jaar, weer roet in het eten zal gooien. Voor de aanvang van de G7 tweette hij nog even snel, dat hij opnieuw in importtarieven voor een aantal Chinese producten, ter waarde van $300 mrd, gaat verhogen van 10% naar 15%. Het is een reactie op het Chinese besluit om importheffingen te verhogen voor $75 mrd aan Amerikaanse producten. Voor de meeste getroffen goederen, waaronder sojabonen, gaan de Chinese heffingen met 5% tot 10% omhoog per 1 september. Maar de heffingen voor Amerikaanse auto’s worden per 15 december aanstaande met 25% verhoogd naar 40%. De Amerikaanse beurs reageerde heftig op de oplopende handelsoorlog met China. De DJIA sloot 2,37% lager, de Nasdaq 100 3,13% en de S&P 500 2,54% in de min. De Verenigde Staten stellen hogere importheffingen in voor goederen uit China, meldde president Donald Trump vrijdagavond. De aankondiging volgde na het Chinese besluit om de invoertarieven op Amerikaanse goederen te verhogen.

Trump voert per 1 september een importtarief van 15% in op 300 miljard dollar (ruim 270 miljard euro) aan Chinese goederen, in plaats van de 10% die hij eerder aankondigde. Ook het aangekondigde tarief van 25% op Chinese goederen met een handelswaarde van 250 miljard dollar is met 5% verhoogd. Deze importheffing geldt vanaf 1 oktober. Dit was dan weer een reactie op het besluit van de Verenigde Staten om bij bepaalde Chinese producten een importtarief van 10% te hanteren. Eerder op de dag al laten weten dat Amerikaanse bedrijven op zoek moeten naar alternatieven voor hun productie in China. Die opdracht krijgt het bedrijfsleven van de Amerikaanse president Donald Trump in een reeks berichten op Twitter. De tweets vormen de eerste reactie op door China aangekondigde importheffingen. Volgens Trump hebben de Verenigde Staten biljoenen dollars verloren omdat het Aziatische land intellectueel eigendom van Amerikaanse bedrijven stal. ‘Dat zal en moet stoppen.’ Volgens Trump zouden Amerikaanse bedrijven moeten overwegen weer in eigen land te gaan produceren. Hij noemt in dat verband de oplaaiende handelsoorlog een geweldige kans voor de VS’. De Amerikaanse economie is volgens Trump veel groter dan de Chinese. ‘Dat zullen we zo houden.’ Trump wil ook dat pakketvervoerders en webwinkels als FedEx, UPS, de Amerikaanse posterijen en Amazon alle leveringen van fentanyl vanuit China en andere landen opsporen en tegenhouden. Dit sterk verslavend opiaat wordt in de VS op grote schaal gebruikt als pijnstiller. Volgens Trump gaan 100.000 Amerikanen per jaar dood aan fentanyl. De Chinese president Xi Jinping had eerder aan Trump beloofd op te treden tegen handelaren. Jerome Powell hield vrijdag een toespraak op het jaarlijks symposium van de koepel van centrale banken in Jackson Hole. De centralebank bestuurder stelde dat er aanzienlijke risico’s zijn voor de Amerikaanse economie vanwege de wereldwijde vertraging van de groei en de handelsspanningen en dat hij zo nodig passende maatregelen zal nemen. Waarvan acte.

Recessie in Duitsland niet meer te keren

De Duitse centrale bank waarschuwt dat de Duitse economie in het 3e kwartaal in een recessie kan belanden nadat de economie in het 2e kwartaal al kromp. Volgens de Bundesbank zouden de economische activiteiten opnieuw licht kunnen zijn gedaald. Een recessie ontstaat wanneer een economie twee kwartalen achter elkaar krimpt. De belangrijkste tegenwind in de Duitse economie waait in de industrie. Hierdoor kromp ook de economie in het 2e kwartaal met 0,1%. En volgens andere indicatoren is de activiteit in de industrie alleen maar verder gedaald sinds het tweede kwartaal. Lang leek de binnenlandse consumptie zich hier niks van aan te trekken, maar er zijn ook steeds meer signalen dat de arbeidsmarkt wordt geraakt door de malaise in de industrie. Ook het vertrouwen van bedrijven in de dienstensector in de toekomstige bedrijvigheid daalt, voegt de Duitse centrale bank toe. Ook het vertrouwen van consumenten in de economie is afgenomen.

De tweede grootste bank van Duitsland, Commerzbank, gaat de komende twee jaar nog eens twee duizend banen schrappen. Begin deze week werd bekend dat ze voornemens zijn 100 tot 200 vestigingen te gaan sluiten. Eerder al werd bekend dat er duizenden banen zouden verdwijnen. In oktober komt Commerzbank met nieuwe strategische plannen.

Het gouden decennium van de Duitse economie lijkt ten einde

Sterre Lindhout schrijft in de Volkskrant over dit onderwerp dat te weinig innovatie en te weinig investeringen Duitsland op achterstand hebben gezet. Als Duitsland op zoek was naar een reden om zichzelf een schouderklopje te geven, vond het die doorgaans in de economie. Ooit Wirtschaftswunder, nu zelfbenoemd Exportweltmeister, met een al jaren oogverblindend lage werkloosheid. Die economie is het fundament van de Duitse machtspositie binnen de EU, en daarmee in zekere zin ook van de machtspositie van de EU op het wereldtoneel. Zonder rugdekking van uitstekende groei- en exportcijfers zouden Merkels internationale optredens de afgelopen jaren niet zo zelfverzekerd zijn geweest. Maar nu dreigt een recessie. Voor het eerst in negen jaar kromp de Duitse economie in het tweede kwartaal. Met 0,1% weliswaar, maar het ‘gouden decennium’, zoals de jaren na de bankencrisis in Duitsland zijn gaan heten, lijkt definitief ten einde. En komt Duitsland in een recessie, dan zullen de kleinere economieën in de eurozone, zoals de Nederlandse, zich schrap moeten zetten om niet te worden meegesleept. Met deze verontrustende bagage reisde Angela Merkel af naar Frankrijk, voor de ontmoeting tussen ’s werelds grootste industrielanden, de G7, in Biarritz. Ondertussen voltrekt zich thuis in Duitsland een volgens veel economen hoognodig, maar pijnlijk bewustwordingsproces. De Duitsers realiseren zich dat het economisch lang niet zo goed gaat als ze veronderstelden. Het ene na het andere economische boegbeeld kwam de afgelopen maanden met verontrustende kwartaalcijfers: autofabrikant Daimler-Benz, staalconglomeraat ThyssenKrupp, farmaceut Bayer en chemieconcern BASF. Maar ook bij minder grote en bekende machinebouwers, vaak geroemd als de ruggengraat van de Duitse economie, raken de orderboeken leger. In een enkel geval zo leeg dat men overgaat tot arbeidstijdverkorting. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) stelde de groeiverwachting voor Duitsland onlangs bij naar een schamele 0,7% (in 2018 was het 1,5). Binnen de EU scoort alleen het politiek zwalkende Italië nog slechter. De schuldige leek in eerste instantie snel aangewezen. Trump had het gedaan, door zijn importheffingen, door het ontketenen van de handelsoorlog tussen de VS en China. Of anders de Italiaanse vicepremier Salvini, die de stabiliteit van de eurozone in gevaar brengt. Inderdaad is exportkampioen Duitsland extra gevoelig voor internationale economische spanningen. In juni dit jaar exporteerde de Duitse economie 8% minder dan in dezelfde maand een jaar eerder. (bron: VK)

Moet de VS toch vrezen voor een recessie?

De Amerikaanse economie is erg sterk volgens president Donald Trump, maar toch wordt in het Witte Huis gesproken over maatregelen om te voorkomen dat de VS in een recessie belandt. Een van de maatregelen die besproken zou worden, is een tijdelijke verlaging van de loonbelasting, melden de Washington Post en de New York Times op basis van bronnen. Het Witte Huis ontkent volgens de kranten dat de maatregel ‘op dit moment’ wordt overwogen, maar het feit dat überhaupt over maatregelen wordt gesproken, illu-streert de groeiende zorgen in de regering over economische tegenwind. De Amerikaanse economie groeide nog nooit zo’n lange onafgebroken periode, maar economen waar-schuwen voor een recessie. De handelsoorlog met China raakt ook Amerikaanse bedrijven die minder investeren. De werkende Amerikaan een belastingvoordeeltje gunnen, kan er voor zorgen dat de consument in ieder geval vertrouwen blijft houden, legt Durk Veenstra, beurscommentator van RTL Z uit. “Het is eerder gedaan, het is een makkelijk te grijpen middel om het vertrouwen op te vijzelen. De grote vraag is alleen of het werkt: gaan ze meer spenderen?” Het feit dat het nodig is, vindt Veenstra veel opvallender. “Het ging toch zo goed met de economie? In die façade komt nu toch een barstje”, zegt hij. Het is een draai die Trump vaker maakt, ziet hij. “De heffingen, waar de Amerikaanse consument geen last van zou krijgen, worden ook deels uitgesteld zodat deze Amerikaanse consument geen last bezorgen.” De reden is heel simpel volgens hem: “De boel moet aan de praat blijven tot de verkiezingen. En als dat niet lukt, dan krijgt de FED de schuld”, zegt Veenstra verwijzend naar de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve. Trump tweette maandag nog dat de Amerikaanse economie erg sterk is, ondanks het ‘vreselijke gebrek aan visie’ van FED-voorzitter Jerome Powell. (bron: RTLZ)

Macron en Poetin overlegden met elkaar voorafgaand aan de G7

In het Kasteel van Bregançon hebben Macron en Poetin onder meer het conflict in Oost-Oekraïne besproken. Ook de situatie in Syrië en Iran stonden op de agenda. De ontmoeting vond plaats voor de G7-top in het Franse Biarritz, waarvoor Poetin niet was uitgenodigd. Rusland werd in 2014 uit de G7/8 geknikkerd, nadat het de Krim datzelfde jaar werd geannexeerd. De Europese Unie is tegen een onvoorwaardelijke uitnodiging voor Rusland om weer terug te keren bij de G8, zegt een anonieme EU-functionaris, nadat Trump had voorgesteld de Russen weer op te nemen in de G7 ► G8. In de aanloop naar het Frans-Russische onderonsje, was het team van Macron al druk bezig te benadrukken wat de ontmoeting vooral niet behelsde. Zo zou Frankrijk volgens het kantoor van Macron niet als intermediair willen optreden tussen Rusland en andere wereldmachten. Ook zou de ontmoeting geenszins een voorbode zijn voor een terugkeer van Rusland bij de G8. Het lijkt er dan ook op dat Frankrijk met de ontmoeting voornamelijk zijn eigen buitenlandbeleid probeert na te streven. Tegelijkertijd bood de ontmoeting met Macron Poetin de kans om de banden met de Europese Unie aan te halen. Door internationale sancties vanwege de annexatie van de Krim en de steun aan separatisten in Oost-Oekraïne, raakte Rusland sinds 2014 steeds verder geïsoleerd op het wereldtoneel. Met deze wetenschap in het achterhoofd, zal de uitnodiging van Macron als een overwinning voelen voor het Kremlin. Een buitenlandadviseur van Poetin liet in een verklaring voorafgaand aan de ontmoeting weten dat de Russische president het herstel van de volledige dialoog tussen Rusland en de EU bij Macron aan de orde zou stellen.

Instabiele euro vormt een bedreiging vormt voor onze economie

In het Parool van de weekendeditie van vorige week stond een artikel over ‘Genoeg om uit te geven’. Het stuk meldt dat ‘Nederland een robuuste uitgangs-positie heeft om een recessie te weerstaan’. Bronnen daarvoor zijn het CBS, CPB en uitspraken van ING-hoofdeconoom Marieke Blom. Die voorstelling van zaken is echter misleidend. De realiteit is veel verontrustender. De rekenmeesters die de overheid en de politiek adviseren, doen dat op basis van rekenmodellen, die uitgaan van data. Dan worden die resultaten voorzien van mogelijke positieve dan wel negatieve voorbehouden. Als onzekere factoren worden genoemd: een no-dealbrexit, dalende wereldhandel, een dreigende valutaoorlog, geopolitieke en militaire spanning in het Midden-Oosten en politieke onrust in Italië –de derde grootste Europese economie. Maar het allergrootste probleem is de euro. Als die munt niet langer stabiel is en het vertrouwen niet meer geniet, ontstaat een levensgroot probleem. Daarover wordt in het artikel met geen woord gerept. Onze euro is ziek en niet zo’n beetje ook, heel erg. Onze euro kost niets meer, was voor Nederland al gratis te krijgen. Maar nu krijgen partijen die toegang hebben tot de kapitaalmarkt en daar geld lenen, voor daggeld of voor 30 jaar, rente toe. Er zweeft zoveel geld in de markt dat het zelfs aan de straatstenen niet meer te slijten is. Ondertussen vraagt de burger zich af hoe het toch kan dat hij binnenkort aan de bank rente moet betalen om daar zijn spaargeld onder te brengen. Gepensioneerden vragen zich af hoe het toch kan dat er twee maanden geleden, bij de stemming over het pensioenakkoord, van uit werd gegaan dat de aangekondigde pensioenverlagingen van de baan waren. Nu, volgens de laatste verwachtingen, worden mogelijk miljoenen gepensioneerden komend jaar gekort. Bij deze onzekerheden kan de krant niet schrijven dat ‘de vooruitzichten nog altijd positief zijn’. Het monetaire beleid van de ECB, met een veel te ruim geldbeleid en fors gedaalde rentetarieven, heeft desastreuze gevolgen voor opgebouwde pensioenreserves en spaargeld. In feite is er sprake van een waardedaling van het geld. Maar niemand zegt dat hardop. Voorbeeld: rente op spaargeld 0,02%, inflatie 1%, fiscale vermogensheffing 1,2%. Waardedaling per jaar: 2,202%. Ik zou hier tegen Marieke Blom willen zeggen: onze economie is zo sterk als de zwakste schakel. Naschrift: wat is de waarde van de euro nog als grote beleggers, om van hun euro’s af te komen graag, ook voor leningen in de komende drie decennia, graag rente willen toe betalen aan de leningnemer. Dan zijn de verwachtingen voor de komende jaren heel negatief gestemd. Dat is een monetaire ontwikkeling die sinds 3000 voor Christus (de tijd, waarin de ploeg in de landbouw in (noord) Europa werd gebruikt en de eerste karren voor het transport. De verandering van het klimaat in de Sahara zorgde er voor dat het gebied snel op ging drogen en praktisch onleefbaar werd. De eerste productie van wijn tot stand kwam. Het eerste schrift ontstond in Mespotamië (circa 3200 v Chr) en in Egypte het Hierogliëfen schrift. Koning Menes van Egypte de twee Egyptische koninkrijken: opper en neder Egypte verenigde. In Europa werden steeds meer megalitische bouwwerken neergezet, zoals de hunnebedden in ons land. In Egypte werden de eerste pyramides gebouwd) nooit is voorgekomen. Geld heeft altijd een prijs gehad waarvoor je moest betalen. Ik heb commentaar op de kop het stuk gekregen waar gesproken wordt over waardeloos geld. Dat woord heb ik niet gebruikt, ik spreek over ‘de euro is ziek, heel erg ziek’. En laat ik erbij zeggen, niet alleen de euro, ook de yen en in bepaalde mate ook de dollar. In alle gevallen hebben centrale banken enorme geldbergen in de kapitaalmarkten gepompt, veel groter dan de vraag ernaar, waardoor er nu sprake is van negatieve rentetarieven. Zo noteert het Zwitserse, Duitse en Nederlandse 30-jarige staatspapier met negatieve rentes en wordt voor het 5-jarige papier in Zwitserland, Duitsland, Denemarken, Nederland, Frankrijk, België, Spanje en Japan ook rente toebetaald. Dat is een ontwikkeling waarin ik mij afvraag wat dat geld dan nog waard is? Is het nog wel wat waard als beleggers zo graag van hun euro’s af willen dat ze er geld op willen toebetalen? Referenties uit vroegere tijden zijn er niet. Er is altijd een bandbreedte voor rentetarieven geweest waarbinnen geld als veilig werd bevonden, maar we bevinden ons nu in een fase waarin het volk zich afvraagt of het geld nog wel te vertrouwen is.

Mijn stelling dat de (macro) economische verkenningen van het CBS en het CPB een niet compleet beeld geven van de economische status, werd deze week nog weer eens duidelijk toen ABN Amro kwam met een studie over de gevolgen van het stikstofvonnis voor Bouwend Nederland. In de komende 5 jaar zou de bouwsector €14 mrd aan omzet gaan missen. De wegenbouw zou flink worden getroffen met een verlies aan opdrachten van €9,3 mrd, dat is 43% van de planning tot 2025. Deze sector zal snel moeten verduurzamen, dat gaat geld kosten en vraagt nog even om geduld. In de media valt nu te lezen dat we van een groot aantal Natura 2000 gebieden af moeten, zodat we in de omgeving daarvan weer kunnen gaan bouwen en wegen doorheen laten lopen. Maar dat past niet in de verduurzaming en is het weer terugdraaien van de klok.

Minister Wobke Hoekstra van Financiën zou met een plan willen komen voor een oorlogsfonds voor de economie ter grootte van €50 mrd. Dat is veel geld als we dat relateren aan vergelijkbare fondsen van Duitsland en Italië. Dat geld moet komen uit een verhoging van de staatsschuld. Daar is niks op tegen, ook al omdat de schatkist dat aan kan trekken met een negatieve rente. De kapitaalinjectie zou bedoeld zijn voor grote, toekomstige investeringen, bijvoorbeeld in wetenschappelijk onderzoek, onderwijs (ook om/herscholing), versterking van de duinen en dijken, de (digitale) infrastructuur, onder meer Openbaar Vervoer, en de bouw van een nieuwe samenleving voor de komende generatie(s) die moet worden ingericht op basis van algoritmen, robotisering, internet ‘van de dingen’, democratie, duurzaamheid, de beperking van de macht van de voornamelijk Amerikaanse mega-techbedrijven als Facebook, Google, Microsoft, Amazon, Apple en hun dochterbedrijven en de positie van de bevolking met betrekking tot zorg, veiligheid, zekerheid, inkomen en bewoning. Mijn kritiek op het plan, als dat wordt opgenomen in de begroting 2020 die op Prinsjesdag wordt gepresenteerd, is dat we wel achter de feiten aanlopen (we hadden 5 jaar geleden hiermee al moeten starten) en de effecten hiervan pas op de middellange termijn zichtbaar zullen worden. Dat is niet erg want ‘cost gaet voor de baet uyt’. En een ander voorbehoud is dat zolang de status van de euro zo zwak is, dan wel door het monetaire beleid nog verder afzwakt door een verdere stijging van de negatieve rentetarieven, het netto effect voor de economie minimaal kan zijn. Hiermee wordt een recessie niet tegengehouden, daarvoor zijn ontwikkelingen van buitenaf hoofdverant-woordelijk. Even een aantal aspecten op een rijtje: ‘er is ruimte om te lenen’ ja voldoende en voor investeringen die in de toekomst rendement gaan opleveren is dat positief; ‘investeringen zijn gewenst’: ja, tot op zekere hoogte. Met onderwijs om te voldoen naar de vraag van het bedrijfsleven daarvoor in het kader van eco 4.0, prima, wetenschap met name voor nieuwe oplossingen voor de klimaatproblematiek, doen; ‘geld lenen’: ja, kost momenteel geen rente, maar het moet wel worden afgelost, dus het moet rendement opleveren; ‘investeringen leveren welvaart op’: de vraag is op welke termijn die stelling wordt gedaan, veel investeringen zullen op de kortere termijn geen tot weinig welvaart opleveren, de welvaart zal op de langere termijn pas komen. Neem het onderwijs: eerst moeten er docenten worden opgeleid en pas daarna komen de studenten aan de beurt. Dan zijn we tien jaar verder. Veel zaken moeten het werkterrein blijven van de investeerders en bedrijven. Dat moet de onderhoud ondersteunen door nu snel met blauwdrukken te komen voor de inrichting van het Nieuwe Europa en de aangesloten landen. Ondernemers ontberen momenteel een visie op de toekomst van de zijde van onze politieke leiders. Maar aan de andere kant weten we hoe het in de Dertiger Jaaren is afgelopen met de ‘calvinistische zuinigheid’. Dan nu een aantal negatieve aspecten: ‘er is helemaal geen geld nodig’: we hebben nog begrotingsoverschotten, waar we voorlopig nog mee aan de slag kunnen; ‘de Staat weet niet hoe ze geld moeten uitgeven’: dat is wel een punt. De plannen die Rutte III daarvoor presenteerde, werden lang niet allemaal besteed, zo berekende het CPB dat vorig jaar €3,7 mrd op de plank bleef liggen; ‘er zijn al heel veel fondsen’ die er maar moeilijk in slagen projecten goed in de steigers te zetten; zo kwam er in 2015 het Juncker fonds waarin honderden miljarden investeringsgeld zat niet van de grond. Op dit punt zijn er nog veel zaken die eerst geregeld moeten worden. Een daarvan is of projecten de instemming krijgen van Brussel en de realiteit dat meerdere overheidsprojecten het in de praktijk slecht doen, zoals de AEB in Amsterdam, de Noord-Zuid lijn, het Rijksmuseum en het Warmtebedrijf Rotterdam. (bron stellingen: NRC)

Het idee achter het stimuleren van de economie is al zo oud als Metusalem. We kennen uit de Geschiften, Genesis en de Handelingen, en de Koran al het verhaal van Josef, zoon van Jacob, die onderkoning werd in Egypte en het probleem van de ‘zeven magere en de zeven vette jaren’, 7 jaren armoede en honger en 7 jaren overvloedige oogsten en weldaad, oploste door de overvloed van het graan op te slaan in pakhuizen en weer beschikbaar te stellen in mindere tijden. Duidelijk is niet in welke tijd zich dit heeft voorgedaan maar aannemelijk is tussen 3.000 en 15.000 voor Christus. In de Dertiger Jaaren van de vorige eeuw heeft de Britse econoom John Maynard Keynes (1883-1946) dat proces geactualiseerd naar de huidige tijd. We spreken nu niet meer van 7 jaren maar van zestig en daarna een opschoning van alle overtollige weelde (periode 1929-1945: Europa lag in puin en was straatarm) van twintig, misschien wel dertig jaar. In 2017 noemde de Christen Unie deze aanpak, stimuleren van de economie door de overheid: “volle graanschuren in de Josef-economie”. Het idee is dus niet nieuw; de omstandigheden wel door de deplorabele toestand van de euro. Daarover elders meer in dit blog.

Het volume van de wereldhandel is in juni met 1,4% afgenomen ten opzichte van een maand eerder. Dat becijferde het Centraal Planbureau (CPB) in de maandelijkse Wereldhandelsmonitor. In mei was de wereldhandel juist gestegen met een bijgestelde 0,6%. In het tweede kwartaal kromp de wereldhandel met 0,7%. Dat is meer dan de 0,3% krimp die het CPB in het eerste kwartaal waarnam. De wereldwijde industriële productie nam in juni met 0,5% af ten opzichte van de voorgaande maand. In mei groeide die met 0,2%. In het tweede kwartaal was er een afname van de industriële productie met 0,1%. In de eerste drie maanden groeide die nog met 0,2%.

Rutte III wil met revolutionair plan onze toekomst redden, schreven de economen Vermeend en van der Ploeg in hun wekelijkse column op DFT. https://www.telegraaf.nl/financieel/1272637883/column-rutte-iii-wil-met-revolutionair-plan-onze-toekomst-redden <citaat> De Nederlandse economie kachelt achteruit en we worden ingehaald door landen die met ons concurreren. Daarom is het een goed idee dat Rutte III met een miljardenplan komt om onze economie aan te jagen en te moderniseren. Het is daarbij wel van belang dat het om een plan gaat dat zonder bureaucratie simpel en snel uitgevoerd kan worden. Bovendien moet het adequaat inspelen op de wereld van 4.0 die gekenmerkt wordt door digitalisering , nieuwe technologieën en klimaatbeleid. Op dit moment behoort Nederland binnen de EU tot de landen met de best presterende economie. Bovendien scoren we ook met een historisch lage werkloosheid en vele honderdduizenden vacatures. Maar het aantal signalen dat onze economie over het hoogtepunt heen is neemt toe. Dit zien we terug in de cijfers van het Centraal Planbureau (CPB): de prognoses voor 2020 afgezet tegen 2019 doen de economische groei dalen van 1,8 naar 1,4; de investeringen dalen van 4,7 naar 2,3; de export daalt van 2,3 naar 1,9 en het begrotingsoverschot stijgt van -0,1 naar 1,2. [hierbij teken ik aan dat aan deze prognoses wel voorbehouden kleven. Er is mogelijk geen tot onvoldoende rekening gehouden met de gevolgen van de handelsoorlogen die Trump voert, met een harde Brexit, met het monetaire beleid, wereldwijd, en een mislukt overleg binnen de G7. Verder is het plan helemaal niet revolutionair. De aanpak is eeuwenoud en over de details moet binnen de coalitie nog gesproken worden. Verder moet de Europese Commissie er hun toestemming nog aan geven. Daarbij komt dat de baas van de Bundesbank het voor Duitsland helemaal niet zitten] Opvallend is ook de lage arbeidsproductiviteit waarmee ons land fors achterblijft bij de koplopers in de EU en de wereld. Het CPB heeft daarover ook zijn zorgen uitgesproken. De afgelopen jaren konden Nederlandse kabinetten pronken met stijgende plaatsen op wereldwijde economische ranglijsten, waar we veelal in de top tien of zelfs in de top vijf stonden, zoals bij internationale concurrentiekracht en innovaties. Recente cijfers laten zien dat we op verschillende lijsten dalen. De kern van deze daling heeft te maken dat Nederland (overheden en bedrijven) veel te weinig heeft geïnvesteerd in digitalisering, de nieuwste technologieën, (fundamenteel) onderzoek en ontwikkeling en modernisering van onze infrastructuur. De hoge plekken op de wereldranglijsten die we nu kwijtraken, waren vooral te danken aan oud beleid dat nu is uitgewerkt. Daarnaast wordt Nederland voorbij gestreefd door concurrerende landen. Deze spelen sneller in op de nieuwe (online) wereld, veelal aangeduid als economie 4.0, die gekenmerkt wordt door digitalisering, en nieuwe technologieën. Inmiddels is ook klimaatverandering en klimaatbeleid een revolutionaire en centrale factor in 4.0. geworden.

Zijn de centrale banken de gevangenen geworden van de financiële markten? Ik zeg ‘ja’

Ik heb dit al eerder gesteld. Mijn antwoord is dus ‘ja’, bezien vanuit mijn positie aan de zijlijn. Dat is een ernstige zaak want de monetaire autoriteiten moeten onafhankelijk monetair beleid voeren om de waarde van ons geld te beschermen. In deze stelling zijn ze dat dus niet meer: ze doen wat beleggers ‘eisen’ en waarvan ze nog rijker worden als ze al zijn en waarvan het volk met wat spaarcentjes, een opgebouwd pensioen dan wel een lijfrente dan wel een levensverzekering hebben lopen, betalen daarvoor de hoofdprijs. Niet alleen in Nederland en Duitsland maar ook in de 17 andere eurolanden. De keerzijde van deze medaille is dat er in Denemarken een van de grote banken is, de Jyske Bank, die de eerste hypotheek heeft verstrekt in Deense kronen met een negatieve rente. Dat betekent dat de schuldenaar geen rente meer betaalt over het geleende bedrag van de hypotheek en ook niet meer het volledige bedrag hoeft terug te betalen. Het is een ontwikkeling die ik 2 maanden geleden al in het vooruitzicht heb gesteld heb gesteld in dit blog, vooralsnog in Nederland en Duitsland, maar, afhankelijk van het monetaire beleid binnen de eurozone, kan die situatie ook in andere eurolanden ontstaan. Dit gisteren en vandaag heeft in het stadje Jackson, met 10.000 inwoners in de Amerikaanse staat Wyoming, dat bestuurlijk valt onder Teton County, en meestal wordt aangeduid als als ‘Jackson Hole’, de jaarlijkse brainstormsessie van centrale bankiers, waaronder Klaas Knot gehouden, sinds 1982 plaatsgevonden, die wordt geduid als de ‘voeten op tafel discussie’ om aan te geven dat het er altijd erg ontspannen aan toegaat. Opvallend was de ECB niet werd vertegenwoordigd door Mario Draghi en ook niet door zijn opvolgster Christine Lagarde. Wel was aanwezig Frank R. Smets, directeur-generaal bij de ECB en hoofdeconoom Philip Lane. Het thema dit jaar was Challenges for Monetary Policy. Het NRC publiceerde op 22 en 23 augustus voorbeschouwingen op de ter discussie gestelde onderwerpen. Interessante bijdrage, die goed leesbaar is ook voor niet-deskundigen. De positie waarin Draghi momenteel verkeert is niet benijdenswaardig. Ik zou bedankt hebben voor de eer om zijn boedel op te ruimen. Hij beroept zich erop, in bedekte termen, dat hij het slachtoffer is geworden van een falend politiek beleid. Daar heeft hij wel een beetje geleid in. Draghi benoemt daarbij de kredietcrisis, de staatsschuldencrisis, de Griekse crisis, de handelsoorlog van dit moment, mogelijk een nieuwe crisis in Italië. Ik zou er nog wel enkele bij kunnen noemen, maar hij had NOOIT die problemen naar de ECB moeten trekken. Hij roept al zeker 2 jaar dat de politiek nu bij moet springen, maar de EU-regeringsleiders reageerden niet. Ofwel omdat ze geen kennis van zaken hadden dan wel dat ze dachten ‘Draghi zoek jij het maar mooi uit, daarvoor hebben wij jouw in dienst genomen’. Hij had natuurlijk op het moment dat de politiek niet bijschakelde de handdoek in de ring moeten gooien. Hij zette het ingezette monetaire beleid door en schiep daarmee een enorme berg geld, dat nu voor niks (dan wel met toebetaling van rente) te krijgen is. Daarmee is zijn ‘monetaire’ gereedschapskist leeg en daardoor in de macht van beleggers en speculanten gedreven, die daar het optimale rendement proberen te halen. Dat is een ontwikkeling waaruit we ons moeten ontworstelen. Maar hoe, en tegen welke prijs. Een suggestie is dat de overheden van de 19 eurolanden gaan investeren, zie het voorstel daartoe van Nederland, Duitsland en Italië, maar op welke termijn levert dat rendement op, zodanig dat de geldberg slinkt en de rente weer terugkeert naar ‘normalere’ tarieven. Dat kan wel tien jaar duren, als de handelsoorlog van de VS met andere landen niet wordt beëindigd. Het Nederlandse plan gaat uit van 5 jaar €10 mrd investeren. Dat zal in beperkte mate de economische groei stimuleren, maar ……………….. hoe groot zal de negatieve invloed zijn van een harde Brexit, de handelsoorlog, met als gevolg een afnemende wereldhandel en economische groei en de kapitaalvernietiging die optreedt door realisering van de klimaatdoelstellingen. Vooralsnog zijn we nog lang niet vrij van de beklemming door het monetaire beleid aan de marktpartijen. Een grote kapitaalvernietiging ligt ook nog op de loer.

Hier spreekt een technocraat zonder sociaal/maatschappelijke toetsing

Ik heb het over Jeroen Dijsselbloem die dit weekend op Buitenhof podium kreeg om nog eens te boodschap te bevestigen ‘dat het onvermijdelijk is dat enkele pensioenfondsen de pensioenen gaan korten komend jaar. „De fondsen, sommige althans, staan er niet goed voor. Die pijn zal moeten worden genomen, je kunt die niet voor je uit blijven schuiven.” Komend jaar dreigen er kortingen bij onder meer twee grote pensioenfondsen in de metaalsector. Dat hing al langer in de lucht. Na een advies van Dijsselbloem over het strenger maken van de rekenregels dreigen die kortingen ook bij ambtenarenfonds ABP en mogelijk ook bij Pensioenfonds Zorg en Welzijn. Vakbond FNV heeft al opgeroepen iets aan die kortingen te doen. Voor de zomer zei pensioenonderhandelaar Tuur Elzinga van de FNV in de Telegraaf dat de politiek die kortingen moet voorkomen. Onlangs riep hij op die kortingen desnoods te compenseren via een hogere AOW. Volgens hem zijn de dreigende kortingen ondermijnend voor het recent gesloten pensioenakkoord. Dijsselbloem wijst erop dat in het nieuwe pensioenstelsel kortingen een veel vaker voorkomend verschijnsel zullen zijn. Hij merkt op dat veel betrokkenen daar nog altijd moeite mee hebben. „Het meest cynische is nog dat in het nieuwe pensioenakkoord nu wordt gezegd: in de toekomst gaan we vaker korten. Als het goed gaat, gaan we sneller omhoog, gaat het slecht dan gaan we vaker en sneller korten”, aldus Dijsselbloem. „Op dit moment is er enorm verzet tegen het principe dat er gekort kan worden bij de fondsen. Maar die fondsen zijn geen verzekering, het is geen zekerheid. Er kán gekort worden. Dat wordt nu niet geaccepteerd door grote groepen, ook niet in de politiek”, zo stelt de oud-minister vast. Hij vindt dat verzet tegen kortingen strijdig met het pensioenakkoord: „Niemand zit te wachten op een nare boodschap. Maar mijn punt is: je kunt niet in het pensioenakkoord zeggen dat je er in de toekomst rekening mee moeten houden dat er vaker gekort wordt. Terwijl je vandaag of volgend jaar ten principale niet wil accepteren dat er gekort kan worden.” Het kabinet zit in zijn maag met de dreigende pensioenkortingen. Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken wilde er tot nog toe nog weinig over kwijt, maar liet wel doorschemeren dat hij bezorgd is. Naar verluidt overweegt het kabinet om de ouderenkorting te verhogen om gepensioneerden zo te compenseren. Werkgevervoorman Hans de Boer stelt dat de kortingen eventueel te voorkomen zijn. „Dit fietst op een vreselijke manier door de noodzakelijke systeemverandering heen. Hier moeten we als sociale partners nog een keer goed naar kijken.” „Het is aan de burgers van dit land niet uit te leggen dat hun pensioenfondsen €1500 mrd in kas hebben, dat ze rendementen maken van tussen de 5% en 7% en dat ze toch gekort moeten worden”, aldus De Boer. „Ik zou in wat er nu gebeurt een extra aanleiding zien om versneld datgene wat we hebben afgesproken ook te implementeren.” Als het nieuwe stelsel in grote lijnen klaar staat, zouden kortingen voorkomen kunnen worden, denkt de werkgeversvoorman: „Ik kan me heel goed voorstellen dat als helemaal in beton gegoten is wanneer de omzetting naar het nieuwe pensioensysteem plaatsvindt, als dat helemaal is vastgelegd dat je dan nog een keer kijkt naar die kortingensystematiek”. (bron: DFT) [Dijsselbloem is een oud-minister die alleen naar problemen kan kijken met kleppen op. We hebben dat al eerder gezien waartoe dat heeft geleid, in de Griekse crisis. We zien het opnieuw in het pensioendossier. Hij vraagt zich niet af waarom pensioenfondsen niet meer aan de regeltjes kunnen voldoen. Nee, hij accepteer dat als een voldongen feit. Ik acht het onacceptabel dat deze man door het kabinet is voorgedragen als de Directeur van het IMF. Dijssel moet een spreekverbod worden opgelegd. Hij misleidt het volk]

Trump schoffeert Deens Koningshuis

President Trump heeft een streep door zijn staatsbezoek aan Denemarken gezet, omdat dat land niet geïnteresseerd is in de verkoop van Groenland. Dat meldt de Amerikaanse president op Twitter. Hij spreekt van “uitstel”, maar hij bedoelt dat hij pas komt als de Denen bereidt zijn hem Groenland te verkopen. Afgelopen week bleek dat Trump met zijn adviseurs had gesproken over de aankoop van Groenland, vanwege de strategische ligging en de zeldzame aardmetalen, die mogelijk onder de dikke ijslaag zitten. De Deense premier Frederiksen noemde het idee “absurd” en zei te hopen dat het niet serieus was. Maar dat was het wel. Trump zegt voor de Deense directheid “dankbaar” te zijn. De Amerikaanse president heeft eerder toegegeven dat hij interesse heeft in het kopen van Groenland, een enorm eiland met circa 58.000 inwoners met een autonome status binnen het koninkrijk Denemarken, in navolging van onder meer voorganger Harry Truman. De Deense regering houdt zich op de vlakte, maar politieke leiders in het parlement reageren vol ongeloof. „De werkelijkheid heeft de fantasie ingehaald”, zegt Morten Østergaard van de partij Radikale Venstre. „Dit geeft aan waarom het belangrijker is dan ooit om EU-landen als onze belangrijkste bondgenoten te beschouwen. De man is ontoerekenings-vatbaar.” Frederiksen zei onlangs al, tijdens een bezoek aan het eiland, dat geen sprake kan zijn van een verkoop aan de VS. „Groenland is niet te koop. Groenland is niet Deens. Groenland is Groenlands”, aldus de Deense premier volgens een lokale krant. Rasmus Jarlov van De Konservative bestempelt het optreden van Trump als „beledigend” ook omdat hij denkt dat delen van Denemarken te koop zijn. De tweede man van Danske Folkeparti ziet geen gronden waarom Trump überhaupt nog welkom zou zijn. „We hebben wel andere dingen te doen.” Oud-premier Helle Thorning-Schmidt veegt eveneens de vloer aan met Trump. „Dus de president van de Verenigde Staten heeft zijn bezoek aan Denemarken afgezegd omdat het geen interesse had te praten over de verkoop van Groenland? Is dit een grap of zo? Diep beledigend voor het volk van Groenland en Denemarken”, twitterde ze. Hoewel het initiatief vanuit de politiek kwam, is het afzeggen van het bezoek ook een schoffering van het Deense koningshuis die de uitnodiging aan Trump en zijn vrouw Melanie had gestuurd. „Het komt als een verrassing. Meer hebben we niet te zeggen over deze zaak”, aldus een woordvoerster van het hof koeltjes tegen de publieke omroep DR.

De VS hebben de verwachting van het begrotingstekort over tien jaar verhoogd met $809 mrd (€708 mrd) tot $12.200.000.000.0000 (bijna €11 biljoen). Dat schrijft de WSJ op basis van een bericht van het Congressional Budget Office (CBO). De belangrijkste oorzaak voor de bijgestelde verwachting is de nieuwe tweejarige begroting die afgelopen maand werd vastgesteld. Er wordt namelijk meer uitgegeven dan verwacht. Die hogere uitgaven worden deels gecompenseerd door lage rentes, maar dit is niet voldoende om het begrotingstekort gelijk te houden. De komende twee jaar wordt er $320 mrd meer uitgegeven dan eerder verwacht. Ook werd er in 2019 tot nu toe meer uitgegeven aan grensbeveiliging en rampen, wat $255 mrd aan het verwachte tekort toevoegt. De lage rentes zorgen juist voor een aftrek van $1,4 biljoen van het verwachte schuldbedrag over tien jaar. De directeur van het CBO, Phillip Swagel, noemt de fiscale vooruitzichten van het land “uitdagend”. Hij stelt dat voor een duurzame koers de inkomsten voor de VS omhoog moeten, en de uitgaven omlaag. Dinsdag liet de Amerikaanse president Donald Trump nog weten erover te denken de vermogenswinstbelasting te verlagen. Woensdag stelde hij echter het tegenovergestelde: in een persconferentie bij het Witte Huis zei hij dit niet van plan te zijn omdat het vooral in het voordeel van rijkere huishoudens zou zijn. “Ik denk dat het elitair zou overkomen als ik het zou doen”, aldus de president.

Over de afloop van de Brexit

Tijdens zijn eerste buitenlandse reis als Britse premier hoopte Boris Johnson, de Britse premier, woensdag de Duitse bondskanselier Angela Merkel en donderdag de Franse president Emmanuel Macron te overtuigen “een compromis te sluiten” over de Brexit. Hoewel de EU tot nog toe geen enkele trek heeft in nieuwe onderhandelingen over de scheidingsvoorwaarden, zegt Johnson ervan uit te gaan dat dit nog zal veranderen. “Wij zijn klaar om eruit te stappen op 31 oktober, deal of geen deal”, aldus de conservatieve leider. Uit uitgelekte noodplannen blijkt dat de Britse regering rekening houdt met een worstcasescenario, waarin na een Brexit zonder afspraken met de EU maandenlange verstoringen in de havens zullen ontstaan, met mogelijke tekorten aan voedsel en medicijnen tot gevolg.

“Onze vrienden en partners aan de andere kant van het Kanaal vertonen wat onwil om hun opstelling te veranderen. Dat mag, hij vertrouwde erop dat ze dat nog wel doen”, aldus Johnson. (bron: HLN.be) [ik verwacht dat er voor, tijdens dan wel direct na de G7, partijen weer terug zullen keren naar de onderhandelingstafel. Al was het alleen al omdat de EU zich niet kan permitteren nog meer ellende te veroorzaken die ontstaat door een harde Brexit. Op zich hebben ze met Trump hun handen al vol. Ik verwacht dat uiteindelijk de deal zal worden opgebroken en dat de EU met veel Britse eisen zal instemmen. Doen ze dat niet en blijven ze halsstarrig volhouden aan de deal dan zal de prijs voor een aantal EU-landen hoog zijn. In een opiniërend artikel scheef ik over dit onderwerp: Trouw van gisteren opende met de kop “Hoe dan Boris? Die vraag zou door Europa gaan. Ik geloof daar niets van. Ik denk dat Boris precies weet wat hij doet. Hij heeft zich in het verleden verdiept in de grootste staatsman die Engeland ooit heeft voortgebracht: de welbespraakte redenaar met een groot strategisch inzicht: de legendarische Winston Churchill, die de Britten door de Tweede Wereldoorlog heeft begeleid en uiteindelijk mede Nazi-Duitsland heeft verslagen. Hij legde nooit al zijn troeven op tafel bij beraadslagingen met de bondgenoten en tegenstanders. Hij had altijd nog wel iets verrassends in de achterzak. Deze Engelse staatsman werd gevreesd om zijn scherpte en strategisch beleid. Hij was de grootste staatsman van de vorige eeuw en werd, achteraf, gewaardeerd om zijn scherpe analyses en zijn tactisch beleid. Over deze man heeft Boris een boek geschreven “The Churchill Factor”. Dat de continentale politici zich afvragen ‘wat Boris nu precies wil bereiken met zijn brief aan Donald Tusk, over het openbreken van de deal van May, die allang geen deal meer is maar een illusie van Brusselse politici, is in feite vragen naar de bekende weg. Natuurlijk wil Boris veel meer, want hij weet dat hij gaat scoren. Hij zal op drie fronten de Europese EU-leiders confronteren met de feiten. De eerste is zijn voorzet om in de marge van de G7 in het Franse Biarritz, de steun van de Amerikaanse president Donald Trump te zoeken voor de nominatie van de Britse oud-minister van Financiën George Osborne, die van 2010 tot 2016 minister van Financiën was onder premier David Cameron, als de opvolger van Christine Lagarde. Johnsson distantieert zich van de EU-nominatie van Bulgaarse Kristalina Georgieva als de nieuwe directeur van het IMF. Uiteindelijk stemmen de 189 leden van het IMF daarover. Maar de positie die de VS daarbij inneemt kan van groot belang zijn. En Brussel weet dat de VS graag met het VK zaken wil gaan doen als het VK niet meer gebonden is aan de EU. De situatie zou na dit weekend zo kunnen zijn dat Europa met twee nominaties komt voor de nieuwe topfunctie van het IMF. Op de tweede plaats staat een veel ernstiger zaak en dat is de wijze waarop de 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten hebben onderhandeld met de, uiteindelijk, afgetreden premie Theresa May. De vernederingen die zich heeft moeten ondergaan onderweg naar haar afgang, vragen om een bestraffing. Vooral ook omdat continentaal Europa de Britten hard nodig heeft om terug te kunnen keren naar de top van het wereldgebeuren. De belangrijkste factor is echter de zwakke economische situatie in de 19 eurolanden, waar de econo-mische groei is gedaald naar 0,2%. Die kunnen een harde Brexit niet meer opvangen en zullen alleen daardoor al in een recessie terechtkomen. Brussel staat momenteel zonder munitie op het slagveld en zal proberen zonder al teveel gezichtsverlies trachten alsnog een deal te sluiten met Boris Johnsson , uiteraard wel op basis van Britse voorwaarden. We gaan spannende weken tegemoet]

De Britse premier Boris Johnson heeft voor zijn bezoeken aan Berlijn en Parijs een openingssalvo afgevuurd in zijn plan om de onderhandelingen met Brussel over de Brexit te heropenen. In een brief gericht aan de voorzitter van de Europese Commissie Donald Tusk eist Johnson dat de backstopregeling voor de Ierse grens van tafel wordt gehaald. Volgens de Britse premier vormt de backstopregeling een “antidemocratische” en “niet levensvatbare” aantasting van de Britse soevereiniteit, die “onacceptabel is voor de Britse regering”. Bovendien zou de backstop een bedreiging zijn voor het Goedevrijdagakkoord en daarmee ook voor de vrede op het Ierse eiland. Johnson oppert in zijn brief dat de regeling kan worden vervangen door de belofte dat een oplossing voor de Ierse grenskwestie in de praktijk zal worden gebracht zodra die zich aandient. EC-voorzitter Tusk liet in een reactie weten dat niet kan worden getornd aan de backstopregeling, omdat die “een verzekeringspolis is om te voorkomen dat er een harde grens ontstaat op het Ierse eiland, tenzij en totdat een alternatief wordt gevonden. Zij die tegen de backstop zijn, maar geen realistisch alternatieven bieden, steunen feitelijk het opnieuw instellen van een harde grens. Ook al ontkennen ze dat.” De Ierse regering kwam ook met een reactie op de brief. Dublin ontkent dat de backstopregeling het Goedevrijdagakkoord bedreigt. Ook wijzen de Ieren erop dat de “alternatieve oplossingen” waar Johnson in zijn brief naar verwijst niet nader worden toegelicht. Na meer dan drie jaar van politieke patstelling over de Brexit in het Verenigd Koninkrijk zwoer Johnson bij zijn aantreden dat zijn land de EU op 31 oktober zal verlaten, met of zonder akkoord. De Britse premier wil dat de EU de onderhandelingen over een uittredingsakkoord heropent, terwijl Brussel meermaals heeft laten weten dat het akkoord dat vorig jaar met Johnsons voorganger Theresa May werd bereikt het best haalbare resultaat was. Vanaf het begin van de onderhandelingen met het VK na het Brexit-referendum in 2016 heeft de EU ook gezegd dat een poreuze buitengrens op het Ierse eiland niet kan worden geaccepteerd.

Het spel wordt hard gespeeld, zo wordt getracht de Britten aan het twijfelen te brengen zodat ze onzeker worden [toch blijf ik van mening dat degene die het langst volhoudt in de komende 5 weken, uiteindelijk de winnaar zal worden van deze ‘veldslag’ De EU zal door de knieën moeten gaan omdat ze de economische terugslag, die een harde Brexit teweeg zal brengen, grote economische ellende zal veroorzaken. Op het allerlaatste moment gaat Brussel toch overstag en dat weet Londen. Op zich is die back-stop een Iers probleem, geen Europees. Weliswaar zijn de 26 EU-lidstaten solidair met de Ieren, maar daar hangt een duur prijskaartje aan] De Franse regering ziet een harde Brexit, de zogenoemde ‘no deal-Brexit’, als het waarschijnlijkste scenario, nu de Britse premier Boris Johnson eist dat het terugtredingsakkoord wordt opengebroken. Johnson zei dinsdag dat de ‘Ierse backstop’ – de noodmaatregel om de grens tussen Ierland en Noord-Ierland open te houden na de Brexit – ondemocratisch is en daarom uit de deal moet verdwijnen. “Als het Verenigd Koninkrijk de backstop uitsluit, dan is dat hun recht. Maar het beperkt ook de mogelijkheden om tot een akkoord te komen”, aldus een bron binnen de Franse regering. Johnson hoopt dat de dreiging van ‘no deal’ de Europese landen ertoe beweegt om opnieuw te onderhandelen over de ‘scheidingsvoorwaarden’. Vooralsnog beweegt de EU geen millimeter. “Laat er geen twijfel over bestaan dat de Franse en Duitse posities, evenals die van de andere landen, hetzelfde zijn. Je zou nog geen vloeitje tussen ons kunnen steken”, aldus de Franse bron. (bron: nu.nl) En wat niemand had verwacht gebeurde woensdagavond in Berlijn. Na een gesprek van Merkel met Johnson zette ze de deur op een kier met de mededeling dat het mogelijk moet zijn om binnen 30 dagen een vergelijk te treffen over de voorwaarden waarmee de Britten de EU gaan verlaten. Laten we de vlag nog niet uitsteken, maar er waait wel een verfrissend briesje. Er wordt in de media getwijfeld of de uitspraak van Merkel serieus moet worden genomen. Als zij een deal wil sluiten met de Britten is dat alleszins verklaarbaar. De Duitse industrie scoort steeds minder en Merkel zal er rekening mee houden dat haar land in het derde kwartaal in een recessie terecht zal komen. Daarbij is een geschil over een backstop van ondergeschikt belang. Als zij bereid is de deal van May open te breken zal dat in Brussel en binnen de Europese Raad nog wel eens tot heftige discussies kunnen leiden. Macron stak een stokje voor de uitgestoken hand van Merkel naar de Britten. Er is geen tijd om voor de uittredingsdeadline van 31 oktober tot een volledig nieuwe Brexit-deal te komen. “Ik wil erg duidelijk zijn. Komende maand zullen we niet tot een nieuwe uittredingsafspraak komen die erg afwijkt van het origineel”, aldus Macron. Wel moeten de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk, als dat nodig blijkt, tot eind september blijven praten om tot een overeenkomst te komen. Een overeenkomst tussen de EU en het VK moet verder “respectvol zijn naar fundamentele Europese principes: stabiliteit in Ierland en integriteit van de interne markt”, aldus Macron. De Franse president laat zo de deur op een kier voor een andere oplossing dan de zogenoemde backstop om een harde grens in Ierland te voorkomen, maar ook hij blijft uiterst vaag. Het is de vraag of de Frans/Duitse as hierdoor schade gaat oplopen. Boris heeft op de G7 laten weten dat hij de uittredingsboete wil verlagen van €43 mrd naar €10 mrd. Bij het sluiten van dit blog was nog geen reactie bekend van Donald Tusk. Kortom, afwachten …………….

Rutte of Hitler?

In Trouw las ik een artikel over een onderzoek van Amerikaanse computerwetenschappers over het functioneren van haatnetwerken. Daarin stond een interessante uitspraak over aanhangers van de Ku Klux Klan over opvattingen over Europa. Zij onderkennen twee meningen: het ene kamp is voor een sterk Europa geleid door een nieuwe Hitler, het andere kamp is juist voor het Europa van de 27 lidstaten (visie van Rutte). Ik neem niet aan dat dit de mening is van het Amerikaanse volk, maar toch …………

Nederlandse productie daalt

Nederlandse producenten in de industrie behaalden in het tweede kwartaal 4,9% minder omzet dan in dezelfde periode in 2018. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Ook in het eerste kwartaal was al een minder resultaat te zien dan een jaar eerder. Voor dat kwartaal was al twee jaar geen mindere groei voorgekomen. De verandering is overigens wel te verklaren door de verplaatsing van bedrijfsactiviteiten van Nederland naar het buitenland. De omzet wordt hierdoor vanaf het vierde kwartaal van 2018 gedrukt. Producenten zien hun personeelstekort verder als de grootste belemmering voor hun bedrijfsvoering. In de sector stonden eind tweede kwartaal maar liefst 24.000 vacatures open. [ik heb daarover al eerder gemeld dat het bedrijfsleven aan het kabinet/Haagse politiek moet melden dat het onderwijs niet meer aansluit op de vraag van de bedrijven naar personeel is geschoold naar de nieuwe eisen des tijds]

4/5 van de kledingwinkels hebben het moeilijk

Een meerderheid van de kledingwinkels in Nederland kampt met dalende omzetten. Voor een kwart van de retailers is de daling op jaarbasis meer dan 10%. Toch zijn er ook winkels die het juist heel goed doen. Een op de vijf kledingwinkeliers verdiende vorig jaar zeker 10% meer. Dat melden economen van ABN AMRO na onderzoek in samenwerking met Locatus. Over het algemeen weet de kledingbranche “slechts beperkt” te profiteren van de gunstige economische tijden. De totale gecombineerde omzet uit online- en fysieke verkopen stegen in de sector vorig jaar op jaarbasis maar met 2%. ABN AMRO spreekt van een tweedeling in de markt die zich dit jaar en volgend jaar zal voortzetten. Door sterke concurrentie en veranderend klantgedrag profiteren met name “zichtbare bedrijven”, aldus de economen. “Kledingwinkels die zich op zichtbare en drukke locaties bevinden of via hun website veel omzet genereren, zagen de omzet gezamenlijk snel toenemen. Voor winkels op minder prominente locaties geldt het tegendeel.” Veel extra omzet wordt online behaald. Zonder het effect van onlineverkopen zou de afzet in de kledingbranche met 5% zijn gekrompen. Bij elkaar realiseert de branche 15% van haar omzet online, berekenden de onderzoekers. ABN AMRO wijst erop dat het openen van een webshop niet voor iedere winkelier is weggelegd. Zo is het niet makkelijk om extra verdiensten om te zetten in winst, onder meer door de hoge retourpercentages. Twee op de vijf pakketten worden teruggestuurd en daarmee gaan veel kosten gepaard. Kledingwinkeliers die het zich niet kunnen veroorloven om zelf online te gaan verkopen, hebben volgens de economen toch digitale groeikansen. Zij kunnen bijvoorbeeld gaan samenwerken met andere partijen of hun website inzetten als oriëntatiekanaal. (bron: nu.nl)

Werknemers met een flexibel arbeidscontract verdienen gemiddeld 48% minder dan medewerkers met een vast dienstverband, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Gecorrigeerd voor achtergrondkenmerken zoals leeftijd en opleiding bedraagt het loonverschil 7%. Vooral oproepkrachten en tijdelijke medewerkers zonder vaste uren verdienen minder dan hun collega’s in vast dienstverband, namelijk 58%. Maar gecorrigeerd voor een reeks achtergrondkenmerken bedraagt het verschil nog maar 3%. Dit komt doordat oproepkrachten bijvoorbeeld vaak jonger dan gemiddeld zijn en andere banen hebben dan werknemers met een vaste baan. Bij uitzendkrachten zijn de verschillen iets minder groot. Ongecorrigeerd verdienen zij respectievelijk 37% minder, maar als rekening wordt gehouden met achtergrondkenmerken blijft alsnog een verschil van 13% over. Het CBS merkt op dat bij uitzendkrachten het onderwijsniveau en de leeftijd minder meetellen voor het uurloon. Interessant zou zijn wat de achtergrondkenmerken precies zijn en of er dan sprake is van discriminatie.

Crash in Argentinië en de gevolgen daarvan

Vorige week crashte de Argentijnse munteenheid peso en verloor de belangrijkste beursindex ruim 31%. Het land verkeert ook sinds medio 2018 in recessie. Kort gezegd, het gaat niet lekker met Argentinië. De Argentijnse economie verkeert al maanden in recessie. Sinds 2018 krimpt de economie en het lijkt ook niet snel beter te worden. Kredietbeoordelaar Fitch verlaagde vorig weekend de economische verwachtingen en voorspelt een economische krimp van 2,5% in 2019. De huidige problemen hebben onder meer te maken met het einde van de ‘boom’ in de grondstoffenprijzen, vertelt Marijke Zewuster, hoofd Opkomende Markten bij ABN AMRO. Die lagere prijzen voelt het land in de export van sojaproducten, het belangrijkste exportproduct. Daarbij leggen de lage grondstoffenprijs ook “jaren van min of meer wanbeleid” bloot, zegt de ABN AMRO-econoom. Met name tijdens de slotjaren van ex-president Cristina Fernández de Kirchner. “Dat uitte zich in het afschermen van de eigen markt, met als gevolg dat er schaarste was aan van alles en er een zwarte markt ontstond.” En daar kwamen vorige week nog wat klappen bij. De waarde van de Argentijnse munteenheid, de peso, kelderde. Waar maandagochtend nog 45,21 peso voor iedere dollar betaald moest worden, was dit aan het einde van de week 54,84 peso. Inmiddels is de prijs – gelukkig – al weer wat aangetrokken. De schrikreactie op de financiële markten kwam nadat de centrumlinkse concurrent Alberto Fernández de zittende president Macri versloeg in een voorverkiezing. Financiële markten zijn niet blij met Fernández, omdat hij voorstander is van een protectionistischer beleid, met meer inmenging van de overheid in de economie. De huidige president is juist voorstander van een vrije markt. Of die angst terecht is, laat Zewuster in het midden. “Macri zit er inmiddels ook al vier jaar, in die tijd had er ook wel iets mogen gebeuren.” De econoom zegt dat de hervormingen in eerste instantie maar mondjesmaat zijn gedaan, om de bevolking niet tegen zich te krijgen. Hier kwam verandering in toen het vorig jaar misging en het land naar het IMF stapte. “Toen moest hij omschakelen van een geleidelijk hervormingsbeleid naar een heftigere hervorming. Dat heeft hem politiek niet geholpen.” Over de eerste gevolgen van de economische rampweek: deze zijn groot, met name voor het aflossen van de schulden van het land. Argentinië heeft een staatsschuld die erg snel groeit, waar de staatsschuld ten opzichte van het bbp in 2017 nog 56% was, explodeerde deze in 2018 naar 86%. “Argentinië heeft, in tegenstelling tot Brazilië, de meeste schulden in buitenlandse valuta, met name in dollars. Als de munt dan in waarde daalt, wordt het voor Argentinië veel lastiger om die schulden af te betalen”, legt Zewuster uit. Kredietbeoordelaar Fitch waarschuwde afgelopen weekend dat een faillissement een reële optie is. “De lagere rating maakt het voor Argentinië weer lastiger om te lenen”, vertelt de ABN AMRO-econoom. Dat lenen moeten ze doen om het tekort op de lopende rekening te financieren. “En hoe slechter de kredietwaardigheid, des te duurder lenen wordt.” Een soort vicieuze cirkel dus: veel schulden en het economische klimaat verslechtert, waardoor lenen alleen maar duurder wordt. Willen geldschieters nog wel lenen aan Argentinië? Dat is nog maar de vraag. “Vandaar ook de angst voor hernieuwde wanbetalingen”, zegt Zewuster.

In het vorige blog heb ik al gemeld dat dit weekend in Biarritz de 36ste vergadering van de G6/G7, sinds 1975, zou plaatsvinden. Dat was niet helemaal correct. Het driedaagse samenkomst is zaterdag begonnen met een informeel diner. Morgen, beginnen pas de beraadslagingen. Vorig jaar eindigde het beraad van de G7 met een schisma, waarbij Trump zich distantieerde van de slotverklaring. Afgelopen zondag begon het Witte Huis al met een mediacampagne, om Trump uit de schijnwerpers te houden. Hij liet Larry Kudlow, economische adviseur van het Witte Huis, naar buiten brengen dat ‘er in de VS geen sprake is van een naderende recessie’. Daarmede probeerde hij de onrust op de obligatie- en aandelenmarkten en de daarmede gepaard gaande koersdalingen, de kop in te drukken. Dat lukte, want beleggers gingen ervan uit dat de druk van de ketel is, ondanks dat 43% van de Amerikaanse economen voor volgend jaar een recessie verwacht. Ook het handelsoverleg van de VS met de Chinezen staat er beter voor dan wordt gevreesd. Zo liet de Amerikaanse minister van Handel Wilbur Ross weten dat een deel van de aangekondigde Amerikaanse beperkingen op de handel met de Chinese techgigant Huawei opnieuw met negentig dagen is uitgesteld. Eerder uitstel van de restricties met negentig dagen liep afgelopen maandag af. Het ministerie van Handel zei toen Huawei meer tijd te gunnen om contractuele verplichtingen na te komen aan Amerikaanse telecombedrijven die afhankelijk zijn van apparatuur van het bedrijf. Ook kreeg Huawei extra tijd om software-updates door te voeren bij bestaande toestellen. Tegelijkertijd liet minister Ross weten dat het uitstel ook is bedoeld om kleinere Amerikaanse internetbedrijven meer tijd te geven om alternatieve leveranciers te zoeken voor de producten die nu nog van Huawei worden afgenomen. De sancties voor Huawei werden ook uitgebreid met 46 dochterondernemingen, zodat nu meer dan 100 bedrijven worden getroffen, waardoor het steeds moeilijker wordt om onze sancties te omzeilen, zei Ross. Huawei is een van de grootste smartphonemakers ter wereld. Het bedrijf verkoopt geen telefoons in de VS, maar maakt wel gebruik van technologie van Amerikaanse bedrijven. Zo maakt Huawei gebruik van besturingssysteem Android van Google. Huawei levert naast mobiele apparaten ook netwerkapparatuur. Sinds kort levert Huawei smartphones met een eigen besturingssysteem. Dat doet Trump alleen maar vanwege de schade die Amerikaanse tech-bedrijven oplopen als de handel met Huawei weg zou vallen. Verder wil hij een gebaar maken naar de Chinezen opdat zij toch maar gaan instemmen met een deal waarin de eisen van Trump worden geaccepteerd. Ik zie dat niet gebeuren want de Chinezen zullen eisen dat de invoerheffingen worden ingetrokken en dat zie ik Trump nooit doen. Daarna gooide Trump zelf olie op het vuur, voorafgaand aan de G7 met dreigementen, zijn beproefde wijze van intimidatie van de tegenspelers (in dit geval de regeringsleiders van de drie belangrijkste economische landen, Duitsland, Frankrijk en Italië, en de Europese Unie) door aan te kondigen dat “nog voordat er een akkoord is in de handelsoorlog die hij op dit moment voert met China, heeft hij een nieuw doelwit op het oog. Trump hint met maatregelen tegen de EU, want het handelsoverschot van de EU op de VS is volgens hem te groot.”<citaat> “De Europese Unie is kleiner maar erger dan China”, zei de Amerikaanse president Donald Trump vorige week al. “De EU behandelt ons vreselijk: handelsbarrières, importheffingen, belasting. Ze behandelen ons echt slecht.” Trump sprak tijdens een bijeenkomst in de Amerikaanse stad Manchester, New Hampshire. Persbureau Bloomberg schrijft dat de handelsoorlog tussen China en de VS een voorbode kan zijn voor Amerikaanse importheffingen voor de EU. Trump baseert zijn kritiek op Europa op nieuwe Eurostat-cijfers. Vorige week vrijdag bleek dat de EU fors meer exporteert naar de VS, dan andersom. De EU had in de eerste helft van 2019 een handelsoverschot van €75 mrd met de VS. Dat is 11% meer dan een jaar eerder. Duitsland heeft van alle Europese landen het grootste handelsoverschot op de VS. Ondertussen moet Trump beslissen over importheffingen op auto’s en auto-onderdelen uit de Europese Unie en Japan. De Amerikaanse president had de invoer daarvan met een half jaar uitgesteld. Dat betekent dat de president waarschijnlijk half november met een besluit komt. Als er inderdaad importtarieven op Europese auto’s komen, is dat slecht nieuws voor voornamelijk de Duitse economie. Het gaat nu namelijk ook al niet zo goed met Duitsland. Amerika heeft ook problemen met Frankrijk. De handelsvertegenwoordiger van de VS zint op maatregelen tegen de ‘digi-belasting‘ die Frankrijk heeft ingevoerd en waar Google, Amazon en Facebook door geraakt worden. De belasting bedraagt maar 3% van de omzet die de bedrijven maken in Frankrijk. In november moeten zij voor het eerst betalen. De taks schiet Trump behoorlijk in het verkeerde keelgat. De meeste grote techbedrijven die zullen worden getroffen door de belasting komen uit Amerika. Trump heeft daarom al aangekondigd een onderzoek in te stellen naar de taks met de vraag of die Amerikaanse bedrijven niet oneerlijk benadeelt. Bloomberg voorzag een ‘interessante bijeenkomst’ tijdens de G-7 Summit in Frankrijk. Dan komen het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, de Verenigde Staten en Canada samen om te praten over de economie. De wereldwijde handel heeft te lijden onder de handelsoorlog tussen China en de Verenigde Staten, zeggen economen. Maar volgens de Amerikanen valt dat reuze mee. Trump is niet bang voor een recessie door de handelsperikelen. “We doen het ontzettend goed, onze consumenten zijn rijk”, twitterde hij. [die rijkdom komt voort uit het op de pof leven van de Amerikanen] Hij heeft ook geen haast om een deal te sluiten met China, zei Trump afgelopen zondag. China is daar klaar voor, maar Amerika nog niet. Trump vindt onder andere dat China eerst een oplossing moet vinden voor de rellen in Hong Kong. (bron: RTLZ)

Top bedrijven die gevoelig zijn voor de handelsvete zijn chipfondsen, maar ook automakers zoals Tesla, General Motors (GM) en Ford Motor en bedrijven als Apple, Boeing en Caterpillar.

Trump des duivels op Chinezen dan wel waarschuwt hij Europa voor de bestraffingen die hen wachten als zij zijn dwingende eisen niet inwilligen. Slavernij ligt op de loer

Als ik dit schrijf staan we net voor de aanvang van de G7 bijeenkomst. Trump meende kennelijk zich voor de aanvang nog even sterk te willen profileren, opdat alle Europese deelnemers plus Canada en Japan, te wachten staat. Eerder als had hij laten weten dat “De Europese Unie kleiner is maar erger dan China” “De EU behandelt ons vreselijk: handelsbarrières, importheffingen, belasting. Ze behandelen ons echt slecht.” Niet alleen tegen China en de Chinese president Xi ageerde hij op Twitter. Ook Federal Reserve-voorzitter Jerome Powell kreeg de wind van voren. Trump vroeg zich openlijk af wie precies de grootste vijand is van de VS, Powell of Xi? ‘We hebben een zeer sterke dollar en een zeer zwakke FED,’ benadrukte de president, die al erg vaak kritiek heeft geuit op de FED en diens voorzitter. Voordat hij naar Biarirrz vloog heeft hij nog even flink uitgehaald naar Jay (Jerome) Powell. Hij zei dat de voorzitter van de Federal Reserve geen goed werk levert en dat hij hem niet zou stoppen als hij op wil stappen. Dat belooft nog vuurwerk2 in Biarritz. Ik verwacht niet dat hij de beide dagen uit zal zitten. Ik sluit niet uit dat hij, net als vorig jaar, weer roet in het eten zal gooien. Voor de aanvang van de G7 tweette hij nog even snel, dat hij opnieuw in importtarieven voor een aantal Chinese producten, ter waarde van $300 mrd, gaat verhogen van 10% naar 15%. Het is een reactie op het Chinese besluit om importheffingen te verhogen voor $75 mrd aan Amerikaanse producten. Voor de meeste getroffen goederen, waaronder sojabonen, gaan de Chinese heffingen met 5% tot 10% omhoog per 1 september. Maar de heffingen voor Amerikaanse auto’s worden per 15 december aanstaande met 25% verhoogd naar 40%. De Amerikaanse beurs reageerde heftig op de oplopende handelsoorlog met China. De DJIA sloot 2,37% lager, de Nasdaq 100 3,13% en de S&P 500 2,54% in de min. De Verenigde Staten stellen hogere importheffingen in voor goederen uit China, meldde president Donald Trump vrijdagavond. De aankondiging volgde na het Chinese besluit om de invoertarieven op Amerikaanse goederen te verhogen.

Trump voert per 1 september een importtarief van 15% in op 300 miljard dollar (ruim 270 miljard euro) aan Chinese goederen, in plaats van de 10% die hij eerder aankondigde. Ook het aangekondigde tarief van 25% op Chinese goederen met een handelswaarde van 250 miljard dollar is met 5% verhoogd. Deze importheffing geldt vanaf 1 oktober. Dit was dan weer een reactie op het besluit van de Verenigde Staten om bij bepaalde Chinese producten een importtarief van 10% te hanteren. Eerder op de dag al laten weten dat Amerikaanse bedrijven op zoek moeten naar alternatieven voor hun productie in China. Die opdracht krijgt het bedrijfsleven van de Amerikaanse president Donald Trump in een reeks berichten op Twitter. De tweets vormen de eerste reactie op door China aangekondigde importheffingen. Volgens Trump hebben de Verenigde Staten biljoenen dollars verloren omdat het Aziatische land intellectueel eigendom van Amerikaanse bedrijven stal. ‘Dat zal en moet stoppen.’ Volgens Trump zouden Amerikaanse bedrijven moeten overwegen weer in eigen land te gaan produceren. Hij noemt in dat verband de oplaaiende handelsoorlog een geweldige kans voor de VS’. De Amerikaanse economie is volgens Trump veel groter dan de Chinese. ‘Dat zullen we zo houden.’ Trump wil ook dat pakketvervoerders en webwinkels als FedEx, UPS, de Amerikaanse posterijen en Amazon alle leveringen van fentanyl vanuit China en andere landen opsporen en tegenhouden. Dit sterk verslavend opiaat wordt in de VS op grote schaal gebruikt als pijnstiller. Volgens Trump gaan 100.000 Amerikanen per jaar dood aan fentanyl. De Chinese president Xi Jinping had eerder aan Trump beloofd op te treden tegen handelaren. Jerome Powell hield vrijdag een toespraak op het jaarlijks symposium van de koepel van centrale banken in Jackson Hole. De centralebankbestuurder stelde dat er aanzienlijke risico’s zijn voor de Amerikaanse economie vanwege de wereldwijde vertraging van de groei en de handelsspanningen en dat hij zo nodig passende maatregelen zal nemen. Waarvan acte.

Recessie in Duitsland niet meer te keren

De Duitse centrale bank waarschuwt dat de Duitse economie in het 3e kwartaal in een recessie kan belanden nadat de economie in het 2e kwartaal al kromp. Volgens de Bundesbank zouden de economische activiteiten opnieuw licht kunnen zijn gedaald. Een recessie ontstaat wanneer een economie twee kwartalen achter elkaar krimpt. De belangrijkste tegenwind in de Duitse economie waait in de industrie. Hierdoor kromp ook de economie in het 2e kwartaal met 0,1%. En volgens andere indicatoren is de activiteit in de industrie alleen maar verder gedaald sinds het tweede kwartaal. Lang leek de binnenlandse consumptie zich hier niks van aan te trekken, maar er zijn ook steeds meer signalen dat de arbeidsmarkt wordt geraakt door de malaise in de industrie. Ook het vertrouwen van bedrijven in de dienstensector in de toekomstige bedrijvigheid daalt, voegt de Duitse centrale bank toe. Ook het vertrouwen van consumenten in de economie is afgenomen.

De tweede grootste bank van Duitsland, Commerzbank, gaat de komende twee jaar nog eens twee duizend banen schrappen. Begin deze week werd bekend dat ze voornemens zijn 100 tot 200 vestigingen te gaan sluiten. Eerder al werd bekend dat er duizenden banen zouden verdwijnen. In oktober komt Commerzbank met nieuwe strategische plannen.

Het gouden decennium van de Duitse economie lijkt ten einde

Sterre Lindhout schrijft in de Volkskrant over dit onderwerp dat te weinig innovatie en te weinig investeringen Duitsland op achterstand hebben gezet. Als Duitsland op zoek was naar een reden om zichzelf een schouderklopje te geven, vond het die doorgaans in de economie. Ooit Wirtschaftswunder, nu zelfbenoemd Exportweltmeister, met een al jaren oogverblindend lage werkloosheid. Die economie is het fundament van de Duitse machtspositie binnen de EU, en daarmee in zekere zin ook van de machtspositie van de EU op het wereldtoneel. Zonder rugdekking van uitstekende groei- en exportcijfers zouden Merkels internationale optredens de afgelopen jaren niet zo zelfverzekerd zijn geweest. Maar nu dreigt een recessie. Voor het eerst in negen jaar kromp de Duitse economie in het tweede kwartaal. Met 0,1% weliswaar, maar het ‘gouden decennium’, zoals de jaren na de bankencrisis in Duitsland zijn gaan heten, lijkt definitief ten einde. En komt Duitsland in een recessie, dan zullen de kleinere economieën in de eurozone, zoals de Nederlandse, zich schrap moeten zetten om niet te worden meegesleept. Met deze verontrustende bagage reisde Angela Merkel af naar Frankrijk, voor de ontmoeting tussen ’s werelds grootste industrielanden, de G7, in Biarritz. Ondertussen voltrekt zich thuis in Duitsland een volgens veel economen hoognodig, maar pijnlijk bewustwordingsproces. De Duitsers realiseren zich dat het economisch lang niet zo goed gaat als ze veronderstelden. Het ene na het andere economische boegbeeld kwam de afgelopen maanden met verontrustende kwartaalcijfers: autofabrikant Daimler-Benz, staalconglomeraat ThyssenKrupp, farmaceut Bayer en chemieconcern BASF. Maar ook bij minder grote en bekende machinebouwers, vaak geroemd als de ruggegraat van de Duitse economie, raken de orderboeken leger. In een enkel geval zo leeg dat men overgaat tot arbeidstijdverkorting. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) stelde de groeiverwachting voor Duitsland onlangs bij naar een schamele 0,7% (in 2018 was het 1,5). Binnen de EU scoort alleen het politiek zwalkende Italië nog slechter. De schuldige leek in eerste instantie snel aangewezen. Trump had het gedaan, door zijn importheffingen, door het ontketenen van de handelsoorlog tussen de VS en China. Of anders de Italiaanse vicepremier Salvini, die de stabiliteit van de eurozone in gevaar brengt. Inderdaad is exportkampioen Duitsland extra gevoelig voor internationale economische spanningen. In juni dit jaar exporteerde de Duitse economie 8% minder dan in dezelfde maand een jaar eerder. (bron: VK)

Moet de VS toch vrezen voor een recessie?

De Amerikaanse economie is erg sterk volgens president Donald Trump, maar toch wordt in het Witte Huis gesproken over maatregelen om te voorkomen dat de VS in een recessie belandt. Een van de maatregelen die besproken zou worden, is een tijdelijke verlaging van de loonbelasting, melden de Washington Post en de New York Times op basis van bronnen. Het Witte Huis ontkent volgens de kranten dat de maatregel ‘op dit moment’ wordt overwogen, maar het feit dat überhaupt over maatregelen wordt gesproken, illustreert de groeiende zorgen in de regering over economische tegenwind. De Amerikaanse economie groeide nog nooit zo’n lange onafgebroken periode, maar economen waarschuwen voor een recessie. De handelsoorlog met China raakt ook Ameri-kaanse bedrijven die minder investeren. De werkende Amerikaan een belastingvoordeeltje gunnen, kan er voor zorgen dat de consument in ieder geval vertrouwen blijft houden, legt Durk Veenstra, beurscommentator van RTL Z uit. “Het is eerder gedaan, het is een makkelijk te grijpen middel om het vertrouwen op te vijzelen. De grote vraag is alleen of het werkt: gaan ze meer spenderen?” Het feit dat het nodig is, vindt Veenstra veel opval-lender. “Het ging toch zo goed met de economie? In die façade komt nu toch een barstje”, zegt hij. Het is een draai die Trump vaker maakt, ziet hij. “De heffingen, waar de Amerikaanse consument geen last van zou krijgen, worden ook deels uitgesteld zodat deze Amerikaanse consument geen last bezorgen.” De reden is heel simpel volgens hem: “De boel moet aan de praat blijven tot de verkiezingen. En als dat niet lukt, dan krijgt de FED de schuld”, zegt Veenstra verwijzend naar de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve. Trump tweette maandag nog dat de Amerikaanse economie erg sterk is, ondanks het ‘vreselijke gebrek aan visie’ van FED-voorzitter Jerome Powell. (bron: RTLZ)

Macron en Poetin overlegden met elkaar voorafgaand aan de G7

In het Kasteel van Bregançon hebben Macron en Poetin onder meer het conflict in Oost-Oekraïne besproken. Ook de situatie in Syrië en Iran stonden op de agenda. De ontmoeting vond plaats voor de G7-top in het Franse Biarritz, waarvoor Poetin niet was uitgenodigd. Rusland werd in 2014 uit de G7/8 geknikkerd, nadat het de Krim datzelfde jaar werd geannexeerd. De Europese Unie is tegen een onvoorwaardelijke uitnodiging voor Rusland om weer terug te keren bij de G8, zegt een anonieme EU-functionaris, nadat Trump had voorgesteld de Russen weer op te nemen in de G7 ► G8. In de aanloop naar het Frans-Russische onderonsje, was het team van Macron al druk bezig te benadrukken wat de ontmoeting vooral niet behelsde. Zo zou Frankrijk volgens het kantoor van Macron niet als intermediair willen optreden tussen Rusland en andere wereldmachten. Ook zou de ontmoeting geenszins een voorbode zijn voor een terugkeer van Rusland bij de G8. Het lijkt er dan ook op dat Frankrijk met de ontmoeting voornamelijk zijn eigen buitenland-beleid probeert na te streven. Tegelijkertijd bood de ontmoeting met Macron Poetin de kans om de banden met de Europese Unie aan te halen. Door internationale sancties vanwege de annexatie van de Krim en de steun aan separatisten in Oost-Oekraïne, raakte Rusland sinds 2014 steeds verder geïsoleerd op het wereldtoneel. Met deze wetenschap in het achterhoofd, zal de uitnodiging van Macron als een overwinning voelen voor het Kremlin. Een buitenlandadviseur van Poetin liet in een verklaring voorafgaand aan de ontmoeting weten dat de Russische president het herstel van de volledige dialoog tussen Rusland en de EU bij Macron aan de orde zou stellen.

Instabiele euro vormt een bedreiging vormt voor onze economie

In het Parool van de weekendeditie van vorige week stond een artikel over ‘Genoeg om uit te geven’. Het stuk meldt dat ‘Nederland een robuuste uitgangs-positie heeft om een recessie te weerstaan’. Bronnen daarvoor zijn het CBS, CPB en uitspraken van ING-hoofdeconoom Marieke Blom. Die voorstelling van zaken is echter misleidend. De realiteit is veel verontrustender. De rekenmeesters die de overheid en de politiek adviseren, doen dat op basis van rekenmodellen, die uitgaan van data. Dan worden die resultaten voorzien van mogelijke positieve dan wel negatieve voorbehouden. Als onzekere factoren worden genoemd: een no-dealbrexit, dalende wereldhandel, een dreigende valutaoorlog, geopolitieke en militaire spanning in het Midden-Oosten en politieke onrust in Italië –de derde grootste Europese economie. Maar het allergrootste probleem is de euro. Als die munt niet langer stabiel is en het vertrouwen niet meer geniet, ontstaat een levensgroot probleem. Daarover wordt in het artikel met geen woord gerept. Onze euro is ziek en niet zo’n beetje ook, heel erg. Onze euro kost niets meer, was voor Nederland al gratis te krijgen. Maar nu krijgen partijen die toegang hebben tot de kapitaalmarkt en daar geld lenen, voor daggeld of voor 30 jaar, rente toe. Er zweeft zoveel geld in de markt dat het zelfs aan de straatstenen niet meer te slijten is. Ondertussen vraagt de burger zich af hoe het toch kan dat hij binnenkort aan de bank rente moet betalen om daar zijn spaargeld onder te brengen. Gepensioneerden vragen zich af hoe het toch kan dat er twee maanden geleden, bij de stemming over het pensioenakkoord, van uit werd gegaan dat de aangekondigde pensioenverlagingen van de baan waren. Nu, volgens de laatste verwachtingen, worden mogelijk miljoenen gepensioneerden komend jaar gekort.

Bij deze onzekerheden kan de krant niet schrijven dat ‘de vooruitzichten nog altijd positief zijn’. Het monetaire beleid van de ECB, met een veel te ruim geldbeleid en fors gedaalde rentetarieven, heeft desastreuze gevolgen voor opgebouwde pensioenreserves en spaargeld. In feite is er sprake van een waardedaling van het geld. Maar niemand zegt dat hardop. Voorbeeld: rente op spaargeld 0,02%, inflatie 1%, fiscale vermogensheffing 1,2%. Waardedaling per jaar: 2,202%. Ik zou hier tegen Marieke Blom willen zeggen: onze economie is zo sterk als de zwakste schakel. Naschrift: wat is de waarde van de euro nog als grote beleggers, om van hun euro’s af te komen graag, ook voor leningen in de komende drie decennia, graag rente willen toe betalen aan de leningnemer. Dan zijn de verwachtingen voor de komende jaren heel negatief gestemd. Dat is een monetaire ontwikkeling die sinds 3000 voor Christus (de tijd, waarin de ploeg in de landbouw in (noord) Europa werd gebruikt en de eerste karren voor het transport. De verandering van het klimaat in de Sahara zorgde er voor dat het gebied snel op ging drogen en praktisch onleefbaar werd. De eerste productie van wijn tot stand kwam. Het eerste schrift ontstond in Mespotamië (circa 3200 v Chr) en in Egypte het Hierogliëfen schrift. Koning Menes van Egypte de twee Egyptische koninkrijken: opper en neder Egypte verenigde. In Europa werden steeds meer megalitische bouwwerken neergezet, zoals de hunnebedden in ons land. In Egypte werden de eerste pyramides gebouwd) nooit is voorgekomen. Geld heeft altijd een prijs gehad waarvoor je moest betalen. Ik heb commentaar op de kop het stuk gekregen waar gesproken wordt over waardeloos geld. Dat woord heb ik niet gebruikt, ik spreek over ‘de euro is ziek, heel erg ziek’. En laat ik erbij zeggen, niet alleen de euro, ook de yen en in bepaalde mate ook de dollar. In alle gevallen hebben centrale banken enorme geldbergen in de kapitaalmarkten gepompt, veel groter dan de vraag ernaar, waardoor er nu sprake is van negatieve rentetarieven. Zo noteert het Zwitserse, Duitse en Nederlandse 30-jarige staatspapier met negatieve rentes en wordt voor het 5-jarige papier in Zwitserland, Duitsland, Denemarken, Nederland, Frankrijk, België, Spanje en Japan ook rente toebetaald. Dat is een ontwikkeling waarin ik mij afvraag wat dat geld dan nog waard is? Is het nog wel wat waard als beleggers zo graag van hun euro’s afwillen dat ze er geld op willen toebetalen? Referenties uit vroegere tijden zijn er niet. Er is altijd een bandbreedte voor rentetarieven geweest waarbinnen geld als veilig werd bevonden, maar we bevinden ons nu in een fase waarin het volk zich afvraagt of het geld nog wel te vertrouwen is.

Mijn stelling dat de (macro) economische verkenningen van het CBS en het CPB een niet compleet beeld geven van de economische status, werd deze week nog weer eens duidelijk toen ABN Amro kwam met een studie over de gevolgen van het stikstofvonnis voor Bouwend Nederland. In de komende 5 jaar zou de bouwsector €14 mrd aan omzet gaan missen. De wegenbouw zou flink worden getroffen met een verlies aan opdrachten van €9,3 mrd, dat is 43% van de planning tot 2025. Deze sector zal snel moeten verduurzamen, dat gaat geld kosten en vraagt nog even om geduld. In de media valt nu te lezen dat we van een groot aantal Natura 2000 gebieden afmoeten, zodat we in de omgeving daarvan weer kunnen gaan bouwen en wegen doorheen laten lopen. Maar dat past niet in de verduurzaming en is het weer terugdraaien van de klok.

Minister Wobke Hoekstra van Financiën zou met een plan willen komen voor een oorlogsfonds voor de economie ter grootte van €50 mrd. Dat is veel geld als we dat relateren aan vergelijkbare fondsen van Duitsland en Italië. Dat geld moet komen uit een verhoging van de staatsschuld. Daar is niks op tegen, ook al omdat de schatkist dat aan kan trekken met een negatieve rente. De kapitaalinjectie zou bedoeld zijn voor grote, toekomstige investeringen, bijvoorbeeld in wetenschappelijk onderzoek, onderwijs (ook om/herscholing), versterking van de duinen en dijken, de (digitale) infrastructuur, onder meer Openbaar Vervoer, en de bouw van een nieuwe samenleving voor de komende generatie(s) die moet worden ingericht op basis van algoritmen, robotisering, internet ‘van de dingen’, democratie, duurzaamheid, de beperking van de macht van de voornamelijk Amerikaanse mega-techbedrijven als Facebook, Google, Microsoft, Amazon, Apple en hun dochterbedrijven en de positie van de bevolking met betrekking tot zorg, veiligheid, zekerheid, inkomen en bewoning. Mijn kritiek op het plan, als dat wordt opgenomen in de begroting 2020 die op Prinsjesdag wordt gepresenteerd, is dat we wel achter de feiten aanlopen (we hadden 5 jaar geleden hiermee al moeten starten) en de effecten hiervan pas op de middellange termijn zichtbaar zullen worden. Dat is niet erg want ‘cost gaet voor de baet uyt’. En een ander voorbehoud is dat zolang de status van de euro zo zwak is, dan wel door het monetaire beleid nog verder afzwakt door een verdere stijging van de negatieve rentetarieven, het netto effect voor de economie minimaal kan zijn. Hiermee wordt een recessie niet tegengehouden, daarvoor zijn ontwikkelingen van buitenaf hoofdverantwoordelijk. Even een aantal aspecten op een rijtje: ‘er is ruimte om te lenen’ ja voldoende en voor investeringen die in de toekomst rendement gaan opleveren is dat positief; ‘investeringen zijn gewenst’: ja, tot op zekere hoogte. Met onderwijs om te voldoen naar de vraag van het bedrijfsleven daarvoor in het kader van eco 4.0, prima, wetenschap met name voor nieuwe oplossingen voor de klimaatproblematiek, doen; ‘geld lenen’: ja, kost momenteel geen rente, maar het moet wel worden afgelost, dus het moet rendement opleveren; ‘investeringen leveren welvaart op’: de vraag is op welke termijn die stelling wordt gedaan, veel investeringen zullen op de kortere termijn geen tot weinig welvaart opleveren, de welvaart zal op de langere termijn pas komen. Neem het onderwijs: eerst moeten er docenten worden opgeleid en pas daarna komen de studenten aan de beurt. Dan zijn we tien jaar verder. Veel zaken moeten het werkterrein blijven van de investeerders en bedrijven. Dat moet de onderhoud ondersteunen door nu snel met blauwdrukken te komen voor de inrichting van het Nieuwe Europa en de aangesloten landen. Ondernemers ontberen momenteel een visie op de toekomst van de zijde van onze politieke leiders. Maar aan de andere kant weten we hoe het in de Dertiger Jaaren is afgelopen met de ‘calvinistische zuinigheid’. Dan nu een aantal negatieve aspecten: ‘er is helemaal geen geld nodig’: we hebben nog begrotingsoverschotten, waar we voorlopig nog mee aan de slag kunnen; ‘de Staat weet niet hoe ze geld moeten uitgeven’: dat is wel een punt. De plannen die Rutte III daarvoor presenteerde, werden lang niet allemaal besteed, zo berekende het CPB dat vorig jaar €3,7 mrd op de plank bleef liggen; ‘er zijn al heel veel fondsen’ die er maar moeilijk in slagen projecten goed in de steigers te zetten; zo kwam er in 2015 het Juncker fonds waarin honderden miljarden investeringsgeld zat niet van de grond. Op dit punt zijn er nog veel zaken die eerst geregeld moeten worden. Een daarvan is of projecten de instemming krijgen van Brussel en de realiteit dat meerdere overheidsprojecten het in de praktijk slecht doen, zoals de AEB in Amsterdam, de Noord-Zuid lijn, het Rijksmuseum en het Warmtebedrijf Rotterdam. (bron stellingen: NRC)

Het idee achter het stimuleren van de economie is al zo oud als Metusalem. We kennen uit de Geschiften, Genesis en de Handelingen, en de Koran al het verhaal van Josef, zoon van Jacob, die onderkoning werd in Egypte en het probleem van de ‘zeven magere en de zeven vette jaren’, 7 jaren armoede en honger en 7 jaren overvloedige oogsten en weldaad, oploste door de overvloed van het graan op te slaan in pakhuizen en weer beschikbaar te stellen in mindere tijden. Duidelijk is niet in welke tijd zich dit heeft voorgedaan maar aannemelijk is tussen 3.000 en 15.000 voor Christus. In de Dertiger Jaaren van de vorige eeuw heeft de Britse econoom John Maynard Keynes (1883-1946) dat proces geactualiseerd naar de huidige tijd. We spreken nu niet meer van 7 jaren maar van zestig en daarna een opschoning van alle overtollige weelde (periode 1929-1945: Europa lag in puin en was straatarm) van twintig, misschien wel dertig jaar. In 2017 noemde de Christen Unie deze aanpak, stimuleren van de economie door de overheid: “volle graanschuren in de Josef-economie”. Het idee is dus niet nieuw; de omstandigheden wel door de deplorabele toestand van de euro. Daarover elders meer in dit blog.

Het volume van de wereldhandel is in juni met 1,4% afgenomen ten opzichte van een maand eerder. Dat becijferde het Centraal Planbureau (CPB) in de maandelijkse Wereldhandelsmonitor. In mei was de wereldhandel juist gestegen met een bijgestelde 0,6%. In het tweede kwartaal kromp de wereldhandel met 0,7%. Dat is meer dan de 0,3% krimp die het CPB in het eerste kwartaal waarnam. De wereldwijde industriële productie nam in juni met 0,5% af ten opzichte van de voorgaande maand. In mei groeide die met 0,2%. In het tweede kwartaal was er een afname van de industriële productie met 0,1%. In de eerste drie maanden groeide die nog met 0,2%.

Rutte III wil met revolutionair plan onze toekomst redden, schreven de economen Vermeend en van der Ploeg, van linkse huize, in hun wekelijkse column op DFT. https://www.telegraaf.nl/financieel/1272637883/column-rutte-iii-wil-met-revolutionair-plan-onze-toekomst-redden <citaat> De Nederlandse economie kachelt achteruit en we worden ingehaald door landen die met ons concurreren. Daarom is het een goed idee dat Rutte III met een miljardenplan komt om onze economie aan te jagen en te moderniseren. Het is daarbij wel van belang dat het om een plan gaat dat zonder bureaucratie simpel en snel uitgevoerd kan worden. Bovendien moet het adequaat inspelen op de wereld van 4.0 die gekenmerkt wordt door digitalisering , nieuwe technologieën en klimaatbeleid. Op dit moment behoort Nederland binnen de EU tot de landen met de best presterende economie. Bovendien scoren we ook met een historisch lage werkloosheid en vele honderdduizenden vacatures. Maar het aantal signalen dat onze economie over het hoogtepunt heen is neemt toe. Dit zien we terug in de cijfers van het Centraal Planbureau (CPB): de prognoses voor 2020 afgezet tegen 2019 doen de economische groei dalen van 1,8 naar 1,4; de investeringen dalen van 4,7 naar 2,3; de export daalt van 2,3 naar 1,9 en het begrotingsoverschot stijgt van -0,1 naar 1,2. [hierbij teken ik aan dat aan deze prognoses wel voorbehouden kleven. Er is mogelijk geen tot onvoldoende rekening gehouden met de gevolgen van de handelsoorlogen die Trump voert, met een harde Brexit, met het monetaire beleid, wereldwijd, en een mislukt overleg binnen de G7. Verder is het plan helemaal niet revolutionair. De aanpak is eeuwenoud en over de details moet binnen de coalitie nog gesproken worden. Verder moet de Europese Commissie er hun toestemming nog aan geven. Daarbij komt dat de baas van de Bundesbank het voor Duitsland helemaal niet zitten] Opvallend is ook de lage arbeidsproductiviteit waarmee ons land fors achterblijft bij de koplopers in de EU en de wereld. Het CPB heeft daarover ook zijn zorgen uitgesproken. De afgelopen jaren konden Nederlandse kabinetten pronken met stijgende plaatsen op wereldwijde economische ranglijsten, waar we veelal in de top tien of zelfs in de top vijf stonden, zoals bij internationale concurrentiekracht en innovaties. Recente cijfers laten zien dat we op verschillende lijsten dalen. De kern van deze daling heeft te maken dat Nederland (overheden en bedrijven) veel te weinig heeft geïnvesteerd in digitalisering, de nieuwste technologieën, (fundamenteel) onderzoek en ontwikkeling en modernisering van onze infrastructuur. De hoge plekken op de wereldranglijsten die we nu kwijtraken, waren vooral te danken aan oud beleid dat nu is uitgewerkt. Daarnaast wordt Nederland voorbij gestreefd door concurrerende landen. Deze spelen sneller in op de nieuwe (online) wereld, veelal aangeduid als economie 4.0, die gekenmerkt wordt door digitalisering, en nieuwe technologieën. Inmiddels is ook klimaatverandering en klimaatbeleid een revolutionaire en centrale factor in 4.0. geworden.

Zijn de centrale banken de gevangenen geworden van de financiële markten? Ik zeg ‘ja’

Ik heb dit al eerder gesteld. Mijn antwoord is dus ‘ja’, bezien vanuit mijn positie aan de zijlijn. Dat is een ernstige zaak want de monetaire autoriteiten moeten onafhankelijk monetair beleid voeren om de waarde van ons geld te beschermen. In deze stelling zijn ze dat dus niet meer: ze doen wat beleggers ‘eisen’ en waarvan ze nog rijker worden als ze al zijn en waarvan het volk met wat spaarcentjes, een opgebouwd pensioen dan wel een lijfrente dan wel een levensverzekering hebben lopen, betalen daarvoor de hoofdprijs. Niet alleen in Nederland en Duitsland maar ook in de 17 andere eurolanden. De keerzijde van deze medaille is dat er in Denemarken een van de grote banken is, de Jyske Bank, die de eerste hypotheek heeft verstrekt in Deense kronen met een negatieve rente. Dat betekent dat de schuldenaar geen rente meer betaalt over het geleende bedrag van de hypotheek en ook niet meer het volledige bedrag hoeft terug te betalen. Het is een ontwikkeling die ik 2 maanden geleden al in het vooruitzicht heb gesteld heb gesteld in dit blog, vooralsnog in Nederland en Duitsland, maar, afhankelijk van het monetaire beleid binnen de eurozone, kan die situatie ook in andere eurolanden ontstaan. Dit gisteren en vandaag heeft in het stadje Jackson, met 10.000 inwoners in de Amerikaanse staat Wyoming, dat bestuurlijk valt onder Teton County, en meestal wordt aangeduid als als ‘Jackson Hole’, de jaarlijkse brainstormsessie van centrale bankiers, waaronder Klaas Knot gehouden, sinds 1982 plaatsgevonden, die wordt geduid als de ‘voeten op tafel discussie’ om aan te geven dat het er altijd erg ontspannen aan toegaat. Opvallend was de ECB niet werd vertegenwoordigd door Mario Draghi en ook niet door zijn opvolgster Christine Lagarde. Wel was aanwezig Frank R. Smets, directeur-generaal bij de ECB en hoofdeconoom Philip Lane. Het thema dit jaar was Challenges for Monetary Policy. Het NRC publiceerde op 22 en 23 augustus voorbeschouwingen op de ter discussie gestelde onderwerpen. Interessante bijdrage, die goed leesbaar is ook voor niet-deskundigen. De positie waarin Draghi momenteel verkeert is niet benijdenswaardig. Ik zou bedankt hebben voor de eer om zijn boedel op te ruimen. Hij beroept zich erop, in bedekte termen, dat hij het slachtoffer is geworden van een falend politiek beleid. Daar heeft hij wel een beetje geleid in. Draghi benoemt daarbij de kredietcrisis, de staatsschuldencrisis, de Griekse crisis, de handelsoorlog van dit moment, mogelijk een nieuwe crisis in Italië. Ik zou er nog wel enkele bij kunnen noemen, maar hij had NOOIT die problemen naar de ECB moeten trekken. Hij roept al zeker 2 jaar dat de politiek nu bij moet springen, maar de EU-regeringsleiders reageerden niet. Ofwel omdat ze geen kennis van zaken hadden dan wel dat ze dachten ‘Draghi zoek jij het maar mooi uit, daarvoor hebben wij jouw in dienst genomen’. Hij had natuurlijk op het moment dat de politiek niet bijschakelde de handdoek in de ring moeten gooien. Hij zette het ingezette monetaire beleid door en schiep daarmee een enorme berg geld, dat nu voor niks (dan wel met toebetaling van rente) te krijgen is. Daarmee is zijn ‘monetaire’ gereedschapskist leeg en daardoor in de macht van beleggers en speculanten gedreven, die daar het optimale rendement proberen te halen. Dat is een ontwikkeling waaruit we ons moeten ontworstelen. Maar hoe, en tegen welke prijs. Een suggestie is dat de overheden van de 19 eurolanden gaan investeren, zie het voorstel daartoe van Nederland, Duitsland en Italië, maar op welke termijn levert dat rendement op, zodanig dat de geldberg slinkt en de rente weer terugkeert naar ‘normalere’ tarieven. Dat kan wel tien jaar duren, als de handelsoorlog van de VS met andere landen niet wordt beëindigd. Het Nederlandse plan gaat uit van 5 jaar €10 mrd investeren. Dat zal in beperkte mate de economische groei stimuleren, maar ……………….. hoe groot zal de negatieve invloed zijn van een harde Brexit, de handelsoorlog, met als gevolg een afnemende wereldhandel en economische groei en de kapitaalvernietiging die optreedt door realisering van de klimaatdoelstellingen. Vooralsnog zijn we nog lang niet vrij van de beklemming door het monetaire beleid aan de marktpartijen. Een grote kapitaalvernietiging ligt ook nog op de loer.

Hier spreekt een technocraat zonder sociaal/maatschappelijke toetsing

Ik heb het over Jeroen Dijsselbloem die dit weekend op Buitenhof podium kreeg om nog eens te boodschap te bevestigen ‘dat het onvermijdelijk is dat enkele pensioenfondsen de pensioenen gaan korten komend jaar. „De fondsen, sommige althans, staan er niet goed voor. Die pijn zal moeten worden genomen, je kunt die niet voor je uit blijven schuiven.” Komend jaar dreigen er kortingen bij onder meer twee grote pensioenfondsen in de metaalsector. Dat hing al langer in de lucht. Na een advies van Dijsselbloem over het strenger maken van de rekenregels dreigen die kortingen ook bij ambtenarenfonds ABP en mogelijk ook bij Pensioenfonds Zorg en Welzijn. Vakbond FNV heeft al opgeroepen iets aan die kortingen te doen. Voor de zomer zei pensioenonderhandelaar Tuur Elzinga van de FNV in de Telegraaf dat de politiek die kortingen moet voorkomen. Onlangs riep hij op die kortingen desnoods te compenseren via een hogere AOW. Volgens hem zijn de dreigende kortingen ondermijnend voor het recent gesloten pensioenakkoord. Dijsselbloem wijst erop dat in het nieuwe pensioenstelsel kortingen een veel vaker voorkomend verschijnsel zullen zijn. Hij merkt op dat veel betrokkenen daar nog altijd moeite mee hebben. „Het meest cynische is nog dat in het nieuwe pensioenakkoord nu wordt gezegd: in de toekomst gaan we vaker korten. Als het goed gaat, gaan we sneller omhoog, gaat het slecht dan gaan we vaker en sneller korten”, aldus Dijsselbloem. „Op dit moment is er enorm verzet tegen het principe dat er gekort kan worden bij de fondsen. Maar die fondsen zijn geen verzekering, het is geen zekerheid. Er kán gekort worden. Dat wordt nu niet geaccepteerd door grote groepen, ook niet in de politiek”, zo stelt de oud-minister vast. Hij vindt dat verzet tegen kortingen strijdig met het pensioenakkoord: „Niemand zit te wachten op een nare boodschap. Maar mijn punt is: je kunt niet in het pensioenakkoord zeggen dat je er in de toekomst rekening mee moeten houden dat er vaker gekort wordt. Terwijl je vandaag of volgend jaar ten principale niet wil accepteren dat er gekort kan worden.” Het kabinet zit in zijn maag met de dreigende pensioenkortingen. Minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken wilde er tot nog toe nog weinig over kwijt, maar liet wel doorschemeren dat hij bezorgd is. Naar verluidt overweegt het kabinet om de ouderenkorting te verhogen om gepensioneeerden zo te compenseren. Werkgevervoorman Hans de Boer stelt dat de kortingen eventueel te voorkomen zijn. „Dit fietst op een vreselijke manier door de noodzakelijke systeemverandering heen. Hier moeten we als sociale partners nog een keer goed naar kijken.” „Het is aan de burgers van dit land niet uit te leggen dat hun pensioenfondsen €1500 mrd in kas hebben, dat ze rendementen maken van tussen de 5% en 7% en dat ze toch gekort moeten worden”, aldus De Boer. „Ik zou in wat er nu gebeurt een extra aanleiding zien om versneld datgene wat we hebben afgesproken ook te implementeren.” Als het nieuwe stelsel in grote lijnen klaar staat, zouden kortingen voorkomen kunnen worden, denkt de werkgeversvoorman: „Ik kan me heel goed voorstellen dat als helemaal in beton gegoten is wanneer de omzetting naar het nieuwe pensioensysteem plaatsvindt, als dat helemaal is vastgelegd dat je dan nog een keer kijkt naar die kortingensystematiek”. (bron: DFT) [Dijsselbloem is een oud-minister die alleen naar problemen kan kijken met kleppen op. We hebben dat al eerder gezien waartoe dat heeft geleid, in de Griekse crisis. We zien het opnieuw in het pensioendossier. Hij vraagt zich niet af waarom pensioenfondsen niet meer aan de regeltjes kunnen voldoen. Nee, hij accepteer dat als een voldongen feit. Ik acht het onacceptabel dat deze man door het kabinet is voorgedragen als de Directeur van het IMF. Dijssel moet een spreekverbod worden opgelegd. Hij misleidt het volk]

Trump schoffeert Deens Koningshuis

President Trump heeft een streep door zijn staatsbezoek aan Denemarken gezet, omdat dat land niet geïnteresseerd is in de verkoop van Groenland. Dat meldt de Amerikaanse president op Twitter. Hij spreekt van “uitstel”, maar hij bedoelt dat hij pas komt als de Denen bereidt zijn hem Groenland te verkopen. Afgelopen week bleek dat Trump met zijn adviseurs had gesproken over de aankoop van Groenland, vanwege de strategische ligging en de zeldzame aardmetalen, die mogelijk onder de dikke ijslaag zitten. De Deense premier Frederiksen noemde het idee “absurd” en zei te hopen dat het niet serieus was. Maar dat was het wel. Trump zegt voor de Deense directheid “dankbaar” te zijn. De Ameri-kaanse president heeft eerder toegegeven dat hij interesse heeft in het kopen van Groenland, een enorm eiland met circa 58.000 inwoners met een autonome status binnen het koninkrijk Denemarken, in navolging van onder meer voorganger Harry Truman. De Deense regering houdt zich op de vlakte, maar politieke leiders in het parlement reageren vol ongeloof. „De werkelijkheid heeft de fantasie ingehaald”, zegt Morten Østergaard van de partij Radikale Venstre. „Dit geeft aan waarom het belangrijker is dan ooit om EU-landen als onze belangrijkste bondgenoten te beschouwen. De man is ontoerekenings-vatbaar.” Frederiksen zei onlangs al, tijdens een bezoek aan het eiland, dat geen sprake kan zijn van een verkoop aan de VS. „Groenland is niet te koop. Groenland is niet Deens. Groenland is Groenlands”, aldus de Deense premier volgens een lokale krant. Rasmus Jarlov van De Konservative bestempelt het optreden van Trump als „beledigend” ook omdat hij denkt dat delen van Denemarken te koop zijn. De tweede man van Danske Folkeparti ziet geen gronden waarom Trump überhaupt nog welkom zou zijn. „We hebben wel andere dingen te doen.” Oud-premier Helle Thorning-Schmidt veegt eveneens de vloer aan met Trump. „Dus de president van de Verenigde Staten heeft zijn bezoek aan Dene-marken afgezegd omdat het geen interesse had te praten over de verkoop van Groenland? Is dit een grap of zo? Diep beledigend voor het volk van Groenland en Denemarken”, twitterde ze. Hoewel het initiatief vanuit de politiek kwam, is het afzeggen van het bezoek ook een schoffering van het Deense koningshuis die de uitnodiging aan Trump en zijn vrouw Melanie had gestuurd. „Het komt als een verrassing. Meer hebben we niet te zeggen over deze zaak”, aldus een woordvoerster van het hof koeltjes tegen de publieke omroep DR.

De VS hebben de verwachting van het begrotingstekort over tien jaar verhoogd met $809 mrd (€708 mrd) tot $12.200.000.000.0000 (bijna €11 biljoen). Dat schrijft de WSJ op basis van een bericht van het Congressional Budget Office (CBO). De belangrijkste oorzaak voor de bijgestelde verwachting is de nieuwe tweejarige begroting die afgelopen maand werd vastgesteld. Er wordt namelijk meer uitgegeven dan verwacht. Die hogere uitgaven worden deels gecompenseerd door lage rentes, maar dit is niet voldoende om het begrotingstekort gelijk te houden. De komende twee jaar wordt er $320 mrd meer uitgegeven dan eerder verwacht. Ook werd er in 2019 tot nu toe meer uitgegeven aan grensbeveiliging en rampen, wat $255 mrd aan het verwachte tekort toevoegt. De lage rentes zorgen juist voor een aftrek van $1,4 biljoen van het verwachte schuldbedrag over tien jaar. De directeur van het CBO, Phillip Swagel, noemt de fiscale vooruitzichten van het land “uitdagend”. Hij stelt dat voor een duurzame koers de inkomsten voor de VS omhoog moeten, en de uitgaven omlaag. Dinsdag liet de Amerikaanse president Donald Trump nog weten erover te denken de vermogenswinstbelasting te verlagen. Woensdag stelde hij echter het tegenovergestelde: in een persconferentie bij het Witte Huis zei hij dit niet van plan te zijn omdat het vooral in het voordeel van rijkere huishoudens zou zijn. “Ik denk dat het elitair zou overkomen als ik het zou doen”, aldus de president.

Over de afloop van de Brexit

Tijdens zijn eerste buitenlandse reis als Britse premier hoopte Boris Johnson, de Britse premier, woensdag de Duitse bondskanselier Angela Merkel en donderdag de Franse president Emmanuel Macron te overtuigen “een compromis te sluiten” over de Brexit. Hoewel de EU tot nog toe geen enkele trek heeft in nieuwe onderhandelingen over de scheidingsvoorwaarden, zegt Johnson ervan uit te gaan dat dit nog zal veranderen. “Wij zijn klaar om eruit te stappen op 31 oktober, deal of geen deal”, aldus de conservatieve leider. Uit uitgelekte noodplannen blijkt dat de Britse regering rekening houdt met een worstcasescenario, waarin na een Brexit zonder afspraken met de EU maandenlange verstoringen in de havens zullen ontstaan, met mogelijke tekorten aan voedsel en medicijnen tot gevolg. “Onze vrienden en partners aan de andere kant van het Kanaal vertonen wat onwil om hun opstelling te veranderen. Dat mag, hij vertrouwde erop dat ze dat nog wel doen”, aldus Johnson. (bron: HLN.be) [ik verwacht dat er voor, tijdens dan wel direct na de G7, partijen weer terug zullen keren naar de onderhandelingstafel. Al was het alleen al omdat de EU zich niet kan permitteren nog meer ellende te veroorzaken die ontstaat door een harde Brexit. Op zich hebben ze met Trump hun handen al vol. Ik verwacht dat uiteindelijk de deal zal worden opgebroken en dat de EU met veel Britse eisen zal instemmen. Doen ze dat niet en blijven ze halsstarrig volhouden aan de deal dan zal de prijs voor een aantal EU-landen hoog zijn. In een opiniërend artikel scheef ik over dit onderwerp: Trouw van gisteren opende met de kop “Hoe dan Boris? Die vraag zou door Europa gaan. Ik geloof daar niets van. Ik denk dat Boris precies weet wat hij doet. Hij heeft zich in het verleden verdiept in de grootste staatsman die Engeland ooit heeft voortgebracht: de welbespraakte redenaar met een groot strategisch inzicht: de legendarische Winston Churchill, die de Britten door de Tweede Wereldoorlog heeft begeleid en uiteindelijk mede Nazi-Duitsland heeft verslagen. Hij legde nooit al zijn troeven op tafel bij beraadslagingen met de bondgenoten en tegenstanders. Hij had altijd nog wel iets verrassends in de achterzak. Deze Engelse staatsman werd gevreesd om zijn scherpte en strategisch beleid. Hij was de grootste staatsman van de vorige eeuw en werd, achteraf, gewaardeerd om zijn scherpe analyses en zijn tactisch beleid. Over deze man heeft Boris een boek geschreven “The Churchill Factor”. Dat de continentale politici zich afvragen ‘wat Boris nu precies wil bereiken met zijn brief aan Donald Tusk, over het openbreken van de deal van May, die allang geen deal meer is maar een illusie van Brusselse politici, is in feite vragen naar de bekende weg. Natuurlijk wil Boris veel meer, want hij weet dat hij gaat scoren. Hij zal op drie fronten de Europese EU-leiders confronteren met de feiten. De eerste is zijn voorzet om in de marge van de G7 in het Franse Biarritz, de steun van de Amerikaanse president Donald Trump te zoeken voor de nominatie van de Britse oud-minister van Financiën George Osborne, die van 2010 tot 2016 minister van Financiën was onder premier David Cameron, als de opvolger van Christine Lagarde. Johnsson distantieert zich van de EU-nominatie van Bulgaarse Kristalina Georgieva als de nieuwe directeur van het IMF. Uiteindelijk stemmen de 189 leden van het IMF daarover. Maar de positie die de VS daarbij inneemt kan van groot belang zijn. En Brussel weet dat de VS graag met het VK zaken wil gaan doen als het VK niet meer gebonden is aan de EU. De situatie zou na dit weekend zo kunnen zijn dat Europa met twee nominaties komt voor de nieuwe topfunctie van het IMF. Op de tweede plaats staat een veel ernstiger zaak en dat is de wijze waarop de 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten hebben onderhandeld met de, uiteindelijk, afgetreden premie Theresa May. De vernederingen die zich heeft moeten ondergaan onderweg naar haar afgang, vragen om een bestraffing. Vooral ook omdat continentaal Europa de Britten hard nodig heeft om terug te kunnen keren naar de top van het wereldgebeuren. De belangrijkste factor is echter de zwakke economische situatie in de 19 eurolanden, waar de econo-mische groei is gedaald naar 0,2%. Die kunnen een harde Brexit niet meer opvangen en zullen alleen daardoor al in een recessie terechtkomen. Brussel staat momenteel zonder munitie op het slagveld en zal proberen zonder al teveel gezichtsverlies trachten alsnog een deal te sluiten met Boris Johnsson , uiteraard wel op basis van Britse voorwaarden. We gaan spannende weken tegemoet]

De Britse premier Boris Johnson heeft voor zijn bezoeken aan Berlijn en Parijs een openingssalvo afgevuurd in zijn plan om de onderhandelingen met Brussel over de Brexit te heropenen. In een brief gericht aan de voorzitter van de Europese Commissie Donald Tusk eist Johnson dat de backstopregeling voor de Ierse grens van tafel wordt gehaald. Volgens de Britse premier vormt de backstopregeling een “antidemocratische” en “niet levensvatbare” aantasting van de Britse soevereiniteit, die “onacceptabel is voor de Britse regering”. Bovendien zou de backstop een bedreiging zijn voor het Goedevrijdagakkoord en daarmee ook voor de vrede op het Ierse eiland. Johnson oppert in zijn brief dat de regeling kan worden vervangen door de belofte dat een oplossing voor de Ierse grenskwestie in de praktijk zal worden gebracht zodra die zich aandient. EC-voorzitter Tusk liet in een reactie weten dat niet kan worden getornd aan de backstopregeling, omdat die “een verzekeringspolis is om te voorkomen dat er een harde grens ontstaat op het Ierse eiland, tenzij en totdat een alternatief wordt gevonden. Zij die tegen de backstop zijn, maar geen realistisch alternatieven bieden, steunen feitelijk het opnieuw instellen van een harde grens. Ook al ontkennen ze dat.” De Ierse regering kwam ook met een reactie op de brief. Dublin ontkent dat de backstopregeling het Goedevrijdagakkoord bedreigt. Ook wijzen de Ieren erop dat de “alternatieve oplossingen” waar Johnson in zijn brief naar verwijst niet nader worden toegelicht. Na meer dan drie jaar van politieke patstelling over de Brexit in het Verenigd Koninkrijk zwoer Johnson bij zijn aantreden dat zijn land de EU op 31 oktober zal verlaten, met of zonder akkoord. De Britse premier wil dat de EU de onderhandelingen over een uittredingsakkoord heropent, terwijl Brussel meermaals heeft laten weten dat het akkoord dat vorig jaar met Johnsons voorganger Theresa May werd bereikt het best haalbare resultaat was. Vanaf het begin van de onderhandelingen met het VK na het Brexit-referendum in 2016 heeft de EU ook gezegd dat een poreuze buitengrens op het Ierse eiland niet kan worden geaccepteerd.

Het spel wordt hard gespeeld, zo wordt getracht de Britten aan het twijfelen te brengen zodat ze onzeker worden [toch blijf ik van mening dat degene die het langst volhoudt in de komende 5 weken, uiteindelijk de winnaar zal worden van deze ‘veldslag’ De EU zal door de knieën moeten gaan omdat ze de economische terugslag, die een harde Brexit teweeg zal brengen, grote economische ellende zal veroorzaken. Op het allerlaatste moment gaat Brussel toch overstag en dat weet Londen. Op zich is die back-stop een Iers probleem, geen Europees. Weliswaar zijn de 26 EU-lidstaten solidair met de Ieren, maar daar hangt een duur prijskaartje aan] De Franse regering ziet een harde Brexit, de zogenoemde ‘no deal-Brexit’, als het waarschijnlijkste scenario, nu de Britse premier Boris Johnson eist dat het terugtredingsakkoord wordt opengebroken. Johnson zei dinsdag dat de ‘Ierse backstop’ – de noodmaatregel om de grens tussen Ierland en Noord-Ierland open te houden na de Brexit – ondemocratisch is en daarom uit de deal moet verdwijnen. “Als het Verenigd Koninkrijk de backstop uitsluit, dan is dat hun recht. Maar het beperkt ook de mogelijkheden om tot een akkoord te komen”, aldus een bron binnen de Franse regering. Johnson hoopt dat de dreiging van ‘no deal’ de Europese landen ertoe beweegt om opnieuw te onderhandelen over de ‘scheidingsvoorwaarden’. Vooralsnog beweegt de EU geen millimeter. “Laat er geen twijfel over bestaan dat de Franse en Duitse posities, evenals die van de andere landen, hetzelfde zijn. Je zou nog geen vloeitje tussen ons kunnen steken”, aldus de Franse bron. (bron: nu.nl) En wat niemand had verwacht gebeurde woensdagavond in Berlijn. Na een gesprek van Merkel met Johnson zette ze de deur op een kier met de mededeling dat het mogelijk moet zijn om binnen 30 dagen een vergelijk te treffen over de voorwaarden waarmee de Britten de EU gaan verlaten. Laten we de vlag nog niet uitsteken, maar er waait wel een verfrissend briesje. Er wordt in de media getwijfeld of de uitspraak van Merkel serieus moet worden genomen. Als zij een deal wil sluiten met de Britten is dat alleszins verklaarbaar. De Duitse industrie scoort steeds minder en Merkel zal er rekening mee houden dat haar land in het derde kwartaal in een recessie terecht zal komen. Daarbij is een geschil over een backstop van onderge-schikt belang. Als zij bereid is de deal van May open te breken zal dat in Brussel en binnen de Europese Raad nog wel eens tot heftige discussies kunnen leiden. Macron stak een stokje voor de uitgestoken hand van Merkel naar de Britten. Er is geen tijd om voor de uittredingsdeadline van 31 oktober tot een volledig nieuwe Brexit-deal te komen. “Ik wil erg duidelijk zijn. Komende maand zullen we niet tot een nieuwe uittredingsafspraak komen die erg afwijkt van het origineel”, aldus Macron. Wel moeten de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk, als dat nodig blijkt, tot eind september blijven praten om tot een overeenkomst te komen. Een overeenkomst tussen de EU en het VK moet verder “respectvol zijn naar fundamentele Europese principes: stabiliteit in Ierland en integriteit van de interne markt”, aldus Macron. De Franse president laat zo de deur op een kier voor een andere oplossing dan de zogenoemde backstop om een harde grens in Ierland te voorkomen, maar ook hij blijft uiterst vaag. Het is de vraag of de Frans/Duitse as hierdoor schade gaat oplopen. Boris heeft op de G7 laten weten dat hij de uittredingsboete wil verlagen van €43 mrd naar €10 mrd. Bij het sluiten van dit blog was nog geen reactie bekend van Donald Tusk. Kortom, afwachten …………….

Rutte of Hitler?

In Trouw las ik een artikel over een onderzoek van Amerikaanse computerwetenschappers over het functioneren van haatnetwerken. Daarin stond een interessante uitspraak over aanhangers van de Ku Klux Klan over opvattingen over Europa. Zij onderkennen twee meningen: het ene kamp is voor een sterk Europa geleid door een nieuwe Hitler, het andere kamp is juist voor het Europa van de 27 lidstaten (visie van Rutte). Ik neem niet aan dat dit de mening is van het Amerikaanse volk, maar toch …………

Nederlandse productie daalt

Nederlandse producenten in de industrie behaalden in het tweede kwartaal 4,9% minder omzet dan in dezelfde periode in 2018. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. Ook in het eerste kwartaal was al een minder resultaat te zien dan een jaar eerder. Voor dat kwartaal was al twee jaar geen mindere groei voorgekomen. De verandering is overigens wel te verklaren door de verplaatsing van bedrijfsactiviteiten van Nederland naar het buitenland. De omzet wordt hierdoor vanaf het vierde kwartaal van 2018 gedrukt. Producenten zien hun personeelstekort verder als de grootste belemmering voor hun bedrijfsvoering. In de sector stonden eind tweede kwartaal maar liefst 24.000 vacatures open. [ik heb daarover al eerder gemeld dat het bedrijfsleven aan het kabinet/Haagse politiek moet melden dat het onderwijs niet meer aansluit op de vraag van de bedrijven naar personeel is geschoold naar de nieuwe eisen des tijds]

4/5 van de kledingwinkels hebben het moeilijk

Een meerderheid van de kledingwinkels in Nederland kampt met dalende omzetten. Voor een kwart van de retailers is de daling op jaarbasis meer dan 10%. Toch zijn er ook winkels die het juist heel goed doen. Een op de vijf kledingwinkeliers verdiende vorig jaar zeker 10% meer. Dat melden economen van ABN AMRO na onderzoek in samenwerking met Locatus. Over het algemeen weet de kledingbranche “slechts beperkt” te profiteren van de gunstige economische tijden. De totale gecombineerde omzet uit online- en fysieke verkopen stegen in de sector vorig jaar op jaarbasis maar met 2%. ABN AMRO spreekt van een tweedeling in de markt die zich dit jaar en volgend jaar zal voortzetten. Door sterke concurrentie en veranderend klantgedrag profiteren met name “zichtbare bedrijven”, aldus de economen. “Kledingwinkels die zich op zichtbare en drukke locaties bevinden of via hun website veel omzet genereren, zagen de omzet gezamenlijk snel toenemen. Voor winkels op minder prominente locaties geldt het tegendeel.” Veel extra omzet wordt online behaald. Zonder het effect van onlineverkopen zou de afzet in de kledingbranche met 5% zijn gekrompen. Bij elkaar realiseert de branche 15% van haar omzet online, berekenden de onderzoekers. ABN AMRO wijst erop dat het openen van een webshop niet voor iedere winkelier is weggelegd. Zo is het niet makkelijk om extra verdiensten om te zetten in winst, onder meer door de hoge retourpercentages. Twee op de vijf pakketten worden teruggestuurd en daarmee gaan veel kosten gepaard.

Kledingwinkeliers die het zich niet kunnen veroorloven om zelf online te gaan verkopen, hebben volgens de economen toch digitale groeikansen. Zij kunnen bijvoorbeeld gaan samenwerken met andere partijen of hun website inzetten als oriëntatiekanaal. (bron: nu.nl)

Werknemers met een flexibel arbeidscontract verdienen gemiddeld 48% minder dan medewerkers met een vast dienstverband, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Gecorrigeerd voor achtergrondkenmerken zoals leeftijd en opleiding bedraagt het loonverschil 7%. Vooral oproepkrachten en tijdelijke medewerkers zonder vaste uren verdienen minder dan hun collega’s in vast dienstverband, namelijk 58%. Maar gecorrigeerd voor een reeks achtergrondkenmerken bedraagt het verschil nog maar 3%. Dit komt doordat oproepkrachten bijvoorbeeld vaak jonger dan gemiddeld zijn en andere banen hebben dan werknemers met een vaste baan. Bij uitzendkrachten zijn de verschillen iets minder groot. Ongecorrigeerd verdienen zij respectievelijk 37% minder, maar als rekening wordt gehouden met achtergrondkenmerken blijft alsnog een verschil van 13% over. Het CBS merkt op dat bij uitzendkrachten het onderwijsniveau en de leeftijd minder meetellen voor het uurloon. Interessant zou zijn wat de achtergrondkenmerken precies zijn en of er dan sprake is van discriminatie.

Crash in Argentinië en de gevolgen daarvan

Vorige week crashte de Argentijnse munteenheid peso en verloor de belangrijkste beursindex ruim 31%. Het land verkeert ook sinds medio 2018 in recessie. Kort gezegd, het gaat niet lekker met Argentinië. De Argentijnse economie verkeert al maanden in recessie. Sinds 2018 krimpt de economie en het lijkt ook niet snel beter te worden. Kredietbeoordelaar Fitch verlaagde vorig weekend de economische verwachtingen en voorspelt een economische krimp van 2,5% in 2019. De huidige problemen hebben onder meer te maken met het einde van de ‘boom’ in de grondstoffenprijzen, vertelt Marijke Zewuster, hoofd Opkomende Markten bij ABN AMRO. Die lagere prijzen voelt het land in de export van sojaproducten, het belangrijkste exportproduct. Daarbij leggen de lage grondstoffenprijs ook “jaren van min of meer wanbeleid” bloot, zegt de ABN AMRO-econoom. Met name tijdens de slotjaren van ex-president Cristina Fernández de Kirchner. “Dat uitte zich in het afschermen van de eigen markt, met als gevolg dat er schaarste was aan van alles en er een zwarte markt ontstond.” En daar kwamen vorige week nog wat klappen bij. De waarde van de Argentijnse munteenheid, de peso, kelderde. Waar maandagochtend nog 45,21 peso voor iedere dollar betaald moest worden, was dit aan het einde van de week 54,84 peso. Inmiddels is de prijs – gelukkig – al weer wat aangetrokken. De schrikreactie op de financiële markten kwam nadat de centrumlinkse concurrent Alberto Fernández de zittende president Macri versloeg in een voorverkiezing. Financiële markten zijn niet blij met Fernández, omdat hij voorstander is van een protectionistischer beleid, met meer inmenging van de overheid in de economie. De huidige president is juist voorstander van een vrije markt. Of die angst terecht is, laat Zewuster in het midden. “Macri zit er inmiddels ook al vier jaar, in die tijd had er ook wel iets mogen gebeuren.” De econoom zegt dat de hervormingen in eerste instantie maar mondjesmaat zijn gedaan, om de bevolking niet tegen zich te krijgen. Hier kwam verandering in toen het vorig jaar misging en het land naar het IMF stapte. “Toen moest hij omschakelen van een geleidelijk hervormingsbeleid naar een heftigere hervorming. Dat heeft hem politiek niet geholpen.” Over de eerste gevolgen van de economische rampweek: deze zijn groot, met name voor het aflossen van de schulden van het land. Argentinië heeft een staatsschuld die erg snel groeit, waar de staatsschuld ten opzichte van het bbp in 2017 nog 56% was, explodeerde deze in 2018 naar 86%. “Argentinië heeft, in tegenstelling tot Brazilië, de meeste schulden in buitenlandse valuta, met name in dollars. Als de munt dan in waarde daalt, wordt het voor Argentinië veel lastiger om die schulden af te betalen”, legt Zewuster uit. Kredietbeoordelaar Fitch waarschuwde afgelopen weekend dat een faillissement een reële optie is. “De lagere rating maakt het voor Argentinië weer lastiger om te lenen”, vertelt de ABN AMRO-econoom. Dat lenen moeten ze doen om het tekort op de lopende rekening te financieren. “En hoe slechter de kredietwaardigheid, des te duurder lenen wordt.” Een soort vicieuze cirkel dus: veel schulden en het economische klimaat verslechtert, waardoor lenen alleen maar duurder wordt. Willen geldschieters nog wel lenen aan Argentinië? Dat is nog maar de vraag. “Vandaar ook de angst voor hernieuwde wanbetalingen”, zegt Zewuster. Dus voor Argentinië is het hopen dat Fernández de verkiezingen niet wint? In oktober moeten de Argentijnen ‘voor het echie’ naar de stembus voor een nieuwe president. Moeten stemmers luisteren naar de financiële markten en vooral niet op Fernández stemmen? “Markten zijn misschien terecht bang voor Fernández, maar de problemen van Argentinië zijn dusdanig dat je dáár bang voor moet zijn. Ook als Macri wint, betekent dat niet meteen een hosannasfeer”, aldus de ABN AMRO-econoom.

Vraag naar voedsel van de Voedselbanken stijgt

De ruim 150 voedselbanken van ons land hebben weer meer monden te voeden. Het aantal huishoudens dat van de voedselbanken gebruik maakt, is in het eerste halfjaar met 8% gestegen, meldt koepelorganisatie VNV. De vereniging spreekt van een ’flinke stijging’. Het aantal kinderen dat via de voedselbank aan eten komt, is met 7% toegenomen. De voedselbanken zien vooral meer alleenstaanden, eenoudergezinnen en ouderen verschijnen. Dat laatste komt, aldus de VNV, omdat de pensioenen en de AOW minder hard stijgen dan de kosten voor levensonderhoud. Door de verhoging van het lage btw-tarief zijn veel eerste levensbehoeften sneller duurder geworden dan de afgelopen jaren. Het pakket dat voedselbanken uitdelen is gemiddeld zo’n €43 waard. Het lukt niet altijd om die pakketten goed te vullen. „Sommige voedselbanken zijn actief in gebieden waar weinig filialen van supermarkten zitten. Voor hen is het lastig om voldoende voedsel in te zamelen”, aldus de VNV.

Het aantal feitelijke daklozen in Nederland is naar recordhoogte gestegen, meldde het CBS. In 9 jaar tijd verdubbelde het aantal naar bijna 40.000 per eind 2018, waarvan 6.300 vrouwen. Daarbij zijn niet meegeteld dakloze illegalen. Wat sterk opvalt is de verdrievoudiging van het aantal dakloze jongeren (18-30 jaar) sinds 2009.

Ruim 86.000 mensen hebben zich in 2018 gemeld voor schuldhulp., stelt de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet. Het NIBUD heeft onderzoek gedaan naar mensen met ernstige geldproblemen, die zij schatten op tussen de 500.000 en 700.000. Betalingsachterstanden komen meer voor bij mannen dan bij vrouwen, meer bij jongeren dan bij ouderen en ook bij huurders dan bij mensen met een koophuis. Ook ontstaan problemen als gevolg van een scheiding, bij het veranderen van een baan of bij ontslag. Dit is dus de staat van sociaal Nederland anno 2018.

Hoge zorgkosten brengt Nederlanders in de problemen

Veel Nederlanders komen door hoge zorgkosten in ernstige financiële problemen. En dat kan verregaande gevolgen hebben, blijkt uit groot onderzoek van RTL Nieuws. Mensen moeten hun huis verkopen, een scheiding aanvragen om de kosten te verdelen of kunnen niet meer op vakantie. Alleen al bij onze onderzoeksredactie meldden zich 1250 huishoudens die hiermee worstelen. Hoge eigen bijdragen en kosten die niet worden vergoed, brengen veel Nederlanders in de problemen. RTL Nieuws sprak met tientallen mensen die het water aan de lippen staat, doordat ze ziek zijn. Experts bevestigen dat dit een groot, landelijk probleem is. Uit het onderzoek met ons publiek blijkt dat 38% van de mensen die meededen aan het onderzoek, aangeeft niet meer rond te kunnen komen door de zorgkosten die zij hebben. 21% weigert zorg om kosten te besparen en 15% heeft een lening afgesloten of schulden gemaakt; die kosten zitten bij onze respondenten vooral in eigen bijdragen voor medicijnen (80%), kosten voor een specialist (67%) of kosten voor fysiotherapie (34%); bijna tweederde laat weten meer kosten te hebben dan voorgaande jaren. Ziektes of aandoeningen die vaak terugkomen in ons onderzoek zijn kanker, diabetes, spierziektes of blessures na een ongeluk. Ook mensen die afhankelijk zijn van een speciale bril, schoenen of hoortoestellen kwamen we vaak tegen. Tamara Madern, lector Schuldpreventie en Vroegsignalering aan de Hogeschool Utrecht, bevestigt dat mensen in het nauw komen door dure zorg. “De zorgkosten zijn de afgelopen jaren steeds wat verder gestegen. Onder andere doordat het eigen risico toeneemt, doordat er b.v. zaken uit het basispakket gaan, naar de aanvullende verzekeringen. En dat je steeds vaker ook moet bijbetalen voor medicijnen.” Voor mensen met een laag inkomen kunnen deze zorgkosten al een probleem vormen. Vaak kan iemand die langdurig ziek is, uiteindelijk minder werken. Omdat het inkomen dan daalt, drukken de kosten voor de zorg nog meer op het huishoudboekje. “Die combinatie is heel lastig”, zegt Madern. Huisarts Toosje Valkenburg komt het vaak tegen in haar praktijk. Zij ziet patiënten vastlopen door stapelende zorgkosten. “Die stapeling zorgt ervoor dat ze soms noodzakelijke zorg moet stoppen. Of keuzes maken om iets niet te doen, omdat het op dat moment in hun budget niet goed uitkomt.” Volgens Valkenburg gaat het ook lang niet altijd om mensen met een laag inkomen. “We zien ook de problemen toenemen bij mensen die niet helemaal aan de onderkant zitten. Want het leven is al duur, de huren zijn duur, of andere kosten zijn hoog en daar komen de zorgkosten nog eens bovenop.” Bij gezinnen die het echt niet redden, moet vaker noodhulp worden ingeschakeld. Dat ziet ook Nathalie Boerebach van de Stichting Urgente Noden Nederland (SUNN). “Eigenlijk springen onze noodhulpbureaus op allerlei vlakken bij, maar zij betalen steeds vaker ook medische kosten. We zien daarbij een correlatie met het uitkleden van de zorgverzekering. Het is toch gek dat mensen zich dan moeten redden met noodhulp.” RTL Nieuws sprak tientallen mensen die in de problemen zitten. Zij gaven aan vooral aan te lopen tegen de steeds weer nieuwe rekeningen die je krijgt. Naast een premie en het eigen risico, zijn zij steeds weer geld kwijt aan de eigen bijdrage voor bijvoorbeeld medicijnen, hulpmiddelen, fysiotherapie of vervoer. Die kosten lopen op, ondanks maatregelen die het kabinet begin dit jaar nam om hierin tegemoet te komen. Een ander probleem is dat het soms heel moeilijk is om uit te vinden of iets vergoed wordt en hoe. Volgens Tamara Madern is ‘het bureaucratische gedeelte’ veel groter geworden. “Mensen moeten veel meer zelf bijhouden.” Veel mensen die we spraken ervaren weinig hulp of steun bij het organiseren van hun zorg. (bron: RTL Nieuws)

In het volgende blog nr 494 het vervolg van het verdere verloop van de beraadslagingen van de G7 en of de interventie van de gastheer Macron de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Mohammad Javad Zarif uit te nodigen op de G7 in een poging Trump en Zarif aan tafel te krijgen om te kijken of een verzoening tot de mogelijkheden behoort. Verder de reacties op de financiële markten van de resultaten van het G7-overleg en het monetaire overleg in Jackson Hole. Verder staat er nog een artikel op de rol over de toenemende bewapeningswedloop en investeringen in onder meer moordrobots door Amazon en Microsoft.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 23 aug 2019; week 34: AEX 542,09; Bel20 3479,2; CAC40 5.326,87; DAX30 11.611,51; FTSE 100 7.094,98; SMI 9.744,98; RTS (Rusland) 1268,45; DJIA 25.628,9; NY-Nasdaq 100 7.464,99; Nikkei 20.710,91; Hang Seng 26.179,33; All Ords 6.614,30; SSEC 2.897,43; €/$1,12405; BTC/USD $10.391,68; 1 troy ounce goud $1526,60, dat is €44.016,13 per kilo; 3 maands Euribor -0,412%; 1 weeks -0,403%; 1 mnds -0,413%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,528%; 10 jaar VS 1,5765%; 10 jaar Belgische Staat -0,305%, 10 jaar Duitse Staat -0,663%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) –o,912%, 10 jaar Japan -0,2403%; 10 jaar Italië 1,307%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,582.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden wereldwijd wat hoger, de goudprijs steeg wat en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier steeg c.q. de negatieve rentes noteerden lager, ook de 5-jarige negatieve rente daalde. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland -0,48%; Duitsland -0,134%; Nederland -0,118%; Japan 0,2057%; Frankrijk 0,525%; GB 1,099%; Spanje 1,054%; Canada 1,4769%; VS 2,076%; Italië 2,377%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,97%; Duitsland -0,888%; Denemarken -0,851%; Nederland -0,815%; Frankrijk -0,74%; België -0,637%; Spanje -0,327%; Japan -0,3289%.

 In oktober moeten de Argentijnen ‘voor het echie’ naar de stembus voor een nieuwe president. Moeten stemmers luisteren naar de financiële markten en vooral niet op Fernández stemmen? “Markten zijn misschien terecht bang voor Fernández, maar de problemen van Argentinië zijn dusdanig dat je dáár bang voor moet zijn. Ook als Macri wint, betekent dat niet meteen een hosannasfeer”, aldus de ABN AMRO-econoom.

Vraag naar voedsel van de Voedselbanken stijgt

De ruim 150 voedselbanken van ons land hebben weer meer monden te voeden. Het aantal huishoudens dat van de voedselbanken gebruik maakt, is in het eerste halfjaar met 8% gestegen, meldt koepelorganisatie VNV. De vereniging spreekt van een ’flinke stijging’. Het aantal kinderen dat via de voedselbank aan eten komt, is met 7% toegenomen. De voedsel-banken zien vooral meer alleenstaanden, eenoudergezinnen en ouderen verschijnen. Dat laatste komt, aldus de VNV, omdat de pensioenen en de AOW minder hard stijgen dan de kosten voor levensonderhoud. Door de verhoging van het lage btw-tarief zijn veel eerste levensbehoeften sneller duurder geworden dan de afgelopen jaren. Het pakket dat voedselbanken uitdelen is gemiddeld zo’n €43 waard. Het lukt niet altijd om die pakketten goed te vullen. „Sommige voedselbanken zijn actief in gebieden waar weinig filialen van supermarkten zitten. Voor hen is het lastig om voldoende voedsel in te zamelen”, aldus de VNV.

Het aantal feitelijke daklozen in Nederland is naar recordhoogte gestegen, meldde het CBS. In 9 jaar tijd verdubbelde het aantal naar bijna 40.000 per eind 2018, waarvan 6.300 vrouwen. Daarbij zijn niet meegeteld dakloze illegalen. Wat sterk opvalt is de verdrie-voudiging van het aantal dakloze jongeren (18-30 jaar) sinds 2009.

Ruim 86.000 mensen hebben zich in 2018 gemeld voor schuldhulp., stelt de Nederlandse Vereniging voor Volkskrediet. Het NIBUD heeft onderzoek gedaan naar mensen met ernstige geldproblemen, die zij schatten op tussen de 500.000 en 700.000. Betalings-achterstanden komen meer voor bij mannen dan bij vrouwen, meer bij jongeren dan bij ouderen en ook bij huurders dan bij mensen met een koophuis. Ook ontstaan problemen als gevolg van een scheiding, bij het veranderen van een baan of bij ontslag. Dit is dus de staat van sociaal Nederland anno 2018.

Hoge zorgkosten brengt Nederlanders in de problemen

Veel Nederlanders komen door hoge zorgkosten in ernstige financiële problemen. En dat kan verregaande gevolgen hebben, blijkt uit groot onderzoek van RTL Nieuws. Mensen moeten hun huis verkopen, een scheiding aanvragen om de kosten te verdelen of kunnen niet meer op vakantie. Alleen al bij onze onderzoeksredactie meldden zich 1250 huishoudens die hiermee worstelen. Hoge eigen bijdragen en kosten die niet worden vergoed, brengen veel Nederlanders in de problemen. RTL Nieuws sprak met tientallen mensen die het water aan de lippen staat, doordat ze ziek zijn. Experts bevestigen dat dit een groot, landelijk probleem is. Uit het onderzoek met ons publiek blijkt dat 38% van de mensen die meededen aan het onderzoek, asangeeft niet meer rond te kunnen komen door de zorgkosten die zij hebben. 21% weigert zorg om kosten te besparen en 15% heeft een lening afgesloten of schulden gemaakt; die kosten zitten bij onze respondenten vooral in eigen bijdragen voor medicijnen (80%), kosten voor een specialist (67%) of kosten voor fysiotherapie (34%); bijna tweederde laat weten meer kosten te hebben dan voorgaande jaren. Ziektes of aandoeningen die vaak terugkomen in ons onderzoek zijn kanker, diabetes, spierziektes of blessures na een ongeluk. Ook mensen die afhankelijk zijn van een speciale bril, schoenen of hoortoestellen kwamen we vaak tegen. Tamara Madern, lector Schuldpreventie en Vroegsignalering aan de Hogeschool Utrecht, bevestigt dat mensen in het nauw komen door dure zorg. “De zorgkosten zijn de afgelopen jaren steeds wat verder gestegen. Onder andere doordat het eigen risico toeneemt, doordat er b.v. zaken uit het basispakket gaan, naar de aanvullende verzekeringen. En dat je steeds vaker ook moet bijbetalen voor medicijnen.” Voor mensen met een laag inkomen kunnen deze zorgkosten al een probleem vormen. Vaak kan iemand die langdurig ziek is, uiteindelijk minder werken. Omdat het inkomen dan daalt, drukken de kosten voor de zorg nog meer op het huishoudboekje. “Die combinatie is heel lastig”, zegt Madern. Huisarts Toosje Valkenburg komt het vaak tegen in haar praktijk. Zij ziet patiënten vastlopen door stapelende zorgkosten. “Die stapeling zorgt ervoor dat ze soms noodzakelijke zorg moet stoppen. Of keuzes maken om iets niet te doen, omdat het op dat moment in hun budget niet goed uitkomt.” Volgens Valkenburg gaat het ook lang niet altijd om mensen met een laag inkomen. “We zien ook de problemen toenemen bij mensen die niet helemaal aan de onderkant zitten. Want het leven is al duur, de huren zijn duur, of andere kosten zijn hoog en daar komen de zorgkosten nog eens bovenop.” Bij gezinnen die het echt niet redden, moet vaker noodhulp worden ingeschakeld. Dat ziet ook Nathalie Boerebach van de Stichting Urgente Noden Nederland (SUNN). “Eigenlijk springen onze noodhulpbureaus op allerlei vlakken bij, maar zij betalen steeds vaker ook medische kosten. We zien daarbij een correlatie met het uitkleden van de zorgverzekering. Het is toch gek dat mensen zich dan moeten redden met noodhulp.” RTL Nieuws sprak tientallen mensen die in de problemen zitten. Zij gaven aan vooral aan te lopen tegen de steeds weer nieuwe rekeningen die je krijgt. Naast een premie en het eigen risico, zijn zij steeds weer geld kwijt aan de eigen bijdrage voor bijvoorbeeld medicijnen, hulpmiddelen, fysiotherapie of vervoer. Die kosten lopen op, ondanks maatregelen die het kabinet begin dit jaar nam om hierin tegemoet te komen. Een ander probleem is dat het soms heel moeilijk is om uit te vinden of iets vergoed wordt en hoe. Volgens Tamara Madern is ‘het bureaucratische gedeelte’ veel groter geworden. “Mensen moeten veel meer zelf bijhouden.” Veel mensen die we spraken ervaren weinig hulp of steun bij het organiseren van hun zorg. (bron: RTL Nieuws)

In het volgende blog nr 494 het vervolg van het verdere verloop van de beraadslagingen van de G7 en of de interventie van de gastheer Macron de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken Mohammad Javad Zarif uit te nodigen op de G7 in een poging Trump en Zarif aan tafel te krijgen om te kijken of een verzoening tot de mogelijkheden behoort. Verder de reacties op de financiële markten van de resultaten van het G7-overleg en het monetaire overleg in Jackson Hole. Verder staat er nog een artikel op de rol over de toenemende bewapeningswedloop en investeringen in onder meer moordrobots door Amazon en Microsoft.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 23 aug 2019; week 34: AEX 542,09; Bel20 3479,2; CAC40 5.326,87; DAX30 11.611,51; FTSE 100 7.094,98; SMI 9.744,98; RTS (Rusland) 1268,45; DJIA 25.628,9; NY-Nasdaq 100 7.464,99; Nikkei 20.710,91; Hang Seng 26.179,33; All Ords 6.614,30; SSEC 2.897,43; €/$1,12405; BTC/USD $10.391,68; 1 troy ounce goud $1526,60, dat is €44.016,13 per kilo; 3 maands Euribor -0,412%; 1 weeks -0,403%; 1 mnds -0,413%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,528%; 10 jaar VS 1,5765%; 10 jaar Belgische Staat -0,305%, 10 jaar Duitse Staat -0,663%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) –o,912%, 10 jaar Japan -0,2403%; 10 jaar Italië 1,307%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,582.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden wereldwijd wat hoger, de goudprijs steeg wat en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier steeg c.q. de negatieve rentes noteerden lager, ook de 5-jarige negatieve rente daalde. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland -0,48%; Duitsland -0,134%; Nederland -0,118%; Japan 0,2057%; Frankrijk 0,525%; GB 1,099%; Spanje 1,054%; Canada 1,4769%; VS 2,076%; Italië 2,377%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -0,97%; Duitsland -0,888%; Denemarken -0,851%; Nederland -0,815%; Frankrijk -0,74%; België -0,637%; Spanje -0,327%; Japan -0,3289%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 24082019/493 Escalatie van de Amerikaans/Chinese handelsoorlog

UPDATE 17082019/492 De Nederlandse economie is zo sterk als de zwakste schakel

Ik kan er niet meer omheen. Ik had er nog 2 maanden mee willen wachten tot blog 500 maar een langer uitstel kan ik niet meer verantwoorden. Het aantal deskundigen, denktanks, rekenmeesters en wetenschappers ontkennen het niet langer en waarschuwen voor de gevolgen van de economische crisis die dreigt. Niet alleen voor Trump en de handelsoorlogen die hij voert en het protectionisme voor de VS “America First”. Nee het gaat nu verder. <citaat> De steun aan de koersvorming op de effectenbeurzen was mogelijk dankzij de enorme steun die centrale banken met opkoopprogramma’s van schulden geven, naast de belastingverlaging voor bedrijven die in de VS doorzette. De markt moet zich kortom opmaken voor enkele dreunen, constateert Philippe Roset van aanbieder State Street Global Advisors. „We zitten aan het einde van de groeicyclus, dat einde wordt door deze maatregelen van centrale banken telkens opgerekt. Normaliter komt er nu een afkoeling en een recessie. Recessies horen gewoon bij de economie, maar worden door de ingrepen overal uitgesteld. Ik denk dat hoe langer de economische groeicyclus wordt opgerekt hoe groter de klap straks wordt”, zegt Roset. </citaat> Steeds meer artikelen wijzen naar de centrale banken als de boosdoeners van de komende ellende die op ons afkomt. Luister zeker niet in de media naar zogenaamde deskundigen die ons vertellen dat wij er nog goed voorstaan en weinig te vrezen hebben. Of makelaars die ons vertellen dat je voor een tussenhuis met een klein tuintje in de hoofdstad 1½ mln op tafel moet leggen. Niet doen. De fout die deze deskundigen maken is dat ze ramingen en aannames van de rekenmeesters van de overheid als standaard accepteren en van daaruit veronderstellingen als waarheid presenteren. Ook al zijn we een sterk land, ook al hebben we een relatief lage staatsschuld, ook al is de werkeloosheid nog laag, we hebben nog best een meevallende economische groei in het tweede kwartaal gehad binnen de eurozone (de niet-euro EU-landen deden het veel beter) waar de economische groei van de 19 eurolanden, voornamelijk in West-Europa, terugviel naar nog slechts 0,2%, het zal ons niet beschermen voor de gevaren die van buiten komen. Dat de Duitse economische groei (-0,1%) nog meeviel en de Nederlandse (0,5%) niet tegenviel is ook toe te schrijven aan de consumenten die nog bleven consumeren. Als die de hand weer op de knip houden zal dat gevolgen hebben voor de Nederlandse export naar onze oosterburen. Zogenaamde deskundigen maken daarbij dezelfde fout: ze onderkennen niet dat ons geld waardeloos wordt door het monetaire beleid. En als geld geen ruilmiddel meer is, stellen bedrijfswinsten ook helemaal niets meer voor en daalt de waarde van effecten fors. In zo’n situatie gaat geld vernietigd worden. Dat kan in verscheidene vormen plaatsvinden: natuurrampen, maar meer voor de hand ligt een mega-inflatie, gepaard gaande met een aandelencrash dan wel de gevolgen van een omgekeerde rentecurve. Geen enkele wetenschapper, geen enkele politicus of beleidsmaker, zelfs de monetaire autoriteiten zelf hebben geen idee waartoe negatieve rentetarieven kunnen leiden. Maar het gevolg is nu al dat onze spaarcentjes en de opgebouwde pensioenreserves minder waard worden en dat effectenportefeuilles fors in waarde zullen gaan dalen.

Onroerend goed zal in waarde dalen en (hypotheek) banken en verzekeraars zullen in zwaar weer terechtkomen. Lang niet alle financiële instellingen zullen dat overleven, waardoor het deposito-garantie-stelsel een waardeloze belofte zal blijken te zijn geweest. De regeringsleiders hebben de adviezen van de ECB genegeerd: die zijn niet gaan investeren in de toekomst. Die hebben geen blauwdrukken laten maken door ‘architecten’. Ik verwijs hier naar een uitspraak van premier Rutte op 2 september 2013 gedaan in de Rode Hoed: “H.J. Schoo benoemde de dingen zoals die zich aan hem voordeden. Heersende opinies zeiden hem niet zoveel. Laat ik daarom vandaag in die geest beginnen en allereerst de olifant die daar in de hoek staat een hand geven. U hebt hem vast ook zien staan. ‘VISIE, staat er in hoofdletters op. Ik kwam dat woord in de aanloop naar deze avond regelmatig tegen in allerlei verwachtingsvolle voorbeschouwingen. En ik zeg u meteen: ik geloof niet in alomvattende blauwdrukken waarmee maatschappelijke problemen in één klap op te lossen zouden zijn. Daar word ik als liberaal altijd een beetje wantrouwend van. Een land, een samenleving past niet in een mal.” Voor mij geen visie als format hoe het allemaal precies moet, of waar we over 25 jaar achter de komma uit moeten komen, maar wel als perspectief voor mensen. En dat beeld krijgt u vanavond van me”, aldus premier Rutte in zijn introductie.” En de daar aanwezigen maakten geen statement: ze bleven allemaal teleurgesteld op hun stoel zitten. De resultante hiervan is dat hij de lat te laag legde en dat deze ‘onderhoudsmonteur’ alleen maar de opgebouwde vermogens, bezittingen en rechten geprobeerd heeft bijeen te houden. Net als in de Dertiger jaren wilden ze niet dezelfde fouten maken als de toen regerende politieke leiders. De Britse econoom John Maynard Keynes heeft in zijn ‘The General Theory of Employment, Interest and Money beschreven waaruit de Groote Crisis van de 30er Jaaren kon ontstaan. Die theorie is nu nog steeds actueel, maar overheden gingen niet voor de toekomst. De prioriteit werd gelegd op het aflossen van de staatsschuld in plaats van te investeren in volgende generaties. Ook de monetaire autoriteiten wilden niet opnieuw in een ‘krap geld’ beleid vervallen. En dat deden ze ook niet goed, want ze schiepen zoveel geld dat het geld gratis werd en nu is aangeland in een omgekeerde rentecurve, door negatieve rentetarieven. Daardoor gaan binnenkort spaarders geld aan hun bank betalen voor het stallen van hun spaargeld. De omgekeerde wereld. De socialistische economen Vermeend & van der Ploeg waarschuwen er al een jaar voor: eco 3.0 loopt op zijn laatste benen en eco 4.0 (algoritmen, robotisering) komt eraan. Dat betekent voor politici dat er veel werk aan de winkel is, maar ze bewegen niet. Nederland heeft momenteel 284.000 vacatures waarvoor geen mensen zijn opgeleid. Dan zou je denken dat de alarmbellen in den Haag gaan rinkelen, maar niks hoor. Het blijft stil. Wat er op dit moment moet gebeuren is dat de monetaire autoriteiten de rente moeten gaan verhogen, door de overtollige liquiditeiten weer terug te halen. Maar dat kan weer andere problemen gaan veroorzaken in de derivatenhandel, waardoor systeembanken in financiële problemen kunnen raken. Nu, de situatie is uiterst complex en nauwelijks meer op te lossen. Ik zie geen uitgang meer, zonder grote schade aan te richten. De vraag is wat de verantwoordelijke regeringsleiders en monetaire autoriteiten gaan doen. Als ze nu niet snel de juiste beslissingen gaan nemen en uitvoeren, volgt een complete chaos. En pas als we dat dan achter de rug hebben pas dan gaat het zonnetje weer schijnen. Maar de ellende en wanhoop zal eerst grote vormen aannemen. En als zo’n proces zich gaat voltrekken is dat dan alleen de schuld van de centrale banken? Nee, de eigenlijke schuld van deze ellende, zeker in Europa, staat op het conto van de politieke leiders. Die hebben tien jaar geweigerd te gaan bouwen aan een nieuwe wereld voor volgende generaties. Die hebben geen opdrachten gegeven aan ‘architecten’ om blauwdrukken te ontwerpen voor de toekomst van een nieuwe samenleving, een nieuw arbeidsethos, machtsverhoudingen, zorg en zekerheid voor de burgers en een grondige hervorming van de Europese Unie met stevige fundamenten voor sociaal/maatschappelijke structuur, een democratischer besluitvorming, meer culturele binding tussen de Europese volkeren, kortom waar aandacht is voor de mensen en waar ze zich thuis zullen voelen. De toekomst zal het leren wanneer en waardoor die ontwikkeling in gang wordt gezet.

In blog 491 heb ik aandacht geschonken aan onderwerpen waarin het grote publiek tot dan toe niet tot minder geïnteresseerd is. Toch komen we nu in een fase waarin het volk de gevolgen gaat ondervinden van het falende beleid van onze politieke leiders en de monetaire autoriteiten. Wij zijn niet meer zover verwijderd dat ook de grootbanken een negatieve rente gaan heffen over ons spaargeld. Wij zijn zijn nog maar 0,02% verwijderd van het nulpunt. Dat betekent dat ABN Amro en ING spaarders nu nog €2 rente per jaar betalen over €10.000 spaargeld. Ik verwacht dat we dit jaar dan wel begin volgend jaar geld moeten gaan toe betalen aan de bank voor het spaargeld dat we daar in bewaring hebben gegeven. En die ontwikkeling zet zich voort als de ECB niet tot bezinning komt van haar plan om de geldmarkten nog verder te gaan verruimen. Wij zitten nu al, in Nederland, in een situatie dat van daggeld tot 30-jarige leningen op de kapitaalmarkt (niet voor mensen die rood staan bij de banken op persoonlijke leningen) een negatieve rente wordt betaald. Als de overheid één miljoen euro leent voor 5 jaar dan betaalt de geldgever ieder jaar aan de schatkist een bedrag van €7.660,00. De gekte ten top, maar ja, het is wel de realiteit. Mario Draghi en zijn kompanen, waaronder ook Klaas Knot hebben de afgelopen vier jaar een monetair beleid gevoerd waarmee ze €2.600.000.000.000 in de markt hebben gepompt, door de aankoop van (staats) obligaties van de 19 eurolanden. Zij deden dat in de verwachting dat de rente dan zou gaan dalen en de overheden en het bedrijfsleven massaal met dat goedkope geld aan het investeren zouden slaan. Dat gebeurde niet: partijen bleven aan de zijkant staan en lieten zich niet verleiden dat gratis geld op te nemen. Daarvoor zijn twee redenen voor. Uit de geschiedenis weten we als als geld bijna voor .niks te krijgen is er stront aan de knikker moet zijn. In een gezonde economie is geld nooit gratis. Zeker al toen er geruchten vanuit Frankfurt, waar de Europese Centrale Bank zetelt, naar buiten kwamen dat ze daar overwogen om dat gratis geld met helikopters te gaan uitstrooien boven de 19 eurolanden zodat de burgers weer meer zouden gaan consumeren. Een waanzinnig idee van monetaire beleidsmakers die ten einde raad zijn. De enige weg die de autoriteiten, die de waarde van ons geld moeten bewaken, nu nog zien is de geldmarkten nog verder te gaan verruimen, waardoor de rente op alle terreinen zal om gaan slaan naar ‘negatief’. Als dat gaat gebeuren sluit ik niet uit dat ook de hypotheekrente negatief zal worden. Dat betekent dat menden die een huis kopen en een hypotheek sluiten voor de financiering daarvoor geen rente hoeven te betalen maar daarvoor rente krijgen vergoed van de hypotheekbank. Dat wordt genoemd een omgekeerde rentecurve. Zover is het nog niet maar bij voortzetting van het huidige monetaire beleid kan die situatie in de toekomst wel ontstaan. Een andere kant van de medaille is dat door het monetaire beleid van de ECB er een enorme kapitaalvernietiging en waardedaling optreedt van ons (spaar)geld door het gratis rentebeleid. We kennen de gevolgen ervan voor de pensioenfondsen en een verlaging van de pensioengrondslag voor de deelnemers en een verlaging van de pensioenuitkeringen lijkt in de komende jaren onafwendbaar. De politiek ziet het gebeuren en doet er niets aan. Minister Koolmees en de vakbonden sloten een principe Pensioenakkoord, waarin was geregeld dat de pensioenverlagingen op de kortere termijn uit het zicht zouden zijn, maar de harde realiteit is anders. Een tweede reden waarom die enorme berg geld niet afneemt is dat investeerders aan de zijlijn blijven staan. Enerzijds is er door een aantal externe ontwikkelingen, de dreigende Brexit, de handelsoorlogen en sancties van Trump, de dreigementen van hem, de geo-militaire spanningen in het Midden-Oosten en in Venezuela, sprake van een afnemende wereldhandel, een teruglopende economische groei, een vrees voor recessie, een lage inflatie, de maatschappelijke gevolgen van de vergrijzing en de dreiging van een valutaoorlog. Allemaal factoren met een risicogehalte. Tel daarbij op de ongewisse gevolgen van het monetaire beleid en de cirkel is bijna rond. De belangrijkste element is het ontbreken van een visie op de toekomst voor ons hier in Europa. Onze huidige politieke elite is niet in staat gebleken om de toekomst van ons continent in beeld te brengen. Ik herhaal nog maar eens dat het overgrote deel van de regeringsleiders van het kaliber van een ‘onderhoudsmonteur’ zijn. Daarmee wil ik niets ten nadele van onderhoudsmonteurs zeggen, want die kunnen heel goed werk verrichten. Maar ze zijn geen architecten en die hebben we nu wel hoognodig om de blauwdrukken te maken voor nieuwe generaties in een nieuwe samenleving met veranderde maatschappelijke vormen. En laten we ook niet vergeten de Europese Unie grondig te gaan renoveren, met sterkere fundamenten (vooral op sociaal/maatschappelijk terrein) met een steviger democratisch statuut in de besluitvorming en een krachtig Europees bestuur. De aanname dat Europa bestuurd kan worden door technocraten in Brussel moet worden verlaten. Het gaat erom waar de macht komt te liggen: bij de mega tech-bedrijven of heeft het volk/onze democratie daarin nog een rol. Hoe gaan de ontwikkelingen zich afspelen op het gebied van algoritmen, robotisering, internet der dingen, de sociale positie van werknemers. Waar gaat het inkomen van het volk vandaan komen, hun zorg en zekerheid. Zonder dat kunnen we niet verder. Daar is zeker nog tien jaar voor nodig voordat daarover duidelijkheid is en al die tijd blijven investeerders aan de zijlijn staan. Want wie investeert er in onzekerheden? In de tussentijd is het spaargeld van de burgers waardeloos geworden en is het grootste deel van onze pensioenreserves teloor gegaan.

De kracht van de economie loopt weg en wordt alleen nog gestut door het monetaire beleid

Onderstaand artikel is een technisch verhaal van Theo Besteman op DFT over negatieve verwachtingen van beleggers op obligatiemarkten. Het gaat over de gekte van beleggers, die bereid zijn voor een Nederlandse staatslening met 2,5% rente tot 2033 een agio te betalen van 40,58 en voor een 4% staatslening tot 2037 76,20. Dat betekent dat voor een 4% obligatie €1762 wordt betaald en dat die over 18 jaar met €1000 wordt afgelost. Daarover wordt dus een negatief rendement betaald. Een andere ontwikkeling, waarover aandacht wordt gevraagd, is ook zorgelijk en dat is een fenomeen dat eerder leidde naar een recessie: de rente op een 10-jarige rente daalde onder die van een 2-jarige zowel in het VK als in de VS. Dat is niet normaal want de risico’s die een belegger loopt stijgen, normaal gesproken, met de looptijd. Dat betekent dat beleggers nu verwachten dat een zeer lage inflatie en rentes op de langere termijn blijven bestaan. Dat zou duiden op een recessie over een lange periode. Dat is een heel somber scenario. We leven in een periode met veel onzekerheden. Weliswaar melden de rekenmeesters van het CPB in hun augustus-raming van de concept Macro Economische verkenning dat veel ontwikkelingen nog positief blijven zoals de werkeloosheid die laag blijft en de koopkracht gaat stijgen, zowel dit jaar als volgend jaar. Weliswaar daalt de economische groei van de eerder geraamde 1,5% naar 1,4% als gevolg van niet-geringe neerwaartse risico’s, die vooral uit het buitenland komen en al langer bekend zijn: de handelsoorlogen, een chaotische Brexit en de toestand in Italië. Ook de Duitse malaise kon roet in onze export naar de oosterburen gooien. Weliswaar gaan de ramingen ervan uit dat de werkeloosheid gaat stijgen van 3,4% naar 3,6%, maar die blijft extreem laag. Het begrotingssaldo daalt van een overschot van 1,2% bbp naar 0,5%. De buffer voor de overheidsfinanciën daalt hierdoor naar €4,2 mrd Was €10,8 mrd). Alleen het structurele begrotingssaldo wordt negatief.

De economische groei zal in 2020 teruglopen naar 1,4% groei. Dat stelt de Augustus-raming van het Centraal Planbureau (CPB), die voor het kabinet als uitgangspunt dient voor besluiten over de begroting en de koopkracht voor volgend jaar. De teruglopende groei komt door “gure wind uit het buitenland”, aldus het CPB. Verwacht wordt dat de werkloosheid in 2019 het laagste punt bereikt, maar ook volgend jaar nog uitzonderlijk laag zal zijn. De werkgelegenheidsgroei zakt door aanhoudende stijging van het arbeids-aanbod wel in 2020. De koopkracht zal ook in 2020 nog een positieve ontwikkeling doormaken als gevolg van de stijging van de reële lonen en, in iets mindere mate, beleidsmaatregelen. Er zal ook een overschot op de overheidsbegroting blijven, verwacht het CPB. Dat overschot zal wel minder groot worden. “Het omslagpunt van de conjunctuur ligt achter ons. De vaart gaat eruit”, stelt CPB-directeur Laura van Geest. “De werkloosheid blijft laag, maar de werkgelegenheidsgroei vlakt flink af, zeker in de marktsector.” Ontwikkelingen in het buitenland zorgen er daarnaast voor dat de Nederlandse economie het vooral zal moeten hebben van binnenlandse bestedingen, zegt Van Geest verder. De neerwaartse risico’s voor de economie komen vooral van het Amerikaanse handelsbeleid en de reacties daarop, de kans op een ‘no deal-Brexit’ en de politieke ontwikkelingen in Italië. Op Prinsjesdag, op 17 september, wordt een uitgebreidere analyse van de economische situatie in Nederland gepresenteerd. Dan wordt ook de Macro Economische Verkenning 2020 (MEV) gepubliceerd, met een toelichting op de uiteindelijke raming. Woensdag werd nog bekend dat de economische groei in Nederland in het afgelopen tweede kwartaal van 2019 met 0,5% behoorlijk meeviel. In de rest van Europa worden juist lagere groeicijfers gerapporteerd.

In Duitsland is zelfs sprake van een krimp van de economie. De grootste economie van de eurozone had vooral last van een afname van de buitenlandse handel. Van Duitsland wordt vaak gezegd dat zijn groei of krimp besmettelijk is voor Nederland, maar dat leek tot nog toe mee te vallen. “De Duitse industrie doet het al lange tijd minder en toch bleef de Nederlandse industrie doordraaien”, zei Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het CBS, hierover. De Nederlandse industrie haperde echter wel iets. “Als dat langer doorgaat, zou het best kunnen dat in het komende kwartaal de Nederlandse industrie toch krimpt. Het is afwachten wat dat voor de groei betekent.” (bron: nu.nl) Rutte hoeft niet te gaan juichen, want de Nederlandse economie mag in het 2e kwartaal dan wel beter hebben gescoord dan verwacht, maar in Europees verband scoren we maar heel matig. Weliswaar beter dan andere West-Europese eurolanden, maar de Oost-Europese EU-landen doen het heel veel beter. Engeland (EU), (-0,2%), en Duitsland (euro) en Zweden (EU)(-0,1%) scoren in de min. Italië (euro) (0%), Frankrijk (euro), Oostenrijk (euro) en België (euro) (0,2%) doen het minder dan ons land en Spanje (euro) en Portugal (euro) (0,5%) doen het evengoed als wij, de Denen (EU) scoren hoog met (0,8%). Maar dan Oost-Europa: Slowakije (euro) (0,4%) doet het nog minder maar Bulgarije (EU) en Tsjechië (EU) (0,6%), Cyprus (euro) (0,7%) Polen (EU) en Letland (euro) (0,8%), Finland (euro) en Litouwen (euro) (0,9%), Roemenië (EU) (1%) en Hongarije (EU) (1,1%) zijn koplopers. In dit staatje, bron EuroStat, staat Nederland op de gedeelde 11/13de plaats van de 21. Dus onder het gemiddelde. Wat sterk opvalt is dat de eurolanden veel minder presteren dan de niet euro-gebonden EU-landen. Is dan het monetaire beleid van de ECB, dan toch niet het wondermiddel voor de euro, wat vele politici ons willen doen geloven of het is het, wat Baudet zegt, een blok aan het been? De economische groei in de eurozone is gedaald naar 0,2%. Een andere zaak is het stijgend aantal vacatures, waarover in juich-taal wordt gesproken. Dat is het helemaal niet: het is een waarschuwingssignaal vanuit het bedrijfsleven aan de politiek dat er veel vraag is naar beter,, veelal technisch beta-geschoold, personeel, dat voor de eisen die worden gesteld, niet is opgeleid.

De goederenexport van de landen van de eurozone naar de rest van de wereld is in juni met 4,7% gedaald ten opzichte van een jaar eerder. In totaal werd in die maand voor €199,3 mrd uitgevoerd. Dat meldde het Europees statistiekbureau Eurostat op basis van een voorlopige schatting. De import van de negentien eurolanden kromp op jaarbasis met 4,1% tot een waarde van €176,6 mrd. Dat leverde een handelsoverschot op van €20,6 mrd. De Europese Unie als geheel exporteerde voor €164,5 mrd aan goederen naar de rest van de wereld. Dat is een daling van 4,4% op jaarbasis. De import van de EU liep met 4,2% terug tot een waarde van €158,3 mrd. (bron: DFT) [dat de handel van Europa met de rest van de wereld is gedaald was te verwachten, maar het neemt nog geen verontrustende vormen aan. Overigens verwacht ik wel dat die ontwikkeling in de komende tijd zal doorzetten]

Ook ABN Amro heeft de groeiverwachtingen voor Nederland in 2020 verlaagd. De voornaamste reden is het handelsconflict tussen China en de Verenigde Staten, waarvan onwaarschijnlijk is dat het binnenkort wordt opgelost. De groei van het Bruto Binnenlands Product (bbp) in Nederland komt volgens het Economisch Bureau van de bank op 0.9% uit. Dat was 1,1%. Met de vernieuwde prognose zit ABN Amro nog verder onder de consensus dan in juni, toen de bank de vooruitzichten ook al naar beneden bijstelde. De verslechterende vooruitzichten zullen meer acties van centrale banken teweegbrengen dan eerder werd verwacht, denkt ABN. De voortdurende handelsoorlog tussen China en de VS is de voornaamste reden voor ABN Amro om een aantal groeiverwachtingen te verlagen. “Iedere keer dat zulke oog om oog, tand om tand uitbarstingen tussen de VS en China plaatsvinden, loopt het ondernemersvertrouwen een deuk op en ondervindt de wereldeconomie schade”, schrijft de bank. Een recessie acht de bank echter vooralsnog nog niet het basisscenario. Niet alle groeiverwachtingen worden overigens getemperd. Voor Japan en voor de eurozone worden ze juist naar boven bijgesteld, naar respectievelijk 1,0 en 0,8%. Die percentages gelden nog voor dit jaar. [deze redelijk positieve vooruitzichten worden niet door alle deskundigen gedeeld. Een negatiever scenario wordt door anderen meer waarschijnlijk geacht]

<citaat> Wie obligaties koopt om te beleggen verdient geen cent meer. De verkopen van uitgegeven staatsleningen zijn desondanks naar records gegaan – ofschoon de stukken geen enkel rendement opleveren. De markt signaleert hiermee de start van een economische recessie. De vergoeding voor aankoop van een solide geachte Amerikaanse dertigjarige staatsobligatie ging woensdag naar zijn diepste punt ooit. De Duitse tegenhanger, de ‘bund’ zocht bij -1,06% effectief rendement eveneens nieuwe bodems op. Wereldwijd gingen staatsobligaties mee, zelfs de ’Zwitserse zekerheid’: die tienjaars schuld dook voor het eerst ooit onder 1% vergoeding. Dat de rentevergoeding voor de beeldbe-palende tienjarige Amerikaanse staatsschuld even onder die van een tweejarige obligatie kwam, voor het eerst sinds de kredietcrisis van 2007, geldt als het startsignaal voor de lang verwachte recessie. De beweging schetst de zogeheten ‘inverse yield’-grafiek. Daarbij is het rendement van de korter lopende lening, driemaands of tweejaars, hoger dan dat voor een langer lopende lening. Het betekent dat beleggers een stevigere vergoeding eisen om de uitgegeven schuld voor de korte termijn op zich te nemen, dan ze voor de altijd zeker geachte ’veilige’ langjariger schulden kunnen krijgen. Dat is normaal andersom. Deze kruisende beweging van de rentecurve betekent volgens de theorie dat de recessie over negen tot twaalf maanden in volle omvang optreedt. Inmiddels heeft een kwart van alle staatsobligaties, $15 biljoen in totaal, zo’n negatieve rente. Dit jaar ging voor $487 mrd naar beleggingsfondsen met obligaties, tegen $148 mrd in dezelfde maanden vorig jaar. Die trend van vlucht in obligaties laat zich direct gelden in de grote markt van de etf-beleggingen, de exchange traded funds of mandjes van beursgenoteerde obligaties, die ook veel Nederlandse particulieren gebruiken. In juni ging er voor volgens de recente cijfers van dataverzamelaar Bloomberg $5,2 mrd aan beleggingsgeld in etf’s, aandelen en obligaties. De uitstroom in aandelenbeleggingen was toen $4 mrd groot, de instroom in obligaties of zogeheten vastrentende waarden was in juni $6,18 mrd. Obligaties zetten dus steeds meer de toon in de markt. Over de eerste jaarhelft is dat beeld nog duidelijker: $30,6 mrd instroom in obligaties, tegen $6,72 mrd instroom naar etf’s gebaseerd op aandelen. Vooral beleggingen in banken, verzekeraars en technologie vielen afgelopen halfjaar sterk terug. „Voor beleggers in obligaties pakte het eerste kwartaal verkeerd uit, aandelen herstelden juist. Daarna is de instroom in obligaties juist gaan doorzetten. Beleggers zijn toch meer op hun hoede”, zegt specialist Roset. Dat bleek in de aandelen-markt. Aandelen met een zeker dividend, de zogeheten ’aristocrats’, en aandelen met een lage beweeglijkheid in rustige en hobbelige markten waarin we nu zitten, deden het goed in de Verenigde Staten en Europa. Dat kon dankzij de enorme steun die centrale banken met opkoopprogramma’s van schulden geven, naast de belastingverlaging voor bedrijven die in de VS doorzette. De markt moet zich kortom opmaken voor enkele dreunen, constateert Roset. „We zitten aan het einde van de groeicyclus, dat einde wordt door deze maatregelen van centrale banken telkens opgerekt. Normaliter komt er nu een afkoeling en een recessie. Recessies horen gewoon bij de economie, maar worden door de ingrepen overal uitgesteld. Ik denk dat hoe langer de economische groeicyclus wordt opgerekt hoe groter de klap straks wordt”, zegt etf-specialist Roset. Dat effect is ook zichtbaar geworden bij faillissementen: dat aantal ligt nu dik onder het gemiddelde van afgelopen jaren. Bedrijven die in problemen waren, konden toch nog even goedkoop lenen. Bij een hogere rente en minder steun van centrale banken, zouden de kredietverstrekkers nee verkopen aan bedrijven. Roset: „Hoewel ik verwacht dat de cyclus nog even opgerekt kan worden, komen de faillissementen die nu uitgesteld worden straks allemaal tegelijk op beleggers af.” </citaat>

De ECB moet in september het opkoopprogramma niet hervatten

Sylvester Eijffinger, hoogleraar financiële economie aan de Tilburg University en Dick van Wensveen, oud-bankier en oud-hoogleraar financiële instellingen, EUR en UvA , schrijven in het FD op https://fd.nl/opinie/1311008/de-ecb-moet-in-september-het-opkoopprogramma-niet-hervatten over het plan van het bestuur van de Europese Centrale Bank (ECB) om in september de rente te verlagen en vindt dat alle monetaire instrumenten ingezet moeten worden om het beleidsdoel, een inflatiepercentage van net onder 2%, te bereiken. <citaat> Dat doel dreigt nu uit beeld te raken. De ECB overweegt daarom óók het opkoopprogramma van obligaties te hervatten. Dat opkoopprogramma was juist ten einde gekomen, in die zin dat dat de portefeuille niet verder werd uitgebreid maar wel in stand werd gehouden door aankopen ter vervanging van afgelost papier. Het programma was vanaf het begin omstreden en de effectiviteit is nooit duidelijk aangetoond. De Europese economie was zich immers al aan het herstellen toen het werd ingezet en het heeft de gewenste inflatie niet dichterbij gebracht. Het opkoopprogramma was omstreden vanwege de nadelige bijwerkingen die het had voor pensioenfondsen, verzekeringsmaatschappijen, banken en de particuliere spaarder. Het versterkte de daling van de lange rente, die om demografische redenen al in gang was gezet. De gevolgen worden nu overal duidelijk. In Nederland, met zijn voorbeeldig pensioensysteem, dreigt de extreem lage rente pensioenkortingen af te dwingen. De sociale impact hiervan is groot en bemoeilijkt de aanvaarding van de noodzakelijke pensioenhervorming. Ook het Europese bankwezen heeft te lijden onder de extreem lage rente en met name de vlakke rentecurve, waardoor zij niet kunnen profiteren van een gebruikelijke ‘mismatch’ in de financiering van leningen. Ze moeten toch al rekening houden met zwaardere solvabiliteitseisen. Naarmate hogere rentetarieven op kredieten onvoldoende te behalen zijn, zullen de banken zich gedwongen voelen hun handelsactiviteiten weer uit te breiden. Die hebben ze juist ingekrompen onder druk van toezichthouders, omdat in riskante nieuwe handels-producten de oorsprong van de bankencrisis lag. Uitbreiding van het handelsbedrijf maakt hen dus weer riskanter. De rentedaling die door het opkoopprogramma is geforceerd heeft de risicopremies in de verschillende vastrentende waarden sterk gereduceerd en boven-dien de belegger, die zijn rendement immers wil behouden, de meer risicovolle kant van de markt opgeduwd. Door de massale opkopen is de prijsvorming op de vastrentende mark-ten uit het lood geslagen en het hele financiële systeem riskanter geworden. De genoemde negatieve bijwerkingen en de twijfelachtige effectiviteit van het opkoopprogramma maken een grondige herbezinning noodzakelijk vóórdat het programma wordt hervat. Allereerst op de doelstelling: dicht bij maar net onder 2% inflatie. Deze is een afgeleide, maar dat is iedereen vergeten. Het gaat erom dat de economie niet in een recessieve spiraal afglijdt. Het gaat nog redelijk goed in Europa, met weliswaar lage maar stabiele groeicijfers; alleen de Duitse industrie hapert. Dan is er reden om tevreden te zijn met de huidige inflatie van rondom 1,5% en te volstaan met een oproep aan de Duitse regering het niveau van publieke investeringen te verhogen, om zo de economie te helpen. In elk geval is een hervatting van het opkoopprogramma vanwege het niet bereiken van het inflatiedoel niet op zijn plaats. Dan het vraagstuk van de effectiviteit. De weg die geïnjecteerd geld in de kapitaalmarkt moet afleggen om de reële economie te bereiken, is een lange. Het leidt niet automatisch tot reële investeringen. Méér overheidsinvesteringen in infrastructuur en onderzoek werkt doeltreffender. Hier ligt geen hoofdrol voor de ECB maar wel voor de Europese Unie. De ECB zal zich bescheidener moeten opstellen in wat zij kan. Herbezinning over het opkoopprogramma zal een eerste prioriteit moeten zijn van Christine Lagarde, de nieuwe president van de ECB. </citaat>

Trump doet een toezegging aan de Chinezen over uitstel van de 10% invoerheffing naar 15 december voor een deel van de $300 mrd producten

Beurzen reageerden dinsdagmiddag verheugd op signalen dat de Verenigde Staten en China weer in gesprek zijn gegaan over een handelsakkoord na weken van uitstel. Sancties van 10% importheffing voor sommige Chinese producten zouden tot 15 december worden uitgesteld. De lijst van producten waarvoor dat geldt, omvat „mobiele telefoons, laptops, videogame-consoles, computermonitoren en bepaalde categorieën speelgoed, kleding en schoenen.” De Amerikaanse autoriteiten publiceren later op dinsdag de volledige lijst van goederen waarvoor de heffingen uitgesteld zijn. President Trump verwees naar de belofte van de Chinezen om een grote hoeveelheid landbouwproducten te kopen. Het volgende gesprek tussen de twee economische blokken stond aanvankelijk voor september gepland. Ondertussen dreigden de VS en China elkaar met nieuwe sancties en importheffingen. China’s handelsvertegenwoordiger Liu He heeft, volgens persbureau Bloomberg telefo-nisch overleg gevoerd met de Amerikaanse onderhandelaar Robert Lighthizer en de minister van Financiën Steven Mnuchin.

De onderhandelingsteams zullen binnen twee weken bijeen komen om door te praten, bevestigde China. De sancties van de Verenigde Staten voor Chinese producten zijn niet allemaal van de baan, benadrukte het Witte Huis, het uitstel betreft alleen de genoemde lijst met Chinese producten. Voor de rest gaan de importheffingen voorlopig gewoon door, dreigt de regering-Trump. (bron: DFT) De enige reden dat er weer gepraat gaat worden is dat China heeft gezegd dat ze weer Amerikaanse landbouwproducten zullen gaan kopen, waaronder soja. Er was al maanden grote druk op het Witte Huis uitgeoefend door de boeren in Illinois, die met rottende voorraden soja zitten in pakhuizen. De vraag is nog wel of de lijst van producten waarvan de importheffing met 10% wordt belast is verschoven van september naar 15 december 2019, voldoet aan hun eisen. Ik zie een tactisch onder-handelingsspel van beide partijen. China weet dat Amerikaanse boeren met grote voorraden landbouwproducten zitten als soja en tarwe (die in pakhuizen liggen weg te rotten) en heeft Trump verlekkerd met een aanbod dat ze grote hoeveelheden landbouw-producten wilden afnemen. Of ze dat echt willen, moeten we afwachten want de voorraad die ligt te rotten zullen ze zeker niet afnemen. Trump hapte, hem kennende,maar mondjesmaat. Voor een aantal producten zou hij de ingangsdatum van de nieuwe 10% importheffing 3 maanden willen opschuiven. Dat gaat niet van harte, daar krijgt hij de Chinezen niet mee over de streep voor een handelsdeal. Hij denkt de importheffingen overeind te houden en te kunnen scoren met een half uitstel van 3½ maand. Hij zal met veel meer toezeggingen moeten komen om met de Chinezen een deal te kunnen sluiten. Beleggers reageerden enthousiast, maar deze beweging is niet meer dan aftasten hoever de beide partijen in moeilijkheden verkeren.

Trump, China, FED, Wall Street en de rest van de wereld

China is ontevreden ondanks de recente toenadering van de Verenigde Staten in de handelsstrijd. De Amerikanen stelden eerder deze week een deel van de invoertarieven op Chinese goederen uit met 3½ maand. Het Aziatische land hekelt het gegeven dat de importheffingen voor het resterende aantal goederen nog steeds per 1 september ingaan en dreigt met tegenmaatregelen. Volgens de Chinezen zijn de aanvullende tarieven „een schending” van de eerder bereikte afspraken in het handelsoverleg met de VS. Het land doelt hierbij op de gesprekken gevoerd door de presidenten van de twee economische grootmachten in juni bij de G20-top in Japan. Daarnaast benadrukt Peking dat „het instellen van sancties niet de juiste manier is om het handelsconflict op te lossen.”

De Amerikaanse president Trump kondigde begin deze maand extra invoerheffingen van 10% aan op $300 mrd aan Chinese producten, waarmee een einde kwam aan het staakt-het-vuren dat de twee landen overeen waren gekomen. Vervolgens stelden de VS de invoerheffingen op producten als laptops en computermonitors uit tot december. Dit is geen tegemoetkoming aan de Chinezen om een handelsakkoord te bereiken, nee het opschuiven van de importheffing naar 15 december 2019 is uitsluitend bedoeld om de Kerstinkopen in de VS niet nog duurder te maken. Aan deze lijst van producten zijn toegevoegd modems en routers waren al eerder extra belast in de handelsoorlog die Trump met China uitvecht, net als producten als smart watches en bluetooth koptelefoons, ’baby-gerelateerd meubilair’, waarin bijvoorbeeld kinderbedjes en kinderwagens, ook grond-stoffen voor plastic en bijbels en andere religieuze boeken, alles ter waarde van $7,8 mln. Alleen maar omdat deze producten veel gekocht worden als Kerstinkopen, nergens anders om.

De inflatie in de VS is in juli gestegen naar 1,8% op jaarbasis, tegen 1,6% een maand eerder. De kerninflatie, exclusief de schommelende prijzen van energie en voedings-middelen, bedroeg 2,2% op jaarbasis, tegen 2,1% in juni. Op maandbasis gingen de Ameri-kaanse consumentenprijzen met 0,3% omhoog. Het is niet uitgesloten dat de stijging van de inflatie het gevolg is van ingestelde importheffingen met landen, waarmee hij een handelsoorlog voert.

Iemand moest natuurlijk de schuld krijgen van de koersval van woensdag op Wall Street. De DJIA verloor 800,49 punten (-3,05%), de Nasdaq 238,02 (-3,08%), terwijl de S&P500 85,72 punten daalde (-4,12%). Trump was er snel bij: hij tweette dat de FED en China daarvan de schuldigen waren.

Soren Skou, de topman bij de Deense containervervoerder A.P. Møller-Maersk, liet bij de toelichting op de resultaten weten graag persoonlijk de Amerikaanse president Trump te willen ontmoeten om de voordelen van vrijhandel uit te leggen, zo meldt Bloomberg. Het is nog onduidelijk of Skou aanwezig zal zijn in Kopenhagen, waar Trump begin volgende maand een ontmoeting zal hebben met topmannen uit het Deense bedrijfsleven, op de top. A.P. Møller-Maersk heeft bijna een vijfde van de wereldwijde containervloot in handen. Het Deense bedrijf waarschuwde bij de resultaten onzeker te zijn over de vooruitzichten vanwege de voortslepende handelsoorlog tussen Amerika en China. (bron: DFT)

De industriële productie in de Verenigde Staten is in juli met 0,2 gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat blijkt uit cijfers van de Federal Reserve. In juni ging de productie in de Amerikaanse industrie volgens een herzien cijfer nog met 0,2% omhoog. Eerder was daar een gelijkblijvende productie gemeld. De bezettingsgraad in de industrie kwam vorige maand uit op 77,5% tegen 77,8% in juni.

CEO’s van de 350 grootste Amerikaanse bedrijven verdienen gemiddeld 278 keer het jaarinkomen van een gewone werknemer. Dat concluderen onderzoekers van het Economic Policy Institute, een non-profitdenktank uit de VS. De betreffende bestuurs-voorzitters verdienen jaarlijks gemiddeld $17,2 mln (zo’n €15,4 mln). In 1965 was het verschil in beloning nog stukken kleiner. Toen verdiende een CEO gemiddeld nog twintig keer zoveel als een werknemer. In 1989 was het CEO-inkomen al opgelopen tot 58 keer dat van een gewone arbeidskracht. Het inkomen van bestuursvoorzitters is tussen 1978 en 2018 met 940% gestegen, terwijl dat van werknemers in diezelfde tijd gemiddeld zo’n 12% omhoog is gegaan. Het EPI spreekt van een “escalatie van CEO-compensatie”, die heeft geleid tot het vergroten van de kloof tussen de allerrijksten en de rest van de samenleving. Tegelijkertijd blijft hierdoor voor gewone werknemers minder over van de “vruchten van de economische groei”. De denktank pleit voor een lagere beloning of hogere belasting van de bestuursvoorzitters, wat de economie volgens de onderzoekers geen kwaad zou doen.

Als de Britse regering besluit zonder deal uit de EU te stappen, dan staan de VS daar vierkant achter. Dat zei de Amerikaanse nationale veiligheidsadviseur John Bolton tegen verslaggevers. De Brexitdeadline verloopt op 31 oktober. De Britse premier Boris Johnson heeft duidelijk gemaakt dan sowieso uit de EU te willen stappen, desnoods zonder afspraken over de scheidingsvoorwaarden. Dat standpunt zorgt voor grote onrust binnen de Britse politiek. Ook veel partijgenoten van Johnson willen niet zonder deal uit de EU. Bolton zei tijdens een bezoek aan Londen dat de regering van Donald Trump zich “behulpzaam” wil opstellen. Een Brexit zonder deal is volgens hem geen bezwaar. “Als de Britse regering daartoe besluit, dan zullen we dat enthousiast steunen”, verzekerde de nationale veiligheidsadviseur. De topadviseur van president Donald Trump zei ook dat Londen en Washington straks per sector handelsdeals kunnen sluiten. De pijnpunten in de handelsrelatie kunnen dan later aan bod komen. Trump en de Britse premier hebben elkaar maandag ook telefonisch gesproken, onder meer over de Brexit en handel. Het Witte Huis liet vervolgens weten dat president ernaar uitkijkt Johnson in de nabije toekomst persoonlijk te ontmoeten.

Het consumentenvertrouwen in de Verenigde Staten is in augustus flink gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat blijkt uit een voorlopig cijfer van de Universiteit van Michigan. De index die het sentiment onder Amerikaanse consumenten weergeeft, ging naar een stand van 92,1 tegen 98,4 in juli. Door de daling kwam het consumenten-vertrouwen uit op het laagste niveau in zeven maanden. De DJIA reageerde niet op het tegenvallende cijfer.(bron: DFT)

Trump heeft laten weten dat hij Groenland wil kopen van de Denen. De Denen willen niet toehappen.

Ook RABO moet klantenbestand gaan checken op crimineel geld transacties en veegt de vloer aan met het monetaire beleid van de ECB

Rabobank heeft in het eerste half jaar van 2019 de nettowinst zien dalen met 29%, voornamelijk door een stijging van de kredietverliezen. Onder de streep hield de bank €1,2 mrd over, meldt Rabobank. De bank benadrukt dat de financiële prestaties in het eerste half jaar van 2018 ook wel uitzonderlijk waren. Toen lagen de kredietverliezen op een extreem laag niveau, aldus Rabobank. “Met het huidige niveau komen deze weer dichter in de buurt van het langjarig gemiddelde.” De bank wist de kosten verder omlaag te brengen in de eerste zes maanden van dit jaar. Vergeleken met een jaar geleden leverden herstructureringsmaatregelen een kostendaling op van 5%. Rabobank, de grootste hypotheekverstrekker in Nederland, wist het aandeel op de hypotheekmarkt verder te vergroten naar 21,4%. In de laatste weken verlaagden de andere grootbanken de spaarrente op de vrij opneembare spaarrekening van 0,03% naar 0,02%. Rabobank hanteert nog een rente van 0,03% en topman Wiebe Draijer kan in een toelichting niet vertellen of Rabobank de rente verlaagt. Rabobank zag verder de totale inkomsten met 4% dalen vergeleken met een jaar eerder. Bas Brouwers, CFO bij Rabobank, leg in een toelichting uit dat dit het gevolg is aan de verkoop van enkele onderdelen. Zo verkocht Rabobank activiteiten in Noord-Amerika en Ierland. Ook worden activiteiten in Indonesië afgebouwd. Brouwers zegt verder dat de bank tot nu toe nog goed bestand is geweest tegen de “moeilijke rente-omgeving”. Rentes dalen wereldwijd en banken rekenen ook minder rente op hun kredieten. Maar tegelijk is het moeilijk voor banken om de rente op spaargeld verder te verlagen. Rabobank heeft de rente-inkomsten maar licht zien dalen in de afgelopen jaren. Vergeleken met eerdere jaren is de zogeheten rentemarge zelfs gestegen, maar volgens Brouwers is dit te danken aan een kleinere balans. De kapitaalpositie van Rabobank daalde licht met 0,2% naar 15,8%, boven de doelstelling van 14%. De daling wijt Rabobank aan de groei van de kredietportefeuille. Naar eigen zeggen blijft de bank goed voorbereid op de invoering van nieuwe regelgeving.

Femke Halsema in de problemen?

Sylvain Ephimenco schrijft in zijn column in Trouw over Femke Halsema, de Burgemeester van Amsterdam en mijn moeder vaan 15-jarige zoon, die ‘pijnlijk getroffen is’ door de wijze waarop De Telegraaf deze week meldde dat haar zoon samen met andere jongeren in juli was gearresteerd na een gewapende inbraak in een leegstaande woonboot met een nepwapen en messen. Althans daarmee is de Telegraaf naar buiten gekomen. Is er sprake van een ‘drama dat in de doofpot is gestopt’? Het antwoord daarop kan ik niet geven. Ephimenco beoordeelt het als “een bedenkelijke, politiek gemotiveerde streek die journalistiek niet valt te rechtvaardigen”. Hij zegt hier niet dat je over dit voorval niet mag berichten. Een burgemeester die haar stad weer op de fatsoensrails probeert te krijgen, heeft natuurlijk een communicatieprobleem als het haar zelfs in haar gezin niet lukt normen en waarden te laten gelden. Maar het is fout van De Telegraaf om dit niet proportioneel en zakelijk te brengen. Mevrouw Halsema heeft wel degelijk een probleem. Zij kan dat als moeder en burgemeester niet zien als een kwajongensstreek van pubers, die zich verveelden. De vraag is of zij wel voldoende aandacht aan haar gezin schenkt waardoor ze geen signalen heeft opgevangen dat haar zoon meer aandacht en begeleiding nodig heeft in zijn pubertijd. Wij weten dat jongeren in die leeftijd gevormd worden voor hun leven. We weten ook dat uit dit soort kwalijke, misschien wel onschuldige streken, jonge criminelen voortkomen die beginnen met pakketjes rond te brengen, waarvoor veel geld wordt betaald. Het is van deze tijd en het is de harde realiteit en het is een groot probleem voor het openbaar bestuur. Dan rijst de vraag of het ambt van burgemeester van de hoofdstad niet meer tijd vergt dan dat zij beschikbaar zou moeten stellen in relatie tot haar gezinstakentaken. <citaat> Femke Halsema reageerde onmiddellijk met een open brief, die ze de nacht nog voor de Telegraaf bij de abonnees in de bus zou vallen aan de Amsterdammers schreef. Als een geëmotioneerde moeder, en dit valt enigszins te begrijpen. Maar de site van de gemeente Amsterdam is bedoeld voor bestuurlijke informatie en niet voor ontboezemingen van geëmotioneerde moeders. Nu ontstaat het ongemakkelijke gevoel dat de burgemeester haar brief gebruikt om een verzachtende versie van de feiten te presenteren. Ik telde een tiental tendentieuze punten. De brief is ook niet gespeend van een vorm van slachtofferschap. De tekst kan ook klinken als de poging van een bestuurder om justitie te beïnvloeden in een zaak die nog in behandeling is. Jammer. </citaat> De politiek doet het voorval af als een ‘particuliere aangelegenheid’. Reacties van de Amsterdamse politie en het OM zijn op dit moment nog niet beschikbaar.

4 pensioenfondsen in zwaar weer

ABP en Zorg & Welzijn stevenen af op kortingen van de pensioenen. De dekkingsgraad van de twee grootste pensioenfondsen is in de maand juli onder de kritische grens van 95% gezakt. Als ABP en Zorg & Welzijn niet voor eind december boven die grens komen zal er volgend jaar gekort worden op de pensioenen van zorgmedewerkers, ambtenaren en leraren. Eerder werd nog uitgegaan dat er, als er niets verandert, pas in 2021 gekort moet worden. Bij de twee pensioenfondsen zijn 5,8 miljoen mensen aangesloten. De dekkingsgraad van het ABP zakte in juli door de steeds verder dalende rente naar 93,9%, die van Zorg en Welzijn naar 94,8%. De kritische dekkingsgrens van 95% houdt in dat er voor elke €100 aan pensioenverplichtingen er minstens €95 in kas is. Dat is volgens de regels te weinig, maar nog geen noodzaak tot korten op voorwaarde dat er een herstelprogramma is. Twee andere grote pensioenfondsen, PME en PMT in de metaal- en elektro-industrie, verkeerden al langer in de gevarenzone. Ook zij zagen hun dekkingsgraad verder dalen. Omdat zij al in een herstelprogramma zitten moeten zij eind december boven de 100% staan. Dat is niet alleen een financiële strop voor gepensioneerden. Ook ambtenaren die hun oudedagvoorziening opbouwen zien een deel van hun toekomstige pensioen ook in rook opgaan. Maar de hoop op herstel slinkt met dag. De financiële markten zijn in augustus verder geërodeerd. Aandelenbeurzen hebben behoorlijke verliezen geleden en de rente is tot een nieuw dieptepunt gezakt. Volgens pensioenonderzoeker Aon is korten dan ook zo goed als onvermijdelijk voor zo’n 8 miljoen pensioenen. (bron: NOS)

Duits gesomber zet AEX in het rood

De inflatie in Duitsland is in juli uitgekomen op 1,7% op jaarbasis, van 1,6% een maand eerder. Dat meldde het Duitse federale statistiekbureau op basis van definitieve cijfers. Op maandbasis gingen de Duitse consumentenprijzen met 0,5% omhoog, na een toename met 0,3% in juni. Op basis van de Europese geharmoniseerde meetmethode kwam de Duitse inflatie uit op 1,1%, van 1,5% een maand eerder.

Het vertrouwen van Duitse beleggers en analisten in de economie is in augustus sterk gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat blijkt uit cijfers van onderzoeksinstituut ZEW. De ZEW-index, die het vertrouwen in de komende drie tot zes maanden weerspiegelt, kwam uit op een stand van min 44,1 tegen min 24,5 een maand eerder. Het fors lagere vertrouwen is volgens ZEW-voorzitter Achim Wambach veroorzaakt door de recentste escalatie in het handelsconflict tussen de Verenigde Staten en China, het risico op verdere rentedalingen en de steeds grotere kans op een no-dealBrexit. Die factoren wegen ook op de “toch al zwakke economische groei”. “Dit zal waarschijnlijk extra druk leggen op de ontwikkeling van de Duitse export en industriële productie”. Het is de vierde maand op rij dat het beleggersvertrouwen daalt. In juni was ook al sprake van een stevige daling. Toen ging de graadmeter van min 2,1 naar min 21,1. Duitse beleggers zijn ongekend somber over de nabije toekomst. Dat nieuws drukt ook de Amsterdamse beurs richting nog grotere verliezen. De vraag is welke gevolgen deze verwachtingen hebben op de Nederlandse economie. (bron: DFT)

TKH Group heeft in de eerste helft van het jaar minder winst geboekt op een hogere omzet

Het technologiebedrijf had te maken met hogere kosten in het kader van zijn Simplify & Accelerate-programma, maar verwacht dat zowel de omzet als het resultaat later in het jaar weer aantrekken. De opbrengsten in het eerste halfjaar stegen met 3,5% tot €753,2 mln. De nettowinst zakte naar €42,8 mln. De kabeldivisie die levert aan de telecomsector zag zijn omzet met 3,2% stijgen, vooral door de vraag naar glasvezelkabels. Bij de veel grotere divisie Building Solutions dikte de omzet met meer dan 5% aan. De derde bedrijfstak, Industrial Solutions, groeide met 1,3%. Op de toelichting van de top van TKH (Twentsche Kabel Fabriek, opgericht in 1930) op de resultaten daalde de koers en sloot aan het einde van de beursdag met een min van 14,89|%. Beleggers werden niet gerust gesteld. Analisten werden onaangenaam verrast over de daling van het nettowinst met 22% tot € 42,8 miljoen. Ook was de raming voor 2019 lager was dan analisten hadden voorzien. Zij hadden tijdens TKH’s capital markets day in juni een optimistisch verhaal te horen gekregen over de vooruitzichten op de middellange termijn waarin onder andere het rendement op de omzet van tussen de 12 en 13% naar 15% of meer moet. De daling van die omzet in het eerste halfjaar naar 10,3% viel de markten koud op hun dak. „Ik ben wel verbijsterd. Was het niet verstandig geweest om wat voorzichtiger te zijn met betrekking tot de groei op de kortere termijn”, vroeg Martijn den Drijver, analist van ABN Amro aan ceo Alexander van der Lof, die samen met cfo Elling de Lange een groep analisten te woord stond. Van der Lof stelde echter dat TKH er goed voor staat, en dat de slappe resultaten van het afgelopen halfjaar ’sommigen van u wellicht misleid hebben’. „Wat je zag op capital markets day was wat je krijgt aan het einde.” Het zou volgens Van der Lof juist misleidend zijn geweest om de positieve ontwikkelingen bij het bedrijf niet te laten zien.

Pieter Omtzigt trekt aan de bel

Het rentebeleid van de Europese Centrale Bank heeft desastreuze gevolgen voor de pensioenfondsen. Dat zegt Pieter Omtzigt, Kamerlid voor het CDA. Deze week werd bekend dat de dekkingsgraden van de pensioenfondsen onder de 100% zakten. Omtzigt wil daarom dat minister Koolmees van Sociale Zaken onderzoek laat doen naar de gevolgen van dat ECB-beleid. Omtzigt wil van Koolmees weten wat we in ons pensioenstelsel nog kunnen doen als de rente langdurig laag blijft en ten tweede hoe de regering gaat bepalen of de ECB wel binnen zijn mandaat blijft. Erik Lutjens, hoogleraar Pensioenrecht aan de Vrije Universiteit, onderschrijft de noodkreet van Omtzigt. Maar Nederland is hierin ook wel een uitzondering, zegt hij: ‘Die zekere Nederlandse pensioentoezeggingen, gecombineerd met de zware dekkingseisen, dat is toch wel een beetje bijzonder Nederlands’. [ik onderschrijf het initiatief van deze parlementariër wel. De ECB voert een monetair beleid en legt uitsluitend verantwoording af aan zichzelf. Ik heb op Paas zaterdag in Trouw al een oproep gedaan om het monetaire beleid van de ECB te laten toetsen op de sociaal/maatschappelijke gevolgen ervan. Daar blijf ik nog steeds bij. Zoals het nu het monetaire beleid binnen de Muntunie is gestructureerd heeft a-sociale gevolgen. Daar moet snel een einde aan komen. Het probleem is echter dat er binnen de EU weinig kennis van zaken over is en dat we het zeker niet in handen spelen van de Dijsselbloemen, die sterk technocratisch en bevoogdend denken]

De mogelijke gevolgen van negatieve rentes

Business Insider schrijft: Het is lastig uit te leggen, maar toch waar: lenen is niet alleen goedkoop, overheden en bedrijven in westerse landen krijgen steeds vaker geld toe als ze geld lenen van beleggers. Oftewel: er is sprake van een ‘negatieve rente’. Het fenomeen van de negatieve rente geldt wereldwijd inmiddels voor $15.000 mrd aan staats- en bedrijfsleningen, vooral in Europese landen en in Japan, zo becijferde zakenkrant The Financial Times. Dat is pakweg twee keer zo veel vergeleken met de start van het jaar. Belangrijkste reden voor het ontstaan van negatieve rentes is dat centrale banken in Europa, Japan en de VS weer volop bezig zijn om ‘gratis geld’ in het financiële systeem te pompen. Zorgen over de lage inflatie en de trage economische groei spelen hierbij een rol. Het idee is dat als centrale banken lenen voor bedrijven en consumenten goedkoper maken, investeringen en bestedingen toenemen. Dit zou positief moeten uitpakken voor de economische groei en de ontwikkeling van prijzen van goederen en diensten. Maar dit beleid van centrale banken gaat zo ver dat rentes op financiële markten soms onder het nulpunt duiken. In de praktijk gebeurt dan vaak het volgende: stel de Nederlandse overheid geeft een 10-jarige lening van €1.000.000 uit met een jaarlijkse couponuitkering van 0,5%, oftewel €5.000. Als een belegger €1.000.000 aan de overheid leent, krijgt deze gedurende tien jaar elk jaar €5.000 en aan het eind van de looptijd de inleg van €1.000.000. Maar stel nu dat een andere belegger de staatslening wil overnemen en dat zo graag wil, dat deze bereid is daarvoor €1.100.000 te betalen. De nieuwe eigenaar van de staatslening krijgt de jaarlijkse couponrente plus de aflossing van €1.000.000 aan het eind van de looptijd. In totaal €1.050.000. Dat is €50.000 minder dan de oorspronkelijke investering van €1.100.000. Hierdoor ontstaat een negatief rendement. Dat beleggers bereid zijn investeringen te doen waarop ze gegarandeerd (een beetje) verlies lijden, heeft onder meer te maken met investeringsdwang. Grote institutionele beleggers zoals pensioenfondsen en verzekeraars zijn gebonden aan regels met betrekking tot risicospreiding. Ze mogen dus niet al hun geld in risicovollere aandelen (of bitcoins) stoppen, maar moeten een bepaald percentage van hun beleggingen in veilig geachte obligatieleningen stoppen. De afweging bij grote, professionele beleggers is vaak als volgt: een beetje verlies lijden op beleggingen in veilig staatspapier, is nog altijd overzichtelijker dan substantieel meer geld in bijvoorbeeld aandelen stoppen, met de kans op veel grotere verliezen bij een beurscrash. Het fenomeen van de negatieve rente treedt vooralsnog vooral op bij staatsleningen en leningen van grote bedrijven. Maar ook consumenten merken hiervan de gevolgen. In Nederland noteert de marktrente voor de tienjarige staatslening inmiddels minus 0,584%. Deze rente is een belangrijk anker voor bijvoorbeeld de hypotheekrente. De gemiddelde 10-jaarshypotheekrente voor hypotheken met een NHG-verzekering is afgelopen week gedaald tot een historisch laag niveau van 1,55%. Gelet op het feit dat banken zelf zeer goedkoop kunnen lenen, zou de hypotheekrente nog verder omlaag kunnen. Maar banken worstelen aan de andere kant ook met de rente die ze betalen voor spaargeld. In Nederland hebben grootbanken de rente op vrij opneembaar spaargeld vrijwel naar nul teruggebracht. ABN Amro en ING bieden 0,02% rente op internetrekeningen, Rabobank zit op 0,03% en SNS Bank op 0,07%. Maar de grootbanken durven het (nog) niet aan om klanten te confronteren met negatieve spaarrentes. Tegenover het FD stelden financiële experts afgelopen weekend dat er een soort uitruil is: banken houden hypotheekrentes iets hoger dan je op grond van de marktsituatie zou verwachten, maar tegelijk laten ze de spaarrente niet onder nul zakken. Als het economische klimaat de komende maanden verzwakt en centrale banken het goedkoopgeldbeleid nog verder doorvoeren, valt niet uit te sluiten dat de hypotheekrente verder daalt en spaarrentes onder het nulpunt zakken.

Vermeend & van der Ploeg over de eventuele gevolgen van een no-deal Brexit

In hun column op https://www.telegraaf.nl/financieel/1011339157/column-belastingparadijs-voor-de-kust-van-nederland schrijven de beide economen dit weekend: <citaat> Alles wijst er op dat de nieuwe premier van het Verenigd Koninkrijk afkoerst op een harde Brexit. De Europese regeringsleiders hebben te weinig oog voor de negatieve gevolgen van de Brexit voor de economie van de EU. Ook onderkennen ze onvoldoende dat het VK na de Brexit over mogelijkheden beschikt om het Europese bedrijfsleven met valse concurrentie te treffen. Voor de nieuwe Britse premier Boris Johnson en de harde kern van de Brexiteers moet 31 oktober 2019 hoe dan ook een feestdag worden. Dit is de officiële datum waarop het VK de EU zal verlaten. Alles wijst erop dat Johnson met zijn regeringsploeg, die in hoofdzaak bestaat uit fanatieke aanhangers van een harde Brexit, afstevent op een zogenoemd No Deal vertrek. Dit houdt in dat het VK zonder afspraken met Brussel uit de EU zal treden. Bij zijn aantreden gaf Johnson al aan dat hij geen boodschap heeft aan het vertrek-akkoord dat de vorige premier Theresa May met de EU had gesloten. Dat ging de prullenbak in en daarmee ook alle regelgeving die door teams van net afgestudeerde juristen waren gekopieerd van EU-wetgeving. Sinds de start van zijn premierschap neemt de nieuwe Britse regering maatregelen die erop duiden dat het VK aan koerst op een harde Brexit en eind oktober de EU zal verlaten. Zo wordt de wetgeving van het VK opnieuw ingericht en worden kiezers gepaaid met extra middelen voor de NHS, het Britse zorgstelsel. Daarnaast worden aan boeren, vissers en andere sectoren bij de Brexit compensatiemaatregelen beloofd. Daarnaast is de regeringsploeg van Johnson begonnen met de werving en training van extra douanefunctionarissen en ook al met een pr-campagne. Het meest opvallende plan van Boris Johnson is het creëren van speciale vrijhavens waar bedrijven in de watten worden gelegd. Daar kunnen ze onder meer zonder belastingheffing hun import en export regelen. Ook circuleren er ideeën om voor bepaalde bedrijfssectoren, waaronder het financiële centrum van Londen, forse belastingver-lagingen door te voeren. De regeringsploeg van Johnson probeert daarmee duidelijk te maken dat het VK straks eigen baas is en zich niet meer aan de regels van Brussel hoeft te houden. De bedoeling is dat het VK na 31 oktober uitgroeit tot het land met het beste vestigingsklimaat van de wereld. De Brexiteers geloven er heilig in dat talloze bedrijven uit Europa, maar ook daarbuiten, zich in het Britse ondernemersparadijs zullen vestigen en ook dat ze wereldwijd met speciale voordelen slimme start-ups en scale-ups naar het VK kunnen lokken. Ze zijn ongevoelig voor de risico’s van een No Deal. Alle rapporten waarin wordt aangeven dat het bruto binnenlands product van de VK de komende jaren, na de Brexit, fors zal dalen en dat er honderdduizenden banen verloren gaan, worden afgedaan als bangmakerij. Ze gaan ervan uit dat het VK, zonder de regelgeving en bemoeienis van Brussel, veel beter af is; ze voorspellen zelfs hogere groeicijfers en meer banen. Het valt op dat de Europese regeringsleiders er weinig aan doen om dit ’optimisme’ tegen te spreken. Bovendien waarschuwen ze Johnson ook niet dat de EU hard zal optreden tegen (fiscale) concurrentievervalsing ten opzichte van het Europese bedrijfsleven. De Europese regeringsleiders maken zich tot op heden weinig druk om de zegetocht en beloften van Boris Johnson. Ze onderkennen daarbij onvoldoende dat een harde Brexit, zonder (handels)akkoord de EU hard gaat raken en ook dat een VK a la Singapore binnen Europa voor verschillende EU-lidstaten forse negatieve economische effecten zal hebben. Recent publiceerde de Katholieke Universiteit van Leuven daarover een verontrustende studie. Daaruit blijkt dat bij een No Deal Brexit het banenverlies binnen de EU kan oplopen tot 1,7 miljoen. Het zwaarste verlies lijdt Duitsland met bijna 300.000 banen. Daarna volgen Frankrijk en Italië met ongeveer 140.000 banen en Polen met rond de 120.000. In Nederland gaan ruim 70.000 banen verloren. Het VK wordt met een verlies van meer dan 520.000 Britse banen ook hard getroffen. Brexiteers menen dat het VK met een eigen beleid, zonder Brussel, voldoende mogelijkheden heeft om dit verlies op te vangen en in staat is genoeg nieuwe banen te scheppen. Het valt ons op dat we deze gedachte ook steeds vaker tegenkomen bij bestuurders van Britse bedrijven. Ze gaan wel uit van een tijdelijk dip voor de Britse economie, maar prijzen tegelijk ook de veerkracht daarvan en wijzen op de voordelen die het VK krijgt als het, zonder Brussel, baas in eigen huis is. [hier worden de voordelen van het uittreden van het VK uit de EU breed uitgemeten. De EU wordt afgeschilderd als een instelling die de lidstaten beperkingen oplegt. Er wordt gesugge-reerd dat het bedrijfsleven al in een jubelstemming verkeert over de no-deal. Ik heb er nog geen mening over, maar constateer wel dat er bij de continentale regeringsleiders weinig interesse meer is een toenadering te zoeken naar de Britten. Het lijkt erop dat ze zich bij het onvermijdelijke hebben neergelegd en accepteren dat het hen schade en tegenslag zal brengen. Zo van ‘het zij zo’] Mede door de gevolgen van de handelsoorlog tussen de VS en China neemt de kans op een recessie ook in Europa toe. Deze recessievrees zie we ook op de beurzen. Ook in verschillende EU-landen zien we signalen. Deze week rapporteerde bijvoorbeeld Duitsland een krimp van de economie. Volgens de laatste CBS-cijfers draait de Nederlandse economie nog prima, zelfs beter dan de meeste andere EU-landen. [deze uitspraak is niet juist. Oost-Europese landen en niet-euro EU-lidstaten doen het veel beter dan Nederland. In West-Europa heeft Nederland het in het 2e kwartaal beter gedaan dan Italië, Frankrijk, België en Oostenrijk, maar in heel Europa staat Nederland bovenaan in het tweede staatje] Deze week voorspelde het Centraal Planbureau (CPB) voor 2020 een economische groei van 1,4%. Op basis van dit optimistische groeicijfer worden in en buiten politiek Den Haag al vergezichten geschilderd van belastingverlagingen en extra overheidsuitgaven voor de collectieve sector, zoals onderwijs en zorg. Gezien de lastenverzwaringen die door de kabinetten Rutte zijn doorgevoerd en de huidige hoge lastendruk zou de prioriteit bij een forse belasting-verlaging moeten liggen, vooral voor de middeninkomens. Hoewel deze verlaging wenselijk is, zou de minister van Financiën Wopke Hoekstra, gezien de recessie-signalen en de effecten van en harde Brexit, zeker rekening willen houden met een lager groeicijfer dan de ’optimisten’ van het CPB. Bovendien zal de Nederlandse economie straks hard worden getroffen door een belastingparadijs voor onze kust.</citaat> [Ik maak bezwaar tegen een bericht op de voorpagina van het Parool van zaterdagmorgen met de kop “Genoeg om uit te geven”. Daarin meldt de krant dat ‘Nederland een robuuste uitgangs-positie heeft om een recessie te weerstaan’. Daarbij beroept de redactie zich op de documentatie die woensdag beschikbaar kwam van het CBS en het CPB alsmede uitspraken van de hoofdeconoom van de ING, Marieke Blom. Daarin wordt een voorstelling van zaken gegeven die misleidend is voor de voorlichting aan de lezers van deze krant. De realiteit is veel verontrustender dan ons wordt voorgespiegeld en ik neem de redactie kwalijk dat zij daar geen kritische kanttekeningen bij maken. De reken-meesters die de overheid en de politiek adviseren doen dat op basis van rekenmodellen die uitgaan van data. Dan worden die resultaten voorzien van mogelijke positieve dan wel negatieve voorbehouden. Zo worden wel genoemd de handelsoorlogen, een no-deal Brexit, een dalende wereldhandel, afnemende economische groei, een dreigende valutaoorlog, geo-politieke en militaire spanning in het Midden-Oosten, politieke onrust in Italië, de derde grootste Europese economie en ingestorte Argentijnse peso. Maar het allergrootste probleem is de euro. De centrale eenheid van ons financieel/economische stelsel is de munt. Als die munt niet langer stabiel is en het vertrouwen niet meer geniet in de meest brede zin van het woord, dan ontstaat een levensgroot probleem. Daarover wordt in het artikel met geen woord gerept. Onze euro is ziek, niet een beetje maar heel erg. Onze euro kost niets meer, was voor Nederland al gratis te krijgen maar nu krijgen partijen die toegang hebben tot de kapitaalmarkt en daar geld lenen, of dat voor een dag is of voor 30 jaar maakt niet uit, krijgen rente toe betaald gedurende de hele periode waarvoor de lening is afgesloten. Er zweeft zoveel geld in de markt dat het zelfs aan de straatstenen niet meer te slijten is. De burger vraagt zich af hoe het toch kan zijn dat hij binnenkort aan de bank rente moet gaan betalen om daar zijn spaargeld onder te brengen. En dan vragen gepensioneerden zich af hoe het toch kan zijn dat twee maanden geleden bij de stemming over de Pensioenakkoord er nog van werd uitgegaan dat de aangekondigde pensioenverlagingen van de baan waren en nu, volgens de laatste verwachtingen, mogelijk 8 miljoen gepensioneerden komend jaar gekort moeten worden op hun maandelijks pensioen. Bij deze onzekerheden, die niet worden toegelicht, kan de krant niet schrijven dat ‘de vooruitzichten nog altijd positief zijn’. Het monetaire beleid van de ECB met een veel te ruim geldbeleid en fors gedaalde rentetarieven, in een aantal landen, Duitsland, Nederland, Zwitserland, Denemarken, Frankrijk, België en Spanje is op alle dan wel op korte termijnleningen al sprake van een omgekeerde rentecurve (negatieve rentetarieven) heeft desastreuze gevolgen voor de opgebouwde pensioen-reserves en ons spaargeld. In feite is er sprake van een waardedaling van het geld. Maar niemand zegt dat hardop. Voorbeeld: rente op spaargeld 0%, inflatie 1%, fiscale vermogensheffing 3,5%. Waardedaling per jaar 4½%. Ik zou hier tegen Marieke Blom willen zeggen: onze economie is zo sterk als de zwakste schakel]

Merkel stelt een nieuwe reddingsmissie voor migranten voor

De Duitse bondskanselier Angela Merkel heeft zich uitgesproken voor een hernieuwde start van een Europese reddingsmissie op zee. “Het zou goed zijn als er weer een Europese patrouille, zoals eerder de missie Sophia, komt waarbij schepen van Europese staten mensen in nood redden”. Volgens Merkel is het redden van mensen net zo belangrijk als het bestrijden van mensensmokkelaars. De missie Sophia werd in 2015 door de Europese Unie opgetuigd. Eigenlijk was het vooral de bedoeling om mensensmokkel tegen te gaan, maar gaandeweg werden de schepen die meededen steeds vaker ingezet om migranten in nood op te pikken. Ongeveer 50.000 migranten zijn zo naar het Europese vasteland gebracht. Ook Nederland leverde een marineschip aan de missie. Begin dit jaar is Sophia stopgezet, omdat Italië tegen de missie protesteerde. Op dit moment zijn het vooral schepen van hulporganisaties die mensen van boten oppikken. Dat leidde de afgelopen maanden herhaaldelijk tot confrontaties met vooral de Italiaanse en Maltese regering, die de schepen de toegang tot haar havens ontzegde. De EU worstelt al een tijd met de reddingsmissies op zee. Italië vangt momenteel de meeste opgepikte migranten op. Salvini maakt keer op keer duidelijk dat hij daar snel een eind aan wil maken. Tot er een goed systeem is voor herverdeling van de migranten over de Europese lidstaten, wil hij geen boten meer toelaten in de Italiaanse havens. Frankrijk en Duitsland hebben onlangs geprobeerd beweging te brengen in de patstelling. In juli stelden ze op een EU-top in Helsinki een tijdelijke ‘coalitie van bereidwilligen’ voor die wel migranten op zouden willen nemen. Salvini noemde de top een flop en zei dat er alleen maar werd herhaald dat Italië Europa’s “grootste vluchtelingenkamp” moet blijven. (bron: NOS) [ik denk dat we de actie van Merkel moeten plaatsen als een poging haar verlies aan politieke macht in eigen land en in Europa te herwinnen. De UNHCR zal er wel content mee zijn als de EU ermee instemt]

Jean-Claude Juncker en de G7

EU-president Jean-Claude Juncker moet met spoed worden geopereerd aan zijn galblaas. De 64-jarige politicus heeft zijn vakantie in Oostenrijk ervoor onderbroken en keert voor de operatie terug naar Luxemburg. In een ziekenhuis zal zijn galblaas worden verwijderd. Juncker treedt eind oktober af als de voorzitter van de Europese Commissie. Hij wordt opgevolgd door de Duitse Ursula von der Leyen. Die begint op 1 november, voor een termijn van vijf jaar. Tot die tijd heeft Juncker nog een gevulde agenda. Zo zou hij samen met Donald Tusk de EU vertegenwoordigen op de G7 samenkomst die in het Franse Biarritz wordt gehouden van 26-28 augustus.

De G7, met de vaste leden, Canada, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten, praten daar over de mondiale uitdagingen op het gebied van economie, buitenlands beleid en milieubescherming, en speciale aandacht besteden aan het aanpakken van ongelijkheden. De aanwezige leiders zullen waarschijnlijk ook dringende buitenlandse en veiligheidskwesties bespreken, zoals de betrekkingen met Iran, Rusland en Noord-Korea. De intentie is dat de G7 landen wereldkwesties bespreken, zoals financiële crisis, monetaire systemen en andere belangrijke wereldproblemen zoals olietekorten. De groep heeft zich sinds haar oprichting, in 1975 als de G6, altijd uitgesproken over het voorkomen van het aangaan van een recessie voor de wereldeconomie. De G7-landen vertegenwoordigen – slechts -ongeveer 50% van de wereldeconomie. Het belangrijkste doel van de groep is om de economieën van de lidstaten en de hele wereld te verbeteren. De ministers van Financiën van de lidstaten komen elkaar elk jaar of vaker in een jaar bijeen om de wereldeconomieën en -economieën van de lidstaten te bespreken. Terwijl de Europese landen ook nog eens, sinds 1981, aanwezig zijn door de Europese Unie. Daarmee wordt het wel een sterk Westers onderonsje, dat zeker niet representatief is voor het wereldgebeuren van dit moment. Erger nog Europa verkeert in een fase van het Avondland. Interessant wordt hoe Trump zijn aanpak van protectionisme van de Amerikaanse financieel/economische belangen, door onder meer zijn handelsoorlogen en opgelegde sancties gaat verdedigen in dit gezelschap. In de loop der jaren zijn de G7-landen bekritiseerd omdat ze de opkomende markten geen mening hebben gegeven om de wereldeconomie te vertegenwoordigen. Bijna alle jaarlijkse vergaderingen van G7 hebben in grote getale demonstranten ontvangen die tegen hun vergaderingen zijn. Het gastland Frankrijk heeft demonstraties van tegenstanders verboden. Biarritz en de omgeving worden volledig van de buitenwereld afgesloten tijdens de driedaagse bijeenkomsten.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 16 aug 2019; week 33: AEX 541,94; Bel20 3498,39; CAC40 5.300,79; DAX30 11.562,74; FTSE 100 7.117,15; SMI 9.728,39; RTS (Rusland) 1239,81; DJIA 25.886,01; NY-Nasdaq 100 7.604,11; Nikkei 20.418,81; Hang Seng 25.734,22; All Ords 6.485,90; SSEC 2.823,82; €/$1,109446; BTC/USD $10.346,8; 1 troy ounce goud $1512,80, dat is €43.861,43 per kilo; 3 maands Euribor -0,42%; 1 weeks -0,403%; 1 mnds -0,423%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,584%; 10 jaar VS 1,5487%; 10 jaar Belgische Staat -0,378%, 10 jaar Duitse Staat -0,703%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -1,12%, 10 jaar Japan -0,2415%; 10 jaar Italië 1,369%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,588.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden wereldwijd licht lager, de goudprijs steeg licht en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier daalde weer c.q. de negatieve rentes noteerden fors hoger, ook de 5-jarige negatieve rente steeg. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland -0,66%; Duitsland -0,269%; Nederland -0,26%; Japan 0,1805%; Frankrijk 0,363%; GB 0,978%; Spanje 0,864%; Canada 1,3408%; VS 2,0018%; Italië 2,319%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Zwitserland -1,12%; Duitsland -0,89%; Denemarken -0,8876%; Nederland -0,831%; Frankrijk -0,77%; België -0,68%; Spanje -0,353%; Japan -0,3209%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 17082019/492 De Nederlandse economie is zo sterk als de zwakste schakel