UPDATE 28-02 2021/570 Kabinet zit klem tussen de eisen van het volk om corona-versoepelingen en een derde corona-golf

Dit blog is het tweede deel van het weekendblog. Gisteren heb ik blog 569 gepost. Dit weekend staat centraal de vraag wat de verwachtingen zijn van het OMT over de ontwikkeling van de corona-ontwikkelingen op de korte en middellange termijn (wij moeten de komende jaren leren leven met corona), 60% verlies van vertrouwen in het corona-beleid door het kabinet Rutte III, de gevolgen daarvan voor de verkiezingen over 2½ week en de vraag hoe de rechtbanken gaan oordelen over de door ondernemers aangespannen rechtszaken over het gevoerde lockdown beleid gezien in het licht dat het water ondernemers tot aan de lippen staat en de burgerlijke ongehoorzaamheid van burgers, in grote mate jongeren in de grotere steden tegen de ontneming van hun bewegingsvrijheid in deze onzekere tijd.

Al enige weken is er sprake van een stijging van de rente, niet alleen in Europa, ook in de VS. Fed-president Powell verklaarde deze week in het Congres dat het twee tot drie jaar duurt voordat het inflatiedoel van de Fed is bereikt. Hij ziet geen extreem hoge of langdurige inflatie en bevestigt dat de Fed haar ruim geldbeleid zal voortzetten. Maar toch stijgt donderdag de rente verder tot 1,40%. De overheidsstimuleringen die president Biden in het vooruitzicht stelt, drijft die rente verder op, aldus broker IG. Die stijgende rente is nadelig voor met name de tech-bedrijven, de stijging drukt vooral bij deze fondsen waar beleggers rekenen op forse resultaatstijgingen de huidige waarde van hun toekomstige winsten. Die stijgende rente op de kapitaalmarkten is een vreemd fenomeen op het moment dat centrale banken veel en gratis geld in de markten blijven pompen op een moment dat de rentetarieven zich bewegen van negatieve rentetarieven naar positieve. Ook de Duitse en Nederlandse 10-jarige rentetarieven kunnen binnenkort weer in de plus noteren. Dan noteert alleen nog het korte termijngeld van de rijkere landen, als Duitsland, Nederland, Zwitserland, België, Frankrijk en Denemarken een ½% in de min. Ik denk dat deze forse correctie voortkomt uit de verwachting dat de inflatie gaat stijgen als gevolg van prijsstijgingen die optreden zodra ondernemers weer – beperkt dan wel geheel – aan de slag kunnen. Voor corona betaalde ik voor een knipbehandeling bij de kapper €14, daar zal zeker een coronatoeslag bijkomen, ik neem aan van €6. De kapper heeft zware verliezen geleden en heeft betalingsachterstanden bij de fiscus en de bank en mogelijk bij de huisbaas en andere vaste lasten en misschien wel zijn personeel. Ook in de horeca en de reis- en recreatiesector zullen ondernemers de prijzen fors moeten verhogen om te kunnen overleven. Ik verwacht dat de prijs van een consumptie in de kroeg en op het terras mogelijk, de komende tijd, wel met 1/3 kunnen stijgen. Daardoor zal de inflatie dit jaar niet uitkomen op 1,3%, zoals het CPB prognosticeert, maar veel hoger. Wellicht >2%. Dat betekent dat de belegger een redelijk rendement eist op zijn beleggingen. Stel dat hij niet langer genoegen neemt met -0,5% maar dat hij 2% wil en daar komt dan nog eens 2% inflatie bij. Dan streeft hij naar 4% en dat zou ook redelijk zijn. Maar dan komen de centrale banken in enorme problemen want als zij de markten voeden met kapitaal met een negatieve rente dan helpen zij hun eigen monetaire beleid om zeep. De grote winnaars daarvan zijn dan de financiële markten maar tegelijkertijd ook de grote verliezers want de koersen op de effectenmarkten zullen fors gaan dalen, zowel de aandelen als de vastrentende waarden. De tijd van ‘wij zijn een rijk land en kunnen ons wel wat permitteren’ is dan snel voorbij.

Krantenkoppen

Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP), het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Plan Bureau (CPB) waarschuwen de regering voor de gevolgen van de lockdown.

De steun onder de bevolking neemt af, blijkt uit RIVM-cijfers. Maar het aantal besmettingen loopt weer op naar ca 5000 per dag.

Resultaat van lege treinen, door de corona-beperkingen, veroorzaakten een miljardenverlies bij NS in 2020: €2,6 mrd. Reizigers reden met de NS 55% minder kilometers. Beschikbaarheidsvergoeding van de overheid €818 min en bij de Engelse dochter Abellio €1,2 mrd. NOW steun salarissen winkel en horecapersoneel op de stations €24 mln. Geplande besparingen tot 2024 €1,4 mrd en 2300 banen verdwijnen zonder gedwongen ontslagen.

Wopke Hoekstra: we leven hier in een land waar we meer ecstacy en speek exporteren dan kaas, melk en bloemen bij elkaar.

Overvolle parken met jongeren, die de regels aan hun laars lappen. De corona-beperkingen duren te lang en er ontbreekt uitleg over waarom de terrassen niet open gaan. Het maatschappelijk draagvlak is afgenomen: nog maar vier van de tien Nederlanders staat achter het kabinetsbeleid. Na een jaar is de rek eruit, Het volk begrijpt niet waarom bepaalde verlichtingen niet kunnen en dat leggen Rutte en de Jonge ook niet uit. Daarbij komt dat steeds meer mensen in financieel/sociale problemen terecht zijn gekomen. Maar de boodschap van de regering is dat er echt geen ruimte is om meer te doen, de ruimte komt komen van dalende besmettingen.

Financieel/economische berichten

Financiële instellingen, als banken, verzekeraars en pensioenfondsen beleggen steeds meer met meer risico. Dat heet in het jargon ‘op zoek naar rendement’. Het is het gevolg van het monetaire beleid van de ECB, zoals dat wordt uitgevoerd door DNB, waarbij veilige staatsobligaties een negatief rendement opleveren.

Het Duitse chemie- en farmaciebedrijf Bayer boekte in 2020 een verlies van €10,5 mrd bij een omzet van €41,4 mrd. Oorzaak de overname van het Amerikaanse bedrijf Monsanto, waardoor Bayer Amerikaanse schadeclaims van de onkruidverdelger Roundup, dat kankerverwekkend zou zijn, op hun bord kreeg.

Nederlandse bedrijven hebben in 2020 een recordbedrag geleend bij de EIB, de Europese Investeringsbank. Vorig jaar leenden Nederlandse bedrijven meer dan €3 mrd van de instelling, die langlopende leningen verstrekt tegen relatief lage rentes. Het geld is in Nederland vooral naar de zorg gegaan, zegt vicepresident Kris Peeters van de EIB. Een belangrijk deel ging ook naar het mkb. Peeters zegt dat nog meer Nederlandse bedrijven financiering zouden moeten aanvragen bij de EIB, bijvoorbeeld voor vergroeningsprojecten in de scheepvaart en projecten in de zorg of het mkb. (bron: NOS) Het kan een positief bericht zijn, maar daarvoor is de verstrekte informatie te gering. Investeren in lange termijnen, die goede rendementsverwachtingen hebben, is prima, maar op deze wijze verliezen financieren als gevolg van de economische crisis en de corona-pandemie is een slechte zaak. Als ik lees dat in de zorg groots geld is gestoken, vraag ik mij af in welke langetermijn projecten. De financiële gevolgen voor de zorg als gevolg van de corona-pandemie zijn onduidelijk. Waar komt het geld vandaan die de zorg heeft moeten uitgeven aan corona, ook gezien het feit dat het al maanden stil is in de ziekenhuizen met niet-corona-patienten die nog niet behandeld kunnen worden. Neem de apparatuur die van het ene moment op het andere moment moest worden aangeschaft, bijgebouwen die moesten worden (om)gebouwd en tijdelijk personeel dat moest worden ingehuurd. En wat kost het test- en vaccinatieproces. Worden de kosten daarvan en de verliezen van ziekenhuizen en zorgverleners betaald door de overheid, de zorgverzekeraars? Het kan toch niet zo zijn dat het kabinet Rutte III daarmee de EIB heeft opgezadeld?

De non-foodsector heeft in januari, de eerste volledige maand van de lockdown, een recordkrimp meegemaakt. De omzet was 38% lager dan een jaar eerder, meldt het CBS. Met name schoenen- en kledingwinkels werden getroffen. Winkels in voedingsmiddelen, die wel open waren, zagen de omzet met 8,6% stijgen.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/pensioenfondsen-artsen-beleggen-in-wapens-drank-casino-s-en-cannabis~bdde1778/?utm_source=browser_push&utm_medium=push&utm_campaign=stdc_vk De pensioenfondsen van de huisartsen en de vrijgevestigde medisch specialisten beleggen deels in bedrijven die zich bezighouden met de productie van wapens, drank, gokkasten, fastfood en cannabis. De Stichting Pensioenfonds Huisartsen (SPH) investeert zelfs premiegeld in bedrijven die betrokken zijn bij de export van wapens aan risicolanden. Dat blijkt uit een analyse van de beleggingsportefeuille van de twee pensioenfondsen. Artsen reageren verbaasd op de bevindingen: ‘In onze artseneed beloven wij dat we ons zullen inzetten voor de gezondheid van onze medemens’, zegt maag-darm-leverarts Serge Zweers, die onder vakgenoten een discussie over de dubieuze beleggingen heeft aangezwengeld. ‘En nu helpen wij via ons premiegeld kennelijk alsnog die gezondheid om zeep.’ Het is voor de artsen verplicht zich bij het pensioenfonds van hun beroepsgroep aan te sluiten. Het Pensioenfonds van de Huisartsen dat het pensioenfonds belegt in bedrijven als General Electric en Leonardo, die de luchtmacht van bijvoorbeeld Saoedi-Arabië als klant heeft. Dat land heeft in Jemen de afgelopen jaren ziekenhuizen gebombardeerd, zegt Cor Oudes, namens PAX coördinator van de eerlijke pensioenwijzer, die op verzoek van de Volkskrant de wapenbeleggingen van de fondsen onder de loep nam. Van de veertien internationale wapenbedrijven die de eerlijke pensioenwijzer als omstreden heeft aangemerkt, staan er vijf in de beleggingslijst van het pensioenfonds van huisartsen. Het gaat om bedrijven die wapens leveren aan landen waar de mensenrechten worden geschonden of aan landen die in conflict zijn. Het pensioenfonds van de artsen staat daarin overigens niet alleen: ook andere pensioenfondsen en grote verzekeraars investeren in wapenbedrijven die de eerlijke pensioenwijzer als omstreden aanduidt. (bron: VK)

Van alle stroom uit Nederlandse stopcontacten was in 2020 ruim een kwart duurzaam geproduceerd. Dat is een toename van 40% ten opzichte van 2019, toen 18% van alle in Nederland gebruikte elektriciteit schoon was, aldus het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Goed nieuws, maar nog geen aanleiding om de Nederlandse energievoorziening plots als duurzaam te zien.
Elektriciteit is slechts een deel van het landelijke energieverbruik. Het merendeel, 60%, bestaat uit gebruik van olie (benzine) en aardgas. Van dat totale Nederlandse energiegebruik, dus warmte en brandstof meegerekend, is volgens de laatste CBS-cijfers (over 2019) 8,7% duurzaam, waarmee Nederland binnen Europa slecht scoort. Bovendien telt grootschalig (fossiel) brandstofgebruik door lucht- en scheepvaart daarin niet eens mee. “De groeispurt van groene stroom in 2020 is gunstig, maar we zijn er nog lang niet”, zegt een CBS-voorlichter. Een sterke groei van alle duurzame energieproductie – elektriciteit, warmte en vervoersbrandstof – is nodig om in 2030 49% minder CO2 uit te stoten en in 2050 een volledig duurzame maatschappij te bereiken, zoals beoogd in het Parijse Klimaatakkoord. De toename van groene stroom komt deels van grote zonneparken op land en het gebruik van biomassa, bijvoorbeeld het meestoken van hout in kolencentrales. Deze energiebronnen leveren grote volumes elektriciteit aan het stroomnet. Tegelijk staan beide technieken, zowel de grootschalige verbranding van biomassa als zonneweiden, ter discussie. Hout stoken is volgens critici en milieu-experts geen duurzame oplossing, vanwege de uitstoot van broeikasgas en fijnstof
(die in de EU niet hoeven te worden geregistreerd). Over zonneparken is ook debat, omdat die volgens critici het landschap verstoren. Energiebedrijven en politici wijzen erop dat Nederland de klimaatdoelen zonder biomassa en zonneparken niet haalt. (bron: Trouw)
Corona berichten

Tot 10.00 uur vandaag zijn bij het RIVM 4729 nieuwe coronabesmettingen gemeld. Dat zijn er 237 minder dan gisteren, maar meer dan het gemiddelde van de afgelopen zeven dagen, toen 4605 mensen per dag positief werden getest. In de ziekenhuizen nam de bezetting toe tot 1323 covid-patiënten plus 526 mensen op de IC, 8 meer dan gisteren. (bron: NOS/RIVM)

Als vermoeidheid en hoofdpijn worden opgenomen in de lijst met klachten op basis waarvan je een coronatest kunt ondergaan, kunnen mogelijk meer besmettingen opgespoord worden. Dat stellen Britse onderzoekers in het wetenschappelijke tijdschrift Journal of Infection, waarover de Volkskrant schreef. Door de uitbreiding van de lijst met klachten kunnen mogelijk duizenden milde gevallen extra in beeld komen, waardoor de gezondheidsautoriteiten volgens de onderzoekers 92% van alle gevallen kunnen ontdekken. Met de toevoeging van diarree als klacht loopt dit percentage op tot 96%, stellen de onderzoekers in hun analyse. Op basis van de gebruikelijke klachten – waaronder benauwdheid, geur- en smaakverlies, hoesten en koorts – komen de autoriteiten 69% van alle gevallen op het spoor. “Onze belangrijkste boodschap is dat a-typische COVID-19 veel vaker voorkomt dan wordt gedacht”, citeert de krant de uit Nederland afkomstige onderzoeksleider, internist-infectioloog Edde Loeliger. Tot onze verbazing komt de klacht vermoeidheid het meeste voor. Door dat symptoom toe te voegen, voeg je een groot aantal positieven toe, zonder dat het veel extra testen kost.” Doordat mensen regelmatig last kunnen hebben van hoofdpijn en vermoeidheidsklachten, leggen velen de link met het coronavirus niet, stelt Loeliger. Het onderzoek resulteert mogelijk in een gewijzigde lijst met kernsymptomen, laat het RIVM aan het dagblad weten. Het OMT moet zich te zijner tijd nog over de voorgestelde wijzigingen buigen. (bron: nu)

Frontberichten

We leven in een wereld waarin waarin overheden met met geld strooien alsof ze Sinterklaas zijn zonder dat ze kunnen aangeven waaraan het geld moet worden uitgegeven. Dan vraag ij mij af hoe groot de gekte is in deze wereld? Het is 18 februari 2021 en ik lees dat dat het kabinet komt met een noodpakket van €8,5 mrd voor de scholen maar ze geven niet aan waaraan de scholen dat geld moeten besteden. Het is het kabinet Rutte III ten voeten uit: we doen maar wat maar zonder enige visie. Ze laat het onderwijs de vrijheid voor die enorme hoeveelheid geld verbeterplannen te bedenken. Het leeuwendeel gaat naar het basis en voortgezet onderwijs, dus niet naar het hoger en wetenschappelijk onderwijs. De ministers Ingrid van Engelshoven (D66) voor mbo en hoger onderwijs en Arie Slob (CU) voor basis- en voortgezet onderwijs maakten hun ‘Nationaal Programma Onderwijs’ bekend. Het kabinet trekt voor het bestrijden van leervertraging, achterstanden en sociaal-emotionele problematiek, maar wil ook investeren in het onderwijs op de langere termijn. Om een indruk te geven hoe zelden zulke bedragen voor het onderwijs vrijkomen, kun je bedenken dat in 2015 een vergezicht van €1 mrd aan extra investeringen in kwaliteitsverbetering van het hoger onderwijs voldoende was voor ‘onderwijspartijen’ D66 en GroenLinks om in te stemmen met het leenstelsel, en afschaffing van de basisbeurs. En in 2019 konden tienduizenden leraren op het Malieveld op hun kop gaan staan voor €4 mrd aan structurele extra investeringen in het onderwijs, het leverde ‘slechts’ honderden miljoenen op voor werkdrukverlaging en loonsverhoging. Nu er eenmalig, buiten de begroting om, maar liefst €8,5 mrd tot aan 2023 klaarligt voor het onderwijs, roept dat bij mij vragen op. Willen scholen aanspraak kunnen maken op het geld (een basisschool kan zo’n €180.000 krijgen en een middelbare school €1,3 mln), dan moeten ze hard aan de slag. Niet alleen met het vaststellen van de precieze vertraging bij de leerlingen, maar ook met een plan van aanpak tot herstel. Maar een rondgang van het Trouw langs de grote Nederlandse gemeenten en koepelorganisaties van middelbare scholen en schoolbesturen leverde slechts één school op die, mede ingegeven door de coronacrisis, bezig is een brede brugklas in te richten. Het kabinet laat scholen de vrijheid om zelf met plannen te komen. Daarmee vraagt de minister van scholen iets wat zij hem jarenlang juist verweten te ontberen: visie. (bron: Trouw) Steeds meer vormt zich het beeld van een krachteloos en visieloos kabinetsbeleid, mede als gevolg van de corona-pandemie en het verzet vanuit de samenleving, terecht dan wel onterecht dan wel hier en daar terecht, tegen wat zij noemen de beperking van de vrijheid. Voornamelijk van de kant van ondernemers waar het water hen tot de lippen staat, en dan jongeren, die in hun leven nog nooit tegenslag in de samenleving en die niet weten wat de kracht is van solidariteit. Maar goed over beschikbaarstelling van een gigantisch onderwijsbudget voor het basis en voortgezet onderwijs, waarvan de regering niet kan of wil aangeven waaraan dat besteed moet dan wel kan worden. Breng eerst een visie voor het onderwijs naar buiten waaraan de maatschappij over 5, 10 en 15 jaar behoefte heeft en koppel daar dan voor alle onderwijs budgetten aan. Nu lopen we het risico dat veel van dat geld wordt besteed aan projecten die straks geen rendement opleveren en dus weggegooid geld is.

Na de horeca en de marktkooplieden maakt nu ook de detailhandel de gang naar de rechter om via een spoedprocedure opening van alle winkels af te dwingen. ,,We kunnen niet anders. We hebben uitgebreide protocollen om klanten veilig te laten winkelen, maar het kabinet wil niet naar ons luisteren. Daarom deze stap. We zijn al tien weken dicht en verliezen elke week 700 mln aan omzet. Dat is opgeteld 7 mrd. Dat is niet meer te doen. In de detailhandel werken 300.000 mensen, we verwachten de komende vier weken een banenverlies van 50.000. Dat is ongekend’’, aldus Jan Meerman, algemeen directeur van INretail.

Een actiegroep met tientallen lokale afdelingen van Koninklijke Horeca Nederland roept cafés en restaurants op om vanaf 2 maart de terrassen buiten te zetten. Ze vinden het oneerlijk dat de winkels wel (weliswaar zeer beperkt) open mogen en zij niet. De volle parken van de afgelopen dagen waren de druppel, zegt een woordvoerder. “Er wordt gewoon feestgevierd, het is bizar. Onze ergernis is vooral dat het een ongereguleerde situatie is, terwijl dat bij ons beter kan. “De landelijke KHN heeft “alle begrip” voor de actie. Premier Rutte reageerde dat hij de terrassen nu niet wil openen, vanwege de vermeende aanzuigende werking.(bron: NOS)

Overwegingen

Willem Middelkoop waarschuwt er al jaren voor: The Big Reset. Want met de groeiende schulden en de toenemende geldcreatie, is het huidige systeem onhoudbaar volgens hem. Volgens Willem Middelkoop laat de coronacrisis eens te meer zien dat het huidige financiële systeem niet meer houdbaar is. Waarbij hyperinflatie volgens Middelkoop een realistisch scenario is. En dus moet het systeem op de schop met behulp van een ‘Big Reset’. Hoe dat eruit zou moeten zien, en waarom Middelkoop dit als enige oplossing ziet, legt hij uit in gesprek met Janneke Willemse op https://www.onlineseminar.nl/rtlz/webinar/37489/2021-willem-middelkoop-kijkt-vooruit/#watch-player In dit interview wijst hij nogmaals op de enorme verruiming van de geldverruiming (in 2008/09 met 20%, nu met 55%) en de sterk gestegen begrotingstekorten, hetgeen in het monetaire beleid niet houdbaar blijven zonder consequenties zullen blijven. Hij houdt er nu al rekening mee dat de door corona aangerichte schade zo groot is dat we nog decennia lang daarmee nog worden achtervolgd. Er komen ontwikkelingen aan, zoals een stijgende werkloosheid en mogelijke een inflatie. Een verstorende factor is een enorme wolk van $400.000 miljard, die op zoek is naar investeringen en rendement. Geld dat waarvoor in feite op de kapitaalmarkten geen beleggingen beschikbaar zijn die rendement opleveren (en geen beleggingen waarmee verliezen worden gefinancierd). Het World Economic Forum in Davos heeft dit jaar het thema The Great Reset. Die gaat over de monetaire en financieel/economische systemen uit de twintigste eeuw, die hun langste tijd hebben gehad en waarvoor nieuwe systemen moeten worden ontworpen. Er moet een nieuw Bretton Woods komen waar de functie moet worden bepaald voor de nieuwe wereldvaluta, voor digitale- en cryptoproducten en de plaats van de klassieke valuta. Maar ook houdt Willem Middelkoop rekening met een Big Reset, waarbij overheden de banken en verzekeraars gaan nationaliseren en onze pensioenreserves gaan overnemen. Heel indringende veranderingen in de samenleving. Alleen wat er allemaal op ons af gaat komen en wie er in de toekomst aan de touwtjes gaan trekken, dat blijft op dit moment onzeker. (bron: RTL)

Esther Bijlo schrijft op https://www.trouw.nl/duurzaamheid-natuur/centrale-banken-kunnen-meer-doen-tegen-klimaatverandering~b888c97a/ een artikel over een ontwrichtende klimaatverandering, die vergelijkbaar is met een oorlog. Centrale banken zouden kunnen leren van de historie wat ze tegen opwarming kunnen doen. Oorlogen, natuurrampen, financiële crises: centrale banken hebben voor hete vuren gestaan. Regelmatig moesten ze bedenken hoe mee te helpen zulke rampen op te lossen. Dat kunnen ze ook voor klimaatverandering, stellen twee economen. Centrale banken moeten actiever bijdragen om deze catastrofe te voorkomen. Na een duik in 350 jaar monetaire geschiedenis (na de Gouden Eeuw) is dat de conclusie van de economen Rens van Tilburg en Aleksandar Simic in een studie voor denktank Sustainable Finance Lab. De eerste taak van een centrale bank is het bewaken van de prijsstabiliteit, ofwel dat het bedrag voor een mandje boodschappen niet te snel stijgt. Heftige gebeurtenissen, zoals een oorlog, kunnen leiden tot inflatie of zelfs hyperinflatie. Geld wordt dan snel minder waard, denk aan de winkel om inkopen te doen met een kruiwagen bankbiljetten. ECB-president Christine Lagarde belooft dat de Europese Centrale Bank met haar beleid het klimaat moet beschermen. Zij wil daarvoor every available avenue, elke beschikbare weg, benutten, liet ze weten. Centrale banken kopen relatief veel leningen op van bedrijven in olie, kolen en gas. Dat moet anders, betogen de economen, door een label ‘riskant’ aan die leningen te hangen en die voortaan niet meer aan te kopen. De ECB onderzoekt momenteel of de bank dit gaat doen. Dat kan prima binnen de opdracht van de centrale bank, volgens Van Tilburg en Cimic. Daar staat namelijk, behalve prijsstabiliteit, ook in dat de ECB het economisch beleid van de EU moet ondersteunen. En dat is gericht op het halen van de klimaatdoelen zoals afgesproken in Parijs. Maar er speelt ook mee dat zowel de EU als de ECB een neoliberaal beleid voeren en de EU-lidstaten moeten nog vorm geven aan de conversie van fossiel naar duurzaam en grote partijen, zoals Shell, hebben helemaal geen trek in het snellen van dat proces en al helemaal niet als ze financieel niet gecompenseerd worden in de verliezen. En met Rutte in het Torentje hebben we daar weinig goeds van te verwachten. Het is de vraag in hoeverre de ECB en de EC/EU voldoende draagvlak krijgen voor het afstoten van ingekocht papier van bedrijven die niet actief meewerken aan de afbouw van fossiel.

https://www.telegraaf.nl/financieel/1648237538/column-hoe-herstellen-we-de-nederlandse-economie

Volgens de economen, van linkse huize, Willem Vermeend en Rick van der Ploeg moet een nieuw kabinet zo snel mogelijk aan de slag met een meerjarenprogramma om de Nederlandse economie aan te jagen. De economen merken op dat ons land dit jaar de laagste economische groei van de eurozone heeft. Bovendien signaleren ze dat buitenlandse bedrijven zich minder in Nederland willen vestigen en kiezen voor andere Europese landen die een aantrekkelijker bedrijfsklimaat hebben dan ons land. Vermeend en Van der Ploeg doen aanbevelingen voor een snel herstel van onze economie. De nieuwe regeringscoalitie zal ongeacht de samenstelling moeten starten met een slim pakket aan maatregelen om het economisch herstel te bevorderen. Daarnaast zijn investeringsprogramma’s nodig waarmee het verdienvermogen van de Nederlandse economie wordt versterkt. Deze versterking is noodzakelijk omdat we ook in de toekomst moeten zorgen voor groei, banen en welvaart. De kern van deze programma’s zou moeten liggen op de wereld van morgen die gedomineerd wordt door investeringen in innovatieve klimaattechnologie, versnelde digitalisering en de nieuwste technologieën, zoals kunstmatige intelligentie en robottech. Het nieuwe kabinet krijgt te maken met de gevolgen van de coronacrisis zoals een begrotingstekort en een staatsschuld die is opgelopen van circa 50% bbp naar meer dan 60% bbp. Bovendien erft de nieuwe regeringscoalitie een bedrijfsleven dat gebukt gaat onder een zware schuldenlast en fors moet gaan investeren om perspectief voor de toekomst te hebben. Tot nu bestaan de overheidsmaatregelen om de coronacrisis te bestrijden vooral uit financiële steun voor bestaande bedrijven, instellingen en zzp’ers waarmee voorkomen moet worden dat er banen verloren gaan. Werkgevers en vakbonden dringen zelfs aan deze steun voorlopig niet te verminderen om zo te voorkomen dat daardoor een kettingreactie op gang wordt gebracht van ontslagrondes. Omdat dit risico inderdaad bestaat, moet gekozen worden voor een verstandige versobering. Daarbij speelt ook een rol dat in recente studies ervoor wordt gewaarschuwd dat de financiële steunpakketten kunnen leiden tot een toename van zombiebedrijven. Dit zijn kansloze ondernemingen die alleen overleven vanwege de overheidssteun.

Tegelijkertijd zal een toekomstig kabinet in samenwerking met de sociale partners snel aan de slag moeten gaan met het economisch herstel en investeringsprogramma’s voor het toekomstige verdienvermogen van de Nederlandse economie. Bij de afbouw van de overheidssteun speelt de fiscus een belangrijke rol. Sinds het begin van de steunmaatregelen hebben ongeveer 240.000 ondernemers uitstel van betaling van belastingen aangevraagd. Op dit moment is met dit uitstel een totaalbedrag gemoeid van circa €13 mrd. Voor deze terugbetaling heeft de belastingdienst een regeling getroffen die er op neerkomt dat ondernemers in maximaal drie jaar de coronaschuld aan de fiscus moeten aflossen. Volgens onderzoek is deze regeling onvoldoende ruim om te voorkomen dat ondernemers gaan omvallen. Daarom wordt van verschillende kanten gepleit voor een kwijtschelding van fiscale coronaschulden, maar dit leidt tot een oneerlijke uitkomst ten opzichte van alle andere ondernemers die hun belastingschulden al wel hebben voldaan. Mede gezien het nationaal economische belang moet voorkomen worden dat gezonde ondernemingen door deze schulden ten ondergaan. Daarom zou met ingang van 1 januari 2022 een terugbetalingstermijn van maximaal vijf in plaats van drie jaar een redelijke oplossing kunnen zijn. Denkbaar is dat ondernemers een korting krijgen bij een versnelde terugbetaling. Mede met het oog op economische zekerheid en een snel economisch herstel, is het belangrijk dat een nieuwe coalitie aan aantal globale spelregels opstelt waarmee in ieder geval de komende jaren overheidsbezuinigingen en lastenverzwaringen op bedrijven en burgers worden voorkomen. Tegelijk krijgt deze coalitie te maken met een gemiddelde lage groei van slechts 1% tot 1,5% bbp en de toenemende lasten van onze zorg, sociale uitgaven en vergrijzing. Daarom hebben ambtelijke begrotingsexperts een nieuw kabinet alvast gewaarschuwd dat er geen geld is voor nieuwe extra overheidsuitgaven. Deze zijn alleen mogelijk als er op andere uitgaven voor hetzelfde bedrag wordt bezuinigd. De kans dat er een regeringscoalitie komt die akkoord gaat met de miljarden aan lastenverzwaringen die sommige politieke partijen voorstellen, achten we dan ook nul. Over onze staatsschuld kunnen we kort zijn. Als we kijken naar de Nederlandse staatsschuld en de heersende internationale opvattingen over een acceptabele omvang van deze schuld, dan hoeven de komende kabinetten zich daarover nog geen zorgen te maken. Wel over de kans dat de Nederlandse economie in de Europese achterhoede terecht komt. Verschillende Europese landen hebben al maatregelen getroffen om de economie aan te jagen en deze met het oog op de toekomst te versterken. Daarbij gaat het om overheids- en bedrijfsinvesteringen in de fysieke en digitale infrastructuur, investeringen in het klimaat en nieuwe technologieën, zoals kunstmatige intelligentie en belastingverlagingen en investeringssubsidies voor bedrijven om bedrijfsinvesteringen aan te moedigen. Tot op heden heeft politiek Den Haag nog geen maatregelenpakket voor de toekomst en versterking van de Nederlandse economie gelanceerd. De nadruk ligt nog steeds op steunregelingen. Pogingen om te komen tot een effectief economisch herstelpakket zijn voorlopig mislukt.

Daardoor loopt ons land een serieus risico een Europese economische achterblijver te worden. Het paradepaardje van het kabinet Rutte dat bedoeld is voor onze economische toekomst, het zogenoemde Wopke-Wiebesfonds, is zowel in de Tweede Kamer als door experts buiten de politiek afgeserveerd als een amateuristisch en slecht investeringsplan. Ook de zogenoemde BIK-regeling, een tijdelijke overheidssubsidie van circa €4 mrd voor investerende bedrijven, voldoet niet aan de verwachtingen. Volgens het Centraal Planbureau (CPB) zal de BIK nauwelijks tot extra banen leiden. Bij een maatregelenpakket van de overheid moet de nadruk liggen op ons midden- en kleinbedrijf (mkb). Dit is de motor en banenmachine van de Nederlandse economie. Onderzoek wijst uit dat relatief de meeste banen worden gecreëerd door bedrijven met minder dan vijftig werknemers. Daarnaast zien we ook dat start-ups en scale-ups bij de banencreatie tot de koplopers behoren. Het voordeel van deze bedrijfjes is ook dat ze een belangrijke rol spelen bij innovaties en het gebruik van de nieuwste technologieën, met name in de zogenoemde smart industry. Bedrijfsinvesteringen en werkgelegenheid in het mkb worden het best bevorderd met eenvoudige regelingen zonder overheidsbureaucratie. Voorbeelden zijn lagere werkgeverslasten, 100% vervroegde fiscale afschrijving, verruimingen van de mkb-subsidieregelingen voor het stimuleren van nieuwe tech en klimaatinvesteringen en fiscale stimulansen voor slimme start-ups. Ook is het nodig dat het nieuwe kabinet het Nederlandse bedrijfsvestigingsklimaat verbetert. (bron: DFT) Een opsomming van een hele reeks feiten en wensen. Maar de vaststelling dat wij jarenlang zijn geregeerd door kabinetten Rutte die slechts korte termijnbeleid voerden en een gebrek aan visie toonden, ligt nu pas duidelijk op tafel. En ja, de beide heren presenteren wel een hele lijst van in hun (en mijn) ogen noodzakelijke projecten, maar daar is visie voor nodig en welke staatsman kan dat ons land en Europa bieden? Rutte beslist niet, die heeft zijn vriendjes tien jaar optimaal bediend maar laat een boedel achterwaar niemand echt vrolijk van wordt.

Kiezers zijn in de coronacrisis nog steeds zeer tevreden over de zorg. Maar ze willen definitief af van de marktwerking, schrijft Wilma Kieskamp in Trouw. De coronacrisis is voor kiezers van links tot rechts het moment voor een definitief afscheid van de marktwerking in de zorg. Van de kiezers wil 81% dat de overheid weer de regie neemt. Dat blijkt uit onderzoek van Kieskompas naar opvattingen van kiezers over zorg, in opdracht van Trouw. De meeste kiezers zijn over de kwaliteit van de zorg in Nederland zeer tevreden, ook in de coronacrisis. Maar niet over het zorgstelsel van gereguleerde marktwerking. Deze dubbele blik op de zorg is onder bijna alle kiezers te zien. Vooral bij de liberale of rechtse partijen halen kiezers hun partij ‘links’ in, als het gaat om zorg. Zo vindt 71% van de VVD- en D66-kiezers dat de overheid de regie weer moet overnemen van de verzekeraars. Beide partijen zijn in hun verkiezingsprogramma al kritischer op de marktwerking geworden. Maar de kiezers zijn nog veel uitgesprokener, met hun massale ‘nee’ tegen marktwerking. Veel kritiek leeft er ook op de commercie in de zorg. De zorg is een verdienmodel geworden, vindt 86% van de kiezers. Bij de SP-achterban vindt 96% dit. Verrassender is misschien hoe sterk dit leeft onder bijvoorbeeld de VVD-achterban: 74% onderschrijft de stelling. Het huidige kabinet deelt die zorg. Het noemt zelf de zorg ook ‘te veel een verdienmodel’. Die kritiek speelt een prominente rol in een discussienota over de ‘Toekomst van de zorg’ die het kabinet onlangs uitbracht. Gezien de opinies in het land heeft een nieuw kabinet een mandaat voor grote ingrepen in het stelsel van de zorg. Tegelijkertijd vindt 63% van de Nederlanders dat Nederland de beste zorg van de wereld heeft. Ook de kiezers van de kritische SP zijn het hiermee eens. Het meest tevreden over de zorg zijn de kiezers van de regeringspartijen en de PvdA. De enige partijen waar kiezers categorisch vinden dat de zorg in Nederland niet goed is, zijn PVV en Forum voor Democratie. Over de salarissen in de zorg klinkt er ook een duidelijke boodschap uit het land: die moeten structureel omhoog. Dit leeft in alle partijen. De eenmalige zorgbonus was beslist onvoldoende, vindt 73% van de kiezers. En 60% van de kiezers heeft er financiële offers voor over om een hoger loon voor zorgpersoneel mogelijk te maken. Zij zijn bereid er extra premie voor te betalen. Kiezers van GroenLinks lopen daarbij voorop. Rechtse kiezers hebben iets meer twijfel. Maar ook daar valt opnieuw op dat kiezers ‘linkser’ denken over structurele salarisverhoging dan hun eigen partij. Bij de CDA- en VVD-achterban vindt bijna 70% dat de portemonnee moet worden getrokken. Hun partijen stemden onlangs nog tegen een motie over structureel hoger loon. Ontevredenheid over de zorg blijkt een goede voorspeller te zijn van stemgedrag, met name voor het stemmen op PVV of Forum. De aanhangers van deze partijen zijn sowieso al het somberst over de zorg in Nederland. Maar in coronatijd is hun onvrede nog verder gegroeid. Dit terwijl over het algemeen de tevredenheid groot blijft in coronatijd: 68% van alle Nederlanders is nog net zo tevreden of zelfs tevredener over de zorg dan voor de crisis. (bron: Trouw) Dat er zo een grote overeenstemming onder de bevolking is over de zorg verbaast mij. Ja en door corona geniet de zorg grote aandacht in de media. Iedere avond zijn er op de talkshows wel meerdere deskundige virologen aan het woord over actuele ontwikkelingen van de pandemie. Daarnaast verschijnen Rutte en de Jonge op TV om het volk bij te praten en nieuwe beperkingen aan te kondigen dan wel te verlichten. Maar wat hierbij centraal staat is de druk op zorgmedewerkers in deze moeilijke tijden. Dat daarvoor een beloning moet worden gegeven, deel ik volledig, maar dat daarvoor structureel de salarissen verhoogd moeten worden hangt van mij af van de hoogte van de salarissen in relatie tot de daarvoor benodigde opleiding en werktijden. Ik verwacht meer van de win-win situatie die kan ontstaan uit de ontmarkting van de zorg.
In het volgende blog zal ik aandacht besteden aan ‘ECB is een mislukking in feite maakt het een valse start’.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 26 feb 2021, week 8: AEX 651,26; Bel20 3.761,99; CAC40 5.703,22; DAX 13.786,29; FTSE 100 6.483,43; SMI 10.522,22; RTS (Rusland) 1.411,93; SXXP (Stoxx Europe) 404,99; DJIA 30.932,37; NY-Nasdaq 100 12.909,44; Nikkei 28.966,01; Hang Seng 29.043,19; All Ords 6.940,60; SSEC 3.509,08; €/$1.2076; BTC/USD $44.953,90; 1 troy ounce goud $1.735,60, dat is €46.175,19 per kilo; 3 maands Euribor -0,53%; 1 weeks -0,567%; 1 mnds -0,547%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,22%; 10 jaar VS 1,509%; 10 jaar Belgische Staat -0,089%; 10 jaar Duitse Staat -0,283%; 10 jaar Franse Staat -0,034%; 10 jaar VK 0,785%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,228%; 10 jaar Japan 0,1531%; Spanje 10 jaar 0,405%; Italië 0,748%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,819.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week een dalende trend, terwijl de rente sterk steeg vooral het langere papier. De dollar steeg licht en de bitcoin noteerde onrustig in een dalende lijn. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, verlenging van de lockdown en de avondklok, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van een derde golf corona-besmettingen en mogelijk een vierde op komst (de Zuid-Afrikaanse, Braziliaanse/ B.1.526 variant uit NY/Californië), bepalen de sfeer. De goudprijs noteerde fors lager. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,001%; Duitsland 0,161%; Nederland 0,252%; Frankrijk 0,71%; Japan 0,7503%; Spanje 1,23%; VK 1,336%; Italië 1,638%; Canada 1,9557%; VS 2,2228%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,573%; Nederland -0,561%; Zwitserland -0,577%; België -0,517%; Frankrijk -0,533%; Denemarken -0,406%; Spanje -0,187%; Japan -0,0637%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 28-02 2021/570 Kabinet zit klem tussen de eisen van het volk om corona-versoepelingen en een derde corona-golf

UPDATE 27-02 2021/568 Viruswaarheid: tegen arrest ‘avondklok’ in cassatie: “het einde van de rechtsorde”.

Ik heb besloten al het nieuws van de afgelopen tien dagen in twee blogs te verzenden: vandaag en morgen. Het hoofdthema zal zijn dat het verzet van uit het volk en ondernemers tegen de strenge coronaregels sterk is toegenomen. Het water staat een aantal ondernemers tot aan de lippen en zij staan op het punt zelf de regie in handen te nemen. Zo vlak voor de verkiezingen heeft het kabinet Rutte III nog maar 40% van het volk achter zich.

In het vorige blog heb ik aandacht gewijd een groep van 13 initiatiefnemers: wetenschappers, artsen en deskundigen, zich Herstel-NL noemende die nog voor 1 maart aanstaande grote veranderen teweeg wil brengen in het corona-beleid van de overheid: stop de lockdown, open winkels, horeca, het onderwijs, de reis- en cultuursector; voer risicogestuurd beleid met gerichte bescherming in en hou in het oog dat gezondheid meer is dan alleen corona. Ik heb over de haalbaarheid van die plannen grote twijfels geuit, zowel inhoudelijk, uitvoerbaar als wenselijk. Het verschil ligt in het beleid waarbij de bescherming van de burger voor besmetting door corona door de overheid wordt uitgevoerd en door de groep burgers de vrijheid willen geven die beslissing zelf te kunnen nemen. Daarvoor moet Nederland worden opgedeeld in veilige en onbeschermde gebieden. De gedachte daarbij is dat studenten weer naar de universiteiten en hoge scholen kunnen om daar weer te kunnen studeren, ook als die gemeenschappen brandhaarden van besmetting kunnen zijn. Verder moet iedereen weer naar de kroeg kunnen als je grotere gezondheidsrisico’s accepteert. Buitenshuis eten moet ook weer kunnen en voor beschermde en onbeschermde groepen b.v. drie dagen van de week voor beschermde groepen (onder beschermende voorwaarde) en de andere dagen voor onbeschermde. Niemand vraagt zich dan af welke gevolgen dat kan hebben voor het personeel en de eigenaren. Je kunt het volk wel opzadelen met de eigen verantwoordelijkheid voor het besmettingsgevaar met corora, maar welke gezondsheids- en financiële zorgen (voor de zorg en sociaal/maatschappelijke) kan dat opleveren. In tien dagen tijd het hele land op zijn kop zetten. Dat is onuitvoerbaar en hoogst onverantwoordelijk bestuur. Dus die paar ‘knappe’ koppen die dit bedacht hebben, met misschien wel in hun achtergrond een staatsgreep te kunnen plegen, ga weer met beide benen op de grond staan en kijk wat je met het geld dat ze investeren in radiospotjes, posters en social media zinvoller kunnen doen dan die dagdromen van jullie. Jullie stellen dat jullie een deel van de Nederlandse burgers en ondernemers vertegenwoordigen, maar volgens een peiling van 1Vandaag in week 7 is 60% voor verlengen van de avondklok en 31% tegen, hoofdzakelijk jongeren en de achterban de de PVV en FvD, en maar 9% wil dat alle corona-maatregelen worden ingetrokken, gevolg van de beperkingen van de vrijheid. Dus de achterban van Herstel-NL bereikt nog geen meerderheid van de bevolking. De reacties in de media op het betoog van Coen Teulings in Op1 waren niet mals. Medisch experts maken gehakt van plan Herstel-NL: ‘Absurd, gaan we bejaarden in een reservaat stoppen?’ De Nederlandse economie moet op 1 maart weer open, bepleit deze groep economen en artsen. Maar kan dat wel? Virologen en andere medische experts snappen de frustratie, maar maken gehakt van het idee. ,,Wie gaat de familie van een patiënt vertellen dat hun moeder wordt opgeofferd voor de economie?” De woordvoerder van de groep van 13 is Barbara Baarsma, hoogleraar economie aan de UVA en directeur Amsterdam bij de RABO, was 21 februari te gast bij Humerto. Ik raakte niet overtuigd van de aanpak van Herstel-NL. Dat het kabinetsbeleid constant kritisch moet worden getoetst op de effectiviteit, is geen discussiepunt. Maar moet de besluitvorming liggen bij het volk, bij de jongeren, bij de getroffen bedrijven en sectoren, bij commerciële belangen: NEE. Niet de hele samenleving op gaan delen in vrije delen en beschermde. Nooit toestaan dat burgers, voornamelijk zelf kunnen beslissen of ze zich willen beschermen tegen corona en zo ja in welke mate dan! Wel moeten we attent zijn dat we niet meer beperkingen opleggen dan strikt nodig zijn maar wel het doel nastreven het aantal besmettingen terug te dringen. De vraag roept zich op wie de sponsoren zijn van de media-acties en doen ze dat uit ideële of ook commerciële doelstellingen? Posters en radiospotjes zijn niet gratis maar via crowdfunding werd in korte tijd al €100.000 opgehaald. Ik snap dat wel want ondernemers en voornamelijk jongeren die snel hun vrijheid terug willen hebben zijn wel bereid daarvoor geld te geven in de hoop dat deze veelbelovende groep initiatiefnemers wel kan bereiken wat de politiek niet kan. Politieke partijen die gesponsord worden moeten dat melden, maar een burgerinitiatief hoeft dat niet. Herstel-NL was en is niet gelukkig met de reactie van de premier. Drie vooraanstaande economen hebben zich 22 februari teruggetrokken uit de campagne Herstel NL. Met dat plan wil een groep van 13 initiatiefnemers, wetenschappers, artsen en deskundigen/ondernemers verregaande versoepelingen van de coronamaatregelen bewerkstelligen, maar de afgelopen dagen lag de actie onder vuur omdat het onhaalbaar zou zijn.

Hoogleraar Coen Teulings en Barbara Baarsma, directeur van Rabobank Amsterdam en hoogleraar aan de UvA, deelden op LinkedIn hetzelfde bericht waarin zij schrijven niet langer betrokken te zijn bij de actie. Een exacte reden voor vertrek wordt niet genoemd. Eerder had de Rotterdamse econoom Bas Jacobs bij BNR al laten weten omdat Herstel NL “te veel een actiegroep is geworden, waar ik mij niet gelukkig bij voel”. Het gaat om een plan van Herstel NL waarmee Nederland “open kan”. Zo zouden winkels, horeca, het onderwijs en de cultuursector weer open kunnen als tegelijkertijd de ‘kwetsbaren’ in ‘veilige zones’ leven. De actie kocht in verschillende steden reclameruimten in om hun boodschap te verkondigen. Critici van het plan stellen dat er verschillende groepen ontstaan in de maatschappij en dat de kwetsbaren tweederangsburgers worden. Dat deed initiatiefnemer Barbara Baarsma vorige week af als “onzin”. “We willen ze juist beter beschermen. We moeten juist ongelijke gevallen ongelijk behandelen. Maatwerk dus”, zei ze. Maar die boodschap kwam niet bij iedereen zo over. Het VPRO-programma Zondag met Lubach had 21 februari aandacht aan het plan besteed. Daar werd Herstel NL “de dode mus van de week” genoemd. Trouw geeft een verslag: Het is maandagavond, net voor etenstijd als Robin Fransman, voorzitter van Herstel-NL, opmerkelijk nieuws krijgt. Van Coen Teulings, de voormalige directeur van het Centraal Planbureau en van Barbara Baarsma, hoogleraar economie en directeur van Rabobank Amsterdam. Twee van de initiatiefnemers van Herstel-NL. Ze waren door politieke figuren benaderd. Herstel-NL moest de campagne stilleggen tot na de verkiezingen anders zouden er weleens ‘politieke ongelukken’ kunnen ontstaan”, citeert Fransman het telefoongesprek. Over die politieke ongelukken worden de twee economen later explicieter, vertelt hij. “Er zijn dingen gezegd over mogelijke consequenties, die ik niet wil herhalen, niet verder wil verspreiden”, zegt Fransman. Het is Fransman niet duidelijk door welke partij of partijen de economen onder druk zouden zijn gezet. Hij zegt dat hij dat wel heeft gevraagd, maar dat Baarsma en Teulings geen namen wilden noemen. “Ik dacht, we gaan met die mensen in gesprek, dan komen we er vast uit.” Speculeren wie het kan zijn noemt hij zinloos. “Wij zijn kritisch op het huidige coronabeleid en dat wordt door links en rechts gesteund. Het zou iedereen kunnen zijn”, zegt hij. Fransman zegt dat de dreiging die de twee economen schetsen zo groot is dat ze aangeven te vertrekken bij Herstel-NL als de campagne niet wordt opgeschort. Duidelijke taal, denkt Fransman, die meteen het bestuur en de raad van toezicht van Herstel-NL bij elkaar roept voor spoedoverleg. Fransman voelt weinig voor het opschorten van de campagne. “We kunnen niet op basis van politieke dreigingen en anonieme verzoeken zomaar een campagne stilleggen. Bovendien is het coronabeleid bij uitstek een politiek vraagstuk. Het is belangrijk dat wij juist in de aanloop naar de verkiezingen politieke partijen uitdagen om zich uit te spreken over het coronabeleid. En hoe zij zich voorstellen dat Nederland op termijn uit deze lockdown moet komen.” Het bestuur en de raad van toezicht zijn het met hem eens. Na een overleg van ongeveer twee uur zijn ze er uit. Ze laten zich niet onder druk zetten en gaan door met de campagne. Nee, ze zetten zelf politieke partijen onder druk door ze te confronteren met hun achterban. Dat klink mij vuig in de oren. Heel onfris. Dat er ondernemers in Herstel-NL zitten, die de wetenschappers graag voor hun karretje hadden willen spannen om het corona-beleid in sneltreintempo open te breken. Ik neem het standpunt in dat een burgerinitiatief dat niet breed gedragen wordt en zulke ingrijpende maatregelen binnen tien dagen wil realiseren, tot de orde moet worden geroepen. Er moet overleg gepleegd worden wat mogelijk is en op welke termijn en onder welke voorwaarden. Dit groepje voerde een beleid dat bij mij het gevoel opriep dat zij een Derde Macht vertegenwoordigden, een staatsgreep aan het voorbereiden waren. De laatste dagen voor het sluiten van dit blog is het stil geworden bij Herstel-NL, mogelijk omdat ondernemers en voornamelijk jongeren zelf het initiatief tot burgelijke ongehoorzaamheid namen.

Nu heb ik veel kritiek van het bestuur dat Rutte III voert, maar met de doelstellingen van Herstel-NL ook. De vraag is ook in welke mate de overheid de burgers, ondernemers en de media informeert over de gevolgen van corona. Daar kan genuanceerd over worden gedacht. Een groot probleem is, volgens hoogleraar Arjen Boin, het tekortschieten van het crisismanagement van dit kabinet. Hij verwijt niet direct het kabinet dat zij de kennis van zaken al hadden gehad bij het uitbreken van de corona-besmettingen maar wel, wat hij benoemt, dat het lerend vermogen na een jaar nog altijd nul is. Een aantal processen zijn chaotisch verlopen: de start van het vaccineren, de beloofde ‘testsamenleving’, het datalek bij de GGD’s, het falende bron- en contactonderzoek, de discussies over het dragen van monddoekjes en de corona-melder van de overheid, die uiteindelijk weinig resultaten opleverde, Het overheidsbeleid heeft tekort geschoten door gebrek aan transparantie, coherentie (onderdelen die met elkaar in overeenstemming zijn) en consistentie (logische samenhang). Als voorbeeld geeft deze Leidse professor het vaccinatie beleid. Stel het doel zou zijn geweest ‘het ontlasten van de zorg’ dan zouden ouderen moeten voorgaan, zoals de Gezondheidsraad adviseerde, Maar de lobby was krachtiger in Den Haag en dus werden de beroepsgroepen naar de voren geschoven. Bij Rutte heeft de markt een voorstaande positie en die groepen weten dat goed in te zetten. De socioloog Gijs van Loef, onderzoeker van zorgstelsels constateert de machteloze indruk die het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport maakt. Dit is te herleiden tot de introductie van de marktwerking in de zorg 15 jaar geleden. “Privatisering heeft geleid tot een gefragmenteerd zorgstelsel. Nederland behoort tot de weinige landen die niet in staat zijn gegevens aan te leveren over het aantal herstellende corona-patiënten. Het snel aanleveren van betrouwbare data op landelijk niveau is niet mogelijk.” Er zijn in de afgelopen 12 maanden in Nederland 1.079.084 personen positief op corona getest. Dat betekent dat het werkelijke aantal hoger ligt. Daarvan zijn 15.503 doden geregistreerd. Het reële cijfer ligt ook daarboven, in de beginperiode zijn overledenen in verzorgingshuizen niet meegeteld. Als er >1 miljoen mensen zijn besmet, hoeveel revalideren er daar dan nog van? Hoeveel hebben hun werk nog niet volledig kunnen oppakken? Ik zit in een thuis opknappen project, maar hoelang dat kan duren kan geen arts mij duiden: misschien weken, misschien maanden, misschien …………..! Voor het draagvlak van steun voor maatregelen is het van groot belang dat de burgers weten hoe groot die risico’s zijn. Ik noem maar iets, praten we over 100.000 nog niet herstelde patiënten of misschien wel meer. In ieder geval zijn de huisartsen overbelast. Regelmatig krijg ik van de telefoonbeantwoorder van de huisartspraktijk te horen dat ze niet bereikbaar zijn en het later nog maar eens moet proberen. Ik mag in geen geval mij vervoegen bij de praktijk, als ik dringend een arts denk nodig te hebben moet ik 112 maar bellen. En als ik in de wacht kom te staan voor de doktersassistente dan kan dat heel lang duren voordat ik haar te spreken krijg. Dat de vraag naar huisarts-ondersteuning groter is dan de beschikbare hulp, als gevolg van de corona-pandemie is een gegeven feit. Huisartsen tijdelijk full time laten werken 5/7 en 8/8, aantal doktersassistenten verdubbelen en de openingstijden van de huisartspraktijken verlengen tot 20:00 uur, zou een oplossing kunnen zijn.

Financieel/economische berichten

De coronacrisis hakt erin bij de NS. Door de coronaregels halveerde in 2020 het aantal reizigers en liep de omzet uit de stationswinkels en horeca terug. Het bedrijf verwacht dat er pas in 2025 weer net zoveel reizigers zijn als in 2019. Er is een verlies van 1,6 mrd ingecalculeerd. Het spoorbedrijf krijgt tot september geld van Den Haag om in de crisis door te blijven rijden, maar wil dat het kabinet ook voor de tijd erna de portemonnee trekt. (bron: NOS)

Bijna 300 medewerkers van modeketens Miss Etam en Steps staan sindskort op straat, na het uitspreken van het faillissement van de personeels-BV’s van het moederbedrijf door de rechtbank in Amsterdam. Dat bevestigt curator Nils Reerink na berichtgeving van NRC. De ketens zitten al langere tijd in moeilijkheden, onder meer doordat ze vanwege de lockdown al enkele maanden dicht moeten blijven. Daardoor zijn er geen inkomsten, terwijl de uitgaven gewoon doorlopen. Moederbedrijf NXT Fashion van eigenaar Martijn Rozenboom kon hierdoor de salarissen niet meer ophoesten, zegt de curator. Daarbij speelt ook mee dat uitkeringsinstantie UWV heeft besloten dat het bedrijf geen recht heeft op loonsteun (NOW). De arbeidsovereenkomsten van de in totaal 298 personeelsleden zijn daarom beëindigd. De loonbetalingen worden overgenomen door het UWV. (bron: nu.nl)

Topman Ben Smith spreekt van de zwaarste crisis waar de luchtvaartindustrie ooit mee te maken heeft gehad. Air-France-KLM zag de omzet vorig jaar met 59% inzakken tot €11,1 mrd. De passagiersstroom droogde met 67,3% op tot dik 34 miljoen reizigers. Om de kosten te drukken zette Air France-KLM onder andere het mes in het personeelsbestand. De personeelskosten daalden met 35%, doordat 8700 mensen het bedrijf verlieten. Daarnaast hield het bedrijf zijn hand op in Parijs en Den Haag voor loonsubsidies. Ook werd personeel om een loonoffer gevraagd. Dat laatste was voor KLM ook noodzakelijk om steun te krijgen van de Nederlandse regering.

KLM bevindt zich in de “Zwaarste crisis in de luchtvaartindustrie” schrijft DFT-verslaggever Yteke de Jong: „Opvallend bij de publicatie van de jaarcijfers is dat er geen nieuwe reorganisaties worden aangekondigd. Het bedrijf staat voor het eerst echt aan de afgrond en geeft geen inzicht hoe ze de coronacrisis te boven zal komen. Zelfs als de Franse en Nederlandse staat de luchtvaartmaatschappij herkapitaliseren, is er nog een zeer lange weg naar herstel. De kaarten worden in plaats van de eigen organisatie vooral ingezet op de politiek, wat gezien alle recente beperkingen voor KLM in Nederland een onvoorspelbaar pad is.” Banenreducties en andere ingrepen in de organisatie zadelden Air France-KLM op met €822 mln aan kosten. Deze werden niet per maatschappij apart uitgesplitst. Verder moest het concern ook bloeden voor eerder afgesloten brandstofcontracten en andere onvoorziene kosten. Die rekening kwam uit op €595 mln. Verder schreef Air France-KLM een slordige €672 mln af op zijn vloot en dan vooral op superjumbo’s A380. In totaal kreeg Air France-KLM €10,4 mrd aan leningen en garanties. Zo’n €3,4 mrd daarvan kwam uit Den Haag. Nog niet het volledige krediet uit Nederland is volgens Air France-KLM gebruikt. De onderneming had naar eigen zeggen eind december nog €9,8 mrd aan liquiditeit en kredietlijnen liggen. Ondertussen is de schuld in een jaar tijd opgelopen met bijna €5 mrd tot €11 mrd. Momenteel wordt door het luchtvaartbedrijf onderhandeld over extra steun, vermoedelijk in de vorm van extra aandelen. De landen hebben bij elkaar al dik 28% van de stukken in handen. Volgens financieel directeur Frédéric Gagey kan Air France-KLM het voorlopig nog wel even uitzingen. Gagey hoopt dat de luchtvaartrestricties snel worden opgeheven. In de loop van het derde kwartaal en aan het begin van het vierde kwartaal was volgens hem sprake van enige opluchting toen reizen weer steeds meer werden toegestaan en vaccinhoop ook wat kleur op de wangen gaf. De euforie was echter van korte duur, door de opleving van het virus werden de maatregelen aangescherpt en was de luchtvaart terug bij af. Air France-KLM rekent ook op een moeizaam eerste kwartaal van het jaar. Tegen de zomer verwacht de onderneming de capaciteit weer op te kunnen voeren. Het zal echter nog jaren duren alvorens het niveau van voor de crisis weer wordt bereikt. (bron: DFT)

De kans is reëel dat KLM extra steun krijgt van de Nederlandse overheid. Eerder telde Den Haag al zo’n €800 mln neer voor aandelen in moederbedrijf Air France-KLM om de belangen van KLM beter te kunnen behartigen. KLM heeft inmiddels circa €1 mrd aan loonsteun ontvangen en de overheid loopt risico voor €3,4 mrd aan leningen en krediet. KLM-topman Pieter Elbers is dankbaar, maar kan niet zeggen waar het eindigt. “Die bedragen kun je ook niet zo bij elkaar optellen”, zegt Elbers op de vraag hoeveel de optelsom aan steun vanuit Den Haag inmiddels bedraagt. “Ook KLM-werknemers zijn belastingbetaler”, voegt hij daaraan toe. Van de €3,4 mrd aan steun vanuit de overheid in de vorm van een lening en garantstellingen is steeds gezegd dat die terugbetaald zou worden. Naar het zich nu laat aanzien wordt een deel daarvan toch omgezet in een gift. Daar wil Elbers niet direct over speculeren. Maar hij ging wel uitvoerig in op mogelijke eisen die Brussel zou stellen aan het verstrekken van een directe vorm van staatssteun. Daar zou KLM mogelijk slots, tijdvakken op Schiphol om op te stijgen of te landen, voor moeten opgeven. “Slots zijn heel belangrijk, de kracht van het netwerk zijn bestemmingen in combinatie met frequenties. We opereren op heel dunne marges. Om leningen te kunnen terugbetalen, moet het verdienmodel in stand blijven.” De president-directeur van KLM liet duidelijk zijn frustratie blijken over de positie waar KLM tegen wil en dank in beland is. “Het is heel frustrerend. We hebben jarenlang hard gewerkt om KLM weer gezond te maken. We stonden er erg goed voor, voordat de COVID-tsunami losbarstte.” De mate waarin de overheid en dus de belastingbetaler bijdraagt aan het in de lucht houden van KLM, is volgens Elbers “een economische en maatschappelijke afweging”. De schuld van moederbedrijf opgelopen tot €11 mrd. Hij gaf niet aan hoeveel steun KLM nog nodig zou hebben, maar zei juist dat het bedrijf het nog wel even uit kon zingen met het huidige pakket. Van de beschikbaar gestelde €3,4 mrd is nu €900 mln gebruikt. Dankzij de NOW-steun is KLM in staat gebleven om het netwerk draaiende te houden. “De steun is ongelooflijk belangrijk geweest en daar zijn we heel dankbaar voor. We komen de crisis ook door en willen dan onze rol blijven vervullen.” KLM boekte over het afgelopen jaar een verlies van €1,2 mrd. De schuld van Air France-KLM is het afgelopen jaar met bijna €5 mrd opgelopen tot €11 mrd, bij een beurswaarde van ca €2 mrd. (bron: nu)

De Schiphol Group heeft vorig jaar €563 mln verlies geleden als gevolg van de coronacrisis. In 2019 was er nog een winst van €355 mln. De Schiphol Group is het moederbedrijf van Schiphol en van de luchthavens in Rotterdam en Lelystad,en mede-eigenaar van Eindhoven Airport. Het aantal reizigers op Schiphol daalde met 71% naar €20,9 mln. In Eindhoven bedroeg de daling 69% (tot 2,1 miljoen) en in Rotterdam 77% (tot 0,5 miljoen). Het luchthavenbedrijf heeft €112 mln aan NOW-loonsteun van de overheid gekregen. Dat is de enige steun die de Schiphol Group heeft aangevraagd. (bron: NOS)

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Bij de werkzaamheden in Qatar voor het WK voetbal in 2022 zijn tot nu toe meer dan 6500 arbeidsmigranten om het leven gekomen. Dat schrijft The Guardian op basis van overheidsbronnen in landen in Azië waar de migranten vandaan komen: India, Pakistan, Bangladesh, Nepal en Sri Lanka. Over migranten uit andere landen, als de Filipijnen en Kenia, zijn geen cijfers bekend. Qatar ligt al langer onder vuur vanwege de slechte werkomstandigheden en het werken bij extreme hitte. Qatar houdt het vaak op een natuurlijke dood. Amnesty meldde in 2016 al uitbuiting van arbeidsmigranten op grote schaal. (bron: NOS) De Kamer wil niet dat de Koning en de premier naar het WK Voetbal gaan.

In Den Haag moet meer oog komen voor de menselijke maat. Dat concludeert een Tweede Kamercommissie, na onderzoek naar het functioneren van organisaties als het UWV, het CBR en de Belastingdienst. 1 op de 5 burgers komt in de problemen bij contact met dat soort instanties. De commissie zegt dat het kabinet, de Kamer en de uitvoerders bij het maken van beleid te weinig onderzoeken of het wel uitvoerbaar is. Regels zijn vaak zo ingewikkeld,dat zelfs deskundigen ze met moeite kunnen doorgronden. Ook komen problemen vaak niet terecht bij de mensen die ze kunnen oplossen, concludeert de commissie-Bosman. (bron: NOS)

Door een fout van de Belastingdienst hebben zelfstandigen duizenden euro’s aan kindgebonden budget en huur- en zorgtoeslag moeten terugbetalen, terwijl ze er wel recht op hadden. Dat schrijft de Volkskrant. Het gaat om zelfstandigen die zogeheten leenbijstand (Bbz) hadden aangevraagd. De regeling werd in 2017 aangepast. Zelfstandigen die tussen 2014 en 2016 waren gedupeerd, kwamen voor compensatie in aanmerking, maar anderen niet. Mogelijk vielen tienduizend gedupeerden buiten de boot. Ook lukte het de dienst niet om zelfstandigen die wel recht hadden op compensatie,op te sporen. (bron: NOS) Uit de toeslagenaffaire wisten we onder meer al van Pieter Omtzigt en Renske Leijten dat ook dit schandaal nog wel boven water zou komen.

Tussen maart en december vorig jaar is het aantal mensen en bedrijven dat hun banklening niet kan betalen fors toegenomen. Leningen met wanbetalingen namen met ruim €7 mrd toe. Dat blijkt uit cijfers van De Nederlandsche Bank die de NOS heeft opgevraagd. Een klant is wanbetaler als hij of zij ten minste drie maanden achter elkaar in gebreke blijft. De banken verwachten de piek pas na de zomer. De omvang van leningen die nog wel worden afbetaald, maar binnenkort mogelijk niet meer, is met €20 mrd toegenomen. In totaal hebben de banken voor €1900 mrd aan leningen uitstaan. (bron: NOS) Bedrijfseconomisch vallen de betalingsachterstanden wel mee: ca 1% van het uitstaande bestand voor alle banken tezamen.

Corona berichten

Bijwerkingencentrum Lareb heeft 5068 meldingen gekregen van vermoedens van bijwerkingen van coronavaccins. De meeste zijn bekende en relatief milde klachten. Er zijn 26 hevige allergische reacties gemeld. 65 mensen zijn kort na de inenting overleden. Dat betekent niet dat de vaccinatie de doodsoorzaak was. (bron: NOS) Wie is Lareb en hoe representatief zijn de data die daar vrijwillig worden gemeld?

In vergelijking met vorige week zijn er aanzienlijk meer mensen besmet geraakt met het coronavirus. Afgelopen week werden er bijna 30.000 positieve tests gemeld, 19% meer dan een week eerder. Uit de weekcijfers van het RIVM blijkt dat meer mensen zich lieten testen: 70.000 meer dan in de voorgaande week. Van hen was 9,8% positief. Landelijk steeg het aantal positieve tests per 100.000 inwoners. Het R-getal ofwel besmettingsgetal ging omhoog naar 0,99.Dat betekent dat 100 mensen in Nederland 99 anderen infecteren. De laatste dagen ligt het aantal besmet geteste personen rond de 5000, op 27 februari 4.993. (bron: NOS/RIVM)

Steeds meer groepen Nederlanders zijn door de coronacrisis voor voedselhulp afhankelijk van het Rode Kruis. Volgens de hulporganisatie is de vraag onder studenten, alleenstaande ouders en ondernemers de laatste weken gegroeid. In mei vorig jaar werden zo’n 2200 boodschappenkaarten en voedselpakketten per week verstrekt; de komende weken zijn dat er 6000. Met de kaarten kunnen voor een vast bedrag boodschappen worden gedaan. Aanvankelijk klopten arbeidsmigranten, mensen zonder papieren en dak- en thuislozen aan, maar die groep is veel breder geworden, zegt het Rode Kruis. (bron: NOS)

Ik kreeg van een vriend die in het buitenland woont, een 4-tal vragen toegestuurd van een mij onbekende bron, Frontnieuws, met de vraag of ik daarover een mening heb. Ik citeer: De controverse rond de Coronavaccinatie neemt toe. Verscheidene ziekenhuizen in zowel Frankrijk (Brest, Morlaix, onlangs ook Saint-Lô) als Zweedse provincies hebben hun vaccinatiecampagnes voor hun verplegend personeel opgeschort wegens te veel bijwerkingen. Gävleborg is nu gedwongen om de Coronavaccinatie voor medisch personeel te stoppen nadat velen ziek werden van het vaccin, meldt SVT. Van de 400 tot nu toe gevaccineerde mensen zijn er 100 ziek geworden. Gedurende de week werden 400 mensen van het medisch personeel van Gävleborg ingeënt tegen Covid-19. Maar nu wordt de vaccinatie onderbroken, aangezien velen ziek zijn geworden van de eerste injectie. Omdat we geleerd hebben om thuis te blijven als je symptomen hebt, hebben we een groot personeelsverzuim. Om personeelsredenen hebben we de vaccinatie gepauzeerd”, zegt Tina Mansson Söderlund, vaccincoördinator in de provincie Gävleborg, tegen TV4. Ook de provincie Sörmland heeft de vaccinatie stopgezet, nadat ongeveer honderd ziekenhuismedewerkers bijwerkingen van het vaccin hadden gekregen. Daar werden donderdag 400 mensen massaal gevaccineerd met een eerste dosis. De volgende dag waren honderd van hen ziek met bijwerkingen. Dit heeft gevolgen voor de gezondheidszorg, omdat het personeel niet kan werken. De vaccinatie moet daarom worden gepauzeerd. We stoppen deels omdat we onderzoek doen, maar ook om het personeel niet te veel onder druk te zetten”, zegt Magnus Johansson, hoofd geneeskunde in de regio Sörmland, tegen SVT.

Ook provincie Jönköping is getroffen. Daar zijn 500 mensen, de meesten in de gezondheidszorg, massaal gevaccineerd en een aanzienlijk deel van hen is ziek geworden. Het gaat onder meer om hoofdpijn, koorts en vermoeidheid. De zorg werkt nog steeds, maar David Edenvik, assistent-arts infectiebestrijding, is verbaasd dat er zoveel ziek zijn geworden, vertelt hij aan P4 Jönköping. In een interview met TT zegt de manager van Astra Zeneca dat hij verbaasd is dat de bijwerkingen zo omvangrijk zijn geworden. Nee, dat is niet goed. Er lijkt een groter aandeel bijwerkingen te zijn geweest dan verwacht. In studies hebben we gezien dat ergens rond de 10% van de gevaccineerden naar verwachting dit soort bijwerkingen zal krijgen”, zegt Andreas Heddini, medisch directeur van Astra Zeneca in Scandinavië, tegen TT. Heddini kan echter niet zeggen waarom zovelen bijwerkingen krijgen. In Frankrijk vertoont men dezelfde griepsyndromen met hoofdpijn en hoge koorts, die er volgens informatie van het Franse portaal MPA toe hebben geleid dat 20% tot 25% van het gevaccineerde personeel het werk heeft moeten verzuimen. Zoals het MPI ook meldt, heeft in het geval van het ziekenhuis van Saint-Lô ongeveer de helft van de ongeveer vijftig personeelsleden die gevaccineerd zijn symptomen zoals hoge koorts (sommigen bijna veertig graden) en andere bijwerkingen. De verwachting is dat de tweede inenting van Covid-19 ernstige bijwerkingen kan geven. In feite zouden er bij de vaccinering van vaccins van Astra Zeneca bijverschijnselen moeten optreden. Er worden geen grote bijwerkingen gemeld bij het plaatsen van het eerste vaccin en dat lijkt onwaarschijnlijk. Bij het testen van gezonde 22.000 personen zou 10% bijwerkingen optreden, maar hoeveel personen die medicijnen gebruikten bijwerkingen krijgen wordt door De RIVM, de Zorgzorgautoriteit en de overheid geeft geen data daarover vrij. Het kan niet dat gevaccineerden geen bijwerkingen krijgen, de vraag is alleen in welke mate. De enige informatie komt van Lareb, een instelling waar mensen vrijwillig klachten kunnen melden die zij van medicijnen ondervinden. Die registratie geeft geen totaaloverzicht. De relatieve stilte daarover geeft een onzeker gevoel. EU-gezondheidsagentschap: “We moeten erop voorbereid zijn dat het Covid-19 virus bij ons beleid”. Mensen die genoeg hebben van de pandemie moeten zich voorbereiden op een verontrusten vooruitzicht. Op de een of andere manier zijn mensen gevoelig voor doemscenario’s. Klimaatprofeten dreigen met een stijgende zeespiegel. Het WNF noemt een miljoen soorten die met uitsterven wordt bedreigd. Maar wij wordt ook bedreigt voor een medische dictatuur en de pharmaceutisch industrie enorme winsten maken en die situatie zo lang willen voortzetten, dat is een groot financieel belang. De mainstream media geeft nu openlijk aan de wereld door dat het Covid-19 Coronavirus een blijvertje is vanwege al het geld dat het oplevert voor de elites. Op 7 februari publiceerde The Wall Street Journal (WSJ) een stuk met de titel, “Covid-19 vaccins wekken hoop, maar de koude realiteit dringt door dat ziekte waarschijnlijk zal blijven”, dat in feite bevestigt wat we al de hele tijd zeggen: dat gevaccineerd worden tegen het Coronavirus niet het oude normaal zal terugbrengen. In feite zal een vaccinatie tegen het Coronavirus helemaal niets uithalen, omdat “autoriteiten” zeggen dat mondkapjes, afstand houden en andere “nieuwe normale” protocollen nog steeds moeten worden gevolgd, ondanks de injectie. WSJ schrijvers Daniela Hernandez en Drew Hinshaw leggen uit dat ook al worden mensen nu met miljoenen gevaccineerd, de viruskiemen zullen blijven “circuleren voor jaren, of zelfs decennia, waardoor de samenleving met Covid-19 zal moeten samenleven zoals met andere endemische ziekten zoals griep, mazelen, en HIV”.

Om personeelsredenen hebben we de vaccinatie gepauzeerd”, zegt Tina Mansson Söderlund, vaccincoördinator in de provincie Gävleborg, tegen TV4. Ook de provincie Sörmland heeft de vaccinatie stopgezet, nadat ongeveer honderd ziekenhuismedewerkers bijwerkingen van het vaccin hadden gekregen. Daar werden donderdag 400 mensen massaal gevaccineerd met een eerste dosis. De volgende dag waren honderd van hen ziek met bijwerkingen. Dit heeft gevolgen voor de gezondheidszorg, omdat het personeel niet kan werken. De vaccinatie moet daarom worden gepauzeerd. We stoppen deels omdat we onderzoek doen, maar ook om het personeel niet te veel onder druk te zetten”, zegt Magnus Johansson, hoofd geneeskunde in de regio Sörmland, tegen SVT.

Ook provincie Jönköping is getroffen. Daar zijn 500 mensen, de meesten in de gezondheidszorg, massaal gevaccineerd en een aanzienlijk deel van hen is ziek geworden. Het gaat onder meer om hoofdpijn, koorts en vermoeidheid. De zorg werkt nog steeds, maar David Edenvik, assistent-arts infectiebestrijding, is verbaasd dat er zoveel ziek zijn geworden, vertelt hij aan P4 Jönköping. In een interview met TT zegt de manager van Astra Zeneca dat hij verbaasd is dat de bijwerkingen zo omvangrijk zijn geworden. Nee, dat is niet goed. Er lijkt een groter aandeel bijwerkingen te zijn geweest dan verwacht. In studies hebben we gezien dat ergens rond de 10% van de gevaccineerden naar verwachting dit soort bijwerkingen zal krijgen”, zegt Andreas Heddini, medisch directeur van Astra Zeneca in Scandinavië, tegen TT. Heddini kan echter niet zeggen waarom zovelen bijwerkingen krijgen. In Frankrijk vertoont men dezelfde griepsyndromen met hoofdpijn en hoge koorts, die er volgens informatie van het Franse portaal MPA toe hebben geleid dat 20% tot 25% van het gevaccineerde personeel het werk heeft moeten verzuimen. Zoals het MPI ook meldt, heeft in het geval van het ziekenhuis van Saint-Lô ongeveer de helft van de ongeveer vijftig personeelsleden die gevaccineerd zijn symptomen zoals hoge koorts (sommigen bijna veertig graden) en andere bijwerkingen. De verwachting is dat de tweede inenting van Covid-19 ernstige bijwerkingen kan geven. In feit de vaccinering zijn dat bijwerkingen van van vaccins van Astra Zeneca zouden moeten optreden. Er worden geen bijwerkingen gemeld en dat zou niet niet. Bij het testen van gezonde 22.000 personen zou 10% bijwerkingen optreden, maar hoeveel personen die medicijnen gebruikten bijwerkingen krijgen wordt door De RIVM, de Zorgzorgautoriteit en de overheid geeft geen data daarover vrij. Het kan niet dat gevaccineerden geen bijwerkingen krijgen, de vraag is alleen in welke mate. De stilte daarover geeft een onzeker gevoel.

Frontberichten

Het economisch herstel van de coronacrisis zal vanaf de zomer vaart krijgen. Die voorspelling deed topvrouw Christine Lagarde van de Europese Centrale Bank (ECB). Volgens haar krijgen overheden in de toekomst een moeilijke taak met het afbouwen van de coronanoodsteun, maar dat moet niet te snel gebeuren om economieën niet teveel te ontwrichten. Lagarde sprak in een interview met de Franse krant Le Journal du Dimanche haar vertrouwen uit in het vermogen van Europa om sterker uit de coronacrisis te komen. Daarbij zou de toekomst digitaler en groener moeten worden. Ze drong er bij de regeringen nu ook op aan om vaart te zetten achter hun uitgavenplannen. De lidstaten kunnen vanaf nu hun herstelplannen naar Brussel sturen. Het dagelijks EU-bestuur zal die binnen twee maanden beoordelen en dan hebben de ministers van Financiën nog een maand de tijd om de herstelscenario’s van hun collega’s goed te keuren. Goedkeuring opent de deur naar geld uit het EU-coronaherstelfonds van 672,5 mrd. Wij blijven ervan overtuigd dat 2021 een hersteljaar wordt”, zei Lagarde. “Het economisch herstel is vertraagd, maar niet ontspoord.” De ECB voorspelt momenteel een economische groei van bijna 4% dit jaar, na een krimp van bijna 7% in 2020. Verder herstel is ook afhankelijk van de uitrol van vaccins. Het vaccinatieprogramma in de Europese Unie loopt tot dusver vrij traag. Nog geen 4% van de bevolking heeft een prik gekregen. Ik weet niet zo goed wat ik van de uitspraken van Lagarde moet denken. Het zou best kunnen dat het economische proces zo verloopt als zij schetst, maar het kan achteraf ook heel anders aflopen. Als ik nu kijk naar de financieel/economische realiteit van 2020, de prognoses van het CPB en de internationale denktanks, de centrale banken, de EU en financieel/monetaire autoriteiten dan lijkt dat meer op een doolhof dan van een gestructureerde visie. Iedere politicus dat de problemen snel opgelost zullen zijn, maar de realiteit is dat de problemen steeds complexer en groter worden.

https://www.topics.nl/hoe-bang-moet-u-zijn-dat-het-inflatiespook-straks-uw-koopkracht-verslindt-a15649259vk/?context=mijn-nieuws/

Inflatie lijkt nagenoeg verdwenen. Ondanks de ongekende hoeveelheden geld die centrale banken en overheden in de economie pompen, stijgen de prijzen amper. Blijft dat ook zo? Sommige economen beginnen nerveus te worden. ‘Ik vind het raar dat wij ons daar helemaal geen zorgen over lijken te maken.’ Drie gevaren onder de loep. In ogenschouw bij het lezen van de citaten uit dit artikel, moet worden genomen dat de rente wereldwijd al enkele weken stijgt en dat negatieve rentes omslaan in positieve (er moet weer worden betaald als overheden geld willen lenen). Deze week ontstond er zelfs enige onrust op de financiële markten door een sterke stijging van de rente, waardoor zowel de obligatie- als aandelenkoersen daalden.

1) De inflatie stijgt al (als je die wat breder definieert). Ouderen vrezen voor hun gezondheid, werknemers voor hun baan, de ondernemer ziet zijn bedrijf wankelen in de coronacrisis – maar de beleidselite worstelt dezer dagen met heel andere zorgen. Zal het later dit jaar niet té goed gaan? Gaat de werkloosheid vanaf de zomer te hard dalen? Moeten we ons, met andere woorden, opmaken voor de terugkeer van dat gevreesde monster uit het verleden: inflatie? Aanleiding zijn de plannen van de nieuwe Amerikaanse president Joe Biden. Hij wil nog eens $1,9 biljoen in de kwakkelende Amerikaanse economie pompen. Dat terwijl de wereldwijde schuldenlast nu al op een record van $281 biljoen staat, zo blijkt uit nieuwe cijfers van het Institute of International Finance. Dat is omgerekend een slordige 230.000.000.000.000. Zulke bedragen wekken wantrouwen. Hoeveel is ons geld straks nog waard? Inflatie ontstaat, simpel gezegd, als te veel geld op te weinig goederen en diensten jaagt. Het leidt ertoe dat je steeds minder kunt kopen van je euro’s. Schrikbeeld is de Duitse Weimarrepubliek. Of recenter de hyperinflatie in Venezuela en Zimbabwe. Maar in de rijke landen stijgen de prijzen al decennia amper. Een 65-jarige heeft nog meegemaakt dat de inflatie in Nederland boven de 10% (in 1975) uitkwam. De millennial zag nooit meer dan 4,6% – maar meestal slechts 1% of 2%. Deze blogger heeft nog wel meegemaakt dat hij een weekenddeposito van 5 miljoen gulden inkocht voor 21% rente. Je moet als bank maar krap bij kas zitten. Reden voor sommigen om de inflatie dood te verklaren. Het overgrote deel van de economen houdt het erop dat zij in een diepe coma ligt. En een enkeling roept al jaren dat de hyperinflatie nu écht om de hoek staat. Zou het dit keer anders gaan? Voor Nederland voorspelt het Centraal Planbureau in 2021 een stijging van het prijsniveau van een schamele 1,3%. De voorbije maanden kampte de eurozone juist met het omgekeerde: dalende prijzen, oftewel deflatie. Inderdaad 4 maanden lang was dat 0,3%, maar in januari steeg de inflatie in de eurozone met 1,2% en een directe reden daarvoor was er niet. Daarbij komt dat als de rente weer gaat stijgen de inflatie meestijgt en de prognose van het CPB in de prullenbak kan. Maar wat als we niet goed kijken? Als de inflatie een ondergrondse veenbrand is? Prijsstijgingen zijn er namelijk wel degelijk. Het gaat alleen niet om nieuwe smartphones of een tube tandpasta, maar om de waarde van aandelen, vastgoed en andere beleggingen. De AEX-beursindex staat op het punt zijn hoogste niveau aller tijden te bereiken. De huizenprijzen waren vorige maand 9,3% hoger dan een jaar terug. Voor dezelfde euro krijgt een starter (even los van wat de rente doet) dus minder woongenot. De verklaring ligt bij het omstreden goedkope-geldbeleid van de centrale banken. Zij kopen massaal schulden op. In de eurozone groeit de geldhoeveelheid (volgens de ruime definitie, ook wel ‘M3’ genoemd) met meer dan 12% op jaarbasis. Een groot deel van die miljarden blijft hangen in de financiële sector. Critici zijn bang dat hierdoor zeepbellen ontstaan. Vroeg of laat spatten die uiteen, met als gevolg een nieuwe financiële crisis. Een oplossing kan zijn de stijgende vermogensprijzen mee te tellen in het officiële inflatiecijfer. Daarover zijn in het verleden wel discussies geweest, maar dat liep stuk op praktische uitvoerbaarheid. Zie als centrale bankier immers maar eens beleid te maken, aan de hand van een inflatiecijfer dat door wispelturige aandelenbeurzen alle kanten op schiet.

2) Deze zomer: als de spaarvarkens worden stukgeslagen. De onzichtbare geldontwaarding kan mogelijk deze zomer al overgaan in old school inflatie. Op dit moment is zich een explosieve mix aan het vormen. Het eerste ingrediënt zijn de moddervette spaarvarkens. De thuiszittende Nederlander zette afgelopen jaar meer opzij dan ooit tevoren: 42 mrd. Voor de hele eurozone gaat het om een extra appeltje voor de dorst van 470 mrd, becijfert S&P. Het in financiële data gespecialiseerde concern spreekt van een gigantisch stimuleringspakket dat klaarstaat om in de economie te worden gepompt, ‘maar dan van huishoudens in plaats van overheden of centrale banken’. Daarmee is meteen ingrediënt nummer twee genoemd: de steunpakketten waarmee overheden hun bedrijfsleven en werkgelegenheid overeind proberen te houden. Zoals het stimuleringsplan van Biden, dat onder andere een cheque van $1.400 bevat voor elke Amerikaan. Zelfs vooraanstaande keynesiaanse economen als oud-minister Lawrence Summers en Olivier Blanchard zijn er niet gerust op. ‘Het is meer dan nodig is’, zei die laatste in een interview met de Volkskrant, ‘zowel om ons tegen COVID-19 te beschermen als om volledige werkgelegenheid te creëren’. En dan speelt er ook nog een derde factor. ‘Stel dat Nederland de komende maanden de overheidssteun snel afbouwt en je alsnog een faillissementsgolf krijgt’, legt Sandra Phlippen, hoofdeconoom van ABN Amro uit. ‘Dan is een situatie denkbaar waarin productieketens ontwricht raken. In zo’n geval zal de vraag toenemen terwijl het aanbod afneemt.’ Ziedaar de kwestie waarover economen, politici, beleggers en centrale bankiers verhitte debatten voeren. Wat als deze zomer het coronavirus enigszins bedwongen lijkt, het volk het verloren jaar wil inhalen en de roaring twenties aanbreken? ‘Dat kan twee kroeg-, bioscoop- of restaurantbezoekjes in een week betekenen in plaats van één. Of een mooiere tv of auto of huis’, schreef Andrew Haldane van de Bank of England deze maand in de Britse krant Daily Mail. ‘Eén scenario is is dat de Amerikaanse economie zich sneller herstelt dan verwacht’, beaamt Jakob de Haan, hoogleraar politieke economie aan de Rijksuniversiteit Groningen en jarenlang leider van de onderzoeksafdeling van De Nederlandsche Bank (DNB). ‘Dan neemt het optimisme toe en gaan consumenten mogelijk hun spaargeld uitgeven. Het stimuleringspakket komt daar nog eens overheen. In zo’n geval kan de inflatie flink oplopen.’ In de Europese Unie is iets soortgelijks denkbaar – zie de corona-pot van 750 mrd die dit jaar moet worden uitgegeven. ‘Ik vind het raar dat wij ons daar helemaal geen zorgen over lijken te maken.’ Het kan ook heel anders lopen, benadrukt De Haan. Hij wijst erop dat er grote onzekerheid bestaat over de omvang van de verborgen werkloosheid. Hoe groter die is, hoe langer het duurt voordat de arbeidsmarkt krap wordt, hoe trager de prijzen zullen stijgen. ‘En de vraag is wat de consument straks gaat doen met dat spaargeld’, stelt ook Phlippen van ABN Amro. ‘Uit de gedragseconomie weten we dat mensen, als er eenmaal een flink bedrag op hun bankrekening staat, dat niet zomaar willen uitgeven.’ Gita Gopinath, hoofdeconoom van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), noemt het in een recente blog dan ook ‘onwaarschijnlijk dat, zelfs met het voorgestelde stimuleringspakket, de VS een opwaartse prijsdruk zullen ervaren die de inflatie voor langere tijd ruim boven het doel van de centrale bank van 2% duwt.’

3) Over enkele jaren: als de vergrijzing piekt. ‘Is de inflatie dood, of slechts in winterslaap?’ De gezaghebbende econoom die in oktober deze vraag opwierp tijdens een conferentie, Claudio Borio van de Bank voor Internationale Betalingen, hield het op dat laatste. Maar om die schone slaapster wakker te krijgen, is volgens hem meer nodig dan kooplustige consumenten. De wereld zou er uit moeten gaan zien als in de jaren zeventig. Die periode staat bekend als de ‘Great Inflation’. Dat betekent minder globalisering, centrale banken die gehoorzamen aan politici, meer overheidsbemoeienis en hoge schulden. Ingrijpende veranderingen. Maar, benadrukte Borio, de huidige pandemie heeft die wereld wel dichterbij gebracht. Het idee dat een terugkeer van de inflatie, ook wel ‘reflatie’ genoemd, afhankelijk is van grotere maatschappelijke omwentelingen wordt breed gedeeld. Volgens twee wetenschappers, Charles Goodhart en Manoj Pradhan, gaat dat de komende jaren al gebeuren. Zij werkten hun veelbesproken stelling uit in het vorig jaar verschenen boek The Great Demographic Reversal. Daarin betogen zij dat de belangrijkste oorzaak van de lage prijzen van de afgelopen decennia ligt in de toevloed van miljoenen goedkope arbeidskrachten uit China en de Oost-Europese landen. Nu de vergrijzing op het punt staat te pieken, wordt arbeid schaarser en zullen de lonen stijgen. Bovendien staat de zilveren generatie, van China tot Europa, te popelen haar jarenlang opgepotte pensioengeld te spenderen. Het resultaat: minder ongelijkheid, hogere rentes, meer inflatie. ‘Een heel plausibel verhaal’, vindt hoogleraar De Haan. ‘Ik kan er geen gat in schieten. Traditioneel verklaren economen inflatie als een gevolg van veel vraag en beperkt aanbod. Deze mannen kijken meer naar langetermijnfactoren, zoals de vergrijzing. Als dat inderdaad de werkelijke oorzaak is geweest van de lage inflatie, heeft het niet zoveel zin als centrale banken het monetaire gaspedaal nog dieper indrukken. Dan moet je je afvragen of het beleid van de ECB, die voor miljarden obligaties opkoopt, wel efficiënt is.’ Het kan natuurlijk ook anders lopen. In Nederland is de pensioenleeftijd al fors verhoogd. Wie weet zorgen Afrika en de armere Aziatische landen voor nieuwe legers goedkope arbeiders. Of kunnen werkgevers de onderhandelingsmacht van de factor arbeid blijven ondergraven door robots het werk te laten opknappen. Met veel interesse worden de ontwikkelingen in gidsland Japan gevolgd. Daar is de vergrijzing ver gevorderd. Toch blijft zowel de rente als de inflatie er extreem laag. Is dat laatste goed of slecht? Misschien, zo klinkt het hier en daar, is de mogelijke stijging van de inflatie niet onze grootste zorg. Een stevige dosis geldontwaarding zou de mondiale schuldenberg – van staatsleningen tot de Nederlandse hypotheken – juist doen wegsmelten als sneeuw voor de zon. Het omgekeerde, geen inflatie of zelfs deflatie, zou erop wijzen dat de economie zich niet herstelt van de coronaklap. Dan blijft de werkloosheid hoog en houden de problemen voor bedrijven aan. ‘Ik zou een stijging van het prijsniveau niet direct een risico noemen’, concludeert ABN Amro-econoom Sandra Phlippen dan ook. ‘Een beetje inflatie is juist wenselijk. Dat is tenslotte het hele doel van het beleid dat de centrale banken de laatste jaren hebben gevoerd.’ (bron: VK) Het geheel overziende: het kan gaan vriezen maar ook dooien. Wat we momenteel in de markt zien is dat de rente stijgt ondanks de extreem lage dan wel negatieve rentetarieven van de centrale banken, ondersteund met het volpompen van geld op de geld- en kapitaalmarkten (veel meer dan waar behoefte aan is, als we geen verliezen financieren maar investeren in rendabele projecten met visie op de toekomst. Beleggers stoppen ermee geld uit te lenen aan overheden en andere partijen en daar rente voor mee moeten betalen. Een belegger wil rendement maken, terecht. En daarom gaat de rente en de inflatie stijgen. Hoeveel, ik hou het op 2%, 4% en 6%, als het meer wordt ontstaan grote problemen omdat daardoor de luchtbellen leeg gaan lopen en vermogen vernietigd gaat worden.

Overwegingen

De economie in de Europese Unie zal volgend kwartaal weer groeien, zegt Eurocommissaris voor Handel Valdis Dombrovskis. Lidstaten kunnen volgens hem hun lockdownmaatregelen in het volgende kwartaal steeds verder versoepelen doordat steeds meer mensen worden ingeënt tegen COVID-19. Dit zorgt ervoor dat de bedrijvigheid weer aantrekt. In het laatste kwartaal van vorig jaar kromp de economie in de eurozone met 0,7%. Ook voor het huidige kwartaal is de verwachting dat de economie een knauw krijgt, doordat overal strenge contactbeperkende maatregelen gelden. Dombrovskis wijst erop dat het vaccinatietempo de komende weken en maanden wordt opgeschroefd. Hij laat weten dat fabrikanten in februari 33 miljoen doses leveren aan de EU, in maart 55 miljoen en in de drie daaropvolgende maanden 300 miljoen. “De snelheid van inenten gaat de komende dagen en weken substantieel omhoog.” Een andere reden dat de Europese economie weer opkrabbelt, is volgens de Eurocommissaris het Brusselse steunpakket van €750 mrd. Het Europees Parlement heeft daar grotendeels toestemming aan gegeven. Het gaat dan om een bedrag van €672,5 mrd, dat lidstaten kunnen gebruiken om hun economieën te stimuleren. Toch verwacht Dombrovskis niet dat de Europese economie dit jaar al terugkeert op het niveau van voor de coronacrisis. Dat niveau wordt pas in 2022 bereikt, denkt de bewindsman.

Niet eerder liep de economische groei zo sterk terug als in 2020. Maar duidelijk is ook dat het eerste coronajaar voor de Nederlandse economie nog veel slechter had kunnen aflopen. Het echte herstel laat wel op zich wachten. Lees op https://fd.nl/economie-politiek/1374108/historische-krimp-van-3-8-als-meevaller ditt artikel. Medewerkers brengen een winkel in gereedheid voor ‘click & collect’, waarbij klanten online spullen bestellen en die in de winkel afhalen. Het systeem moet de gesloten winkels lucht geven. Dit experiment van het overheid is niet voor voor alle detaillisten een succes geworden. CBS registreert in 2020 de grootste krimp, van 3,8%, van de economie na de 2e Wereldoorlog. Vergeleken met de buurlanden valt de schade nog mee. De vooruitzichten voor het eerste kwartaal van dit jaar zijn somber. De lockdown is slecht voor de consumptie van huishoudens. Bij een historische krimp spreken van een meevaller lijkt ongepast. Maar kijkend naar de economische ravage die corona in het tweede kwartaal aanrichtte, luidt de onvermijdelijke conclusie dat het allemaal nog veel erger had kunnen zijn. ‘Dat de schade meevalt ten opzichte van wat we in april dachten, staat onomstotelijk vast’, zegt hoofdeconoom Marieke Blom van ING over de groeicijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek naar buiten bracht. De economie kromp in het tweede kwartaal met 8,5% en de vooruitzichten waren somber. Blom: ‘Het blijft vreselijk, maar een krimp van 3,8%, daar zouden we toen voor getekend hebben.’ (bron: NRC) Inderdaad deden wij het vorig jaar beter van veel andere EU-lidstaten. Duitsland kromp 5%, België 6%, Europa 7%, Frankrijk en Italië 8% en Spanje 11%. Maar wij zijn een rijk land met relatief weinig schuld, die de geldkranen konden opendraaien en tien maanden lang als Sinterklaas met gratis geld konden blijven

Op DFT schreven de economen Willem Vermeend en Rick van der Ploeg hun wekelijkse column, deze week over actuele ontwikkelingen op financieel/economisch en monetair terrein. [citaat] Het CBS meldde dat onze economie vorig jaar met 3,8% kromp, de grootste daling ooit. Deze historische economische krimp, die waarschijnlijk ook de komende maanden tot een economische neergang zal leiden, is tot op heden nog niet in de Kamer besproken. In politiek Den Haag overheerst ten onrechte de gedachte dat Nederland nog steeds een sterke economie heeft. De feiten wijzen anders uit. Volgens een recente prognose heeft ons land dit jaar de laagste economische groei van de eurolanden. Bovendien laten nieuwe cijfers een daling zien van buitenlandse bedrijven en investeerders die zich in Nederland vestigen. Ze vinden ons bedrijfsvestigingsklimaat minder aantrekkelijk en dat kost Nederland groei en banen. Bovendien zijn andere Europese landen al volop bezig met investeringen om hun economieën te herstellen; wij lopen achteraan. De aanname in sommige verkiezingsprogramma’s dat onze economie zo sterk is dat een nieuw kabinet komende jaren zonder probleem vele miljarden aan extra overheidsuitgaven kan besteden voor zorg, sociale zekerheid en AOW, is een illusie. En dat geldt ook voor de idee dat de overheid deze uitgaven, mede vanwege de extreem lage rente, simpelweg met leningen kan financieren. Veel Nederlandse economen menen dat bij een tijdelijke pandemie een hogere staatsschuld richting 90% van het bruto-binnenlands-product (bbp) of zelfs hoger voorlopig geen probleem is. Dat moge zo zijn, maar wij schreven al eerder dat deze extra schuld dan wel moet bijdragen aan een versterking van het verdienvermogen van onze economie en niet gebruikt kan worden voor overheidsuitgaven in de sociale sfeer. We moeten bovendien rekening houden met internationale ontwikkelingen waardoor een hoge staatsschuld tot problemen kan leiden. Nog maar kort geleden werd een oplopende overheidsschuld vooral als een risicovolle ontwikkeling gezien. Maar zowel in de politiek als onder economen overheerst nu de opvatting dat het stimuleren van de economie voorrang heeft boven overheidsbezuinigingen en lagere staatsschulden. Daarnaast is er sprake van een radicale trend onder bepaalde groepen economen en met name links georiënteerde politici die de zogenoemde Moderne Monetaire Theorie (MMT) omhelzen. De kern van de MMT is dat de overheid altijd haar uitgaven kan betalen door de geldpers aan te zetten, zolang ze over een eigen munt beschikt, bijvoorbeeld de dollar of de euro of anderen. Volgens de MMT hoeven overheden daardoor geen belastingen te heffen voor het financieren van uitgaven. Het gedachtegoed van MMT is vooral populair bij de linkervleugel van de democraten in de VS die een grotere overheid willen. Met gratis geld kan deze wens in vervulling gaan. Het bekendste boegbeeld van MMT is Stephanie Kelton. Ze schreef recent een economische bestseller ’The Deficit Myth’, waarin ze betoogt dat we ons geen zorgen hoeven te maken over coronaschulden en begrotingstekorten. Door bekende internationale economen, die erop wijzen dat het laten draaien van de geldpers tot inflatie zal leiden, wordt dit wensdenken als onzin beschouwd. Zo heeft Harvard-econoom Kenneth Rogoff het over ’Moderne Monetaire Nonsens’ en Larry Summers, de Amerikaanse oud-minister van Financiën meent dat MMT ’Voodoo-economie’ is. De aanhangers van MMT zijn niet onder de indruk van deze kritiek en wijzen er op dat deze criticasters nog in de oude wereld leven van begrotingstekorten, inflatie en staatsschulden. MMT wordt in de internationale academische wereld op het terrein van de economie niet serieus genomen. Maar de fantastische boodschap die MMT uitdraagt slaat in linkse kringen steeds meer aan en wordt daar zelfs als briljant betiteld. Het gratis geld speelt, naast het succes van de coronavaccins, ook een belangrijke rol bij de records op internationale aandelenbeurzen. Deze euforie leidt van verschillende kanten tot bezorgdheid. Zo waarschuwde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) voor de kans op een scherpe markcorrectie op financiële markten. Volgens het Fonds doet de situatie denken aan het knappen van de zogenoemde internetzeepbel in het voorjaar van 2000. Toen gingen de koersen plotseling onderuit; dit leidde in veel westerse landen tot een lichte recessie. Het IMF signaleert nu een soortgelijke oververhitting. Internationale beleggingsexperts zijn verdeeld. De situatie in 2000 zou onvergelijkbaar zijn met 2021. Andere experts verwachten geen ’2000-klap’ maar eerder een lichte marktcorrectie. Ze gaan daarbij wel voorbij aan de effecten van de oplopende schuldenberg en enorme bedrijfsverliezen. Zo is de mondiale schuldenlast van overheden en bedrijven vorig jaar met 10% opgelopen tot ruim €230 biljoen en deze loopt verder op door de miljarden bestedingsimpuls van president Jo Biden. Bovendien zal 2021 voor veel bedrijven een negatief resultaat laten zien. Deze week publiceerde de European Systemic Risc Board (ESRB) een rapport waarin gewezen wordt op de gigantisch oplopende schulden en verliezen van de coronacrisis. De ESRB vreest dat deze kunnen overslaan naar de financiële sector, waardoor banken in de problemen komen. Deze Board doet voorstellen om dit te voorkomen, zoals een gerichte schuldherstructurering. Ook in Nederland zien we dat steeds meer bedrijven te maken krijgen met oplopende schulden. Ook bij de fiscus, zoals het advieskantoor PWC recent constateerde. Voorlopig kunnen de meeste bedrijven nog niet profiteren van een verwacht economische herstel en lopen daardoor de kans om vóór de opleving van de economie om te vallen. Kabinet Rutte III heeft terecht besloten met steunprogramma’s bedrijven en banen zoveel mogelijk overeind te houden. Ook bestaat er in politiek Den Haag tot op heden nog brede steun voor de gedachte om het economische herstel te bevorderen door bezuinigen te voorkomen. Maar alles wordt anders als we mondiaal te maken krijgen met rentestijgingen, een crisis op de overgewaardeerde beurzen en bedrijven die door verliezen en schulden massaal gaan omvallen. Wij wagen ons niet aan een voorspelling, maar menen wel dat de voortekens voor een dergelijke crisis bij overheden, bedrijven en beleggers tot bezorgdheid moet leiden. Voor de aanhangers van MMT zie we de bui ook al hangen. Vooral in de VS zijn er signalen dat de rente en inflatie gaan oplopen en als dat bewaarheid wordt, komt er een einde aan het gratis geld en zal het aantal supporters snel afkalven. [\citaat] (bron: DFT) Interessante uitspraken en stellingnames. De meningen van economen kunnen sterk verschillen en daarbij staat de oudere garde lijnrecht tegenover die van ‘de modernen’. Die laatste groep staat voor het ontwaarden van wat 45 eeuwen lang een geaccepteerd ruilmiddel was en dat omdat zilver in den beginne en later ook goud en andere edele metalen en waarden vertrouwd werden en schaars verkrijgbaar waren. Daar nemen deze modernisten afstand van: geld moet in ruime mate beschikbaar zijn en voor overheden gratis zijn. Staatsschulden moeten worden kwijtgescholden, zodat zwakke landen gelijke kansen kunnen krijgen in de economische ontwikkeling. Overheden kunnen particulieren met schulden die achtervolgd blijven worden door deurwaarden en incassobureaus met een klik op de ‘enter’ toets kwijtschelden. Maar het betekent ook dat al ons spaargeld en onze pensioenvoorzieningen waardeloos worden. Sparen voor de toekomst en de oudedag is van de verleden tijd. Ook spreken de beide heren zich niet duidelijk uit over de afloop van de ‘luchtbellen’ op de effectenmarkten. We moeten wel in acht nemen dat iedereen die zich experts noemen op gebied van beleggen allemaal afhankelijk zijn, que inkomen, van de handel en prijsvorming op de aandelenmarkten. Bij stijgende prijzen verloopt dat proces soepeler en verkoopt het gemakkelijker dan bij dalende prijzen. Ik wijs ook op de daling van de DJIA in de periode half 1929 tot 8 juli 1932 toen een dieptepunt werd bereikt op 40,56 in bijna 3 jaar een verlies van bijna 90%. We hebben het allemaal al eens gehad. Tijdens de crisis van de Dertiger Jaaren was er te weinig geld in de markt, maar nu zijn de kapitaalmarkten overliquide, het geld is gratis en de schulden zijn extreem gestegen. Dat kan hetzelfde resultaat genereren met een mega-inflatie en alleen worden voorkomen door heel veel geld te vernietigen, waardoor de rente weer gaat stijgen. Daarbij speelt ook de crypohandel (bitcoins) een rol. De toekomst blijft onzeker en zal dat vooralsnog wel even blijven.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 19 feb 2021, week 7: AEX 678,48; Bel20 3.837,49; CAC40 5.773,55; DAX 13.993,23; FTSE 100 6.624,02; SMI 10.704,75; RTS (Rusland) 1.465,82;; SXXP (Stoxx Europe) 414,00; DJIA 31.494,32; NY-Nasdaq 100 13.686,23; Nikkei 30.017,92; Hang Seng 30.655,16; All Ords 7.064,00; SSEC 3.696,17; €/$1.219; BTC/USD $57.480,70; 1 troy ounce goud $1.784,60, dat is €47.306,69 per kilo; 3 maands Euribor -0,543%; 1 weeks -0,565%; 1 mnds -0,553%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,261%; 10 jaar VS 1,2974%; 10 jaar Belgische Staat -0,12%; 10 jaar Duitse Staat -0,332%; 10 jaar Franse Staat -0,076%; 10 jaar VK 0,633%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,277%; 10 jaar Japan 0,1008%; Spanje 0,344%; 10 jaar 0,481%; Italië 0,642%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,628.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week flat, terwijl de rente sterk aantrok. De dollar noteerde stabiel en de bitcoin trok verder aan. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, de jaarcijfers van Shell, de bankcijfers, verlenging van de lockdown en de avondklok, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van stijgende corona-besmettingen, bepalen de sfeer. De goudprijs noteerde lager. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,01%; Duitsland 0,172%; Nederland 0,267%; Japan 0,6767%; Frankrijk 0,717%; Spanje 1,182%; VK 1,214%; Italië 1,552%; Canada 1,7295; VS 2,0846%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,621%; Nederland -0,584%; Zwitserland -0,598%; België -0,54%; Frankrijk -0,529%; Denemarken -0,47%; Spanje -0,225%; Japan -0,0787%; VK -0,041%; Italië -0,086%

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 27-02 2021/568 Viruswaarheid: tegen arrest ‘avondklok’ in cassatie: “het einde van de rechtsorde”.

UPDATE 13-02 2021/568 Bonden slaan alarm om pensioen: regels snel veranderen; AOW omhoog

Dit blog verschijnt pas later om ik wat tegenslagen heb gehad in mijn herstelproces na corona. Ik moest het even kalmer aan doen. Daarom verschijnt blog 569 pas eind februari, hoop ik.

In blog 567 heb ik de stelling geponeerd dat de bitcoin (en ook andere cryptomunten, vrijwel nergens in de wereld als een wettig betaalmiddel worden erkend. Daar lijken zich nu ontwikkelingen bij voor te doen. Microsoft accepteert bitcoins al om rekeningen mee te betalen en Tesla wil die richting ook uitgaan voor de koop van Tesla wagens. Tesla heeft daartoe voor $1,5 mrd bitcoins gekocht. Dit staat vermeld in een document dat Tesla heeft aangeleverd bij de Amerikaanse beurswaakhond SEC. Daarin staat ook dat de autofabrikant verwacht ‘binnenkort’ bitcoins te gaan accepteren als een betaalmethode. Wanneer dat precies zal zijn en hoe dat geïmplementeerd zal worden, is nog niet bekend. In het document staat dat de mogelijkheid van het betalen met bitcoins af zal hangen van wettelijke bepalingen en aanvankelijk zal het gaan om een beperkte mogelijkheid. Dat zou kunnen betekenen dat Tesla bitcoin enkel in bepaalde regio’s gaat accepteren als betaalmiddel. Tesla zou dan de eerste autofabrikant zijn die betalingen in bitcoins toestaat en van de weinige grote bedrijven die cryptocurrency accepteren als betaalmiddel. Tesla ziet ook dat de digitale munt in de toekomst een veel gebruikt betalingsmiddel zal worden tussen consumenten onderling. Eerder stelde betalingsplatform PayPal zijn deuren al open voor aan- en verkopen met bitcoin. Volgens de jaarrekening heeft Tesla afgelopen maanden gestaag meer cryptomunten aangeschaft. Daarnaast steekt het miljoenen in fysiek goud en indextrackers met goudfondsen. Analisten die de cryptomunten volgen, benadrukken dat Tesla de twaalf jaar oude crypomunt voor het eerst de bitcoin een waarde-investering heeft genoemd. Door bitcoins als belegging op zijn balans te zetten, verwacht Elon Musk dat zijn bedrijf in waarde stijgt. Veel critici van cryptomunten, waaronder de schrijver van dit blog, vinden dat bitcoin en veel van de overige 3500 cryptomunten uiteindelijk geen enkele waarde vertegenwoordigen. Ze zouden vooral een luchtbel in het financiële systeem zijn, vergelijkbaar met de tulpenmanie (in 1637), die vroeg of laat gaat knappen. De investering van $1,5 mrd stuurt de koers van de cryptomunt naar een ongekende hoogte. Maar de wijze waarop Tesla-baas Elon Musk de voorbije weken twitterde over bitcoin en dogecoin, komt nu wel in een heel ander daglicht te staan. Een aantal tweets van Elon Musk stelt zijn handelen in een ander daglicht. De Vlaamse econoom Geert Noels wijst erop dat Elon Musk bitcoin op 20 december nog ‘bs’ of bullshit’ noemde. De koers van bitcoin situeerde zich toen iets rond de $20.000 (€16.500). Sindsdien is de waarde 250% gestegen. De voorbije weken uitte Musk zich echter als een grote fan van bitcoin. In zijn bekende stijl, met memes en boodschappen waarbij niet duidelijk is of hij aan het grappen is of niet, maakte hij op Twitter bij zijn 46 miljoen volgers reclame voor zowel dogecoin als bitcoin. De koers van dogecoin ging sinds 28 januari 2021 bijna 7x over de kop na berichten van Musk. De koers van bitcoin is intussen gestegen >$50.000. Dus voor hij bitcoin omhoog begon te praten, heeft hij met geld van Tesla €1,5 mrd in de munt geïnvesteerd”, zegt de Amerikaanse econoom, auteur en beursexpert Peter Schiff. Het handelen van Musk riekt naar marktmanipulatie. “Hoeveel daarvan zou er intussen al gedumpt zijn?” Schiff vermoedt dat Tesla ook eerst Dogecoin gekocht heeft, alvorens de tweets van Musk over die munt. (bron: HLN) Ik heb twijfels op de status waarin Musk verkeerde met de tweets, waarmee hij zijn volgens op het verkeerde been zette (‘bs’) en vervolgens dat hijzelf een gigantische investering in bitcoins had gedaan. Zijn dat gokverslaafden of is het te herleiden tot handelen onder invloed van …….? Een heel andere invalshoek is hoe de Amerikaanse autoriteiten aankijken tegen het gebruik van bitcoins in het consumenten betaalgedrag (met Tesla). Geven zij de bitcoin de status van een vrije munt of misschien die van een wettig betaalmiddel in de VS. Maar de vraag rijst of en welke condities daaraan verbonden worden met wetgeving en mogelijk Toezicht door de Centrale Bank (FED). Dat proces kan de waarde van de bitcoin sterk beïnvloeden. Want wat is de waarde dan nog als de Toezichthouder gaat beoordelen in welke mate cryptomunten in staat zijn het prijspeil stabiel te houden. Ik herinner lezers eraan dat valt onder het begrip ‘de grotere dwaasheid in handelen op de financiële markten, ten top’.

Overwegingen

Miljarden aan uitgestelde belastingen zijn een tikkende tijdbom voor bedrijven in nood. Een collectieve belastingschuld van €13,2 mrd hangt als een zwaard van Damocles boven het hoofd van stilgevallen bedrijven, staat te lezen op https://fd.nl/ondernemen/1374092/miljarden-aan-uitgestelde-belastingen-tikkende-tijdbom-voor-bedrijven-in-nood In het kort: Nederlandse bedrijven staan voor ruim €13 mrd in het krijt bij de fiscus door uitstel van belastingen. Experts maken zich zorgen over deze schuldenlast omdat veel bedrijven eind dit jaar in de problemen zullen raken. De Belastingdienst is bovendien niet toegerust om individuele bedrijven goed te helpen op het moment dat herstructurering nodig blijkt. Duizenden bedrijven dreigen te bezwijken onder de torenhoge belastingschuld die ze in de coronacrisis hebben opgebouwd. Het stilgevallen bedrijfsleven heeft massaal gebruik gemaakt van uitstel van belasting: het voorlopige resultaat is een collectieve belastingschuld van €13,2 mrd. Als dat geld straks alsnog terugbetaald moet worden, verandert een goed bedoelde fiscale maatregel in een nekslag voor duizenden ondernemers.Daarvoor waarschuwen 122 vooraanstaande insolventie-experts in de Bijzonder Beheer Barometer, een rapport van PwC en de Universiteit van Leiden, dat 17 februari is verschenen. Onder hen zijn bankiers, advocaten en adviseurs van alle grootbanken en van hoog aangeschreven kantoren als Allen & Overy, CMS en Clifford Chance. De experts maken zich grote zorgen over de betalingsregeling die met de fiscus is afgesproken. Ze verwachten dat veel bedrijven niet het verdienvermogen hebben om hun schuld af te betalen, zelfs niet in de nu afgesproken 36 termijnen. ‘We zien in het derde en vierde kwartaal een groot maatschappelijk probleem aankomen’, waarschuwt herstructureringsexpert Edwin van Wijngaarden van PwC. Tegen die tijd stromen de bijzonder beheerafdelingen van de banken, zeg maar de IC-afdelingen van de financiële wereld, weer vol met bedrijven in moeilijkheden, verwacht het door PwC ondervraagde 122-koppige panel van experts. ‘We zien in het derde en vierde kwartaal een groot maatschappelijk probleem aankomen.’ Edwin van Wijngaarden, herstructureringsexpert PwC. PwC vroeg ook naar de belangrijkste oorzaak. Met stip op één: terugbetaling van belastingschuld als gevolg van de coronacrisis. Ruim 209.000 bedrijven kregen al uitstel van de fiscus. In overgrote meerderheid betreft dat eenmanszaken en ondernemingen met minder dan tien werknemers. Maar het gaat ook om ruim 2700 bedrijven met meer dan vijftig man in dienst. In 655 gevallen betreft het firma’s met meer dan 250 medewerkers. Vallen die om, dan raakt dat ook klanten en leveranciers. Is de fiscus voor de ondernemers wel een goede vriend voor bedrijven in financiële problemen? Ondernemers moeten daarom nu al nadenken over hoe ze straks hun schulden gaan terugbetalen, waarschuwt voormalig bijzonder beheer-bankier Arnoud van der Lingen, tegenwoordig bedrijvendokter bij advieskantoor Bold. De coronacrisis dreigt anders in een schuldencrisis te veranderen. Van der Lingen: ‘Ondernemers zien de fiscus nu nog als een fijne vriend. Je hoeft maar een briefje te schrijven en je hebt al uitstel. Maar straks moet blijken hoe goed die vriend echt is.’ Dat is vooralsnog compleet onzeker, zegt PwC-partner Van Wijngaarden. Bankiers zijn gewend om over schulden te onderhandelen als een ondernemer in zwaar weer zit. ‘Maar de fiscus zal straks ook als een bankier moeten gaan denken. Hebben ze daar wel de juiste mensen voor? Bovendien levert de invorderingswet allerlei beperkingen op. Bankiers kunnen schuld omzetten in aandelen. De fiscus niet’, zegt Van Wijngaarden over de nieuwe rol van voor de Belastingdienst. ‘Als ze deze belangrijke rol niet goed invullen zullen veel van de steunmaatregelen weggegooid geld blijken, en gaan veel ondernemingen onnodig failliet.’ De Belastingdienst meent ‘een ruime terugbetalingsregeling’ te hebben opgetuigd, omdat ondernemers vanaf 1 oktober 36 maanden de tijd krijgen om de belastingschuld weer terug te betalen, laat een woordvoerder van het ministerie van Financiën weten. Niettemin is de fiscus een onderzoek gestart ‘met welke richtlijnen saneringsverzoeken soepel en efficiënt kunnen worden behandeld’. Daarover hoopt de fiscus mogelijk al komend voorjaar meer duidelijkheid te kunnen geven. Kwijtschelding van schulden ligt lang niet altijd voor de hand, omdat de fiscus bovenaan in de hiërarchie van schuldeisers staat, tekent de woordvoerder daarbij aan. ‘Als de overheid te snel een bereidwillige rol zou aannemen, is de prikkel voor private schuldhouders om nog iets te doen wellicht weg. Dat is ook de reden dat de overheid hier samen met andere schuldeisers naar wil kijken’. Hoogleraar Jan Adriaanse van de afdeling Bedrijfswetenschappen aan de Universiteit van Leiden vindt dat ondernemers daar beter niet op kunnen wachten. Hij noemt de belastingschuld ‘een zwaard van Damocles’ en zegt dat ondernemers ervan uit moeten gaan dat ‘payday aanstaande is’. ‘Soms is stoppen de beste optie, hoe hard dat ook klinkt’, stelt Edwin van Wijngaarden, van PwC. De hoogleraar benadrukt dat het zaak is dat ondernemers nu gaan nadenken over een langetermijnstrategie. ‘Misschien zal de fiscus de termijnen verlengen en wellicht komt er een enorme opleving na de lockdown, maar probeer eerst eens in de huidige situatie te kijken of je levensvatbaar bent. Hoe groot de belastingschuld is, blijkt ook wel uit de vergelijking met banken. Die verleenden vorig jaar volgens cijfers van de NVB aan 109.000 bedrijven uitstel van betaling voor in totaal €3,1 mrd. De totale overheidsteun aan bedrijven bedraagt inmiddels €45 mrd. (bron: NRC)
Niet eerder liep de economische groei zo sterk terug als in 2020. Maar duidelijk is ook dat het eerste coronajaar voor de Nederlandse economie nog veel slechter had kunnen aflopen. Het echte herstel laat wel op zich wachten. Lees dit artikel op
https://fd.nl/economie-politiek/1374108/historische-krimp-van-3-8-als-meevaller
Medewerkers brengen een winkel in gereedheid voor ‘click & collect’, waarbij klanten online spullen bestellen en die in de winkel afhalen. Het systeem moet de gesloten winkels lucht geven. CBS registreert in 2020 de grootste krimp, van 3,8%, van de economie na de 2
e Wereldoorlog. Vergeleken met de buurlanden valt de schade nog mee. Vooruitzichten voor het eerste kwartaal van dit jaar zijn somber.
De lockdown is slecht voor de consumptie van huishoudens. Bij een historische krimp spreken van een meevaller lijkt ongepast. Maar kijkend naar de economische ravage die corona in het tweede kwartaal aanrichtte, luidt de onvermijdelijke conclusie dat het allemaal nog veel erger had kunnen zijn. ‘Dat de schade meevalt ten opzichte van wat we in april dachten, staat onomstotelijk vast’, zegt hoofdeconoom Marieke Blom van ING over de groeicijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek naar buiten bracht. De economie kromp in het tweede kwartaal met 8,5% en de vooruitzichten waren somber. Blom: ‘Het blijft vreselijk, maar een krimp van 3,8%, daar zouden we toen voor getekend hebben.’
(bron: NRC)
Frontberichten

Miljarden aan uitgestelde belastingen zijn een tikkende tijdbom voor bedrijven in nood. Een collectieve belastingschuld van €13,2 mrd hangt als een zwaard van Damocles boven het hoofd van stilgevallen bedrijven, staat te lezen op https://fd.nl/ondernemen/1374092/miljarden-aan-uitgestelde-belastingen-tikkende-tijdbom-voor-bedrijven-in-nood In het kort: Nederlandse bedrijven staan voor ruim €13 mrd in het krijt bij de fiscus door uitstel van belastingen. Experts maken zich zorgen over deze schuldenlast omdat veel bedrijven eind dit jaar in de problemen zullen raken. De Belastingdienst is bovendien niet toegerust om individuele bedrijven goed te helpen op het moment dat herstructurering nodig blijkt. Duizenden bedrijven dreigen te bezwijken onder de torenhoge belastingschuld die ze in de coronacrisis hebben opgebouwd. Het stilgevallen bedrijfsleven heeft massaal gebruik gemaakt van uitstel van belasting: het voorlopige resultaat is een collectieve belastingschuld van €13,2 mrd. Als dat geld straks alsnog terugbetaald moet worden, verandert een goed bedoelde fiscale maatregel in een nekslag voor duizenden ondernemers.Daarvoor waarschuwen 122 vooraanstaande insolventie-experts in de Bijzonder Beheer Barometer, een rapport van PwC en de Universiteit van Leiden, dat 17 februari is verschenen. Onder hen zijn bankiers, advocaten en adviseurs van alle grootbanken en van hoog aangeschreven kantoren als Allen & Overy, CMS en Clifford Chance. De experts maken zich grote zorgen over de betalingsregeling die met de fiscus is afgesproken. Ze verwachten dat veel bedrijven niet het verdienvermogen hebben om hun schuld af te betalen, zelfs niet in de nu afgesproken 36 termijnen. ‘We zien in het derde en vierde kwartaal een groot maatschappelijk probleem aankomen’, waarschuwt herstructureringsexpert Edwin van Wijngaarden van PwC. Tegen die tijd stromen de bijzonder beheerafdelingen van de banken, zeg maar de IC-afdelingen van de financiële wereld, weer vol met bedrijven in moeilijkheden, verwacht het door PwC ondervraagde 122-koppige panel van experts. ‘We zien in het derde en vierde kwartaal een groot maatschappelijk probleem aankomen.’
Edwin van Wijngaarden, herstructureringsexpert PwC. PwC vroeg ook naar de belangrijkste oorzaak. Met stip op één: terugbetaling van belastingschuld als gevolg van de coronacrisis. Ruim 209.000 bedrijven kregen al uitstel van de fiscus. In overgrote meerderheid betreft dat eenmanszaken en ondernemingen met minder dan tien werknemers. Maar het gaat ook om ruim 2700 bedrijven met meer dan vijftig man in dienst. In 655 gevallen betreft het firma’s met meer dan 250 medewerkers. Vallen die om, dan raakt dat ook klanten en leveranciers. Is de fiscus voor de ondernemers wel een goede vriend voor bedrijven in financiële problemen? Ondernemers moeten daarom nu al nadenken over hoe ze straks hun schulden gaan terugbetalen, waarschuwt voormalig bijzonder beheer-bankier Arnoud van der Lingen, tegenwoordig bedrijvendokter bij advieskantoor Bold. De coronacrisis dreigt anders in een schuldencrisis te veranderen. Van der Lingen: ‘Ondernemers zien de fiscus nu nog als een fijne vriend. Je hoeft maar een briefje te schrijven en je hebt al uitstel. Maar straks moet blijken hoe goed die vriend echt is.’ Dat is vooralsnog compleet onzeker, zegt PwC-partner Van Wijngaarden. Bankiers zijn gewend om over schulden te onderhandelen als een ondernemer in zwaar weer zit. ‘Maar de fiscus zal straks ook als een bankier moeten gaan denken. Hebben ze daar wel de juiste mensen voor? Bovendien levert de invorderingswet allerlei beperkingen op. Bankiers kunnen schuld omzetten in aandelen. De fiscus niet’, zegt Van Wijngaarden over de nieuwe rol van voor de Belastingdienst. ‘Als ze deze belangrijke rol niet goed invullen zullen veel van de steunmaatregelen weggegooid geld blijken, en gaan veel ondernemingen onnodig failliet.’ De Belastingdienst meent ‘een ruime terugbetalingsregeling’ te hebben opgetuigd, omdat ondernemers vanaf 1 oktober 36 maanden de tijd krijgen om de belastingschuld weer terug te betalen, laat een woordvoerder van het ministerie van Financiën weten. Niettemin is de fiscus een onderzoek gestart ‘met welke richtlijnen saneringsverzoeken soepel en efficiënt kunnen worden behandeld’. Daarover hoopt de fiscus mogelijk al komend voorjaar meer duidelijkheid te kunnen geven. Kwijtschelding van schulden ligt lang niet altijd voor de hand, omdat de fiscus bovenaan in de hiërarchie van schuldeisers staat, tekent de woordvoerder daarbij aan. ‘Als de overheid te snel een bereidwillige rol zou aannemen, is de prikkel voor private schuldhouders om nog iets te doen wellicht weg. Dat is ook de reden dat de overheid hier samen met andere schuldeisers naar wil kijken’. Hoogleraar Jan Adriaanse van de afdeling Bedrijfswetenschappen aan de Universiteit van Leiden vindt dat ondernemers daar beter niet op kunnen wachten. Hij noemt de belastingschuld ‘een zwaard van Damocles’ en zegt dat ondernemers ervan uit moeten gaan dat ‘payday aanstaande is’. ‘Soms is stoppen de beste optie, hoe hard dat ook klinkt’, stelt Edwin van Wijngaarden, van PwC. De hoogleraar benadrukt dat het zaak is dat ondernemers nu gaan nadenken over een langetermijnstrategie. ‘Misschien zal de fiscus de termijnen verlengen en wellicht komt er een enorme opleving na de lockdown, maar probeer eerst eens in de huidige situatie te kijken of je levensvatbaar bent. Hoe groot de belastingschuld is, blijkt ook wel uit de vergelijking met banken. Die verleenden vorig jaar volgens cijfers van de NVB aan 109.000 bedrijven uitstel van betaling voor in totaal €3,1 mrd. De totale overheidsteun aan bedrijven bedraagt inmiddels €45 mrd.
De Franse stereconoom Thomas Piketty en honderd andere economen, politici en activisten roepen de Europese Centrale Bank (ECB) op om de schulden van EU-lidstate kwijt te schelden. Een aanzienlijk deel van de Europese staatsschulden van €2.5000 mrd, staat nu op de balans van de ECB. De ECB koopt al sinds 2016 Europese staatsleningen op. Ook vorig jaar ging het om honderden miljarden euro’s aan staatsobligaties. Zo zorgt de centrale bank ervoor dat landen goedkoop kunnen lenen en dus makkelijker de kosten van de coronacrisis kunnen opvangen.

Burgers ontdekken nu dat ongeveer ¼ van de Europese schuld in handen is van hun eigen centrale bank”, schrijven Piketty en de anderen. “Anders gezegd: we zijn onszelf 25% van onze schuld verschuldigd.” We kunnen die schuld aan onszelf natuurlijk braaf afbetalen, maar er is een alternatief: kwijtschelding. Dat biedt enorme mogelijkheden, schrijven de honderd economen en politici: “De ECB zou de Europese landen onmiddellijk de middelen kunnen verschaffen voor een groen herstel, en bovendien de sociale, culturele en economische schade kunnen herstellen die onze samenlevingen hebben geleden door de verwoestende coronacrisis.” Het kwijtschelden van staatsschulden gebeurt vaker. Piketty en zijn medeauteurs wijzen op de afspraak uit 1953 om twee derde van de Duitse schuld weg te strepen: een beslissing die West-Duitsland in staat stelde om zich te ontworstelen aan de armoede en uit te groeien tot een economische grootmacht. “De echte vraag is of het nu weer zo’n uitzonderlijke tijd is die uitzonderlijke maatregelen rechtvaardigt. Wij denken dat dat het geval is.” Volgens de opstellers van de oproep aan de centrale bank hoeft het kwijtschelden van de schulden niet tot problemen te leiden. “Ook economen die zich tegen deze oplossing verzetten, erkennen dat een centrale bank zonder problemen met een negatief vermogen kan functioneren.” De schrijvers van de open brief menen dat de Europese Centrale Bank nu vaak heiliger is dan de paus. Zij roepen ECB op om een voorbeeld te nemen aan de Verenigde Staten, China en Japan, waar centrale banken veel meer gebruikmaken van de mogelijkheden die ze hebben. Het pleidooi van Piketty komt niet uit de lucht vallen. Aan het begin van de coronacrisis, in april 2020, brak de bekende Belgische econoom Paul De Graauwe van de London School of Economics (LSE) al een lans voor het schrappen van een flink deel van de Europese staatsschuld. Hij omschreef het opkopen van staatsschulden door de ECB als ‘een vestzak-broekzakoperatie’. Eigenlijk is dat een zogenaamde intra-agencyschuld, een schuld tussen de afdelingen van eenzelfde organisatie, de overheid in dit geval. Je zou die ook kunnen consolideren op de balans van de overheid en dan valt dat weg. Multinationals doen dat ook soms. (bron: JOOP) De technocraat, monetair autoriteit en mogelijk toekomstige Italiaanse premier Mario Draghi pleit daarvoor ook voor de Italiaanse staatsschuld van €158,5 mrd. Als de kwijtschelding zo ‘simpel’ zou zijn waarom hebben de Amerikanen de oninbare hypotheken, 12 jaar geleden, die optie ook niet gebruikt met Fannie Mae en Freddie Mac waren de blinde vlek in de financiële hervorming van Washington na de financiële crisis. De twee hypotheekreuzen hebben samen zo’n $1.500 miljard dollar woonkredieten in portefeuille. Kwijtschulden betekent niet onderbrengen in een ‘bad bank’ maar, als dat al mogelijk zal zijn, namens de 19 eurolanden die staatsschulden terug te betalen, in veel gevallen met een boete wegens vervroegde terugbetaling. Praten we dan over een operatie van €2,5 biljoen. En wat gaat er dan gebeuren als die enorme geldhoeveelheid in de markt wordt gestort? Ik vrees voor een gigantische chaos, die er gaat ontstaan. En wat is de tegenprestatie die de 19 eurolanden of gaan die gewoon door met het maken van nieuwe schulden.?Is dit geen greep naar de macht door de ECB en in haar kielzog de Europese Unie? Het voelt niet goed. 3 maanden geleden heb ik op https://www.02051935.nl/financieeleconomisch/update-19-20-09-2020-549-is-mmt-een-ketterse-economische-denkwijze-die-een-complete-monetaire-chaos-kan-teweegbrengen/ gewaarschuwd voor de Moderne Monetaire Theorie (MMT) waar dit voorstel van Piketty naar wijst: maak het geld waardeloos en verlos overheden van hun staatsschulden en geef ze een ‘enter’knop waarmee ze zelf geld kunnen scheppen. Het klinkt utopisch maar het kan monster zijn die onze welvaart vernietigt. Door gratis geld in de markten te blijven pompen, met als bijwerking luchtbellen op de aandelenmarkten, dat in deze fase geen rendement oplevert en alleen maar dient als verliesfinanciering nemen de schulden alleen maar toe en ontstaat er geen nieuw momentum. Ik wijs erop dat centrale banken dit ongewenste handelen faciliteren. Het voorstel van Piketty en zijn volgers gaan ervan uit dat de door de 19 nationale centrale banken, die vallen onder het gezag van de ECB, worden genationaliseerd. DNB wordt dan een onderdeel van het Ministerie van Financiën. Daar moet het Parlement mee instemmen. Daarna moeten, in het Nederlandse geval, de door DNB ingekochte Nederlandse (staats)obligaties worden gedeeld met de Nederlandse Staat, waarna de Nederlandse Staat haar staatsschuld kan verlagen van de overgedragen staatspapier. Maar op dat moment blijft DNB op haar balans wel zitten met het verlies van de overgedragen waarden, want daar is wel geld in gestopt (voor de inkoop van de obligaties) maar die waardepapieren zijn zonder betaling doorgeschoven naar Financiën. Daarmee schept de ECB een enorm verlies. De Nederlandse Staat moet alle uitstaande staatsobligaties, die niet zijn ingekocht door DNB, wel rente en aflossing betalen, alleen DNB ziet nooit meer iets terug van de overgedragen waarden en blijft met een verlies zitten. KK’s (Knappe Koppen) vinden dat een slimme truc: geld scheppen dat niets kost en een derde partij met de schuld opzadelen. Dit zijn monetaire luchtbellen,

Maar er is een andere reden waardoor het functioneren ernstig wordt gehinderd. Op 9 en 10 december 1991, onder het Nederlandse voorzitterschap van de Raad van Europese Gemeenschappen, werd, onder voorzitterschap van premier Ruud Lubbers, het Verdrag van Maastricht gesloten. Koningin Beatrix had de Franse president François Mitterrand en de elf minister-presidenten van de andere lidstaten (waaronder bondskanselier Helmut Kohl en de Britse premier John Major) ontvangen. De fundamenten voor het Nieuwe Europa werden daar gesmeed. Het Verdrag van Maastricht, officieel het Verdrag betreffende de Europese Unie, kortweg EU-Verdrag, werd op 7 februari 1992 in Maastricht ondertekend en diende ter oprichting van de Europese Unie. Met de ondertekening van het verdrag gaven de lidstaten een deel van hun soevereiniteit op, kreeg het Europees Parlement wetgevende macht en werd op termijn de euro als gezamenlijke munt geïntroduceerd. Wat dit laatste betreft werd afgesproken dat de Europese Centrale Bank pas van start kon gaan als er eerst een Politieke Unie zou zijn opgericht. Dat was een heel verstandige eis die aan de opvolgers/uitvoerders werd meegegeven. Dat mislukte, wat in 1991 door de staatsmannen ook was afgesproken, iedereen deed een stap, ook onze premier Wim Kok. De tijd voor een Politieke Unie was nog niet rijp. Er werden afspraken gemaakt over begrotingsregels en maximale staatsschuldlimieten. Daarmee moest bij de oprichting in 1999 de ECB het doen. De euro werd opgezadeld met arme en rijke landen, hetgeen grote lacunes veroorzaakte in het monetaire beleid. Voor de een was de euro te duur en voor de ander te goedkoop. Dat veroorzaakte grote handelsverschillen. De interne markt werkte goed maar het systeem werkte met een clearingsysteem (van betalingen) waar geen settlement hoefde plaats te vinden. De arme landen konden op de pof kopen en de Duitsers staken daar >€100 mrd in. We zitten nog altijd in een situatie waarin voor de arme landen, waaronder Italië, Spanje en Griekenland, een zeuro zouden moeten hebben op de waarde van 55% van de neuro van de rijke landen waaronder Duitsland, Luxemburg en Nederland. Het gevolg is een onevenwichtige financieel/economische situatie, die ongewenst is en waar de ECB geen oplossing voor heeft.

D66-lijsttrekker Sigrid Kaag wil dat alle subsidies en belastingkortingen voor fossiele industrie stoppen, zoals de vrijstelling van accijns op kerosine en scheepsbrandstof. Ook moet er een eind komen aan de bio-industrie en moeten kolencentrales versneld dicht (en biomassa?) Een deel van Kaags speech aan het begin van de D66-campagne ging over het klimaat. “We kunnen geen tijd verliezen. We moeten handelen alsof ons huis in brand staat, omdat dit ook daadwerkelijk zo is.” Volgens Kaag is te lang volgehouden dat een beter milieu begint bij jezelf.” Het begint bij politieke actie.”

De 73-jaride oud-bankier Mario Draghi kan aan de slag als premier. Zijn zakenkabinet is door de Italiaanse president beëdigd. Draghi krijgt de steun van vrijwel het hele parlement. Beide kamers moeten zijn benoeming komende week officieel nog goedkeuren. Zijn belangrijkste taken zijn het versnellen van de coronavaccinaties in Italië en het uitwerken van een plan om miljarden aan Europese coronasteun in de economie te pompen. In de pipeline vanuit het Europese herstelfonds zit voor Italië een bedrag van €200 mrd.

De Europese Commissie is ‘voorzichtig optimistisch’ gestemd over het economisch herstel in Europa. Voor dit jaar voorziet ze een groei van 3,8%. Nederland is met een verwachte groei van 1,8% de hekkensluiter van de EU. Eindelijk is er licht aan het eind van de tunnel’, zei Commissaris Paolo Gentiloni (Economie) bij de presentatie van de nieuwste economische ramingen. Volgens zijn collega Valdis Dombrovskis (vicevoorzitter) is er reden voor ‘echte hoop’ en tonen de groeicijfers dat de EU uit de recessie krabbelt. De ramingen gaan ervan uit dat de huidige lockdowns in het voorjaar geleidelijk worden versoepeld en de vaccinatieprogramma’s succesvol verlopen. De verschillen tussen de lidstaten waren en blijven groot. Opvallend is het lage groeicijfer voor 2021 voor Nederland. Deze score is deels het gevolg van de strenge lockdown in Nederland dit najaar, alsook de magere internationale handel waar Nederland met zijn open economie nauw mee verweven is. Daarnaast kromp de Nederlandse economie vorig jaar beduidend minder (-4,1%) dan de gemiddelde krimp van -6,8% in de eurolanden. Als gevolg daarvan is het herstel ook bescheidener. In 2022 verwacht de Commissie dat de Nederlandse economie met 3% groeit, ook onder het gemiddelde van de eurozone van 3,8%. Ze verklaart dit uit een lager dan verwachte loonontwikkeling. Positief is dat Nederland meelift op de aantrekkende wereldhandel. De hoogste groei voorziet de Commissie dit jaar voor Spanje met 5,6% en Frankrijk met 5,5%. De krimp in deze twee landen bedroeg vorig jaar respectievelijk 11% en 8,3%. Minder florissant zijn de ramingen voor Griekenland. Na 10% krimp in het vorige jaar voorziet de Commissie voor dit jaar een groei van 3,5%. De zware klappen voor de toerismesector doen zich hier nog voelen. De Griekse premier pleit al maanden (vooralsnog vergeefs) voor een vaccinatiepaspoort waarmee mensen die tegen corona zijn ingeënt weer op vakantie mogen. Ook Italië is lang niet uit de gevarenzone. Na een krimp van 8,8% in 2020 voorspelt de Commissie dit jaar een groei van 3,4% en voor 2022 van 3,5%. Italië komt daarmee op zijn vroegst in 2023 de economische recessie van 2020 te boven. De winterramingen van de Commissie zijn met de nodige onzekerheden omgeven. Als een nieuw coronavirus de kop opsteekt waartegen de bestaande vaccins niet of veel minder effectief zijn, zal dat onvermijdelijk tot langere lockdowns en minder economische groei leiden. Aan de andere kant: de effecten van het Europese economische herstelfonds ($750 mrd) zijn nauwelijks meegenomen in de ramingen, omdat de lidstaten hun herstelplannen nog in Brussel moeten indienen. Vanaf de zomer moet het EU-geld gaan rollen, wat de groei zal aanjagen. (bron: VK) Dat laatste moeten we nog maar afwachten. Als het geld niet wordt gestoken in projecten die rendement en werkgelegenheid opleveren, maar direct of indirect naar verliesfinanciering gaan is het effect van dat geld nul. Bij de geprognotiseerde groeicijfers moet in acht worden genomen dat die uitgaan van de lagere prestaties. Neem Italië: krimp 2020 8,8%, groei 2021 3,4%, nieuwe basis -5,4%, groei 2022 -3,5%, nieuwe basis voor 2023 1,9%. De voorspellingen worden gebaseerd op aannames en welke die zijn wordt niet aangegeven. Dan blijft het de vraag hoe de economie zich gaat ontwikkelen. Want de ECB, de EC en de EU-lidstaten kunnen wel gratis geld in markt blijven pompen maar dat is geen garantie dat de groei zich ontwikkelt volgens de ramingen. Vorig jaar kwamen denktanks ook met veel positievere prognoses dan uiteindelijk werden waargemaakt.

Aan beide zijden van de Atlantische Oceaan wordt nu voor duizenden miljarden aan coronasteun verleend. Zonder de huidige extreem lage rente – een erfenis van de kredietcrisis van 2008 – was dit onmogelijk geweest. Steunbedragen en uitgestelde belastingen zullen geleend moeten worden, en komen zo bij de staatsschuld. De Verenigde Staten komen, op deze manier berekend, uit op $3.400 mrd over 2020 en nog eens $2.800 mrd over 2021. Daar zitten ook door de crisis gemiste belastingeninkomsten bij. Denk: werkloosheid, lagere winstbelasting. De eurozone is een stuk bescheidener, met in totaal ruim €2.000 mrd aan coronakosten opgeteld over beide jaren. Natuurlijk, de omvang van de economie is hier ook bescheidener. Die bedraagt slechts twee derde van de Amerikaanse.

Verhoudingsgewijs zijn Canada en het Verenigd Koninkrijk de grootste coronasteuners. Hun staatsschuld loopt van 2019 naar 2021 op met 37% van het bbp respectievelijk 40%. De VS zien de staatsschuld met 26% toenemen. Zo tekent zich een verschil af tussen de Europese en de Angelsaksische aanpak. De gemiddelde staatsschuld in de eurozone stijgt met ‘slechts’ 19%. Dit sluit overigens niet uit dat Biden voorop loopt met zijn nieuwe pakket en diverse Europese landen alsnog met omvangrijker steun komen. Nederland: €100 mrd extra schuld. Een mooi voorbeeld is de financiering van de Nederlandse coronanoodsteun. Half december publiceerde het Agentschap, de dienst van het ministerie van Financiën die belast is met de financiering van de staatsschuld, zijn rapport over het eerste coronajaar en de verwachtingen voor het tweede. Waar vóór corona nog rekening werd gehouden met een financieringsbehoefte van €42 mrd (met name vervanging van lopende staatsobligaties), stond de teller half december op €110,7 mrd. Sinds maart kieperde de Nederlandse staat dus een kleine €70 mrd in noodsteun. Voor 2021 staat de teller van de financieringsbehoefte inmiddels op €95 mrd, waarvan een kleine €40 mrd bedoeld is voor noodsteun. Dat is nog exclusief het steunpakket dat begin komende week verwacht wordt om de nieuwe, strengere fase van de huidige lockdown door te komen. Hoe financieren westerse landen deze explosie aan coronasteun? Mazzel speelt hierbij een belangrijke rol. Vanaf het begin van deze eeuw tot aan de financiële crisis van 2008, toen de bank Lehman Brothers omviel, lag de typische rente op een Duitse staatslening van tien jaar – de maat aller dingen in de eurozone – rond de 4%. Crisis, stagnatie en een hardnekkig dalende inflatie deden de rentevoeten daarna fors dalen. Het opkoopprogramma van onder meer de Europese Centrale Bank – dat de prijzen van staatsleningen opdreef, waardoor de effectieve rente daalde – deed de rest. 

De rente op 10-jarige staatsleningen is voor veel landen nu negatief. Lenen is ‘gratis’, en soms dus op een vreemde manier zelfs lucratief. Dat is ook te zien aan de OESO-prognoses. Overal loopt de staatsschuld fors op: van 104% bbp in 2019 (het gemiddelde van de 37 OESO-leden) naar 122% in 2021. (Dit is volgens de OESO-definitie, die iets afwijkt van de officiële ‘Maastricht’-berekening.) Maar de betaalde rente over de staatsschuld, afgezet tegen het bbp, neemt juist af: van 1,8% in 2019 naar 1,3% in 2021. Bij de rentevoeten die vóór de financiële crisis gangbaar waren, zouden de rentebetalingen al een veelvoud zijn geweest, en sterk zijn opgelopen door de coronasteun. Alleen al coronafinanciering zou dan aan rente – elk jaar, tot in lengte van dagen – evenveel hebben gekost als de helft van de gemiddelde. De ironie is hier niet ver: mede dankzij de financiële crisis van 2008 en de crises daarna is het mogelijk de ruimhartige steun te verlenen die nu wordt overgemaakt aan mensen en bedrijven. Te mooi om waar te zijn, bijna. Maar is het dat ook? De laatste data van de OESO over de stijging van de staatsschulden, uitgedrukt in een % van het bbp toont een verontrustend beeld. De schuldenposities van de Westerse landen als gevolg van de economische krimp alsmede de steunprogramma’s vanwege de corona-pandemie trekken diepe sporen, in Nederland nog steeds wel te overzien. Land: 2019-2020-2021. Nederland 63-70-72; Duitsland 68-82-85; Canada 94-121-131; VS 108-128-134; België 121-139-142; Spanje 117-139-142; Frankrijk 124-142-143; Ver Koninkrijk 117-145-157 en Italië 156-179-178.

Spook van de eurocrisis: het korte antwoord daarop is: ja, maar voorlopig nog niet. Sinds 2008 doen centrale banken er namelijk alles aan om de economie weer op gang te helpen. Ze hanteren lage rentes, wat lenen voor banken en bedrijven goedkoop maakt en zo voor investeringen moet zorgen. Ook is er een ongekend programma gekomen om staatsschulden van landen op te kopen. De teller van wat daar inmiddels in de eurozone aan is uitgegeven, staat op €2.342 mrd. Dat is vergelijkbaar met bijna vijfmaal de Nederlandse staatsschuld. Zo kunnen landen geld blijven uitgeven zonder dat financiële markten zich al te veel zorgen hoeven maken over de betaalbaarheid van die schulden. Dit monetaire programma liep dus al jaren voordat corona uitbrak. En sinds corona hebben de centrale banken het infuus nog wat verder opengedraaid, met een speciaal pandemie-opkoopprogramma: nóg lagere rentes en bovenal nóg meer staatsschulden opkopen. De regels van de Europese Centrale Bank (ECB) zijn zelfs aangepast om dat mogelijk te maken. En, het belangrijkste van alles: meegedeeld is dat ze dit blijven doen zolang het nodig is. Dat laatste is cruciaal: zodra centrale banken stoppen met het opkoopprogramma, krijgen de financiële markten weer vat op de rentestanden. Daarmee komt het spook van de eurocrisis van 2012 weer om de hoek. Ook destijds waren het de markten die aan de alarmbel gingen hangen. Griekenland en daarna Italië, Spanje, Portugal en Ierland zagen de rentes op hun staatsschulden in korte tijd enorm oplopen, omdat terechte twijfel ontstond over de vraag of ze nog wel in staat waren de schulden af te lossen. De schuld werd onbetaalbaar, en de ECB sprong in het gat. Dat risico dreigt ook nu weer. Met name landen die schulden ver boven de 100% van hun bbp hebben (Griekenland 200%; Italië 154%; Portugal 131%; Cyprus 120%; Frankrijk 117%; Spanje 114%; België 113%, EU 97%) lopen dan direct gevaar. Nederland en Duitsland zullen aan de goede kant van de streep blijven. Toch lijkt niemand zich op dit moment druk te maken over schulden en tekorten. Zelfs traditioneel conservatieve organisaties als het Internationaal Monetair Fonds pleiten ervoor de steun niet te snel af te bouwen en de begrotingstekorten niet te snel terug te dringen. De vermaarde econoom en Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz hield onlangs bij het Amerikaanse Peterson Institute for International Economics ook een pleidooi voor pragmatisme. Nu centrale banken al alles hebben gedaan wat ze kunnen, zei hij, is een steeds grotere rol weggelegd voor begrotingsbeleid. Stiglitz pleit voor een systeem waarin straks ‘automatische stabilisatoren’ hun werk doen, zoals een meer of minder genereuze werkloosheidssteun naar gelang de stand van de conjunctuur. Maar er moet veel ruimte blijven om bij te sturen. „In een wereld van diepe onzekerheid kunnen we niet simpelweg het verleden extrapoleren.” Desgevraagd waarschuwde hij ook voor het omarmen van de meevallers, zoals de lage rente van nu, die het coronabeleid mogelijk hebben gemaakt. „Elke schok moet kunnen worden verwerkt. We weten niet of de rente straks stijgt. Maar we moeten er wel rekening mee houden.” Niet dat hij dat snel verwacht, overigens: „We hebben overcapaciteit, een overvloed aan arbeid én aan kapitaal.” Dat zijn geen omstandigheden waarin de rente hard zal stijgen. Maar bij een wereld die zó diep in de schulden zit, is het wel een waarschuwing om rekening mee te houden. (bron: NRC) Een interessant artikel, waar ik ook kanttekeningen bij plaats. De economen en monetaire autoriteiten gebruiken ‘verroeste’ rekenmodellen waarmee ze denken de huidige problemen te kunnen bestrijden c.q. oplossen. Daar zet ik grote vraagtekens bij. Meer geld in de markten blijven pompen zal een tegengesteld effect veroorzaken. Ofwel we krijgen een megainflatie ofwel het leeglopen van de luchtbellen op de financiële markten veroorzaakt een financieel/economische chaos. De situatie waarin wij, de wereld, ons nu bevinden is complexer dan wij de laatste eeuwen hebben meegemaakt. Politici, beleidsmakers, denktanks en de financieel/economische KK’s (Knappe Koppen) geven een voorstelling van zaken als er maar één probleem is dat zo snel mogelijk opgelost moet worden op we weer terug te keren naar hoe het was. Dat is pure misleiding. Er staan in feite drie uitdagingen op de agenda, waarvan corona op dit moment de grootste aandacht vraagt, maar toch een tijdelijk probleem is. Binnen enkele jaren is corona verleden tijd en als dat niet het geval is, zal dat voor de opbouw en inrichting van de samenleving van volgende generaties enorme vertraging oplopen. Dan is er ook nog een economische vertraging wereldwijd opgetreden door geopolitieke spanningen, in feite over de vraag wie de nieuwe wereldleider wordt en met welke wereldvaluta en onder welke voorwaarden (Oosterse versus Westerse filosofie). Maar de architecten die de maatschappij voor volgende generaties moeten gaan bouwen en in moeten richten met  robotisering, de quantumcomputer, kunstmatige intelligentie, meer bèta-gericht handelen (algoritmes), de macht van data, internet en digitalisering. Een aantal waarden moet opnieuw worden gewogen, zoals klimaat, milieu en natuur, de sociaal-maatschappelijke fundamenten en de staatsinrichting van Europa. Een herwaardering van de democratie en het neoliberalisme is onontkoombaar. Een herprofilering van de waarden arbeid, opleiding, om- en herscholing, inkomen, wonen, veiligheid en privacy is noodzakelijk. En daar moeten nieuwe rekenmodellen voor komen want de huidige kunnen in de prullenmand. Voor de jongeren is het niet absoluut niet van belang dat ze een ‘lekker leven’ hebben, geen geldgebrek, weekendtrips, wereldreizen en een uitbreid uitgaansleven met alcohol en drugs(festivals), dat is hun droomwereld. De realiteit zal er heel anders uit gaan zien.

Financieel/economische berichtgeving

ABN Amro heeft een zwaar jaar achter de rug, waarbij het bankconcern voor het eerst sinds 2010 weer rode cijfers schreef als gevolg van de impact van de concessionaris Onder de streep keek ABN Amro afgelopen jaar aan tegen een verlies van €45 mln. In 2019 werd nog een winst geboekt van €2 mrd. In het vierde kwartaal van vorig jaar deed de bank het met een winst van €54 mln iets beter dan werd verwacht. ABN slaagde er in het slotkwartaal ook in om zijn marktaandeel op de markt voor hypotheken uit te breiden, van 15% tot ongeveer 17%. Als gevolg van het verliesjaar heeft ABN Amro besloten om over 2020 geen dividend uit te keren. De laatste keer dat ABN Amro een jaar met een nettoverlies afsloot was in 2010. Toen kwam de bank onder de streep €414 mln tekort. ABN Amro, dat tijdens de financiële crisis van 2008 was genationaliseerd door de Nederlandse overheid, had destijds nog te maken met veel extra kosten vanwege de integratie van Fortis Bank Nederland. Bij de bank wordt dit jaar weer op herstel gerekend. Swaak heeft hoge verwachtingen van de uitrol van het vaccinatieprogramma. Als dat goed gaat zou dat een flinke versoepeling van de coronamaatregelen in het tweede kwartaal van 2021 mogelijk moeten zijn, met als gevolg een sterke opleving van de economie in de tweede helft van het jaar. (bron: DFT) Dat laatste is een aanname. ABN Amro gaat ervan uit dat er geen vierde of misschien nog wel een vijfde corona- besmettingen golf ons gaat treffen. Natuurlijk hoopt niemand dat en verlangen we naar een coronaire samenleving, maar hoe dat proces gaat verlopen is onzeker. Verder is de wereld zo sterk geglobaliseerd dat als de corona-pandemie niet tegelijkertijd ook in armere landen wordt aangepakt, lopen we een niet te miskennen risico dat corona hier een bedreiging vormt met alle mogelijke financiële gevolgen van dien. Lees elders in dit blog de prognoses van de OESO over de ontwikkeling van stijgende staatsschulden in een aantal Westerse economieën. En het voorstel van de Franse topeconoom Piketty c.s. om staatsschulden van de 19 eurolanden kwijt te gaan schelden: een oud voorstel van Italië, waar Duitsland niets voor voelde maar dat nu weer op de agenda is gezet.

Air France-KLM heeft coronajaar 2020 afgesloten met een verlies van €7,1 mrd. De luchtvaartonderneming kampte met een forse daling van het aantal passagiers door reisrestricties en het uitblijven van boekingen. (bron: DFT) Na een dramajaar waarin Air France-KLM 7,1 mrd heeft verloren, is een nieuwe ronde staatssteun onafwendbaar, schrijft het Parool. Maar de prijs daarvoor is hoog. KLM zal vluchten op Schiphol moeten inleveren. Daarvoor zal een nieuwe ronde overheidshulp onvermijdelijk zijn. Bij het omzetten van de vorig jaar geregelde noodleningen in aandelen Air France-KLM gaat het mogelijk om €4 tot €5 mrd. Dat is ruwweg twee keer zo veel als de net €2 mrd die het hele concern momenteel op de beurs waard is. Dat maakt de nieuwe steunoperatie een pseudo-nationalisatie. Steun is volgens financieel topman Frédéric Gagey ‘een kwestie van dagen of weken, niet van kwartalen’. “We hebben tot nu alleen schuld opgebouwd na de steun van Frankrijk en Nederland. Dat zal gecorrigeerd of aangepast moeten worden. Daarom praten we met beide overheden of we de steun van schuld naar eigen vermogen kunnen veranderen. Dan moet je de Europese Commissie inschakelen. Wij zijn daarbij betrokken.” Of dat voor de verkiezingen op 17 maart zal lukken, durft KLM-topman Elbers niet te zeggen. “Nederland heeft aangegeven dat ze Air France-KLM én KLM wil blijven steunen. Op welk niveau dat zal zijn, is nog speculatie. We zitten middenin discussies. Het is niet productief om daarop nu in te gaan. Snelheid is geboden omdat de grote Europese concurrenten vergelijkbare operaties al achter de rug hebben. Ministers Wopke Hoekstra (Financiën) en Cora van Nieuwenhuizen (luchtvaart) zeggen ‘in nauwe dialoog te zijn’ met de Franse regering en de Europese Commissie. Brussel ziet aandeleninkoop als staatssteun. Om daarvoor in aanmerking te komen eist de Europese Commissie bloedgeld wat betekent dat KLM en Air France activiteiten zullen moeten opgeven. En aangezien er niet veel wisselgeld meer is – bij KLM gaan er 6000 werknemers uit, bij het twee keer zo grote Air France 8500 – zal het gaan om de kroonjuwelen: start- en landingsrechten op Schiphol en in Parijs. Eerder nam Duitsland 20% van het aandelenkapitaal van Lufthansa over in ruil voor €6 mrd steun. Om daarvoor in aanmerking te komen moest de luchtvaartgigant 18.000 starts en landingen per jaar inleveren op zijn sleutelvliegvelden Frankfurt en München. Wij verwachten gevraagd te worden slots in Parijs en Amsterdam op te geven,” zegt topman Benjamin Smith van Air France-KLM. “Wij willen dat dat proportioneel en vergelijkbaar is wat Lufthansa heeft gedaan.” Alleen voor Schiphol zou het offer kleiner moeten zijn. “In tegenstelling tot Frankfurt, München en Parijs zit Amsterdam helemaal vol, dus de impact van zo’n maatregel daar zal kleiner moeten zijn.” Zulke ‘slots’ zijn goud waard. Zo verkocht Air New Zealand vorig jaar één slot op het Londense Heathrow voor $27 mln. De waarde van het Lufthansaoffer zou daarmee op bijna een €½ mrd uitkomen. KLM -groep ‘bezit’ zo’n 270.000 starts en landingen op Schiphol. Gedwongen minder vliegen zal het toch al moeizame herstel van de maatschappij nog verder bemoeilijken. Slots bepalen wanneer de luchtvaartmaatschappij kan vliegen en spelen een cruciale rol in het overeind houden van het Europese- en intercontinentale overstapnetwerk. De klap komt nog eens dubbel hard aan, want de rechten die worden opgegeven, komen daarna in handen van concurrenten. Die kunnen er alle kanten mee opvliegen, wat de kans doet toenemen dat er vanaf Schiphol nog meer ‘pretvluchten’ bijkomen wat iedereen juist wilde voorkomen. De Ierse prijsvlieger Ryanair zou er zijn activiteiten op Schiphol flink mee kunnen uitbreiden en zo KLM nog verder pijnigen. (bron: Parool)

ING heeft door de coronacrisis afgelopen jaar ruwweg de helft minder winst gemaakt. Volgens het financiële concern drukten de viruspandemie en de strenge lockdownmaatregen met name op de vraag naar leningen, zowel bij consumenten als bedrijven. Ook moest er veel geld apart gezet worden voor leningen die mogelijk nooit meer worden terugbetaald, al speelde dat laatste wel minder in de laatste maanden van het jaar. Onder de streep bleef een kleine €2,5 mrd over. Een jaar eerder ging nog bijna €4,8 mrd winst in de boeken. In het slotkwartaal was de winstval minder groot, met een afname van dik 17% procent tot €727 mln. In deze periode hoefde er relatief gezien veel minder geld naar de stroppenpot. Topman Steven van Rijswijk is ondanks alles tevreden met de resultaten. Hij wijst erop dat de bank er wereldwijd wel meer klanten bij kreeg. Ook bleef ING volgens hem een „gezonde vraag” naar hypotheken zien. Het financiële concern schrapte enkele maanden terug nog ongeveer 1000 banen bij de zakenbank en de activiteiten voor consumenten in het buitenland. Die ingreep was onder meer nodig vanwege het tegenvallende economische klimaat. Vakbonden vreesden direct dat er ook honderden banen in Nederland verloren zouden gaan, maar hoe de reorganisatie hier precies zou uitpakken moest nog worden besloten. (bron: DFT) Het resultaat valt in relatie tot dat van ABN Amro niet tegen. Valt zelfs mee, maar wordt het beeld niet vertekend door de geld- en koersexplosie op de aandelen- en cryptomarkt?

De Volksbank wil de komende twee jaar 400 tot 500 arbeidsplaatsen schrappen. Dat is ongeveer 10% van het huidige personeel van de staatsbank.
Ook Rabobank heeft flink te lijden onder de coronacrisis. De bank gaat de komende vijf jaar circa 5000 banen schrappen. Door een met bijna €2 mrd gevulde stroppenpot en een witwasboete, halveerde de winst bij Rabobank over 2020. De bank meldde dat het gedwongen ontslagen zoveel mogelijk wil beperken. De ingreep is volgens de bank onvermijdelijk geworden vanwege ongunstig lage rentes, aangescherpte wetgeving en voortgaande digitalisering. Bij Rabobank werken 43.272 mensen, waarvan 8000 externen. Door verdere digitalisering wil Rabobank het traditionele kantorennetwerk in het land de komende jaren afbouwen. Om hoeveel filialen het precies gaat laat de bank nog in het midden. Rabobank meent dat het aantal gedwongen ontslagen deels via reguliere uitstroom en herplaatsing naar andere functies kan worden geregeld. Ook kan het aantal externen worden verminderd. Onder aan de streep bleef bij Rabobank het afgelopen jaar een nettowinst van ruim €1 mrd over. Dat is een halvering van de winst van een jaar eerder. Rabobank moest door de coronacrisis €1,913 mrd opzij zetten voor mogelijke kredietverliezen. Een jaar eerder was dit nog €975 mln. Rabobank meldde bij de presentatie van de jaarcijfers ook dat het is gezakt voor een toets van De Nederlandsche Bank (DNB) voor het op orde brengen van de klantdossiers. De toezichthouder legde Rabobank eind 2018 een last onder dwangsom van een half miljoen op. In april vorig jaar startte DNB een onderzoek of de bank de zaken inmiddels op orde had. Dat bleek niet het geval, meldt Rabobank nu. Daardoor moet de bank de dwangsom van €500.000 betalen. De bank benadrukt dat het voorkomen van witwaspraktijken ’een continu proces is’ en de ’grootste aandacht’ heeft. Inmiddels is 4000 man personeel in dienst om witwaspraktijken te bestrijden. ABN Amro meldde nu 3800 fulltimers in dienst te hebben voor het controleren van klanten en overboekingen. (bron: DFT) Wat opvalt is dat het bedrag dat de RABO heeft moeten reserveren voor mogelijk oninbare leningen twee keer zo groot is als de jaarwinst.

Heineken schrapt 1 op de 10 banen banen. De bierbrouwer Heineken schrapt wereldwijd 8000 banen. De brouwer greep vorig najaar al in op het hoofdkantoor in Amsterdam en twee regionale hoofdkantoren in het buitenland. Dat kost daar dit kwartaal 205 van de 1700 banen. De nieuwe ingreep treft de komende twee jaar ook de landenorganisaties. Daarmee is al een begin gemaakt. Het hoofdkantoor in Leiden, waar 400 mensen werken, kent sinds 2020 een vacaturestop. Volgens een woordvoerder van Heineken gaan in Nederland circa 300 banen verloren. De brouwer had vorig jaar beloofd dat in 2020 geen gedwongen ontslagen zouden vallen. “Maar vanwege de lockdowns en de economische situatie zijn ingrepen dit jaar onvermijdelijk.” Met operatie Evergreen – naar de kleur van de Heinekenflesjes – wil de vorig jaar aangetreden topman Dolf van den Brink €2 mrd kosten besparen door efficiënter te produceren. Het schrappen van banen moet jaarlijks €350 mln opleveren. Voor de sanering is €420 mln. Daarnaast gaat Heineken investeren in online bierverkoop – zoals via het Nederlandse Beerwulf – , worden de activiteiten in alcoholvrije bieren opgevoerd en investeert het concern in alternatieve alcoholica, waaronder cider en hard seltzer. Heineken 0.0, in 2016 gelanceerd, is inmiddels in 84 landen beschikbaar, sinds kort ook in Brazilië, Mexico en de VS. Heineken is, met het huismerk en merken als Amstel, Tiger en Sol, nog altijd de tweede bierbrouwer ter wereld. Door corona daalden de bierverkopen wereldwijd ruim 8%, vooral doordat horeca door corona moest sluiten. Momenteel is wereldwijd ruim 70 procent van de cafés die Heineken-bieren schenken dicht. Dat werd niet goedgemaakt door de iets hogere verkopen bij supermarkten en slijters. De brouwer maakte daardoor over 2020, bij een omzetdaling van bijna procent tot 23,8 miljard euro, 204 miljoen euro verlies. Dat kwam ook doordat de brouwer cafébazen te hulp schoot. Deze maand is opnieuw de huur kwijtgescholden van de 700 cafés die Heineken bezit of beheert. (bron: Parool) De nettowinst daalde van €2,5 mrd in 2019 naar €1,2 mrd afgelopen jaar. Een daling van 495. De omzet daalde 12% naar €19,7 mrd.

Miss Etam en Steps vragen uitstel van betaling aan, doorgaans een voorbode van een faillissement. Eigenaar NXT Fashion zegt dat het komt door de lockdown, en doordat de kledingzaken geen loonsteun krijgen. Er werken 340 mensen. NXT maakte dit bekend kort nadat de werknemers naar buiten brachten dat zij het faillissement van hun werkgever hadden aangevraagd, omdat de lonen niet uitbetaald werden. NXT Fashion veranderde in de herfst van eigenaar en wordt daarom gezien als een startende onderneming. Eigenaar Martijn Rozenboom nam de twee zaken vorig jaar over van het failliete FNG. (bron: NOS) Dit lijkt een droevig verhaal. Deze bedrijven stonden na de eerste corona-golf op opvallen en worden gered door een nieuwe eigenaar. Maar die nieuwe eigenaar komt niet in aanmerking voor gratis overheidssteun in deze moeilijke tijden want hij is een starters en sdtarters komen daarvoor niet in aanmerking, ondanks dat deze winkel volgend jaar 100 jaar zou bestaan. Of dat gaat lukken is de vraag want de nieuwe eigenaar is niet altijd zo’n succesvolle ‘overnemer’ geweest.

Overwegingen

Een brede coalitie van maatschappelijke organisaties lanceert in aanloop naar de verkiezingen een campagne tegen ‘belastingparadijs’ Nederland. ‘Per seconde wordt er €1000 aan belasting ontweken via Nederland. Rijke en arme landen verliezen hierdoor jaarlijks miljarden. Dit kan zo niet langer’, schrijft de coalitie van ActionAid, Tax Justice Nederland, Oxfam Novib, vakbond FNV, Somo, Both Ends, TNI en de voorzitter van de Europese belastingcommissie, Paul Tang. Zij willen een einde maken aan Nederland als ‘doorsluisland’. (bron: Trouw)

Weg met de lockdown en avondklok, zegt Herstel-NL. Een groep van economen, artsen en andere deskundigen pleit voor een alternatieve aanpak van de pandemie. Hun boodschap prijkt vanaf 18 februari op honderden reclameborden, klinkt op sociale media en in radiospotjes. ‘Er is een plan waarmee Nederland open kan’, roept Herstel-NL anderen op. ‘Doe mee!’ De initiatiefnemers kraken het overheidsbeleid rond de bestrijding van het virus. Ze pleiten voor het opheffen van de lockdown en avondklok. Samen met onder meer econoom Barbara Baarsma en Coen Teulings heeft Erik-Jan Vlieger een tweesporenbeleid bedacht. Herstel-NL stelt voor dat bedrijven, kroegen en scholen heropend worden. “Dat zijn reguliere zones, waarin het normale leven weer wordt opgepakt”, legt Vlieger uit. “Begeef je je daarin, dan accepteer je dat virusoverdracht plaats kan hebben en je mogelijk besmet raakt met corona.” Aan de andere kant moeten er beveiligde zones komen, en tijdslots, waarin ouderen en kwetsbaren zich beschermd en vrij kunnen bewegen. “We kunnen bijvoorbeeld afspreken dat theaters, restaurants en winkels drie dagen in de week ‘veilig’ opengaan. Op die dagen worden er strenge maatregelen nageleefd, met speciale routes, handhavers en mondkapjes om besmetting tegen te gaan. Iedereen mag zelf kiezen of zij de veilige of reguliere route wil volgen. Zo wordt de samenleving vrijgelaten terwijl tegelijkertijd de groep wordt beschermd die het meest te vrezen heeft van het virus.” Vlieger en co hebben alvast een duwtje in de rug gekregen: uit 17 februari gepubliceerd onderzoek I&O Research blijkt dat de roep om versoepelingen toeneemt. Het aandeel Nederlanders dat in meer of mindere mate wil versoepelen, is sinds eind januari meer dan verdubbeld van 21% naar 45%. 9% van de Nederlanders wil de lockdown helemaal loslaten. Herstel-NL is niet de eerste groep die vraagtekens zet bij het overheidsbeleid. Zo kwamen Amerikaanse wetenschappers vorig jaar met de Great Barrington Declaration, waarin ook zij wezen op de economische, psychische en anderszins maatschappelijke schade die lockdowns met zich meebrengen. Net als na die publicatie, klinkt er nu kritiek op het tweesporenbeleid dat Herstel-NL voorstelt. Zo zou het vrij laten woekeren van het virus in de reguliere zones leiden tot extra zieken en doden. En volgens virologen is het lastig om kwetsbaren en minder-kwetsbaren van elkaar te scheiden. Helemaal veilig is het plan van Herstel-NL niet. “Maar ik zie in de data en literatuur geen aanwijzingen dat de mogelijke problemen zo groot zullen worden dat zij de huidige disproportionele maatregelen rechtvaardigen. Elke dag die we binnen zitten neemt de nevenschade enorm toe, denk aan de toename van eetstoornissen en vrijwillige bedrijfsbeëindiging. En die problemen zijn niet zomaar gerepareerd. Het roer moet nú om.” (bron: Trouw) Wat moet ik mij voorstellen? Mijn eerste indruk is een groepje zogenaamde deskundigen van de tweede of misschien wel derde orde, die geld hebben gestort om onder het bestuurlijke beleid van deze regering af te komen met als woordvoerder Barbara Baarsma, hoogleraar economie aan de UVA en directeur van de RABO in Amsterdam, met aan haar zijde Coen Teulings, universiteitshoogleraar aan de Universiteit in Utrecht. In een democratie bestuurt een regering wiens beleid wordt goedgekeurd en gecontroleerd door het Parlement. Dat aan zo’n bestuur ook minder sterke bestuurszaken aan de orde komen, moeten we accepteren. We weten dat premier Rutte moet afhaken bij complexe problemen. Of dat nu gaat over de pensioenen, het milieu, het klimaat en de natuur, de boeren en de stikstof, de Pfas en de bouwers en natuurlijk nu de coronabesmettingen. In al die gevallen valt hij terug op adviseurs, commissies, werkgroepen, colleges, de polder om zijn kabinet te adviseren over het te voeren beleid. Corona heeft meerdere aandachtsgebieden: niet alleen het virus, het testen en het vaccineren, maar ook de medische zorg voor besmette personen, het genezingsproces cq het overlijden, ook de bescherming van het volk voor besmetting in al zijn facetten. Ik noem de mate waarin een lockdown wordt ingesteld, een avondklok, acceptatie ervan door het volk en de bestrijding van ongeregeldheden. En dan de sociaal/maatschappelijk en financieel/economische gevolgen voor burgers, bedrijven en de overheid. En ja de afweging van belangen die op velerlei terreinen hierin een rol spelen zal altijd tot discussie leiden. Er zal altijd non-beleid plaatsvinden dat ze niet meer naar de kroeg kunnen of buiten de deur kunnen eten, de avond/nachtklok, dat het uitgaansleven en het sporten stil ligt, en dat jongeren recht hebben op festivals met alcohol en drugs. Anderen vragen zich af of in dit hele proces farmaceutische bedrijven geen enorm financieel gewin hebben van de wijze waarop onze regering dat uitvoert. Waarmee Herstel-NL komt komt op mij over als een greep naar de macht. Het kabinet is al naar huis gestuurd, het OMT buitenspel zetten en een Derde Macht van Barbara Baarsma c.s. aan het bewind brengen om de wil van een deeltje van het volk uit te voeren. Kom op ‘we zijn geen bananenrepubliek’. Ja, het zou anders kunnen en de besluiten zouden breder gefijnd kunnen worden, maar de aanpak van de ondernemer Jan-Erik Vlieger, daar geloof ik niet in. En Herstel-NL wil dat omdat 45% van het volk dat zou willen. Het volk wil niet langer betutteld worden of ze beschermd moeten worden tegen het corona-virus en de gezondsheidsproblemen die daarvan het gevolg zijn. Nee, ze willen hun vrijheid terug en datgene willen doen waar behoefte aan is en zelf de verantwoordelijkheid denken te kunnen nemen bij besmetting. Maar dan wel op de zorg (ziekenhuizen, GGD, fysio, psychiaters en psychologen, thuiszorg) terug kunnen vallen. En daar moet het parlement daar dan mee instemmen?

Corona berichten

Tot 18 februari 2021 om 10.00 uur zijn bij het RIVM 4618 nieuwe coronabesmettingen gemeld, ruim duizend meer dan gisteren. Het aantal is ook hoger dan het weekgemiddelde van 3649.

Ik kreeg van een vriend die in het buitenland woont, een 4-tal vragen toegestuurd van een mij onbekende bron, Frontnieuws, met de vraag of ik daarover een mening heb. Ik citeer: De controverse rond de Coronavaccinatie neemt toe. Verscheidene ziekenhuizen in zowel Frankrijk (Brest, Morlaix, onlangs ook Saint-Lô) als Zweedse provincies hebben hun vaccinatiecampagnes voor hun verplegend personeel opgeschort wegens te veel bijwerkingen. Gävleborg is nu gedwongen om de Coronavaccinatie voor medisch personeel te stoppen nadat velen ziek werden van het vaccin, meldt SVT. Van de 400 tot nu toe gevaccineerde mensen zijn er 100 ziek geworden. Gedurende de week werden 400 mensen van het medisch personeel van Gävleborg ingeënt tegen Covid-19. Maar nu wordt de vaccinatie onderbroken, aangezien velen ziek zijn geworden van de eerste injectie. Omdat we geleerd hebben om thuis te blijven als je symptomen hebt, hebben we een groot personeelsverzuim.

EU-gezondheidsagentschap: “We moeten erop voorbereid zijn dat het Covid-19 virus bij ons beleid”. Mensen die genoeg hebben van de pandemie moeten zich voorbereiden op een verontrusten vooruitzicht. Op de een of andere manier zijn mensen gevoelig voor doemscenario’s. Klimaatprofeten dreigen met een stijgende zeespiegel. Het WNF noemt een miljoen soorten die met uitsterven wordt bedreigd. Maar wij wordt ook bedreigt voor een medische dictatuur en de pharmaceutisch industrie enorme winsten maken en die situatie zo lang willen voortzetten, dat is een groot financieel belang. De mainstream media geeft nu openlijk aan de wereld door dat het Covid-19 Coronavirus een blijvertje is vanwege al het geld dat het oplevert voor de elites. Op 7 februari publiceerde The Wall Street Journal (WSJ) een stuk met de titel, “Covid-19 vaccins wekken hoop, maar de koude realiteit dringt door dat ziekte waarschijnlijk zal blijven”, dat in feite bevestigt wat we al de hele tijd zeggen: dat gevaccineerd worden tegen het Coronavirus niet het oude normaal zal terugbrengen. In feite zal een vaccinatie tegen het Coronavirus helemaal niets uithalen, omdat “autoriteiten” zeggen dat mondkapjes, afstand houden en andere “nieuwe normale” protocollen nog steeds moeten worden gevolgd, ondanks de injectie. WSJ schrijvers Daniela Hernandez en Drew Hinshaw leggen uit dat ook al worden mensen nu met miljoenen gevaccineerd, de viruskiemen zullen blijven “circuleren voor jaren, of zelfs decennia, waardoor de samenleving met Covid-19 zal moeten samenleven zoals met andere endemische ziekten zoals griep, mazelen, en HIV”

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 12 feb 2021, week 6: AEX 676,83; Bel20 3.819,93; CAC40 5.7053,67; DAX 14.049,89; FTSE 100 6.589.79; SMI 10.880,37; RTS (Rusland) 1.461,99; SXXP (Stoxx Europe) 414,00; DJIA 31.458,40; NY-Nasdaq 100 13.807,70; Nikkei 29.520,07; Hang Seng 30.182,44; All Ords 7.081,30; SSEC 3.655,09; €/$1.212; BTC/USD $48.991,80; 1 troy ounce goud $1.824,30, dat is €48.353,20 per kilo; 3 maands Euribor -0,547%; 1 weeks -0,562%; 1 mnds -0,553%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,368%; 10 jaar VS 1,1815%; 10 jaar Belgische Staat -0,245%; 10 jaar Duitse Staat -0,428%; 10 jaar Franse Staat -0,199%; 10 jaar VK 0,519%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,355%; 10 jaar Japan 0,154%; Spanje 0,154%; 10 jaar 0,481%; Italië 0,481%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,69.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week licht stijgend, terwijl de rente aantrok. 30-jarig papier van de rijke landen noteert opnieuw hoger. De dollar steeg licht en de bitcoin trok verder aan. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, de jaarcijfers van Shell, de bankcijfers, verlenging van de lockdown en de avondklok, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De inflatie in de eurozone in januari steeg onverwacht sterk. De goudprijs noteerde vrijwel onveranderd. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,099%; Duitsland 0,075%; Nederland 0,148%; Frankrijk 0,594%; Japan 0,6648%; Spanje 1,057%; VK 1,106%; Italië 1,406%; Canada 1,6145%; VS 1,9783%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,688%; Nederland -0,66%; Zwitserland -0,6465%; België -0,615%; Frankrijk -0,599%; Denemarken -0,54%; Spanje -0,32%; Japan -0,1176%; VK -0,041%; Italië -0,086%

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 13-02 2021/568 Bonden slaan alarm om pensioen: regels snel veranderen; AOW omhoog

UPDATE 06-02 2021/567 Verkiezingsretoriek: de VVD is de loopjongen van de grote bedrijven; wij leven op een tikkende tijdbom

Sinds ik besmet ben met het Covid-19 virus beschouw ik het buitengebeuren met enige afstand. Toch signaleerde ik een bericht, dat voor mij niet verrassend was, maar wel onverwachts kwam. De monetaire autoriteiten hebben ons al enige tijd willen doen geloven dat de rente nul procent tot negatief moet zijn om de inflatie te activeren. Ik heb over de gevolgen van het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank, grote hoeveelheden gratis geld in de markten pompen, al vanaf het begin grote vraagtekens gezet. Een klassieke wijsheid is dat als er meer geld in omloop wordt gebracht, in een periode dat de vraag ernaar niet toeneemt, de waarde van dat geld afneemt ook al omdat dat overtollige geld geen rendement levert, en daardoor gaat leiden naar een stijging van het prijspeil. De afgelopen maand heeft zich een ontwikkeling voorgedaan die nog niet verwacht werd. Het prijspeil steeg in januari 2021 ten opzichte van de voorgaande 4 maanden van een deflatie (negatieve inflatie) van 0,3% in de 19 eurolanden naar een inflatie van 0,9%, volgens de voorlopige cijfers van Eurostat, het Europese Statistiekbureau. De kerninflatie, zonder de sterk schommelende prijzen voor energie en levens- en genotsmiddelen steeg zelfs naar 1,4%, de hoogste stand in vijf jaar. Als de data van Griekenland, met een uitschieter van 2,3% deflatie, buiten beschouwing worden gelaten zou het prijspeil in de eurolanden nog hoger zijn uitgevallen. In ons land werd de hoogste geldontwaarding in januari gemeten van 1,7%. Is dit een dramatische ontwikkeling? Als de inflatie dit jaar zou gaan stijgen naar 2%, 4% of 6%, is dat beheersbaar, maar 20% is andere koek. Welke mogelijkheden staan de ECB ter beschikking? Niet heel veel meer. Doorgaan met het huidige beleid is geen optie. Om te voorkomen dat de prijzen verder blijven oplopen zal de centrale bank in Frankfurt de geldmarkten drastisch moeten gaan afromen. Daardoor gaat de rente weer stijgen en in welke mate zo een proces beheersbaar is, hangt af van een briljant beleid, waarop vele marktpartijen zullen moeten participeren. Denk dan aan de overheidsuitgaven van de 19 eurolanden, de Europese Unie, de financiële markten (effectenbeurzen, institutionele beleggers als onze pensioenfondsen), het bank- en verzekeringswezen en de wijze waarop andere mega-centrale banken, als de FED (dollar), BoJ (yen), BoE (pond) en de Chinezen erop reageren. Als de effectenbeurzen geen stand houden en de opgebouwde luchtbellen leeglopen is de chaos niet te overzien. Economen van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) waarschuwden recentelijk voor mogelijke gevolgen van een diepe economische crisis en de hoerastemming op de beurzen. Zij spreken van een gespleten realiteit. Daarom is het van het grootste belang dat onze financieel/monetaire bobo’s nu verstandig duurzaam beleid gaan voeren, hetgeen grote gevolgen zal hebben voor het overheidsbeleid, ook in den Haag en Brussel. De tijd van gratis geld uitdelen en uitgeven zou wel eens snel voorbij kunnen zijn.

4500 jaar geleden, in Mesopotamië, delen van het huidige Irak en Syrië, ontstond een ruilmiddel, in de vorm van zilver, waarmee agrarische- en veeboeren hun vee en granen verhandelden. Een ruilmiddel moet een schaars product zijn dat vertrouwenswaardig is en een waarde vertegenwoordigt. Ons geld voldoet niet meer aan deze basisvoorwaarden. Geld is op kapitaalmarkten in grote hoeveelheden beschikbaar en kost vrijwel niets meer, waardoor het ook geen waarde meer heeft. Weliswaar betalen Amerikanen $1,20 voor €1,00 maar op basis van welke onderliggende waarden die prijs tot stand komt is onduidelijk. Wij daarentegen zijn bereid €32.000 te betalen voor 1 bitcoin, waarvan de waarde die van verwachtingen e/o illusies is. Is in zo een situatie nog een terugkeer mogelijk naar de zekerheden van (spaar)geld dat nog een redelijk rendement oplevert?

Er bereiken mij regelmatig over de rol die de bitcoin in dit proces kan voeren. Het woord ‘bitcoin’ suggereert dat het geld zou zijn (coin=munt). Dat is niet het geval. De bitcoin is vrijwel nergens in de wereld een wettig betaalmiddel. Er kan mee worden gegokt in casino’s en in speelhallen en een tijdlang (misschien nog steeds wel)werden met de bitcoin betalingen verricht in de onderwereld door criminele organisaties. Het bestaan van pinpassen in bitcoins om mee te betalen ken ik niet. In feite heeft de bitcoin geen waarde, zoals vroeger het klassieke geld. De prijs wordt bepaald door wat de gek ervoor geeft, wat de markt ervoor betaald.

Op 3 januari 2009, na de bankencrisis van 2008, werd het eerste block gemined door ‘Satoshi Naskamoto’ met een prijs van $0,00, op 5 oktober 2009 werd de eerste notering gepubliceerd: $0,000764, de eerste koop vond plaats op 12 oktober tegen $0,001. Een jaar later, op 22 mei is de koers gestegen naar $0,07. op 7 november is de waarde van de verhandelde bitcoins de $1 miljoen overschreden. De koers schommelt dan tussen de $0,36 en $0,26. De stijging zet in: 28 november 2012: $12,25; 25 maart 2013: $74,02; 18 november 2013: $685,75; 3 juni 2015: $226,90; 1/11 augustus 2017: $2.787,85/$3.383,79 en 4 september 2017: $4.780,12. Op 11 december 2017 noteerde de bitcoin (BTC) $16.299; op 10 juli 2019 $12.575,90; op 12 januari 2021 $34.409 en op 8 februari 2021 $43.721. Ik zie de bitcoin als een metafoor waarin tot uitdrukking komt de waarde van de dollar (euro, yen, pond) c.q. het vertrouwen in deze klassieke munten ten opzicht van de waarde die de markt eraan toekent. Er spelen een tweetal technische aspecten een rol en dat zijn de beperkte omvang van de hoeveelheid bitcoins, momenteel 18 miljoen, maximaal 21 miljoen (in 2040) en de vraag ernaar. Klassieke munten en de bitcoins geven geen rendement meer maar de prijs van de bitcoin steeg de laatste 10 maanden wel spectaculair met 550%. Dat trekt kopers, grote vermogensbeheerders, die bulken van het geld en genoegen moeten nemen met rente bij te betalen om leningen te kunnen slijten. Dat schept een onevenwichtige monetair/financiële situatie. Er zijn al veel institutionele beleggers en -adviseurs die voor grote partijen de bitcoin adviseren als een aantrekkelijk beleggingsproduct. Een van die partijen is Guggenheim Partners, een wereldwijde investerings- en adviesdienst voor financiële diensten die zich bezighoudt met investeringsbankieren, vermogensbeheer, kapitaalmarktdiensten en verzekeringsdiensten, met een bedrag aan activa van $270 miljard. Scott Minerd, de Chief Investment Officer (CIO), voorspelde onlangs dat één bitcoin uiteindelijk zou kunnen stijgen tot €500.000. Hij deed deze boute uitspraak in een interview met lady Julia Chatterley bij CNN met de onderbouwing: We hebben veel fundamenteel onderzoek gedaan, en als je het aanbod van bitcoin vergelijkt, laten we zeggen, met het aanbod van goud in de wereld, en wat de totale waarde is, dan kan bitcoin stijgen naar $400.000 tot $600.000.’ Daarbij werd wel enige terughoudendheid aanbevolen, want met de snelheid waarmee a la hausse wordt gehandeld, wordt dat ook gedaan a la baisse, als het de markt zo uitkomt. Guggenheim diende in november een aanvraag in bij de SEC (Securities and Exchange Commission, de Amerikaanse toezichthouder van de verschillende effectenbeurzen), om via crypto-vermogensbeheerder Grayscale in bitcoin te mogen investeren. De aanvraag is goedgekeurd op 31 januari, wat betekent dat het bedrijf vermogens mag gaan beleggen in bitcoins. De Amerikaanse financiële autoriteiten hebben daar geen bezwaar tegen. Maar de vraag blijft waarin wordt belegd en als dat niet relevant is dan wel of er op de korte termijn winst mee te maken valt. We leven in onzekere tijden, waarin klassieke zekerheden steeds verder uit beeld raken.

In de Telegraaf staat een interessant artikel over speculeren in relatie tot beleggen op https://www.telegraaf.nl/financieel/2088813259/gok-niet-maar-ga-beleggen De afgelopen weken stonden in het teken van spectaculaire koersstijgingen gevolgd door forse dalingen van een handvol aandelen zoals GameStop. „Dit is puur speculeren en heeft niets met beleggen te maken,” stelt Wim van Zwol, het hoofd Benelux en Nordics van vermogensbeheerder Vanguard, Hij adviseert hoe je op lange termijn wel succesvol kunt zijn. „Mensen die speculeren, gokken erop dat ze de gekochte aandelen snel voor meer geld kunnen verkopen aan een andere belegger. Dat wordt wel de Greater Fool Theory, de grote dwaaheidstheorie, genoemd. Het geeft aan dat de prijs van een object niet bepaald wordt door de ‘echte’ waarde maar door verwachtingen en irrationele overwegingen van kopers en verkopers. Aandelen die spectaculair stijgen, kunnen net zo hard weer naar beneden gaan, met alle pijnlijke verliezen van dien. Het is daarom een uitermate slecht idee om te speculeren met geld dat bedoeld is als appeltje voor de dorst of opzij is gezet voor pensioenopbouw, de opleiding van de kinderen of om een huis te kunnen kopen”, aldus Van Zwol. Hij wijst erop dat de markten diegenen belonen die geduld en oog hebben voor de lange termijn en benadrukt het belang van vier pijlers. „Het stellen van duidelijke beleggingsdoelen, het spreiden van portefeuilles en zorgen dat je de kosten die vastzitten aan beleggen zo laag mogelijk zijn.” De beleggingsexpert stelt dat je veel oog moet hebben voor het risico. „Pas de hoeveelheid ‘risico’ in je beleggingen aan en maak deze zo klein mogelijk door je beleggingen breed te spreiden over een gediversifieerde, wereldwijde portefeuille. Hoe verder weg je doelen liggen, hoe meer ruimte je hebt om eventuele negatieve marktbewegingen te compenseren, dus hoe meer risico je kunt nemen. Het afwegen van risico’s tegen de potentiële beloning is iets wat alle beleggers moeten doen wanneer ze beslissen waar en hoe ze gaan investeren.” Houd in gedachte dat je geen controle hebt over het gedrag van de beleggingsmarkten, maar wel over de kosten die je maakt, aldus Van Zwol. „Als je iemand 2% per jaar zou betalen om je geld vast te houden, zou je bij 0% brutorendement in slechts tien jaar tijd maar liefst een vijfde van het geld kwijt zijn. Maar als je 0,5% betaalt, heb je nog steeds zo’n 95% over aan het eind van dezelfde periode. Het is basisrekenen, maar het toont wel de impact die kosten hebben.” De beleggingsexpert wijst erop dat je vast moet houden aan je plan en je niet moet laten leiden door emoties. „Deze kunnen je aanzetten tot het najagen van dure tijdelijke trends. Ze zetten je er bijvoorbeeld toe aan om de markt te ontvluchten in geval van tegenspoed door laag te verkopen, waardoor je geen beleggingen meer hebt op het moment dat de markten weer aantrekken. Proberen de markt te timen is zinloos – niet in het minst omdat extreme marktbewegingen, op en neer, vaak kort op elkaar plaatsvinden. Marktdalingen zijn ook nauwelijks waarneembaar bij een langetermijnperspectief.Verstandige overwegingen die ik volledig onderschrijf, maar helaas de realiteit is anders. Ca 95% van de effectenhandel op de belangrijkste platforms wordt uitgevoerd door daghandelaren en computers. Beiden hebben slechts kortetermijndoelstellingen. Dat betekent dat de handel wordt verziekt door grote horden speculanten en slechts een handjevol beleggers. Daarbij komt dat de centrale banken massaal vrijwel gratis geld beschikbaar stellen, wat in onvoldoende mate wordt opgenomen door partijen die daarmee investeren in rendabele projecten. Het gevolg is dat de financiële markten over geld beschikken, waarmee gokkers mee aan de slag gaan door luchtbellen te creëren, die de prijsvorming op ernstige wijze verstoren. Daardoor is beleggen op de langere termijn in fondsen tegen een redelijke inkoopprijs onmogelijk. Daarbij rijst de vraag in welke sectoren, in welke landen en in welke verhoudingen moet worden belegd. Denk daarbij ook aan cryptofondsen. Eerst zal duidelijk moeten worden hoe de samenleving wereldwijd er over tien, vijftien jaar er uitziet om een beeld te kunnen vormen waar de mogelijkheden liggen. Daarbij is het de vraag of het fossiele tijdperk afgesloten is en een duurzame energievoorziening van de grond is gekomen voor betaalbare prijzen. Denk daarbij aan ons klimaat, milieu en natuur, maar ook aan de robotisering, Kunstmatige Intelligentie, de quantum-computer, cyber criminaliteit en de vele sociaal/maatschappelijke veranderingen die nu nog niet eens in de steiger staan. Verder kan langetermijnbeleggen pas serieus ter hand kan worden genomen als de ‘handelaren uit de tempel zijn verjaagd’: ze zullen zich met hand en tand tegen verzetten en moet het overtollige geld worden vernietigd, waardoor rendement weer terugkeert. De gedachten van van Zwol zijn positief, maar op dit moment niet uitvoerbaar door het ‘grote dwaasheidshandelen’ op de financiële markten. Bij het sluiten van dit blog steeg de bitcoin opnieuw, in de laatste 5 dagen met 16%.

Een tweede feit dat mijn aandacht trok was de Politieke Integriteitsindex van de Erasmus Universiteit Rotterdam en de Vrije Universiteit Amsterdam waarin wordt gesteld dat de VVD de minst integere politieke partij is. 42% van de deelnemers aan dit onderzoek stelt dat ‘inmiddels algemeen bekend’ is dat de partij, die wordt aangevoerd door premier Mark Rutte, veel integriteitsproblemen heeft. Lees: https://eenvandaag.avrotros.nl/panels/opiniepanel/alle-uitslagen/item/vvd-wordt-gezien-als-minst-integere-partij-kleine-christelijke-partijen-als-het-meest-zuiver/?utm_source=whatsapp&utm_medium=social&utm_content=eenvandaag-opiniepanel Maar nog scherper en goed onderbouwd besteedde Lubach op Zondag 7 februari aandacht aan het thema ‘Tuig’ en de wet die VVD-minister Sander Dekker door de Kamer joeg. Daar was een meerderheid voor, iedereen was wel van mening dat ‘tuig’ hard en streng moet worden aangepakt. Erg kortzichtig gedacht en er kwam veel kritiek vanuit de samenleving: rechters, hulpverleners eigenlijk veel mensen die er verstand van hebben. En toen kwam de aap uit de mouw toen er voorstellen kwamen om sociologen te laten kijken naar hoe dat ‘tuig’ zo geworden is. Dat blokkeerde Rutte in alle toonaarden. Begrijpelijk want dan zou boven water komen dat het beleid van tien jaar Rutte daarvoor de wortels heeft gezaaid. Hij en zijn kabinetten zouden voor de huidige onrust in de samenleving verantwoordelijk kunnen worden gesteld en dat beeld wil Rutte maskeren en daarom werpt hij zich op als de volgende minister-president voor vier jaar. En een deel van het stemvolk gelooft nog steeds in zijn bestuurlijke kwaliteiten. Jammer!!!Kijk en huiver op: https://www.npostart.nl/zondag-met-lubach/07-02-2021/VPWON_1328961

Europese Commissie versus corona-vaccins en de Brexit

De voorzitter van de Europese Commissie Ursula von der Leyen ligt onder vuur na een pijnlijke brexitblunder die voortkwam uit de strijd rond coronavaccins. Om de afloop van dit verhaal maar meteen te verklappen: de kans dat Ursula von der Leyen aftreedt als voorzitter van de Europese Commissie, is nagenoeg nul. Groter is de kans dat zij gedoemd is voorlopig als ‘aangeschoten wild’ door Brussel te fladderen. De 62-jarige Duitse christendemocrate maakt de zwaarste weken in haar politieke carrière door nu ze van alle kanten onder vuur ligt. In een snoeihard artikel haalde het Duitse weekblad Der Spiegel afgelopen week de ene na de andere oude koe uit de sloot, over haar drie Duitse ministerschappen waarbij ze alleen maar puinhopen zou hebben achtergelaten voor haar opvolgers. Von der Leyens huidige optreden mag daarom geen verbazing wekken, aldus het tijdschrift. Haar Europese Commissie wordt scheef aangekeken vanwege de traagheid van de Covid-19-vaccinaties in Europa, al hebben veel problemen een nationaal karakter. De twijfels over haar persoonlijke functioneren bereikten vorig weekeinde een hoogtepunt na het fiasco met een noodmaatregel rond de vaccinexport uit de EU. In het verlengde van het verscherpte toezicht daarop kwam een ambtelijke onverlaat op het idee om ook de zwaarbevochten brexitafspraken over Noord-Ierland uit 2019 open te breken. Het toezicht zou ook gaan gelden langs de grens tussen Ierland (EU) en Noord-Ierland (Verenigd Koninkrijk). Dat is zoiets als voorstellen een tijdelijk hek neer te zetten in het midden van Berlijn. Onder een storm van protest uit Londen en Dublin trok de commissie het voorstel schielijk in. De vraagtekens bleven echter door de lucht zweven. Wie was verantwoordelijk voor deze misser? De beschuldigende vingers kwamen uit bij het kabinet van Von der Leyen zelf. Eurocommissarissen kregen de tekst van de maatregel pas onder ogen, een half uur voor die van kracht zou worden. Dit scenario past in het beeld dat al een tijdje rond Von der Leyen hangt, namelijk dat van een controlfreak die, bij het naar zich toe trekken van alle belangrijke beslissingen, vertrouwt op een kleine kliek van (voornamelijk Duitse) medewerkers. De kritiek zwol alleen maar verder aan toen Von der Leyen op geen enkele manier liet blijken de gang van zaken te betreuren. Het was toch allemaal goed afgelopen? Op de vraag wie er eindverantwoordelijk was voor dat Ierse grensidee, verwees haar woordvoerder naar het team van vicevoorzitter Valdis Dombrovskis, de chef internationale handel van de Europese Commissie. Ook die opmerking deed menig broek afzakken. Gesteld dat het waar is – wat zeer betwijfeld kan worden, want de handelsafdeling van de commissie wordt geleid door voormalig brexit-crack Sabine Weyand, die als geen ander weet hoe belangrijk die afspraken over de Ierse grenskwestie zijn – zelfs dan maakt dat afschuiven van de verantwoordelijkheid een dubieuze indruk. Regel nummer één voor elke leider: als je organisatie er een potje van maakt, moet je nooit maar dan ook nooit je team publiekelijk de schuld geven,’ twitterde de Finse oud-premier Alexander Stubb, die in de aanloop naar de Europese verkiezingen van 2019 zelf ambities had de Europese Commissie te leiden. Naar verluidt is het handelsteam van Dombrovskis en Weyand maandag dan ook ontploft van woede. Opmerkelijke kritiek op de huidige commissie kwam er maandag ook van Von der Leyens voorganger, Jean-Claude Juncker, al richtte die zich meer op de export-controlemaatregel in het algemeen. “We zijn niet alleen verantwoordelijk voor onszelf,” aldus de Luxemburgse veteraan. “Ik ben er zeer tegen gekant dat de Europese Unie nu de indruk wekt dat we voor onszelf zorgen en dat het lijden van anderen, vooral in armere landen, ons niet raakt.” Binnen Europa klinkt juist de kritiek dat de Europese Commissie niet sterk genoeg opkomt voor de eigen EU-bevolking, gezien het trage binnendruppelen van de diverse vaccins en het conflict met farmaceut AstraZeneca. Vergeleken met het vaccinatietempo in Israël, het Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten maakt het even oude als rijke continent een amateuristische indruk. De commissie, die vorig jaar de regie over de vaccin-aanbestedingen namens alle 27 landen naar zich toetrok, wordt verweten dat ze te fel op een lage prijs heeft zitten onderhandelen in plaats van op snelheid en zekerheid van leveringen. In een interview met acht Europese kranten, waaronder de Volkskrant, verdedigde Von der Leyen zich tegen alle kritiek op haar commissie en op haarzelf. “Er zijn altijd pieken en dalen in je politieke leven. Ik zit nu krap in het tweede jaar van mijn mandaat. Laten we de rekening van fouten en successen aan het einde ervan opmaken.” Hoeveel bedenkingen je ook bij de vaccinatiestrategie van Von der Leyens commissie mag hebben, over één ding zijn vriend en vijand het wel eens. De chaos was ongetwijfeld veel groter geweest als alle 27 landen apart hadden moeten onderhandelen met de farmareuzen. Als het tempo van de vaccinleveringen de komende maanden omhooggaat – en alles wijst daarop – dan verstomt de kritiek op Von der Leyen misschien in hetzelfde tempo. Maar dat zij en haar team zich geen flaters meer kunnen permitteren, moge duidelijk zijn. (bron: Parool)

De Europese Unie heeft de uitdagingen die komen kijken bij het produceren en leveren van coronavaccins onderschat. “Dit is een harde les”, zegt voorzitter Von der Leyen van de Europese Commissie tegen nieuwssite Politico. Door de wereldwijde vraag naar vaccins is er voortdurend een dreigend tekort aan grondstoffen, zegt Von der Leyen. Het is daardoor niet te voorspellen hoeveel vaccins er worden geproduceerd. “Die onzekerheden hadden we meer moeten benadrukken”, zegt Von der Leyen. Onlangs botste de EU met AstraZeneca. De farmaceut bleek veel minder vaccins te kunnen leveren dan verwacht. Het kabinet laat zowel de 60- tot 65jarigen als de verpleegkundigen in de langdurige zorg inenten met het 3e goedgekeurde vaccin van AstraZeneca. Minister De Jonge volgt daarmee niet het advies op van de Gezondheidsraad. Die zei eerder dat het kabinet moest kiezen voor 60- tot 65-jarigen. De Jonge spreekt van “een lastige keus” maar vindt het risico te groot als het betreffende zorgpersoneel moet wachten op een vaccinatie. Beide groepen komen deze en volgende maand aan de beurt. De eerste levering door AstraZeneca is binnen en de inenting moet de tweede helft van deze week starten. (bron: NOS)

De export vanuit Britse havens naar de Europese Unie is in januari met 68% gedaald ten opzichte van januari vorig jaar. De oorzaak moet voornamelijk worden gezocht in de problemen die de Brexit veroorzaakt. Dat meldt de zondagkrantn The Observer. De vervoersbond, die de exportdaling heeft berekend op basis van een onderzoek onder zijn leden, zegt de cijfers te hebben gemeld aan Gove. Voorzitter Richard Burnett zegt in The Observer dat hij in de afgelopen maanden meermalen heeft gewaarschuwd voor de malaise en aandrong op maatregelen, maar dat die noodkreet simpelweg is genegeerd. De vervoersbond is woedend. Een regeringswoordvoerder laat weten zich niet te herkennen in de cijfers. ‘Dankzij de goede voorbereiding van de vervoersbedrijven zijn de vertragingen aan de grens tot een minimum teruggebracht. Het vrachtvervoer zit nu bijna op het niveau van vóór de coronacrisis.’ Burnett van de vervoersbond gelooft daar niks van. Volgens hem is er nog steeds een dringende behoefte aan meer douaneambtenaren die de exporteurs moeten helpen met de immense hoeveelheid extra papierwerk. Er zijn er nu nu tienduizend, een vijfde van wat nodig is, zegt Burnett. Een bijkomend probleem is dat 65% tot 75% van de vrachtwagens uit de EU leeg terugkeert vanwege de administratieve chaos en doordat Britse bedrijven hun export tijdelijk of permanent hebben stilgelegd, zegt Burnett. ‘Het is uitermate frustrerend dat de regering ervoor heeft gekozen niet naar ons te luisteren.’ Gove, zegt Burnett, zuigt alle informatie uit je en doet er vervolgens niks mee. Verscheidene vervoersverenigingen vrezen dat het ergste nog moet komen. De Cold Chain Federation voor vervoerders van diepgevroren goederen zegt dat voor april tot en met juli een ‘perfecte storm’ in aantocht is. ‘Dan komen we mogelijk uit de lockdown, zegt voorzitter Shane Brennan, ‘terwijl de regering dan een hele trits regels oplegt aan bedrijven in het VK en de Europese Unie, die daarop totaal niet voorbereid zijn. De Brexitcrisis die we hebben voorspeld zal zich dan in volle omvang aftekenen.’ (bron: VK)

Financieel/economische berichten

De economie van de eurozone is in coronajaar 2020 met 6,8% gekrompen. Lockdowns tegen de verspreiding van het virus zorgden in het voorjaar nog voor de sterkste krimp ooit gemeten. Na een sterk herstel door versoepelingen na de zomer, zette in de laatste drie maanden van het jaar de neergang weer in. Het Europese statistiekbureau Eurostat meldt voor het vierde kwartaal een daling van het bruto binnenlands product van de eurolanden van 0,7% ten opzichte van het voorgaande kwartaal. Op jaarbasis gaat het om 5,1% krimp. Het gaat om een voorlopige raming van Eurostat. In het vierde kwartaal dwong de sterke opleving van het coronavirus veel landen in de eurozone tot het invoeren van strengere maatregelen. De economische grootmacht Duitsland sloot medio december bijvoorbeeld alle niet-essentiële winkels, een maatregel die ook het Nederlandse kabinet doorvoerde. De economie van de Europese Unie als geheel kromp volgens de eerste raming van Eurostat met 6,4% in 2020. In het vierde kwartaal ging het om een daling van 0,5% ten opzichte van het derde kwartaal. Wat steeds weer opvalt is dat de Niet-eurolanden binnen de EU het in economisch opzicht beter/minder slecht doen dan de eurolanden.

Het aandeel Shell steeg op de beurzen na bekendmaking van een monsterverlies. Het jaar 2020 gaat voor Shell definitief de boeken in als een financiële ramp. In het vierde kwartaal waren er wederom miljardenverliezen. Wel gaat het dividend weer ietsje omhoog. Dat maakte het olie- en gasbedrijf bekend bij de publicatie van zijn vierde kwartaalcijfers. Shell had het in 2020 zwaar met de wereldwijde lockdowns tegen corona, die met name de vraag naar kerosine maar ook naar benzine en diesel flink beperkten. Ook een door Saoedi-Arabië en Rusland ontketende prijsoorlog begin dit jaar, die leidde tot een kortstondig negatieve olieprijs, hakte erin. Het kwartaalverlies over de laatste drie maanden van 2020 bedraagt $4 mrd, waarmee de teller in totaal op een min van $21,7 mrd uitkomt voor Shell in het hele kalenderjaar. In het vierde kwartaal van 2019, het laatste dat niet door de corona pandemie geraakt werd, schreef Shell nog $1 mrd aan winst bij. Het hele jaar 2019 was bovendien goed voor $15,8 mrd winst. Toch is topman Ben van Beurden tevreden met een aantal zaken, zo verwoordt hij in het kwartaalcijferbericht. Van Beurden vindt ’dat de balans sterker uit 2020 is gekomen.’ Dat daar een forse dividendverlaging in het voorjaar voor nodig was, is bekend. Maar de schuldenberg van Shell blijft nog altijd steken op $75 mrd, maar een paar procent minder ($4 mrd) dan 12 maanden eerder. In het eerste kwartaal hoopt Shell zijn aandeelhouders weer ietsje te paaien met de tweede dividendverhoging sinds de dramatische 67% korting uit het voorjaar. Na het eerste kwartaal komt er weer 4% bij, en wordt het dividend $0,1735 per aandeel. Shell wil een ’progressief dividendbeleid’ blijven voeren, zo zegt het bedrijf. De veel bejubelde handelstak van Shell, vaak de vlag op de modderschuit in 2020, leed een monsterverlies van meer dan $2 mrd. Ook de raffinaderijen van Shell zaten diep in de rode cijfers. Chemie en gas schreven daarentegen zwarte cijfers in het vierde kwartaal. Eerder kwamen de rivalen Exxon en BP ook al dramatische jaarcijfers. Binnenkort wil Shell zijn naar verwachting ingrijpende herstructurering aankondigen, waarmee het bedrijf de gedaalde inkomsten aanpakt, maar zich ook herpositioneert voor een toekomst waarin fossiele brandstoffen minder dominant zullen zijn. Het bedrijf staat onder grote maatschappelijke druk om te verduurzamen. (bron: DFT)

Corona gerelateerde berichten

Verborgen passage in MOT-advies: vaccins werken mogelijk slechter bij mutaties. Naast de Britse variant duiken andere mutaties op van het coronair, eveneens besmettelijker dan de ‘klassieke’ variant. Mogelijk werken vaccins er minder goed tegen, was te lezen op de voorpagina van het Parool. Het is een wat verborgen passage in het laatste advies van het Outbreak Management Team (OMT). Een alinea die waarschuwt voor varianten uit Zuid-Afrika en Brazilië van het ‘klassieke’ coronavirus. Als een van die varianten de Britse virusmutatie verdringt die inmiddels in Nederland de dienst uitmaakt, is de vraag in hoeverre vaccins op relatief korte termijn de uitweg uit de coronacrisis zijn. Bij de Zuid-Afrikaanse variant duiden epidemiologische studies, onderzoek in laboratoria en vaccinstudies erop dat antistoffen ‘minder goed neutraliseren’, zegt OMT-lid Marc Bonten. Hij wijst op data van het Janssenvaccin, dat in Zuid-Afrika een effectiviteit van 57% behaalde – veel minder dan in de VS (72%). Dat is een extra zorg, naast die over de opmars van de Britse variant, die vanwege de hogere besmettelijkheid volgens premier Rutte een derde golf onvermijdelijk maakt. De huidige generatie coronavaccins reageert wel goed op de Britse gemuteerde versie. Onduidelijk is nog of de andere varianten de Britse op termijn kunnen verdringen. Bonten: “Ik weet niet wat er gebeurt als ze met elkaar in competitie gaan.” Eerder al meldden de Britse farmaceut GlaxoSmithKline en het Duitse CureVac de handen ineen te slaan bij het ontwikkelen van vaccins tegen mutaties. ‘De opmars van varianten die de werkzaamheid van de eerste generatie Covid-19-vaccins kunnen verminderen, vereist versnelling van de pogingen vaccins te ontwikkelen tegen nieuwe varianten,’ aldus een persverklaring. Een lichtpuntje is dat het Modernavaccin net zo effectief is bij de Zuid-Afrikaanse variant en het middel van Pfizer wekt in een labstudie ook bij deze variant goede immuniteit op. Naast vaccins worden vanzelfsprekend ook maatregelen als afstand houden ingezet. “Alle maatregelen tegen de ‘klassieke’ variant helpen ook tegen de nieuwe varianten, alleen minder goed,” zegt epidemioloog Alma Tostmann van het Radboud UMC. “In plaats van nog strengere maatregelen zie ik meer in het plukken van het laaghangend fruit: de huidige maatregelen beter naleven.” Wat echt beter kan, aldus Tostmann, is de testbereidheid bij mensen met klachten. Die is nu 50%. “Zo wordt het heel moeilijk het virus tegen te houden. De overheid zou dat beter moeten communiceren, want door het woud aan regels en maatregelen dreigen de meest elementaire maatregelen verloren te gaan.” Mensen willen zich niet laten testen omdat ze opzien tegen de gevolgen, denkt Tostmann. “Wat zou kunnen helpen is dat mensen die inkomsten verliezen door verplichte isolatie eventueel overheidscompensatie krijgen.” De vele virusvarianten kunnen extra reden zijn voor terughoudendheid met het versoepelen van maatregelen. (bron: Parool)

Bij het RIVM zijn zorgen over een te snelle overstap van de GGD op een nieuw systeem voor bron- en contactonderzoek. Dat blijkt uit een brandbrief van Jaap van Dissel (RIVM) aan het ministerie. De GGD’s willen af van het systeem omdat het oude achterhaald is en er een risico is op datalekken. Het RIVM is bang dat er te snel wordt omgeschakeld. “Juist een invoering ten tijde van een ‘derde golf’ kan ertoe leiden dat het bron- en contactonderzoek eerder moet worden afgeschaald”, aldus Van Dissel. Hij benadrukt dat het systeem goed moet zijn getest en dat alle gegevens uit het oude systeem vindbaar moeten zijn. (bron: NOS)

Minister de Jonge verwacht dat Nederland tot en met begin 2022 over 84,5 miljoen doses van een coronavaccin beschikt. Het gaat om vaccins van acht farmaceuten. Sommige daarvan zijn nog niet goedgekeurd. (bron: NOS) De vraag is dan waarom zoveel vaccins voor 17 miljoen baby’s, kinderen, volwassenen en ouderen. Soms moeten er twee vaccins worden geïnjecteerd, maar dan nog zijn er misschien wel 50 miljoen vaccins meer besteld dan er nodig zijn. Tenzij het nodig is dat mensen meerdere vaccins moeten krijgen. Gaat dit nog wel om medische noodzaak of om commerciële gewenstheid (farmaceuten forse winsten toespelen)?

Een ‘normaal’ Eurovisie Songfestival is dit jaar door corona niet haalbaar, zegt de organisatie van het evenement in mei in Rotterdam. Het doel is een editie op anderhalve meter, waarbij de 41 artiesten in Ahoy kunnen optreden. De hoop is dat er door het lenteweer en het toenemend aantal vaccinaties en testmogelijkheden tegen die tijd meer mogelijk is, bijvoorbeeld met publiek. Maar er is ook een kans dat artiesten niet naar Rotterdam kunnen komen en een video moeten maken van hun optreden, aldus de organisatie. Wie een kaartje heeft gekocht voor het evenement, krijgt zijn geld terug. (bron: NOS)

Frontberichten

80 gedupeerden van de toeslagaffaire doen aangifte tegen premier Rutte. Hun advocaat zegt dat Rutte zich schuldig maakt aan drie ambtsmisdrijven. Advocaat Groeneveld deed eerder namens slachtoffers aangifte tegen voormalig bewindslieden. Daar is nu dus Rutte bij gekomen, volgens Groeneveld omdat er nieuwe, belastende informatie is. Het belangrijkste misdrijf is volgens de advocaat dat Rutte in mei 2019 wist van het schandaal en dat het vorderen van de fiscus doorging tot november 2019. “Rutte heeft niet ingegrepen toen mijn cliënten ambtelijk werden opgejaagd en beroofd”, aldus Groeneveld. (bron: NOS)

Op verzoek van de Italiaanse president Mattarella gaat oud-president van de Europese Centrale Bank, Mario Draghi, een poging doen een zakenkabinet te vormen. Het is nu aan hem om in het verdeelde parlement een meerderheid te vinden voor een technocratenregering die het land tot de verkiezingen van uiterlijk mei 2023 kan leiden, toen duidelijk werd dat de gevallen coalitie van oud-premier Conte geen doorstart kan maken. Mattarella had ook verkiezingen kunnen uitschrijven, maar dat leek hem geen goed idee te midden van de pandemie. Draghi zei eenheid na te streven. (bron: NOS)

Jeff Bezos stopt later dit jaar als topman van Amazon. Dat heeft het bedrijf bekendgemaakt bij de presentatie van de jaarcijfers. Andy Jassy wordt deze zomer de nieuwe baas van de webwinkelgigant. Bezos leidt Amazon sinds de oprichting in 1994. Toen was het nog een online boekhandel. In het begin moest hij vaak uitleggen wat internet was. “Gelukkig heb ik dat al even niet meer hoeven te doen”, schrijft de miljardair in een brief aan het personeel. Hij vertrekt omdat hij zich wil richten op nieuwe producten en initiatieven. Ook wil hij meer tijd besteden aan goede doelen en zijn ruimtevaartbedrijf. In het bedrijf werken 1 miljoen werknemers. (bron: NOS) De steenrijke oprichter van Amazon heeft een vermogen van $200 mrd. Als hij dat zou willen opmaken, kan hij de rest van zijn leven bijna $900.000 per uur uitgeven. En dat is lang niet eenvoudig: $21 mln per dag.

Tesla zegt binnenkort bitcoins te gaan accepteren als betaalmiddel. Ook heeft het bedrijf van Elon Musk een investering van $1,5 mrd in de bitcoin gedaan. Musk staat al langer bekend als voorstander van cryptocurrency. De investering staat gemeld in een document dat Tesla heeft aangeleverd bij de Amerikaanse beurswaakhond SEC. Daarin staat ook dat de autofabrikant verwacht ‘binnenkort’ bitcoins te gaan accepteren als een betaalmethode. Wanneer dat precies zal zijn en hoe dat geïmplementeerd zal worden, is nog niet bekend. In het document staat dat de mogelijkheid van het betalen met bitcoins af zal hangen van wettelijke bepalingen en aanvankelijk zal het gaan om een beperkte mogelijkheid. Dat zou kunnen betekenen dat Tesla bitcoin enkel in bepaalde regio’s accepteert als betaalmiddel. Tesla is de eerste autofabrikant die betalingen in bitcoins toestaat en van de weinige grote bedrijven die cryptocurrency accepteren als betaalmiddel. Ook Microsoft accepteert bitcoins, bij het techbedrijf kunnen gebruikers hun account opwaarderen met de digitale munt. De prijs van bitcoin steeg na de bekendmaking 10%.(bron: Tweakers)

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 5 feb 2021, week 5: AEX 653,24; Bel20 3.834,14; CAC40 5.659,26; DAX 14.056,72; FTSE 100 6.489,33; SMI 10.755,47; RTS (Rusland) 1.431,76; SXXP (Stoxx Europe) 409,59; DJIA 31.148,24; NY-Nasdaq 100 13.603,96; Nikkei 28.779,19; Hang Seng 29.295,81; All Ords 7.112,90; SSEC 3.496,33; €/$1.2044; BTC/USD $37.865; 1 troy ounce goud $1.815,20, dat is €48.421,32 per kilo; 3 maands Euribor -0,535%; 1 weeks -0,559%; 1 mnds -0,554%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,387%; 10 jaar VS 1,1489%; 10 jaar Belgische Staat -0,277%; 10 jaar Duitse Staat -0,448%; 10 jaar Franse Staat -0,228%; 10 jaar VK 0,486%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,391%; 10 jaar Japan 0,0546%; Spanje 0,123%; 10 jaar Italië 0,533%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,50.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week fors stijgend, terwijl de rente aantrok. 30-jarig papier van de rijke landen noteert niet langer negatief. De dollar steeg licht en de bitcoin trok verder aan. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, de jaarcijfers van Shell, verlenging van de lockdown en de ingestelde avondklok, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De inflatie in de eurozone in januari steeg onverwacht sterk. De goudprijs daalde. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,134%; Duitsland 0,016%; Nederland 0,08%; Frankrijk 0,526%; Japan 0,6497%; Spanje 1,003%; VK 1,075%; Italië 1,442%; Canada 1,5711%; VS 1,9453%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,69%; Nederland -0,659%; Zwitserland -0,657%; België -0,624%; Frankrijk -0,611%; Denemarken -0,541%; Spanje -0,337%; Japan -0,1119%; VK -0,041%; Italië -0,034.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 06-02 2021/567 Verkiezingsretoriek: de VVD is de loopjongen van de grote bedrijven; wij leven op een tikkende tijdbom

UPDATE 23/30-01 2021/566 De wereld is sterk in beweging en de gevolgen zullen veel van ons vergen

Ik het vorige blog heb ik gemeld dat er op 12 januari 2021 werd vastgesteld dat ik positief was getest op corona. De afgelopen week heb ik in een gesloten afdeling gelegen van een ziekenhuis en ben ik behandeld voor corona. 29 januari ben ik naar huis verwezen om daar de komende weken/maanden uit te zieken. Mijn gezondheid is nog zwak. Ik heb op afstand een aantal ontwikkelingen op politiek en financieel en monetair gebied gevolgd. Ik zal trachten daarop te reageren.

Dirk Waterval schrijft in Trouw dat ’De overheidsschuld stijgt en stijgt, maar dat is niet erg omdat de ECB veel geld bijdrukt. Zitten daar geen nadelen aan?’ Ik becommentarieer tussentijds, in blauwe tekst gedane steliingen en uitspraken.

De ECB drukt duizenden miljarden euro’s bij en dat heeft drie gevaren

Bats – daar lijkt de Nederlandse overheidsschuld dan toch door het zo prudent gemetselde schuldenplafond heen te breken. Die Europese richtlijn, maximaal 60% van de economie in een lidstaat, zal dit jaar waarschijnlijk overschreden worden, meldde minister Hoekstra van Financiën deze week. Met de kosten voor de jongste noodsteun als laatste zetje. Geen econoom die zich daar op korte termijn zorgen om maakt, en dat heeft een duidelijke reden: de Europese Centrale Bank (ECB) is de laatste jaren, maar vooral sinds corona, zóveel geld gaan bijdrukken dat lenen bijna niets meer kost. Rentes zijn erdoor naar historische laagtes afgedaald, en voor sommige looptijden zelfs negatief. De teller staat alleen tijdens corona al op €1850 mrd. En de ECB is niet van zins het roer binnenkort om te gooien, maakte ze deze week opnieuw bekend. Prettig voor de staatskas, maar ergens wringt het. Duizenden miljarden euro’s bijdrukken zodat overheden haast ongebreideld kunnen spenderen, dat moet toch een keer fout gaan? En dat gaat ook fout, gegarandeerd. De voorstelling van zaken dat we gratis geld ter beschikking hebben, omdat we een rijk land zijn is een schijnvoorstelling. Terecht is dat wij momenteel geld kunnen aantrekken waarvoor wij geen rente hoeven de betalen, maar dat betekent nog niet dat wij die leningen ook niet meer hoeven terug te betalen. Als de corona-pandemie ons uiteindelijk €100.000 mln (€100 miljard) gaat kosten dan zal de geld terugbetaald moeten gaan worden. En welke generaties worden daarmee opgezadeld? De truc van de overheid: burgers spaarders massaal en krijgen voor hun spaargeld geen rente vergoed. En dat gratis geld deelt de overheid uit aan het bedrijfsleven om de crisis te overleden. Dat lijkt op het eerste gezicht heel sympathiek, maar is in feite a-sociaal financieel beleid van Rutte en Hoekstra. Wat zijn de gevolgen daarvan op langere termijn? Zeepbellen: Uitgerekend deze week waarschuwde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) opnieuw voor een bekend gevaar van het bijdrukken van heel veel geld: bubbels op de financiële markten. Beleggers willen die massale hoeveelheden geld ergens heen slepen waar nog wat rendement te behalen valt. Veilige investeringen zoals die in (staats)leningen leveren immers niets meer op met die lage rentes, dus verleggen ze hun aandacht naar aandelen en vastgoed. Maar door die jacht op rendement blazen ze de prijzen van aandelen en huizen enorm op. Kijk maar naar de torenhoge beurskoersen, of anders op Funda. En stijgt de rentestand dan weer een keer, zo vreest het IMF, dan kunnen die bubbels knappen. Dan trekken beleggers zich weer snel terug uit de aandelen en woningen, en kelderen die in waarde. Ook Klaas Knot, de president van De Nederlandsche Bank, zei nog dat hij zich daar zorgen om blijft maken. Een groot economisch gevaar dat ons bedreigt. Het opblazen van een monetair systeem kan leiden tot desastreuze gevolgen kennen wij uit de beursgeschiedenis, neem 1929-1932. Ook nu wordt er uitgebreid gespeculeerd op Wall Street, deze week door volgers van sociale media op het vrijwel failliete aandeel Reddit, dat door marktmanipulatie van $20 naar $460 steeg. Elke zeepbel heeft eigen maatstaven en nu is dat de gigantische beurswaarde per verkochte Tesla-wagen. Met €684 mrd beurswaarde voor 500.000 verkochte wagens in 2020 is Tesla goed voor €1,37 mln per wagen. Dat is minstens het 65-voudige van wat klassieke autobouwers als Toyota en Volkswagen realiseren. De fenomenale beursrit van Tesla – dat vorig jaar 743% in waarde steeg en met voorsprong het drukst verhandelde aandeel was – resulteert in nog andere opzienbarende statistieken. Zo is zijn beurswaarde groter dan de som van de acht volgende autofabrikanten, en dat terwijl Tesla slechts een fractie van hun auto’s verkoopt. In 2020 was Tesla goed voor minder dan 1% van de wereldwijde autoverkoop. Hoe lang houdt de markt hiertegen stand? Nog een week, een maand, een jaar? Maar duidelijk is dat de afgelopen week Wall Street onder druk stond. Dat de monetaire autoriteiten zich daar zorgen over maken is terecht, maar hen ook verwijtbaar. Toen Mario Draghi in 2012/16 de financiële markten toezegde dat hij alles zou doen om de markten te ondersteunen en de euro te redden leverde hij zich over aan de macht van de financiële markten. En dit is het gevolg. Hyperinflatie: Biljoenen bijdrukken, krijg je daar geen gruwelijke inflatie van? Onder meer door die vrees zouden digitale valuta zoals de bitcoin zo in trek zijn de laatste maanden. Adepten daarvan wijzen nog weleens op de angst dat alle geldcreatie van centrale banken in Europa en de Verenigde Staten onherroepelijk tot gigantische geldontwaarding gaat leiden van ‘ouderwetse’ betaalmiddelen. De ‘grap’ is dat inflatie voorlopig juist veel te laag is – afgelopen december stond de teller op -0,3% in de Eurozone. Vandaar dat de ECB er alles aan doet om die omhóóg te krijgen, en vandaar dat die geldpers zo hard loeit. Dit jaar kunnen we trouwens wel meer inflatie verwachten in de EU, zegt ING-econoom en ECB-watcher Carsten Brzeski. “Maar dat is vooral vanwege stijgende energieprijzen, en doordat Duitsland zijn btw-verlaging terugdraait. Daardoor stijgen de prijzen iets.” Bang zijn dat je volgend jaar met een vuilniszak vol bankbiljetten moet betalen voor één brood, is hij niet. Zelfs niet als de economie na alle lockdowns weer aantrekt. “In de markt stromen de nieuwe biljoenen van de ECB vooral naar aandelen en vastgoed.” Voor inflatie is dat geen probleem: die twee tellen niet mee in die berekeningen. Met de uitspraak van de vuilniszakken met geld verwijst Brzeski naar de Weimar-republiek (Duitsland, 1922/23) toen daar de prijs van een brood in 2 jaar tijds steeg van RM 3,20 steeg naar RM 1608 miljard. Dat gaat mij heel te ver. Onrealistisch!! Maar het betekent niet dat een oplopende inflatie geen grote onrust kan veroorzaken op de financiële markten en een dreigend gevaar kan gaan opleveren. ECB monetair beleid: De kwestie die misschien wel voor de grootste hoofdpijn zorgt is de weg terug uit dit alles. Kwetsbare EU-landen als Italië, Griekenland en Spanje zijn afhankelijk geworden van de steun vanuit het ECB-hoofdkantoor in Frankfurt. Want hoe drukt die het geld bij? Door staatsleningen op te kopen uit de markt, van banken bijvoorbeeld, en die banken daarvoor te betalen met vers gedrukte euro’s. Door daar biljoenen tegenaan te gooien, daalt de rente erop. Zou de ECB daar ineens mee stoppen, dan stijgen de rentestanden in Europa eveneens, en heb je zo weer een schuldencrisis te pakken. “Het afbouwen van de opkoopprogramma’s wordt echt heel lastig”, zegt Brzeski. “Hoe meer de ECB zich zal terugtrekken, hoe meer landen weer zijn teruggeworpen op hun begrotingsbeleid. Met een hogere rente is het de vraag hoe een land als Griekenland ooit in staat is zijn schulden af te lossen.” Centrale banken, ook in de Verenigde Staten, zullen ooit moeten, zegt hij. “Maar ze zullen dat heel, heel geleidelijk doen.” Dat is ook een van de lessen uit de vorige crisis, besluit hij: nooit zomaar te snel de rentes omhoog doen. Dat heeft de ellende destijds verhevigd. Ik heb al eerder verwezen naar het clearingsysteem van de ECB voor wat betreft de afrekeningen van transacties uit de interne markt. De laatste beschikbare data zijn die van eind november 2020. De grootste crediteur is Duitsland met een vordering van €1060 mrd, daarna Luxemburg met €250 mrd. Nederland (DNB) schoot de zwakke Zuid-Europese banken €45 mrd voor. De eurolanden met de grootste schulden zijn: Italië €517 mrd, Spanje €467 mrd, Portugal €80 mrd, Griekenland €74 mrd, De ECB zelf heeft een schuld van €335 mrd aan het systeem. (bron: https://sdw.ecb.europa.eu/browse.do?node=bbn4859) Het is de vraag in hoeverre een oplopende staatsschuld problematisch is of wordt?

Bijna €75 mrd zal het kabinet eind dit jaar hebben uitgetrokken voor economische noodsteun. Vermoedelijk komt de overheidsschuld daarmee uit op 61,3% van het bruto binnenlands product, luidt de grove schatting van minister Hoekstra. Vanwege de lage rente zijn daar weinig zorgen over. Sommige academici stellen zelfs dat de staatsschuld gerust nog veel hoger mag. Immers, als de economie straks weer groeit, terwijl de rente zo goed als nul blijft, daalt de schuld afgezet tegen de economie vanzelf. Dat gaat anderen dan weer te ver. “Na corona komt de economie weer vol op stoom. Dat zal uiteindelijk tot prijsstijgingen leiden, waardoor lonen kunnen stijgen en de prijzen nog weer verder omhoog gaan”, zegt hoofdeconoom Sandra Phlippen van ABN Amro. Om die inflatie in toom te houden zal de rente stijgen, en kan overheidsschuld ineens wel degelijk een probleem worden, zegt ze. “Helemaal los gaan dus is niet verstandig.” Ik heb eerder berekend hoe groot de schade voor de overheid zal zijn als gevolg van de corona-pandemie en de economische terugval. Van groot belang is het bedrag dat aan bedragen is geschonken en dat achteraf in een bodemloze put zal zijn terechtgekomen en verloren geld is. Verder voor hoeveel miljarden heeft de overheid zich garant gesteld bij de banken, voor kredieten die oninbaar blijken te zijn en het bedrag waarvoor de fiscus uitstel heeft verleend dat moet worden afgeschreven. Daarbij komen de kosten die de zorg maakt voor de bestrijding van corona. Ik kom op een bedrag >€100 mrd. De ‘sommige’ economen die stellen dat dat voor Nederland geen probleem is, onderkennen de grote investeringen waarvoor Nederland, Europa en de wereld staat. Die ontkennen dat de tijd van voor corona voorbij is en er nu fors geïnvesteerd moet gaan worden in de maatschappij van morgen en overmorgen. De aanname dat na corona de economie weer op stoom komt hangt sterk af in welke mate de monetaire autoriteiten in staat zullen zijn gratis geld in de markten te blijven pompen en daarmee ‘zeepbellen’ blijven scheppen. Op enig moment gaat de rente weer stijgen, neemt de inflatie weer normalere vormen aan en zal de stijging van de lonen stabiliseren. Ik stel dat we momenteel leven in een ‘droom-economie’ waaraan op enig moment ‘hardhandig’ een einde komt. Burgers sparen voor onzekere tijden en krijgen op hun spaargeld geen rente meer. De overheid noemt dat gratis geld en deelt dat uit aan de ondernemers, zonder terugbetalingsverplichting, om de crisis te overleven.

Eerder al schreef Dirk Waterval dat spaarders en pensioenfondsen veel te lijden hebben onder het beleid van de Europese Centrale Bank die als nooit tevoren geld bijdrukt in deze crisis. Mag de bank dat eigenlijk wel? De Europese Centrale Bank krijgt nogal eens het verwijt dat ze haar boekje te buiten gaat met al dat massale opkopen van staats- en bedrijfsleningen, plat gezegd: ‘het aanzwengelen van de geldpers’. Al die geldcreatie zorgt voor bubbels op de aandelen- en huizenmarkten, zo klinkt het, en dat is gevaarlijk. Bovendien levert sparen niets meer op door de lage rentes die zo ontstaan, om niet te spreken van alle pensioenfondsen die door die lage rente in zwaar weer zitten. Maar in strijd met Europese verdragen is dat opkopen niet per se, concludeert een Nederlandse studiegroep van hoogleraren. Zij deden een onderzoek in opdracht van de Tweede Kamer, die zich zorgen maakt om alle negatieve bijeffecten van het ECB-beleid.

Al sinds 2015 koopt de centrale bank grootschalig schuldpapier op, obligaties van bedrijven en overheden, met tientallen miljarden per maand. Dat bouwde de centrale bank daarna weer wat af, maar sinds de coronacrisis staat de geldpers weer roodgloeiend. Een niet-misselijke €1850 mrd wordt er nu in totaal bijgedrukt, waarmee de waarde van ons geld daalt (ons geld wordt minder waard). Dat is bedoeld om de inflatie wat aan te jagen, die naar de smaak van de ECB veel te laag staat. Volgens haar eigen doelstellingen moet die richting de%, maar dat lukt maar niet. Vandaar dat steeds grootschaliger opkopen van schuldpapier. Commerciële banken die de obligaties aan de ECB verkopen, krijgen er nieuw, versgeperst geld voor terug dat ze kunnen uitlenen aan huishoudens en bedrijven. Dat moet de bestedingen aanjagen, waardoor de prijzen iets zouden stijgen – inflatie, dus.

Het lijkt soms wat op paniekvoetbal, want veel andere opties om de inflatie te verhogen heeft de ECB inmiddels niet meer. Over de doeltreffendheid van het opkopen is veel discussie. De ECB zelf zegt dat de inflatie zónder dit ‘onconventionele beleid’ een derde tot zelfs de helft lager was geweest. Andere wetenschappers, niet in dienst bij de ECB, betwijfelen dat, zo brengt de Nederlandse studiegroep in kaart. Bovendien herinnert één blik op de financiële gezondheid van pensioenfondsen of de spaaropbrengst op een bankrekening aan alle nadelen ervan. De Kamer lijkt er in haar onderzoeksopdracht vanuit te gaan dat de ECB zich niet aan haar mandaat houdt. Dat mandaat is niets meer, en niets minder, dan de inflatie op peil houden Maar soms lijkt het of de ECB er een hele agenda naast heeft, klinkt in de onderzoeksopdracht door. Bijvoorbeeld zorgen dat de rentestanden in de verschillende Europese lidstaten niet te ver uit elkaar gaan lopen. Of zorgen dat die rentes op staatsleningen niet te hoog worden. Nobel, maar misschien niet helemaal de bedoeling. Kan de ECB niet wat in toom worden gehouden met een wijziging in het Verdrag van de Europese Unie? Dat is volgens de onderzoekers, waaronder hoogleraren Lex Hoogduin en Dirk Bezemer uit Groningen, en de Rotterdammer Fabian Amtenbrink, niet nodig. Zij stellen dat de inflatie nog altijd ver onder de doelstelling ligt, wat het opkopen in principe legitimeert. Dat het bijdrukken van al dat nieuwe geld ook goed is voor de financiële stabiliteit in Europa – omdat landen tegen lage rentes kunnen lenen – noemen ze ‘als het ware mooi meegenomen’. Rest de vraag of de ECB niet klem zit in haar eigen beleid als de inflatie straks ineens wél hard gaat stijgen. Dat scenario is niet ondenkbaar, zodra de economie van het slot gaat en mensen ineens veel gaan spenderen. Wat een centrale bank dan normaal gesproken doet? Die gaat de beleidsrentes opvoeren, zodat sparen meer loont en uitgeven juist wat minder. Normaal gesproken, dus, maar onder de huidige omstandigheden kan dat desastreus uitpakken. Vanwege hun grote schuldenberg zouden veel lidstaten direct onder een verstikkende deken van staatsschuld komen te liggen als de rente nu omhoog gaat, vooral de zuidelijke. En ja, dan zit de ECB klem tussen het ongebreideld laten oplopen van de inflatie en een nieuwe schuldencrisis. Of, zoals de hoogleraren schrijven, tussen ‘a rock and a hard place’. (bron: Trouw)

Financieel/economische berichten

Het Openbaar Ministerie (OM) gaat dieper in op de rol van het voormalige ABN AMRO-bestuur onder leiding van Gerrit Zalm bij de vermeende overtredingen van antiwitwaswetgeving. Dat meldt Het Financieele Dagblad op basis van bronnen die op de hoogte zouden zijn van het onderzoek. Volgens de zakenkrant werkt het OM aan een schikking met de bank als rechtspersoon, maar zint justitie ook op de mogelijkheid om daarna natuurlijke personen te gaan vervolgen. Bronnen zeggen dat de gesprekken tussen het OM en ABN AMRO in de eindfase zitten, al is er nog wel werk te verzetten. De verwachting is dat een schikking ABN AMRO ettelijke honderden miljoenen zal kosten, aldus het FD. Ook zal de bank dan moeten toegeven in de fout te zijn gegaan en zich moeten houden aan een verbeterprogramma onder toezicht van De Nederlandsche Bank. Justitie wil daarnaast nagaan of bestuurders van de bank een verwijtbare rol hebben gespeeld bij structurele overtredingen van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme. (bron: DFT)

Het kabinet heeft de steunpakketten voor het bedrijfsleven uitgebreid met een totaalbedrag van 7,6 mrd. De verruiming geldt voor de eerste zes maanden van 2021. De helft van het bedrag is bestemd voor uitbreiding van de TVL-regeling, waarmee ondernemers die zeker 30% omzetverlies lijden een groot deel van hun vaste lasten vergoed krijgen. Detailhandelaren krijgen een hogere voorraadvergoeding. De NOW-subsidie voor loondoorbetaling gaat omhoog van 80% naar 85% van de loonsom. Bij de Tozo (inkomenssteun voor zelfstandigen) wordt de geplande vermogenstoets niet ingevoerd. (bron: NOS)

Door de strengere coronamaatregelen voor reizigers zijn veel vluchten straks niet meer mogelijk, laat de KLM weten. Als bemanningsleden die uit het buitenland terugkeren naar Nederland een antigeentest moeten ondergaan, is er een risico dat sommigen van hen moeten achterblijven na een positieve test, aldus de luchtvaartmaatschappij. “Dat betekent dat we niet meer kunnen vliegen op lange afstanden en op diverse bestemmingen in Europa.” Dat zou ook gelden voor vrachtvluchten. Het kabinet wil reizigers die Nederland binnenkomen, verplichten een sneltest te ondergaan, maakte premier Rutte bekend. Vanwege de coronacrisis gaat KLM nog eens 800 tot 1000 banen schrappen. Die komen boven op de 5000 banen die vorig jaar al bij KLM verdwenen. Het herstel van vooral langeafstandsvluchten duurt volgens het bedrijf aanzienlijk langer dan verwacht door reisbeperkingen. In oktober sprak KLM de verwachting uit dat er nog eens 1500 banen geschrapt moesten worden. Dat zijn er dus minder geworden. Het gaat om 500 banen bij het cabinepersoneel, 100 piloten en 200 tot 400 banen bij het grondpersoneel. De KLM krijgt 3,4 mrd steun van de overheid en onderhandelt nog over een volgend coronasteunpakket.

De onderhandelingen tussen de Franse en Nederlandse staat over een nieuwe kapitaalinjectie in Air France-KLM verlopen uiterst moeizaam, schrijft het FD op basis van ingewijden. Er zijn al twee deadlines gemist. De Nederlandse staat wil alleen in KLM investeren en dat is tegen het zere been van de Fransen. De Franse overheid stelt dat een investering in de groep ook in het belang van KLM is. Partijen voelen zich volgens het FD tot elkaar veroordeeld. Air France-KLM kreeg al miljarden aan leningen. Het bedrijf wil een nieuwe injectie om weerbaarder te zijn. (bron: NOS)

De pensioenfondsen hebben vanwege de lage rente hun premies meer dan ooit verhoogd. Stijgingen van 10% of meer zijn geen uitzondering, schrijft het Financieele Dagblad na onderzoek. Van de 44 bedrijfstakpensioenfondsen hebben er 39 hun premie verhoogd. Dat raakt zo’n vijf miljoen Nederlanders. Ondanks de premiestijging bouwen veel werknemers minder pensioen op. De meeste fondsen hanteren een premie van 25% tot 30%. Daarmee werkt de Nederlander nu gemiddeld meer dan eendag per week voor het pensioen. 5 jaar geleden lag de premie meestal nog rond de 20%. (bron: NOS)

Hema bestellingen geannuleerd; Jumbo verliest €10 mln per week door de lockdown. Zelfs al geplaatste bestellingen worden daarom geannuleerd, meldt Trouw. De nood is hoog bij grootwinkelbedrijf Hema. Het schrapte half januari met onmiddellijke ingang alle bestellingen die het tot half april had lopen bij zijn leveranciers. Voorlopig hoeven die ook geen nieuwe bestellingen te verwachten. Daarnaast wordt de betalingstermijn voor alles wat al geleverd is met dertig dagen verlengd. Dat meldt Hema in een brief, in handen van Trouw, die 14 dagen geleden is verstuurd naar zijn belangrijkste leveranciers in Azië. Het gaat om een ‘eenzijdige aanpassing’ van de afspraken, geeft Hema toe. Die is nodig om na de coronacrisis een ‘stabiele en solide’ relatie tussen het bedrijf en zijn leveranciers te waarborgen. Acute geldnood voert Hema niet aan als reden voor de maatregelen. Er werken veel mensen thuis en daarom is de capaciteit voor het verwerken van facturen drastisch afgenomen, stelt commercieel directeur Trevor Perren, ondertekenaar van de brief. Als reden voor het afbestellen van lopende orders voert hij aan dat er simpelweg geen ruimte genoeg is om nieuwe voorraden te herbergen. “We lijden 10 miljoen euro per week verlies, en de lockdown duurt al acht weken”, zegt een woordvoerster van Hema. Het bedrijf zal niet snel omvallen, vervolgt zij. “Maar we denken wel na over de vraag: hoe dan? De voorraden voor december, gewoonlijk onze drukste maand, liggen er grotendeels nog. En nieuwe voorraden laten leveren die de klant nooit zullen bereiken, is géén goed ondernemerschap.” De ingreep laat zien ‘hoe ongelooflijk ingewikkeld’ het is voor winkelbedrijven, zegt retaildeskundige Paul Moers, om te overleven tijdens de lockdown die half december van kracht werd en die zeker nog tot in februari gaat duren. Hema deed één dag lang een poging open te blijven voor voedingswaren, maar is sindsdien als niet-essentiële winkel volledig gesloten. “Het gaat slecht met het bedrijf”, stelt Moers. “Maar als je dat meldt aan je leveranciers, jaag je de onrust alleen maar aan. Hoe dan ook zullen deze maatregelen een sneeuwbaleffect hebben. Want de leveranciers produceren speciaal voor Hema, dus ze kunnen hun waren niet elders kwijt.” Hema-directeur Perren belooft zijn leveranciers dat de winkels in de tussentijd opgefrist worden en dat klanten straks staan te popelen om terug te keren. Ook schrijft hij dat de onlineverkoop goed loopt en dat investeringen om dat kanaal ‘zo actief mogelijk’ te houden versneld worden. Dat is nodig, erkent de Hema-woordvoerster, mede omdat verzending via PostNL niet soepel loopt. Maar volgens Moers heeft Hema de onlineverkoop gewoon ‘nog lang niet op orde’ en bewijst de nood waarin het winkelbedrijf nu verkeert vooral dat er te weinig geld is gestoken in de vernieuwing van de winkels. Veel te lang is veel te veel geld gebruikt voor plannen om de Hema op de kaart te zetten in het buitenland”, zegt Moers. “Dat is ten koste gegaan van innovatie. Denk je aan Hema, dan denk je nog steeds aan worst en aan Jip en Janneke. Een winkelformule moet je om de vijf à zes jaar vernieuwen, maar Hema heeft daar deze hele eeuw nog niets aan gedaan.” Hema leek juist het lek boven te hebben. Jarenlang dreigde het bedrijf te bezwijken onder een enorme schuldenlast, maar de overname door investeringsmaatschappij Parcom en de familie Van Eerd, eigenaar van supermarktketen Jumbo, leek perspectief te bieden. Dat de nieuwe eigenaren zich weer vooral op Nederland willen concentreren, noemt Moers ‘heel verstandig’. “Maar zij plukken nu de wrange vruchten van jaren van slecht beleid.”

De machtswisseling in de VS

Trump heeft op 20 januari 2021 voor het laatst in zijn presidentschap het Witte Huis verlaten, enkele uren voor de inauguratie van Joe Biden. Hij noemde het een grote eer om president geweest te zijn. Op Joint Base Andrews in Maryland hield Trump nog een laatste toespraak. Hij zei dat hij verwacht dat de nieuwe regering grote successen zal boeken, maar dat hij, Trump, daarvoor de basis heeft gelegd. Tegen de aanwezige groep aanhangers zei hij dat hij spoedig zal terugkeren. Het Amerikaanse leger salueerde Trump met 21 kanonschoten, voordat hij met Melania Trump op de Air Force One stapte en richting Florida vertrok.

Corona-perikelen

De Noorse gezondheidsautoriteiten hebben geen verband gevonden tussen het sterven van 33 Noren boven de 75 en hun inenting met het Pfizer-vaccin. Allen hadden al zware gezondheidsproblemen. Er waren zorgen omdat sinds het begin van de vaccinaties 33 oudere bewoners van verpleeghuizen waren overleden. Het Noorse RIVM waarschuwde voor de risico’s voor hoogbejaarde zieken. Nader onderzoek duidt dus niet op een causaal verband. Niet uit te sluiten is dat de gezondheidsproblemen van de slachtoffers zijn verergerd door de bijwerkingen. In totaal zijn bijna 48.000 bewoners van tehuizen ingeënt.

Sociaal/maatschappelijke zaken

Gedupeerde ouders in de toeslagenaffaire krijgen al hun nog openstaande schulden van alle overheidsinstanties kwijtgescholden. Het kabinet zet alles op alles om ervoor te zorgen dat private schuldeisers, zoals woningcorporaties, zorgverzekeraars en banken, dat voorbeeld volgen. “Alles is erop gericht dat de ouders nu snel met een schone lei verder kunnen met hun leven. Dat verdienen ze”, verklaarde staatssecretaris Alexandra van Huffelen (Financiën), nadat bleek dat de Belastingdienst halsstarrig vast hield aan de rol van eerste schuldeiser en het grootste deel van de toegezegde 30.000 alweer opeiste voordat het geld was uitgekeerd. Daardoor zouden deze ouders nauwelijks geld overhouden van het toegezegde bedrag. De beroepsvereniging van bewindvoerders stapte daarom vorige week uit het overleg waarin verschillende partijen gezamenlijk een oplossing voor de ouders probeerden te zoeken. Het lukte niet om overeenstemming te bereiken. “Het is niet uit te leggen dat de Belastingdienst gedupeerde ouders met de ene hand compenseert en met de andere hand incasseert”, stelde de Vereniging Nederlandse Gemeenten. Zo ontstond een kafkaëske situatie, die diverse demissionaire bewindslieden afgelopen dagen niet konden uitleggen. Minister Wopke Hoekstra van financiën beloofde bij het tv-programma ‘Op1’ met staatssecretaris Van Huffelen een oplossing te zoeken. Die oplossing is nu dat de overheid alle schulden kwijtscheldt bij instanties als UWV, gemeenten, het CAK, DUO en de Sociale Verzekeringsbank. Tegelijkertijd zet het kabinet private schuldeisers onder grote druk hetzelfde te doen door publiekelijk hiertoe op te roepen. De Nederlandse Vereniging van Banken kon nog niet inhoudelijk reageren omdat het nieuws ‘nog erg vers’ is. Ook Aedes, die de woningcorporaties vertegenwoordigt, en energiebrancheclub Energie-Nederland reageren pas later. Of Van Huffelen bedrijven ook financieel gaat compenseren voor de kwijt te schelden bedragen wil ze niet zeggen. Hoeveel geld het kabinet uittrekt voor deze hersteloperatie weet de staatssecretaris niet. “Maar ongeacht wat het gaat kosten, we gaan het betalen.” De Belastingdienst heeft inmiddels contact met zo’n 12.600 van de tenminste 27.000 ouders die benadeeld zijn omdat ze ten onrechte van fraude zijn beschuldigd. Van Huffelen schrijft in een Kamerbrief dat zij er alles aan doet om ‘zoveel mogelijk van deze ouders reeds in februari en maart uit te betalen’. Uiterlijk 1 mei moet iedereen de 30.000 op de rekening hebben. Moedige maar ook noodzakelijke beslissing van het kabinet ,aar het is de vraag of alle gedupeerden de schadeloosstelling ook inderdaad netto krijgen uitgekeerd die de Staat hen betaalt. Worden hiermee alle vorderingen die lopen via schuldhulpverlening, deurwaarders en incassobureaus kwijtgescholden en worden alle negatieve aantekeningen die gedupeerden hebben gekregen tijdens dit hele proces ook uit de registers, BKR, verwijderd.

Frontberichten

Kamerleden van D66 en SP nemen niet zomaar genoegen met het rapport van de commissie Magchielse over de zaak-Julio Poch. De commissie concludeert dat er geen sprake is geweest van onrechtmatig handelen door de Nederlandse overheid in de strafzaak tegen de Transavia-piloot. Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma van D66 wil vooral opheldering over het telefoontje dat in 2007 binnenkwam bij een officier van justitie die bij de zaak betrokken was. Een vrouw, die zei van het Kabinet van Koningin te zijn, zou daarin geprobeerd hebben invloed uit te oefenen op de zaak. Poch werd verdacht van deelname aan dodenvluchten in opdracht van de Argentijnse junta. De zaak zou volgens de vrouw die belde “pijnlijk” zijn voor prinses Máxima, wier vader minister was in diezelfde militaire regering. Opmerkelijk is dat in 2007 de strafzaak nog in een beginstadium was en er nog weinig mensen van op de hoogte waren. De onderzoekcommissie heeft, ondanks grootschalig onderzoek, geen bewijs gevonden dat het telefoontje inderdaad namens het Koninklijk Huis is gedaan. Maar Sjoerdsma blijft het een zeer vreemde zaak vinden. “Feit blijft dat iedere poging tot beïnvloeding van een strafzaak, en zeker namens het Koninklijk Huis, onbestaanbaar is”, zegt Sjoerdsma. Hij wil dat premier Rutte uitleg geeft in de Tweede Kamer. De Rijksvoorlichtingsdienst (RVD) liet weten dat er geen interventiepoging is geweest door of namens het Koninklijk Huis. Het is voorgelegd aan medewerkers uit die tijd, maar ook aan koning Willem-Alexander, koningin Máxima en prinses Beatrix. “Allen hebben aangegeven dat hen niets bijstaat van een dergelijke interventiepoging”, stelt de RVD. Ook is er in databases, gespreksnotities en agenda’s uit de periode 2001-2011 niets gevonden. Sjoerdsma wil dat alle gespreksverslagen en telefoonlijsten nog eens nageplozen worden, “om zeker te weten dat dit telefoontje niet heeft plaatsgevonden, zoals sommige mensen beweren. Als het wel heeft plaatsgevonden, zijn we ver van huis.” Ook SP’er Michiel van Nispen vindt de passage in het rapport “bijzonder opvallend”. Hij constateert dat na het telefoontje het onderzoek in de zaak-Poch gefrustreerd lijkt te zijn. Hij denkt sowieso dat de onderste steen in deze affaire nog steeds niet boven is. Van Nispen is verontwaardigd over de conclusie van Magchielse dat de overheid geen blaam treft. “Er heeft een verkapte uitlevering plaatsgevonden waardoor Poch jarenlang onschuldig vast heeft gezeten. Er is jarenlang over gelogen tegen de Kamer.” Ook met de conclusie dat er geen sprake is geweest van politieke beïnvloeding, bijvoorbeeld door toenmalig minister Hirsch Ballin, is hij het niet eens. “Ik zie dat echt anders.” Moeilijk dossier, als er sprake zou zijn geweest van de zijde van de Koninklijke Familie, komt de monarchie ter discussie te staan. Verder onthou ik mij van mening over deze zaak. (bron: NOS)

Het bedrag dat wereldwijd door landen is uitgetrokken voor aanpassing aan klimaatverandering zal moeten vervijf- tot vertienvoudigen tot maximaal $300 mrd per jaar, schrijft het Klimaatinstituut Global Center on Adaptation (GCA)

in een rapport. Het instituut vreest dat er door de coronacrisis minder aandacht is voor het klimaatbeleid. Ook zijn er zorgen dat herstelplannen na de pandemie zullen leiden tot meer uitstoot. Het GCA waarschuwt dat dit een grotere bedreiging is dan het coronavirus, wat nu extra investeren noodzakelijk maakt. (bron: NOS)

CDA-leider Hoekstra heeft uitgehaald naar premier Rutte. Hij deed dat in een speech op het eerste digitale congres van hem als nieuwe CDA-leider. Volgens Hoekstra ervaren steeds meer mensen “een tijd van gebroken beloftes”. Hoekstra noemt dat de erfenis van 10 jaar VVD. Het ontbreekt Rutte en de VVD volgens hem aan visie en een politiek die richting geeft. Nederlanders hebben ten onrechte de boodschap gekregen dat het vanzelf goedkomt als iedereen zijn eigenbelang nastreeft, zegt Hoekstra. Hij spreekt van een ‘winner takes it all’-economie en een overheid die haar eigen burgers is gaan wantrouwen. Ja, dat was even schrikken. We leven in verkiezingstijd en kunnen veel harde uitspraken verwachten maar dit is een confrontale aanval van het CDA op de VVD en Rutte. Ik herken de kritiek van Hoekstra wel, maar hij heeft zelf aan de uitvoering van het neoliberale beleid meegewerkt. In het volgende blog zal ik aandacht besteden aan de onwenselijkheid, midden in de corona-pandemie, verkiezingen te gaan uitschrijven, omdat dat nu eenmaal moet, maar het de vraag is of die opdracht wel uitvoerbaar en wenselijk is. Ik zeg: wij staan op een kruispunt van wegen, waar essentiële besluiten moeten worden genomen. De belangen voor de samenleving zijn levensgroot en de toekomst van komende generaties staat op het spel. Ik kom met een voorstel van een Kabinet van Nationale Eenheid onder leiding van Kim Putters. Volgende blog meer.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 29 jan 2021, week 4: AEX 637,11; Bel20 3.623,60; CAC40 5.399,21; DAX 13.432,87; FTSE 100 6.407,46; SMI 10.591,06; RTS (Rusland) 1.367,64; SXXP (Stoxx Europe) 395,85; DJIA 29.982,62; NY-Nasdaq 100 12.925,38; Nikkei 27.663,39; Hang Seng 28.359,75; All Ords 6.870,90; SSEC 3.483,07; €/$1.2139; BTC/USD $34.718,25; 1 troy ounce goud $1.848,10, dat is €48.912,47 per kilo; 3 maands Euribor -0,548%; 1 weeks -0,563%; 1 mnds -0,571%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,458%; 10 jaar VS 1,063%; 10 jaar Belgische Staat -0,346; 10 jaar Duitse Staat -0,526%; 10 jaar Franse Staat -0,294%; 10 jaar VK 0,298%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,463%; 10 jaar Japan 0,0524%; Spanje 0,074%; 10 jaar Italië 0,622%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,50.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week dalend. Er heerst onrust op de financiële markten over marktmanipulaties. De dollar hield stand en de bitcoin steeg weer van een forse daling. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, verlenging van de lockdown tot 9 februari en de ingestelde avondklokken, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ hield redelijk stand. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,25%; Duitsland -0,091%; Nederland -0,017%; Frankrijk 0,439%; Japan 0,6575%; Spanje 0,92%; VK 0,864%; Italië 1,493%; Canada 1,4701%; VS 1,8225%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,742%; Nederland -0,711%; Zwitserland -0,6723%; België -0,662%; Frankrijk -0,654%; Denemarken -0,596%; Spanje -0,379%; Japan -0,1107%; VK -0,041%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 23/30-01 2021/566 De wereld is sterk in beweging en de gevolgen zullen veel van ons vergen

UPDATE 16-01 2021/565 Hannes heeft corona sinds 12 januari 2021

Dit is een gestripte versie vanwege het feit is ik sinds dinsdagmorgen positief getest ben op corona en bijna de hele week op bed heb gelegen. En er is veel gebeurt deze week: het opstappen van het kabinet Rutte III, het aanblijven van de drie lijsttrekkers voor de komende verkiezingen; de vraag of de verkiezingen over 2 maanden nog wel door kunnen gaan; de gevaren van de Britse mutant van het corona-virus, de gevolgen van de verlenging van de mogelijkheid de lockdown aan te scherpen (avondklok) tot begin februari dan wel mogelijk tot eind februari; de verwachting dat corona dit halfjaar nog onder ons zal blijven. De vraag is wat de waarde is van het aftreden van het Kabinet Rutte III en het directe opstappen van de de minister van Economische Zaken en Klimaat, de VVD’er Erik Wiebes. Hijzelf gaf daarover een verklaring maar de inhoud daarvan was zo doorspekt met parlementaire taal zodat waarschijnlijk niemand heeft begrepen, wat de werkelijke reden is van zijn onverwachte vertrek. Ik sluit helemaal niet uit hij hij niet langer mee wilde gaan in de Rutte doctrine, daarbij ook de sorry-cultuur die politici graag gebruiken om gewoon op hun stoel te kunnen blijven zitten. Misschien wilde hij niet langer eraan meewerken dat Rutte zijn problemen bij hem dumpte. Voor mij zou dat een heel plausibele reden zijn. Rutte is voor de Amerikaanse wetenschapper Joseph Samuel Nye, een transactie-leider, in ieder geval geen transformatie-leider, alhoewel hij zich op die wijze graag profileert. Voor Nye zijn John F. Kennedy, Abraham Lincoln, Franklin D. Roosevelt en Ronald Reagan grote hervormers. Misschien hoort Barack Obama daar ook toe: hij was jong, dynamisch, het symbool van de nieuwe tijd en ……… een geweldige redenaar. Angela Merkel wordt ook genoemd maar hier heb ik twijfels over, want ze is er niet in geslaagd Europa een eensgezind uiterlijk te geven, de EU is nog steeds een statenbond op het derde niveau, die overeind blijft door het sluiten van compromissen, maar nauwelijks grote stappen voorwaarts zet. De bekwaamheden van onze premier missen beperkingen voor het oplossen van complexe problemen. Daarvoor schakelt hij terug op derden die hij opdracht geeft met een oplossing te komen, waarvoor hij geen draagvlak krijgt. Neem het polderen, maar die uitkomsten zijn nooit te beste voor de Staat, maar altijd een compromis tussen wat werkgevers- en werknemersvertegenwoordigers aan hun achterban kunnen slijten. Datzelfde deed hij ook met de klimaattafels, waardoor de belangenbehartiging van de betrokken partijen dominant was in de eindrapportage. De grootste vervuilers betalen de minste bijdrages en krijgen de hoogste subsidies. En de burgers worden opgescheept met hoge lasten die lang niet voor iedereen betaalbaar zijn. En dan heeft Rutte ook nog achter de hand een Commissie die zijn problemen moet oplossen, zoals de Commissie Donner, die de Kinderopvang Toeslagen moest oplossen. Dat mislukte want de 2e Kamer greep in en stelde de Commissie van Dam in, waar Rutte geen verweer tegen had. Youp van ‘t Hek, beschikte voor zijn Oudejaarsconference al over voorkennis toen hij aankondigde dat Rutte al onderweg was naar de Koning om het ontslag van Rutte III aan te bieden. Het beleid van de kabinetten Rutte wordt gekenmerkt door het uitvoeren van neoliberale doelstellingen. De belangen van zijn VVD-achterban, bevoordeling van zijn ‘vriendjes’ en de schandalige wijze waarop hij de eigenaren/aandeelhouders en financiers uit de wind houdt bij de financiële verliezen als gevolg van de recessie, mede als gevolg van de corona-pandemie. Uiteindelijk moeten de belastingbetalers, ook onze kinderen en hun kleinkinderen, de giften aan de getroffen bedrijven om de crisis te overleven betalen. Misschien wel tien, misschien wel 15 jaar lang. En de CDA’er Wopke Hoekstra voert dat uit. En zowel Rutte als Hoekstra willen beiden politiek leider blijven van hun politieke partij. Maar is dat zinvol voor ons landje? Mijn antwoord daarop is ‘nee’. Wij moeten van die coalitie VVD/CDA af. Daarom stel ik voor de Kamerverkiezingen van 16 maart een jaar op te schuiven en de Koning gaat de politiek een opdracht geven tot een Regering van Nationale Eenheid. Dat is een kabinet waarin naast politieke partijen uit de coalitie en oppositie, ook ondernemers, wetenschappers en vertegenwoordigers van sociaal/maatschappelijke in participeren. Ik heb een groot vertrouwen in Kim Putters van het SCP. Ik verwacht echter dat Pieter Omzigt meer voorkeursstemmen krijgt dan de lijsttrekker, als de verkiezingen, ondanks de corona-pandemie, toch door zouden gaan. Een probleem waar niemand zich zorgen over maakt is dat ouderen schriftelijk mogen stemmen, maar veel postbussen in de steden en de buitengebieden zijn weggesaneerd.

Dit is premier Rutte en zijn kabinet Rutte III ten voeten uit: Van de 33 grootste zonneparken in Nederland is inmiddels 79% in buitenlandse handen, blijkt volgens het AD uit eigen onderzoek. Hierdoor verdwijnt tot 889 mln aan subsidiegeld naar het buitenland. Vooral Duitse, Chinese, Engelse en Scandinavische projectontwikkelaars en investeringsfondsen bouwen zonneparken op Nederlandse grond of kopen Nederlandse zonneparken op. “Er is een explosieve toename van zonneparken die vrijwel allemaal in handen komen van buitenlandse investeerders”, zegt Jan Rotmans, hoogleraar transitiekunde en duurzaamheid aan de Erasmus Universiteit in het AD. “Onze subsidies zijn een melkkoe voor deze investeerders. Het levert ze hoge rendementen op, die ook nog eens weglekken naar het buitenland. Ze verdienen veel geld dat eigenlijk voor de regio bedoeld is.” Een ander voorbeeld is de wijze waarop de lakeien van het neoliberalisme investeringen subsidiëren. Het aantal zonneparken in Nederland neemt snel toe. De afgelopen jaren werden al tientallen parken gebouwd en de komende jaren komen daar nog honderden bij. Het gaat om zowel kleine zonneparken van enkele hectares, als grote parken met een omvang van soms meer dan vijftig voetbalvelden. Volgens het AD bieden projectontwikkelaars soms tot wel 10.000 per hectare aan landeigenaren, vaak boeren. Boeren die 25 hectare land verpachten ontvangen hierdoor jaarlijks al snel zo’n 200.000. Veel projectontwikkelaars zouden voor Nederland kiezen vanwege de miljarden euro’s aan subsidies die de Nederlandse overheid verstrekt. “Het is een vechtmarkt met heel veel concurrentie”, zegt Egbert Ludwig in de Telegraaf. Hij is directeur van Bronnen VanOns, een coöperatieve ontwikkelaar van wind- en zonneparken die wil dat de duurzame energieproductie voor de helft in handen komt van de lokale bevolking. De lucratieve subsidies zijn volgens Ludwig de enige reden voor commerciële ontwikkelaars om zonneparken te bouwen. “De overheid strooit zo kwistig met geld dat je er een prachtige businesscase mee hebt, met rendementen tot soms wel 15%. Het gevolg is dat tientallen projectontwikkelaars opduiken, als bijen op de honingpot. Ook dubieuze partijen die het niet zo goed voor hebben met de omgeving. Aan bewonersparticipatie hebben zij geen boodschap. Hun enige motivatie is zoveel mogelijk geld verdienen.” Deze Nederlandse zonnevelden die in buitenlandse handen zijn krijgen samen tot bijna 1,1 mrd subsidie. 83% daarvan, zo’n 889 mln, verdwijnt naar het buitenland. Van de 29 grootste zonneparken die de komende jaren gebouwd worden is volgens het AD 52% in buitenlands bezit. Het gaat om maximaal 506 mln subsidie. De verwachting is dat dit percentage nog zal stijgen, omdat investeringsfondsen zonneparken meestal pas overnemen nadat ze gebouwd zijn. (bron: DFT)

Premier Rutte heeft het ontslag van zijn derde kabinet aangeboden aan de koning. De vier coalitiepartijen hebben in de ministerraad afgesproken dat ze op het gebied van de coronabestrijding missionair blijven. Dat betekent dat alles op dat gebied hetzelfde blijft. Het kabinet heeft ook besloten dat alle notities van ambtenaren en politiek adviseurs die tot een kabinetsbesluit leiden, automatisch openbaar gemaakt worden. Dat gaat vermoedelijk 1 juli in. In het rapport over de toeslagenaffaire stond felle kritiek op het achterhouden van informatie en ambtelijke notities die niet meer gevonden konden worden. (bron: NOS)

Trump, Biden en een smadelijke afgang van een Republikeinse president

President Trump heeft de bestuurder in Georgia die eerstverantwoordelijk is voor het verloop van de verkiezingen, zwaar onder druk gezet om hem toch de winst in de staat te bezorgen. Dat wordt duidelijk uit audio-opnames van een telefoongesprek tussen de twee, die The Washington Post online heeft gezet. “Ik wil gewoon dat je 11.780 stemmen vindt”, zegt Trump. Hij verloor Georgia aan Joe Biden met 11.779 stemmen verschil. Over twee weken moet Trump plaatsmaken voor Joe Biden. De president houdt nog steeds vol dat hij de verkiezingen heeft gewonnen, maar dat er geknoeid is met de stembusgang. (bron: NOS)

President Trump wil dat de verkiezingsuitslag in de staat Georgia alsnog wordt veranderd, zodanig dat hij de verkiezingen in die staat heeft gewonnen. Een telefoontje dat Trump, ook als hij straks geen president meer is, in de problemen kan brengen. Jurist Kenneth Manusama, gespecialiseerd in het Amerikaanse staatsrecht, stelt welke de juridische en politieke gevolgen kunnen zijn. Het is denkbaar dat er nog na Trumps vertrek uit het Witte Huis een afzettingsprocedure tegen hem wordt begonnen die het hem onmogelijk kan maken om ooit nog een politieke functie te vervullen. (bron: DFT) Het is volstrekt onduidelijk wat hij hiermee wil bereiken. Ook al zouden die 11.780 stemmen worden gevonden, dan nog wint hij de verkiezingen niet. Hooguit kan hij zijn achterban ermee overtuigen dat er ook in andere staten wel gefraudeerd zal zijn en dat hij nog vier jaar het land zou hebben kunnen besturen. De strijd is gestreden en hij is een slechte verliezer. De VS haalt het vliegdekschip USS Nimitz terug uit de wateren in het Midden-Oosten, meldt The New York Times. Waarnemend minister van Defensie Miller zou daarmee de spanning met Iran willen verminderen om een nieuwe confrontatie te voorkomen. Het besluit komt onverwacht en zou zijn genomen tegen het advies van prominente adviseurs. Inlichtingendiensten zouden er rekening mee houden dat Iran, of een gelieerde militie, op korte termijn een aanval plant op Amerikaanse doelen. Daarmee zou Iran de dood van generaal Suleimani willen wreken, die een jaar terug door de VS werd gedood. (bron: NOS)

Een Amerikaanse federale rechter in New York heeft een streep gehaald door een decreet van president Trump. Daarin bepaalde hij in juni dat mensen die meewerken met het ICC (Internationaal Strafhof) in Den Haag strafbaar zijn. Volgens Trump schendt het strafhof de Amerikaanse soevereiniteit. Op grond van het decreet werden sancties ingesteld tegen ICC-aanklager Fatou Bensouda, die onderzoekt of er oorlogsmisdaden zijn gepleegd in Afghanistan. Volgens de rechter druist het decreet in tegen de Amerikaanse grondwet. Eerder had onder anderen minister Blok de VS al gevraagd het decreet in te trekken. (bron: NOS) Trump vindt zichzelf de beste president ever en zijn tegenstanders de slechtste.

Het zal Trump tot in het diepst van zijn hart treffen dat hij er niet in is geslaagd een tweede termijn te realiseren. Ondanks dat hij bleef stellen dat hem 2,7 stemmen zijn ontnomen, dat er op grootschalige wijze verkiezingsfraude heeft plaatsgevonden maar slechts 1 ‘rechtertje’ gaf hem het voordeel van de twijfel. Bewijzen kon hij daarvoor niet aandragen. Het is de vraag hoe zijn rechts-activistische achterban zich gaat opstellen op 20 januari 2021, de dag van de inauguratie van Joe Biden. Trump is een slechte verliezer en ik vrees dat hij zijn verlies op allerlei wijzen zal blijven wreken op de Staat en de nieuwe president.

Corona gerelateerde berichten

Tot 10.00 uur zondagochtend zijn bij het RIVM 5622 nieuwe coronabesmettingen gemeld, minder dan het weekgemiddelde van 5728. Ook zijn er 43 nieuwe doden gemeld. Het gemiddelde aantal doden over de afgelopen zeven dagen is 93. In de ziekenhuizen liggen nu 1708 covid-patiënten in het ziekenhuis, plus 676 op de IC, meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. (bron: NOS/RIVM) Documenten die vorige maand via een hack bij medicijnautoriteit EMA werden gestolen, zijn online gezet op een forum uit Rusland. Het gaat om rapporten over het Pfizer-vaccin en mails van de EMA. Het lijkt erop dat de stukken geplaatst zijn om twijfel te zaaien over de vaccinontwikkeling. Volgens de EMA is er met de documenten geknoeid, maar om welke stukken het gaat zegt men niet. In de e-mails is te lezen dat de EMA druk heeft ervaren van de Europese Commissie om vaccins zo snel mogelijk goed te keuren. Maar het is niet gezegd dat dat klopt. De commissie zegt dat er nooit politieke druk is uitgeoefend. (bron: NOS) Voor de goede orde dit bericht is geen fake-nieuws, want de NOS bracht het naar buiten. De vraag is of er druk is uitgeoefend door de EC op de Europese Medicijn Autoriteit om niet te lang stil te staan bij het testen van corona-vaccins bij het bepalen van de ‘veiligheid’. Mogelijk werden de financieel/economische aspecten zwaarder gewogen dan medische. Dat kan betekenen dat er vaccins op de markt komen, waarbij veiligheid niet meer de hoogste prioriteit hebben gekregen.

Overwegingen

In een essay over ‘macht’ in de Tijdgeest schrijft Hans de Bruijn dat de 83-jarige Joseph Samuel Nye jr, in 1958 aan de Princeton Universiteit summa cum laude afgestudeerd met een BA in de geschiedenis en sinds 1964 lid van de faculteit van Harvard, dat er twee soorten presidenten, leiders zijn. Hij onderkent transactie-presidenten, door mij genoemd ‘onderhoudsmonteurs, en transformatie-presidenten, door mij staatsmannen genoemd. De eerste groep, waartoe Mark Rutte behoort, heeft weinig ambities en past op de winkel. Hij lost op zijn manier problemen op, pragmatisch en stap voor stap, en zal derden te hulp roepen, polderen, klimaattafels, als de problemen te complex zijn om op te lossen zonder daarvoor voldoende draagvlak te krijgen. In zijn algemeen krijgt hij daarvoor wel steun en waardering omdat hij niet rommelt aan de rechten en zekerheden van de samenleving. Een transformatie-president, zoals John F. Kennedy, Abraham Lincoln, Franklin D. Roosevelt en Ronald Reagan zijn grote hervormers. Misschien hoort Barack Obama daar ook toe: hij was jong, dynamisch, het symbool van de nieuwe tijd en ……… een geweldige redenaar, maar dat vertaalde zich niet in economische zin. Angela Merkel wordt ook genoemd maar hier heb ik twijfels over, want ze is er niet in geslaagd Europa een eensgezind uiterlijk te geven, de EU is nog steeds een statenbond op het derde niveau, die overeind blijft door het sluiten van compromissen, maar nauwelijks grote stappen voorwaarts zet. De vraag is waar Trump, de super-leugenaar en manipulator, de volksopruier, de twitteraar, bij wordt ingedeeld in de geschiedenisboeken. Waren het vier dwaze jaren? “The American political system was designed by geniuses, so it could be run by idiots”. Het is de vraag of Trump met zijn handelsoorlogen en de beperkingen van de vrijhandel, zijn strijd om het wereldleiderschap, de positie van de VS in de NATO en de wijze waarop het neoliberalisme, gekoppeld aan het kapitalisme, alsmede de grote hervormingen van het monetaire beleid in de Westerse wereld, hem tot een staatsman van grote klasse voor de VS dan wel een mislukkeling zullen maken, die de welvaart grote schade zal toebrengen. Misschien is het terugbrengen van de wereldhandel, de globalisering en het uitstappen van de VS uit de NATO wel een zegen voor Europa, omdat ze dan zelf in hun eigen veiligheid moeten gaan investeren. Wie zal het nu zeggen?

CDA-leider Wopke Hoekstra vindt het “niet goed voorstelbaar” dat zijn partij met de PVV gaat regeren. De PVV pleit in zijn verkiezingsprogramma voor een verbod op het verspreiden van de “islamitische ideologie”. Partijleider Wilders wil een ministerie voor De-islamisering en vindt dat tijdelijke verblijfsvergunnigen voor Syriërs moeten worden ingetrokken. Het CDA wil alleen regeren met partijen die de rechtsstaat serieus nemen en ten volle onderschrijven, zei Hoekstra in WNL op Zondag. Het PVV-programma is volgens Hoekstra “geen aanbeveling om samen op weg te gaan”. (bron: NOS) Het is de vraag hoe kiezers daarover denken. Die zullen uiteindelijk bepalen welke partijen met elkaar gaan regeren.

Sociaal/maatschappelijke ontwikkelingen

Een recente nota van het ministerie van Volksgezondheid bevat confronterende cijfers. De steeds oudere bevolking heeft een steeds grotere zorgvraag. Rond 2040 bereikt de vergrijzing zijn hoogtepunt. Dan is één op de vier Nederlanders 65 of ouder – nu één op de zes. Als er geen behandeling komt, heeft dan één op de acht werkende Nederlanders een demente ouder; nu één op de 33. En bij ongewijzigd beleid werkt in 2040 één op de vier werknemers in de zorg, tegen één op de zeven nu. Ondertussen verdubbelt de vraag naar verpleeghuiszorg en groeien de zorguitgaven harder dan de economie. Welke knelpunten moeten op tafel voor een beter zorgstelsel? Het Parool sprak met enkele deskundigen: ‘De marktwerking is doorgeslagen’ Sinds 2006 kent Nederland marktwerking in de zorg. Verzekeraars kopen de zorg voor hun klanten zo goedkoop mogelijk in bij ziekenhuizen en andere zorgverleners. Het stelsel beloont elke medische handeling, dus de reflex van ziekenhuizen is om ten minste zoveel zorg te leveren dat hun voortbestaan is gewaarborgd. Wie niet behandelt, gaat failliet. Marcel Canoy, gezondheidseconoom en bijzonder hoogleraar aan de VU, richt zich op de positie van kwetsbare ouderen. Anna van Poucke, zorgexpert bij consultant KPMG, ziet ‘interne tegenstrijdigheid’ in het stelsel: ziekte behandelen loont, het voorkómen van ziekte niet. Terwijl dat laatste mensen langer gezond houdt. Minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge is ook kritisch. De zorg ‘vertoont te veel kenmerken van een verdienmodel’. ‘Men schuift met de meubels, terwijl de Titanic op een ijsberg afstevent,’ zo omschreef ze het gebrek aan fundamentele oplossingen voor de dure Nederlandse zorg in 2018. Het klinkt GroenLinks-Kamerlid Corinne Ellemeet als muziek in de oren, om verschillende redenen. Zo leidt efficiëncydenken en onderlinge concurrentie bij verzekeraars tot een enorme verantwoordingslast bij artsen en andere zorgverleners, die soms wel 40% van hun tijd kwijt zijn met administratieve plichten. Zorg moet niet alleen om efficiëntie gaan, zegt Ellemeet. “Het opdoeken van kleinere spoedeisende hulpposten om die elders in de regio te centraliseren is efficiënt, maar als je je arm breekt, wil je hulp dichtbij hebben. Je kunt niet alleen denken vanuit Excelsheets.” Daarnaast leidt marktwerking in bijvoorbeeld de geestelijke gezondheidszorg tot selectie aan de poort, ziet Ellemeet. “Ingewikkelde patiënten hebben veel tijd en zorg nodig, maar leveren relatief weinig inkomsten op. Dus zetten ggz-instellingen in op mensen met lichtere, rendabelere klachten. Dat is funest voor de zwaarste patiënten.” Marcel Levi, de internist-ziekenhuisdirecteur bekritiseert vanuit zijn kantoor in Londen vooral de omslachtige beslislijnen in de Nederlandse zorg. (bron: Parool) Er zijn nogal wat problemen, waarvoor een oplossing gezocht moet worden. Het kan niet zo zijn dat alleen rendabele behandelingen plaatsvinden en moeilijkere patiënten onvoldoende opvang krijgen. Verder de vraag of de marktwijze op deze wijze moet worden doorgegaan en of de inkomens van specialisten en managers niet moeten hergewogen. En dan het financieel/economische aspect van de toenemende vergrijzing van de samenleving in de komende 20 jaar met een sterke stijging van de zorgkosten voor ouderen. Wie gaat dat betalen? Blijven de lasten betaalbaar of moet de zorg voor bejaarden worden afgeschaald. Laten we dat maar eens vragen aan Klaas Knot, die kan in de glazen bol kijken, of niet?

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 15 jan 2021, week 2: AEX 651,73; Bel20 3.715,69; CAC40 5.611,69; DAX30 13.787,73; FTSE 100 6.735,71; SMI 10.877,06; RTS (Rusland) 1.474,28; SXXP (Stoxx Europe) 407,85; DJIA 30.814,26; NY-Nasdaq 100 12.803,93; Nikkei 28.519,18; Hang Seng 28.573,86; All Ords 6.986,80; SSEC 3.566,38; €/$1.208; BTC/USD $36319,74; 1 troy ounce goud $1.828,60, dat is €48.678,82 per kilo; 3 maands Euribor -0,552%; 1 weeks -0,567%; 1 mnds -0,557%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,488%; 10 jaar VS 1,092%; 10 jaar Belgische Staat -0,369%; 10 jaar Duitse Staat -0,547%; 10 jaar Franse Staat -0,325%; 10 jaar VK 0,287%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,494%; 10 jaar Japan 0,0314%; Spanje 0,051%; 10 jaar Italië 0,606%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,507.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week variabel. Er zijn wel twijfels over de stand van de Amerikaanse economie, de dalende waarde van de $, of er nog nieuwe zetten komen van Trump en de stijgende besmettingen met de Engelse en Zuid-Afrikaanse corona-mutant. Ik hou het voor mogelijk dat het sentiment op de aandelenkoersen gaat omslaan van enthousiast naar terughoudend: de VS verkeren momenteel in een kritische fase over wat Trump nu nog gaat doen. Wereldwijd daalde de rente een fractie. De dollar noteerde onverwachts hoger, maar de bitcoin daalde flink, maar hield stand >$35.000 Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, verlenging van de lockdown tot 9 februari en mogelijk het instellen van een avondklok door het demissionaire kabinet Rutte III en misschien nog wel naar eind februari, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ daalde deze week >10%. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,311%; Duitsland -0,136%; Nederland -0,074%; Frankrijk 0,385%; Japan 0,6457%; Spanje 0,876%; VK 0,869%; Italië 1,466%; Canada 1,439%; VS 1,8413%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,757%; Nederland -0,727%; Zwitserland -0,68%; België -0,666%; Frankrijk -0,659%; Denemarken -0,609%; Spanje -0,369%; Japan -0,1053%; VK -0,048%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 16-01 2021/565 Hannes heeft corona sinds 12 januari 2021

UPDATE 09-01 2021/564 Gelukkig en Gezond 2021: ‘Beleggen in 2021: ’de beurs is al heel optimistisch over herstel’’ GL: Klaver eist aftreden kabinet

6 januari 2021 is een gedenkwaardige dag geworden waarop de democratie in de VS tot in de kern is aangetast door de bestorming van het Capitool, waar op dat moment een grondwettelijke vergadering plaatsvond. Onder voorzitterschap van vice-president Mike Pence besliste het Congres over de uitslag van de presidentsverkiezingen van 3 november 2020, de benoeming van de kiesmannen en benoeming van de volgende President. Bekend was al dat Trump een deel van zijn assertieve achterban had gemobiliseerd om het Capitool, het hart van de Amerikaanse democratie, te omsingelen, om daarmee druk uit te oefenen op de Republikeinse leden van het Huis van Afgevaardigden en de Senaat om nieuwe verkiezingen af te dwingen om daarmee de inauguratie van Joe Biden op 20 januari a.s. te voorkomen. Dat plan veroorzaakte grote chaos en Trump werd de grote verliezer. “De demonstranten zijn in het gebouw.” Het waren de laatste woorden die een microfoon in het Capitool oppikte voordat het Congres overrompeld werd door een woedende menigte. Kort daarna moesten Congresleden vluchten of zich verschuilen en barricadeerden bewakers met getrokken wapens de ingangen met meubilair. Ongekend geweld overspoelde Washington. De noodtoestand is afgekondigd. Zeker één vrouw, een activiste, werd doodgeschoten in het hart van de Amerikaanse democratie, vier anderen overleden als gevolg van een “medisch ongeval”. Er waren 50 gewonden. Een vijftigtal mensen is aangehouden. Toen de terroristen uit het Capitool waren verwijderd maakten de Congresleden er een punt van nog dezelfde dag weer bijeen te komen. “We laten ons niet intimideren”, aldus de Republikeinse leider Mitch McConnell.

Er was vooraf al rekening mee gehouden dat Trump-aanhangers overlast zouden veroorzaken op de dag dat het Congres officieel de verkiezingswinst van Joe Biden zou vastleggen. Trump hield tegelijkertijd namelijk een bijeenkomst bij het Witte Huis voor zijn aanhangers, op loopafstand van het Congres. De president zweepte het publiek, zoals hij vaker doet, op met aantijgingen over gestolen verkiezingen en verwensingen van partijgenoten die geen procedurele streken wilden uithalen om Biden de winst te ontzeggen. Hij riep vice-president Pence op zijn verantwoordelijkheid te nemen, maar die weigerde de opdracht, het grondwettelijke proces te saboteren, uit te voeren. Trump jr riep de masso op ‘Be a hero, not a zero”. “Laten we naar het Capitool lopen en onze dappere Senatoren en Afgevaardigden aanmoedigen”, suggereerde Trump. “Zo kunnen we de zwakke Republikeinen de trots en stoutmoedigheid geven die nodig is om ons land terug te nemen.” De menigte zette daarop inderdaad koers naar de grote, witte koepel die boven de Amerikaanse hoofdstad uittorent. Agenten bij het Congres, de Capitool-politie, leken overrompeld door de mensenmassa. Mensen met Trump-vlaggen en rode MAGA-petjes kwamen met weinig moeite door een politiecordon en dwanghekken, traangas en pepperspray was er niet genoeg om hen tegen te houden. Sommige betogers sloegen ruiten in van het gebouw om binnen te komen, “USA!” scanderend, of “stop the steal“. Congresleden moeten angstige momenten hebben beleefd. Sommigen verscholen zich onder hun Congreszetels terwijl de meute al op de deuren van de zaal bonsde. In deze chaos werd een vrouw neergeschoten, ze overleed later in een ziekenhuis. Ondanks alle chaos konden alle Congresleden en hun medewerkers via onderaardse gangen in veiligheid worden gebracht. Sommigen droegen de gasmaskers die beschikbaar waren gesteld vanwege het traangas. “Dit is jullie schuld”, verweet een Democratische Afgevaardigde zijn Republikeinse collega’s. Enige tijd later bereikte de boze menigte het spreekgestoelte waar vicepresident Pence minuten eerder had gezeten. “Waar zijn ze?”, hoorde een journalist sommigen vragen. “Trump heeft die verkiezingen gewonnen”, riep een man vanaf de plek waar Pence had gezeten.

Elders in het gebouw werden de kantoren van Congresleden aangevallen. Een naambordje van Nancy Pelosi, de voorzitter van het Huis, werd losgerukt, een betoger ging op haar stoel zitten met zijn voeten op haar bureau. Iemand liet een briefje achter op haar werkplek: “We zullen niet opgeven”. Na die eerste chaotische taferelen hingen de Trump-aanhangers wat rond in het gebouw en dropen uiteindelijk af. Ze hadden hun punt gemaakt, hun visitekaartje afgegeven. Ondertussen riepen Democratische én Republikeinse politici president Trump op zijn supporters te beteugelen. “Dit is chaos, het grenst aan een opstand”, betoogde Joe Biden. “Het moet stoppen.” Toen Trump kort daarna reageerde, weigerde hij onomwonden de bestorming af te keuren. Hij riep de betogers weliswaar op zich vreedzaam terug te trekken, maar herhaalde ook de beschuldigingen over kiesfraude. Twitter, Facebook en YouTube oordeelden dat zijn woordgebruik zo opruiend was, dat ze de video verwijderden. Twitter voegde er later nog een ban van 12 uur aan toe, Facebook schortte Trumps account voor 24 uur op. Aan het begin van de avond on 18:00 uur, kort voordat een avondklok van kracht werd, kwam het bericht dat het Congres weer in handen van de autoriteiten was. Ordetroepen, waaronder de politie, Nationale Garde uit drie staten en FBI-agenten, begonnen gestaag ook de omgeving van het gebouw schoon te vegen met traangas en flitsgranaten, hier en daar waren er confrontaties met betogers. Zes uur na de schorsing van de vergadering kondigden de leiders van het Congres, Democraten en Republikeinen, aan hun zitting te willen hervatten. Toen vicepresident Pence voorstelde “Laten we weer aan het werk gaan” leverde hem dat een ongebruikelijk eendrachtig applaus op. Senator Schumer, leider van de Democratische minderheid in het hogerhuis, wilde voordat het dagelijks werk weer werd hervat echter nog wel iets benadrukken. “Dit is niet spontaan gebeurd”, onderstreepte hij. “Dit is de laatste, onuitwisbare erfenis van onze 45ste president, ongetwijfeld onze slechtste.”

President Trump belooft dat er op 20 januari een ordelijke machtsoverdracht zal zijn. “Ook al ben ik het totaal niet met de verkiezingsuitslag eens, er zal een ordelijke machtsoverdracht komen”, zegt hij in een verklaring. Maar hij zegt ook dat er nu een einde komt aan “de beste eerste termijn” van een Amerikaanse president ooit. “Maar het was slechts het begin van ons gevecht om Amerika weer groots te maken”. In de verklaring feliciteert hij aanstaand president Biden niet en geeft hij zijn nederlaag ook niet toe. Biden wordt op 20 januari geïnaugureerd als 46ste president. Het Congres heeft de zege van Joe Biden bij de presidentsverkiezingen van 3 november bekrachtigd. Dat gebeurde aan het einde van een ongekend roerige dag. Om precies te zijn rond 03.40 uut lokale tijd. Kort ervoor werd een bezwaar tegen de uitslag in Pennsylvania verworpen. (bron: NOS)

Een opsteker voor Joe Biden was ook dat de Democraten de nog 2 vacante Senaatszetels in Georgia binnenhaalden. Daarmee is de verhouding in de Senaat nu 50:50. In 2023 is de volgende Senaatsverkiezing. Bij stemmingen over bepaalde zaken als benoemingen van rechters hebben de Democraten een meerderheid bij een gelijke stemuitslag want dan bepaalt mede de stem van de Democratische vice-president de uitslag. Voor Biden is het van het grootste belang hoeveel lijken er in de kast zitten van de boedel die hij van Trump overneemt. Biden beschuldigt Trump van het aanzetten tot geweld. “Trump probeerde met een woedende en opgehitste menigte de 160 miljoen Amerikanen die hun stem hebben uitgebracht het zwijgen op te leggen”, zei Biden. Volgens hem waren het geen demonstranten, maar “terroristen van eigen bodem”. Biden sprak van een van de donkerste dagen in de geschiedenis van de Verenigde Staten. Er zijn een aantal vragen over de positie van President Trump en handelen in de toekomst. In een eerste reactie meldden meerdere ministers uit zijn kabinet dat zij overwegen nog voor 20 januari Trump uit zijn ambt te laten zetten. Ik denk dat dat in een zo korte tijdsspanne niet gerealiseerd kan worden. Dan is het nog maar de vraag of de Republikeinse partij Trump nog ooit gaat voordragen als kandidaat bij de volgende verkiezingen. Nog essentiëler is of de Republikeinse partij, na het ondemocratisch handelen van hun president en het weigeren te accepteren dat hij verloren heeft omdat er grootschalig verkiezingsfraude zou hebben plaatsgevonden, wat hijzelf niet heeft kunnen aantonen en in de 63 rechtszaken niet is gekend, niet gaat scheuren. Dan ontstaan er drie partijen en dat zou goed zijn voor het democratisch functioneren van de VS. Ik blijf erbij dat Donald Trump psychisch gestoord is, een bord voor zijn tronie heeft en volstrekt onbekwaam is een wereldmacht als de VS te leiden. Maar ook moeten we er rekening mee houden dat deze figuren als ze niet worden opgenomen in een gesloten afdeling, een land nog grote schade kunnen toebrengen. Maar …………….. na 6 januari 2021 mag je toch hopen dat een groot deel van zijn 74 miljoen kiezers, achterban en zijn 85 miljoen volgers op sociale media zich kritischer gaan opstellen over hun president, die de verkiezingen gewonnen heeft en toch geen president blijft. Trump en zijn zoon Trump je zijn agressors, type straatvechters, meedogenloos voor tegenstanders. Wat mij opviel is dat op het moment dat de democratie in de VS op zijn grondvesten schudde, op Wall Street gewoon doorgevierd werd en de volgende dag elders in de wereld het vertrouwen in de VS niet werd aangetast. Maar toch ……………………….!!

In zijn column in Trouw geeft Rob de Wijk een interessante visie op de ontwikkelingen in de VS onderweg naar een ‘mislukte’ greep naar de macht van de verliezer van de presidentsverkiezing van 3 november 2020: Donald Trump. Lees en huiver. <citaat> Wees erbij. Het wordt ruig.” Met deze tweet leidde president Trump zijn eerste poging tot een staatsgreep in. Daarna hitste hij zijn aanhangers in Washington op met een 70 minuten durende speech: “Je geeft nooit toe als levens op het spel staan”, en “Ons land heeft er genoeg van. We pikken het niet meer.” Vervolgens bezetten aanhangers van de complotbeweging QAnon, white supremacists en neonazi’s het Capitool. Alles wijst erop dat Trump hoopte dat de boel zodanig uit de hand zou lopen dat hij de staat van beleg zou kunnen afkondigen en de democratische instituties buiten werking zou kunnen stellen. Precies daarom wilde hij aanvankelijk de nationale garde niet inzetten. Maar binnen het Witte Huis leek hij geen steun te hebben voor het ontketenen van een gewelddadige revolutie. Bovendien is Amerika nog niet ver genoeg afgezakt in de richting van het Italië van de jaren dertig, Argentinië in het midden van de vorige eeuw en Rusland in de jaren negentig. Daarbij komt dat Trump niet kan rekenen op de steun van de krijgsmacht en daarmee een belangrijke machtsbasis ontbeert. Daarom moet hij het hebben van het opjutten van de bevolking met complottheorieën over verloren verkiezingen en nepnieuws. Het doel is verwoestende polarisatie en ontwrichting van de maatschappij. Dit klassieke scenario voor een revolutie kan nog steeds slagen. Zeker zolang het Trumpisme een grote aantrekkingskracht op ontevredenen heeft. Die hebben geen belang bij waarheid en fatsoen, maar streven naar de totale ineenstorting van de instituties die uiteindelijk een utopische wereld van vrijheid en voorspoed moet opleveren. Als mijn veronderstelling klopt dat het trumpisme een blijvertje is, dan gaat Amerika een periode tegemoet die sterk aan het naoorlogse Argentinië doet denken waar het peronisme tot een staatsgreep en dood en verderf heeft geleid. President Perón werd gearresteerd, werd vervolgens weer president en kon de Argentijnse politiek decennialang vergiftigen. Gezien zijn leeftijd zal Trump relatief snel een opvolger moeten zoeken. Die kan worden gevonden onder de senatoren die de afgelopen dagen weigerden de verkiezingsuitslag te bevestigen, zoals Ted Cruz (Texas) die in 2016 ook al een gooi naar het presidentschap deed. Voorlopig is het probleem dat elke actie tegen Trump zijn aanhang verder zal opjutten. Hij is de eerste president sinds dertig jaar die geen tweede termijn krijgt. Twitter en Facebook verwijderden zijn opruiende teksten. Hij is de enige die een mislukte staatsgreep op zijn naam heeft staan. Vicepresident Pence is daarom gevraagd de president op grond van het 25ste amendement – wegens ongeschiktheid – uit zijn ambt te zetten. Zijn aanhang interesseert het niet. Zij zien hem als martelaar en zullen achter hem aan blijven lopen, ook al is hij straks ambteloos burger. Met honderden miljoenen dollars aan giften achter de hand kan hij het land blijven ontwrichten, de inauguratie van Biden frustreren en diens presidentschap onmogelijk maken. Hij kan aansturen op een tweede termijn, zich opwerpen als ‘tegenpaus’, een opvolger aanwijzen of een nieuwe staatsgreep voorbereiden. Zo kan hij ook uit de gevangenis blijven. Want dat hij een aantal rechtszaken over fraude, valsheid in geschrifte en seksueel wangedrag gaat verliezen, is zeker. </citaat> Volgens mijn informatie zou vice-President Pence toestemming hebben gegeven de elitetroepen, de Nationale Garde, uit drie staten in te vliegen en niet Trump zelf. Trump krijgt nu ook de kans zijn oudste zoon, Donald jr, voor te bereiden op de overname van de macht. Daarbij spelen nog andere zaken een rol. Een daarvan is de vraag of de Republikeinse partij in deze vorm bijeen blijft en Donald Trump als hun politieke leider blijft steunen. Als er een scheuring optreedt zal dat tot verschuivingen van de politieke macht in de VS gaan leiden. Of Trump dat in zijn voordeel kan aanwenden, is te vroeg om daarover een oordeel te geven. Inmiddels heeft Pence laten weten dat hij niet zal meewerken aan de mogelijkheden die het 25ste amendement biedt om de president zijn bevoegdheden te ontnemen. Trump kan nu wel iedereen nog ontslaan, ook ministers, die zijn beleid niet wensten uit te voeren en daar hoort Pence ook toe. Wat mij zorgen baart is het feit dat de financiële markten zich van deze ‘mislukte’ staatsgreep tot dusverre niets hebben aangetrokken en het feest op de markten gewoon door is gegaan, ook elders in de wereld. President Trump heeft laten weten dat hij de inauguratie van zijn opvolger Joe Biden niet zal bijwonen. Hij zou op 19 januari aanstaande het Witte Huis verlaten. Trump gaf geen reden voor zijn afwezigheid. Biden wordt op 20 januari geïnaugureerd als 46e president van de Verenigde Staten. Trump erkent dat er een nieuwe regering aantreedt en zegt hij te zullen meewerken aan een soepele en ordelijke machtsoverdracht. Het is sinds 1869 niet meer voorgekomen dat de vertrekkende president afwezig is bij de inzweringsplechtigheid van zijn opvolger. (bron: NOS) Dat zoiets een keer in de 150 jaar voorkomt, verrast mij niet. Maar wel dat de media uitspraken van president Trump 1:1 weergeven, net alsof dat de hele waarheid is. Bij een man als Trump moeten we, in de situatie waarin hij nu verkeert, niet attent zijn over wat hij wel zegt, maar veel meer over wat hij niet zegt. Hij zegt namelijk niet dat hij zich heeft neergelegd dat hij accepteert dat Joe Biden de verkiezing heeft gewonnen en dat hij stopt met zijn 74 miljoen kiezers te blijven bestoken met zijn waarheid dat hem 2,7 miljoen stemmen zijn ontnomen door massale fraude. En dat zelfs rechtbanken en opperrechters en zelfs partijgenoten in dat complot een rol hebben gespeeld. En dat hij op het tweede plan als president gekozen door zijn achterban alles in het werk zal stellen om het beleid van de Biden Administratie te frustreren. We zijn op 20 januari 2021 nog lang niet verlost van de familie Trump. Ik sluit een greep naar de macht nog steeds niet uit, ondanks dat hij het leger, op dit moment, nog niet aan zijn kant heeft. Sociale mediaplatform Twitter heeft president Trump voorgoed verbannen. De tweets op het account *realdonaldtrump zetten volgens een woordvoerder van Twitter aan tot geweld. Twee nieuwe tweets hebben geleid tot de definitieve blokkade. In een ervan stond dat Trump de inauguratie overslaat. Dat zou aanhangers het signaal kunnen geven dat de ceremonie een doelwit is, omdat Trump er toch niet is, aldus Twitter. Dat zou kunnen, alhoewel ik niet verwacht dat zijn assertieve rechtse groepen, na de inval in het Capitool deze week, opnieuw tot de aanval zullen overgaan. Daarbij komt dat Trump momenteel ‘onder curatele staat’ van Republikeinse leiders. Sociale media zijn voor Trump heel belangrijk als communicatiemiddel met zijn achterban. De grote media brengen volgens hem alleen maar ‘fakenews’. Maar hij heeft nog meerdere twitteraccounts die nog open zijn. Het Parool schrijft dat Amerikanen zich zorgen maken over de aanwending van de machtsmiddelen die de president nog tien dagen tot zijn beschikking staan. Hij kan nog een oorlog starten, hij heeft de rode knop nog tot zijn beschikking om een kernaanval uit te voeren. De man is onberekenbaar over zijn uitspraken en zijn daden, maar ja ‘hoever gaat hij nog in de wetenschap dat hij de verliezer is als president en met het verlies in de Senaat van de meerderheid’. Wat heeft hij nog te winnen op dit moment. Ik blijf somber gestemd over de schade die deze man nog allemaal kan gaan aanrichten in de komende jaren in de VS en in de wereld. Hij is nog steeds een ‘bevriend staatshoofd’, heet dat in diplomatieke taal. Hij is sluw en meedogenloos en zal niet schromen zijn tegenstander, president Joe Biden, dwars te zitten en hem het regeren onmogelijk te maken. Hem staat geen democratisch bestel voor de ogen: hij is in hart en nieren een autocraat. Hij is een winner, geen lozer, dat weten zijn tegenstanders maar al tegoed waarmee hij in de loop der jaren met zijn vastgoedtransacties zaken heeft gedaan. Nog een ander aspect is hoe de vraag moet worden geïnterpreteerd die Trump heeft gesteld aan zijn adviseurs of hij aan zichzelf gratie kan verlenen, voor misdaden waarvoor hij tot dusverre niet veroordeeld is. Los daarvan moet hij voor datgene waarvoor hij gratie aan zichzelf verleent wel schuld bekennen. Hij vreest op dit punt kennelijk voor het OM dat klaar staat met verdenkingen van het schenden van wetten voor eerdere feiten, als hij op 20 januari 2021 te 12:00 uur Washington time is afgetreden. Hij riep deze week ook op de terroristen te vervolgen die het Capitool waren binnengedrongen en die hijzelf daartoe had aangezet. Het waren zijn ‘troepen’ die hij op pad had gestuurd. Maar het is maar zeer de vraag of die demonstraten als terroristen kunnen worden vervolgd. Uiteindelijk zijn ze zonder veel geweld het Capitool binnen gekomen omdat witte agenten van de Capitool politie de hekken wegschoof en de meute toegang gaf het Capitool te betreden. Op die twee demonstranten die ruiten insloegen na. Wat veel ernstiger is dat de parlementariërs en de vice-president niet in de vergaderruimte bleven, maar als angsthazen vluchten. De opdracht die de demonstranten hadden gekregen van Trump c.s. was dat ze de Republikeinse volksvertegenwoordigers en de vice-president onder druk moesten zetten om de verkiezingen van 3 november ongeldig te verklaren en nieuwe verkiezingen moesten worden uitgeschreven. Vice-president Pence weigerde die instructie van de president uit te voeren. De vrijwel laatste poging van Trump om het tij voor hem te keren, mislukte. Hij bedankte zijn ‘demonstranten’ voor hun inzet en verzocht hen vreedzaam huiswaarts te keren. Op dat moment keerden ook zijn Republikeinse adviseurs zich tegen hem toen ze zich realiseerden dat hij had getracht een staatsgreep te plegen in een democratisch bestuurd land. Trump moest in het openbaar enkele uitspraken doen, maar in feite zei hij weinig wat echt relevant was. Nog altijd weten we niet wat hij allemaal nog van zins is.

Het blijft niet bij die ene aanval op het Capitool, vrezen wetenschappers. Daarvoor is het aantal extremisten in de VS, én in de rest van de wereld, te lang ongeremd gegroeid en is de verwevenheid met de politie en het leger te groot, schrijft Romana Abels in Trouw. De bestorming van het Capitool, afgelopen woensdag, was nog maar net voorbij of voormalig president Obama deed er een verklaring over uit. Hij zag het al aankomen, schreef hij. “We zouden onszelf belachelijk maken als we zeiden dat dit een complete verrassing was.” Iedereen zag het aankomen. Dat zeggen ook tientallen onderzoekers en politicologen. De aanval was in alle openheid aangekondigd. Het zal niet de laatste zijn, zeggen zij ook. “Het gaat erom wat er in de komende maanden gebeurt”, zegt Arie Perliger, politicoloog en criminoloog aan de universiteit van Massachusetts. “Ook nu bereiden een heleboel groepen aanvallen voor, die misschien wel gewelddadiger zullen zijn dan die van deze week. Mijn verwachting is dat we de komende weken gelijksoortige gebeurtenissen zullen zien. Ik vrees ook dat er een aantal echte terroristische aanslagen zal volgen, waarbij meer mensen omkomen. Er worden in ieder geval voorbereidingen voor getroffen in militie-kringen. Bovendien, in het verleden is het ook zo gegaan: deze aanvallen komen in golven.” Je kunt Perliger een zekere mate van voorspellende gaven toedichten, want hij wist vooraf dermate precies wat er op 6 januari zou gebeuren, dat hij er de publicatie van een wetenschappelijk artikel op afstemde. Hij besloot zijn stuk over de ‘tweede golf van de Amerikaanse militiebeweging’ op 6 januari te publiceren, omdat het dan het meest actueel zou zijn. “Heel moeilijk was het niet om dit te zien aankomen. Iedereen wist dat dit zou gebeuren”, zegt Perliger een dag na de bestorming van het Capitool aan de telefoon. “In alle openheid zeiden de leiders van verschillende extremistische groepen dat ze op 6 januari in Washington zouden zijn. Er werden wapens aangeschaft en gefabriceerd. Er was niets geheimzinnigs aan.” Perliger wijst erop dat de afgelopen weken al in allerlei internetwinkels T-shirts te koop waren met civil war 2, de tweede burgeroorlog. Op sociale media werd er in de dagen voor 6 januari duizenden keren gepraat over de actie in Washington. ‘Sloop de staat’ was een van de termen die werd gebruikt. Een bekende agitator als Alex Jones had laten weten dat ‘er mensen klaarstaan in DC om te verhinderen dat de president wordt afgezet’. Vaak wordt gezegd dat de regering-Trump ervoor heeft gezorgd dat deze sfeer van geweld en wantrouwen in de Verenigde Staten is gaan overheersen. “Hij heeft zeker een rol van betekenis gespeeld. Hij heeft deze mensen het gevoel gegeven dat hun stem van betekenis is, dat hun gedachten de moeite waard zijn.” Maar Perliger zegt dat het niet alleen aan Trump ligt. “De extreme milities die dit hebben georganiseerd, bestaan al veel langer dan de regering-Trump”, zegt hij. “Ze waren er ook in de jaren tachtig en negentig van de vorige eeuw en ook toen was meer dan de helft van hun geweld gericht tegen de overheid.” In zijn laatste artikel schrijft Perliger dat er sinds 2008 een tweede golf van milities is ontstaan. Groepen met een naam als Constitutional Patriots, schieten als paddenstoelen uit de grond en weten steeds meer mensen aan zich te binden. Ze hebben het idee dat hun waarden van ze worden afgenomen: dat hun recht op het dragen van een wapen zal worden beperkt, of dat ze verplicht worden aan allerlei milieueisen te voldoen. Hij beschrijft hoe er in het hele land tientallen groepen zijn ontstaan op lokaal niveau en dat ze in toenemende mate landelijk georganiseerd zijn. De laatste jaren zenden ze hun mensen uit naar de plaatsen waarvan zij menen dat hun waarden daar onder druk staan. Tussen Donald Trump en de milities is een wederzijdse waardering ontstaan die voor beide kanten voordelig heeft gewerkt. “De milities voelen zich gesterkt en gelegitimeerd door Trump, die op zijn beurt van hen bevestiging krijgt dat hij ondanks alle bewijzen van het tegendeel de verkiezingen heeft gewonnen.” (bron: Trouw) Dat Perliger het heeft zien aankomen, geloof ik wel, maar bij de duiding die hij eraan geeft zet ik vraagtekens. Ik ontken zeker niet dat er wereldwijd, onder het volk, groepen zijn ontstaan die ageren tegen het beleid van overheden. Tegenover de verdere digitalisering van de rechten, tegen het burocratisme. Ook in ons land. Kijk naar de wijze waarop de Kinderopvangtoeslag onbeheersbaar werd en de verantwoordelijke politici wegkeken. Mede daardoor neemt het populisme toe. Daarover een verschil van mening. Toch zijn die groepen, ook in de VS, beperkt in omvang. Dat er duizend mannen en vrouwen het Capitool met vlaggen en petjes naar binnen liepen, nadat ze wat ruiten hadden ingeslagen, en hier en daar op een zetel gingen zitten, past niet in een democratische staat, maar het was zeker geen veldslag. In feite was de omsingeling een strategische aanval, die in de oudheid zijn nut had bewezen. Dat een deeltje van de burgerij, laat ik zeggen de agressieven, blijk hebben gegeven over hun onvrede over het bestuur, waarop de VS worden geleid, kon alleen maar gebeuren omdat ze op voorhand wisten dat hun president, die de verkiezingen verloren had, hen zou ondersteunen. Waar ik meer bezorgd over ben is dat veel Amerikanen nog hechten aan hun wapens. In feite willen ze nog altijd cowboytje spelen en hun wil kunnen opleggen met wapens en dat zij niet geconfronteerd willen worden met de gevolgen van de industriële revolutie gevoed door fossiele brandstoffen. Daarin denkt een deel van de Amerikanen heel egoïstisch. Trump heeft zich onttrokken aan de plichten die het als wereldleider heeft en is onder zijn leiding als een eenling verder gegaan. Althans dat heeft hij gepoogd. De vraag is i8n hoeverre deze ontwikkeling het resultaat is van het neoliberale beleid, gekoppeld aan het kapitalisme, dat in de Westerse wereld wordt gevoerd. In ieder geval hebben de Amerikanen laten zien hoe het democratische bestel uit de rails kan lopen. Wij zijn gewaarschuwd!

Financieel/economische ontwikkelingen

Tijdens de jaarwisseling, voor de opening van de beurzen op 4 januari 2021 deden zich 2 ontwikkelingen voor, die sterk de aandacht trokken, maar waarvoor geen verklaring kon worden gegeven. De € sloot op Oudjaarsdag op $1,2214 op op 1 januari om 12:00 exact steeg de $ naar 1,1914. Precies $0,03 lager. Het lijkt erop dat dat een truc is door de dekkingsgraad van de pensioenfondsen boven de 90% te tillen om te voorkomen met een hogere dollar nog net over de streep te trekken om verlagingen van de pensioenen te voorkomen. Maar op de eerste beursdag van 2021 plusten de euro en het goud en noteerden de aandelenkoersen in de plus. Daarbij komt dat op zaterdagmorgen 2 januari 2021 de bitcoin (BTC/USD) steeg boven de $30.000 en in de middaguren >$31.000. In de loop van 3 januari oversteeg de notering $34.500. De BTC/USD sloot 2020 af op 29.002,61 en noteerde bij het sluiten van dit blog $40.075,10. Al de winst van de laatste dagen verdween op de eerste beursdag als sneeuw voor de zon, maar het herstel was spectaculair. Kennelijk zien de centrale banken met lede ogen toe hoe de prijs van de bitcoin omhoog schiet zonder dat ze interveniëren. Toch lijkt het erop dat de bitcoin een bedreiging vormt voor de valuta, van de grote centrale banken. De snelle winsten en verliezen van de bitcoin spreken een bepaald type belegger aan. De digitale valuta bitcoin is sinds 2 januari 2021 voor het eerst tot boven de €25.000 gestegen. En aan de sterke opmars van de cryptomunt lijkt voorlopig nog geen einde te komen. Na het behalen de mijlpaal steeg de waarde van de munt begin van de middag vrijwel meteen verder. Waarschijnlijk speelt mee dat steeds meer vermogensbeheerders brood beginnen te zien in cryptomunten. Ook klanten van betalingsdienstverlener PayPal kunnen al met bitcoins betalen. Dat voedt de hoop dat de cryptovaluta voor het grote publiek interessanter worden. Daarnaast is er door steunmaatregelen vanuit overheden en centrale banken zoveel geld voorhanden, dat er ook steeds meer geld in risicovollere investeringen wordt gestoken. Tenslotte is er een groep mensen die verwacht dat bitcoins, net als goud, een goede investering zijn omdat die niet vatbaar zijn voor zaken als inflatie. (bron: DFT) In 2020 ging voornamelijk in het vierde kwartaal de koers vier keer over de kop. Ik heb recentelijk nog gewaarschuwd dat de bitcoin wel de suggestie in zich heeft dat het een munt is, maar, grosso modo, kun je er alleen maar mee betalen in casino’s. Verder gebruikte de onderwereld de bitcoin om criminele handelingen mee te financieren. Er is op dit moment in de westerse wereld geen enkele centrale bank die de bitcoin steunt als ‘geld’. Het is ook geen geld want de bitcoin heeft in feite geen enkele waarde anders dan de prijs die kopers er ‘in de markt bereid voor te betalen’. En onder die kopers zijn zeker speculanten, die denken snel rijk te kunnen worden net zoals gokkers, maar nu ook grote institutionele beleggers, die ook een graantje mee willen pikken. Maar ik zeg het nog maar een keer, het is lucht, het is een illusie, in feite heeft het geen enkele waarde. Maar de Telegraaf heeft gelijk: de centrale banken hebben zoveel overtollig geld in de markt gepompt dat partijen die daarbij kunnen komen de beurskoersen opblazen en zich verlekkeren in de bitcoin.

Trouw schrijft over de bitcoin kopen of juist niet? Misschien nog belangrijker: volgens sommigen staat de wereld aan de vooravond van een ongekende inflatie. Centrale banken zijn immers massaal geld gaan bijdrukken om de economie overeind te houden tijdens de pandemie. Nu wordt dat geld amper uitgegeven vanwege de lockdowns, maar wat als die straks voorbij zijn? “Sinds afgelopen najaar zijn het juist de grote spelers die erin stappen – verzekeraars, investeringsfondsen en grote bedrijven.” Fondsen die financieel niet op hun achterhoofd zijn gevallen, en dat wekt vertrouwen. Zij lijken vooral in te stappen door de lage rentestanden, waardoor ze geld moeten toeleggen om te mogen sparen, en waardoor obligaties ook weinig opleveren. De Amerikaanse dollar daalt al maancen in waarde tegenover de euro (de euro stijgt dus in waarde) en wie weet waar dat straks heen gaat, denken de investeerders. Dus beschermen ze zich daartegen door een klein deel van hun geld in de bitcoin te steken. “En als een groot investeringsfonds ook maar 1% van zijn vermogen aan bitcoin uitgeeft, dan stijgt de koers ervan al.” Een kwestie van vraag en aanbod. Die economische wet geldt des te meer in een kleine, en dus gevoelige markt. Bitcoins worden virtueel gedolven door computers hele zware berekeningen te laten oplossen. Elke tien minuten worden er zo ongeveer 6 bitcoins gemijnd, maar de voorraad is eindig. Inmiddels zijn er zo’n 18,5 miljoen bitcoins in omloop, en het kost computers steeds meer rekenkracht om dat aantal te doen toenemen. Bij 21 miljoen munten is de mijn gewoon leeg, boven dat aantal gaat het dus nooit uitstijgen. Die krapte op de markt zien ze ook bij betaaldienst Paypal, waar gebruikers sinds oktober hun bitcoins kunnen beheren. “In december was de vraag naar bitcoin bij Paypal-gebruikers al goed voor zo’n 20 tot 25 miljoen dollar per dag”, zegt Vos. “Maar het aantal bitcoins dat dagelijks gemijnd wordt is ook ongeveer 20 miljoen waard. Dus alleen al onder Paypal-gebruikers was er meer vraag dan er in totaal aan nieuw aanbod is.” Om een koersval van 17%, zoals die van begin deze week, moet Vos haast lachen. Dat hoort erbij, zegt ze. “Veel van de handel is geautomatiseerd. Dan hebben handelaren de computer zo ingesteld dat die bitcoins gaat verkopen als de waarde daarvan door de $30.000 breekt. Dus als je zo’n grens passeert, kun je een tijdelijke terugval verwachten.” Dat kan een optie zijn, maar er kunnen ook andere redenen zijn zoals interveniëren door de centrale banken. Wat dat betreft vormt strengere regulering een groter gevaar voor investeerders. Guy Hirsch, manager bij een van ’s werelds bekendste bitcoinhandelaren eToro, sprak vorige week al over ‘donkere wolken aan de horizon’ nu toezichthouders en waakhonden zich in allerlei landen beginnen te roeren. Ook in Nederland moeten bitcoin-bedrijven zich inmiddels registreren bij De Nederlandsche Bank, die zo wil voorkomen dat de munt wordt gebruikt door criminelen en fraudeurs. Het is onzeker hoe streng dat toezicht uiteindelijk wordt, wereldwijd. En dat doet de markt geen goed, zei Hirsch tegen nieuwsmedium Bloomberg. Mijn grootste zorg is het monetaire beleid van de centrale banken en de dreiging van een explosieve stijging van de inflatie, zodra we uit de lockdown komen. Het volk heeft vorig jaar een CAO-verhoging gekregen van 3%, de hoogste in 12 jaar. De bedrijven die de corona-klap overleven zullen hun verliezen moeten gaan compenseren met een verhoging van hun prijzen en als Jan dat doet gaan Piet, Klaas en Steven dat ook doen. En dan staan de centrale banken met lege handen, want hun gereedschapskisten zijn leeg. Want kunnen ze nog wel de geldmarkten gaan verkrappen en als ze dat zouden doen wat veroorzaken ze dan daarmee. Ik denk wel dat ik dat weet: chaos.

Lagere inkomens verwachten minder te profiteren van economisch herstel na de coronacrisis dan hogere inkomens. Zij vrezen geraakt te worden door hogere belastingen en prijzen. Ook denken ze er niet in inkomen op vooruit te gaan. Over het geheel genomen denken 7 op de 10 mensen (69%) dat 2021 financieel een goed jaar wordt voor ze. Dat komt naar voren uit onderzoek van EenVandaag onder ruim 25.000 leden van het eigen Opiniepanel. Waar mensen uit alle inkomensgroepen het over eens zijn, is de verwachting voor de Nederlandse economie. In totaal verwachten ruim 4 op de 10 dat het daar dit jaar goed mee gaat, tegenover 5 op de tien, die juist een slecht jaar voorziet. Van de mensen met een benedenmodaal inkomen denkt 41% er dit jaar op achteruit te gaan. Onder hogere inkomens is dat cijfer flink lager: 17%. De grootste groep ondernemers zegt er financieel redelijk goed voor te staan en verwacht dit in 2021 voort te zetten. Een kwart (25%) van de ondervraagde ondernemers denkt dat het in 2021 beter gaat en een net zo grote groep vreest juist slechter af te zijn met het bedrijf. Bij ondernemers met personeel is dat cijfer hoger: van hen verwacht 1/3 dat het slechter zal gaan.

Van de ondernemers met personeel zegt 1/4 dat overheidssteun cruciaal is voor het voortbestaan van hun bedrijf. Nog eens een ¼ kan het goed gebruiken, maar noemt het niet van levensbelang. 41% zegt geen steun van de overheid nodig te hebben. Ondanks pessimisme over de economie denken bijna alle ondervraagde werknemers (92%) dat ze hun baan houden in 2021. Dat is iets lager onder werknemers met een lager inkomen (86%) dan onder werknemers met hogere inkomens (94%). (bron: EenVandaag) Deze peiling verrast mij. Klaas Knot is veel voorzichtiger gestemd. Als de overheid met het blijven doorbetalen van de salarissen van werknemers in de 81.000 bedrijven die in meerdere dan wel mindere mate worden getroffen door corona wereldwijd. Maar Sinterklaas is al meer dan een half jaar in het land en blijft maar heel royaal grote kadoos uitdelen en blijft dat het komende jaar nog wel doen. Ik hoef geen ‘ziener’ te zijn om te voorspellen dat hier een einde aan komt.

Schiphol vervoerde in 2020 20,9 miljoen reizigers, een afname van 70% ten opzichte van 2019. Vanwege de coronacrisis bleef het aantal vluchten steken op rond 227.000 en dat is minder dan de helft van het aantal vluchten van het jaar ervoor. Er waren wel flink meer vluchten met uitsluitend vracht, bijna 70% meer. Toch daalde de totale vracht met 9% doordat er veel minder van werd vervoerd met passagiersvluchten. Eindhoven Airport zag een daling van het aantal reizigers van 69% procent (tot 2,1 miljoen), Rotterdam-The Hague Airport zag een daling van 77%. (bron: NOS)

Het gebruik van het openbaar vervoer is vorig jaar vrijwel gehalveerd. Er werd 660 miljoen keer ingecheckt met de ov-chipkaart, tegen bijna 1,3 miljard keer in 2019, blijkt uit cijfers van Translink en het CBS. Meer dan 40% van het aantal check-ins was in de eerste 11 weken, toen er geen coronamaatregelen golden. In januari en februari was het nog drukker in het OV dan een jaar eerder. April was met 16 miljoen check-ins met afstand de rustigste maand in het ov. De drukste maand tijdens de coronacrisis was september. Ook toen werd maar half zoveel ingecheckt als normaal. (bron: NOS)

De cao-lonen zijn in 12 jaar niet zo hard gestegen als in 2020. Het gaat om een loonstijging van gemiddeld 3%, meldt het CBS. Werknemers in de industrie, bouw en horeca kregen er het meeste bij: ruim 3,5%. De verhogingen zijn het gevolg van afspraken die grotendeels al voor de coronacrisis waren gemaakt. Voor dit jaar verwacht werkgeversorganisatie AWVN een stijging van gemiddeld 1,2%, terwijl de prijzen stijgen met waarschijnlijk 1,4%. Veel werknemers wachten nog op een nieuwe cao. 720.000 mensen vallen onder een cao die verlopen is. (bron: NOS) De ruime cao-verhoging van vorig jaar zal zeker, als gevolg van de lockdown in meerdere sectoren, dit jaar en ook volgend jaar nog worden gecorrigeerd. De mate waarin zal gevolgen hebben voor de koopkracht.

De Nederlandsche Bank en de Nederlandse economie

Het volgende kabinet moet niet te snel gaan bezuinigingen, waarschuwt president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank. De economie moet eerst hersteld zijn van de pandemie. ‘Het is een buitengewoon harde tijd voor de getroffenen’. In januari 2020 gaf hij de Nederlandse economie nog een 9. Zes weken later raakte de economie in de grootste crisis na de Tweede Wereldoorlog. Hij ziet hoe de corona-pandemie een enorme schade heeft aangericht aan de economie. “Laat ik vooropstellen dat we er goed voor stonden toen de crisis uitbrak. Maar ik verwacht dat de komende maanden zwaar zullen zijn. Ik denk dat we in het eerste kwartaal van dit jaar de grootste klap zullen zien,” zegt de president van De Nederlandsche Bank (DNB). “Het is een buitengewoon harde tijd voor getroffen ondernemers of werkenden. Je zult maar net een grote investering hebben gedaan en de overheid vertelt je dat je bedrijf dicht moet. Of je bent je baan verloren.” Pas aan het einde van het jaar ‘of misschien nog later’ zal volgens Knot duidelijk zijn wat de permanente schade is aan de economie. Welke bedrijven overleven en welke niet. Toch benadrukt hij dat met het wereldwijde vaccin licht aan het einde van de tunnel komt. “Het biedt perspectief op economisch herstel. We moeten alles op alles zetten om de uitrol van het vaccin zo snel mogelijk te realiseren. Ik verwacht dat het lentezonnetje dit jaar ook weer zal doorbreken voor de economie als het op rolletjes loopt met het vaccin.” Zolang het virus nog rondwaart moet het kabinet doorgaan met de steunmaatregelen, benadrukt hij. “Ik kan er geen datum op plakken, maar als ik een gooi moet doen, zal dat tot eind dit jaar het geval zijn. Dan heb je een fase dat er werkloosheid is en de bedrijven niet op volle capaciteit draaien. Dan moet de overheid de economie op zijn beloop laten en nog niet gaan bezuinigen. Dat zal waarschijnlijk nog één of twee jaar doorgaan. Pas als de economie weer op het oude niveau is, moet de overheid iets aan het tekort gaan doen.” De ruimhartige steun is een van de redenen dat de Nederlandse economie minder achteruitging dan die in veel andere landen. “Dit kabinet kan de vorige kabinetten heel dankbaar zijn dat ze de financiën voortvarend op orde hebben gebracht.” Knot wijst op de door de overheid aangelegde buffers en het begrotingsoverschot. “Het dak is gerepareerd toen de zon scheen. Dankzij die gunstige financiële positie kan de overheid de economie steunen.” Toch heeft een volgende regering niet de luxe om de bezuinigingen voor zich uit te schuiven. De buffers moeten weer gevuld zijn voor de volgende crisis, die er volgens Knot ongetwijfeld gaat komen. “Daar kun je maar beter op voorbereid zijn. De kans dat we opnieuw door een pandemie getroffen worden, wordt ook groter. Het vliegverkeer zal weer toenemen en de internationale handel.” Knot vindt dat de rekening niet bij de burgers moet komen te liggen. Hij waarschuwt voor een verhoging van de loon- en inkomstenbelasting. “We moeten de trend keren dat een steeds groter deel van de belastinginkomsten uit de inkomstenbelasting komt. Die belasting werkt verstorend op de arbeidsmarkt omdat het verschil tussen bruto en netto loon er groter door wordt.” Loonsverhogingen zitten er de komende jaren niet in, denkt Knot. “Werk gaat nu boven loon. Pas als de economie hersteld is en de werkloosheid laag is, komt er weer ruimte voor loonstijging. Dat is ook een begrijpelijke volgorde. Een baan vinden als je werkloos bent, betekent de grootst denkbare koopkrachtverbetering.” De bankpresident roept het nieuwe kabinet op werk te maken van de hervorming van de arbeidsmarkt. “De excessen met de flexibele schil moeten worden aangepakt. Flex moet minder flex worden, zodat ook die mensen bestaanszekerheid geboden kan worden. Aan de andere kant moet vast ook minder vast worden. Een flexibele arbeidsmarkt zorgt ervoor dat mensen gemakkelijker een baan vinden.” Bedrijven en overheid moeten ook gaan investeren in verdere digitalisering. “Een van de redenen dat Nederland relatief goed door de crisis komt, is de digitale vaardigheid van de bevolking en het feit dat bijna iedereen internet heeft. Maar ook daar kunnen nog slagen gemaakt worden. En we willen verduurzamen. Bedrijven en overheid moeten in dat groene herstel investeren. Investeren in groeisectoren zorgt ervoor dat er nieuwe banen bijkomen.” (bron: Parool) Ik heb nog wel aan te merken op deze Nieuwjaarstoespraak van de President van De Nederlandsche Bank N.V. Knot doet verstandige uitspraken, stelt zaken aan de orde die ook in een andere context kunnen worden geplaatst en uitspraken die gekleurd zijn en geen gewogen beeld geven van de werkelijkheid. Ik zal dit toelichten. Het kabinet kan niet voortgaan met het blijven ondersteunen van het getroffen bedrijfsleven. De schulden die daarvoor moeten aangegaan en die de belastingbetalers van deze generatie en van hun kinderen en kleinkinderen uiteindelijk moeten gaan betalen zijn onrechtvaardig. Bedrijven moeten in pricinpe hun eigen broek ophouden, waarvoor ze eigen vermogen opgebouwd moeten hebben en hebben ze eigenaren/aandeelhouders die in noodsituaties te hulp moeten schieten. Dat is sociaal ondernemerschap. Dit kabinet doet alsof het de plicht van de overheid, het volk dus voor een groot deel, is in een situatie als we nu verkeren, de corona-pandemie, de economie overeind te moeten houden met grootscheepse hulpprogramma’s. Dat de overheid op de achtergrond paraat is, prima, maar geen maanden achtereen Sinterklaas blijven spelen. Nog één tot twee jaar doorgaan met het verlenen van ruimhartige steun aan het bedrijfsleven is GEEN optie. Daarentegen de ondersteuning van kunst en cultuur en van de amateursporten moet selectief blijven plaatsvinden. Maar het subsidiëren van de mega-salarissen van topsporters moet kritisch worden beoordeeld. Een miljoen aan een voetballer kan ook, in deze moeilijke tijden, een ton zijn. Het subsidiëren van bovenmodale inkomens moet worden heroverwogen. De overheid heeft ook andere opdrachten dan de bestrijding van de corona-besmettingen. Knot benoemt die ook: de transitie van fossiele brandstof naar duurzame energie, investeren in groeisectoren en hij noemt digitalisering. Daarmee pikt hij de krenten uit de pap. De uitdagingen waarvoor onze samenleving, en die van de andere 26 EU-lidstaten staan (in feite de hele wereld) staan zijn veel groter en complexer als de wijze waarop hij ze aanstipt. Ik ga ervan uit dat de wereld van vóór corona niet meer terugkomt, na de pandemie zal een nieuwe wereld gebouwd gaan worden voor onze jongeren en volgende generaties. Daarom moeten we geen geld meer stoppen in de oude economie. Onze KK’s (Knappe Koppen), daaronder reken ik ook Klaas Knot, moeten stoppen met het beschermen van de opgebouwde waarden in de periode 1950-2008. Dat is verleden tijd, weggegooide tijd en zonde van het geld dat wordt ingezet om het oude zolang mogelijk overeind te houden. Ook ‘het nieuwe normaal’ is bedrog. Het beleid van onze bestuurders incl de financieel/monetaire autoriteiten moet zijn gericht op de toekomst. Dit land moet niet langer worden geleid door een welbespraakte onderhoudsmonteur maar door een architect. De pandemie is in feite de kleinste opdracht om op te lossen en ook de korste. De herschikking van de wereldhandel, mede gezien de tweestrijd daarover tussen China en de VS, vergt jaren en is voor ons land, met zijn open economie van groot belang, in het licht van hergebruik van goederen gezien vanuit de duurzaamheid; dan de afbouw van het gebruik van fossiele energie in de kortst mogelijke tijd en vervolgens de grootste opdracht de bouw en inrichting van de samenleving van de toekomst waarin jongeren worden opgeleid en ouderen worden omgeschoold naar banen in een omgeving van Kunstmatige Intelligentie, algoritmen, robotisering, digitalisering en de quantumcomputer. Wat worden de sociale en maatschappelijke rechten van de werknemers van ‘morgen en overmorgen’. Welke plaatsen krijgen waarden als data, privacy, veiligheid? Knot heeft gelijk: wij moeten zo snel mogelijk af van het monster van flexwerken. En nee, er moeten geen vaste banen minder komen. Voor de hoogstbetaalden zal dat niet zo’n probleem zijn maar voor de lagerbetaalden is een vaste baan van groot belang in relatie tot het aangaan van financiële verplichtingen, als een huis kopen met een hypotheek. Het monetaire beleid leidt niet naar een houdbaar systeem op de langere termijn. Wij gaan die oorlog niet winnen maar we gaan naar de nederlaag, tenzij nu een daadkrachtig beleid gevoerd gaat worden gestoeld op houdbaarheid en draagvlak in de samenleving. De president van De Nederlandsche Bank, Klaas Knot, waarschuwt het kabinet dat het niet te vroeg moet gaan bezuinigen, maar de economie eerst moet laten herstellen van de coronapandemie. “Pas als de economie weer op het oude niveau is, moet de overheid iets aan het tekort gaan doen”, zegt hij in een interview in het AD. Hij vindt dat de overheid het steunbeleid moet blijven volhouden totdat het virus onder controle is. Knot verwacht dat de komende maanden zwaar zullen zijn. “Ik denk dat we in het eerste kwartaal van 2021 de grootste klap zullen zien”, zegt hij. “Maar ik zie ook licht aan het einde van de tunnel. Het vaccin biedt perspectief op economisch herstel.” De president van de DNB denkt dat het een paar jaar duurt voor de economie de klap van de coronacrisis te boven is. Ook wordt volgens Knot de kans groter dat we opnieuw door een pandemie getroffen worden. (bron: Parool) Hier spreekt Knot als een lakei van het neoliberalisme en verdedigt hij de belangen van de financiële markten (kapitalisme). Dat was wel even schrikken over wat Knot declameert: maar vooral over al hetgeen hij voor ons verzwijgt dan wel een invulling geeft die niet de mijne is. Onze President van de Nederlandsche Bank profileert zich als een lakei van het neoliberalisme. En dat bedoel ik niet in positieve zin. Overigens voert hij daarmee de instructies uit die hem worden opgelegd vanuit Frankfurt. Ik verschil op een aantal uitspraken van Knot van mening.

Corona gerelateerde berichten

Op het Catshuis bespraken 10 januari leden van het kabinet met deskundigen of de lockdown die sinds half december geldt tot 19 januari, moet worden verlengd. Afgelopen week toonden politici zich niet optimistisch over eventuele versoepelingen, omdat het aantal coronabesmettingen nog niet genoeg terugloopt. In week 52 is bij mensen met langdurige zorg corona verder toegenomen. Het CBS meldt dat in week 52 ca 3.800 mensen in Nederland zijn overleden. Bij personen die zorg ontvingen in het kader van de Wet langdurige zorg, overleden 40% meer mensen dan verwacht. In de periode van 30 december tot 5 januari werden 56.440 personen positief getest, terwijl op GGD-lokaties in week 53 349.417 testen werden afgenomen, waarvan 47.743 positief. Het percentage positieve testen t.o.v het totaal steeg in week 53 van 13,0% naar 13,7%. Op het moment van sluiting van dit blog meldde het RIVM dat het aantal positief geteste personen tot 6.657 waren gedaald.

Frontberichten

Onderstaand artikel van de hand van Jan Kleinijenhuis was wel even schrikken: het Openbaar Ministerie ziet af van strafrechtelijk onderzoek naar de Belastingdienst in de toeslagenaffaire. Volgens het OM is er ‘na een zorgvuldige beoordeling van de feiten en omstandigheden’ geen sprake van een strafrechtelijke verdenking. Het rapport van de Commissie Kinderopvangtoeslag van Dam, dat op 17 december 2020 werd aangeboden aan het Parlement stelt dat Bij de uitvoering van de kinderopvangtoeslag de grondbeginselen van de rechtsstaat zijn geschonden”. Dit was niet alleen het geval bij de Belastingdienst, de uitvoerende instantie die zo meedogenloos onschuldige ouders heeft opgejaagd, maar ook bij „de wetgever en de rechtspraak”. Dat is een hele zware vaststelling, die de commissie een „optelsom van onvermogen” noemt, waardoor vals beschuldigde ouders „jarenlang geen schijn van kans hebben gehad”. In andere woorden: individuele burgers werden eerst door de overheid onterecht en hard aangepakt. Vervolgens haperde hun rechtsbescherming. Ook de hoogste bestuursrechter, de Raad van State, ging daar in mee. Tot oktober 2019 kreeg de Belastingdienst bijna altijd gelijk in procedures die gedupeerden hadden aangespannen. „De bestuursrechtspraak”, schrijft de commissie, „heeft jarenlang een wezenlijke bijdrage geleverd aan het in stand houden van de niet dwingend uit de wet volgende, spijkerharde uitvoering van de regelgeving van de kinderopvangtoeslag. Daarmee heeft de bestuursrechtspraak zijn belangrijke functie van (rechts)bescherming van individuele burgers veronachtzaamd.” (NRC)

In mei vorig jaar deden de staatssecretarissen van financiën Van Huffelen (toeslagen en douane) en Vijlbrief (Belastingdienst) zelf aangifte tegen de dienst. Aanleiding daarvoor was een analyse van strafrechtadvocaat Hendrik Jan Biemond, die oordeelde dat er mogelijk sprake was van strafrechtelijk verwijtbaar handelen. De analyse werd een jaar geleden onder druk van de Tweede Kamer aangevraagd door minister Hoekstra van financiën, die uitgezocht wilde hebben of de Belastingdienst en individuele ambtenaren verwijtbaar hadden gehandeld in de toeslagenaffaire. Volgens Biemond, die zich enkel baseerde op openbare documenten, had de Belastingdienst zich mogelijk schuldig gemaakt aan beroepsmatige discriminatie en zogeheten knevelarij. Dat laatste houdt in dat ambtenaren willens en wetens geld terugvorderen of niet uitkeren, terwijl zij weten dat burgers daar wel recht op hebben. Na de aangifte heeft de Rijksrecherche ‘een uitgebreid oriënterend feitenonderzoek’ gedaan, aldus het OM. De weging daarvan leidt voor het OM tot de conclusie dat er van strafrechtelijke verdenkingen geen sprake is. Het OM verwerpt de verdenking van knevelarij met een nadrukkelijke verwijzing naar de hoogste bestuursrechter, de Raad van State, die jarenlang de beslissingen tot terugvordering van toeslagen door de Belastingdienst in stand heeft gelaten. “De Belastingdienst en zijn medewerkers mochten ervan uitgaan dat de terugvorderingen binnen de regels pasten”, aldus het OM. Het OM constateert dat de Belastingdienst ‘in het kader van bestrijding van misbruik en fraude’ gezocht heeft op nationaliteit van toeslagaanvragers. Maar omdat daarna altijd een individuele beoordeling plaatsvond om vast te stellen of er recht was op toeslag, speelde de nationaliteit daar geen rol meer, stelt het OM. Daarom zou er ook geen sprake zijn van beroepsmatige discriminatie. Die laatste conclusie staat lijnrecht tegenover de erkenning van de ontslagen hoogste baas van de Belastingdienst, Jaap Uijlenbroek, aan de Autoriteit Persoonsgegevens dat nationaliteit binnen de dienst ‘als indicator voor fraude’ werd gezien. Daarnaast werd het afgelopen jaar duidelijk dat binnen de dienst wel degelijk werd gelet op (tweede) nationaliteit. Zo werd er gesproken over ‘een nest Antillianen’ en werden mensen met zowel de Turkse als Nederlandse nationaliteit als ‘Turks’ bestempeld.

Volgens het OM hoort de zaak niet thuis in het strafrecht, maar in het politieke domein. Aan de bestrijding van misbruik en fraude door de Belastingdienst ‘lagen politieke en bestuurlijke keuzes ten grondslag’. “De Belastingdienst en zijn medewerkers meenden bij de uitvoering van het beleid te handelen binnen het kader van die keuzes”, aldus het OM. “Over verwijtbare handelingen die de Staat zijn toe te rekenen, moet verantwoording worden afgelegd in het politieke domein en niet in het strafrecht.” Dat de beslissing om niet tot vervolging over te gaan gevoelig ligt, beseft het OM zeker, zo blijkt uit haar verklaring. Zo wordt het ‘duidelijk’ genoemd dat de aanpak van de Belastingdienst ‘in veel gevallen zeer onrechtvaardig heeft uitgepakt’. Ouders die aangifte hebben gedaan kunnen bij de rechter alsnog vragen om tot een vervolging over te gaan, via een zogeheten artikel 12-procedure. (bron: Trouw) Het OM wil zijn vingers niet branden aan deze zaak en verwijst naar het politieke domein. Daar kan het kabinet mee aan de slag. Maar de vraag is in hoeverre ambtenaren die dit beleid hebben uitgevoerd, verantwoordelijk kunnen worden gesteld.

Op zondag 2 januari 2021 kwam het kabinet, en petit comité (met de politieke hoofdrolspelers), 4 uur bijeen om te overleggen over de kinderopvangtoeslag. Ingewijden spreken over een “constructief” gesprek, maar wilden geen inhoudelijke informatie geven. In de ministerraad van 8 januari werd ‘de eerste worp’ besproken van de reactie op het rapport over de affaire, Het kabinet wil ergens in januari een inhoudelijke reactie op het rapport van de commissie van Dam klaar hebben en vervolgens een debat met de Tweede Kamer voeren. Het was een goed overleg, maar er zijn nog geen conclusies,” zei premier Mark Rutte na afloop van het Catshuisberaad. De roep om politieke gevolgen – zoals aftreden van het kabinet – klinkt steeds luider. Of daar zondag in het Catshuis over is gesproken, is onduidelijk. Rutte wil de uitkomsten van het overleg van zondag komende vrijdag bespreken met de héle ministersploeg. (bron: Parool en NOS) Rutte wil tijd winnen om daarmee het aftreden van zijn kabinet, dan wel de ministers Wiebes en Hoekstra, af te wenden. Ze kwamen al heel snel met €30.000 voor 22.000 getroffenen en voor slachtoffers, die een grotere schade hebben geleden, met een hogere schadevergoeding. Op zich is dat een redelijk voorstel, maar op welke wijze gaat de immateriële schade worden vergoed? Ik heb daar eerder al op gewezen. Maar mogen de laatste van de 22.000 slachtoffers nog voor het einde van de regeerperiode van Rutte III, dat geld tegemoetzien? Niet het volgende kabinet opzadelen met de problemen die tijdens de drie kabinetten Rutte zijn ontstaan doorschuiven.

U kent de columniste Rosita Steenbeek, die iedere week schrijft over haar leven in Italië schrijft? Ze woont al 30 jaar in Rome en bezoekt regelmatig nog haar moeder in Nederland. Ze studeerde af in moderne letterkunde, schreef 16 boeken, speelde in drie films en had een relatie met drie veel oudere mannen, waaronder de filmregisseur Federico Fellini. Ze schrijft op een warme wijze over hoe ze in het leven staat en hoe ze geniet van de Italiaanse levensstijl.

Elfstedentocht?

De rayonhoofden van de Friese Elfsteden hoeven nog niet bij elkaar te komen, maar er is wel iets aan de hand in de atmosfeer. Boven de Noordpool weliswaar, maar het kan de temperatuur hier naar schaatsniveau drukken, schrijft illem Schoonen. De poolwervel is aan de wandel en kan mogelijk splitsen. Dat heeft in verleden gezorgd voor bar winterweer, in Noord-Amerika maar ook in Europa. Het gebeurde bijvoorbeeld in februari 2018 en zorgde voor een koudeperiode die in Noord-Amerika en Groot-Brittannië. Ook in Nederland sloeg de winter toe, eind februari. Het verantwoordelijke fenomeen daarvoor heet in de meteorologie ‘plotselinge stratosferische opwarming’. Wat verwarrend misschien, maar de bron van die snelle omslag naar winterweer zit in een verwarming. Niet in de opwarming van het klimaat; het gaat hier over een weersverschijnsel dat ongeveer in iedere tien jaar zes keer voorkomt in de stratosfeer . En over een verwarming die ver onder nul blijft. De stratosfeer is de luchtlaag die begint op 10 kilometer hoogte. Boven de Noordpool is het daar de hele winter donker, want zonlicht komt er niet. Daardoor bouwt zich een gebied van lage druk op met sterke westenwinden: de poolwervel. Vaak blijft die in stand, maar de poolwervel kan ook opbreken. Meteorologen zien dan op grote hoogte de wind draaien van west naar oost. “Dat is afgelopen woensdag gebeurd”, zegt Michiel van Weele, meteoroloog bij het KNMI. Het duidt erop dat de temperatuur in de stratosfeer boven de Noordpool flink is gestegen, maar die blijft wel flink onder nul. Er kunnen nu twee dingen gebeuren: de poolwervel verplaatst zich alleen wat in onze richting of hij splitst in twee wervels, zoals het geval was in 2018. “We hebben deze week alleen een verplaatsing kunnen meten”, zegt Van Weele, “maar we houden het in de gaten.” Richard Hall. hoogleraar aan de universiteit van Bristol (VK), publiceerde deze week in de Journal of Geophysical Research met collega’s een methode om de gevolgen van zo’n wandel van de poolwervel te voorspellen. Het is geen methode die precies verklaart wat er gebeurt, maar een algoritme dat op basis van alle gevallen uit de afgelopen halve eeuw karakteristieken heeft gedestilleerd die nu kunnen worden gebruikt om te voorspellen. Hij houdt er ernstig rekening mee dat die splitsing er gaat komen. Want de gevolgen kunnen enorm uiteenlopen. De spectaculaire weersverandering voltrekt zich op grote hoogte, in de stratosfeer. Daar kan die ook blijven en dan merken we er niets van. Maar in twee van de drie gevallen doet die verandering zich voelen op leefniveau. Daar kan dan koude poollucht naar gematigde streken gaan stromen. Winterweer dus. Vooral een splitsing van de poolwervel kan het weer doen omslaan. Bovendien gaat dat een stuk sneller. In de analyse van Hall blijkt het drie weken te duren voor een verplaatsing van de poolwervel zich laat voelen. Maar als de wervel splitst, slaat de kou al na twee weken toe. Waar dat gebeurt, hangt af van de gang van de twee nieuwe wervels. Maar de meest waarschijnlijke gebieden, zegt meteoroloog Van Weele van het KNMI, zijn Noord-Amerika en Europa.

©2021 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 8 jan 2021, week 1: AEX 645,60; Bel20 3.761,88; CAC40 5.706,88; DAX30 14.049,53; FTSE 100 6.873,26; SMI 10.797,99; RTS (Rusland) 1.466,50; SXXP (Stoxx Europe) 411,17; DJIA 31.097,97; NY-Nasdaq 100 13.105,20; Nikkei 28.139,03; Hang Seng 27.861,76; All Ords 7.024,20; SSEC 3.570,11; €/$1.2219 ; BTC/USD $39.629,54; 1 troy ounce goud $1.850,00, dat is €48.683,46 per kilo; 3 maands Euribor -0,55%; 1 weeks -0,561%; 1 mnds -0,555%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,476%; 10 jaar VS 1,1153%; 10 jaar Belgische Staat -0,368%; 10 jaar Duitse Staat -0,554%; 10 jaar Franse Staat -0,32%; 10 jaar VK 0,289%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,522%; 10 jaar Japan 0,034%; Spanje 0,032%; 10 jaar Italië 0,523%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,482.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week stijgend. Er zijn wel twijfels over de stand van de Amerikaanse economie, de dalende waarde van de $, of er nog nieuwe zetten komen van Trump en de stijgende besmettingen met de Engelse en Zuid-Afrikaanse corona-mutant. Ik hou het voor mogelijk dat het sentiment op de aandelenkoersen gaat omslaan van enthousiast naar terughoudend: de VS verkeren momenteel in een kritische fase over wat Trump nu nog gaat doen. Wereldwijd daalde de rente een fractie, alleen steeg die fors voor Amerikaans papier. De dollar noteerde onveranderd, maar de bitcoin steeg deze week door naar een slot van tegen de $40.000, een weekstijging van 35%. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, verlenging van de lockdown, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ daalde weer wat sinds de laatste notering van 2020. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,337%; Duitsland -0,132%; Nederland -0,071%; Frankrijk 0,365%; Japan 0,6455%; Spanje 0,841%; VK 0,869%; Italië 1,385%; Canada 1,411%; VS 1,885%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,731%; Nederland -0,712%; Zwitserland -0,692%; België -0,669%; Frankrijk -0,649%; Denemarken -0,601%; Spanje -0,4%; Japan -0,1114%; VK -0,046%; Italië -0.026%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 09-01 2021/564 Gelukkig en Gezond 2021: ‘Beleggen in 2021: ’de beurs is al heel optimistisch over herstel’’ GL: Klaver eist aftreden kabinet

UPDATE 31-12 2020/563 Youp: Premier heeft op Oudjaar ontslag van Rutte III aangeboden

Koning Willem-Alexander sprak op Eerste Kerstdag zijn Kersttoespraak tot het Nederlandse volk. Central stonden de gevolgen van de Corona-pandemie. In het publieke debat moet ruimte zijn voor nuance en redelijkheid. Hij sprak zich vooral uit tegen te veel stellingname en het wij-tegen-zijgevoel. “Ook de zachte stemmen verdienen het gehoord te worden”, was de boodschap van de koning. De kern van zijn toespraak spitste zich vooral toe op het verenigen van de Nederlandse bevolking. Afstand houden, wat iedereen nu moet doen vanwege de coronacrisis, druist volgens de koning in tegen onze menselijke natuur. “We gaan ervan uit dat alles in het leven te beheersen is, maar dit onttrekt zich aan onze greep.”

De koning sprak zijn begrip uit voor mensen die genoeg hebben van de crisis en de maatregelen. “Aan het einde van een zwaar jaar is dit niet het kerstfeest waarop we hadden gehoopt. We hebben allemaal onze plannen moeten aanpassen. Veel waarop we ons verheugden, kan niet doorgaan en dat is een teleurstelling.” Met de mensen die niet radicaal stelling nemen of willen nemen in het publieke debat, toonde de koning medeleven. “Wie onzeker is, kan houvast zoeken in ferme ideeën, beelden en standpunten. Door stevig positie te kiezen, maak je de wereld immers weer overzichtelijk. Maar wat als je het gewoon even niet weet? Als je twijfelt? Of soms van mening verandert?” De koning heeft empathie voor deze grote groep Nederlanders. “U bent onmisbaar. Ook de zachte stemmen verdienen het om gehoord te worden. Scherpe debatten over uitgesproken opvattingen of radicale ideeën horen bij een vrije samenleving. Ze zijn nodig en brengen ons verder. Wie houvast zoekt in die opvattingen of ideeën, mag niet worden buitengesloten.” Willem-Alexander benadrukte daarentegen: “Wij mensen zijn niet geschapen om elkaar te haten. Een land waarin mensen elkaar een beetje liefdevol tegemoet treden, is een land waarin mensen zich thuis kunnen voelen, ook in tijden van grote onzekerheid.” Of dit de steun is waarop het Nederlandse volk zit te wachten, weet ik niet. Het is voor mij een te beperkte visie op de ontwikkelingen die om oplossingen vragen. We staan op een kruising van wegen, met andere trajecten naar de toekomst, naar de samenleving voor ons nageslacht. Dat vraagt om dappere besluiten en om moed om afscheid te nemen van onze zekerheden, ons vertrouwen en onze rijkdom. Wat de toekomst ons gaat brengen is afhankelijk van de route die we vanaf nu gaan inslaan. Is de Koning ook een lakei geworden van het systeem, waaraan wij moeten gehoorzamen? Hij had zich in zijn Kersttoespraak daarover krachtiger moeten profileren.

Corona gerelateerde berichten

De meldingen van de laatste 7 dagen zijn niet representatief vanwege de beide Kerstdagen en een zondag. Tot 31 december 2020 10.00 uur zijn de laatste 24 uur bij het RIVM 9719 nieuwe corona-besmettingen gemeld. Dat aantal ligt hoger dan het gemiddelde van 9222 positieve tests van afgelopen week. Het aantal coronapatiënten dat in het ziekenhuis ligt is gestegen naar 2104 plus 724 op de IC, meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. (bron: NOS) Sinds vandaag ben ik in quarantaine gegaan, aangezien een medeinwoner positief is getest.

Er zijn drie aspecten die een rol spelen op de jaarwisseling. Het gemiddelde aantal besmettingen is de laatste week gedaald, maar er zijn ook minder testen afgenomen. Het aantal ziekenhuisopnamen zijn gestegen. Dat zet nog meer druk op de zorg en haar medewerkers. Gommers waarschuwt voor code zwart eind januari als de aantallen niet dalen. Veel zorgverleners zijn aan het einde van hun krachten, na twee golven corona-besmettingen, het ziekteverzuim blijft stijgen en de psychische druk is gestegen. Er is onzekerheid over de mate waarin besmettingen dalen als gevolg van de ingestelde lockdown. Dat wordt ook veroorzaakt door de mate waarin wij zullen besmet met de Engelse mutant van het corona-virus.

Mensen die een sneltest laten doen en een gunstige, negatieve uitslag krijgen, hebben mogelijk toch corona. Een sneltest die hier duizenden keren per dag wordt gedaan, mist 40% van de coronagevallen, blijkt uit onderzoek van het Leids UMC. Het gaat om sneltests van de farmaceut Abbott. De steekproef was relatief klein maar de onderzoekers waarschuwen toch voor een lage betrouwbaarheid. Volgens de farmaceut is de test wel nauwkeurig. (bron: NOS) Ik verwacht van de autoriteiten dat bij 40% foutdiagnoses daar toch onderzoek naar wordt gedaan.

Sociaal/maatschappelijke berichtgeving

De inschrijving door bedrijven om in aanmerking te komen voor loonsubsidie in het kader van de derde periode van de Tijdelijke Noodmaatregel Werkgelegenheid (NOW) is gesloten. 81.000 hebben sinds oktober zich aangemeld, meldt de UWV. Het aantal aanvragen is groter dan in de tweede periode, toen er ruim 65.000 aanvragen binnenkwamen, maar kleiner dan in de eerste periode. Toen kreeg het UWV bijna 149.000 aanvragen. Werkgevers kunnen vanaf 15 februari tot en met 14 maart aanstaande een aanvraag indienen voor NOW3,2 en voor de NOW3, derde tijdvak wordt gestreefd naar een aanvraagperiode tussen 17 mei 2021 en 13 juni 2021. Vanwege de lockdown is de steunregeling verlengd. (bron: NOS/UWV) Waarvan ik schrik is de aankondiging dat het volgende kabinet zal doorgaan met de steunoperatie NOW. De overheid kan en mag niet blijven doorgaan bedrijven te blijven ondersteunen met geld dat uiteindelijk betaald moet gaan worden door de belastingbetalers van nu en van die in de toekomst. Er zal een selectie moeten worden gemaakt welke bedrijven van essentieel belang zijn in de samenleving na corona. Hoe erg het ook is, maar voor alle bedrijven van voor corona is geen toekomst meer. Dat klinkt hard, maar het is ook de werkelijkheid. Verder hangt er ook een prijskaartje aan het overeind blijven houden van sectoren en bedrijven, waarvan niet duidelijk is of en wanneer de steun kan worden terugbetaald. Bedrijven die hun winsten geheel dan wel gedeeltelijk fiscaal aantrekkelijk met belastingconstructies elders afrekenen, zullen heffingen moeten worden opgelegd voor gebruik van onze infrastructuur, onderwijs, en het gebruik/vervuiling van ons klimaat en natuur en de belasting van ons milieu. Het beleid van dit kabinet is het uitvoeren van neoliberale doelstellingen en die behartigen niet op alle aspecten die van het volk.

Het is het COA niet gelukt om genoeg opvangplaatsen voor asielzoekers te realiseren. Al ruim een jaar zoekt de opvangorganisatie 5000 extra plekken om de overvolle asielcentra te ontlasten. Nu dat niet lukt, dreigt er binnenkort weer noodopvang nodig te zijn, zoals in 2015 en 2016. Toen moesten asielzoekers slapen in sportzalen en beurshallen. Het kabinet riep de provincies onlangs op om ieder 417 extra opvangplekken te realiseren. Tot nu toe zijn er pas 800 plekken toegezegd, in Groningen en Brabant. Ook Friesland lijkt binnenkort aan de vraag tegemoet te kunnen komen; andere provincies slagen er niet in. (bron: NOS/COA)

Er zijn beelden opgedoken van de Griekse marine die bootvluchtelingen terug de zee op stuurt. De opnames, die vanuit een helikopter zijn gemaakt, werden onder meer door de Duitse Europarlementariër Erik Marquardt (Groenen/EVA) op Twitter gezet. Op de beelden – met de tijdsaanduiding 24 december – is te zien dat mensen vanaf een patrouilleschip op een plastic reddingsvlot met een overkapping worden gezet. Een kleine boot sleept het vlot een eind de zee op en vertrekt. Het is duidelijk te zien dat er mensen op het vlot zitten, maar hun aantal is niet vast te stellen. Wat er daarna met de opvarenden van het reddingsvlot is gebeurd, is vooralsnog onbekend. De Grieken zijn er al eerder van beschuldigd dat ze dergelijke onwettige ‘pushbacks’ uitvoeren en er zijn ook vaker beelden van gemaakt. De Europese grens- en kustwachtorganisatie Frontex wordt verweten de Grieken daarbij te assisteren. In september vertelden Somalische vluchtelingen aan NOS-correspondent Mitra Nazar dat ze, nadat ze op Lesbos waren aangekomen, door onbekenden werden opgepakt. Daarna werden ze beroofd en mishandeld, teruggebracht naar zee en op een opblaasbaar vlot gezet. Ze werden uiteindelijk door de Turkse kustwacht gered. De pushbacks zijn in strijd met het internationaal recht, en hulporganisaties protesteren er al jaren tegen. De Griekse regering ontkent dat ze iets te maken heeft met het terugslepen van vluchtelingen naar volle zee. (bron: NOS)

Trump, Biden en de toekomst van de VS

De Amerikaanse president Donald Trump moest wel, alhoewel niet van harte: het goedkeuren van het corona-steunpakket ter waarde van $900 mrd. Naast het steunpakket zette hij ook zijn handtekening onder een federale begroting van $1.400 mrd, waarmee wordt voorkomen dat de overheid werd lamgelegd. Als hij zijn handtekeningen niet had gezet zouden werklozen geen geld meer hebben gekregen. Trump blijft echter bij zijn standpunt dat de waarde van de steuncheque voor Amerikanen moet worden verhoogd van $600 naar $2000. Trump heeft daarvoor de steun van de Democraten in het Congres, maar een meerderheid van zijn eigen partij steunt hem niet. Er komt geen coronasteuncheque van $2000 voor Amerikanen onder een bepaalde inkomensgrens, zoals president Trump wil. Zijn eigen Republikeinse partijgenoten in de Senaat hebben het voorstel tegengehouden. Het steunpakket werd vorige week door het Congres goedgekeurd, maar Trump weigerde toen te tekenen. Hij vond het bedrag in het pakket veel te laag. Het vorige steunpakket liep 26 december af. (bron: NOS en DFT) Ik ben er nog niet achter welke overwegingen de president, die over 3 weken wordt afgeserveerd, nog heeft om de bevolking een afscheidskadootje te geven van $2000. Het lijkt er nu op dat Trump zich heeft neergelegd bij zijn verlies en dat hij is gestopt met zijn beweringen dat er grootschalig verkiezingsfraude heeft plaatsgevonden. Verder verliest hij de onvoorwaardelijke steun van de Republikeinse partij. Alhoewel de vertrekkende regering Trump ‘wegversperringen’ opzet voor een soepele overgang van de macht, in het bijzonder op het gebied van defensie. Dat heeft de aanstaande Amerikaanse president Joe Biden gezegd. Op dit moment krijgen we van het vertrekkende bestuur gewoon niet alle informatie die we nodig hebben op het gebied van nationale veiligheid. Het is niets minder dan, naar mijn mening, onverantwoordelijkheid,” zei Biden in een toespraak vanuit zijn woonplaats Wilmington (Delaware). Bidens team klaagde al eerder dat het ministerie van Defensie briefings annuleerde en informatie achterhield. Het Pentagon verwierp dat verwijt. Traditioneel werken de vertrekkende machtshebbers samen met het inkomende team om een soepele overgang te verzekeren, in naam van het nationale belang. De ordelijke overdracht van officiële zaken na een presidentsverkiezing is wettelijk vastgelegd. Trump weigert echter toe te geven dat hij de presidentsverkiezingen van november heeft verloren. Hij heeft Biden sindsdien niet ontmoet en het is onduidelijk of hij dat vóór de inauguratie op 20 januari wel zal doen. Sterker, hij heeft zijn aanhangers opgeroepen op 6 januari naar Washington te komen in een laatste poging om het Congres onder druk te zetten om de overwinning van Biden niet te bekrachtigen. Op die dag zal vicepresident Mike Pence een sessie leiden in het Congres om de stemmen van het kiescollege van elke Amerikaanse staat te bekrachtigen. Duizenden activisten worden in de Amerikaanse hoofdstad verwacht om de vertrekkende president en zijn beschuldigingen van ‘massale verkiezingsfraude’ bij de verkiezingen te steunen. Trump hoopt dat demonstranten druk kunnen uitoefenen op het Congres om zijn nederlaag ongedaan te maken. Op 12 december was er een soortgelijke demonstratie, die escaleerde. Meerdere mensen werden neergestoken en tientallen demonstranten gearresteerd. (bron: Parool) Ik geloof niet dat Trump nog verwacht dat de Senaat de verkiezing van Biden nog zal voorkomen. Ook onder de Republikeinse senatoren zal wel doorgedrongen zijn dat de suggestie van Trump van grootscheepse verkiezingsfraude, die hij niet met feiten heeft kunnen onderbouwen, nergens hout snijdt. Ik denk veel meer in de richting van een streven van Trump om het uitvoeren van het beleid van Joe Biden en zijn administration te ondermijnen en daarvoor zijn rechtse achterban te mobiliseren. Misschien schept hij er wel genoegen in zijn opvolger te treiteren, door zijn regeermacht te ontregelen.

Frontberichten

De Verenigde Staten gaan op bepaalde producten uit Duitsland en Frankrijk importheffingen invoeren. Het gaat dan om producten als vliegtuigonderdelen en wijnen. Aanleiding is een slepend handelsconflict tussen de VS en de EU. De ruzie draait om subsidies die de EU geeft aan de Europese vliegtuigbouwer Airbus en die de VS geeft aan het Amerikaanse bedrijf Boeing. Zowel de VS als de EU vindt andermans subsidie oneerlijk en verhoogt daarom met enige regelmaat de tarieven voor producten. In november kwam de EU met $ 4 mrd aan importheffingen op Amerikaanse vliegtuigdelen en landbouwgoederen, na een uitspraak van de Wereldhandelsorganisatie (WTO) in een al 16 jaar lopend geschil van mening over subsidiëring (illegale staatssteun) van vliegtuigbouwers. (bron: deels NOS)

Alle EU-lidstaten staan achter het brexit-handelsakkoord met het Verenigd Koninkrijk. De lidstaten werden het eens op een bijeenkomst van EU-ambassadeurs, zegt een woordvoerder van Duitsland, dat momenteel nog voorzitter is van de EU (in 2021 worden dat Portugal en Slovenië). Ook het Britse Lagerhuis stemde daarna in met het akkoord. Ook het Europees Parlement moet het akkoord goedkeuren. Waarschijnlijk gebeurt dat in februari. In de tussentijd is er een voorlopige regeling. Het akkoord regelt dat de handel kan doorgaan als de Britten op 1 januari de Europese interne markt verlaten. (bron: NOS). Moeten de parlementen van de 27 lidstaten daar niet mee instemmen of zijn die buitenspel gezet? De vraag is welke parlementariërs de kennis bezitten om de overeenkomst, die in 1246 A4’tjes juridische tekst is vastgelegd, op alle financieel/economische en sociaal/maatschappelijke merites te beoordelen en daarover een afgewogen oordeel te vellen? Het antwoord is niemand, ik vrees dat iedereen blanco tekent.

Deze brexit is hard en meedogenloos, schrijft het Parool. De analyse luidt: veel is níet geregeld, bijna alles wordt ingewikkelder. De jubelstemming over het akkoord tussen de EU en het VK verhult hoe hard de scheuring tussen de blokken zal zijn. De gevolgen voor reizigers en ondernemers blijven groot, te meer omdat het akkoord veel onbesproken laat en op onderdelen nog uitgewerkt moet worden, schrijft Christoph Schmidt. Dit zijn verraderlijke brexitdagen. Weliswaar was de opluchting groot dat de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk luttele uren voor Kerstmis een historisch handelsakkoord sloten, 1246 pagina’s dik. Vooral in Londen is dit weekeinde de suggestie gewekt dat die overeenkomst de springplank is voor een glorieuze toekomst, met vrijhandel, zonder EU-bureaucraten. Maar wat sommigen misschien vergeten, is dat Europa op 1 januari 2021 een ingrijpende economische scheuring gaat beleven die haar gelijke in de geschiedenis niet kent. De 27 EU-ambassadeurs hebben hun formele zegen te geven aan de voorlopige invoering van de afspraken per 1 januari. Andere plichtplegingen, zoals ratificatie door het Europees Parlement, komen daarna. De Britse regering krijgt de knoertharde brexit die ze al die tijd wilde. Om met het goede nieuws te beginnen: de belangrijkste economische winst, vooral voor het VK, is dat er geen tarieven en invoerquota komen. Dat is uniek voor een EU-handelsakkoord. In een no-dealscenario, dat een week geleden nog onvermijdelijk leek, waren die belemmeringen er op 1 januari pardoes geweest. Maar het vertrek van het VK uit de interne EU-markt en de douane-unie leidt wel tot administratieve rompslomp en grenscontroles voor het goederenvervoer, procedures die voor elk exporterend niet-EU-lid gelden. Die kosten geld. Ook het vrije personenverkeer houdt op te bestaan, een wezenlijk onderdeel van de hele brexitcampagne. Wie langere tijd in het VK wil wonen en werken, heeft een Brits visum nodig. Andersom geldt die verplichting uiteraard ook. Ander relatief klein, maar tastbaar gevolg: het VK valt straks buiten de Europese roaming- afspraken voor mobiel internetten, waarbij je niets extra’s hoeft te betalen als je in een ander EU-land bent. Net als in Zwitserland moet je bij bezoekjes aan het VK dus de instellingen van je smartphone in de gaten gaan houden. EU-hoofdonderhandelaar Michel Barnier peperde het de Britten nog maar even in bij de bekendmaking van de deal. “Het VK heeft ervoor gekozen de Europese Unie en de interne markt te verlaten en af te zien van de rechten en voordelen van een lidstaat. Onze overeenkomst is geen kopie van deze rechten en voordelen. Het is de basis voor een nieuw partnerschap.” Volgens het onafhankelijke instituut Office for Budget Responsibility in Londen zal de Britse economie op langere termijn 4% kleiner zijn dan zonder de brexit het geval zou zijn geweest. Ook de 27 EU-landen zullen schade ondervinden – Ierland en Nederland het meest. Ook op veel niet-economische gebieden worden banden doorgeknipt. Zo vertrekt het VK uit de politie- en justitiesamenwerkingsverbanden Europol en Eurojust, al gaat de gegevensuitwisseling op een andere manier door. Opzienbarender is dat Londen deelname aan Erasmus+ laat vallen, het populaire EU-uitwisselingsprogramma voor studenten. Het brexitakkoord mag dan een dikke stapel papier zijn, er staat ook veel níet in. Er zijn nauwelijks afspraken over de dienstensector, 80% van de Britse economie. De cruciale financiële sector verliest de vrije toegang die het nu heeft tot de EU-markt. Ook over samenwerking op het gebied van buitenlands beleid zwijgt het akkoord. De hoofdpunten van het akkoord zijn:

1. Geen tarieven en quota, wel douane- en grenscontroles;
2. Eerlijke concurrentie: onafhankelijke arbitrage, zowel EU als VK kan eenzijdige maatregelen nemen bij constatering van oneerlijke concurrentie;
3. Visserij: overgangsperiode van 5,5 jaar, waarin de EU een kwart van haar huidige quota in Britse wateren overdraagt aan het VK. Daarna per jaar nieuwe afspraken;
4. Toezicht op afspraken: Londen is erin geslaagd de rol van het Europees Hof van Justitie tot een minimum te beperken.
Het Nederlands parlement is erg ongelukkig met de manier waarop de Europese Commissie in de brexitdeal de nationale parlementen buitenspel heeft gezet. De Tweede Kamer wil weten hoe het parlement alsnog democratische medezeggenschap kan krijgen en eist een schriftelijke garantie dat de commissie dit nooit meer doet. Dat bleek deze week in een inderhaast bijeengeroepen Tweede Kamer over de brexitdeal, die op Kerstavond werd afgesloten. De Kamer was blij dat er tenminste een deal met de Britten is voordat het land 1 januari 2021 daadwerkelijk uit de EU stapt. Het akkoord wordt overschaduwd door onvrede over de wijze waarop het gebeurt, namelijk door nationale parlementen buitenspel te zetten. SP-Kamerlid Renske Leijten vatte het als volgt samen: “We zitten nu in de cynische situatie dat de Britten een referendum wonnen omdat ze meer zeggenschap wilden, en wij nu met een handelsverdrag zitten waarover alle achtergebleven EU-parlementen minder democratisch te zeggen hebben”. De reden om alleen Brussel over het akkoord te laten stemmen is dat de belangrijkste afspraak met de Britten over het handelsakkoord gaat. En over handelsakkoorden gaat alleen Brussel. Bovendien speelt tijd hier een belangrijke rol, of beter gezegd: het gebrek aan tijd. De uiterste datum van uittreden is 1 januari, en dat is deze week. Deze tijdnood betekent ook dat er alleen over een tijdelijk handelsakkoord wordt gesproken. Het Europees Parlement moet over de precieze inhoud stemmen voor 28 februari 2021, wanneer het tijdelijke akkoord afloopt. Dan pas wordt het akkoord definitief. Overigens heeft het EU-parlement gevraagd om hiervoor meer tijd te krijgen, om alle implicaties van de brexitdeal goed te kunnen doorgronden. Minister Stef Blok van buitenlandse zaken stelde dat Nederland er heel pragmatisch in zit. “Als we alle parlementen laten meebeslissen, dan loop je risico op vertraging, of dat andere zaken met het handelsverdrag verknoopt worden, en dat hoeft niet in het belang van Nederland te zijn.” Dat is de praktijk die de EU vaker meemaakt. Toch hebben nationale parlementen eerder ingegrepen, bijvoorbeeld met het Ceta-handelsakkoord met Canada. Die ingreep leidde ertoe dat bijvoorbeeld het Waalse parlement voor jaren vertraging zorgen kon. Dat kan deze keer ook gebeuren, tenminste als meerdere nationale parlementen zeggenschap over de brexitdeal eisen.
Bovendien is er op veel terreinen nog helemaal geen afspraak gemaakt met het Verenigd Koninkrijk. Het gaat dan om grote thema’s zoals veiligheids- en buitenlands beleid, migratie- en asielbeleid, milieu-afspraken, arbeidsregels, voedselveiligheid of erkenning van elkaars opleidingen. De Kamer is bezorgd over hoe hier in de toekomst mee wordt omgegaan, en vreest dat de EU er mogelijk slechter uit komt. Daarom willen de parlementariërs weten waarover ze in de toekomst nog wel en waarover ze niet meer mogen meepraten als het om brexitonderwerpen gaat. De SGP noemt het uitermate ‘karig’ hoe het parlement betrokken wordt bij deze grote stap. “Hoe gaan we in de toekomst verder met al die zaken die in het verdrag zijn vastgelegd?”, wilde VVD-Kamerlid André Bosman weten. “Waar komt het Nederlandse parlement nog aan bod?” De Europese Commissie heeft overigens wel in het akkoord geregeld dat bij nieuwe overlegrondes met de Britten op deelterreinen ook nationale vertegenwoordigers worden uitgenodigd. Maar of dit betekent dat nationale parlementen straks over die onderwerpen ook mogen meebeslissen, daarover kon minister Blok gisteren nog geen helderheid geven. De Kamer eiste verder dat de Nederlandse vissers voldoende compensatie krijgen voor de brexit-deal die vorige week is afgesproken. Brussel heeft voor vissers €600 mln compensatie uitgetrokken. De Nederlandse vissers mogen de komende vijfenhalf jaar 25% minder vissen. Daarna mogen de Britten zelf de quota vaststellen. Blok zei dat Nederland zich inzet voor een stevig bedrag aan compensatie voor de vissers. (bron: Trouw) Er zijn nog wel wat vragen over het door de Europese Unie met het VK gesloten overeenkomst en waaraan de EU-ambassadeurs hun toestemming hebben gegeven, zonder zich verdiept te hebben over de gevolgen voor de 27 EU-lidstaten. Maar zowel de EU als de het VK hebben De vraag is welke status die EU-ambassadeurs eigenlijk hebben. Het zijn diplomaten, ambtenaren dus, die de belangen van een land in het buitenland, hier dus bij de EU, behartigen. Maar die kunnen slechts uitvoeren, geen beslissingen nemen die de wetgever aan de politieke bestuurders hebben toegewezen. En de politieke verantwoordelijkheid kan nooit worden gedelegeerd aan ambtenaren. En al zeker niet als de gevolgen van de overkomst op veel onderdelen nog ‘onduidelijk’ zijn, en waar het Europees Parlement nog meer dan 2 maanden voor nodig heeft. Rutte c.s. hebben onze belangen niet serieus behartigd en het hele proces veel te lang laten lopen. Johnson heeft het mogelijk slimmer gespeeld dan alle 27 regeringsleiders samen. Die dachten dat ‘als we onze rug maar rechthouden en solidariteit uitstralen, zullen de Britten wel door de knieën gaan’, maar zo liep het niet, want de EU kon zich geen no-deal permitteren in deze coronatijd. En daardoor liggen er nog tal van onderwerpen op tafel waarover verder onderhandeld moet gaan worden. Na het Lagerhuis heeft ook het Britse Hogerhuis ingestemd met de brexit-deal die net voor de Kerst gesloten werd tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie. Ook koningin Elizabeth heeft haar handtekening gezet. De enige goedkeuring die de deal nog nodig heeft is die van het Europees Parlement. Tot dan geldt een voorlopige regeling, met ingang van 1 januari 2021.

In deze tijd van het jaar melden helderzienden over ontwikkelingen die zij voor volgende jaar in beeld hebben. De Telegraaf schreef daarover en er worden veel ‘voorspellingen’ gedaan die logisch lijken gezien vanuit de actuele stand van zaken. Zaken, die ik al maanden geleden heb beschreven en onderbouwt. Ik zal de namen van de paragnosten niet benoemen, maar enkele relevante uitspraken wel. Er zijn ‘zieners’ die corona eerder al hebben zien aankomen en voor de gevolgen daarvan hebben gewaarschuwd. Voor een financiële malaise in 2021 wordt door meerderen gewaarschuwd. Sociale media gaan voor korte tijd uit de lucht omdat Facebook de knop even uitzet. Dit is niet nieuw: corona wordt moedwillig in stand gehouden (voor winsten van de farmaceutische industrie en de zorg) terwille een hoger belang. Een nieuw (monetair) systeem dan wel een andere wereldorde? Een profetie ‘In de toekomst hoeven we niet meer zo bang te zijn voor vijandelijke legers, als wel voor agressieve bacteriën en virussen, die de mensheid massaal gaan bedreigen. Dat er winnaars en verliezers zijn op economische terrein als gevolg van corona, is verklaarbaar, niks nieuws. Wel over de wijze waarop de monetaire en politieke autoriteiten de problemen aanpakken. Over de gevolgen daarvan zijn de ‘zieners’ somber gesteld: een rottige economie en een diepe economische crisis. De beurs stort exorbitant in. Buiten wordt het een jungle, daar komen we in 2025 pas uit. Er komt een Noord€ en een Zuid€. Voor maart voorspelt een ziener een bacterie op onze gewassen en honger. Vreemd want ik was onkundig van deze informatie toen ik de mogelijkheid opperde dat de bron van corona zou kunnen liggen in niet schoon water en vervuild voedsel. Ik dacht toen aan chemische bestrijdingsmiddelen en resten daarvan in ons water. Voedselschaarste in de wereld. Er zijn twijfels over gevolgen van het Pfizer-corona-vaccin. Vrouwen moeten even niet zwanger worden als ze het vaccin hebben gekregen. De een verwacht een virusvrije zomer, een ander een 4e besmettingsgolf. Bestaande machtsstructuren staan onder druk. Sterke krachten (ik herken daarin het neoliberalisme en kapitalisme) willen terug naar normaal (hoe het was voor corona) maar de krachten die in werking zijn gezet blokkeren de optie van terug naar het fossiele tijdperk. De roep om verandering is er en corona heeft de open zenuwen van het systeem blootgelegd. Daarbij denk ik dan aan de monetaire en financiële modellen die worden ingezet om te redden wat er nog te redden is; daarbij wordt niet geschroomd de waardedaling van ons geld in de stelling te brengen. Wat de ‘zieners’ dit jaar presenteren voor feiten die zij voor 2021 verwachten, bieden mij weinig nieuws. Dat we nog geen duidelijkheid hebben over het verloop van het aantal corona-besmettingen komend jaar is in feite geen nieuws. De rekenmeesters en beleidsbepalers houden alle mogelijkheden open maar suggereren dat het spoedig allemaal beter zal zijn. Dat delen van het bedrijfsleven snel verlost zullen zijn van de zware verliezen die te lijden is een wens, dat begrijp ik best, maar hoelang de overheid getroffen bedrijven kan blijven subsidiëren, zal het volgende kabinet moeten besluiten. Er uiteindelijk besloten zal worden de euro op te splitsen in een ‘rijke’ en een ‘arme’ is een optie, waarvoor serieuze argumenten op tafel liggen, maar of de KK’s (Knappe Koppen) daarvoor in 2021 gaan kiezen, ik weet het niet. De gevolgen kunnen groot zijn. Er is al eens gesproken dat de waarde van de Noord-euro 7/10 van de huidige euro zou gaan bedragen en die van de Zuid-euro 3/10. Dat betekent dat onze export veel duurder gaat worden in de interne markt en de de Zuidelijke landen veel goedkoper kunnen gaan verkopen. Maar de vraag wordt wel tegen welke prijs de 19 eurolanden hun staatsleningen terug kunnen betalen aan de financiële markten. Daar zal de ECB nog een oplossing voor moeten gaan bedenken. En dat de pandemie kan leiden tot onverwachte en onoverzienbare ontwikkelingen op het gebied van de voedselvoorziening is goed mogelijk, alhoewel dat ook kan voortkomen uit natuurrampen.

Overwegingen aan het einde van 2020

Het jaar dat wij vandaag afsluiten wijkt af van die van de laatste decennia. Misschien wel van de laatste 70 jaar. Wij bouwden welvaart op, zekerheden, sociale vangnetten en vertrouwen erop dat we in staat zijn die te behouden. Maar in de natuur en het milieu waarin wij hier op aarde leven doen zich al eeuwen lang ‘onverwachte’ ontwikkelingen voor. Dat kunnen natuurrampen zijn (vulkaanuitbarstingen, orkanen, stormen en wateroverstromingen) maar ook levensbedreigende verstoringen van onze gezondheid en ons welzijn. Ik denk dan aan bacteriën (de Pest) en virussen (De Spaanse griep en het Corona-virus) maar ook ziektes als TBC, malaria, rode hond, cholera, ebola, HIV/aids, mazelen, pokken en lepra. Het is nu 100 jaar geleden dat de Spaanse griep vele tientallen miljoenen, schattingen zijn er van 20 tot 100 miljoen, mensen over de hele wereld het leven kostte. Nu de stand van de medische wetenschap meer inzicht heeft in hoe virussen en bacteriën zich gedragen, kan er – gelukkig – ook sneller op worden gereageerd. Toch moeten we alert zijn en blijven op mogelijke gevolgen, die bij de ontwikkeling van vaccins niet in beeld zijn geweest en bij de selectie van testpersonen niet zijn geconstateerd. Ik wijs maar op het softenon-drama in 1960: Thalidomide is een geneesmiddel dat het Duitse farmaceutische bedrijf Chemie Grünenthal op 1 oktober 1957 als slaapmiddel, sedativium, pijnstiller en als middel tegen zwangerschapsbraken op de markt kwam. In 1960 werd het in meer dan 40 landen gebruikt. Het was populair als slaapmiddel en als middel tegen ochtendmisselijkheid. Het was in ons land bekend onder de merknaam Softenon. Nadat bleek dat het middel ernstig schadelijk was voor de ongeboren vrucht van moeders die het gebruikten, werd het in 1961 in de meeste landen voor de oorspronkelijk bedoelde indicatie van de markt gehaald. Bijna 10.000 kinderen waren inmiddels geboren met ernstige aandoening ten gevolge van de medicatie, de helft daarvan in West-Duitsland, waar het middel zonder recept verkrijgbaar was. Zo was dit 60 jaar geleden de realiteit. Wij moeten attent blijven bij onze pogingen het virus buitenspel te zetten. Mijn terughoudendheid over het Pfizer-vaccin, dat binnen 5 maanden is ontwikkeld en uitgetest en ook het label ‘veilig’ heeft gekregen, stemt mij onzeker. Nog erger dat minister Hugo de Jonge het volk over de streep tracht te trekken door over ‘veilig’ en ‘winnaars’ te spreken. De 22.000 proefkonijnen die door Pfizer zijn getest waren ‘gezonde mensen’ uit alle leeftijdsgroepen, maar hoe reageren personen die medische problemen hebben en daarvoor medicijnen slikken op dit vaccin? Ik begrijp dat binnen de kortste tijd zoveel mogelijk mensen moeten worden gevaccineerd om de economische verliezen te beperken, Maar als de inenting met dit vaccin moet worden gestopt, door welke oorzaak dan wel, is de schade in geld en vertrouwen niet te overzien. De sneltesten, die 2 weken geleden werden geïntroduceerd, waren een gerede oplossing om snel testresultaten te krijgen, maar tijdens de Kerst kwam al naar buiten dat er twijfels zijn over de betrouwbaarheid van de testen. Mensen die een sneltest laten doen en een gunstige, negatieve uitslag krijgen, hebben mogelijk toch corona. Een test die hier duizenden keren per dag wordt gedaan, mist 40% van de coronagevallen, blijkt uit onderzoek van het Leids UMC. Dat sneltests niet zo betrouwbaar zijn als mensen, zonder klachten, zich laten ttesten, was al bekend,maar nu blijkt dat die het virus bij mensen met klachten ook lang niet altijd opsporen. Het gaat om sneltests van de farmaceut Abbott. De steekproef was relatief klein maar de onderzoekers waarschuwen toch voor een lage betrouwbaarheid. Volgens de farmaceut is de test wel nauwkeurig, maar hier spelen naast medische aspecten ook commerciële belangen mee. We moeten de waarschuwing van het LUMC dat uitslagen niet altijd betrouwbaar zijn: een negatieve uitslag is niet altijd negatief, serieus nemen. Wij leven in een wereld waarin voor bepaalde groepen geld, winst en commerciële belangen de manna zijn die wij moeten dienen, ook als daarmee de positie van de mens in het gedrang komt. Daarnaast wordt verwacht dat de meer besmettende gemuteerde corona-virussen ook Europa en ons land werkzaam worden. Verder hebben we een halve en later een vrijwel hele lockdown afgekondigd maar het aantal registreerde besmette personen daalt niet als gehoopt. De corona-pandemie houdt samenlevingen en economieën in hun greep. De rekenmeesters en politieke bestuurders gaan er echter vanuit dat in 2022 de problemen zijn opgelost. Dat gebeurt op basis van aannames, maar of die ook bewaarheid worden,, niemand weet dat zeker. Ik ook niet, het kan allemaal in een sneltreintempo onder controle zijn. Dat hoop ik, maar het kan ook heel anders verlopen. Los daarvan lopen er een aantal scenarios op de achtergrond, die een grote invloed kunnen uitoefenen over onze toekomst. Ik noem er maar een paar: The great Reset, de vergroening en verduurzaming, Trump en Biden, geo-ontwikkelingen, de strijd om de wereldmacht, het kantelen van de macht van fossiele naar duurzame energie, de gevaren van het monetaire beleid van de centrale banken en het waardeloos maken van ons geld en dan de opbouw en inrichting van de samenleving van de toekomst met robotisering, kunstmatige intelligentie, meer bèta-gericht handelen (algoritmes), de macht van data, internet en digitalisering. Een aantal waarden moet opnieuw worden gewogen, zoals klimaat, milieu en natuur, de sociaal-maatschappelijke fundamenten en de staatsinrichting van Europa. Een herwaardering van de democratie en het neoliberalisme is onontkoombaar. Een herprofilering van de waarden arbeid, opleiding, om- en herscholing, inkomen, wonen, veiligheid en privacy is noodzakelijk. Het was voor mij dit jaar een sobere Kerst, maar wel met een zelf bereide Kerstdis.

Een ontwikkeling die in de VS zichtbaar wordt is die van een president in de wacht en een vernederende president, die zijn herverkiezing niet heeft kunnen verwezenlijken. Een president die de wereld naar zijn hand wilde zetten. Hij slaagde daarin niet. Hij verloor de verkiezing, alleen dat accepteerde hij niet. Hij bleef, zonder enig bewijs daarvoor, rechtbanken, parlementen van deelstaten, de Opperrechters en de 74 miljoen Amerikanen die op hem hadden gestemd en zijn 85 miljoen, waarschijnlijk voor een groot deel dezelfde die op hem hadden gestemd, volgers op sociale media, bestoken met informatie dat hem door stemfraude 2,7 miljoen stemmen waren ontnomen. Vier jaar geleden stelden psychiaters al vast dat bij Donald Trump psychische storingen werden vastgesteld en dan niet alleen dat hij een pertinente leugenaar was en een narcist, maar dat er ook ernstiger medische afwijkingen werden waargenomen. Zo is er nu sprake van zijn onvermogen om een nederlaag te accepteren en dat hij van alles bedenkt, om alsnog een eervolle nederlaag te bereiken. Waar ik mij zorgen over maak zijn ‘geluiden’ die suggereren dat hij de komende vier jaar op het tweede plan door wil blijven regeren en het Joe Biden onmogelijk gaat maken zijn sociaal en economisch beleid uit te voeren, met als zijn enige doel over 4 jaar terug te komen als president. Dit kan gaan leiden tot burgerlijke onlusten van Trump’s rechts-revolutionaire achterban om hun steun te geven aan de in hun ogen bedrogen leider. Maar de gevolgen daarvan kunnen enorme proporties aannemen in de VS en in de wereld, dus ook in Europa. Met name de vraag of wij ons moeten blijven onderwerpen aan het neoliberale systeem, met de vrije markten en de koppeling aan het kapitalisme. Als de VS worden getroffen door een ineenstorting van het financieel/monetair en economische systeem zal dat ook in de rest van de wereld grote problemen en veel onrust veroorzaken.

Als ik naar Nederland kijk staan wij aan de vooravond van een periode van grote ontwikkelen, die verschuivingen zullen veroorzaken in ons financieel/economisch en sociaal/maatschappelijk welzijn. Daarbij heb ik ook twijfels of de transitie van een monetair beleid van de waarde van ons geld naar waardeloos geld, zonder maatschappelijke problemen zal verlopen. Wij zullen de status van een rijk land kwijtraken zodra duidelijk wordt dat geld waardeloos is geworden en dat schulden niet langer relevant zijn voor de bepaling van de status van een land, een continent. De verschuiving van fossiel naar duurzaam is daarvan één aspect, maar ook de wijze waarop wij in een nieuwe samenleving kunnen omgaan met nieuwe normen als robotisering, digitalisering, beta-opgeleidingen in ons onderwijs, de wetenschap, de macht van data en internet en de intelligentie van computers. Het is hard om te stellen maar de tijd van voor corona is voorbij, daarvoor in de plaats komen jaren, deccennia, met grote onzekerheden en hard werken aan de invulling en omscholing naar een geheel nieuwe periode. Ik voorzie, ik ben geen waarzegger, dat basisrechten voor mensen opnieuw moeten worden bevochten, afgedwongen omdat alle belanghebbende partijen in de komende periode zullen trachten hun toekomstige belangen veilig te stellen door het innemen van strategische posities. Op zich zouden de belangen van burgers in dat proces moeten worden behartigd door democratische instituten, onze politici. Maar zolang er een meerderheid is die zich gedragen als lakeien van het neoliberalisme, heb ik daar geen vertrouwen in. Die dienen het belang van het kapitalisme en daar heeft het volk weinig tot niets van te verwachten.

Er zullen voortrekkers, pioniers, moeten komen die zich zullen moeten gaan inzetten tot een maatschappij waarin de belangen van alle partijen: burgers, bedrijfsleven, overheden, inclusief de wetenschap en onderwijs, en die van ons klimaat, milieu en de natuur vorm zullen geven. Die zullen door de gevestigde orde, al diegenen die belangen hebben in de fossiele industriële productie en het daarmee gepaard gaand financieel bezit, worden tegengewerkt, hun aanpak zal worden vertraagd dan wel ontmoedigd met financiële ondersteuning. Maar er zullen ook grote veranderingen optreden door nieuwe technologie. Neem bijvoorbeeld de quantumcomputer, waarvan Google een prototype heeft, de Sycamore en de Chinezen de Jiuzhang, die beiden de Boson sampling met goed gevolg hebben uitgevoerd met 53 qubits in 3 minuten en 20 seconden. Ter vergelijking: de snelste supercomputer ter wereld, de Japanse Fugaku, zou hier duizenden jaren over doen. En een huis-tuin-en-keuken-computer, zoals die van U en mij, heeft daar minstens 2,5 miljard jaar voor nodig. Dit is een revolutionaire ontdekking, maar of het een verrijking of een bedreiging wordt voor de mensheid is nog maar de vraag. Usernames, wachtwoorden en kluiscodes zijn in seconden te kraken. Het zou best kunnen zijn dat over een aantal jaren, stel 10 tot 15 jaar, quantumcomputers de huidige samenleving compleet ontdoen van de rekenmodellen en de daaraan gekoppelde systemen. Mogelijk verdwijnt de mogelijkheid om geld over te boeken, gaan cybercriminelen de macht overnemen, veranderen alle materiële waarden. Komen er nieuwe machthebbers die aan de knoppen gaan draaien en bepalen zij het leven van de wereldbevolking. Maar dat wij nu op een kruising van wegen staan die ons uiteindelijk gaan leiden naar een geheel nieuwe wereldorde, dat zie ik helder in beeld. Maar hoe de mens daar uiteindelijk uitkomt is voor mij vaag, duister, misschien wel een hel.

Of er eerder momenten in de geschiedenis zijn geweest die vergelijkbaar zijn met die van die waarvoor wij nu zijn gesteld? Mijn antwoord luidt bevestigend. De laatste keer was dat de overgang van de Middeleeuwen naar die van de industriële revolutie. De Middeleeuwen sloot af in een periode waarin het volk bestond uit burgers, die woonden in steden en waarvan velen ambachtslieden waren, die in gilden verenigd waren en een eigen opleiding van personeel voerden, dan de boeren in het buitengebied, agrarische en veeboeren veelal een combinatie van beiden en dan de lieden die in het buitengebied verbleven, zonder de bescherming van de steden. Daarnaast was er de adel, die grote bezittingen hadden en het bestuur uitvoerde. De adel was verdeeld in de hoge adel, keizers, tsaren en koningen, en de lagere adel met graven, hertogen en baronnen.

Beweging werd in die tijd hoofdzakelijk gegenereerd door windmolens en paardenkracht. Na 1770, de periode waarin de Schotse moraalfilisoof Adam Smith, werkte aan zijn onderzoek naar de aard en oorzaken van de rijkdom van landen, werden ontdekkingen gedaan die de samenlevingen grondig onderuit haalden. Alles wat vertrouwd was en een bepaalde zekerheid gaf, ging op de schop als gevolg van ontdekkingen op het gebied van een versnelling van beweging en communicatie en uit een nieuwe denkrichting dat in een individualistische maatschappij het najagen van eigenbelang het algemeen belang moet dienen. Adam Smith onderbouwde dat met zijn vrijemarkt theorie en de koppeling van de economie aan het kapitalisme.

Als eerste werd de stoommachine uitgevonden, waarvan het prototype in 1706 op de markt kwam van de uitvinders Thomas Newcomen, een smid met een hoge IQ, en Thomas Saverys, een loodgieter, en die werd ingezet voor het wegpompen van grondwater in steenkoolmijnen in Engeland. Het duurde tot 1764 voordat de Schot James Watt een patent registreerde waarmee zijn stoommachine, die werd aangedreven met steenkool (fossiele brandstof), algemeen bruikbaar was. De eerste stoommachine (atmospherische of vuurmachine) in Nederland werd op 9 maart 1776 in gebruik genomen. De eerste stoomboot werd in 1783, ontworpen door de Fransman Claude François Jouffroy d’Abbans. De North River Steam Boat, in 1807 ontworpen door Robert Fulton, was de tweede stoomboot die op commerciële basis geëxploiteerd werd. Het schip, door latere generaties veelal de Clermont genoemd, maakte op 17 augustus 1807 zijn eerste reis van Albany naar New York, een afstand van 220 km en voerde op de rivier de Hudson een lijndienst uit. In 1819 voer de eerste stoomboot de Atlantische Oceaan over, van New York naar Liverpool.

Voordat de moderne verbrandingsmotor werd toegepast, gebruikte men eerst nog stoommachines bij de fabricage van de eerste auto’s. Een van de bekendste ontwerpers van de stoomauto is Nicolas Joseph Cugnot (1725-1804). Deze officier gebruikte zijn stoomauto voor opdrachten binnen het leger. Ook Gurney ontwierp een stoomauto in 1832 voor de verbinding tussen Gloucester en Chettenham in Engeland. De gangbare snelheid was toen ongeveer 25 kilometer per uur. Eenzelfde ontwikkeling was te zien in Nederland waar Sibrandus Stratingh uit Groningen in 1834 een (succesvol) experiment deed met een stoomauto. Tot aan de uitvinding van de verbrandingsmotor ontwikkelde de stoomauto zich geleidelijk, maar hij kon niet op tegen de verbrandingsmotor. De voordelen van deze motor waren voornamelijk een veel lager gewicht en minder brandstofverbruik voor meer vermogen. De T-Ford was de eerste auto die aan de lopende band werd geproduceerd. In 1918 was de helft van alle auto’s in de wereld een Ford T. In 1924 kostte deze nog maar $290.

De eerste stoomlocomotief dateert van 21 februari 1804 gemaakt door Richard Trevithick en werd gebruikt in de Pen-y-darren ijzermijn. 21 jaar later, op 27 september 1825 gaat de eerste commerciële treindienst voor goederen van start. Op 15 september 1830 vond de opening plaats van de eerste lijn met dubbelspoor tussen de Engelse industrie- en havensteden Liverpool en Manchester, tevens de eerste lijn waarop passagiers met stoomtreinen en volgens een vaste dienstregeling werden vervoerd. Op 5 mei 1836 reed de eerste trein op het Europese vasteland tussen Mechelen en Brussel. Op 7 december van datzelfde jaar reed tussen Nürnberg en Fürt, in het toenmalige Koninkrijk Bayern de eerste trein. Drie jaar later, op 20 september 1839, reed de eerste trein in Nederland van Haarlem naar Amsterdam.

Op 25 juni 1864 reed de eerste tram in Nederland: een paardentram van de The Dutch Tramway Company (DTC). De tramlijn liep van Den Haag naar Scheveningen over de Scheveningseweg. Den Haag was ook de stad waar over het wijdvertakte railnetwerk de stoomtram voor het eerst in 1878 reed. Het gehele land volgde daarop. De eerste elektrische tram reed al in 1881 in Zandvoort maar dat was geen succes. In 1890 volgde in Den Haag een elektrische accutram die wel succesvol was. Vaals was de eerste plaats in Nederland waar in 1894 een elektrische tram met bovenleiding reed. In het begin van de twintigste eeuw volgden diverse grote steden met een elektrisch kabelnetwerk boven de spoorlijnen.

Tijdens de Franse Revolutie (1792/93) experimenteerde de Fransman Claude Chappe met diverse methoden om snel berichten over grote afstanden door te geven. In 1793 werd zijn semafoor– of optische telegraafsysteem tussen Parijs en Rijsel (ca 220 km) voor het eerst in gebruik genomen. De snelheid waarmee de Chappe-telegraaf werkte was voor die tijd verbluffend. Via de vijftien seinposten deed een bericht er dertien minuten over. Een koerier te paard had daar minstens twintig uur voor nodig. Later, tijdens de Europese veroveringen van Napoleon werd de lijn Parijs – Rijsel (Lille) via Brussel en Antwerpen doorgetrokken tot zelfs naar Amsterdam en de lijn die van Parijs naar het zuiden liep tot Venetië. Er heeft dus kortstondig in 1813 een directe verbinding tussen Amsterdam en de Middellandse Zee bestaan. Na de val van Napoleon werden deze “vijandelijke” lijnen ontmanteld. Kennelijk zag men niet in dat het netwerk nog van nut kon zijn. De optische telegraaf van Chappe heeft in Frankrijk ruim 50 jaar dienstgedaan en werd pas met de komst van de elektrische telegraaf rond 1850 verdrongen. Op 14 februari 1876 werd in de Verenigde Staten door Alexander Graham Bell een patent aangevraagd op de uitvinding voor improvement of telegraphy (“verbetering van de telegrafie”). Enkele jaren daarvoor was het de Italiaanse immigrant Antonio Meucci al gelukt om een telefoonverbinding tot stand te brengen. In 1871 wilde hij zijn teletrophone patenteren, maar omdat hij het benodigde geld niet had, bleef het bij een patentaanvraag, die al na drie jaar afliep en wegens verder geldgebrek ook niet werd verlengd. Hierdoor was het Bell die op 7 maart 1876 het eerste patent op de telefoon verkreeg. Ondanks het patent wilde het apparaat van Bell eerst niet functioneren, totdat hij drie dagen later, op 10 maart, per ongeluk een flesje met zuur omstootte. In een reflex riep hij zijn assistent te hulp: “Mr. Watson, come here. I want to see you.” Thomas Watson, die in een andere kamer van het huis verbleef en daardoor buiten gehoorafstand was, kwam direct. Door het apparaat had hij duidelijk de stem van Bell gehoord.

Waarom zo’n lange intro, vraagt U zich misschien af. Om duidelijk te maken hoe de ontdekking van stoom als energie een gigantische omwenteling teweeg heeft gebracht in het denken en doen van mensen en hoe groot de veranderingen voor de mensen van toen moeten zijn geweest, Weefgetouwen konden veel sneller worden aangedreven met stoom dan met stromend water, wat tot dan toe gebeurde. Paard en wagen verdwenen naar de achtergrond, post hoefde niet langer door de koets te worden verplaatst. Vanaf 1865 hoefde mensen zich niet te voet meer te verplaatsen door de ontdekking van een toestel dat op onze fiets leek. Het was een tweewieler, gebouwd door de Fransman Pierre Michaux en zijn zoon Ernest. Hun vélocipède had een ijzeren frame en ijzeren wielen. Aan de voorwielen waren trappers gemonteerd en kende nog geen kettingaandrijving. De oorsprong van het ontwerp is echter onduidelijk. Mogelijk zijn ook Pierre Lallement en de gebroeders Olivier bij de oorsprong betrokken geweest.

Zeg maar in de periode van 1770 en 1870 is het volk geconfronteerd met omwentelingen op technisch gebied met een vertaling naar sterk veranderde sociaal/maatschappelijke normen en waarden, als gevolg van de industriële revolutie, die generaties lang niet in het voordeel van het volk uitvielen. Dit hele proces is later in een stroomversnelling terechtgekomen door de ontdekking van de stroom aan het einde van de 19e eeuw. Dankzij Thomas Edison, Nikola Tesla, Werner von Siemens, Alexander Graham Bell en Lord Kelvin werd elektriciteit essentieel in de moderne samenleving. Uiteindelijk komt de industriële revolutie aan zijn einde door het gebruik van fossiele energiebronnen, als steenkool, olie en aardgas en zijn wij genoodzaakt om over te schakelen op duurzamer energie, die het klimaat niet verder zal belasten. Dus stappen we honderden jaren terug naar windenergie. De CO2-uitstoot in de huidige volumes, is een bedreiging voor het welzijn van deze en komende generaties. Maar bedreigingen komen er ook van andere kanten. Neem het monetaire beleid van de centrale banken met enorme geldverruimingen waardoor voor geld lenen op kapitaalmarkten geen dan wel nauwelijks nog rente meer betaald hoeft te worden. Dat betekent ook dat burgers voor hun spaarcentje bij de bank geen vergoeding meer krijgen en dat pensioenfondsen hun pensioenverplichtingen moeten berekenen met extreem lage verrekenrentes en misschien straks nog wel met negatieve correcties. Pensioenfondsen moeten hun rendement maar halen uit ‘de markt’ en uit koerswinsten op aandelenkoersen die vol zitten met ‘luchtballonnen’. Dat heeft wel tot gevolg dat de waarde van ons geld steeds verder daalt. Een uitspraak die een jaar geleden werd gegeven door een panel van financiële deskundigen op de vraag wat ‘ons geld nog waard is’, was, na een lange stilte, ‘wat de markt er nog voor geeft’. Maar dan is de vraag waaraan de markt dat toetst. Dan is er een nieuwe monetaire theorie waarbij geld waardeloos wordt gemaakt en vervangen wordt door ‘fiat geld’. In dat systeem hebben overheden geen staatsschulden meer en kunnen zij geld scheppen zoveel ze willen. Dan wordt geld nog slechts een ruilmiddel, en is sparen en pensioen opbouwen zinloos. Maar op de achtergrond nog twee andere ontwikkelingen. De eerste is dat cybercriminelen slimmer en intelligenter zijn dan de diegenen die waken over ons geld: de banken maar ook de Toezichthouders op de financiële instellingen. Het hacken van personalia is al lang geen topprestatie meer, maar meer dagelijks handelen. Daarnaast wordt de financiële sector, wereldwijd, bedreigd door de quantumcomputer, waarover ik hierboven al geschreven heb. Met een druk op de knop kunnen ze beschikken over alle geheime wachtwoorden en codes om bij ons geld te komen, bij de stand van de huidige beveiliging. Dan is er nog slechts een mogelijkheid over en dat is geld te ontdoen van hun waarde. Dan worden de nieuwe peilers van de maatschappij: kennis, opleiding, data, misschien ook vastgoed en de merken en patenten van bedrijven, maar daarmee wordt de burger ontdaan van de opgebouwde reserves voor moeilijker tijden. De vraag is dan namelijk hoe het prijspeil van essentiële goederen gaat reageren. Een mega-inflatie of een deflatie? Als geld geen waarde meer heeft, kan een tussenwoning, die nu €280.000 kost, heel gemakkelijk ‘door de markt’ op een miljoen worden gewaardeerd. Want geld heeft geen waarde meer. Er gaat de komende tijden, misschien wel eeuwen, veel veranderen, daarom is het van het grootste belang dat wij ons nu al voorbereiden op alle veranderingen die een bedreiging voor ons welzijn kunnen worden. Er zijn altijd personen, partijen en systemen die een maximaal resultaat willen behalen uit veranderingen van het systeem.

De beurskoersen hielden stand ondanks de corona-pandemie. De AEX steeg dit jaar ruim 3%, de DJIA steeg 6% ondanks een daling van de dollar t/o de euro van 1%. Daar staat tegenover een stijging de goudprijs in dollars van bijna 25% en een exorbitante stijging van de bitcoin van 400%. Wat eruit springt is de enorme stijging van de bitcoin die op 1 november nog $13783 noteerde en op Tweede Kerst door de $25000 schoot en daarna met gemak is doorgestegen: de $29.000 voorbij. 

Voor beleggers in de bitcoin kan het jaar niet meer stuk. De digitale munt is vooral na oktober hard omhoog gegaan. Eerder deze maand werd nog de piek van eind 2017 aangescherpt met een stand van boven de $20.000. Het grote verschil met de vorige rally van de bitcoin uit 2017 is dat grote beleggers nu ook meedoen met het omarmen van de cryptomunt. De enorme steunpakketten die de centrale bankiers dit jaar hebben gelanceerd om de coronacrisis te bestrijden, speelt een rol voor marktpartijen om bescherming te zoeken in de digitale munt. Daarnaast is er ook steeds meer animo vanuit het bedrijfsleven om te werken met de bitcoin. Zo heeft onder meer de digitale betalingsdienstverlener PayPal een lans gebroken voor cryptomunten. Op het huidige niveau heeft de digitale munt nog nooit gestaan, maar volgens van de bitcoin houden er rekening mee dat met aanhoudende interesse van grote beleggers de cryptomunt vaart kan blijven houden. Dit is wat de markt verwacht. (bron: DFT) Wat hier staat is dat de centrale banken met hun monetaire verruimingsbeleid hun valuta vrijwel waardeloos hebben gemaakt en bezien vanuit dat standpunt ook kunnen beleggen in de bitcoin, die ook waardeloos is alleen daarmede zijn op de korte termijn veel grotere winsten te maken (maar ook verliezen als de markt, stapjes terug doet). Ik denk dat de monetaire autoriteiten de koersontwikkeling van de bitcoin angstvallig volgen. De rente op 10 en 30-jarig papier Nederlandse Staat daalde met 0,44%.

Als U zich afvraagt waarom de aandelen dit jaar, nadat in februari ook ons land werd getroffen door corona-besmettingen, ziekenhuis opnames en behandelingen op Intensive Care (IC-afdelingen en een stijgend aantal overledenen, niet dan wel incidenteel werden getroffen door koersdalingen, hieronder een aantal overwegingen. Als de economische groei krimpt, en dat deed hij in 2020, dan zou het heel normaal zijn geweest als er verliezen op de financiële beurzen zouden zijn opgetreden. En dat gebeurde niet, zelfs het tegendeel vond plaats. Er werd feest gevierd en velen begrepen daar iets van. Hier speelden drie ontwikkelingen een rol. Op de eerste plaats werd duidelijk wat de gevolgen zijn van het gewijzigde monetaire beleid dat Mario Draghi, de toenmalige bestuursvoorzitter van de Europese Centrale Bank (ECB), vanaf 2016 voerde. Op 23 juli 2012 sprak hij de gedenkwaardige woorden uit Within our mandate, the ECB is ready to do whatever it takes to preserve the euro. And believe me, it will be enough.” Na de ECB-vergadering van 6 september 2012 werd bekendgemaakt dat de ECB inderdaad tot het onbeperkt opkopen van dit schatkistpapier zou overgaan. De Duitse Bundesbank was ertegen, maar begin 2016 startte de ECB met het opkopen van staatsobligaties. Dit eerste opkoopprogramma bedroeg €2.600 mrd. Nadien zijn nieuwe programma’s uitgevoerd en aangekondigd. Het resultaat was dat er geldmarkten werden overstroomd met goedkoop geld, waar dan weer onvoldoende belangstelling voor was. Daarop daalde de rente nog verder, de Nederlandse Staat kan nu op de kapitaalmarkt voor alle termijnen t/m 30 jaar geld lenen en krijgt daarop rente toebetaalt. Het resultaat was dat de rente op spaargelden van burgers naar vrijwel nul (€10 per jaar voor €100.000) daalde en voor grotere bedragen naar een negatieve rente. Veel van het overtollige geld werd gebruikt door (dag)handelaren/speculanten/gokkers op de effectenbeurzen. Kennelijk ondersteunen de centrale bankiers deze aanwending van het geld aangezien zij geld in de markt blijven pompen, want zij doen niets om het opblazen van de beurskoersen te voorkomen. Maar …………………… het kan ook een beleid ondersteunen, zonder dat ze daarmee naar buiten hoeven te komen op dit moment. Zij zijn doende de waarde aan ons geld te ontnemen, door de drukpersen, beeldspraak, 24/24 7/7 op de hoogste snelheid te laten draaien, zodat geld niet schaars meer is en waarvoor ook geen rente meer voor betaald behoeft te worden. U weet dat ik grote twijfels heb of zo een monetair systeem draagvlak heeft/krijgt in de samenleving. 4500 jaar geleden ontstond geld als ruilmiddel in het toen al hoogontwikkelde Mesopotamië (tegenwoordig Irak), waar toen nog graan werd geruild voor dieren en daarvoor een hoeveelheid zilver tussen werd geschoven. Het ruilmiddel vertegenwoordigde een waarde in de vorm van een edel metaal, zoals zilver en goud. In 1967 werden de laatste Nederlandse guldens (67% zilver) geslagen. Die tijd is definitief voorbij. Er is inmiddels zoveel digitaal geld in omloop dat de beheersing ervan en het Toezicht erop, inclusief een gigantische hoeveelheid financiële producten als swaps en derivaten, onbeheersbaar is geworden. Het lijkt erop dat de centrale banken bezig zijn de waarde van ons geld te ontnemen, alleen vertellen ze dat nog niet, ze wachten op een geschikt moment om dat in de openbaarheid te brengen. Dus daar moeten de spaarders, pensioenfondsen en verzekerden van lijfrentes bij verzekeraars op wachten. Het beeld komt overeen met het financiële beleid van de Europese Unie en de 27 EU-lidstaten. Ze ondersteunen financieel de bedrijven en instellingen die getroffen zijn en worden door de lockdowns, die gepaard gaan met de corona-pandemie. Daardoor lijkt het erop alsof de economische krimp geen gevolgen heeft voor de meeste bedrijven en hun werknemers. Daarmee wordt een droomscenario gecreëerd. Maar de rekening ervan wordt gepresenteerd aan de belastingbetalers van deze en volgende generaties. Slim, zullen de KK’s (Knappe Koppen) ons wijsmaken, geniaal zelfs! Dat is de nieuwe tijd! Maar in feite is dat a-sociaal beleid: onze kinderen en kleinkinderen opschepen met de afbetaling van door deze generatie gemaakte schulden, om zo de huidige rijkdom zo lang mogelijk in stand te houden. Want, wordt ons wijsgemaakt: wij krijgen zelfs van de geldverschaffers, waarvan wij dat geld lenen, rente, stel ½% , toebetaald, maar dat betekent wel dat de hoofdsom a pari (100%) moet worden terugbetaald. Tenzij geld waardeloos is/wordt, net zoals de bitcoin (BTC) (het woord ‘coin’ suggereert ‘munt’) nu, waar al >$28.000 werd betaald voor 1 bitcoin. De bitcoin heeft geen enkele waarde, het is in feite ‘helemaal niks’, waar de ‘markt’ (speculanten en gokkers) gigantische bedragen voor betalen. Bezie in dit licht ook de waarden die op de financiële platforms worden toegekend aan bedrijven die zich gereed maken voor ‘morgen’ en ‘overmorgen’ in een wereld met waardeloos geld. Maar ja, dat is nu eenmaal de nieuwe tijd. Eerder in deze essay heb ik al beschreven dat de pionnen aan het verschuiven zijn. Dat er geëxperimenteerd wordt door de KK’s met nieuw beleid, nieuwe rekenmodellen en waarden en normen. Dat betekent niet dat al die probeersels ook gaan slagen. Neem een monetair beleid dat waardevol geld, wat het heel lang is geweest, gaat devalueren naar waardeloos. Heeft dat enige kans van slagen? De rijken dezer aarde zijn dan ineens net zo rijk als de armen en de armen worden net zo rijk als de rijken. Alles wordt dan monopoly geld, maar de grote vraag is dan hoe het prijspeil gaat reageren. Nederland, Duitsland, Zwitserland en Luxemburg zijn dan ineens net zo arm als de Zuid-Europese landen als Griekenland, Spanje, Portugal en Italië. Spaargeld is dan ontdaan van zijn waarde, want geld is dan nog slechts waard wat de markt nog voor geld, zolang er geld in overvloed te krijgen is, voor over heeft. Dat zien we al gebeuren met de Amerikaanse dollar zeker in relatie tot de enorme prijsstijgingen voor de bitcoin. Maar in plaats van geld zullen wel nieuwe waarden ontstaan: kennis, opleiding, wetenschap, merken en patenten, en het hele proces van digitalisering met robotisering, Kunstmatige Intelligentie, de quantumcomputer, data, terwijl de gevaren voor het klimaat, het milieu en de natuur blijven evenals de intelligentie van de cybercriminaliteit. Zo zal ook van belang zijn hoe geo-machtsverschuivingen gaan plaatsvinden. Stel dat De Chinezen, de Russen en de Britten een deal sluiten over de verdeling van de macht, welke gevolgen zou dat dan hebben voor continentaal Europa, Amerika, Afrika, India en Oceanië? Maar zover is dat nog niet en of die optie er ooit zal komen ………… wie zal het zeggen. Iedere toekomst is onzeker. Ik verwijs U naar twee artikelen over dit onderwerp:

https://www.trouw.nl/opinie/het-bedrijfsleven-krijgt-een-te-prominente-rol-in-het-reddingsplan-van-het-kabinet~b2909d39/ en https://www.rd.nl/artikel/906590-samen-leven-moet-over-andere-boeg

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 31 dec 2020; week 53: AEX 624,01; Bel20 3.621,28; CAC40 5.551.41; DAX30 13.718,78; FTSE 100 6.460,52; SMI 10.703,51; RTS (Rusland) 1.387,46; SXXP (Stoxx Europe) 398.97; DJIA 30.606,48; NY-Nasdaq 100 12.888,28; Nikkei 27.444,17; Hang Seng 27.231,13; All Ords 6.850,70; SSEC 3.473,07; €/$1.2214; BTC/USD $29.002,81 1 troy ounce goud $1.898,30, dat is €49.966,70 per kilo; 3 maands Euribor -0,541%; 1 weeks -0,575%; 1 mnds -0,562%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,491%; 10 jaar VS 0,9248%; 10 jaar Belgische Staat -0,385%; 10 jaar Duitse Staat -0,575%; 10 jaar Franse Staat -0,344%; 10 jaar VK 0,204%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,53%; 10 jaar Japan 0,0201%; Spanje 0,039%; 10 jaar Italië 0,542%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,502.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week gemiddeld flat. Er zijn wel twijfels over de stand van de Amerikaanse economie, de dalende waarde van de $, of er nog nieuwe zetten komen van Trump en de stijgende besmettingen met corona en de ontdekking van meerdere gemuteerde corona-virussen. Ik hou het voor mogelijk dat het sentiment op de aandelenkoersen gaat omslaan in enthousiast naar terughoudend: de VS verkeren momenteel in een kritische fase. De dollar noteerde onveranderd, maar de bitcoin steeg deze week door naar een slot van $29000, een jaarstijging van 400%. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ steeg weer wat maar steeg op jaarbasis met 25%. Ik voeg ook deze keer weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,368%; Duitsland -0,163%; Nederland -0,093%; Frankrijk 0,363%; Japan 0,6431%; VK 0765%; Spanje 0,858%; Canada 1,2419%; Italië 1,418%; VS 1,664%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,741%; Nederland -0,712%; Zwitserland -0,72%; België -0,688%; Frankrijk -0,673%; Denemarken -0,594%; Spanje -0,402%; Japan -0,1081%; VK -0,083; Italië -0.009%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 31-12 2020/563 Youp: Premier heeft op Oudjaar ontslag van Rutte III aangeboden

UPDATE 24/25-12 2020/562 Kerstblog OVEREENSTEMMING BREXIT

Het is de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk gelukt om onder grote tijdsdruk een no-deal-brexit te voorkomen. Het akkoord is een document van zo’n 2000 pagina’s. Voorzitter Ursula Von der Leyen van de Europese Commissie zegt dat er een eerlijke en rechtvaardige overeenkomst ligt, die voor beide partijen het beste is. “Eindelijk is het zover.” De Britse premier Boris Johnson zei in een verklaring dat alle beloftes aan de Britten met deze overeenkomst worden waargemaakt. Von der Leyen zei op haarbeurt dat de EU en het VK in de toekomst nauw blijven samenwerken.

Maandagmorgen werd de schade duidelijk die de Engelse versie van het gemuteerde corona-virus in enkele uren tijds teweeg had gebracht. Engeland was ineens weer een eiland geworden voor het Europese continent. Vrijwel alle verkeerslijnen waren gesloten. De EU-lidstaten willen alles doen om te voorkomen dat vanuit het VK personen met het corona-virus nog naar Europa kunnen reizen. Het Franse besluit om de grens met het Verenigd Koninkrijk te sluiten voor mensen en vrachtvervoer kwam voor de Britten als een verrassing, zei minister Shapps van Transport tegen Sky News. In ieder geval de komende twee dagen gaat er geen Brits verkeer naar Frankrijk. Volgens Shapps gaat Frankrijk verder dan andere landen op het gebied van het vrachtverkeer. (bron: NOS) Hier en daar in Europa zijn al gevallen vastgesteld die drager zijn van de gemuteerde versie. Daarbij komt dat een nog veel besmettelijkere versie in Zuid-Afrika is vastgesteld. De vraag is of die versies nog te lokaliseren zijn? Woensdag waren de de blokkades weer van tafel en kon het vrachtvervoer naar Europa weer op gang komen. De vraag is wel of vrachtwagenchaffeurs ook een negatieve corona-test moeten tonen, die niet ouder is dan 72 uur. Passagiers moeten dat wel.

Sociaal/maatschappelijke berichten

De ChristenUnie wil na de corona-crisis een economie die meer draait om mensen dan om geld en grote bedrijven en blijvend meer aandacht voor de medemens. Daarvoor wil de regeringspartij onder meer af van het systeem met toeslagen en in plaats daarvan een belastingkorting die afhangt van de grootte van huishoudens. De CU wil verder hogere salarissen voor zorgpersoneel, agenten en leraren. Ook moeten er 50.000 ‘basisbanen’ komen voor mensen in de bijstand en moet de basisbeurs voor studenten terugkeren. Partijleider Segers wil groeien van 5 naar 7 Kamerzetels. De prijs om mee te regeren gaat omhoog, zegt hij. (bron: NOS) Daarnaast wil de ChristenUnie het eigen risico in de zorg bevriezen op €385.
Tegelijkertijd moet iemand die één dure behandeling in het ziekenhuis ondergaat niet meteen dat hele bedrag kwijt zijn. Daarom wil de partij categorieën behandelingen introduceren van €25, €100 en €250, om het eigen risico te spreiden. In het verkiezingsprogramma Kiezen voor wat echt telt maakt de ChristenUnie twintig ‘hoopvolle keuzes’ waarin “Corona onze kwetsbaarheid laat zien, maar ook onze veerkracht,” stelt partijleider Gert-Jan Segers. “We kunnen sterker uit deze crisis komen, als we maar de juiste keuzes maken.” De CU wil meer grip op het migratiebeleid. Zo moet er meer ruimte komen voor kwetsbare vluchtelingen om naar ons land te komen, maar moet arbeidsmigratie aan banden worden gelegd. Het minimumloon moet in de plannen 10% omhoog, net als de AOW en de bijstand. De partij wil ook een kilometerheffing voor de auto, om mensen ertoe te bewegen voor kortere afstanden fiets, bus, tram en trein te pakken. Ook keert de basisbeurs terug in de plannen van de partij, die in de regeringscoalitie zit. Een student die op kamers woont zou daarmee €550 per maand krijgen, een thuiswonende student maximaal €475. Voor de generatie studenten die de studiefinanciering heeft geleend, moet compensatie komen – een bedrag wordt niet genoemd, maar studenten kunnen het geld gebruiken voor het (deels) afbetalen van hun studielening of voor een vervolgopleiding. Verder pleit de partij voor gratis anticonceptie, waarmee het aantal abortussen teruggedrongen moet worden en voor een radicaal ander belastingstelsel – zonder toeslagen, maar met een belastingkorting per huishouden en wil €1 mrd wil steken in de bouw van 80.000 seniorenwoningen
. (bron: Parool) Een positief geluid vanuit de politiek, maar aan de andere kant ook bescheiden. Met de nu geformuleerde doelstellingen moet het geen probleem zijn het aantal Kamerzetels te verdubbelen, maar dan moet de partij zich ook als zodanig gaan profileren. Er gaan veel zwevende kiezers komen die allemaal op zoek gaan naar een nieuw ideaal, een schone samenleving en een betrouwbare partner. Ik hoor ook al geluiden die heel optimistisch zijn over de uitslag van de komende verkiezingen voor de CU.

Corona gerelateerde berichten

Het virus verliest nog niets van zijn kracht: tot vanmorgen 10.00 uur waren bij het RIVM 11.555 nieuwe corona-besmettingen gemeld. In de ziekenhuizen nam de bezetting toe. Daar liggen nu 1712 mensen met corona in het ziekenhuis plus nog eens 596 op de IC’s, meldt het Landelijk Coördinatiecentrum Patiënten Spreiding. (bron: RIVM/NOS) In week 51 bedroeg het aantal niet meldingen van mensen met SARS-CoV-2: 82.340, werden 1549 patiënten opgenomen in ziekenhuizen en 287 op IC’s. Er werden 476.671 mensen getest bij de GGD’s, waarvan er 64.930 (13,6%) positief testten. De laatste 7 dagen werden er 9.605, 10.053, 10.573, 11.212, 9.872, 10.447 en 11.155 positieve testen geregistreerd. Onze politieke leiders raakten volledig in paniek toen er in Engeland en in Zuid-Afrika gemuteerde virussen werden vastgesteld. Nu is het muteren van virussen de gewoonste zaak van de wereld. Ik hoorde een viroloog zeggen dat er misschien al wel >30.000 mutaties zullen optreden. De gemuteerde corona-virussen in het VK en Zuid-Afrika hebben een grotere besmettingskracht dan het oudere virus.

In mijn vorige blog heb ik geschreven, naar aanleiding van een artikel over de pest en het handelen van de dokters van toen dat de artsen van nu denken dat het corona-virus wordt overgedragen via de lucht (mondkapjes) en door lichamelijke aanraking (handen schudden, kussen, zoenen e.d.), maar historici zullen wellicht later vaststellen dat die diagnose maar een verschijnsel was en de werkelijke aard voortkwam uit ons vergiftigde voedsel dat wij aten en het water en drankjes die wij dronken. Het zou zo maar kunnen. Dat laatste tijd een veronderstelling uit. Geen hard feit. Met de wetenschap van nu weten we dat de pest werd veroorzaakt door de slechte hygiënische toestanden. Over de oorzaak van het coronavirus weten we alleen dat onder de overledenen veel mensen zijn die als ‘stevige drinkers’ worden gekwalificeerd.

Het Europees Geneesmiddelenbureau EMA heeft op 21 december 2020 het corono-vaccin van Pfizer en BioNTech goedgekeurd. Als de Europese Commissie het advies overneemt, komt het vaccin in enkele dagen op de Europese markt. In de VS en het VK wordt het vaccin al toegediend. Zondag gaan de eerste EU-landen inenten en in Nederland gebeurt dat op 8 januari. Het EMA verwacht dat het vaccin ook effectief is tegen de nieuwe variant van het virus. Nederland ontvangt in eerste instantie 507.000 doses, goed voor 250.000 mensen. Medewerkers van verpleeghuizen en woonzorgcentra voor verstandelijk beperkten zijn als eersten aan de beurt. (bron: NOS) In het vorige blog heb ik aandacht gevraagd voor de beperkingen van het uitgevoerde testprogramma. Nu zegt het EMA dat ze ‘verwacht’ dat het vaccin ook bescherming geeft tegen het nu gemuteerde corona-virus. Op grond waarvan baseert men dat en is daar al onderzoek naar gedaan. Dat verwacht ik niet. Ik krijg steeds meer de indruk dat de ‘deskundige autoriteiten’ ons commerciële fabels proberen wijs te maken. Ja, het is veilig, ja wij vinden het betrouwbaar, ja maar wij baseren ons wel op de testen en de informatie die de farmaceut ons aanlevert. Farmaceuten zijn commerciële bedrijven die winst willen maken en waarvan de marketing makers er geen probleem mee hebben patiënten als proefkonijnen te gebruiken om de werking van een medicijn verder uit te testen. Daar komt bij dat de kopers, de overheden uit de hele wereld, de productie uit de handen staan te trekken, want de politiek heeft haast. De besmettingen met het corona-virus moeten zo snel mogelijk weer onder controle komen. De vliegtuigen moeten de lucht weer in, de cruiseschepen moeten weer in de vaart komen en de toeristen moeten ons weer buitenlandse valuta brengen. The show must go on.

Financieel/Economische berichten

In het vorige blog meldde ik al dat de oud-topman van ING vervolgd gaat worden over zijn handelen in het ING-witwas-dossier. Bij de Zwitserse bank UBS vinden momenteel interne discussies plaats over de mogelijke gevolgen van de strafrechtelijke vervolging van Ralph Hamers. De Nederlandse oud-topman van ING staat sinds enige tijd aan het roer bij UBS. Dat meldt persbureau Bloomberg op basis van anonieme bronnen binnen UBS. Eerder deze maand werd bekend dat de voormalig ING-topman in Nederland wordt vervolgd voor het falende toezicht op witwaspraktijken bij de Nederlandse bank. Axel Weber  president-commissaris van UBS, praat met leden van de raad van commissarissen over de consequenties van de zaak voor het leiderschap van Hamers, aldus de ingewijden. De bestuursleden zouden het onder meer hebben gehad over de vraag wie de functie van Hamers kan overnemen, als de situatie onhoudbaar wordt. De grootste bank van Zwitserland zei eerder het volledige vertrouwen te hebben in de nieuwe topman, die sinds november aan het roer staat. (bron: RTLZ)

Ondanks de coronacrisis blijven de Nederlandse huizenprijzen stijgen. In november waren koopwoningen volgens het CBS bijna 9% duurder dan een jaar geleden. Doordat de hyptheekrente nog altijd erg laag is, bieden kopers hard tegen elkaar op en hebben met name starters moeite om een huis te bemachtigen. Gemiddeld werden huizen voor €344.000 verkocht. (bron: NOS) Ik neem aan dat er nog een andere reden is waarom de vraag naar woningen blijft stijgen, behalve dan de lage hypotheekrente en dat is het gevoel onder burgers dat ‘stenen’ een betere belegging dan (spaar)geld op den duur. Wat is geld dat geen rente meer geeft nog waard? Is het op termijn nog wel wat waard?

Ministers Eric Wiebes (Economische Zaken), Wopke Hoekstra (Financiën) en Wouter Koolmees (Sociale Zaken) maakten vorige week de details van het nieuwe steunpakket bekend. De steun is nodig omdat de economie langer dan verwacht op slot blijft. Dat komt doordat de coronacijfers er slecht uitzien en de tweede golf nog niet voorbij is. Er is daarom nog steeds “een stevig pakket” nodig, zei Wiebes. Al gloort er volgens de bewindsman met een vaccin wel licht aan het einde van de tunnel. Het gaat om een uitbreiding van het huidige, derde steunpakket dat tot en met juni 2021 loopt. Tegelijkertijd zijn geplande versoberingen van de baan. De vergoeding voor vaste lasten (TVL) wordt verhoogd zodat bedrijven met hoge omzetverliezen, zoals cafés, een hogere vergoeding krijgen. Ondernemers krijgen maximaal 70% van hun kosten terug van de overheid. De vergoeding wordt ook uitgebreid zodat bijvoorbeeld toeleveranciers van de horeca ervoor in aanmerking komen. Het maximaal te vergoeden bedrag blijft op €90.000 voor drie maanden staan. De loonsubsidie (NOW) wordt zoals verwacht niet vanaf januari teruggeschroefd. Er komt een nieuwe regeling voor werknemers die inkomsten mislopen, maar geen gebruik kunnen maken van de bestaande reddingsboeien. Het gaat bijvoorbeeld om zelfstandigen die geen opdrachten meer hebben of werknemers die geen inkomsten krijgen omdat ze in quarantaine zitten. Zij kunnen gebruikmaken van de zogenoemde Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK). Starters lijken tussen wal en schip te vallen. De coronasteun is gebaseerd op omzet van een jaar geleden en die hebben zij niet. Het is dan ook niet gelukt om een “eerlijke en uitvoerbare” regeling op te tuigen. “Er is een groot risico op fraude en dat wil ik niet”, zei Koolmees. Hij erkent dat dit een “hard gelag” voor deze ondernemers is. De groep heeft wel de mogelijkheid om gunstige overheidsleningen af te sluiten. Er komt in totaal zo’n €400 mln beschikbaar voor de bedrijven die via de Stichting Garantiefonds Reisgelden (SGR) zijn aangesloten bij reiskoepel ANVR en nog eens €40 mln voor leningen aan kleinere garantiefondsen. Zo’n 90% van de aanbieders van pakketreizen is aangesloten bij ANVR/SGR. Medio maart begon de reisbranche met de uitgifte van vouchers voor reizen die als gevolg van de uitbraak van COVID-19 geannuleerd moesten worden. Die vouchers konden worden ingewisseld voor een nieuwe reis of na een jaar worden verzilverd voor de contante waarde. Aangezien de reissector sindsdien nagenoeg heeft stilgestaan, is er niet genoeg geld in kas om de tegoeden uit te betalen. Zeker een mln Nederlanders hebben een voucher gekregen omdat hun vakantie niet doorging. ANVR-voorzitter Frank Oostdam denkt dat honderden tot wel duizend bedrijven geholpen kunnen worden met de ‘voucherbank’ en andere aanvullende steunmaatregelen. De overheid komt de sector nu te hulp met een kredietfaciliteit voor vouchers die tussen 12 maart en 31 december van dit jaar zijn of worden uitgegeven. Het systeem van vouchers stopt na dit jaar, meldt de ANVR. Touroperators kunnen maximaal 80% van de waarde van de uitgegeven vouchers financieren via de pot van de overheid. “Een onderneming waaraan een lening wordt verstrekt, diende voorafgaand aan de uitbraak van COVID-19 in de kerngezond te zijn. De leningen worden in zes jaar afgelost tegen een nog nader te bepalen rentevergoeding en voorwaarden”, aldus het ministerie van Economische zaken en Klimaat (EZK). Mogelijk komen er nog aanvullende eisen, zoals een verbod op het uitkeren van dividend of bonussen in de periode dat de bedrijven gebruikmaken van de steun. Reisondernemingen kunnen tot maximaal €50 mln lenen om het tegoed van reisvouchers terug te betalen aan consumenten. Sowieso moet Brussel de ‘voucherbank’ nog goedkeuren. “Je kunt niet eindeloos vouchers blijven uitgeven”, aldus de ANVR-woordvoerder. “Het moet te overzien blijven en het kan zo zijn dat de waarde van de voucher op een zeker moment moet worden uitgekeerd.” “Ook door een ruimere tegemoetkoming vaste lasten en vooral ook de nieuwe regeling voor zzp’ers, de TONK. Er zijn veel zelfstandigen werkzaam in onze sector die eerder nergens een beroep op konden doen.” De reisbranche zou volgens Oostdam de periode tot de tweede helft volgend jaar kunnen overbruggen. “Er is nu weer perspectief. We moeten de tweede golf eronder krijgen en dan weer kijken wat er wel kan in plaats van wat er niet kan”, zegt de ANVR-voorzitter. Testen, bijvoorbeeld voor vertrek op Schiphol, is daarbij volgens de reisbranche het toverwoord. Voor consumenten die na 1 januari een reis boeken die vanuit de kant van de touroperator geannuleerd moet worden, geldt weer het ‘oude regime’. “We vallen terug op de regeling hoe die was”, licht de ANVR toe. “Dat wil zeggen dat als een geboekte reis niet mag worden uitgevoerd, de consument binnen veertien dagen zijn geld terugkrijgt.” (bron: DFT) De grote vraag is of het beleid dat het kabinet Rutte III uitvoert wel de resultaten gaat opleveren die zij ervan verwachten. Wordt er niet veel hulp verstrekt dat uiteindelijk in een bodemloze put verdwijnt?

Even waren de financiële markten maandag van slag, toen de ontwikkelingen van het corona-virus bekend werden en de gevolgen daarvan voor de bedrijfsresultaten en de economische activiteiten wereldwijd. Maar dinsdag waren alle doemgedachten weer verdwenen toen bekend werd dat met de instemming door het Huis van Afgevaardigden en de Senaat komt er in de VS definitief een coronasteunpakket ter waarde van $900 miljard. Het Congres stemde ook in met de overheidsbegroting tot september 2021, waardoor een dreigende shutdown van de overheidsdiensten is voorkomen. De zorgen bij beleggers over de de nieuwe virusvariant nemen iets af. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie besmet iemand die deze oploopt gemiddeld 1,5 personen. Voor eerdere varianten was dat 1,1. Een opsteker is dat de Britse premier Boris Johnson en de Franse president Emmanuel Macron het eens zijn geworden over maatregelen om de Franse grens woensdag weer te openen. Een iets sterker dan verwachte daling van het consumentenvertrouwen in Duitsland zorgt ook niet voor ongerustheid bij beleggers. Het vooruitzicht dat de centrale banken geen gas terug gaan nemen in het stimuleren van de economie blijft positief voor aandelen. Mogelijk zit er voor cyclische aandelen nog meer in het vat. Verder is het vooral wachten op de jaarcijfers die de volatiliteit in het eerste kwartaal in beweging kunnen gaan zetten.” De financiële instellingen zijn ook in trek in navolging van het verbeterde sentiment onder Amerikaanse branchegenoten nadat de Federal Reserve de regels voor het inkopen van eigen aandelen heeft versoepeld.

Trump, Biden, de inauguratie en hoe dan verder …….

De Amerikaanse president Donald Trump weigert zijn handtekening onder een coronasteunpakket van $900 mrd te zetten. Dat pakket werd eerder deze week door het Amerikaanse congres goedgekeurd. Trump is het er niet mee eens en noemt de steun ‘schandalig’. Volgens de president heeft het pakket ‘niets met covid-19 te maken’. Zo stelt Trump dat er miljoenen naar andere landen en kunst- en cultuurinstellingen gaan, terwijl dat volgens hem niet relevant is. Een van de onderdelen van het steunpakket is een eenmalig bedrag van $600 voor vrijwel iedere Amerikaan. Volgens Trump moet dat bedrag verhoogd worden naar $2000 (ruim €1600). “Het Amerikaanse volk krijgt nu het absolute minimum”, vindt Trump. “Terwijl dit virus niet hun schuld was. Het was de schuld van China.” Trump vindt andere steunmaatregelen ‘verspilling’ of ‘onnodig’. Eerder deze week werd het coronasteunpakket na maandenlange vergaderingen door de Democraten en Republikeinen goedgekeurd. De steunmaatregelen, die staan omschreven in een document van 5593 pagina’s, zijn vervolgens door zowel het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden als de Senaat goedgekeurd. Er komt ook een steunregeling voor worstelende kleine bedrijven en gaat er geld naar scholen, luchtvaartmaatschappijen, openbaar vervoer en vaccindistributie. Het pakket wordt zowel door Democratische als Republikeinse kopstukken gezien als een compromis. Het wetsvoorstel bevatte niet alles wat Nancy Pelosi, de Democratische voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, wilde, maar ging volgens haar de goede kant op. “Het is een eerlijk compromis”, zei een Republikeinse volksvertegenwoordiger erover. (bron: RTL Nieuws) Een typische Trump-reactie op een moment dat het einde van zijn regeerperiode in zicht komt.

Een ander bericht komt van de achterban van Trump. Zij hebben aangekondigd op 22 januari aanstaande, de dag van de inauguratie van Joe Biden tot de 46ste president van de VS, Donald Trump te gaan inaugureren tot hun president. Dan is er dan een echte en een nep president. Maar zover is het nog niet. Beide heren zijn op leeftijd en gezien de spanningen die worden opgebouwd, kunnen onverwachte ontwikkelingen plaatsvinden.

President Trump heeft de goedkeuring van de defensiebegroting geblokkeerd. Hij gebruikte zijn veto om de nota van zo’n $740 mrd voorlopig tegen te houden. In het Congres was een ruime meerderheid voor de defensiebegroting. Sinds 1961 is de jaarlijkse nota altijd goedgekeurd. Het veto werd al verwacht. Trump is onder meer tegen het plan om legerbases te hernoemen die de naam dragen van leiders van zuidelijke staten in de Amerikaanse burgeroorlog. De kans is groot dat het veto van tafel wordt geveegd, omdat er bij Democraten en Republikeinen brede steun was. Daar is een tweederdemeerderheid voor nodig. (bron: NOS)

In Irak is met afschuw gereageerd op een besluit van Donald Trump. De Amerikaanse president verleende gratie aan vier mannen die in 2007 verantwoordelijk waren voor de dood van zeker veertien mensen in Irak. “Ons bloed is goedkoper dan water”, citeert persbureau AFP een vriend van een van de slachtoffers. Een vader van een negenjarig jongetje dat omkwam, zei tegen de BBC: “Mijn leven is opnieuw kapotgemaakt. De vier Amerikanen werkten destijds voor de private beveiliger Blackwater. Drie van hen kregen een gevangenisstraf van dertig jaar, later teruggebracht tot twaalf, en de vierde werd veroordeeld tot levenslang. Ze beveiligden in september 2007 een karavaan van Amerikaans ambassadepersoneel en toen er een auto kwam aanrijden, werd, zonder enige aanleiding, het vuur op de inzittenden geopend. (bron: RTL Nieuws)

Frontberichten

Het reizen vanuit Zuid-Afrika en het Verenigd Koninkrijk moet snel mogelijk worden gemaakt voor mensen die negatief getest zijn, zegt minister Van Nieuwenhuizen. Het gaat dan om de gangbare PCR-test, die in de 72 uur voorafgaand aan de reis is afgenomen. Ze overlegt met veerbootbedrijven, luchtvaartmaatschappijen en vervoerders om dit snel voor elkaar te krijgen. Reizigers moeten na aankomst in Nederland nog wel 10 dagen in thuisquarantaine. De Europese Commissie heeft een advies uitgebracht waarin EU-lidstaten wordt gevraagd strenge reisbeperkingen voor het Verenigd Koninkrijk op te heffen. Reizen moet ontmoedigd worden, maar noodzakelijke reizen moeten wel mogelijk zijn. Zo zouden mensen terug moeten kunnen reizen naar huis en moeten ook mensen van buiten de EU kunnen reizen. Wel zouden ze een negatieve test moeten overleggen of in quarantaine moeten. Vrachtwagenchauffeurs zouden volgens het advies helemaal uitgesloten moeten worden van de reisbeperkingen en van de test- of quarantaine-eis. (bron: NOS) Waarom vrachtwagenchauffeurs vrijgesteld zouden moeten worden, komt waarschijnlijk uit de koker van Brusselse lobbygroepen. Kunnen reizigers het gemuteerde virus wel overdragen, maar vrachtwagenchauffeurs niet? Vreemde redenering. Niet doen. Maar wel een ander aspect dat de aandacht vraagt en dat is in welke mate deze blokkade van verkeer uit het VK naar de EU-landen betrekking kan hebben op verhoging van de druk op de Britse regering en onderhandelaars over de Brexit. Europa kwam namelijk in beweging onder aanvoering van Nederland toen bekend werd dat de Britten het laatste voorstel van Barnier, de hoofdonderhandelaar van de 27 EU-landen, over een kleine tegemoetkoming in de Britse visserij eisen, had afgewezen. Zo van: dit gaat er gebeuren als jullie je niet schikken naar onze eisen, Johnnson.

Overwegingen

Om te voorspellen dat er zogenaamde onafhankelijke ‘deskundigen’, als een rechtsgeleerde en een beleidsadviseur zouden worden ingezet om de politieke hoofdschuldigen en ambtenaren vrij te pleiten van schuld in de Kinderopvantoeslagenaffaire kwam niet onverwacht. Natuurlijk moest worden voorkomen dat Rutte, Hoekstra, Asscher, Wiebes en anderen bewindslieden schade zouden oplopen en rechters, tot aan de Raad van State aan toe, zouden worden geconfronteerd met de achterkant van hun gelijk. De Commissie van Dam bracht in het rapport “Ongekend onrecht” het systematisch falen van de politiek en van de rechterlijke macht in de openbaarheid met als gevolg: de burger kan de instituties niet meer vertrouwen. Zij brachten de schending van de grondbeginselen van de rechtsstaat, en daarmee de rechtsbescherming van burgers, in beeld. Een tweede constatering van de commissie is eveneens ontluisterend, en gaat om de informatievoorziening aan de Tweede Kamer, de rechtspraak en de media. De Tweede Kamer werd herhaaldelijk onvolledig, onjuist of veel te laat geïnformeerd. Ook de commissie zelf beklaagt zich over de gebrekkige informatievoorziening: gevorderde documenten werden te laat of helemaal niet geleverd. Vorige week nog doken ineens weer nieuwe documenten op die de commissie had willen hebben, maar niet kreeg van het ministerie van Financiën. De verantwoordelijke politieke bewindslieden zullen beslist allemaal in de Kamer, op TV en op sociale media hun verontschuldigingen aanbieden: sorry, sorry, sorry. We hebben dat proces nooit zo gezien en beleefd zoals het nu op tafel ligt. Wij gaan nu – pas – orde op zaken stellen en binnen enkele jaren de gedupeerden schadeloos stellen. Dat laatste zal lang niet altijd mogelijk zijn. In theorie in financiële zin wel, maar in praktische zin lang niet altijd. Hoe krijg je alle aantekeningen van de 26.000 slachtoffers uit het BKR, hoe krijg je alle dwangbevelen en dossiers van deurwaarders vernietigd. Hoe krijg je alle negatieve aantekeningen op sociale media uit de systemen? Kunnen deze mensen in de toekomst nog een lening of hypotheek krijgen? En hoe reageren de systemen van de lagere overheden daarop? En hoe wordt de psychische schade, ziektes, echtscheidingen, gecompenseerd? Sorry, maar we gaan nu weer over naar de orde van de dag!! We moeten stoppen met de schuld neer te leggen bij de zogenaamde ‘zondebokken’, we moeten op zoek gaan naar balans. Nog erger, wij de stemgerechtigde burgers in dit land, die de politici hebben gekozen die deze wet hebben goedgekeurd en uitgevoerd, zijn de hoofdschuldigen. Niet de ambtenaren en de bewindslieden, die jarenlang rechters, het Parlement en de media hebben bedrogen en informatie hebben achtergehouden, moeten ter verantwoording worden geroepen. Ook zij zijn slachtoffers van dit systeem. Renske Leijten en leden van de Commissie van Dam, alsmede alle 29.000 slachtoffers moeten tot dat inzicht komen, dan wel woorden van gelijke strekking worden tot het volk gesproken. Maar de problematiek is volgende de premier nog groter. Op 26 november stuurde het kabinet een brief naar de Kamer met daarin de boodschap dat het ook bij de huur- en zorgtoeslag niet altijd goed is gegaan. En ook andere uitvoeringsorganisaties kennen aanhoudend problemen, waarbij de burger in het gedrang komt. Daarom moet er ‘breder’ worden gekeken, is de boodschap. Dat daarmee het vertrouwen van het volk in de gevestigde politieke orde ernstig wordt beschadigd, zal Rutte, Hoekstra, Asscher, Wiebes en andere verantwoordelijken worst zijn. Zij zullen alles in het werk stellen op hun post te blijven zitten, vrees ik.

Het kabinet overweegt om alle gedupeerden van de toeslagenaffaire zo snel mogelijk een ruimhartige vergoeding te geven voor de schade die ze hebben geleden. Geld mag daarin geen enkele rol spelen. Daarmee wil het falende kabinetsbeleid van meerdere kabinetten Rutte af te kopen. Ingewijden melden dat dit de inzet is van het overleg in het Catshuis. Tot nu toe zette het kabinet vooral in op een zorgvuldig proces en maatwerk voor de ouders. Maar dat gaat veel te langzaam, is de algemene kritiek. De regeringspartijen hebben een sterke wens om het nu onorthodox aan te pakken. Daarom wordt er gedacht aan een regeling waarbij alle gedupeerden aanspraak kunnen maken op een vast bedrag als compensatie. Dat zou dan voor de meeste ouders voldoende moeten zijn. Maar het is zeer de vraag of daarmee alle onvrede kan worden afgekocht.

Binnen de PvdA is discussie over het lijsttrekkerschap van Lodewijk Asscher. Er circuleert een brief van de afdeling Hoeksche Waard waarin wordt gesteld dat Asscher moet worden vervangen vanwege zijn rol in de toeslagenaffaire. Excuses zouden onvoldoende zijn. Ook in appgroepen van PvdA-kandidaten en anderen die nauw bij de campagne betrokken zijn wordt openlijk de vraag gesteld of Asscher nog geloofwaardig is als lijsttrekker, meldt RTL Nieuws. Anderen wijzen erop dat Asscher zijn fouten ruimhartig heeft toegegeven en dat hem in de toeslagenaffaire minder te verwijten valt dan Rutte en Wiebes. (bron: NOS) Dat lijkt erop dat je in de politiek met de sorry-cultuur alle grove fouten en tekortkomingen onder het kleed kunt vegen en over kunt gaan tot de orde van de dag. De kiezer kan daar in maart zijn mening over geven.

Het kabinet Rutte III heeft voor de Kerst nog een besluit genomen over de compensatie voor de slachtoffers van het gevoerde Kinderopvangtoeslagenbeleid. Daarvan zijn er 11.000 bekend en nog 15.000 moeten zich nog melden om in aanmerking te komen voor de compensatie van €30.000, dan wel een hoger bedrag als de opgelopen schade >€30.000 bedraagt. In eerste instantie werd gezegd dat binnen 4 maanden een deel van de €30.000 zou worden uitgekeerd, maar nu melden de media dat het hele bedrag en één keer wordt betaald voor 1 mei 2021. Het kabinet heeft besloten de individuele aanpak los te laten en over te gaan op een groepsbehandeling. Slachtoffers die <€30.000 schade hebben gehad krijgen toch €30.000 uitgekeerd en hoeven het verschil niet terug te betalen. Daarmee is een stap in de goede richting te zijn gezet in de goede richting. Maar hoe de overheid omgaat met de niet-materiële schade die door het handelen van de Belastingdienst is ontstaan voor slachtoffers, wordt niet gesproken. Met andere woorden ‘hoe lang kunnen slachtoffers nog worden getroffen met de naweeën ervan’. Dan lees ik dat er getroffenen zijn waar de schulden zo hoog zijn opgelopen, onder meer ook door boetes, boetes op boetes, rentes en rentes op rentes, deurwaarders, incassobureaus en schuldhulpverlening, dat die direct beslag gaan leggen op de uitkering van €30.000. Daar moet de overheid een stokje voor gaan steken want dan is het netto effect voor de slachtoffers nul. Over de politieke consequenties voor het kabinet, bewindslieden en verantwoordelijke ambtenaren wordt pas op 5 januari 2021 beraadslaagd en half januari gedebatteerd in de Kamer. Het kan nooit zo zijn dat de verantwoordelijke bewindslieden hun politieke posities afkopen met geld dat uiteindelijk door belastingbetalers moet worden opgebracht.

De leugenachtige dekkingsgraden van de pensioenfondsen; ze hebben eerder teveel dan te weinig geld in kas, schrijven Jur Bezema, oud hoofd comptabiliteit en Jan Oosterhaven, emeritus hoogleraar economie, aan de Rijksuniversiteit Groningen. De pensioenfondsen strooien ons zand in de ogen. De pensioenen kunnen gemakkelijk geïndexeerd worden en de premies kunnen omlaag. Ook deze maand is er weer een reeks nieuwe dekkingsgraden van minder dan 100% gepubliceerd en weer melden alle media dat de pensioenfondsen dus te weinig geld in kas hebben en dat de pensioenen dus omlaag moeten en/of de premies omhoog. Neem het Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (ABP). Haar jongste dekkingsgraad is 87% en dat – zo legt zij op haar website uit – betekent dat zij voor iedere toekomstig te betalen euro slechts 87 cent in kas heeft. Dat is een leugenachtige voorstelling van zaken. Uit haar jaarverslag over 2019 blijkt namelijk dat het ABP €514 mrd aan vermogen heeft, dat zij €11 mrd aan pensioenpremies ontving en dat zij €12 mrd aan pensioenen uitkeerde. Dat vermogen is groter dan de helft van ons nationale inkomen en daarop maakte het ABP in 2019 ook nog eens een rendement van 16%! Alleen dat gigantische vermogen is al voldoende om 42 jaar lang ieder jaar 12 mrd aan pensioenen uit te betalen, zonder dat er enig rendement wordt gehaald en zonder dat er nog enige pensioenpremie wordt betaald! En dat terwijl de naoorlogse geboortegolf over zo´n twintig jaar zal zijn uitgestorven. Er is dus niet te weinig geld in kas, maar veel te veel, terwijl het gemiddelde rendement over de laatste twintig jaar (inclusief de kredietcrisis van 2008 en de coronacrisis van dit jaar) ook nog eens 6 tot 7% bedroeg. Er is geen enkele reden om aan te nemen dat dat rendement in de toekomst nihil zal worden. Conclusie: de pensioenuitkeringen kunnen gemakkelijk geïndexeerd worden en de pensioenpremies kunnen wel omlaag. Dat is de niet-leugenachtige waarheid. Dit stuk roept vragen op, want waarom hanteren de politiek en de centrale banken regeltjes die zo ver verwijderd zijn van de realiteit en waarom worden de deelnemers en gepensioneerden van de pensioenfondsen zo sterk benadeeld als nu kennelijk al jaren het geval is. Ik heb het antwoord daarop niet. Wie moet hierop aangesproken worden? Wel een kritische noot: de schrijvers gaan ervan uit dat de waarde van de beleggingen, waarin de pensioenreserves worden belegd, die waarde ook behouden. Met de conversie van fossiel naar duurzaam kan dat grote verschuivingen teweeg brengen en beurskoersen kennen elke negen jaar periodes van ups en downs.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 24 dec 2020; week 52: AEX 626,37; Bel20 3.659,16; CAC40 5.522,01; DAX30 13.587,23; FTSE 100 6.501,11; SMI 10.412,08; RTS (Rusland) 1.378,33; SXXP (Stoxx Europe) 395,98; DJIA 30.199,87; NY-Nasdaq 100 12.711,01; Nikkei 26.668.35; Hang Seng 26.386,56; All Ords 6.917,50; SSEC 3.363,11; €/$1.218; BTC/USD $23.316,50; 1 troy ounce goud $1.878,70, dat is €49.559,51 per kilo; 3 maands Euribor -0,541%; 1 weeks -0,565%; 1 mnds -0,573%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,52%; 10 jaar VS 0,9197%; 10 jaar Belgische Staat -0,406%; 10 jaar Duitse Staat -0,601%; 10 jaar Franse Staat -0,354%; 10 jaar VK 0,178%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,49%; 10 jaar Japan 0,0058%; Spanje 0,041%; 10 jaar Italië 0,559%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,502.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week gemiddeld flat. Er zijn wel twijfels over de stand van de Amerikaanse economie en of er nog nieuwe zetten komen van Trump en de stijgende besmettingen met corona en de ontdekking van het gemuteerd corona-virus. Ik hou het voor mogelijk dat het sentiment op de aandelenkoersen gaat omslaan van enthousiast naar terughoudend: de VS verkeren momenteel in een kritische fase. De dollar was stabiel en de bitcoin hield de recente stijging vast. De BTC gaat richting de $25.000 maar of dat koersnivo nog voor de jaarwisseling wordt gehaald is nog 6 nachtjes slapen. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs noteerde flat en de rente steeg verder: Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,341%; Duitsland -0,205%; Nederland -0,143%; Frankrijk 0,342%; Japan 0,6103%; VK 0,727%; Spanje 0,852%; Canada 1,2495%; Italië 1,415%; VS 1,6526%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,767%; Nederland -0,739%; Zwitserland -0,698%; België -0,693%; Frankrijk -0,676%; Denemarken -0,617%; Spanje -0,424%; Japan -0,1306%; VK -0,109%; Italië -0.01%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 24/25-12 2020/562 Kerstblog OVEREENSTEMMING BREXIT

UPDATE 19/20-12 2020/561 Komt nu de hoogmoed ten val?

Dit is nog niet het Kerstblog, die verschijnt op Eerste Kerstdag. Ik begin met een compliment te maken aan de twee hoofdgasten in de TV-uitzending van Buitenhof van zondag 20 december 2020, die werd gepresenteerd door Twan Huijs (hulde): Pieter Omtzigt (CDA) en Renske Leijten (SP). Onderwerp: het in de openbaarheid brengen van het systematisch falen van de politiek en van de rechterlijke macht met als gevolg: de burger kan de instituties niet meer vertrouwen. Lees hieronder een resumé van het eindrapport van de Parlementaire Commissie Kinderopvangtoeslag. Beiden zijn helden en verdienen daarvoor een Koninklijke onderscheiding te ontvangen. Zij moesten tijdens hun jarenlange onderzoeken opboksen tegen de gevestigde politieke macht, waaronder die van bewindslieden. Zij hielden stand tegen zware politieke druk die op hen werd uitgeoefend het dossier te seponeren. Reactie deze week van de premier “aan aftreden denk ik niet”. Maar is er een alternatief na deze ontboezemingen? Ik verwacht dat de Rutte doctrine van twee keer sorry zeggen en we gaan er nu serieus mee aan de slag (in de Kamer en op TV) deze keer niet meer werkt. Ik vind deze TV-uitzending de meest memorabele van dit hele jaar, misschien wel van het laatste decennium.

Het kabinet, de Tweede Kamer, de ministeries van Financiën en Sociale Zaken, de Nederlandse rechtspraak en – last but not least – de Belastingdienst: allen zijn zij verantwoordelijk voor het debacle met de kinderopvangtoeslagen. Het eindverslag van de parlementaire commissie schetst een bedroevend beeld van het functioneren van het overheidsapparaat en de parlementaire democratie. (bron: VK) Ten eerste constateert de commissie, onder voorzitterschap van de CDA’er Chris van Dam, dat de grondbeginselen van de rechtsstaat, en daarmee de rechtsbescherming van burgers, zijn geschonden. Dit verwijt treft de wetgever – de Tweede Kamer en het kabinet – die een spijkerharde toeslagenwet ontwierp, waarin nauwelijks ruimte was om recht te doen aan de individuele situatie van mensen. De uitvoerder – de Belastingdienst en het ministerie van Financiën – voerde die wet vervolgens uit als een ‘massaal proces’. Zo werden mensen ‘groepsgewijs’ behandeld waarmee volgens de commissie ‘grove inbreuk’ is gemaakt op het rechtsstatelijke principe dat aan individuele situaties zo goed mogelijk recht moet worden gedaan. Het ministerie van Sociale Zaken, beleidsverantwoordelijk voor de kinderopvangtoeslag, heeft haar verantwoordelijkheid voor het beleid ‘ver onder de maat’ ingevuld, aldus de commissie. Ook de rechtspraak treffen harde verwijten, oordeelt de commissie. Jarenlang keurde zij de werkwijze van de Belastingdienst goed, terwijl de ‘spijkerharde uitvoering’ niet dwingend uit de wet volgde. De algemene beginselen van behoorlijk bestuur – die voorschrijven hoe de overheid met haar burgers moet omgaan – zijn tot het hoogste niveau van de Raad van State ‘weggeredeneerd’, aldus de commissie, waardoor ouders jarenlang geen schijn van kans hadden om hun recht te halen. Dat besef is bij de commissie ‘eerst met verbazing en uiteindelijk met diepe verontwaardiging’ tot stand gekomen. Een tweede constatering van de commissie is eveneens ontluisterend, en gaat om de informatievoorziening aan de Tweede Kamer, de rechtspraak en de media. De Tweede Kamer werd herhaaldelijk onvolledig, onjuist of veel te laat geïnformeerd. Ook de commissie zelf beklaagt zich over de gebrekkige informatievoorziening: gevorderde documenten werden te laat of helemaal niet geleverd. Vorige week nog doken ineens weer nieuwe documenten op die de commissie had willen hebben, maar niet kreeg van het ministerie van Financiën. De commissie zegt hierover ‘zeer ontstemd’ te zijn, omdat de reconstructie die ze gemaakt heeft mogelijk niet compleet is. Erger nog is dat de commissie weet dat dit willens en wetens is gebeurd. “Informatievoorziening werd in meerdere gevallen ingegeven door gewenste juridische of politieke uitkomsten.” En dus stuurde de Belastingdienst onvolledige dossiers aan de rechtbank, zodat ouders hun gelijk niet konden halen. Of werden cruciale documenten achtergehouden voor de Tweede Kamer, of in verzoeken van media op basis van de Wet openbaarheid van bestuur (Wob). Die houding vanuit het kabinet om onwelgevallige informatie om eigen, politieke redenen achter te houden is er nog steeds. Tweede Kamerlid Pieter Omtzigt (CDA) vraagt bijvoorbeeld om een advies van de landsadvocaat uit 2009, waaruit blijkt dat de Belastingdienst de toeslagenwet veel milder had mogen toepassen. Staatssecretaris Van Huffelen weigert dit te geven. En een Wob-verzoek van ‘RTL Nieuws’ en Trouw uit juli van dit jaar is al maanden over de wettelijke termijn heen, maar wacht nog altijd op ‘een politiek besluit’ over de verstrekking van documenten. Afgelopen week liet een woordvoerder van Financiën weten dat het nog zeker een maand zal duren voordat deze documenten verstrekt gaan worden.

Premier Mark Rutte, PvdA-leider Lodewijk Asscher, minister Eric Wiebes en voormalig staatssecretaris Frans Weekers hebben de harde aanpak van fraude mede geïnitieerd, oordeelt de commissie die het onderzoek uitvoerde. In het kabinet-Rutte II waren zij betrokken bij de ministeriële commissie aanpak fraude.
Niemand nam verantwoordelijkheid voor de ernstige gevolgen. De grondbeginselen van de rechtsstaat zijn geschonden, waardoor de rechtsbescherming van burgers in het gedrang kwam. Ouders hadden daardoor ‘geen schijn van kans’. Dit werd verergerd doordat het kabinet de informatievoorziening niet op orde heeft. De commissie kreeg veel gevorderde documenten niet aangeleverd. Ook de Tweede Kamer, de rechtbanken en media werd informatie soms willens en wetens ontzegd. En laten we niet vergeten dat in veel informatie, die op basis van de Wob wel werd verstrekt, waren gezwart om te voorkomen dat er informatie naar buiten zou komen die belastend zou kunnen zijn voor de Belastingdienst en zijn ambtenaren. “En het is ongekend vanwege de ernst en omvang van het overheidsfalen hierin”, zegt SP-Kamerlid Renske Leijten. Zij was samen met CDA-er Pieter Omtzigt de drijvende kracht achter het onthullen van de toeslagenaffaire. Als lid van de commissie verhoorde zij de betrokkenen twee weken in het openbaar. “Er is weggekeken en eigenlijk is er nog steeds geen verantwoordelijkheid genomen voor wat er mis is gegaan.” “Het ministerie van Financiën heeft een zooitje gemaakt van de informatievoorziening aan de commissie, zegt ze. Afgelopen week kwamen er nog nieuwe documenten naar buiten die de commissie allang had gevorderd. “Ik vond het verbijsterend om in de verhoren iedereen te horen zeggen dat ze buikpijn hadden van de gevolgen van het stelsel, maar dat niemand de stekker eruit trok. Het complete gebrek aan rechtsstatelijkheid en rechtsbescherming in deze zaak is schrijnend. Zelfs de rechterlijke macht, tot de Raad van State aan toe, heeft daar grote steken laten vallen. “En als het vervolgens wel duidelijk wordt – door vragen van de Kamer of vanuit de media – zie je een oude reflex: dan gaat het om de vraag wie er verantwoordelijk is en wie de schade moet betalen. Dan loopt de oplossing dus stuk op angst voor precedentwerking, voor politieke en financiële consequenties. In plaats van openheid en erkenning van het leed van ouders is men vooral bezig het politieke leven van de staatssecretaris te redden.” “Er is ook nog steeds geen verantwoordelijkheid genomen voor dit enorme falen van de overheid. Toenmalig staatssecretaris Menno Snel trad af omdat hij onvoldoende steun in de Kamer voelde, niet omdat hij fouten erkende in de fraudeaanpak. Er moet erkenning komen en verantwoordelijkheid worden genomen.” (bron: Trouw) Ik wil beginnen met een pluim te geven aan het werk dat de Commissie Kinderopvangtoeslag in heel korte tijd heeft geleverd. Dapper, zonder aanziens des persoons. De vraag is dan wel of er politieke consequenties aan moeten worden verbonden. Het antwoord zou moeten luiden ‘ja’ maar voor wie dan. De kopstukken: Rutte, Asscher, Hoekstra; ze zijn alle drie lijsttrekker voor hun partij bij de verkiezingen over 11 weken. Je zou kunnen concluderen dat er op basis van hetgeen nu op tafel ligt, er koppen moeten gaan rollen. Eén kopstuk opofferen lijkt mij niet rechtvaardig. De meest voor de hand liggende optie op dit moment is dat Rutte III gaat vallen. Dat hoeft geen consequenties te hebben voor het coronabeleid want dat kan ook door een demissionair kabinet worden gevoerd.

Trump, Biden en de toekomst van de VS

De Telegraaf meldt nu ook dat burgerlijke onlusten kunnen ontstaan van de achterban van Trump en zijn volgers op sociale media, die nog altijd van mening zijn dat hun president de verkiezingswinst is ontnomen.

Op 14 december hebben de 538 kiesmannen hun stem uitgebracht en Joe Biden heeft 306 stemmen gekregen, hij wordt daarmee de 46ste President van de VS. Op 5 januari 2021 worden de stemmen officieel vastgesteld door de Senaat onder voorzitterschap van de Republikeinse vice-president Mike Pence. Daarna staat de uitslag van het kiescollege vast. Hopelijk zien Republikeinse senatoren en afgevaardigden het als een geschikt moment om eindelijk openlijk te zeggen wat ze binnenskamers allang toegeven: dat Joe Biden de nieuwgekozen president is en dat Donald Trump dat nu maar eens moet toegeven. Maar er is een groepje Republikeinse leden van het Huis van Afgevaardigden dat op 6 januari de uitslagen van een aantal staten wil gaan aanvechten. Volgens de grondwet kan dat, mits ze ook minstens één senator meekrijgen. Het Congres moet dan over elk bezwaar debatteren. Dat zo’n manoeuvre tot ‘nog vier jaar’ voor Donald Trump zal leiden, zoals duizenden demonstranten in Washington en andere steden zaterdag eisten, is uitgesloten. Maar het zou teleurgestelde Trump-aanhangers wel sterken in hun geloof dat er aan het presidentschap van Joe Biden een luchtje zit. (bron: Trouw) In alle 50 staten kwamen de kiesmannen bijeen om namens de kiezers de winnaar in hun staat aan te wijzen. In theorie konden ze nog afwijken van de keuze van de kiezers, maar dat gebeurt zelden. Ook nu stemde elke kiesman zoals verwacht. Tot dusverre heeft Trump geen enkel succes gehaald met zijn beschuldigingen over verkiezingsfraude op grote schaal. Maar Trump kan zich wel ontpoppen als een slechte verliezer die het de nieuwe President moeilijk kan maken, zelfs onmogelijk te regeren. Hij kan daarmee de VS grote schade toebrengen als gevolg van psychische onevenwichtigheden in zijn hoofd. President Trump, die de uitslag betwist, heeft al eerder gezegd dat hij het Witte Huis zal verlaten als het kiescollege Joe Biden officieel uitroept als winnaar. Joe Biden heeft in een toespraak president Trump gevraagd eindelijk zijn verkiezingsnederlaag te erkennen. “Het is tijd om de bladzijde om te slaan”, aldus Biden. Hij zei dat Trump met zijn aanhoudende pogingen om de verkiezingsuitslag aan te vechten de Amerikaanse kernwaarden bedreigde, maar dat de democratie heeft gezegevierd. Over de rechtszaak die de staat Texas aanspande bij het Hooggerechtshof, mede namens Trump als persoon, die de zaak niet in behandeling heeft genomen ondanks een 2/3 meerderheid van Republikeinse opperrechters, zei Biden dat de VS “nooit eerder zoiets extreems” had gezien. Het lijkt erop dat de ‘ratten het zinkende schip van Trump” verlaten. De Amerikaanse minister van Justitie, William Barr, vertrekt nog voor de Kerst, zodat hij de feestdagen met zijn familie kan doorbrengen. Trump plaatste de afscheidsbrief van Barr op Twitter. Barr gold jarenlang als een van de trouwste volgelingen van Trump. Zo bleef hij lang volhouden dat de verkiezingen niet eerlijk waren verlopen. Maar begin deze maand zei hij dat zijn departement, ondanks uitgebreid onderzoek, geen grootscheepse fraude had kunnen ontdekken. Barr wordt opgevolgd door Jeff Rosen, die sinds 2019 de tweede man is op het departement van Justitie. (bron: NOS) De democratie in de VS heeft zijn werk gedaan. De verkiezingsnederlaag voor Trump is een feit, maar de vraag is of Trump dat psychisch kan accepteren. De man ziet zichzelf als een ‘winner’ en zeker niet als een ‘lozer’ die door een meerderheid van de kiezers wordt weggestuurd. Het is een blamage voor zijn familie dat hen dat treft. Donald en Donald junior zijn nog tot veel bereid, moeten we in ons achterhoofd houden en of daar het land mee in een chaos wordt gestort is mogelijk en is voor hen niet eens relevant. Ik blijf mijn hart vasthouden.

Financieel/economische berichten

De export van goederen is in oktober met 4,1% gestegen in vergelijking met dezelfde maand een jaar eerder. Het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) stelt dat met name meer chemische producten, landbouwgoederen en machines en apparaten werden uitgevoerd. De export van goederen maakt ongeveer driekwart uit van de totale export. Het volume van de import was in oktober 0,3% kleiner dan een jaar terug. Volgens de zogeheten exportradar van het statistiekbureau zijn de omstandigheden voor de uitvoer in december minder ongunstig dan in oktober. Dat komt vooral door de minder sterke krimp van de Duitse industrie. Ook het vertrouwen van Duitse en Europese industriële ondernemers verbeterde opnieuw. In de exportradar wordt onder meer gekeken naar de ontwikkelingen op de belangrijkste afzetmarkten voor Nederlandse export en door de ontwikkeling van de Nederlandse concurrentiepositie. Een verbetering van de omstandigheden betekent volgens het CBS niet per se een hogere groei van de export. (bron: DFT) Goed nieuws, maar met de lockdowns in de wereld, moeten we ons niet rijk rekenen. Het is een momentopname en geeft geen zekerheid dat we in zwaarder weer terechtkomen.

Sociaal/maatschappelijke berichten

Ik val gelijk maar in de deur met een brief die bij mijn schoondochter in de bus viel van het Pensioenfonds Horeca & Catering dd 16 december 2020. Pensioen is duur, de rente is laag en daarom moeten de pensioenpremies die de werknemer en werkgever betalen omhoog. Maar de horeca-sector maakt als gevolg van de corona-pandemie zware tijden door en daarom is besloten de opbouw van het pensioen dat gebaseerd was op 70% van het gemiddelde inkomen bij 40 jaar premieopbouw te verlagen naar 60%. In feite betekent dat dat besloten is de pensioenopbouw te verlagen van 1,701% per jaar naar 1,51%. Het pensioenfonds west de deelnemers veel sterkte toe. Hoe verklaren de vakbonden dat aan hun leden?

Door de druk om snel en goedkoop te werken komt de veiligheid op Schiphol in het geding, concludeert FNV na een enquête, schrijft Hanne Obbink in Trouw. Schiphol concurreert vooral met andere luchthavens door de goedkoopste te zijn en dat gaat ten koste van de mensen die er werken. De druk om snel en goedkoop te werken is zo groot dat ook de veiligheid in het geding komt als de luchtvaart na de coronacrisis weer op gang komt. Dat zegt vakbond FNV Luchtvaart, mede op grond van een enquête onder ruim 1100 mensen die op Schiphol werken, vooral middelbaar of lager opgeleiden. De bond voert actie: de Schiphol-directie krijgt een klok die aftelt tot 1 februari aanstaande. Is er dan niets te zien van een koerswending, dan volgen er acties, misschien ook werkonderbrekingen. “Het moet afgelopen zijn met de race to the bottom, met steeds lagere tarieven”, zegt FNV-campagneleider Schiphol Joost van Doesburg. De bond wil onder meer een loon van minstens €14 per uur en minder flexcontracten. De vakbond stelt dat de luchthaven ‘roofbouw pleegt op de gezondheid van mensen’. Bijna de helft van de geënquêteerden werkt op plekken waar ze stof en uitlaatgassen inademen (zoals de jet blast, de hete lucht van een straalmotor, vol ultrafijnstof), 50% à 60% heeft een baan waarin ze moeten tillen, duwen en trekken, twee derde heeft last van lawaai en ook avond- en nachtdiensten trekken een wissel op de gezondheid. Onder cabinepersoneel komen deze klachten veel minder voor. Ook over de veiligheidscultuur op Schiphol geeft de enquête geen onverdeeld gunstig beeld. De luchtvaart heeft er baat bij dat fouten gemeld worden om er lessen uit te trekken. Toch merken ondervraagden regelmatig dat er geen prijs wordt gesteld op meldingen of kritiek. “Als je kritisch bent, word je op de zwaarste plekken gezet”, zegt een geënquêteerde. Vooral bij bedrijven waaraan de Schiphol Group werk heeft uitbesteed staat de veiligheidscultuur onder druk. Van de beveiligers denkt slechts een derde dat hun manager kwaliteit belangrijker vindt dan snelheid. Wordt kritiek serieus genomen? Van de beveiligers heeft slechts 8% dat gevoel. Vaak wordt verwezen naar Schiphol zelf, waardoor hun bedrijf is ingehuurd. “Het meestgegeven antwoord op kritiek is: Schiphol wil het nu eenmaal zo”, zegt een ondervraagde. “En je weet hoe Schiphol is, daar kunnen we niets aan doen.” Klachten zijn er ze gebeuren niet zomaar af en toe, blijkt uit het Schiphol-rapport over 2019 van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT). De inspectie kreeg dat jaar 7500 meldingen. Niet perse alarmerend, vindt de ILT – “De veiligheid verslechtert niet”. Toch was er drie keer sprake van een ongeval met botsende vliegtuigen op de grond. De Schiphol Groep wijst de verwijten van de hand. Kwaliteit staat altijd voorop, zegt een woordvoerder. De luchthaven zet zich in voor fatsoenlijke cao’s, vervolgt hij, er zijn geen aanwijzingen dat mensen stelselmatig blootstaan aan slechte luchtkwaliteit, er is al een actieplan om ultrafijnstof terug te dringen. “En er is en blijft veel expertise in huis.” De signalen in de FNV-enquête dat er iets mis is, komen vooral van beveiligers en medewerkers van afhandelingsbedrijven (die zorgen voor laden en lossen en dergelijke). Die kennen geen just culture (fouten zijn er om van te leren), maar een blame culture (eerst iemand de schuld geven). Volgens de FNV hangen de arbeidsomstandigheden samen met de strategie van de luchthaven. Schiphol heeft een klein achterland en moet het dus onder meer hebben van lage prijzen: daarmee trekt ze vliegmaatschappijen aan. Inderdaad bleek Schiphol begin dit jaar de goedkoopste te zijn in een vergelijking tussen tien Europese luchthavens. Dubai is de enige concurrent die nog goedkoper is. Die lage tarieven maakt de Schiphol Group mogelijk door veel werk uit te besteden, zegt de FNV, met steeds nieuwe tenders waarop bedrijven kunnen intekenen – tegen de laagst mogelijke prijzen. Daardoor werken op Schiphol nu vier schoonmaak- en zes beveiligingsbedrijven en zeven afhandelingsbedrijven (die onder meer zorgen voor lossen en laden en inchecken) – terwijl een groot vliegveld als dat van Frankfurt er twee heeft. Die afhandelaars worden trouwens niet door Schiphol ingehuurd, maar door vliegmaatschappijen. De Nederlandse overheid kan daar wel paal en perk aan stellen. Volgens FNV’er Van Doesburg gebeurt dat niet, ook omdat afhandelaars veel geld binnenbrengen. “Die moeten allemaal kantoren, kantines, balies enzovoorts huren”, zegt hij. “En juist op vastgoed maakt de Schiphol Group veel winst.” Er is sindsdien veel in gang gezet, maar weinig uitgevoerd, zei OVV-voorzitter Jeroen Dijsselbloem vorige maand tegen NRC Handelsblad. “De drukte is sneller toegenomen dan de veiligheid.” Volgens Dijsselbloem moet het hele systeem van afhandeling van vluchten op de schop – iets waarvan Schiphol zelf de noodzaak niet inziet.

Minister Schouten van Landbouw heeft toch voldoende politieke steun gevonden voor de stikstofwet. Die is bedoeld om de natuur beter te beschermen. De oppositiepartijen SP, SGP en 50plus waren kritisch, maar zijn om. Daardoor is er nu een meerderheid in beide Kamers. In ruil voor de steun zal het kabinet meer doen om het probleem van stikstof in de natuur aan te pakken. Zo wordt onder meer vastgelegd dat er in 2035, 50% minder uitstoot moet zijn van stikstof. In 2025 moet 40% van de stikstofgevoelige natuurgebieden gezond zijn, in 2030 50% en in 2035 74%. Dat is veel meer dan in de oude wet zou komen. (bron: NOS) Met de oppositie heeft de minister ook afspraken gemaakt over de uitkoop van ‘piekbelasters’. Dat zijn boerenbedrijven nabij beschermde natuurgebieden die veel, heel veel, stikstof uitstoten. De minister trekt geld uit om deze veehouders financieel te compenseren als zij hun bedrijf willen beëindigen. Een farce, zegt Johan Vollenbroek van milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (Mob). Het verplaatsen van veehouderijen geeft een waterbedeffect”. “Waar is dan de winst voor de natuur?” Mob houdt zich al jaren bezig met het Nederlandse stikstofbeleid en voerde daarover al vele rechtszaken. Het legaliseren van de uitstoot van boeren die daar nu geen vergunning voor hebben, is volgens Vollenbroek ook problematisch. Volgens de stikstofregels die golden vanaf 2015 hoefde een veehouder geen vergunning aan te vragen voor een bedrijfsuitbreiding die zorgt voor een kleine toename van stikstof in de natuur. De Raad van State sprak in mei 2019 echter uit dat voor elke toename van stikstof, hoe klein ook, een vergunning vereist is. Zo’n drieduizend boeren stoten nu stikstof uit waarvoor een vergunning vereist is, terwijl zij die niet hebben. Minister Schouten belooft dat dit in orde komt. Vollenbroek: “Ik vraag mij af hoe ze dat wil doen. De uitstoot van deze boeren wordt alleen legaal als eenzelfde hoeveelheid uitstoot ergens anders wordt weggenomen. Waar moet dat vandaan komen?” In sommige provincies kunnen boeren en bedrijven elkaars uitstoot opkopen. Vollenbroek: “De meeste boeren hebben daar helemaal het geld niet voor.” Een woordvoerder van minister Schouten zegt dat er met banken afspraken gemaakt zijn dat deze groep boeren niet in de financiële problemen mag komen. “Zij hebben zich gehouden aan de regels die toen golden. Daar mogen ze nu geen last van hebben.” Volgens de woordvoerder zullen andere afgesproken maatregelen, zoals innovatieve staltechnieken, ervoor zorgen dat er voldoende stikstofuitstoot wordt verminderd om de uitstoot te compenseren van de veehouders zonder vergunning. “Maar dat is natuurlijk niet binnen een maand of twee gerealiseerd.” Moeilijk dossier. De uitstoot van stikstof door boeren is te groot, maar dat wordt grotendeels veroorzaakt door een paar boeren die extreme hoeveelheden produceren. Ik heb daar eerder over geschreven: Uitschieters veroorzaken tot wel 61 keer meer neerslag dan gemiddeld. Een kalkoenboer op de Veluwe veroorzaakt meer neerslag dan wordt bespaard door 100 km/u te rijden. Die boerenbedrijven moeten gesloten worden en dan wordt de problematiek een stuk kleiner.

Corona gerelateerde berichten

Hoe veilig is het vaccin, waarmee in inenten begin januari van start gaat. De overheid en de deskundigen zeggen dat het door het Europese Medicijnbureau is goedgekeurd en dus betrouwbaar. En omdat de economische schade door de corona-besmettingen maar blijft stijgen moet het volk zich laten vaccineren. Maar wat weten wij over de ‘veiligheid’ van het corona-vaccin van de Amerikaanse farmaceut Pfizer en het Duitse biotechbedrijf BioNTech. De farmaceut meldt dat het 94,5% veilig is ook voor ouderen Er zijn bijna 44.000 proefpersonen getest, waarbij de helft het vaccin kreeg geïnjecteerd en de rest een placebo kreeg. Alle proefkonijnen waren gezonde mensen. Bijwerkingen waren er volgens Pfizer nauwelijks, een klein deel was wat vermoeider dan anders na vaccinatie. Dan rijst onmiddellijk de vraag hoe het vaccin gaat reageren op medicijnen die personen, neem vrijwel alle ouderen, op doktersadvies slikken. Dat schijnt bij Pfizer niet getest te zijn. Wel zijn er adviezen van de zijde van deskundigen die adviseren personen met een eiwit-allergie en mensen die slecht reageren op anti-biotica niet in te enten. Verder beperkt de informatie van de farmaceut bij over de bijwerkingen zich tot 1 tot 2 jaar. Of er daarna nog orgaanschade kan optreden is niets bekend. Daarbij komt dat sinds kort bekend is dat er in Engeland een nieuwe en mogelijk besmettelijkere variant van het coronavirus,die in een deel van Groot-Brittannië rondwaart. Het coronavirus grijpt in het oosten en zuiden van Engeland en Londen snel om zich heen. Of dat gevolgen kan hebben op de werking van de vaccins is de vraag. De onderzoeken over de (bij)werkingen van de vaccins zijn beperkt. Het moet snel en de financiële verliezen zijn groot. Dus kan niet alles worden onderzocht. Daardoor is het helemaal niet uitgesloten dat personen die zich hebben laten inenten na enige tijd zullen overlijden, niet eens aan het corona-virus zelf (de longen), maar aan organen, als het hart, de lever, de nieren, de milt, de alvleesklier, die worden aangetast. Ik lees momenteel een boek over de pest, een bacteriële ziekte, die tientallen miljoenen doden heeft gekost tussen de 13e en 19e eeuw, waaronder soms wel 1/3 van de Europese bevolking. De dokters van toen dachten dachten dat de ziekte zich verspreidde via de lucht, maar veel later bleek de verspreiding te zijn gegaan middels ongedierte en vervuild water. De artsen van nu denken dat het corona-virus wordt overgedragen via de lucht (mondkapjes) en door lichamelijke aanraking (handen schudden, kussen, zoenen e.d.), maar historici zullen wellicht later vaststellen dat die diagnose maar een verschijnsel was en de werkelijke aard voortkwam uit ons vergiftigde voedsel dat wij aten en het water en drankjes die wij dronken. Het zou zo maar kunnen. Experts verwachten dat de ontwikkelde vaccins tegen het corona-virus goed blijven werken tegen de nieuwe variant. Dat is ook het geval bij het griepvirus, dat ook geregeld muteert. “Gezien hoe snel de nieuwe variant van het virus zich verspreidt, is het moeilijk het onder controle te krijgen tot de uitrol van het vaccin”, zei de Britse minister van Volksgezondheid. De nieuwe variant dook vorige maand op in Kent en is besmettelijker dan de oude. Volgens de minister moeten mensen in lockdown-gebieden zich gedragen alsof ze corona hebben. In Londen en het zuiden en oosten van Engeland moeten mensen zoveel mogelijk thuisblijven, besloot de Britse regering. Kerst mag alleen gevierd worden met het eigen huishouden.

Vanwege deze nieuwe ‘Engelse’ variant adviseert het RIVM het kabinet per direct reisbewegingen vanuit het VK zo veel mogelijk te beperken. Het RIVM heeft het zekere boven het onzekere genomen met een aanbeveling aan het kabinet om een vliegverbod in te stellen naar het Verenigd Koninkrijk. In Nederland is één besmetting met de nieuwe variant bekend. De GGD gaat daar extra onderzoek naar doen. Het zou een optie zijn meer steekproeven te doen naar de verschillende virusvarianten. Volgens een woordvoerder zijn strengere regels niet nodig in Nederland. Engeland kende minder strenge voorschriften dan Nederland al had om afstand te bewaren. De reiswereld vreest duizenden reizigers terug te moeten halen. Sinds 06.00 uur zondagmorgen geldt een vliegverbod voor passagiers vanuit het Verenigd Koninkrijk naar Nederland. Het kabinet nam eenzijdig dat besluit vanwege de nieuwe, mogelijk besmettelijkere variant van het coronavirus die in een deel van Groot-Brittannië rondgaat. Het verbod geldt tot 1 januari, maar kan worden verlengd. Schiphol werd kort voor het versturen van de Kamerbrief met daarin het besluit geïnformeerd. De luchthaven zegt dat de impact van het besluit op de operatie wordt bekeken. KLM onderzoekt ook de impact. Volgens een woordvoerder worden zeker tientallen vluchten getroffen. België pakt het strenger aan en legt het trein en alle luchtverkeer vanuit Engeland stil. Ook Italië Ierland laten geen vluchten uit het VK meer toe. Frankrijk legt vanaf middernacht al het verkeer vanuit het Verenigd Koninkrijk 48 uur stil. Op geen enkele manier kunnen mensen zich nog verplaatsen tussen beide landen. De maatregel geldt ook voor het vrachtverkeer waarbij personen een rol spelen. De periode van 48 uur wordt gebruikt om met andere EU-landen overeenstemming vinden over een nieuw testregime. Duitsland schort vluchten van en naar het Verenigd Koninkrijk op. Duitsland weert ook vliegverkeer uit Zuid-Afrika, waar de mutatie ook is opgedoken. De Duitse reisbeperkingen gaan zondag om middernacht in. Hoe lang ze gaan duren is nog niet bekend. De Duitse krant Bild schrijft dat de Europese Unie nog drastischer maatregelen gaat nemen door aan het begin van de week al het personenverkeer van en naar het Verenigd Koninkrijk stop te zetten, ook over zee en per spoor. Dit betekent dat havens en de Eurotunnel dicht gaan. De EU-landen hebben zondag spoedoverleg gehad over de zeer besmettelijke coronavariant. Ze zouden onder meer hebben besproken of en hoe ze de boot-, trein- en wegverbindingen met het VK tijdelijk moeten verbreken, meldt persbureau AFP. (bron: NOS en DFT)

Het kabinet heeft 14 december j.l. besloten tot een harde lockdown van 15 december 00:00 uur tot 19 januari 2021, met een recessie als gevolg. Nieuwe, strenge coronamaatregelen zijn onvermijdelijk, vinden de burgemeesters in het Veiligheidsberaad. Ze zeggen dat er nu stevig ingegrepen moet worden. Burgemeester Aboutaleb van Rotterdam zegt dat die afslag een paar maanden geleden is gemist. “Wij snakken naar een enorme hamer. Zo trekken wij het niet langer. De situatie is ook bijna niet meer handhaafbaar”, ze i burgemeester Penn-te Strake van Maastricht voorafgaand aan een overleg met de andere burgemeesters. Een harde lijn is (ook) nodig volgens de burgemeesters, omdat de druk op de zorg veel te groot wordt. Verschillende roepen mensen op niet meer naar het centrum van hun stad te komen, omdat het te druk is. Het gaat om onder meer Rotterdam, Den Haag, Groningen, Leiden en Utrecht. Ook Maastricht meldt dat het steeds drukker wordt. Op veel plekken maandagmiddag zijn lange rijen voor winkels ontstaan. Ook bij woonwinkels en bouwmarkten is het her en der erg druk. De vraag naar verf is daar erg groot. Warenhuizen en niet-essentiële winkels moeten sluiten.

Luchthaven Schiphol en religieuze gebouwen mogen openblijven. Ook het betaald voetbal en topsportcompetities mogen doorgaan in de lockdown. Geen amateur- buitensporten in teamverband >17 jaar. Thuis mogen 2 volwassenen per dag worden ontvangen, ook op 27 december en tijdens de jaarwisseling. Op 24, 25 en 26 december mag dat er 1 meer zijn. Hotels mogen openblijven, maar ze mogen geen eten en drinken meer aan hun gasten serveren, ook niet op de kamer. Afhaalloketten van coffeeshops en van horeca mogen openblijven, net als nu. Bibliotheken kunnen openblijven maar alleen voor het brengen en halen van boeken. Ook blijven buurthuizen open maar alleen voor kwetsbare mensen. De maximale groepsgrootte bij uitvaarten blijft 100. Er komt geen avondklok. Winkels die open mogen blijven, zijn supermarkten, banken, andere levensmiddelenwinkels, als bakkers en slagers, apotheken en speciaalzaken als tankstations, audiciens, opticiens, drogisterijen, stomerijen, slijterijen, dierenspeciaalzaken, autogarages en wasserijen. Alle niet-essentiële winkels moeten 13 december vanaf 00.00 uur sluiten. Bij doe-het-zelf zaken mogen alleen open voor het afhalen van goederen, winkels die buiten kerstbomen en bloemen verkopen mogen open blijven net als de servicepunten voor pakjes. Ook musea, pretparken, dierentuinen, bioscopen en theaters moeten weer sluiten. Contactberoepen, zoals kappers, sexwerkers en nagels- en massagesalons, moeten stoppen. Medische contactberoepen, zoals tandartsen en fysio-therapeuten, kunnen doorwerken. Basisscholen en middelbare scholen moeten vanaf 16 december dicht. Ook de kinderopvang moet dicht, alleen voor ouders met vitale beroepen blijven er opvangmogelijkheden. Sportscholen, sporthallen en zwembaden, sexclubs, casino’s, sauna’s en parenclubs moeten sluiten. Het maken van reizen tot half maart wordt ontraden. Maak uitsluitend gebruik van vervoer als dat noodzakelijk is. Winkelbrancheorganisatie INRetail noemt een lockdown rampzalig. Als winkels de kerstvoorraad niet kunnen verkopen dan zal dat desastreus voor winkels uitpakken, denkt INRetail. Ook de kappersbranche is ook bezorgd, zegt een woordvoerder van brancheorganisatie ANKO. De maatregelen gingen vijf uur nadat de premier ze officieel bekendgemaakt had in, om een run op winkels te voorkomen. (bron: NOS)

De HEMA bleef een dag open. Warenhuizen staan niet op de lijst van winkels die open mogen blijven tijdens de lockdown, maar de keten bedacht creatief te zijn met het afdekken van niet-levensmiddelen, zodat klanten er niet bij kunnen. HEMA vindt het als grootste banketbakker (levensmiddelen) van het land raar om nu dicht te gaan. Ook verzorgingsproducten (drogisterij) blijven te koop. Het bedrijf is nog in gesprek met de overheid over het precieze assortiment. Maar twee dagen na de persconferentie van de premier werd het begrip ’niet-essentieel’ gepreciseerd en moest de Hema, Action en de Wibra toch dicht. Maar MKB-ondernemers zijn creatief in het bedenken van oplossingen om toch nog wat omzet de draaien. De toespraak van Rutte aan het Nederlandse volk was de saaiste in jaren. Het was het oplezen van tekst zonder enige intonatie.

Door het uitstellen of afzeggen van doktersafspraken in de eerste golf van Covid-19 gaan op termijn minimaal 50.000 gezonde levensjaren verloren. Dat blijkt uit onderzoek van het RIVM naar de impact van corona op de reguliere zorg en gezondheid. Doordat tussen maart en augustus veel afspraken in het ziekenhuis, bij de huisarts en bij andere zorgverleners niet doorgingen, is de gezondheidswinst die behandelingen normaal gesproken opleveren niet bereikt. De meeste verloren gezonde jaren zijn het gevolg van het niet uitvoeren van staar-, knie- en heupoperaties.

Kort voordat het kabinet besloot tot de lockdown, kreeg het een alarmerend advies van het OMT (Outbreak Management Team).Daarin stond dat het stijgende aantal coronabesmettingen het OMT “zeer verontrust” en “grote zorgen baart”. Het R-getal was gestegen naar rond de 1,24. Zonder strenge maatregelen zou het aantal besmette mensen groter kunnen worden dan in maart. Minister de Jonge zegt dat het kabinet 11 december werd gebeld door Jaap van Dissel van het RIVM. “Het gaat echt niet goed”,zei Van Dissel. Hij had al gewaarschuwd in de briefing over het coronavirus in de Tweede Kamer in week 50 dat bij een R-getal van 1,25 er begin januari naar verwachting 171.000 mensen met het virus zijn. Minister De Jonge zei verder dat het kabinet nu “alle instrumenten” heeft ingezet, behalve een avondklok. Het OMT wijst erop dat er nu minder IC-bedden beschikbaar zijn dan in het voorjaar omdat ook de reguliere zorg grotendeels doorgaat. De lockdown is volgens het OMT nodig om te voorkomen dat de coronamaatregelen van de afgelopen tijd nog maanden van kracht moeten blijven.

Oppositiepartijen in de Tweede Kamer vrezen dat veel groepen hard worden getroffen door de lockdown. Ze uiten hun zorgen over winkeliers, scholieren en studenten, de horeca en ouderen. De oppositie vindt ook dat het kabinet te lang heeft gewacht met ingrijpen en daardoor nu gedwongen is om over te gaan op een complete lockdown. De SP en de PVV spreken van zwalkend beleid. GroenLinks-fractieleider Klaver is zeer kritisch over de sluiting van vooral de basisscholen: “Een hele generatie wordt geraakt en dat steekt, zeker als je ziet dat er nog steeds vakantievluchten van Schiphol vertrekken.”

Op 15 december meldt het RIVM dat in week 50 het aantal besmettingen met 36% gestegen is naar 58.412, meldt het RIVM. In week 49 waren het er in totaal 43.103. Zondagmorgen (20-12) tot 10.00 uur zijn bij het RIVM 13.066 nieuwe corona-besmettingen gemeld, 798 meer dan een dag eerder. Het aantal doden als gevolg van corona, blijft binnen het aantal doden per dag onder ‘normale’ omstandigheden van 425. Hierbij neem ik in acht dat veruit de meeste corona-doden ouderen zijn. In totaal liggen nu 1533 covid-patiënten in het ziekenhuis plus 580 op de IC. (bron: NOS) Het aantal besmettingen blijft week op week stijgen, ondanks de halve lockdown. Deskundigen verwachten voor komende week, ook gezien de Kerstdagen, een daling vanwege de aangescherpte maatregelen.

Frontberichten

Het ziet ernaar uit dat 2020, samen met 2014, het warmste jaar ooit gemeten wordt. Met nog 1,5 week te gaan komt de gemiddelde temperatuur in De Bilt waarschijnlijk uit op 11,7 graden, net als zes jaar geleden, meldt Weeronline. Dit jaar was het 225 dagen warmer dan normaal. Alleen in mei en juli was het kouder dan gemiddeld, de rest van het jaar was het warmer. Januari en februari sprongen eruit: toen lag de temperatuur 3 graden boven het gemiddelde. Op 110 dagen kwam het kwik boven de 20 graden. Gemiddeld zijn dat 93 dagen. Ook het aantal dagen boven de 25 graden was met 32 hoger dan normaal (28). (bron: NOS)

EU-toponderhandelaar Barnier is ervan overtuigd dat er nog een brexitdeal mogelijk is. Volgens hem zijn er nog twee obstakels: visrechten en eerlijke handelsconcurrentieregels. De deadline voor een handelsdeal was eigenlijk 13 december, maar de EU en de Britten hebben besloten door te praten. Ze hebben nu tot 1 januari aanstaande de tijd om een overeenkomst te bereiken. De EU wil dat de Britten zich houden aan de Europese handelsregels. De Britse premier Johnson wil juist zoveel mogelijk zelf bepalen. Ook wil hij de toegang voor Europese vissers in Britse wateren beperken. (bron: NOS) De EU deed net voor het sluiten van de markt nog een laatste bod aan de Britten. Europese vissers zouden genoegen willen nemen met een verlaging van de visquota voor de Britse wateren van 25% na de brexit gedurende 5 jaar. Vissers uit EU-landen zouden door het voorstel zo’n 160 mln minder verdienen. Voor Nederlandse vissers gaat het om circa 30 tot 40. Nederland zou hiermee willen instemmen omdat de visserij een relatief kleine sector is. EU-onderhandelaar Barnier had de vissers beloofd dat hij hun sector niet zou opofferen voor een deal. Ik ben het met Barnier eens dat er op de allerlaatste moment en misschien wel in januari 2021 een overeenkomst wordt bereikt. Alleen zal Barnier zijn achterban, de 27 EU-landen, ervan moeten overtuigen dat hij de Britten tegemoet zal moeten komen met eisen die eerder als onbespreekbaar werden aangemerkt. De EU-regeringsleiders denken dat omdat ze met zijn zevenentwintigen zijn meer macht hebben tegen één land, die afhankelijk is van de interne markt. Alleen die ene partij dat zijn Engelsen en die hebben veel ervaring hoe je een tegenstander op de knieën krijgt. Er is vanuit Londen nog geen reactie op de visquota-voorstel. Ik zou accoord gaan bij 50% en na 5 jaar is het voor de EU-vissers voorbij. Maar alleen als de Britten zelf mogen beslissen over met wie en onder welke voorwaarden ze zaken mogen doen met andere partijen.

Google is maandag wereldwijd getroffen door een grote storing. De statuspagina van het bedrijf meldt dat alle diensten last hebben van uitval. Wat de oorzaak van de storing is, is niet bekend. Ook is onduidelijk wanneer de problemen zijn opgelost. Ook e-maildienst Gmail lijkt niet goed te werken. (bron: NOS)

Het gerechtshof Den Haag heeft gelast dat het Openbaar Ministerie (OM) oud-ING-topman Ralph Hamers alsnog vervolgt. Volgens het hof zijn er genoeg aanknopingspunten voor een succesvolle vervolging in verband met een witwaszaak en financiering van terrorisme waar ING eerder schuldig aan bevonden werd en waarvoor een boete werd opgelegd van €775 mln. Het gerechtshof deed een uitspraak, naar aanleiding van zogenoemde artikel 12-procedure. Ten aanzien van voormalig topman Hamers is het gerechtshof van mening dat daar tot dusver niet voldoende tegen is opgetreden. “De feiten zijn ernstig, met de bestuurder zelf is geen schikking getroffen en evenmin heeft hij publiekelijk verantwoordelijkheid genomen voor zijn handelen”, aldus het gerechtshof. “Het hof acht het van belang dat in een openbaar strafproces de norm wordt bevestigd dat ook bestuurders van een bank niet vrijuit gaan als zij feitelijke leiding hebben gegeven aan ernstige verboden gedragingen. De burger moet kunnen zien dat ook dergelijk handelen door de overheid niet wordt geaccepteerd.”

ING laat in een reactie weten blij te zijn dat de bank niet verder vervolgd wordt. “We vinden het jammer dat vervolging is bevolen van onze voormalige topman”, aldus een woordvoerder van de bank tegen NU.nl. “Vooral omdat het OM daar eerder geen aanleiding toe zag.” Het onderzoek tegen ING over witwassen en het financieren van terrorisme begon in 2016 en werd omgedoopt tot het Houston-onderzoek, dat werd in 2018 afgesloten met de transactie tussen de bank en het OM. Het hof vindt die straf, een boete van €675 mln en een bedrag van €100 mln ‘voor wederrechtelijk verkregen voordeel’ voldoende. Ralph Hamers is per 1 juli dit jaar als topman vertrokken naar de Zwitserse bank UBS. (bron: nu.nl) Een strafrechtelijke vervolging van topbankiers komt zelden voor, ook in het buitenland. Ook als vast is gesteld dat de bankier zelf bij een gepleegd strafbaar feit betrokken is. Daar is nu een doorbraak in bereikt door een uitspraak van het Gerechtshof in den Haag. Op de eerste plaats had Hamers getracht de Hof te wreken door te stellen dat de rechters partijdig zouden zijn. Vervolgens is Hamers tot 2 keer opgeroepen, maar is niet verschenen. Er verschenen 2 ING-advocaten. Verder heeft ING alles in het werk gesteld om te voorkomen dat tientallen ordners met documentatie in de Houstonzaak aan de klagers moesten worden overlegd. Daarop werd beslist dat bepaalde documenten wel richting de klagers gingen. Verder was het Hof ontstemd dat Hamers zelf nooit publiekelijk verantwoording heeft genomen voor zijn handelen in de Houston-zaak. De misstanden binnen ING in de periode 2010-2017 staan in een feitenrelaas van 24 pagina’s die in drie woorden zijn samen te vatten “business boven compliance”: geld verdienen, ook bij o.a. witwassen en criminele transacties, was belangrijker dan het voldoen aan de wetten en regels van de autoriteiten. Zo was dat toen en daarover zal Hamers verantwoording moeten afleggen wat zijn positie daarin was. (bron: Trouw)

Onderzoeksprogramma Zembla (BNNVARA) heeft onzorgvuldig gehandeld in een uitzending over een granulietstorting, oordeelt de Raad voor Journalistiek. In de aflevering werd onthuld dat de top van Rijkswaterstaat betrokken was bij een vergunning om granuliet te lozen in een natuurgebied. Het bedrijf dat de storting uitvoerde, vond dat het ten onrechte van strafbare feiten werd beschuldigd. De Raad is het daarmee eens en beoordeelt het item als “onevenwichtig en tendentieus”. Het kabinet oordeelde in maart dat de granulietdumping niet schadelijk was voor het milieu en de leefomgeving. (bron: NOS) De zaak draait om een restproduct van graniet, dat granuliet heet en waaraan een chemisch bindmiddel wordt toegevoegd. Daaruit kan de stof acrylamide vrijkomen. Die stof geldt als mogelijk kankerverwekkend, maar het is onduidelijk wat de effecten zijn van acrylamide op de lange termijn. Rijkswaterstaat heeft een ernstige rekenfout met de factor 1000 hebben gemaakt bij de berekening van de schadelijkheid van de granulietstort in Over de Maas bij Alphen en de gemeente West Maas en Waal. De fout is vastgesteld door de omgevingsdienst Rivierenland nadat televisieprogramma Zembla eerder al die conclusie trok. Rijkswaterstaat erkent de fout, maar laat de stort desondanks doorgaan. Door die fout leek het alsof het bindmiddel dat in granuliet zit in geen enkel geval gevaarlijk is. Maar in het door Rijkswaterstaat zelf vastgestelde ergste scenario is dat het wel, zo blijkt het nu, schrijft de Gelderlander. <Ze zaten net als veel andere gemeenten midden in de discussie over met pfas vervuilde grond en wilde daarom wel graag weten of er iets aan de hand was. Ze stuurde een mailtje naar Rijkswaterstaat en kreeg twee weken later een bericht terug. Het is granuliet, een restproduct van de verwerking van graniet waar bedrijven vanaf moeten. Daarmee wordt de bodem van de plas opgehoogd en dat veroorzaakt die grijze waas, was het antwoord. Dat klonk onschuldig, zegt ze nu. ‘Maar we hoorden ook dat er monsters waren genomen door handhavers. Daar wilden we graag de uitslag van weten.’ En daarmee begon een slepend traject van eindeloos bellen en mailen, juridische procedures om het volstorten van de plas voorlopig te stoppen en een Wob-verzoek om als kleine gemeente informatie los te krijgen bij de Rijksoverheid. ‘We wilden alleen maar weten of het schadelijk is.’ Nu, bijna een jaar later, is dat proces nog steeds niet afgerond en heeft de wethouder eigenlijk nog geen antwoord op die laatste vraag. Mol: ‘Deskundigen spreken elkaar tegen. En wij hebben er geen verstand van.’ Al die tijd voeren de schepen met granuliet af en aan. Daar bleek de gemeente weinig aan te kunnen doen. De gemeente West Maas en Waal probeert ondertussen ook bij de rechter de stort tegen te houden. Maar zowel bij de voorzieningrechter als de Raad van State verliest de gemeente een procedure. In die zaken voert Rijkswaterstaat onder meer een berekening aan over het chemische bindmiddel in het granuliet, om aan te tonen dat het risico verwaarloosbaar is. In dat bindmiddel zit poly-acrylamide, een stof die kan worden afgebroken in acrylamide, dat op de lijst ‘zeer zorgwekkende stoffen’ staat. Deze stof kan vrijkomen in het water en het is onbekend wat de effecten ervan op lange termijn kunnen zijn. Maar bij de risicoberekening blijkt Rijkswaterstaat zich met een factor 1.000 vergist te hebben. Ze heeft het gevoel dat ze keer op keer verrast wordt door nieuwe informatie. ‘En vervolgens zegt de minister, de VVD’er Cora van Nieuwenhuizen-Wijbenga, dat die rekenfout heel dom is, maar dat het eigenlijk geen probleem is. Want het was meer een theoretische exercitie. In het echt zouden die risico’s niet bestaan.’ Daar laat Mol het niet bij zitten. Ze wil opnieuw van de rechter en de Raad van State weten hoe ze tegen de stort van granuliet aankijken. ‘Wat zouden ze hebben besloten als ze wisten dat de rekensom niet klopte?’ Wat haar in de affaire het meest frustreert, is dat ze maar geen duidelijkheid krijgt van de Rijksoverheid. Er verscheen een rapport van oud-topambtenaar Wim Kuijken over de besluitvorming bij het storten van granuliet, dat hij op verzoek van de Tweede Kamer maakte. Hij stelt dat het besluitvormingsproces binnen het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat rammelde: er was ‘geen goede aansturing’ en onduidelijkheid ‘in rollen en verantwoordelijkheden’. Daarnaast schrijft hij dat ook economische belangen een rol speelden bij de besluitvorming. Zo blijkt uit het rapport dat het chemische bindmiddel waar alle onrust om draait, helemaal niet nodig is bij de verwerking van granuliet. Alleen duurt het proces dan veel langer en heeft de fabrikant meer capaciteit nodig. Dat kost allemaal geld. Mol, de wedhouder, las deze passage met verbazing. ‘Want de minister heeft dat altijd ontkend, dat er ook economische afwegingen gemaakt zijn.’> De VVD-prominent Halbe Zijlstra speelt in deze zaak ook een rol.

Overwegingen

Deze week steeg de koers van de bitcoin met 25%. Niet geheel onverwacht, in de media waren al berichten verschenen dat grote Amerikaanse beleggers zouden gaan overstappen van de Amerikaanse dollar naar de bitcoin. En omdat het volume van de bitcoin in vergelijking met de $ kleiner is ontstaan prijsexplosies als de vraag groter is dan het aanbod. Ik schrijf met opzet ‘prijs’ en niet ‘koers’. Ik worstel nog steeds met de vraag of de bitcoin wel geld is of een beleggingsproduct. Kun je, als je beschikt over bitcoin, in Nederland pinnen en geld in euro’s opnemen? Heel beperkt: er staan 25 pinautomaten, waarvan er 9 in Amsterdam, 4 in Rotterdam, 2 in den Haag en 1 in Utrecht. De andere 9 hier en daar in het land. Veel in de buurt van gokpaleizen, zie https://coinspot.nl/cryptocurrency-geldautomaten-nederland/. De bitcoin is geen wettig betaalmiddel. Centrale banken ondersteunen deze cryptomunt niet. Het volume is niet onbeperkt, bitcoins worden gemijnd. Dat suggereert alsof er een binding is met edele metalen, als goud, zilver en platina. Dat digitale mijnen wordt gedaan door computers, maar als straks de quantumcomputers op de markt komen dan het proces van bitcoins scheppen van vele maanden in enkele minuten. De bitcoin is in 12 jaar gigantisch in waarde, de prijs die de markt ervoor betaald, gestegen. Zeg maar van $0,01 naar $23.014,00. Kun je behalve mee gokken in casino’s en speelhallen over de hele wereld ook gewoon goederen mee kopen. Ja, in heeeeel beperkte mate. Veel beleggers gebruiken de bitcoin echter als een ‘product’, waarmee je kunt speculeren. Bezit de bitcoin ook een waarde, zoals b.v. aandelen, met fabrieken, producten, merken, patenten, of obligaties, vorderingen op overheden en ondernemingen, dan goud of andere metalen of andere valuta’s, zoals dollars, ponden, euros en yennen? Nee, niet voorzover ik weet. Wat de bitcoin in de kaart speelt is dat de belangrijkste valuta een ruimgeldbeleid voeren met een extreem lage dan wel negatieve rente. Dat maakt het geld dat door de centrale banken in de markten wordt gepompt steeds minder waard. Ik heb eerder wel eens geschreven dat de bitcoin mij deed denken aan een Amerikaanse onderneming Enron, die in lucht handelde. We leven in een periode dat de markt de prijs bepaald en niet langer de waarde die een product vertegenwoordigt. Maar dat kan ook de waan van de dag zijn. Ik vind het maar griezelig dat mensen voor 1 bitcoin bereid zijn bijna €24.000 te betalen. Je koopt dus een huis voor 12 bitcoins, die niet veel meer dan lucht vertegenwoordigen. Maar dit is de realiteit en hoelang dat nog standhoudt hangt af van de tijd dat de centrale banken hun monetaire beleid van veel gratis geld blijven voeren.

In onzekere tijden is De Nederlandsche Bank een baken van rust, die over ons waakt. Althans zo zou het moeten zijn. Deze week kwam DNB naar buiten met de geruststelling dat na corona de economie weer snel kan herstellen. Daar zet ik grote vraagtekens bij. Niet zozeer omdat de 2e lockdown, deze keer geen intelligente maar een dwingende. De economische krimp zal dit jaar 4,3% bedragen is de verwachting, lager dan eerder was ingeschat ook met een lockdown in de laatste 2 weken met Kerst en Nieuwjaar. Als het corona-virus na komende januari onder controle blijft en het vaccin weinig bijwerkingen geeft en er voldoende mensen zijn die 2x aan het plaatsen van de prik in de bovenarm zou er volgend jaar weer een economische groei kunnen worden gerealiseerd van tussen de 1% en 2%. Dat betekent dan dat we 2022 ingaan met een (-4,3% + 1,5% =) 2,8% ten opzichte van 2019. Daarbij komt dat de werkloosheid gaat stijgen naar 600.000 (6.5%). Dat ons land beter scoort dan andere EU-lidstaten heeft meerdere redenen, een daarvan is dat wij ons kunnen permitteren onze staatsschuld op te laten lopen, zonder daarmee de normen van het Groei- en Stabiliteitspact te overtreden. Maar de andere kant van deze medaille is wel dat deze en toekomstige generaties die schuld wel terug moeten betalen. Minister Hoekstra mag het volk dan wel geruststellen dat het lenen van dat geld, dat nodig is om het bedrijfsleven overeind te houden, geen rente kost. Dat zegt weinig in een tijd dat spaarders geen rente meer krijgen op hun spaargeld, want, stel de €100 mrd die daarvoor nodig is, moet wel ooit worden terugbetaald.

Voor wie oudere UPDATE’s wil lezen raadpleeg dan https://web.archive.org/web/20141218213446/http://www.02051935.nl/ en wie de eerste versie nog eens wil nalezen die op internet is gezet: https://www.02051935.nl/financieeleconomisch/update30012011/

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 18 dec 2020; week 51: AEX 625,25; Bel20 3.657,33; CAC40 5.527,84; DAX30 13.630,51; FTSE 100 6.529,18; SMI 10.523,86; RTS (Rusland) 1.402,60; SXXP (Stoxx Europe) 395,9; DJIA 30.179,06; NY-Nasdaq 100 12.738,18; Nikkei 26.763,39; Hang Seng 26.498,60; All Ords 6.924,1; SSEC 3.394,9; €/$1.226; BTC/USD $23.772,09; 1 troy ounce goud $1.881,00, dat is €49.348,05 per kilo; 3 maands Euribor -0,537%; 1 weeks -0,548%; 1 mnds -0,565%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,49%; 10 jaar VS 0,9346%; 10 jaar Belgische Staat -0,383%; 10 jaar Duitse Staat -0,573%; 10 jaar Franse Staat -0,335%; 10 jaar VK 0,247%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,528%; 10 jaar Japan 0,0075%; Spanje 0,044%; 10 jaar Italië 0,568%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,483.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden deze week gemiddeld flat. Er zijn wel twijfels over de stand van de Amerikaanse economie, de dalende waarde van de $, of er nog nieuwe zetten komen van Trump en de stijgende besmettingen met corona en de ontdekking van een gemuteerd corona-virus. Ik hou het voor mogelijk dat het sentiment op de aandelenkoersen gaat omslaan in enthousiast naar terughoudend: de VS verkeren momenteel in een kritische fase. De dollar verloor een cent en de bitcoin steeg deze week maar liefst 25% in waarde. De BTC gaat richting de $25.000 maar of dat koersnivo nog voor de jaarwisseling wordt gehaald is nog 11 nachtjes slapen. Nieuws vanuit getroffen sectoren in het bedrijfsleven, zoals de luchtvaart, de reiswereld en kunst en cultuur, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden en slechte verwachtingen voor de werkgelegenheid, en het aantal faillissementen, de financieel/economische gevolgen van het voortdurende krimp-scenario, mede als gevolg van corona, bepalen de sfeer. De goudprijs in $$ steeg weer en de rente steeg verder: zelfs het 5-jarige Italiaanse papier noteerde met een negatieve rente. Trump heeft eerder al eens aangegeven dat een goedkopere $$ goed is voor de export van in dollars genoteerde producten. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,386%; Duitsland -0,165%; Nederland -0,101%; Frankrijk 0,365%; Japan 0,6227%; VK 0,804%; Spanje 0,859%; Canada 1,2849%; Italië 1,422%; VS 1,6905%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,748%; Nederland -0,724%; Zwitserland -0,718%; België -0,693%; Frankrijk -0,668%; Denemarken -0,604%; Spanje -0,419%; Japan -0,1277%; VK -0,043; Italië -0.008%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 19/20-12 2020/561 Komt nu de hoogmoed ten val?