UPDATE18022017/364 Europa zal meer geld moeten stoppen in de NATO

De Verenigde Staten zijn en blijven onlosmakelijk verbonden met de NAVO. Ook al zoeken de Amerikanen naar een weg voor een goede relatie met Rusland, ze zijn niet blind voor de dreiging van de Russische grootmacht, verzekerde de Amerikaanse vicepresident Mike Pence op de veiligheidsconferentie in München. Met zijn uitspraken trad hij in het voetspoor van de Amerikaanse minister van Defensie James Mattis, die de NAVO-bondgenoten ook al sussend toesprak. De VS zullen zich niet van het bondgenootschap afkeren. Wel zullen de Europese lidstaten (veel) dieper in de buidel moeten tasten.

In het vorige blog (363) schreef ik onder meer ‘over de doorrekening van de partijprogramma’s van de politieke partijen door het CPB’ het volgende: Minister van Financiën Dijsselbloem noemde het een zorgwekkende ontwikkeling dat sommige politieke partijen niet meedoen aan de doorrekeningen van het CPB. Dit jaar hebben de PVV, 50Plus en de PvdD gezegd geen informatie over hun verkiezingsprogramma te leveren. “Ze kunnen kiezers knollen voor citroenen verkopen”, zegt Dijssel daarover. Hij vindt dat partijen moeten kunnen laten zien hoe ze voorgestelde maatregelen betalen. Interessant is de reactie van PvdD-leider Marianne Thieme die zegt dat er boekhouders (technocraten) aan de macht zijn: “Daar moeten we mee stoppen”. Daarover is nog wel meer te zeggen. Hoe werkt dat proces en hoe betrouwbaar is de output die beschikbaar wordt gesteld aan de politieke partijen? Interessant is welke aannames het CPB hanteert bij de doorrekening met betrekking tot de ontwikkeling van de rente, de inflatie, de werkgelegenheid, de koopkracht, het monetaire beleid van de ECB, het prijsniveau van de euro, de gevolgen van de brexit, het Europese beleid voor de boeren, de bedrijven, de banken, de afloop van het Griekse dossier, de vluchtelingenpolitiek en de gevolgen van een andere wind uit de VS en wellicht Rusland en de afloop van de (burger)oorlogen in het Midden Oosten en de hongersnood in Afrikaanse landen. En dat alles dan voor de komende 3 regeringsperiodes (12 jaar). De situatie is nu zo dat het CPB en het kabinet de uitslag van de doorrekeningen kunnen bijsturen (door de aannames te bewerken). Ik heb mij wel eens afgevraagd of de Algemene Rekenkamer ooit de aannames van het CPB voor de totstandkoming van het kabinet Balkenende IV (2007-2010), Rutte 1 (2010-2012) en Rutte 2 (2012-2017) heeft geëvalueerd. Hoe verhouden die aannames en verwachtingen zich tot de reële ontwikkelingen en data om de vraag, achteraf, te kunnen beantwoorden in hoeverre doorrekeningen zinvol zijn en voor wie.

Overheid en toezichthouders zien toenemende onzekerheden rond de stabiliteit van het Nederlandse financiële stelsel. Dat staat in een gepubliceerd verslag van regulier overleg tussen De Nederlandsche Bank (DNB), de Autoriteit Financiële Markten (AFM) en het ministerie van Financiën dat onlangs is gehouden. Mogelijke bedreigingen zijn het beleid van de nieuwe Amerikaanse regering, het Britse vertrek uit de Europese Unie, verkiezingen in verscheidene andere Europese landen en de terugkerende discussie over de Griekse overheidsschuld. Daarnaast blijft de Europese bankensector worstelen met veel leningen op de balans die waarschijnlijk niet meer kunnen worden terugbetaald.

Ondanks een extreem lage dekkingsgraad van 37% wordt het aanvullende pensioen van zo’n duizend voormalige Europarlementariërs niet gekort. Het pensioenfonds kampt met giga-tekorten. Nu ga je je toch afvragen hoe het mogelijk is om te zakken naar een dekkingsgraad van 37%. Waar is dat geld heen gegaan? We krijgen er geen antwoord op. Geen nood: de rekening wordt 1 op 1 doorgeschoven naar het Europees Parlement: op de begroting is €270 mln opzij gezet om het gat te dichten. Uitgesproken zelfverrijking van EU-pensionado’s die de spaarpot van de volgzame burger-premiebetaler schouderophalend leeghalen. Volgens de Nederlandse pensioendeskundige Theo Kocken hebben de gepensioneerde parlementariërs veel te weinig premie betaald voor het pensioen dat ze krijgen. “Het is een absurde pensioenregeling met veel te veel toezeggingen voor veel te weinig premie.” In Nederland mogen fondsen met een dekkingsgraad onder de 105 % de pensioenen niet verhogen. Bij een veel lagere dekkingsgraad worden de pensioenen zelfs gekort. In Brussel zijn de pensioenen vorig jaar – ondanks het tekort – opnieuw verhoogd. Wie heeft daarover besloten?
Theo Kocken verteld vervolgens dat jaarrekening van het parlement “helemaal een lachertje is”, want volgens Kocken geeft het fonds geen duidelijke inzage in de financiële risico’s. Dit laatste is helemaal te beschamend voor woorden. Maar waarschijnlijk worden deze geheimhoudingen in stand gehouden door de huidige EU-parlementariërs. Want straks zijn zij zelf aan de beurt om deze uitkeringen gniffelend in ontvangst te nemen. Een EU-begrotingsgat van €10 mrd en meer dan 20.833 richtlijnen en verordeningen waarover moet worden onderhandeld. En wie gaat de 3800 Britten die salaris of pensioen van de EU ontvangen straks betalen? De ‘brexit’ wordt een opgave van formaat, dat concluderen journalisten van het Amerikaanse Politico, na bestudering van 21 rapporten van verschillende comités in het Europees Parlement. Zo zouden er veertig EU-wetten per werkdag moeten worden afgewerkt om de werkzaamheden als gevolg van de brexit uitvoering in de twee jaar die er voor de onderhandelingen staat af te krijgen. Ook zal het EU-verdrag deels moeten worden herschreven omdat het Verenigd Koninkrijk in allerlei artikelen wordt geschrapt. Er zal iets moeten worden geregeld voor de 1800 Britten die nu bij de EU-instellingen werken, en voor de 2000 voormalige Britse EU-ambtenaren met pensioenrecht. De rapporten, opgesteld tussen oktober 2016 en januari, geven de journalisten een gedetailleerd beeld over wat de onderhandelaars tussen de EU en de Britten te wachten staat zodra de Britse regering de officiële scheidingspapieren naar Brussel stuurt.

Het Kadaster is elke maand het doelwit van circa 11.000 DDoS-aanvallen en hackpogingen. Geen enkele aanval heeft geleid tot inbreuk op of de aantasting van de computersystemen van de organisatie. Het Kadaster laat dit weten in reactie op berichtgeving door het FD. De zakenkrant meldde dat slepende computerproblemen het Kadaster plagen met onacceptabel grote veiligheidskwesties als gevolg. Volgens het FD is het systeem zo lek dat het Kadaster vreest dat foutieve informatie in de registraties van onroerendgoedbezit, hypothecaire onderpanden en beslagen kan sluipen. In de reactie laat het Kadaster weten dat er op dit moment geen enkele aanleiding is te twijfelen aan de continuïteit van de bedrijfsprocessen en de informatiebeveiliging van de organisatie. ,,Onze infrastructuur kent gescheiden systemen. Uiteraard werken we altijd aan verbetering en worden maatregelen getroffen voor onze informatiebeveiliging door interne en externe onderzoeken.” Het Kadaster meldt dat die onderzoeken elk jaar opnieuw worden gedaan. Dit voorval, 11.000 cyberaanvallen per maand, eist dat digitale processen een veel zwaardere beveiliging moeten krijgen. Er hoeft maar een cybercrimineel te zijn die erin slaagt tot de kern van het systeem door te dringen. Overigens geldt deze waarschuwing ook voor de banken en het hele financiële stelsel. Dat geldt ook voor nepberichten die als ‘waar’ in de media worden gebracht.

Een broodnodige correctie op de rekenrente maakt pensioenfondsen klaar voor de toekomst, betoogt Benne van Popta, bestuursvoorzitter van Pensioenfonds Metaal en Techniek. Ook wil hij zeker geen ’big bang’, de naderende grote hervorming van het pensioenstelsel. Fondsen, sociale partners en politiek bereiden zich voor op een grootscheepse hervorming van het pensioenstelsel. Bij de formatie wil de SER een blauwdruk van een nieuw stelsel op tafel leggen. Dat zou dan in de volgende kabinetsperiode ingevoerd moeten worden. Benne van Popta van PMT (ongeveer 1,2 miljoen deelnemers) ziet geen noodzaak in grote hervormingen. “Met een nieuw pensioencontract krijgen deelnemers niet opeens meer geld.” Volgens hem is de uitkeringshoogte een belangrijker probleem dan de manier waarop pensioengeld wordt verdeeld. Voor PMT en zijn deelnemers in ieder geval. Want deelnemers in de metaal, blijven in tegenstelling tot in andere sectoren tientallen jaren daar actief, er werken weinig zzp’ers en inkomensverschillen zijn klein. Hij wil wel dingen veranderen, maar weigert een blauwdruk van een nieuw perfect stelsel voor iedereen. Van Popta ziet vooral graag meer stabiliteit in de uitkering, door niet snel te hoeven korten en wel te indexeren. “Door pensioentoezeggingen op een later moment te doen, verminder je de rentegevoeligheid.” Van Popta wenst voor al die verschillende fondsen een hybride stelsel, waarbij fondsen anders werken per sector. “In de ene sector, waar werknemers kort in werken en pensioen opbouwen, kun je persoonlijke pensioenpotjes invoeren. Om in andere de kracht van collectiviteit te behouden.” De pensioenbaas wil veranderingen, zoals meer inzicht in pensioenopbouw, in kleine stapjes. Nu valt volgens hem op de tekentafel niet te voorspellen welk stelsel nodig is in 2022. Hij wil stap voor stap bijsturen en verwijst naar oud-premier Den Uyl. “Hij zei dat je met kleine stappen ook voor grote vernieuwing kan zorgen. Het enige verschil is dat je de bevolking meeneemt.” Van Popta ziet een groot obstakel voor stelselaanpassing: lage dekkingsgraden (veel fondsen, zoals PMT komen niet boven 100%) door lage rentes. Dus is er continu dreiging van kortingen. Veel fondsen, dachten bijna heel 2016 dat ze moesten gaan korten, maar die ingreep werd net afgewend. Van Popta wil de rekenrente waarmee fondsen toekomstige verplichtingen waarderen (afgeleid van rentes op risicovrij papier) corrigeren. “Anders blijven kortingen boven ons hoofd hangen. Stabiliteit is nodig richting stelselvernieuwing.” De PMT-baas vindt de huidige situatie onrechtvaardig omdat rentes laag zijn door het monetaire beleid van de ECB. “Daarom moet er gecorrigeerd worden. Houd je deze rente, dan beloon je jongeren en benadeel je ouderen. Als dat ECB-effect 50 basispunten is en je zou die er tijdelijk bij doen, dan wordt onze rekenrente ruim 2%, stijgt de dekkingsgraad met 6%punten en komen we op zo’n 105%.” Die 105% is net boven de DNB-eis waar onder meer PMT eind 2019 op moet zitten om onvoorwaardelijke kortingen te voorkomen. Andere in de politiek geopperde rekenrente-aanpassingen, zoals een permanente bodem van 2% of 4% ziet Van Popta niet zitten. “Dat leidt tot onaanvaardbare verschuivingen tussen generaties.” Staatssecretaris Klijnsma (Sociale Zaken) en het CPB toonden in januari dat een permanente bodem jongeren tot zelfs 30% pensioen kan kosten, omdat dan nu meer wordt uitgekeerd, terwijl de positie van fondsen niet verbetert. “Het is niet mijn bedoeling de situatie beter voor te stellen dan die is, maar we moeten het ECB-effect corrigeren. Zonder die barrière te slechten, komt die transitie niet op gang.” Ik heb mijn mening over dit thema al meerdere keren gegeven. Ook na deze inbreng blijf ik erbij dat, waar deelnemers (werknemers) veertig jaar hun pensioenvermogen opbouwen de verrekenrente daaraan moet worden gekoppeld. Wat de toezichthouder (DNB) nu doet, de verrekenrente afleiden van de actuele rente, meegaan met de waan van de dag, bemoeilijkt het beheer van de pensioenreserves. Als we naar de gemiddelde rente kijken over de periode 1977-2017 en 1997-2017 plus een schatting over de periode 2017-2037, dan zal blijken dat een verrekenrente van 4% nog aan de te lage kant ligt. Wel moet er bij de gemiddelde rente rekening worden gehouden dat de opbrengsten over de laatst 10 jaar zwaarder tellen dan die over de eerste 10.

Hoewel de inflatie in de eurozone vorige maand hard is opgelopen geholpen door de opmars van de energieprijzen, zal de Europese Centrale Bank terughoudend blijven met een mogelijke afbouw van het stimuleringsprogramma. Dat is volgens Carsten Brzeski, econoom bij ING af te lezen uit de notulen van de laatste ECB-rentevergadering. De ECB kondigde in december aan om het bestaande opkoopprogramma te verlengen tot het eind van dit jaar, maar het maandelijks opkoopbedrag van staatsobligaties vanaf april te verminderen naar €60 miljard. Volgens Brzeski komt uit de ECB-notulen van de laatste vergadering in januari een bevestiging naar voren dat ECB-president Mario Draghi het nog te vroeg vindt om te overwegen het bestaande monetaire programma aan te gaan passen. De meeste ECB leden liet zelfs weten een terugtrekkende beweging riskant te vinden en nadelig kan uitpakken voor de aantrekkende inflatie in de eurozone, benadrukt Brzeski. Ondanks deze enigermate geruststellende woorden van de zijde van de ECB blijf ik bij mijn standpunt dat het monetaire beleid, dat Mario Draghi verdedigd niet de rust zal brengen die Europa hard nodig heeft. De rente die ik krijg op mijn spaarrekening levert nog maar 0,4% op. Anderzijds kost een hypotheek met een vaste rentetermijn van 20 jaar ook maar 2,2%. Dat belooft weinig goeds voor de toekomst.

Niet alleen topbestuurders, maar iedereen in de publieke en semipublieke sector gaat binnenkort niet meer verdienen dan een minister. Dat betekent dat nu ook bekende televisiepresentatoren tegen een financieel plafond aan gaan lopen. Minister Plasterk (PvdA, Binnenlandse Zaken) wil al jaren ‘aanvaardbare’ salarissen, en maakte daar in het begin van de regeerperiode met de VVD afspraken over. In 2017 verdient een minister 181.000 euro, en dat is volgens Plasterk een prima bedrag om voor te werken. Een voorstel, de laatste stap van de minister om de topinkomens in de sector aan banden te leggen, is naar de Raad van State gestuurd. Het voorstel van Plasterk komt er nu definitief op neer dat nu iedereen die werkt in een organisatie die (deels) met publiek geld wordt gefinancierd qua salaris aan banden wordt gelegd. Eerder werd dat plafond al ingesteld voor bestuurders van dergelijke organisaties. Als het voorstel wordt aangenomen gaat dat dus ook gelden voor bijvoorbeeld managers in de zorg, maar ook voor televisiepresentatoren. Maar Matthijs van Nieuwkerk, die afgelopen jaar veel kritiek over zich heen kreeg omdat hij ruim een half miljoen euro verdient, gaat niet in een klap terug naar die 181.000 euro. Dat mag namelijk niet. Er is een overgangsperiode van zeven jaar, waarbij vier jaar op hetzelfde salaris kan worden gewerkt. Alleen voor presentatoren die nieuw in dienst komen van de publieke omroep gaat de wet meteen in. Dat geldt uiteraard ook voor mensen die bij andere organisaties aan de slag gaan. Medisch specialisten en luchtverkeersleiders behouden wel een hoger salaris. Een uitzondering bij bijvoorbeeld de publieke omroep kan ook worden gemaakt, maar daar moet de ministerraad per geval over beslissen. De salarissen van nieuwe zorg- en onderwijsbestuurders werden in 2013 al teruggeschroefd naar 130% van een ministersalaris, maar sinds 2015 is dat ministersalaris zelf de norm.

Enkele tienduizenden ouderen in ons land begeven zich momenteel niet op de arbeidsmarkt. Zij hebben het zoeken naar werk opgegeven, omdat ze verwachten dat ze toch geen baan vinden. Afgelopen jaar waren er 22.000 mannen en 28.000 vrouwen van 55 jaar en ouder die wel zouden kunnen werken, maar niet naar werk zochten, omdat ze niet verwachten nog een baan te vinden. Dat blijkt uit nieuwe CBS-cijfers. Het UWV meldt dat werkgevers weer vaker te maken hebben met moeilijk vervulbare vacatures. Vooral in de techniek en ICT zoeken ze hard naar goede vakmensen. Ook in de zorg en in de bouw blijken sommige vacatures maar lastig te vervullen. Door de vergrijzing en te weinig mensen met een passende opleiding die aansluit bij deze vacatures, houdt de schaarste nog wel aan. Hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen van het CBS spreekt over onbenut arbeidsaanbod. Een op de vijf zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) voelde afgelopen jaar de negatieve gevolgen van de nieuwe wet Aanpak van Schijnconstructies (WAS) die in het leven is geroepen om schijnconstructies tegen te gaan. Dat komt neer op circa 122.000 zelfstandigen die één of meer opdrachten misliepen, zo concludeert de Kamer van Koophandel (KvK) na eigen onderzoek. Enerzijds voelen opdrachtgevers zich onzekerder over het inhuren van zzp’ers. Daarnaast wordt ook steeds vaker een beroep gedaan op een tussenpersoon zoals een bemiddelaar of een payrollbedrijf om risico’s in te dammen. De zzp’er verliest hierdoor wel zijn zelfstandigheid en soms ook zijn fiscale voordelen, benadrukt de KvK. De zogenoemde wet DBA (deregulering beoordeling arbeidsrelaties) moest zzp’ers en opdrachtgevers vooraf zekerheid bieden dat hun werkrelatie achteraf niet als een verkapt dienstverband wordt beschouwd. Maar in plaats daarvan zijn de ondernemers volgens criticasters in grote onzekerheid beland. Door felle kritiek op de wet DBA zag staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) zich eerder al genoodzaakt de handhaving tot zeker 1 januari 2018 op te schorten. Eerst moeten de oorzaken van onzekerheid en grijze gebieden tussen flex- en vaste arbeid zijn weggenomen. Dat duurt mogelijk nog jaren. Volgens een woordvoerster van het ministerie kunnen opdrachtgevers dus gerust zaken doen met zzp’ers, omdat de Belastingdienst tot die tijd niks doet. “Geen boetes, geen naheffingen, geen handhaving”, zo benadrukte ze. Bij echte kwaadwillenden die zich schuldig maken aan fraude, zwendel en oplichting wordt overigens wel gehandhaafd. Tot nu toe zijn zeven opdrachtgevers in het vizier van de Belastingdienst gekomen.

Nederland verzet zich niet langer tegen een snellere Europese aanpak van een vorm van belastingontwijking door multinationals. Het gaat daarbij om bepaalde omstandigheden waardoor deze ondernemingen bijvoorbeeld in Nederland en in een ander land geen belasting betalen. Het gaat dus slechts om één bepaalde wetsontduiking. Het betekent niet dat Nederland geen ‘belastingparadijs’ meer is. Op aandringen van de Tweede Kamer zegde minister Jeroen Dijsselbloem (Financiën) toe dat Nederland in Brussel niet zal aansturen op verder uitstel van invoering. Aanvankelijk wilde de regering een latere invoerdatum dan 2019, zodat bijvoorbeeld de Verenigde Staten hun zaken op orde konden brengen. De Tweede Kamer met onder meer regeringspartij PvdA vindt dat niet kunnen. De meerderheid schaarde zich achter de oproep van SP-Kamerlid Arnold Merkies. Hij wil dat aan de ongewenste situatie waarbij bedrijven ontsnappen aan heffingen, zo snel mogelijk een einde komt.

De economische groei van de eurolanden is in de laatste drie maanden van vorig jaar gestabiliseerd op 0,4% ten opzichte van het voorgaande kwartaal. De groei was daarmee iets beperkter dan de plus van 0,5% die onlangs op basis van een eerste raming werd gemeld. De vooruitgang ten opzichte van een jaar eerder was met 1,7% ook een fractie lager dan eerder werd gedacht. De sterkste groei in de eurozone werd gemeten in Litouwen, waar de economie 1,3% groter was dan in het derde kwartaal. Onder de grote economieën was Spanje de uitblinker, met een plus van 0,7%. De Duitse en Franse economie groeiden met 0,4%, terwijl Nederland het met 0,5% iets beter deed dan het gemiddelde onder de landen waar met de euro wordt betaald.

Het groeitempo van de Nederlandse economie zal dit jaar onverminderd doorzetten, verwachten ‘economen’. Vooral het positieve sentiment onder consumenten en producenten zorgt voor dynamiek. ,,Wij verwachten dat het groeitempo dit jaar doorzet”, zegt econoom Dimitry Fleming van ING. ,,Het vertrouwen in de economie is hoog en de arbeidsmarkt trekt aan. Dat is een belangrijke motor.” ING ging eerder uit van een groei van rond de 1,6% tot 1,7% voor dit jaar, maar zal de groeiverwachting naar boven bijstellen. Fleming gaat uit van een groei van tegen de 2% voor dit jaar. ,,Als er geen gekke dingen gebeuren gaan we uit van een gezonde groei. De binnenlandse economie zit namelijk in een stevige dynamiek en dat stopt niet zomaar. We hebben bovendien nog een inhaalslag te maken.” Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat de economie vorig jaar met 2,1% is gegroeid, het hoogste niveau sinds 2007. De groei is vooral te danken aan de toegenomen investeringen, export en de consumptie van gezinnen. ,,Het gaat om de hoogste groei sinds de crisis”, zegt hoofdeconoom Peter Hein van Mulligen. ,,En daarmee doen we het beter dan de landen om ons heen.” De vooruitzichten voor dit jaar zijn positief gezien het conjunctuurbeeld. Volgens het CBS presteren alle indicatoren beter dan hun langjarige trend. Zo is het vertrouwen van consumenten in januari toegenomen tot het hoogste niveau in negen jaar. Ook het producentenvertrouwen steeg afgelopen maand naar de hoogste stand in bijna negen jaar. Ondernemers in de industrie zijn vooral positief over hun orderportefeuille. Beide indicatoren zitten op een hoog niveau, dus het moet gek lopen als we dit jaar niet opnieuw rond een groei van 2% uitkomen”, aldus Van Mulligen. Volgens econoom Nico Klene van ABN Amro geven de vertrouwensindicatoren aan dat consumenten en producenten hun kansen grijpen. ,,De groei in de eerste maanden ligt op een behoorlijk niveau en daarom zijn we redelijk positief over onze economie. Wij verwachten dat de groei dit jaar uitkomt op zo’n 2,25%.” Klene benadrukt verder dat het mondiale beeld is verbeterd. ,,We hebben eerst een economische crisis gehad en daartussen gebeurde er steeds wel weer iets. Maar nu is het al een tijdje rustig, het economische klimaat wereldwijd is verbeterd. Ook daar profiteren we van.” Minister Kamp (Economische Zaken) vindt dat het economische succes vooral toe te schrijven is aan het Nederlandse bedrijfsleven. ,,We zijn daardoor in vier jaar tijd van een economische krimp van 1% naar een stabiele groei van 2% gegaan.” ABN-econoom Klene denkt dat een Brits vertrek uit de Europese Unie eventueel nog roet in het eten kan gooien. ,,Dat kan het vertrouwen in de Europese economie schaden. Datzelfde geldt ook voor onvoorziene uitkomsten bij verkiezingen in Europa en het protectionisme van de Amerikaanse regering. Die onrust kan het vertrouwen onder consumenten en producenten drukken en dat gaat ten koste van economische groei.” De aantrekkende economie zorgt ook voor meer werkgelegenheid. Zo is het aantal banen in het laatste kwartaal van vorig jaar toegenomen met 53.000. Dat is de hoogste groei in vijf jaar tijd, aldus het CBS. Volgens CBS-econoom Van Mulligen kwamen de meeste banen er het afgelopen kwartaal bij in de handel, het vervoer en de horeca. Gezamenlijk zijn deze bedrijfstakken goed voor een kwart van het totaal aantal banen in ons land. De werkloosheid daalde in het laatste kwartaal tot 487.000 en dat zijn er 100.000 minder ten opzichte van dezelfde periode een jaar eerder.

Het vertrouwen van Duitse beleggers en analisten in de economie is in februari flink gedaald ten opzichte van een maand eerder. De ZEW-index, die het vertrouwen in de komende drie tot zes maanden weerspiegelt, kwam uit op een stand van 10,4 tegen 16,6 een maand eerder.

Blokker grijpt wegens tegenvallende resultaten terug op goedlopende producten uit het verleden. Het winkelbedrijf zette nog geen jaar geleden in op een grootscheepse modernisering van 450 winkels. Artikelen als groene zeep, sudderplaatjes en de pluizentondeuse keren echter terug in de schappen. De ommezwaai heeft volgens bronnen rond de directie tot ruzie geleid in de top. Robert Bohemen, verantwoordelijk voor de vernieuwing van de winkels en de internetstrategie, zou zich hebben verzet tegen de terugkeer naar ‘vroeger’. Hij zou het veel te vroeg vinden voor conclusies en vooral de gammele logistiek (waardoor producten regelmatig niet verkrijgbaar zijn) verantwoordelijk houden voor de slechte resultaten, aldus de directiebronnen. Bohemen zit ’ziek’ thuis. Een woordvoerder van Blokker ontkent dat sprake is van onenigheid. Bruna verkeert in financiële problemen. De twee aandeelhouders PostNL en ING hebben de helpende hand toegestoken om de moeilijke situatie bij de boekwinkelketen te verbeteren. Op basis van het uitgebrachte jaarverslag over 2015 is af te lezen dat Bruna een nijpend tekort heeft aan werkkapitaal en gebukt gaat onder de tegenvallende bestedingen door consumenten en hoge investeringen door internetactiviteiten, zo meldt het FD. PostNL en ING gaan Bruna ondersteunen om het voortbestaan te verzekeren. Zo kan de boekwinkelketen volgens het FD een beroep doen op de vrije kaspositie van Postkantoren BV en indien noodzakelijk gebruik maken van een overbruggingskrediet van €5 miljoen beschikbaar te stellen door ING. Begin dit jaar werd Fred Zeegers, de directeur van Bruna, op non-actief gesteld vanwege ‘een verschil van inzicht’ met de raad van commissarissen.

Rabobank heeft zorgwekkend laag gescoord op belangrijke punten in een intern onderzoek waarin werknemers naar hun mening over de bank werd gevraagd. Het personeel mist duidelijkheid van de directie over de koers en de richting en constateert een gebrek aan voortvarendheid. Een andere veelgehoorde klacht is dat directeuren en managers de werknemers weinig ruimte geven om zelf beslissingen te nemen. HR-directeur Janine Vos van Rabobank bevestigt dat Rabobank op belangrijke punten slecht heeft gescoord in een groot zogeheten ‘Organisation Health Index’. Rabobank deed dit onderzoek eind vorig jaar voor de tweede keer.

De huizenprijzen zullen in Nederland dit jaar in doorsnee met 5% aandikken. Dat stelt kredietbeoordelaar Standard & Poor’s (S&P) in een rapport over de huizenmarkt. Ons land staat daarmee derde op het Europese lijstje van landen waar de prijzen het meeste aandikken, na Ierland en Duitsland. In Ierland wordt een prijsstijging voorspeld van gemiddeld 7%, terwijl de Duitse huizenprijzen met 6% zullen stijgen. Dat komt onder meer door aanhoudend economisch herstel, toenemende werkgelegenheid en gunstige hypotheekrentes. De slechtste huizenmarkt bevindt zich in Italië, waar S&P geen groei van de prijzen voorspelt. De groei zal wel wat gaan afvlakken, aldus S&P, door bijvoorbeeld een hogere inflatie. In 2018 zullen de Nederlandse huizenprijzen daardoor gemiddeld met zo’n 3% stijgen, aldus de kredietbeoordelaar.

Het begrip ‘nepnieuws’ is een actueel thema in het publieke debat. Onderstaand bericht lijkt zo onlogisch, zo onwaarachtig en zo ‘gekleurd’ dat ik grote twijfels heb over het waarheidsgehalte ervan. Daar komt bij dat liberale bewindspersonen in de afgelopen tijd, uitspraken hebben gedaan die, achteraf, de toets der kritiek niet hebben doorstaan. Het gaat hier over de positie van de premier en het waarheidsgehalte van door hem gedane uitspraken. Dat meerdere topambtenaren de bijlage bij een email over de Teevendeal niet hebben gelezen, wijs ik af naar het rijk der fabelen. Dat vijf topambtenaren, tegelijkertijd dezelfde omissie hebben gepleegd, hetgeen zou betekenen dat meerdere ambtenaren onbekwaam zouden zijn in de uitoefening van hun functie, nee …… die optie wijs ik af. De messen staan op scherp want als de premier wel zou zijn geinformeerd, zou dat betekenen dat hij een enkeltje naar de Koning zou moeten boeken. Daarmee zou het kabinet Rutte II vallen. <citaat> De topadviseurs van premier Mark Rutte kunnen zich niet herinneren dat ze een mail met belangrijke informatie over de Teevendeal hebben gelezen. Een nieuwe onthulling van Nieuwsuur drukte premier Rutte opnieuw in de verdediging over zijn rol in de nasleep van de Teevendeal. Nieuwsuur meldde dat topadviseurs van de premier op de hoogte waren van belangrijke informatie over de deal. Het draait om de herinneringen van Fred Teeven aan de hoogte van de schikking met drugscrimineel Cees H. in 2000. In 2015 kwam het bonnetje van die deal, na lang zoeken, boven bij het ministerie van Justitie en Veiligheid. Een dag eerder hadden ambtenaren van Rutte al een mail gekregen waarin stond hoe hoog dat bedrag volgens Teeven was. Het was niet duidelijk om welke ambtenaren het precies ging. Nieuwsuur-journalist Bas Haan meldt dat het gaat om de directe omgeving van Rutte: directeur-generaal Stephan Schrover van de Rijksvoorlichtingsdienst, plaatsvervangend directeur-generaal Bart van Poelgeest en de politiek assistent van de premier, Sophie Hermans. Premier Rutte heeft altijd ontkend dat hij op de hoogte was van het bedrag. SP, D66, CDA, GroenLinks en de ChristenUnie willen van de premier weten hoe het kan dat hij niet op de hoogte was van die informatie terwijl al zijn topambtenaren dat wel waren. “Had u hiervan niet op de hoogte kunnen en moeten zijn?” vragen zij. Rutte bevestigt dat zijn topambtenaren de mail hebben ontvangen. Maar zijn ambtenaren kunnen zich allemaal niet herinneren dat ze de bijlage in de mail gelezen hebben. De mail is ook later niet meer met de premier besproken. Zo’n drie weken geleden stapte Ard van der Steur nog op als minister in de nasleep van de Teevendeal. VVD’ers Ivo Opstelten, Fred Teeven en Anouchka van Miltenburg waren hem al voorgegaan. De Teevendeal is de afspraak die crimineel Cees H. in 2000 had gesloten met toenmalig officier van justitie Fred Teeven. H. was zeven jaar eerder opgepakt op verdenking van drugshandel. Het Openbaar Ministerie had vervolgens beslag gelegd op zijn bankrekeningen. Het OM besloot een schikkingsdeal te sluiten omdat niet bewezen kon worden dat het geld was verdiend met drugshandel. Dat gebeurde door officier van justitie Fred Teeven en plaatsvervangend hoofdofficier Ben Swagerman: Cees H. betaalde fl 750.000 en kreeg in ruil het in beslag genomen geld terug. In de deal werd afgesproken dat de Belastingdienst niet op de hoogte werd gebracht van de deal. Over het geld dat Cees H. terugkreeg, hoefde hij geen belasting te betalen. Jarenlang bleef onduidelijk hoeveel geld H. nu precies had teruggekregen. In 2014 onthulde Nieuwsuur dat het om zo’n 5 miljoen gulden zou gaan. Dat klopte niet, zei toenmalig minister Opstelten. Hij gaf opdracht om het ‘bonnetje’ van de transactie te vinden, maar dat lukte niet. In maart 2015 kwam Nieuwsuur met het exacte bedrag: fl 4.710.627,18. Na nieuw onderzoek in opdracht van Opstelten werd het bonnetje gevonden. Het bedrag klopte toch: Opstelten en Teeven traden af. Daarmee was de gifbeker nog niet leeg voor de VVD. In december van dat jaar trad ook Kamervoorzitter Anouchka van Miltenburg af. Uit onderzoek was gebleken dat zij tot twee keer toe een belastende brief terzijde had geschoven en had laten vernietigen. Vorige maand voegde minister Van der Steur zich ook in dit rijtje gevallen VVD-kopstukken. Hij hield de eer aan zichzelf nadat hij in de Kamer zwaar onder vuur kwam te liggen.

De voordracht van Teeven voor een benoeming in de Raad van State is teruggenomen.

©2017 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices dd 17 februari 2017; week 07: AEX 499,08; BEL 20 3.610,44; CAC-40 4867,58; DAX 30 11.757,02; FTSE 100 7299,96; SMI 8.506,49; RTS (Rusland) 1152,21; DJIA 20624,05; NY-Nasdaq 100 5.324,721; Nikkei 225 19.234,62; Hang Seng 24.023,76; All Ords 5851,00; SSEC 3202,073; €/$ 1,0613; goud $1234,60; dat is €37.367,28 per kg, 3 maands Euribor -0,329% (1 weeks -0,38%, 1 mnds -0,371%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,62%, 10 jaar VS 2,4129%. 10 jaar Duitse Staat 0,306%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,219.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE18022017/364 Europa zal meer geld moeten stoppen in de NATO

UPDATE11022017/363 Inflatie steeg in januari naar 1,7%

In de afgelopen week zijn de verschuivingen beperkt in de peiling van Maurice de Hond. Het verschil tussen de nummer twee (VVD) en drie (GroenLinks) is nog maar zes zetels. Dat is kleiner dan het verschil tussen de nummers één en twee. De PVV staat nog steeds negen zetels voor op de VVD. GroenLinks pakt in de peiling er één zetel bij en komt op zeventien. De PVV en VVD leveren elk een zetel in komen op 32 en 23 zetels. Nummer vier is volgens Maurice de Hond het CDA op zestien zetels, twee meer dan D66, en vier meer dan de SP. Gezondheidszorg, sociale zekerheid, bestrijding van het terrorisme, onderwijs, en de Europese Unie staan bij de gemiddelde Nederlander nu bovenaan de lijst met onderwerpen die belangrijk voor hen zijn. Maar bij de kiezers van de verschillende partijen zie je duidelijk eigen accenten. Bij de PVV-kiezers staat bestrijding van de criminaliteit relatief hoog. Bij de VVD: groei van het bedrijfsleven. Bij de CDA de integratie van vluchtelingen. D66, PvdA en GroenLinks vragen meer aandacht voor de natuur en het milieu. Bij de SP ligt het accent op de koopkracht van de Nederlanders en bij 50PLUS op pensioenen en pensioenleeftijd. PVV 32 (-1); VVD 23 (-1); GL 17 (+1); CDA 16; D66 14; SP 12; PvdA 11 (+1); 50+ 10; 5 resterende partijen 15. In de peiling van 12 februari 2017 verliest de PVV 2 zetels (30), waarvan er 1 naar de VVD (24) gaat en 1 naar het CDA (17) gaat. (Veel mensen die doorgaans D66, CDA ,GL of PvdA stemmen overwegen in maart een stem op de VVD om te voorkomen dat de PVV de grootste wordt. De Volkskrant meldt dat op basis van een onderzoek waartoe die samen met de UvA opdracht gaf. Tot een vijfde van de kiezers die normaal geen VVD stemmen, denkt erover die partij toch te steunen. Vooral veel D66-stemmers overwegen op de VVD te gaan stemmen als tegenwicht tegen de PVV. Bij het CDA (17%) ,GL (14%) en de PvdA (13%) gaat het om deze belangen. In de Peilingwijzer zijn de PVV en de VVD veruit de grootste. De PVV staat op 27 tot 31 zetels, de VVD op 22 tot 26. Rutte zegt tegen het kiezersvolk dat je door op hem te stemmen voorkomt dat Wilders de verkiezingen gaat winnen. Ik vind het belangrijkste aspect dat Rutte niet opnieuw aan de macht komt. Tien RABO economen hebben zich uitgesproken over vier scenario’s inzake de richting die Nederland uit kan gaan op weg naar het Europa van morgen. Gaat Nederland meer of juist minder samenwerken met andere Europese landen en meer en juist minder bevoegdheden overdragen aan de EU. Objectief bezien vallen twee van de vier opties af: wij willen minder regels van Brussel en meer interne handel. Maar het is de vraag of de optie van meer handel met minder Brusselse regels wel realiseerbaar is. Dit is geen optie die Rutte gaat verdedigen in den Haag en in Brussel. Binnen vijf jaar zullen de belangrijkste politieke keuzes de toekomst van ons continent bepalen. De Europese Unie dreigt aan besluiteloosheid ten onder te gaan. De regeringsleiders schuiven alle netelige kwesties voor zich uit. Dat zal uiteindelijk leiden tot het uit elkaar vallen van de EU. De Brexit is daar een eerste voorbode van. Dat zeggen de topeconomen Barbara Baarsma en Wim Boonstra van de Rabobank. „We moeten met de EU óf een versnelling hoger gaan óf we maken een andere keuze. Nu is Europa kleurloos en besluiteloos”, aldus Baarsma. „Als je doorgaat met doormodderen mondt het vanzelf uit in verbrokkeling”, zegt Boonstra. In dat proces zie ik Rutte geen leidinggevende rol spelen. Dan komt de vraag naar voren of een nexit (uittreden van Nederland uit de EU) realistisch is. Hoe groot is de financiële schade die bij zo een proces kan optreden en al helemaal als daarbij de Muntunie (en de euro) uiteenvalt. Zowel op financieel/economisch als in sociaal/maatschappelijke zijn kan ik daar geen uitspraken over doen.

Binnen de top van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) is verdeeldheid ontstaan over de vraag of Griekenland de komende jaren verder moet bezuinigen of niet. Dat blijkt uit een deze week gepubliceerd rapport van de geldschieter over de Griekse economie. Daarin staat dat de meeste IMF-bestuurders vinden dat Griekenland genoeg bezuinigingen heeft doorgevoerd. Sommige bestuurders zijn het daar echter niet mee eens. Zij vinden dat de Grieken zover moeten gaan als de eurolanden eisen in ruil voor hun noodleningen. Die onenigheid is opvallend, omdat het IMF de afgelopen tijd vooral benadrukte dat het vizier in Griekenland moet worden verlegd naar structurele hervormingen, in combinatie met schuldverlichting. Het IMF-bestuur is wel unaniem van mening dat de Griekse schuldenlast onhoudbaar is, zoals eerder al uitlekte. Dat brengt de deelname van het IMF aan de noodleningen die Griekenland uit Europa krijgt in gevaar. Het fonds mag volgens de eigen regels namelijk geen geld lenen aan een land dat geen uitzicht heeft op een houdbare schuldenlast. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) moet als belangrijke geldschieter van Griekenland wel eerlijk zijn over de eisen die het aan het land heeft gesteld. Dat zegt minister Jeroen Dijsselbloem van Financiën. Het IMF benadrukt al langere tijd dat de Grieken een te hoge prijs betalen voor alle hervormingen en bezuinigingen die ze de afgelopen jaren hebben moeten doorvoeren. Maar het IMF heeft die grote offers zelf ook van de Grieken gevraagd, stelt Dijsselbloem. “Daar wassen ze nu een beetje de handen van schoon. Dat vind ik niet erg sterk”, aldus de bewindsman, die ook voorzitter van de eurogroep van eurolanden is. Dijssel reageerde op het jongste rapport van het IMF over Griekenland. Volgens de minister is het rapport heel somber, terwijl er inmiddels sprake is van economische groei en een behoorlijk goed herstel. Het IMF vindt de schulden van Griekenland onhoudbaar. Zij hangen als een molensteen rond de nek van Athene. (Gedeeltelijke) kwijtschelding kan volgens het fonds soelaas bieden. De eurolanden zijn met het Internationaal Monetair Fonds (IMF) een gezamenlijk standpunt overeengekomen om aan Griekenland te presenteren. Ook de ECB is hierbij een grote partner, die moet worden gehoord, gezien de enorme financiële belangen van de centrale bank. Dit meldt persbureau Reuters op basis van een anonieme beleidsmaker. Hij voegt toe dat het nog onduidelijk is of Athene de voorstellen zal accepteren. Ook over de inhoud van de voorgelegde documenten is geen informatie naar buiten gekomen. Griekenland is het lijdend voorwerp, waarover wordt gesproken en die zal moeten presteren. Een overeenkomst tussen het IMF en de eurozone zou een doorbraak betekenen in de onderhandelingen met Griekenland. Eerder verschilden de eurolanden en het fonds nog van opvatting over wat voor begrotingsoverschot Griekenland moet houden. Maar zonder betrokkenheid van het IMF wilde bijvoorbeeld Nederland en Duitsland geen financiële steun meer geven aan het noodlijdende Zuid-Europese land. Dat was geen handige uitspraak van Dijssel want de schade die voor de 18 andere eurolanden optreedt, als gevolg van financiële verplichten die ze zijn aangegaan voor Griekenland, als externe partijen, de stekker uit de stroomaanvoer trekken, zullen desastreus zijn. Kennelijk heeft Dijssel zelf dan wel is door anderen gewezen op de penibele situatie waarin hij de eurolanden heeft gemanoeuvreerd na een ‘spelletje blufpoker’ tegen het IMF. Er is deze week toch nog weer enige hoop dat de betrokken partijen tijdens onderhandelingen in Brussel Griekenland een zet te geven in de goede richting. Dijssel onderstreept dat “de hervormingen in Griekenland langzaam gaan, maar het gaat wel de goede kant op. Zo nu en dan moeten de partijen een duw in de goede richting krijgen. Volgens de minister is er geen grote haast. Zolang het de goede kant op gaat, zegt hij gerust te zijn: ”De verhalen over crises zijn schromelijk overdreven.” Hij wijst erop dat Griekenland ”pas in de zomer” de volgende grote betaling en aflossingen op leningen moet doen. Deze uitspraken van Dijssel zijn niet meer dan ‘blabla’. De schulden hangen als een molensteen om de nek van de Grieken en de vraag is hoelang er nog voldoende draagvlak is voor uitvoering van de programma’s van de trojka. Een alternatief voor de EU zou zijn dat een kerngroep van sterke eurolanden, waaronder Nederland, verder integreert. Landen als Italië, Portugal en Griekenland stappen dan uit de euro. Nederland stopt met geldsteun aan de Grieken als het IMF zijn deelname aan het steunprogramma intrekt. Die uitspraak deed de Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem tegenover Kamerleden. Het IMF meldde begin deze week dat Griekenland niet aan de voorwaarden voor een nieuwe kapitaalronde van de Eurogroep kan voldoen. De eisen die Europa aan het land oplegde in ruil voor schuldafbouw zouden te scherp zijn. Het IMF dreigde af te haken. ,,De meerderheid in het Nederlandse parlement is heel duidelijk: als het IMF niet deelneemt of zich terugtrekt, dan zal de steun voor het programma verdwijnen”, aldus Dijsselbloem. ,,Datzelfde geldt voor het Duitse parlement en de Nederlandse regering.” Dijsselbloem is/was van mening dat het IMF de handen probeerde schoon te wassen, terwijl het instituut zelf aan de voorwaarden voor de Griekse steun had meegeschreven. De bewindsman benadrukte dat de betrokkenheid van het IMF noodzakelijk blijft voor een Griekse oplossing. De hervormingen die de Grieken doorvoeren zijn nog in volle gang, aldus Dijssel. Hij vindt dat het IMF te kritisch is geweest over de voortgang die Athene boekt en ook resultaten negeert. Volgens de Grieken hanteert het IMF de verkeerde cijfers. Duitsland liet ook weten dat steun aan Griekenland zonder het IMF niet kan slagen. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) beoogde met zijn laatste rapport over Griekenland “genadeloos” de waarheid te vertellen. Dat zei IMF-voorzitter Christine Lagarde in reactie op kritiek van onder meer de Grieken op het rapport. Het IMF zei naar aanleiding van het rapport vooralsnog niet mee te doen aan nieuwe noodleningen aan Griekenland. Volgens zijn eigen regels mag het IMF geen geld lenen aan een land dat geen uitzicht heeft op een houdbare schuldenlast. Griekenland vond dat het IMF een “oneerlijk en misleidend” beeld schetste van de vorderingen die het land heeft gemaakt bij het hervormen van zijn economie, maar daar wilde Lagarde niets van weten. “We onderkennen dat sommige hervormingen zijn doorgevoerd, maar andere hervormingen staan nog gepland, zijn nog niet afgerond of hebben nog niet opgeleverd wat werd verwacht.” Het is geen ‘drama’ en ook geen ‘crisis’, zei Jeroen Dijssel 10 februari 2017 voordat hij aan een topoverleg begon over Griekenland. In Brussel sprak hij met de Griekse minister van financiën en vertegenwoordigers van het Europese noodfonds ESM, het IMF en de Europese Centrale Bank. Natuurlijk is er de staatsschuld die kan oplopen tot bijna 300%. Natuurlijk zien Griekse banken wellicht de helft van hun leningen nooit meer terug. En natuurlijk is de economie de afgelopen jaren met een kwart gekrompen. Maar een acute dreiging voor Griekenland, nee die is er volgens Dijssel niet. Zorgen zijn er wel. Want als er niets gebeurt, gaat het de komende zomer geheid weer over een Grexit. Net zoals dat in de zomer van 2015 het geval was toen het land bijna omviel. Onder hoge druk spraken toen de EU, ECB, ESM en het IMF af de Grieken voor een derde maal te steunen, dit keer met een lening van €85 mrd. Dat geld kreeg Athene niet in één keer, maar zou worden uitgekeerd in tranches. De uitbetaling van het laatste deel wil niet vlotten. Dat zorgt, zoals Dijssel al zegt, niet voor een acuut probleem, maar het moet wel voor de zomer zijn opgelost. Dan moeten de Grieken namelijk ruim €7 mrd aan schulden aflossen. Lukt dat niet, dan komt de Grexit weer in zicht. Dat het laatste deel van de noodlening nog niet is overgemaakt, heeft te maken met de trage hervormingen in Griekenland. De meerderheid van de Grieken betaalt te weinig belasting en de pensioenregeling is veel te duur. De regering van premier Alexis Tsipras moet eerst deze en andere problemen oplossen, anders willen de geldschieters niet betalen. Om de zaak nog gecompliceerder te maken, is er onenigheid tussen het IMF en Europa, is de directie van het IMF verdeeld en zit ook Europa niet op een lijn. Om bij het IMF te beginnen, daar bleek deze week dat de meerderheid van de directie voor verzachting van het financiële Griekse regime pleit, terwijl een minderheid vasthoudt aan de oorspronkelijke afspraken. Ook binnen Europa zijn er strenge en toeschietelijke rekenmeesters. Nederland en Duitsland houden vast aan stevige hervormingen en zijn tegen kwijtschelding van schulden. Europa is ook in een onderhandelingsspel verwikkeld met het IMF. De eurolanden willen dat het IMF meebetaalt aan de financiële steun. Specifieker: Nederland en Duitsland staan daar op. Maar het IMF stort geen geld in bodemloze putten. En dat is precies wat Griekenland is zolang de schuldenlast elk perspectief op economisch herstel vertroebelt. Nederland en Duitsland moeten accepteren dat Athene de leningen nooit kan terugbetalen, zegt het IMF. Dijssel en Schäuble beweren dat het IMF overdrijft met zijn sombere analyse. Het gaat beter, benadrukken beiden in een poging het IMF binnenboord te krijgen. De kapitaalmarkt ziet het met stijgende onrust aan. De rente die Athene nu moet betalen voor een lening steeg de afgelopen dagen tot boven de 10%. Alsof de directeur van noodfonds ESM Klaus Regling de bui al zag hangen, riep hij gisteren in de het lijfblad van vermogensbeheerders dat er geen enkele reden is voor paniek. In de Financial Times schreef hij in een ingezonden artikel dat de noodfondsen al €174 mrd aan steun hebben gegeven. Dat zouden de fondsen ‘nooit hebben gedaan als ze niet geloofden dat het geld ooit terugkwam’. Dat is een uitspraak waar ik vraagtekens bij plaats. Verder zou het IMF een van de geldschieters van het Derde Noodplan van €85 mrd voor de Grieken zou hebben ondersteund vanaf het eerste moment. Het IMF had al langer te kampen met intern verzet tegen de participatie in noodleningen aan de Grieken, waar geen terugbetalingsperspectief wordt geboden. De Grieken zijn overgefinancierd en daar willen ze niet mee verdergaan. (bron VK). Wordt vervolgd ………

EC voorzitter Jean-Claude Juncker zal zich in 2019 niet herkiesbaar stellen voor een nieuwe termijn. Ik sluit niet uit dat Juncker op een kortere termijn al opstapt. 

In het weekend van 4/5 februai 2017 heeft Deutsche Bank met grote advertenties in verscheidene kranten zich verontschuldigd voor gemaakte fouten. De baas bij de bank, John Cryan, zette uiteen dat sinds hij het bedrijf anderhalf jaar geleden is gaan leiden, de bank circa €5 mrd kwijt is aan juridische geschillen. De oorzaken van die geschillen liggen vaak in een ver verleden. Deze zaken hebben het bedrijf niet alleen veel geld gekost, ook is vertrouwen in de bank verloren gegaan en heeft de bank reputatieschade opgelopen. Wij moeten ons daarvoor verontschuldigen, want er zijn ernstige fouten gemaakt, aldus de topman. Er zijn volgens hem nog steeds geschillen die het bedrijf tot last zijn, maar de belangrijkste rechtszaken zijn achter de rug. Deutsche Bank sloot het jaar 2016 opnieuw af met dieprode cijfers, met name als gevolg van boetes en schikkingen. Deutsche Bank kwam onder de streep €1,4 mrd tekort. Een jaar eerder werd de grootste bank van Duitsland nog zwaarder getroffen door boetes. Toen werd een nettoverlies van €6,8 m in de boeken gezet. Afgelopen week zei topman Cryan bij de presentatie van jaarcijfers dat hij voor 2017 weer winst voorziet.

Het afslanken van UniCredit kan van start gaan. De grootste bank van Italië heeft een akkoord bereikt met de vakbonden over een massaontslag. De bonden sloten dit weekend een akkoord met UniCredit om de komende twee jaar 3900 arbeidsplaatsen te schrappen. De ontslagen vallen bij vestigingen in Italië, Duitsland en Oostenrijk. De bonden bedongen dat personeel vrijwillig via vervroegd pensioen kan vertrekken. Onduidelijk is hoeveel bankiers gebruik van willen of moeten maken van het vrijwillige vertrekaanbod. Wel belooft UniCredit de komende drie jaar 1300 nieuwe mensen aan te nemen, vermoedelijk om het personeelsbestand te verjongen. UniCredit probeert de eigen kapitaalspositie te versterken met €13 mrd, via de uitgifte van nieuwe aandelen met een claimemissie onder de bestaande aandeelhouders. Ook moeten de kosten omlaag. In de begin dit jaar gepresenteerde plannen werd gesproken over een totale fte-reductie van 6500 in 2019. De nog resterende 2600 arbeidsplaatsen moeten vermoedelijk in anderen landen geschrapt worden. Als de komende twee jaar 14.000 kantoren gesloten zijn, verwacht UniCredit in totaal €1,1 mrd bespaard te hebben. Italiaanse banken zitten in zwaar weer door het aantal slechte leningen op hun balansen. Bij elkaar bezitten zij €360 mrd aan leningen waarvan het de vraag is of ze ooit worden terugbetaald. In Europees verband is afgesproken dat er geen belastinggeld meer mag gebruikt worden om de kapitaalspositie van noodlijdende banken te versterken.

Iran wil zijn dagelijkse olieproductie verhogen tot meer dan 4 miljoen vaten per dag. Daarmee zou het land meer olie willen oppompen dan dat het eerder had afgesproken met het oliekartel OPEC. Dat meldden verschillende media, die verwijzen naar een verklaring van het hoofd van de Iraanse staatsoliemaatschappij. De olie-exporteurs die lid zijn van de OPEC spraken onlangs af hun productie met ingang van dit jaar te verlagen, in een poging de olieprijs op te krikken. Zij kregen steun van onder meer Rusland. De afspraak daarbij was dat Iran, dat nog herstellende is van de jarenlange sancties tegen het land, de productie mocht opvoeren tot krap 3,8 miljoen vaten per dag. Teheran zou eind maart dagelijks 4 miljoen vaten willen oppompen.

President Mario Draghi van de Europese Centrale Bank (ECB) is erg bezorgd over het plan van de Amerikaanse president Donald Trump om de strenge regels voor de bankensector te versoepelen. Volgens Draghi is een versoepeling van de bankregels ,,wel het laatste wat we nu nodig hebben”. Dat zei Draghi maandag in het Europees Parlement. Volgens de ECB-president hebben de strikte regels voor banken die na de financiële crisis zijn ingevoerd juist gezorgd voor een sterker financieel systeem. Er moet daarom niet worden teruggegaan naar de omstandigheden die er waren voor de crisis, aldus Draghi. De ECB-voorzitter verwierp verder de beschuldigingen uit het kamp van Trump dat Duitsland de ,,zwaar ondergewaardeerde” euro als middel zou gebruiken om een handelsvoordeel te verkrijgen ten opzichte van zowel de Verenigde Staten als andere Europese landen. De sterke handelsprestaties van Duitsland zijn volgens Draghi het gevolg van een verhoogde productiviteit. Daarbij is het land niet schuldig aan valutamanipulatie, aldus de centralebankpresident. De huidige lage waarde van de euro is de schuld van het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). Dat vindt althans de Duitse minister van Financiën Wolfgang Schäuble. De bewindsman reageerde in een interview met Tagesspiegel op de vorige week geuite kritiek op Duitsland van een economisch adviseur van de Amerikaanse president Donald Trump. Volgens de adviseur van het Witte Huis zou Duitsland de zwaar ondergewaardeerde euro gebruiken als middel om een handelsvoordeel te verkrijgen ten opzichte van zowel de Verenigde Staten als andere Europese landen. Schäuble gaf aan dat Duitsland juist tegenstander is van de stimuleringsmaatregelen van de ECB. ,,Het huidige beleid van de ECB is te ruim voor Duitsland”, zo liet de minister optekenen. Ook zou hij de ECB eerder hebben gewaarschuwd dat door de maatregelen het handelsoverschot van Duitsland hoger zou uitvallen.

De productie van de Duitse industrie is in de laatste maand van 2016 onverwachts met 3% gekrompen ten opzichte van de voorgaande maand. In november nam de industriële productie in Duitsland met een bijgestelde 0,5% toe. Op jaarbasis was in december sprake van een productiedaling met 0,7%. Volgens economen van ING was december een maand om snel te vergeten. Onder meer het koude winterweer en de feestdagenseizoen zetten volgens de kenners een rem op de productie. Daarom moet de decembermaand qua vergelijking met een maand eerder met een ,,korreltje zout” worden genomen. Het koude winterweer in januari is volgens ING geen voorbode voor een goede start van het nieuwe jaar. Vooral de bouwproductie heeft volgens de economen wat langer nodig om weer op stoom te raken. Recente cijfers over de intake van nieuwe orders stemmen hoopvol voor een versnelling. Daartegenover zetten onzekerheden in de VS en het Verenigd Koninkrijk mogelijk een rem op de groei.

Luxemburg heeft Volkswagen aangeklaagd vanwege het gesjoemel met de uitstoot van dieselmotoren door het Duitse autoconcern. Luxemburg beschuldigt Volkswagen van bedrog en vervalsing. De rechtszaak moet helpen de verantwoordelijken voor de emissiefraude te achterhalen. In Luxemburg zijn meer dan 31.000 auto’s van het Volkswagen-concern uitgerust met software om de uitstoot te manipuleren. Volkswagen-topman Matthias Müller had deze week een ontmoeting met EU-commissaris Vera Jourova (Justitie en consumentenzaken). Zij drong er bij Müller op aan compensatie te bieden aan klanten die zijn gedupeerd door het uitstootschandaal. Duitse media meldden ondertussen dat Volkswagen de beloning van de bestuursvoorzitter voortaan wil beperken tot maximaal €10 mln per jaar. Voor andere topbestuurders zouden de beloningen lager gaan uitvallen. Later deze maand vindt beraad plaats door de commissarissen van Volkswagen over deze maatregel, aldus de berichten. Vorige week kwam nog naar buiten dat het hoofd integriteit van Volkswagen na slechts ruim een jaar werk aftrad en meer dan €12 mln aan beloning meekreeg. Dat zorgde voor kritiek op het autoconcern.

De Nederlandsche Bank (DNB) heeft een boete van bijna €5 mln opgelegd aan vermogensbeheerder GSFS Asset Management. Volgens de toezichthouder gebruikte het bedrijf zijn eigen pensioenfonds voor zaken waarvoor dat helemaal niet bedoeld is. GSFS heeft in de jaren 2010 tot en met 2013 via het pensioenfonds vele malen meer geld belegd dan er aan pensioenpremies was ingelegd. Het pensioenfonds van GSFS was een soort beleggingsvehikel van de vermogensbeheerder geworden. Dat leverde miljoenen op, maar volgens de regels mocht het bedrijf zo helemaal niet met zijn pensioenpot omgaan. Ook Stichting GSFS Pensionfund en vier leidinggevenden zijn door DNB bestraft, met boetes die variëren van €10.000 tot €50.000. Dat de geldstraf voor de vermogensbeheerder zelf zo hoog uitvalt, is omdat zo mede het met de overtreding behaalde financieel voordeel wordt ontnomen. Om de kwestie stonden DNB en GSFS ook al enkele keren tegenover elkaar in de rechtszaal. Uiteindelijk oordeelde het College van Beroep voor het bedrijfsleven dat DNB het bedrijf terecht op de vingers had getikt.

TomTom heeft in het laatste kwartaal van 2016 een nettoverlies in de boeken gezet bij een dalende omzet. Met name de verkopen aan consumenten stonden opnieuw flink onder druk. De zakelijke onderdelen van het navigatiebedrijf lieten wel groei zien. TomTom rapporteerde midweeks een kwartaalomzet van €266 mln, 6% minder dan een jaar eerder. Het bedrijf wist wel de brutowinst met 10% op te voeren tot €153 mln. Dat komt doordat de dienstverlening aan bedrijven hogere marges oplevert. Onder de streep stond evenwel een verlies van €5,6 mln, na een winst van €21 mln in het vierde kwartaal van 2015. Dat heeft mede te maken met de kosten van enkele overnames die TomTom heeft gedaan. Over heel 2016 zag TomTom de opbrengsten met 2% afnemen tot €987 mln. Voor dit jaar gaat het bedrijf uit van een verdere afname, naar €925 tot €950 mln. Wel wordt een toename voorzien van de winst per aandeel. Afgezien van eenmalige posten moet die op €0,25 uitkomen, tegen €0,23 vorig jaar. De consumentenomzet zal dit jaar naar verwachting nog sterker dalen dan in 2016. Dat komt doordat de vraag naar losse navigatiekastjes nog altijd sterk afneemt. Uiteindelijk moet de verkoop van bijvoorbeeld sporthorloges en actiecamera’s die daling gaan compenseren. Maar zover is het voorlopig nog niet, gaf topman Harold Goddijn in een toelichting aan. Bij de zakelijke tak wordt komend jaar een omzettoename van boven de 10% voorzien. Contracten met autofabrikanten zullen een fiks deel van die groei voor hun rekening nemen. Financieel directeur Taco Titulaer voorspelt een stijging van die inkomsten met meer dan 20%. De opbrengsten uit wagenparkbeheer nemen volgens hem met zo’n 10% toe.

De Deense containervervoerder en olieproducent A.P. Möller-Maersk heeft 2016 dieprode cijfers geschreven. Zwakke prestaties bij het containervervoer en enorme afschrijvingen op de oliedivisie resulteerden uiteindelijk in een nettoverlies van $1,9 mrd, waar een jaar eerder nog $925 mln overbleef. Containertak Maersk Line, die onlangs bekendmaakte het Duitse Hamburg Süd in te lijven in een poging zijn leidende marktpositie te behouden, boekte een verlies van $376 mln. Dat was een jaar eerder nog een winst van $1,3 mrd. Bij Maersk Drilling en Maersk Supply Service deden afschrijvingen van in totaal $2,7 mrd de resultaten geen goed. Maersk zou de onderdelen graag verkopen nu het bedrijf staat voor een splitsing van activiteiten. Voor 2017 voorziet Maersk een verbetering bij zijn containerdivisie, geholpen door de aantrekkende markt voor vrachtvervoer.

De goudprijs is naar een driemaands hoogtepunt gestegen. Niet omdat Valentijnsdag nadert, maar vanwege de groeiende onzekerheid onder beleggers in de VS en Europa. Beleggers gebruiken goud steeds vaker als verzekering, omdat de beweeglijkheid in de financiële markt zo toeneemt”, zegt Sjef Pieters van Source, aanbieder van trackers op genoteerde beleggingen in het edelmetaal. Deze week bracht Source door de gestegen vraag een goudtracker naar de beurs Euronext. Ook ING Research ziet stevige instroom van kapitaal uit aandelen naar goudbeleggingen, vooral fysiek. Sinds 1 januari steeg de prijs 7% tot $1233,88 per 31,3 gram. De recente prijsopdrijving komt vooral van de verzwakte dollar, zegt grondstofanalist Georgette Boele (ABN Amro). „Bij de verzwakking speelt de onzekerheid over Trumps politiek een grote rol, al is het niet de enige factor.” Ook de druk op Amerikaanse staatsobligaties – doorgaans een zekerheid voor pensioenfondsen – drijft beleggers naar de vluchtheuvel. De belegging wint bovendien aan terrein omdat de aandelenmarkten record op record stapelen, en beleggers de onvermijdelijke correctie zien naderen. De onafhankelijke goudonderzoeker David Roche, met 45 jaar ervaring, wijst in zijn rapport naar de onorthodoxe, onverwachte ingrepen van de Amerikaanse president. „Trump zet de prijs van goud hoger.” De honger naar fysiek goud werd sinds december vorig jaar ingezet. In 2016 steeg de vraag tot een driejaars hoogtepunt. Het was het zevende jaar op rij met meer goudaankopen. De huidige vraag komt meer van particuliere beleggers, vermogensbeheerders en pensioenfondsen, concludeert brancheorganisatie World Gold Council. Sinds 2010 hebben centrale banken en vooral die van China namelijk niet zo weinig goud ingekocht.

De economen Rick van der Ploeg en Willem Vermeend schrijven dit weekend in hun column ‘Economische revolutie zet Den Haag op stelten’ dat veel politieke partijen dure beloften aan kiezers doen die ze straks niet kunnen waarmaken. De verkiezingsprogramma’s zijn gebaseerd op de huidige economie, terwijl de nieuwe economie, aangeduid als Economie 4.0, al van start is gegaan. In de programma’s is daardoor onvoldoende rekening gehouden met de ingrijpende gevolgen van digitalisering, automatisering, de internationale trend van minder vrijhandel, de toenemende internationale concurrentie en de belastingoorlog tussen landen. De programma’s van de politieke partijen zijn daardoor nu al verouderd. Het komende decennium krijgt Nederland te maken met Economie 4.0 die gekenmerkt wordt door ten minste vijf internationale trends die onze maatschappij, de huidige economie (3.0) en de arbeidsmarkt ingrijpend zullen beïnvloeden. Door deze economische en technologische revolutie kunnen de verkiezingsprogramma’s de prullenbak in. Het gaat daarbij om:

1. De verdere opmars van de digitalisering van alle productie- en bedrijfsprocessen. Veel bedrijven, overheden en instellingen zijn daarop niet voorbereid en dat leidt tot problemen op onze arbeidsmarkt. De vraag naar werknemers die kunnen omgaan met digitalisering en nieuwe technogie neemt sterk toe, maar deze vacatures kunnen door een groot gebrek aan technisch opgeleide mensen niet worden ingevuld.

2. De supersnelle toepassingen van innovatieve technologieën die ons bedrijfsleven en de arbeidsmarkt op zijn kop gaan zetten. Voorbeelden zijn: 3D-printen, Internet of Things (Iot), Big Data, Kunstmatige Intelligentie, Robots Blockchain, Fotonica, Drones. Bedrijven die niet snel genoeg digitaliseren en gebruik maken van deze technologieën zullen Economie 4.0 niet overleven; ze vallen om. Daarnaast gaan er door deze technologische revolutie honderdduizenden bestaande banen en onderdelen van functies verloren. Dit keer niet alleen voor lager geschoolden, maar ook voor hoger opgeleiden, zoals accountants, artsen en juristen. Daartegenover staan wel nieuwe banen die door deze revolutie worden gecreëerd. Maar overal neemt de bezorgdheid toe. Het resultaat van banencreatie en banenverlies zou op de korte termijn wel eens tot minder banen kunnen leiden en een hogere werkloosheid.

3. Minder vrijhandel, minder open grenzen, mede onder invloed van het beleid van Trump en protestpartijen. Deze ontwikkelingen pakken voor een exportland als Nederland slecht uit. Onze economische groei en werkgelegenheid zijn sterk afhankelijk van internationale handel. Minder handel leidt bij ons tot een lagere economische groei, een verlies aan banen en een lagere welvaart.

4. De immense gevolgen van het wereldwijde Klimaatakkoord van Parijs. Bijna 200 landen en de EU hebben december 2015 in Parijs afgesproken dat rond het jaar 2200 de opwarming van de aarde maximaal 2 graden Celsius mag zijn. Daarvoor is het nodig dat in 2050 de wereldwijde CO2-uitstoot rond nul ligt. De totale kosten om dit te realiseren bedragen ruim $13 biljoen. In Nederland gaat het om ongeveer €200 mrd. Tegenover deze ‘kostenpost’ staan gelukkig wel aanzienlijke voordelen, zoals een gezonde leefomgeving, een groene economische groei en nieuwe banen. Experts gaan ervan uit dat vooral innovatieve technologie de aardbol moeten redden. Voor onze zogenoemde Smart Industry (www.smartindustryboek.nl) liggen hier kansen voor nieuwe omzet die ook veel werk oplevert. Daarbij gaat het om het ontwikkelen van slimme producten en diensten op verschillende terreinen, o.m. elektrisch verkeer, duurzame energie, energie-arme apparatuur, energie-neutrale en energie-plus gebouwen en woningen.

5. Een verscherping van de internationale concurrentie. De concurrentie tussen landen neemt sterk toe. Daardoor worden in steeds meer landen banen weggeautomatiseerd en werknemers vervangen door slimme softwareprogramma’s en robots. Daarnaast zien we nu al het begin van een belastingoorlog. De tarieven van de winstbelasting gaan in veel landen omlaag richting 15-10% en de toptarieven in de inkomstenbelasting komen in de meeste landen rond de 45% te liggen. Nederland behoort met een tarief van 25% voor bedrijven (vennootschapsbelasting) en een toptarief van 52% in de inkomstenbelasting tot de landen die te maken krijgen met ondernemingen en werknemers die gaan verhuizen naar landen met lagere tarieven. Als we deze hoge tarieven niet verlagen, verliezen we straks vele honderdduizenden banen. In de meeste verkiezingsprogramma’s is met de gevolgen van automatisering en de noodzaak van deze belastingverlagingen geen rekening gehouden. Er zijn zelfs partijen die de verhuizing van onze bedrijven en banen naar het buitenland bevorderen door de belastingen voor ondernemers en hogere inkomens te verhogen.

De Impact van Economie 4.0. Politieke partijen hebben nog weinig oog voor de impact die Economie 4.0 heeft op onze arbeidsmarkt en welvaart. In de verkiezingsprogramma’s 2018-2021, gaat het vooral om ineffectieve banenplannen, arbeidsmarktmaatregelen uit de oude doos en dure beloften op het terrein van zorg, pensioenen en sociale zekerheid die niet waargemaakt kunnen worden. Dat geldt ook voor zekerheid op de arbeidsmarkt, in de vorm van vaste banen. De nadruk op zekerheid zien we ook terug in het rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) met de titel “Voor de zekerheid. De toekomst van flexibel werkenden en de moderne organisatie van arbeid.” Het vervelende is dat Economie 4.0 juist gekenmerkt wordt door onzekerheid die in belangrijke mate wordt veroorzaakt wordt door de hierboven vermelde internationale trends waar Nederland, hoe dan ook ,mee te maken krijgt. Aan die impact heeft de WRR onvoldoende aandacht geschonken. Maar ze staan daarin niet alleen. De businessmodellen van veel bedrijven in Nederland zijn nog gebaseerd op de oude economie. Deze ondernemers onderkennen onvoldoende dat Economie 4.0 al van start is gegaan en dat ze hun model snel moeten vernieuwen. Wie dat niet doet loopt het risico dit decennium niet te overleven. Het Nederlandse onderwijs is onvoldoende gericht op de toekomst en leidt op voor banen en werk dat over enkele jaren niet meer bestaat. Het is nodig dat het onderwijs in samenwerking met Smart Industry programma’s ontwikkelt voor de wereld van Economie 4.0 (waaronder om -en bijscholing). Daarnaast moet Den Haag meer geld besteden aan onderwijs op het terrein van technologie op alle niveaus en vooral zorgt dat onze jeugd zodanig wordt opgeleid dat ze snel kan inspelen op toekomstige technologische en maatschappelijke ontwikkelingen. Over hoe de beide economen van socialistische huize denken over onze toekomst schrijven ze: Nederland behoort in Europa tot de meest welvarende landen met een sterke economie, gezonde overheidsfinanciën en goede stelsels op het terrein van sociale zekerheid, zorg en pensioenen. Maar om deze positie te kunnen behouden moet politiek Den Haag samen met werkgevers en werknemers na de verkiezingen eensgezind een aansprekend beleid voor de toekomst ontwikkelen. De nu al achterhaalde verkiezingsprogramma’s helpen daarbij niet. Maar wel staat vast dat we alles in huis hebben om uit te groeien tot een land met een slimme en groene economie die in de wereld voorop loopt. Voor een nieuw kabinet zou dit de doelstelling moeten zijn. Nederland: slim, groen en internationaal. Met dank aan de heren van der Ploeg en Vermeend, bron: dtf.nl Wat voor mij ontbreekt is een visie op de ECB en de euro en de toekomst van de Europese Unie. Ik nodig de beide heren uit hun visie te toetsen aan het rapport van tien RABO-economen ‘de ongewisse toekomst van de Europese integratie’ en hun gedachten met de lezers te delen.

Jaap van Duijn schrijft in de Telegraaf een premium column over ‘VS loopt aan de leiband van het grootkapitalisme’. Een plutocratie is een maatschappij, waarin de rijken het voor het zeggen hebben. Is Amerika onder Trump een plutocratie aan het worden, of was het dat al? Mevrouw Betsy DeVos kon alleen minister van onderwijs in het kabinet van Trump worden, nadat de vice-president de stemming in de senaat op 51-50 had gebracht. Haar voornaamste verdienste is dat ze de schoondochter van de multimiljardair Richard DeVos (christelijk-gereformeerd en van Nederlandse afkomst) is en dat haar familie enige honderden miljoenen dollars aan de Republikeinse partij heeft geschonken. In een interview in 1997 had Betsy DeVos al toegegeven ervan uit te gaan dat ze met al die giften een mooi politiek baantje kon kopen. Dat is nu dus gelukt. Ik ben minister! De regering-Trump zit vol miljonairs en miljardairs. De scheiding der machten, waar Trump overigens lak aan blijkt te hebben, maakt het congres tot de wetgevende macht en de regering tot de uitvoerende. De superrijken in het kabinet hebben het dus niet alleen voor het zeggen. Voor wetgeving, of verandering daarin, is nog steeds het Amerikaanse congres verantwoordelijk. Maar ook daar is de invloed van het kapitaal overduidelijk merkbaar. In Washington zijn naar schatting 12.000 lobbyisten actief, betaald door bedrijven en bedrijfstakken, die jaarlijks honderden miljoenen uitgeven om wetgeving te beïnvloeden. En congreslid word je ook niet zomaar. Om een zetel in het Huis van Afgevaardigden te bemachtigen, is ongeveer $1 miljoen nodig, een plaats in de Senaat verwerven kost gemiddeld $10 miljoen. Tijdens een presidentscampagne wordt namens en door de verschillende kandidaten $1 miljard uitgegeven. Zonder heel veel geld komt een Amerikaanse politicus er niet. In een onderzoek uit 2015 werden peilingen onder het Amerikaanse volk over een periode van dertig jaar geanalyseerd. Onderzocht werd of beleidsplannen in Washington gesteund werden door de gehele bevolking, dan wel door rijke Amerikanen en lobbyisten. Het bleek dat maatregelen, gesteund door de rijken en de lobbyisten, in 60 tot 70% van de gevallen wet werden, terwijl van de plannen waar de gemiddelde Amerikaan achterstond, slechts 30% in wetgeving vastgelegd werd. Het gevoel van velen, dat de politiek vooral de belangen van de rijken behartigt, werd hiermee in ieder geval niet weersproken. Tijdens de campagne verweet Trump Hillary Clinton dat ze aan de leiband van het grootkapitaal, in casu zakenbank Goldman Sachs, liep. Vervolgens droeg hij, eenmaal gekozen, als minister van Financiën een ex-partner van diezelfde bank voor, wiens vermogen geschat wordt op ca $500 miljoen, en haalde hij nog eens vijf andere bankiers van Goldman Sachs naar het Witte Huis. De kiezers die Trump als de held van de gewone man zagen, zullen bedrogen uitkomen. Rijken, zo leert de geschiedenis, dienen altijd vooral hun eigen belangen. Het is maar dat wij het weten wat ons te wachten staat van de overzijde van de Atlantische Oceaan.

Komende donderdag presenteert het CPB de doorrekening van de partijprogramma’s van de politieke partijen die deelnemen aan de verkiezingen over 4 weken. Minister van Financiën Dijsselbloem noemt het een zorgwekkende ontwikkeling dat sommige politieke partijen niet meedoen aan de doorrekeningen van het CPB. Dit jaar hebben de PVV, 50Plus en de PvdD gezegd geen informatie over hun verkiezingsprogramma te leveren. “Ze kunnen kiezers knollen voor citroenen verkopen”, zegt Dijssel daarover. Hij vindt dat partijen moeten kunnen laten zien hoe ze voorgestelde maatregelen betalen. Interessant is de reactie van PvdD-leider Marianne Thieme die zegt dat er boekhouders (technocraten) aan de macht zijn: “Daar moeten we mee stoppen”.

©2017 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices dd 10 februari 2017; week 06: AEX 489,56; BEL 20 3.590,95; CAC-40 4828,32; DAX 30 11.666,97; FTSE 100 7258,75; SMI 8.456,22; RTS (Rusland) 1164,21; DJIA 20269,37; NY-Nasdaq 100 5.226,686; Nikkei 225 19.378,93; Hang Seng 23.591,50; All Ords 5771,60; SSEC 3196,699; €/$ 1,0641; goud $1232,90; dat is €37.220,69 per kg, 3 maands Euribor -0,329% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,371%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,527%, 10 jaar VS 2,4224%. 10 jaar Duitse Staat 0,328%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,219.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE11022017/363 Inflatie steeg in januari naar 1,7%

UPDATE04022017/362 Donald John Trump is een bevriend staatshoofd

real Donald J. Trump twittert: 14:12 – 4 februari 2017

The opinion of this so-called judge, which essentially takes law-enforcement away from our country, is ridiculous and will be overturned! Lees verder aan het einde van dit blog.

Een groot aantal oneliners over het tijdelijke inreisverbod van Trump voor passagiers met bestemming de VS met een paspoort uit Iran, Irak, Syrië, Soedan, Jemen, Libië en Somalië. Miljoenen Britten tekenen petitie om staatsbezoek Trump aan Groot-Brittannië te blokkeren; is inreisverbod VS een kantelpunt van de protesten tegen Trump; woede over vluchtelingenstop laat Trump koud; massa-uitzettingen? Een muur? Trump is niet de eerste die isolationisme preekt; Trump lijkt alleen te geloven in het recht van de sterkste; Trump belde dit weekend bijna een uur met Poetin over de brandhaarden in de wereld, maar een ontmoeting laat nog maanden op zich wachten; samengebalde vuisten tegen de waanzin van Trump; experts waarschuwen: Trump geeft niet om uw protest; miljoen Britten willen voorkomen dat de koningin op bezoek gaat in de VS/Witte Huis; record aantal nieuwe banen dankzij Amerikaanse en Britse bedrijven; Tweede Kamer wil hoorzitting over ‘moslimban’ Trump; inreisverbod lijkt eerder symbolisch dan effectief; dit is een geweldige wake-upcall voor Europa; Trump zegt: chaos afgelopen weekend op vliegvelden niet door inreisverbod, maar door computerstoring Delta; Trump valt niet mee en Wilders straks ook niet; Trump is tevreden: “Het werkt heel goed”; Rutte keurt inreisverbod af, maar plaatst wel kanttekening; hoe Trump ook redeneert, rationeel is het niet; rechter negeert beslissing Trump.

De VS onder aanvoering van de kersverse president Donald John Trump vormt een bedreiging voor Europa, schrijft Donald Tusk, de voorzitter van de Raad van Europese regeringsleiders, in een brief aan de 28 regeringsleiders, waarin hij oproept, op de Europese top in Malta, afgelopen vrijdag, eenheid te smeden. Het zijn harde woorden die nooit eerder in de afgelopen 60 jaar zijn uitgesproken. Ik heb al eerder gewaarschuwd dat ‘de panelen in de wereld schuiven’. Donald Tusk benoemt in zijn brief ‘China, dat zich assertief gedraagt, Rusland dat zich agressief opstelt tegenover zijn buurlanden, het Midden Oosten waar de radicale islam dood en verderf zaait’ en daar voegt Tusk aan toe zorgwekkende uitspraken en besluiten van de Amerikaanse president. Dat betekent dat er een groot verschil van mening bestaat over bouwactiviteiten in Oost-Jeruzalem bestemd voor bewoning door Joodse kolonisten tussen Israël en de VS en de rest van de wereld. De Europese leiders zijn verrast door het nieuwe beleid uit Washington. Europa heeft nog geen duidelijk beeld hoe daarop te reageren. Het 70 jaar oude beleid van de VS in relatie tot Europa staat op losse schroeven. Trump heeft geen hoge pet op van Europa, hij ziet Europa ‘als het oude continent’. Daar kan ik mij wel wat bij voorstellen. Een zegsman zegt dat Europa ‘getemd’ moet worden. De Europese leiders blinken niet uit door een helder beleid. Het Witte Huis heeft zich kortelings geleden kritisch uitgelaten voor onze Europese keizerin, Angela Merkel. Aan de vooravond van de EU-top op Malta maakte Merkel een tussenstop in Ankara, waar zij overleg voerde met Erdogan. Doel daarvan zou zijn geweest de spanningen tussen Berlijn en Ankara terug te brengen, maar of dat is gelukt is zeer de vraag. Na afloop van het overleg, waar gesproken werd over Cyprus, Syrië, Irak, bestrijding van terrorisme, de reacties van Europa op de mislukte coup, maakte Merkel gebruik van de persconferentie om Erdogan de les te lezen mensenrechten, de vrijheid van meningsuiting en persvrijheid op een moment dat in Turkije tv-zenders werd verboden verslag te doen van terroristische aanslagen. Het verzoek van Ankara om 40 Turkse Navo-militairen, die in Duitsland asiel hebben aangevraagd, terug te sturen naar Turkije, werd door Merkel afgewezen onder het motief dat niet de Duitse regering daarover beslist maar Duitse rechters. Ik vind dat een zwak argument van Merkel om zich te verschuilen achter rechters. Over Brexit is Trump enthousiast en met Poetin pleegt hij overleg over de brandhaarden in de wereld. Trump zou een gebaar hebben gemaakt naar Poetin door sancties tegen de Russische geheime dienst FSB te verlichten. Washington zou weer toestaan dat Amerikaanse bedrijven op beperkte schaal weer zaken mogen doen met de FSB door de export van electronica toe te staan. Europa staat zowel van binnenaf als van buitenuit onder vuur. Brussel staat zwaar onder druk door het grotendeels mislukte vluchtelingenbeleid, de kwetsbaarheid van de euro, mede gezien de grote verschillen tussen de Noordelijke en Zuidelijke landen. En dan nog de uiteenlopende visies tussen de West- en Oost-Europese lidstaten in relatie tot Rusland en de opgelegde financieel/economische sancties. Alhoewel ikzelf een voorstander ben van een meer verenigd Europa, bestaat daar geen duidelijk beleid over binnen de EU-lidstaten, anders dan dat Engeland het voor gezien houdt. En wat voor Europa nog triester is is het feit dat Trump in die discussie een duidelijke positie heeft ingenomen. Hij is voor een verdere fragmentatie. Dat zou leiden tot een verdere verzwakking van Europa. Intern kampt de EU met de opkomst van ‘nationalistische, xenofobe (haat of angst voor vreemdelingen of buitenlanders) en anti-Europese sentimenten’ en een ‘verminderd vertrouwen onder de pro-Europese elite’. Trump is niet terughoudend om de EU te duiden als een entiteit die de Duitse economische belangen behartigt. Ik zie dat als een afgeleide van een beleid waarin Duitsland, onder aanvoering van Angela Merkel, de lakens uitdeelt in de EU. Het is nog maar 75 jaar geleden dat Nazi Duitsland een poging deed de Europese landen te onderwerpen aan de Ariërs onder aanvoering van Adolf de Verschrikkelijke. Trump is tegen vrijhandelsverdragen, die grotere baten opleveren voor lage-lonen-landen. Trump heeft de werkelozen in de VS beloofd dat hij productiecapaciteit terug gaat halen naar de VS. Dat zal grote schade toebrengen aan China en andere productielanden in Zuid-Oost Azië en Zuid Amerika, vooral in Mexico. De Europese Commissie heeft naar buiten gebracht dat wij willen participeren in het Trans Pacific Partnership (TTP), een vrijhandelszone, in wording, voor landen rond de Stille Oceaan, waar de VS zich uit heeft teruggetrokken en zal het Verdrag niet ratificeren. Er heerste een waas van geheimzinnigheid rond de onderhandelingen. De ngo’s vrezen dat het TTP zal leiden tot een algemene dereglementering die enkel in het voordeel zal spelen van de multinationals. Ze zijn bezorgd voor het beperken van de toegang tot betaalbare medicijnen en een clausule die buitenlandse investeerders het recht geeft om een rechtszaak aan te spannen als ze vinden dat een wet hun winst aantast. Het gaat om Australië, Brunei, Canada, Chili, Japan, Maleisië, Mexico, Nieuw-Zeeland, Peru, Singapore en Vietnam. De Europese Commissie ziet de VS nog steeds als een ‘strategische partner’. Tusk confronteert de 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten ‘hoe ziet de toekomst van Europa er uit’? Op de volgende EU-top in maart in Rome moet er een visie zijn over de Unie na de Brexit en welke lidstaten blijven binnenboord?

Over de kwetsbaarheid van de euro zegt de ING dat ‘hoewel de donkerste dagen van de schuldencrisis duidelijk tot het verleden behoren, blijft de toekomst van de euro een grote bron van zorg. Die toekomst hangt de komende tijd vooral af van de ontwikkelingen rond de Brexit en de uitkomsten van verkiezingen in bijvoorbeeld Frankrijk en Nederland, zei risicodirecteur Wilfred Nagel. Hij wees er daarbij op dat de eurozone alleen een economische unie vormt, geen politieke. ,,Daarom is er politieke wil nodig om die unie in stand te houden. Daar gaan de verkiezingen in diverse landen de komende tijd over.” Het aanstaande vertrek van de Britten uit de EU zou volgens Nagel als ,,een katalysator” kunnen werken voor het anti-Europasentiment in andere landen, waardoor het voortbestaan van de euro opnieuw onder druk kan komen te staan. ,,De crisis is niet zo acuut als in 2011, dus we verwachten niet dat er nú iets gebeurt. Maar alles hangt af van de uitslag van de verkiezingen”, viel bestuursvoorzitter Ralph Hamers hem bij. De stabiliteit van de eurozone is voor ING dan ook een grotere zorg dan bijvoorbeeld spanningen in de landen aan rand van Europa, zoals Turkije en Oekraïne. Om niet te zeer te worden verrast door ontwikkelingen probeert de bank bezittingen en verplichtingen in afzonderlijke landen zoveel mogelijk in evenwicht te houden. ING werkt al ruim vijf jaar met scenario’s waarin een toekomst zonder euro wordt nagebootst. Die bieden echter geen eenduidig antwoord, aldus Nagel. ,,Er spelen heel veel aannames. Vallen landen daadwerkelijk terug op eigen munten? Om hoeveel landen gaat het en gaan die allemaal hun eigen weg? Welke waarde krijgen hun munten en hoe ontwikkelt die waarde zich? Die vragen scherpen in ieder geval de gedachten.”

Ik heb al een aantal vragen gesteld bij de positie die Merkel inneemt in de Europese Unie. Ze is niet gewend aan het krijgen van kritiek op haar beleid. De Europese leiders zijn makke schapen, alleen Erdogan en nu ook Trump lopen niet achter haar aan. De kritiek op haar beleid van Trump is niet mals. Dat is in Berlijn niet goed gevallen. Kennelijk wilde ze, onderweg naar Malta, in Ankara haar kracht tonen tegenover Erdogan. Maar of ze daarmee het tegendeel niet heeft bereikt, zal later wel blijken. Wie is Angela Merkel eigenlijk. Geen engel maar een zelfverzekerde vrouw die weet wat ze wil en weet hoe ze haar doelen moet bereiken. Een paar jaar geleden, na afloop van een EU-top zei ze dat ‘ze hier in Brussel eigenlijk nooit bang is dat ze haar zin niet krijgt’. In feite gebeurt er in Europa niets zonder haar toestemming. Haar tegenspelers missen de kwaliteiten voor een succesvol tegenspel. Veel politici gedragen zich als slippendragers, neem Rutte, Dijssel, Koenders, maar ook Hollande. De Engelsen zijn in staat de krachtsverhoudingen in te schatten in Europa en besloten uit te treden. Ook Amerikaanse presidenten speelden mee. Maar Trump gooide roet in het eten: de Duitse economie profiteert van de goedkope eurokoers, waardoor de Duitse export wordt bevoordeeld. Ik vraag mij dan af of een eerder voorstel om een goedkope euro voor Zuid-Europa en een dure euro voor Noord-Europa, oftewel één euro voor de rijkere eurolanden en een andere goedkopere voor de armere landen. Rutte maakte op Malta duidelijk dat de Benelux-landen opteren voor een euro met verschillende snelheden. Zolang de drie machtigste landen binnen de EU, Duitsland, Frankrijk en Engeland, de regie voerden trad Duitsland niet op de voorgrond. Dat is nu wel het geval nu Engeland uitstapt en Frankrijk zijn leidende positie is kwijtgeraakt (de Duits-Franse as is ter ziele) komt naar voren dat Duitsland cq Merkel de machtigste positie heeft. Nog steeds, 70 jaar na het einde van het Nazi-tijdperk, bestaat er verzet dat Duitsland opnieuw de macht naar zich toegetrokken heeft, ondanks dat de EGKS, EG, EEG en de EU zijn opgericht om dat te voorkomen. De wens dat in Malta de 27 regeringsleiders tot krachtige besluitvorming zouden komen is niet gerealiseerd. Veel meer dan het uitspreken van een voornemen tot een trouwbelofte dat de EU-lidstaten, hand in hand, zullen doorgaan met de Europese Unie. De ondertekening vindt volgende maand plaats in Rome, bij de herdenking van de 60ste verjaardag van de oprichting van de Europese Economische Gemeenschap ook in Rome in 1957.

President Tusk ziet dat de EU nu bedreigd wordt door China, Rusland, de VS en de Brexit. Het informele topoverleg op Malta bracht weinig ‘panelen in beweging’. De uitspraken van Tusk werden voor kennisgeving aangenomen. De 27 regeringsleiders wilden vooral indruk maken door rust uit te stralen en geduld te tonen met Trump. Merkel sprak sussende woorden: ‘de EU moet nu op zoek gaan naar haar positie in het internationale krachtenveld’. Dat kan betekenen dat de EU meer aandacht gaat geven aan Afrikaanse projecten. Rutte wil meer handel gaan doen met China, Japan en Mexico. De boodschap aan het Witte Huis was duidelijk: Europa kan niet zonder de VS. Merkel verwacht dat beide machtsblokken blijven samenwerken ‘in het gevecht tegen het internationale terrorisme’. Aan de orde kwamen ook de besprekingen met Engeland over de Brexit en de bewaking van de buitengrenzen van de EU. Die staan aan de Middellandse Zee nog steeds open. Ook aan mogelijk aantrekkende vluchtelingenstromen uit Afrika moet gewerkt gaan worden door Brussel. Er is een plan om de migrantenstroom vanuit Libië terug te dringen. Er zijn echter grote problemen over wie de macht in Libië heeft en met wie er onderhandeld kan worden. We moeten niet onderschatten welke macht de krijgsheren daar nog bezitten. Verder wordt alle humanitaire hulp op zee beperkt doordat bootjes met vluchtelingen niet kunnen worden teruggebracht naar Libië. Dat als gevolg van de status van territoriale wateren. Alle vluchtelingen in gammele rubberbootjes worden aan wal gezet in Italië. Brussel wil mogelijk onorthodoxe maatregelen nemen door een deal te maken met de Lybische premier Al-Sarray dar Europese marines toestemming krijgen kustwateren binnen te varen om vluchtelingen daar weer aan wal te zetten. Dat recht zal Brussel met veel geld moeten afkopen.

Als KLM en Schiphol niet meewerken aan Trump’s inreisverbod, kan dat uiteindelijk miljoenen euro’s gaan kosten. Dat zegt Steven Verhagen, baas van pilotenbond VNV. „Er worden vijfcijferige boetes uitgedeeld per reis aan luchtvaartmaatschappijen die reizigers die vallen onder het inreisverbod toch afleveren. Gaat de overheid dan die boetes betalen? Nee, want dat is staatssteun en dat mag ook niet”. Hij regeert op een oproep van GroenLinks en D66 dat Nederland niet zomaar mee moet werken aan het inreisbeleid van Trump. Beide partijen eisen een hoorzitting, hoewel de douane in deze de uitvoerder van het beleid is. In alle landen slaan vliegmaatschappijen alarm over de uiterst kwalijke gevolgen van het Amerikaanse inreisverbod van moslims uit een zevental landen in het Midden Oosten en Afrika met een verhoogd terreurrisico. ,,Wij zijn hier niet blij mee. We mogen deze passagiers niet meenemen, omdat ze de VS niet in komen. Anders moeten we hen weer terugvliegen. Wij worden ten onrechte verantwoordelijk gemaakt, de passagiers zijn de dupe”, aldus een woordvoerder van KLM. Het kabinet spreekt van ‘ontoelaatbare discriminatie’ en eist dat president Trump het besluit terugdraait. De zegsvrouw van KLM legt uit dat de luchtvaartmaatschappij controles uitvoert op paspoorten en zich daarbij dient te houden aan instructies van Amerikaanse veiligheidsdiensten. Het gaat niet alleen om de boetes. Voor KLM staat er veel op het spel omdat ze miljarden verdient op routes naar de VS. Een kwart van de omzet komt zelfs via Amerika. Men is daarom als de dood voor een getroebleerde relatie met de nieuwe president. Schiphol is op zijn beurt weer eigenaar van terminal 4 op vliegveld JFK in New York, waar grote betogingen waren.

In dit verkiezingsjaar is het heel verleidelijk voor politici om cadeautjes uit te delen. Maar een volgend kabinet moet die verleiding weerstaan. Nederland heeft een buffer nodig voor een volgende crisis. Dat zeggen economen tegen de Financiële Telegraaf. De overheidsfinanciën staan er goed voor, een begrotingsoverschot is in zicht. „We moeten in goede tijden een buffer aanhouden”, zegt Job Swank, directielid van De Nederlandsche Bank (DNB). „In het verleden gaf de overheid gas als de economie goed draaide en trapte ze op de rem als het slecht ging. Dat moet andersom”, stelt de DNB-directeur. Dit is een economische wijsheid die 80 jaar geleden al werd verkondigd door de Engelse econoom Sir John Maynard Keynes (1883-1946) in zijn in 1936 verschenen boek The General Theory of Employment, Interest and Money. Econoom Roel Beetsma, die Brussel adviseert over begrotingsregels, valt hem bij: „De grote verleiding zal nu zijn om geld te gaan verbrassen, zeker met de verkiezingen. Maar dat moeten we niet doen.” Sinds 1970 heeft Nederland nog maar zes keer een overschot op de begroting gehad, in de meeste gevallen een heel minimaal plusje. De overheid geeft dan minder uit dan er aan belastingen binnenkomt. Alleen onder toenmalig minister Gerrit Zalm van Financiën is er één keer een substantieel overschot geweest, van bijna 2% bbp. Nederland koerst nu weer af op een begrotingsoverschot, zo voorspelde DNB deze week. Het Centraal Planbureau denkt dat dit overschot in de komende jaren op kan lopen tot ongeveer 1%, dat is ongeveer €7 mrd. Met dank aan de economie, zegt Beetsma. „De economie groeit harder dan verwacht, we komen in een hoogconjunctuur. Dan wordt het tekort vanzelf kleiner.” Hoogleraar Flip de Kam zegt ook dat de Haagse politiek terughoudend moet zijn met het uitgeven van meevallers. Maar investeren mag wel, als die investeringen maar nuttig zijn voor de langere termijn. Hij stelt investeringen voor in wegen, dijken en het milieu. „Maar ik ben bang dat er de verleiding is om de meevallers niet voor investeringen te gebruiken, maar voor hogere koopkracht. Dan verjubel (=verbrassen) je het geld.”

In het vorige blog heb ik al aandacht besteed aan een intern rapport van het IMF over de positie van het IMF in het Derde Noodhulpprogramma aan Griekenland. Het IMF benadrukt nog eens de ‘onhoudbare staatsschuld’ van de Grieken als gevolg van de aangepaste eisen van de Eurogroep onder voorzitterschap van Dijssel en het EMS van de Duitser Klaus Reglin. Het IMF benadrukt nog weer eens dat de Grieken schuldverlichting van de 19 eurolanden moeten krijgen. Als dat niet gebeurt, stelt het IMF, zullen de economische en fiscale hervormingen, die de Grieken al hebben en nog moeten doorvoeren, zinloos worden. Het IMF waarschuwt dat het verschuiven van de lasten naar de toekomst tot gevolg zal hebben dat de staatsschuld van ca 180% bbp nu over veertig jaar zal zijn gestegen naar 275% bbp. “Griekenland kan zelfs met de huidige ambitieuze hervorming nooit uit zijn schuldenproblematiek groeien.” Het is daarom een harde eis om bij te springen met noodleningen in drie vormen: bezuinigingen, hervormingen en schuldverlichting. Als aan die laatste voorwaarde niet wordt voldaan wordt het onmogelijk voor de Grieken hun schulden terug te betalen. Tot dusverre zijn de eurolanden niet bereid water bij de wijn te doen, omdat ze vrezen dat kiezers dat niet zullen accepteren. Niet alleen in Duitsland ook bij ons is dat een gevoelig onderwerp. Maar de huidige aanpak doorzetten is geen realistische optie. De vraag wie de oplopende staatsschuld van de Grieken naar 275% in 2060 gaat financieren, is niet duidelijk. Nog meer geld naar de Grieken is geen optie, maar wie komt er dan over de brug? Veel actueler is de vraag of de Trojka de volgende tranche van het derde noodkrediet van oorspronkelijk €86 mrd beschikbaar gaat stellen. Tsipras zet zich momenteel af tegen de opgelegde hervormingen, van de arbeidsmarkt, de handelsmarkt, de energiesector, de verkoop van staatsbedrijven en -bezittingen, door te voeren. Na twee jaar bezuinigingen zijn de Grieken het beu. Daarbij komt dat de eisen van de trojka nimmer een sociale toets hebben doorstaan. Het is van het allergrootste belang dat dit enorme financiële probleem een humane test krijgt. Griekenland is wel goed genoeg om de problemen van de vluchtelingenstroom voor de EU-landen op zich te nemen en daarbij op volstrekt onvoldoende wijze door Brussel en Berlijn worden ondersteund. Ik vraag mij af wat er gebeurt in Europa als de Grieken de handdoek in de ring werpen. Wie neemt de regie dan in handen? Ik ga ervan uit dat de eurolanden niet in staat zijn het Griekse probleem beheersbaar te maken en te houden, in acht genomen de menselijke aspecten.

De inflatie in Duitsland is over de maand januari gemiddeld 1,9% opgelopen in vergelijking met een jaar eerder. Een maand eerder kwam de geldontwaarding uit op 1,6%. Ook in de eurozone heeft de inflatie sinds eind vorig jaar de opgaande lijn stevig ingeslagen vooral gestuwd door de hogere prijzen voor brandstof. Met de Duitse inflatie dicht tegen de ECB-doelstelling van 2% zal de druk worden opgevoerd op de ECB om een afbouw van de steunmaatregelen in de eurozone versneld te verminderen.

De Nederlandse economie draait op alle fronten beter. We consumeren meer, de winsten van bedrijven zijn weer rond het niveau van voor de crisis, de werkloosheid daalt sneller dan verwacht en het vertrouwen onder consumenten stijgt. Dat blijkt uit nieuwe halfjaarlijkse ramingen die De Nederlandsche Bank (DNB). Dat werkt ook door in de overheidsfinanciën. DNB verwacht dat het begrotingstekort van 0,2% van het bbp in 2016 in 2018 is omgeslagen naar een overschot van 0,2%. „We zijn overtuigend voorbij de malaise”, zegt DNB-directielid Job Swank van DNB bij de publicatie van de Economische Ontwikkelingen en Vooruitzichten (EOV). Het is vooral het herstel op de arbeidsmarkt dat DNB heeft verrast. De werkloosheid neemt naar verwachting met 472.000 personen af van 6% in 2016 naar 5,3% in 2018. Eind 2013 waren er per vacaturen zeven werklozen, dat is inmiddels teruggelopen naar drie. Ook het aantal ouderen en langdurig werklozen dat weer aan de slag kan, neemt af. DNB verwacht dat onze economie in 2016 en 2017 respectievelijk 2,1% respectievelijk 2,3% groeit. In de vorige raming van juni 2016 bleef de verwachte groei in 2017 nog steken op 1,9%. In 2018 daalt dat naar 1,7%. De groeivertraging is te wijten aan lagere binnenlandse bestedingen. We consumeren minder omdat de inflatie gaat stijgen en de huizenprijsstijging af gaat nemen. Swank noemt de cijfers ’een mooie basis voor het nieuwe kabinet’. Maar DNB heeft nog wel wat op het verlanglijstje staan. Een van de belangrijkste wensen is het opbouwen van buffers, voor slechtere tijden. Swank: „De Nederlandse economie is er een van hollen of stilstaan. Nergens is het pro-cyclisch beleid zo sterk. Maar het is belangrijk wat meer te sparen voor mindere tijden, daar zijn we niet zo goed in.” Daarnaast pleit DNB voor hervorming van het pensioenstelsel en de arbeidsmarkt. De verschillen op de arbeidsmarkt tussen werknemers met een vast en een flexcontract moeten worden afgebouwd. Ons belastingstelsel, de sociale zekerheid en het onderwijs zijn volgens Swank nog niet goed ingericht op de stijging van het aantal flexwerkers. „Zo wordt de tweedeling tussen kwetsbaar en weerbaar in stand gehouden.” Mario Draghi zal verheugd moeten zijn over de aantrekkende economische activiteiten in de eurozone en de doorgestegen inflatie. In feite kan hij nu niet langer het monetaire beleid, van ruime liquiditeiten en extreem lage rentetarieven, voortzetten. Het opkoopprogramma moet verlaagd worden en de rente moet omhoog.

Hoewel de AEX recent de weg omhoog weer heeft gevonden, houden beursexperts er rekening mee dat de hoofdgraadmeter in Amsterdam de komende tijd een zwak aandelenklimaat tegemoet gaat. Dat komt naar voren uit een peiling van Corné van Zeijl onder 70 experts. De AEX deed in januari per saldo een stapje terug met een verlies van 1,3%. Meer dan de helft van de respondenten voorziet dat het negatieve sentiment in februari een vervolg zal krijgen mede vanwege de onzekerheid over het beleid van de Amerikaanse president Donald Trump die vorige maand zijn opwachting maakte in het Witte Huis. De zorgen over de uitslag van de komende verkiezingen in Europa later dit jaar werken eveneens bedruktheid in de hand. Slechts 10% heeft goede hoop dat de AEX de maand met winst gaat afsluiten. Deze peiling is gehouden voordat een federale rechter in de staat Washington een uitspraak deed over het decreet van Trump om het inreisverbod op te schorten voor mensen uit zeven islamitische landen. Hij gaat in beroep tegen de uitspraak. Trump spreekt van een ‘zogenaamde rechter’. Hij bedoelt een ‘nep-rechter’. Een Amerikaanse federale rechter in Seattle heeft vrijdag (lokale tijd) het inreisverbod voor moslims tijdelijk opgeschort.

©2017 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices 3 februari 2017; week 05: AEX 485,92; BEL 20 3.606,16; CAC-40 4825,42; DAX 30 11.651,49; FTSE 100 7188,30; SMI 8.364,51; RTS (Rusland) 1187,47; DJIA 20071,46; NY-Nasdaq 100 5.161,60; Nikkei 225 18.918,20; Hang Seng 23.135,70; All Ords 5672,50; SSEC 3140,17; €/$ 1,0785; goud $1219,50; dat is €36.369,18 per kg, 3 maands Euribor -0,328% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,373%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,57%, 10 jaar VS 2,4364%. 10 jaar Duitse Staat 0,415%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,229.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE04022017/362 Donald John Trump is een bevriend staatshoofd

UPDATE28012017/361 Trump weert lobbyisten in Washington

Al direct na het aantreden van Donald Trump als president van de VS liet het WH weten dat de VS haar ambassade in Israël gaat verplaatsen van Tel Aviv naar Jeruzalem. Dat is een – internationaal – zeer omstreden besluit. De schoonzoon van Trump, Jared Kushner, is benoemd tot speciaal gezant om het Israëlitisch-Palestijnse conflict op te lossen. De liefdadigheidsstichting van de familie Kushner doneerde in 2011 en 2013 geld aan joodse nederzettingen voor kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. Netanyahu is door Trump uitgenodigd op het WH. Geen goed signaal! Trump is niet van plan openheid van zaken te geven over zijn belastingaangiftes. Rex Tillerson, vriend van Poetin, is toch benoemd tot minister van Buitenlandse Zaken.

Een actiegroepin de VS eist voor de rechter dat de zakelijke ondernemingen van de Amerikaanse president Donald Trump geen geld van buitenlandse overheden mogen ontvangen. De stichting Citizens for Responsibility and Ethics (Burgers voor Verantwoordelijkheid en Ethiek) stelt dat er van belangenverstrengeling sprake is als de zakenman Trump geld verdient aan opdrachten in het buitenland waar hij ook als president mee onderhandelt, bijvoorbeeld over handelsakkoorden. De nieuwe president handelt zo in strijd met de grondwet, aldus de klagers. Betrokken advocaten hebben tegen Amerikaanse media gezegd dat de zaak maandag bij een federale rechter in New York aanhangig wordt gemaakt. Trumps ondernemingen zijn onder meer actief in de horeca en media, zoals bijvoorbeeld een tv-show die ook in het buitenland wordt uitgezonden. Volgens verdedigers van Trump zoeken de klagers spijkers op laag water en is het betalen van je hotelrekening in een hotel van Trump geen aanslag op diens onafhankelijkheid als staatshoofd. De grondwet stelt dat niemand met een vertrouwensfunctie bij de overheid „zonder toestemming van het Congres wat voor cadeaus, inkomsten, functies, titels of welke gunst dan ook mag aanvaarden van koning, prins of buitenlandse staat.” Al tijdens de campagne liet Donald Trump weten niet gecharmeerd te zijn van vrijhandelsverdragen. Donald Trump heeft op zijn eerste werkdag de documenten getekend die ervoor moeten zorgen dat de Verenigde Staten zich terugtrekken uit TPP, het vrijhandelsverdrag tussen twaalf landen rond de Stille Oceaan. Trump had eerder al door laten schemeren van TPP af te willen. Trump noemde de overeenkomst eerder een „een potentiële ramp voor het land.” De VS handelen via TPP met twaalf Aziatische landen. In plaats daarvan wil Trump afspraken maken met afzonderlijke landen. Er is een mogelijkheid dat China de vrijgevallen plek van de VS gaat overnemen. Japan is niet geïnteresseerd. Trump heeft verder tijdens een bijeenkomst met leiders van Amerikaanse bedrijven benadrukt dat de regelgeving voor bedrijven uit de hand is gelopen en met 75% kan worden teruggedrongen. Donald Trump heeft documenten getekend om de aanleg van twee grote, omstreden oliepijpleidingen te versnellen. Trump blaast met zijn decreten het door zijn voorganger Barack Obama geschrapte Keystone XL-project nieuw leven in. Bovendien wil hij het stilgelegde Dakota Access-project laten hervatten. In zijn verkiezingscampagne zei hij al dat onder zijn leiding weer werk zou worden gemaakt van die projecten. Obama haalde in 2015 een streep door Keystone, de bijna 1900 kilometer lange leiding die ruwe olie uit de teerzandvelden van Canada zou moeten vervoeren naar raffinaderijen in het zuiden van de VS. Milieugroeperingen protesteerden al jaren tegen het plan en Obama besloot uiteindelijk dat het megaproject niet in het belang van de VS was. Dakota Access is naast algemene milieuzorgen, bijvoorbeeld over mogelijke vervuiling door lekkages, omstreden omdat de pijpleiding door een reservaat van de Sioux indianen loopt. Het lot van de projecten werd door Trump wel verbonden aan heronderhandelingen over de voorwaarden ervan. Zo wil hij een “betere deal” sluiten met TransCanada, de eigenaar van Keystone XL. Daarbij wil de president onder meer dat het staal voor de leidingen in de VS wordt gefabriceerd. “Als we deze leidingen in de VS gaan aanleggen, dan moeten ze worden gemaakt in de VS”, stelde hij.

De negentien landen van de eurozone hebben hun staatsschuld in het derde kwartaal van vorig jaar verder afgebouwd. Hun overheidstekort bleef daarbij nagenoeg op het peil van een jaar eerder, meldt Europees statistiekbureau Eurostat. De staatsschuld van de eurolanden zakte in het derde kwartaal naar gemiddeld 90,1% van het bruto binnenlands product (bbp). Een jaar eerder kwam de schuld nog overeen met 91,5% van de omvang van de euro-economie. Griekenland kampt nog altijd met de hoogste schuldenlast. Die lag eind september vorig jaar met 177% van het Griekse bbp bovendien nog een fractie hoger dan een jaar eerder. Italië en Portugal volgen Griekenland, met een schuld die 1,3 keer groter is dan hun economie. De Nederlandse staatsschuld zakte in een jaar van 66 naar iets minder dan 62%. Het CPB voorspelde onlangs al dat de Nederlandse schuld dit jaar daalt tot onder de in de Europese boekhoudregels vastgelegde grens van 60%. Ik twijfel al geruime tijd of het terugbrengen van de staatsschuld naar 60% bbp wel zo’n goed idee is. Misschien is de behoefte aan investeringen in infrastructuur voor de volgende generatie verstandiger beleid voor de toekomst.

Zeker 1,6 miljoen Nederlanders moeten dit jaar meer premie voor hun pensioen betalen dan in 2016. Dat komt neer op 30% van de premiebetalers aan pensioenfondsen. De verslechterde marktomstandigheden raken niet alleen de gepensioneerden – hun pensioen wordt veelal niet geïndexeerd om tred te houden met inflatie – maar ook de werknemers hard. Dat blijkt uit een onderzoek van het Financieele Dagblad onder de meeste bedrijfstakpensioenfondsen. Dat zijn de pensioenfondsen die een hele sector bedienen, bijvoorbeeld detailhandel of kappers. Bij veel ondernemingspensioenfondsen, zoals Shell en Philips, zijn de premies nog niet openbaar gemaakt. Zij zijn daarom buiten het onderzoek gehouden.

Het dreigende vertrek van Groot-Brittannië uit de Europese Unie kost bedrijven in Nederland nu al geld. Door de onzekerheid over de uitkomst van het brexit-proces zien veel ondernemers bijvoorbeeld orders uitgesteld worden. Dat stelt de belangenvereniging evofenedex. De ondernemersorganisatie kreeg de afgelopen weken veel telefoontjes van bezorgde leden. Zij heeft een meldpunt geopend waar ook andere bedrijven terecht kunnen met hun zorgen over brexit en waar zij hun wensen kenbaar kunnen maken voor een nieuw handelsakkoord tussen het Verenigd Koninkrijk en de EU. Vooral handels- en productiebedrijven hebben last van de onzekerheid, die hun Britse handelspartners kopschuw maakt. Evofenedex, dat de belangen behartigt van ondernemers die veel zaken doen in het buitenland, wil met behulp van het meldpunt die problemen in kaart brengen. De goed draaiende Nederlandse economie wordt op termijn bedreigd door handelsremmende ontwikkelingen als het protectionisme van Trump en de brexit. Klaas Knot, de president van DNB, zegt daarover in Buitenhof: om onnodige schade te voorkomen moet er dan ook worden gewerkt aan een goede relatie met de Britten na hun vertrek uit de EU.

De EU wordt van alle kanten uitgedaagd. Of het nu de harde Brexit betreft, de kritische blik van Donald Trump op de EU of de interne strubbelingen tussen de lidstaten: de EU zit in het defensief. Frans Timmermans wil een optimistisch geluid laten horen. Maar hoe gaat hij dat doen in een tijd van protectionisme, populisme en verharding in de internationale politiek? Wat heeft hij de lidstaten, de Europese bevolking te bieden, wie neemt de regie in handen?
De kersverse president Trump drukt in zijn eerste week als president in de VS een stevig stempel op de toekomst van economisch beleid in Amerika. America First! Wat betekent die nieuwe wereldorde voor de financiële stabiliteit van Europa – en Nederland? En wat zijn eigenlijk de vooruitzichten van onze economie? De verwachtingen van wervelwind Trump mogen voor de kortere termijn wellicht als positief worden beoordeeld (waardoor de aandelen op Wall Street stijgen) maar op de langere termijn kunnen de verwachtingen keren. De muur die Trump laat neerzetten tussen Mexico en de VS mag dan misschien indrukwekkend zijn, maar de kans is groot dat de Amerikanen zelf de prijs daarvan gaan betalen, doordat de inflatie gaat aantrekken en de koopkracht daalt. “De Britten hebben de verkering uitgemaakt, maar wij moeten niet in rancune blijven hangen”, aldus de president van De Nederlandsche Bank. “Het is niet in ons belang om dit nodeloos op te spelen. We hebben belang bij een nieuwe relatie, met zo veel mogelijk ruimte voor vrijhandel en met een ordentelijke overgangsfase.” Economisch gezien gaat het volgens Knot momenteel “heel goed” met Nederland. “En dat houdt voorlopig aan”, voorspelt hij. De groei wordt daarbij steeds meer gesteund door binnenlandse bestedingen, waardoor Nederland nu in ieder geval minder kwetsbaar is voor internationale ontwikkelingen dan een paar jaar geleden. Maar op welke wijze en wanneer worden wij, dan wel de eurozone, getroffen door de doctrines vanuit Washington, Londen, China, India en Brazilië? De panelen verschuiven in een rap tempo onder meer door een dalende wereldeconomie en de globalisering. Knot is weinig kritisch op mogelijke negatieve ontwikkelingen die ook onze open economie kunnen gaan treffen. In de dertiger jaren van de vorige eeuw waren wij een van de allerrijkste landen ter wereld maar tegelijk ook een land met grote sociale problemen: te hoge werkeloosheid en te lage economische activiteiten. We moeten oppassen dat niet 27 honden om het been jagen en de 28ste ermee vandoor gaat. Wij moeten oppassen dat de Merkel-doctrine niet aan het bewind blijft. Er moet een frisse wind door Europa gaan waaien, zeg ik tegen Timmermans.

Trump maakte gisteren bekend dat migranten uit Syrië, Irak, Iran, Libië, Somalië, Soedan en Jemen voor een periode van 30 dagen geen visum meer kunnen aanvragen. Voor vluchtelingen uit deze landen geldt daarnaast een ban van 120 dagen. Voor vluchtelingen uit Syrië geldt de maatregel zelfs voor een onbepaalde tijd. “Deze maatregel moet radicale islamitische terroristen uit de VS houden”, aldus Trump. “We willen ze hier niet.” Wereldwijd is er kritiek gekomen op de inreisverboden in de VS. Vliegtuigmaatschappijen vervoeren geen inwoners uit de getroffen landen, ook KLM laat de getroffen passagiers op luchthavens staan. Rutte heeft de inreisbeperkingen van Trump afgewezen. Bondskanselier Merkel neemt ook afstand van het reisverbod. “Ze is ervan overtuigd dat ook de strijd tegen het terrorisme geen rechtvaardiging is om mensen van een bepaalde afkomst of religie over een kam te scheren”, zegt regeringswoordvoerder Steffen Seibert. Ook de Britse premier May, de Franse president Hollande en de Canadese premier Trudeau zijn tegen de nieuwe immigratieregels. Moslimlanden zoals Iran, Indonesië en Irak hebben fel gereageerd. In Irak en Iran gaan stemmen op om Amerikaanse burgers te weren als vergelding voor het presidentiële decreet van Trump.

Er dreigt een drastisch tekort aan huurwoningen te ontstaan voor middeninkomens. Het Planbureau voor de Leefomgeving, een belangrijke adviseur van het kabinet, lanceert daarom ideeën om het roer radicaal om te gooien. Zelfs de verkoop van sociale huurhuizen komt ter sprake. Middeninkomens vallen tussen wal en schip. De overheid trekt de knip voor de zwaar gesubsidieerde sociale huurwoningen en huizenbezitter krijgen steun via de hypotheekrenteaftrek. Voor huurders die teveel verdienen voor een gesubsidieerd huis en nog niet kunnen kopen door strengere regels en stijgende prijzen is er weinig geregeld. Tot 2040 neemt het aantal huishoudens met een miljoen toe. De verwachting van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) is dat er de komende jaren een sterkere vraag naar huurwoningen voor middeninkomens komt. Naast bouwen zijn er volgens woningmarktonderzoeker Martijn Eskinasi van het PBL zijn er meer mogelijkheden om snel toenemende vraag te beantwoorden. „We moeten echt aan de bak”, stelt Eskinasi. „Een radicale optie is om sociale huurwoningen van corporaties te verkopen aan particuliere investeerders. Honderdduizenden van deze woningen zijn geschikt voor de verhuur aan middeninkomens.” De onderzoeker merkt daarbij op dat er dan wel weer sociale huurwoningen bijgebouwd moeten worden: „Dat kan met de opbrengsten van de verkoop.” Huurwoningen voor middeninkomens beginnen bij €710 per maand. Voor huizen onder dit bedrag gelden allerlei overheidsregels; zowel bij particuliere verhuurders als bij corporaties. Een van de andere ideeën die Eskinasi presenteert zijn flexibele huurhuizen. Als de nood hoog is kunnen ze worden ingezet voor middeninkomens, maar als een gemeente juist meer mensen heeft met een kleinere portemonnee kunnen ze ‘sociaal’ worden verhuurd. „Het nadeel is wel dat de staatssteun vervalt.” Een ander onorthodox idee dat de minister van Wonen krijgt voorgeschoteld is een nieuwe samenwerkingsvorm waarbij woningcorporaties in een apart bedrijf in zee gaan met beleggers. „Gemeenten kunnen via de corporaties sturen op meer huizen voor middeninkomens en er stroomt meer geld binnen om te kunnen bouwen”, legt Eskinasi. „Er moet dan wel samengewerkt worden met partijen die voor de lange termijn willen investeren en niet even snel willen cashen.”

De Franse presidentskandidaat François Fillon vindt de sancties van de Europese Unie tegen Rusland zinloos. De kandidaat van de centrumrechtse partij Les Républicains zei dat na een ontmoeting in Berlijn met de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Fillon waarschuwde dat Rusland en de Verenigde Staten onder de nieuwe president Donald Trump banden zouden kunnen smeden en dat de EU dan buitenspel zou kunnen komen te staan. Volgens Fillon hebben de economische sancties van Brussel geen effect en moet de EU zorgen dat ze in gesprek blijft met Moskou. Fillon vindt wel dat Rusland „een gebaar” moet maken, voordat serieus kan worden gesproken over het opheffen van de sancties. De Verenigde Staten en de Europese Unie stelden in 2014 sancties tegen Rusland in vanwege de annexatie van de Krim en de steun van Moskou voor de separatisten in het oosten van Oekraïne. Volgens Fillon doet zowel Rusland als Oekraïne te weinig om het vredesproces op de rails te krijgen. Ik zeg al veel langer dat de sancties te weinig doel treffen. Los daarvan is het de vraag waartoe de Krim behoort. Het Oosten van de Oekraïne, waar veel Russen wonen en werken is ook al zo’n pijnpunt. Waar houden wij ons mee bezig? Is het dat allemaal wel waard? De uitspraak van Fillon is wel interessant, waar hij zegt dat ‘wij’ moeten oppassen dat wij in de nieuwe krachtenverdeling in de wereldorde, niet buitenspel komen te staan. Europa heeft één groot probleem: het spreekt niet met één stem en met één visie. Toch wordt het duidelijk dat met Trump in het WH Europa zelfbewuster en onafhankelijker moet worden wil het niet geplet worden tussen de belangen van de VS, Rusland, China en India. De gezamenlijke slagkracht zal krachtdadiger moeten worden aangepakt. Als we een open interne markt willen blijven nastreven moeten we rekening houden met toenemend protectionisme. Manfred Weber en Guy Verhofstadt roepen op de contacten van de burgers met de politici, het vertrouwen in het beleid en de toekomst van Europa te versterken met de Europese Renaissance, de verlichting voor de EU-lidstaten.

Premier Mark Rutte heeft het Nederlandse volk een open brief geschreven over onderwerpen waarover hij zich bereid verklaarde op Facebook daarover met het volk te discussiëren. Ik noteerde een aantal spitse opmerkingen: Rutte geeft geen oplossingen voor de problemen die hij aan de orde stelt. Iemand schrijft over ‘holle retoriek’, zonder ‘daadkracht’. Wie is er eigenlijk verantwoordelijk voor al die zaken die de VVD aan de orde stelt? Wie handhaaft onze wetten, onze veiligheid en wie voert het asiel- en vluchtelingenbeleid uit? Waar staat het kabinet voor? Dat Mark Rutte maar voor de helft staat afgebeeld bij de paginagrote brief is illustratief. Het is de man van de halve waarheden, de man met de twee gezichten. De man die ook verantwoordelijk is voor de verdeeldheid in ons land. De premier die met zijn uitspraken niet te vertrouwen is (Teeven-deal, €1000, de hypotheekrenteaftrek die ongewijzigd zou blijven, dat er geen Nederlands belastinggeld meer naar Griekenland zou gaan, het Oekraïne referendum en de veel te zware bezuinigingen in de zorg). De premier van VVD-huize doet o.a. zijn beklag over de intolerantie in Nederland. De meest belachelijke uitspraak van hem is dat je met een pannetje soep naar de buren moet gaan, als die dat nodig hebben. De vraag is dan wie er verantwoordelijk is dat burgers naar ‘de gaarkeuken’ moeten voor voedsel. Rutte loopt weg voor zijn verantwoordelijkheid. Hij valt Nederland aan voor zijn hufterigheid. Van Dale beschrijft ‘hufterig’ als ‘zich niet prettig voelen’ en in de volkstaal als ‘onbeschoft, ongemanierd’. Soms lijkt het wel of niemand meer normaal doet”, schrijft de premier. Over “mensen die naar ons land zijn gekomen” en de Nederlandse waarden niet delen schreef Rutte: “Als je ons land zo fundamenteel afwijst, heb ik liever dat je weggaat. Dat gevoel heb ik namelijk ook. Doe normaal of ga weg.” Pleur op!. Als je niet behoort tot de inwoners die ons land heel gaaf vinden, dan ben je een hufter (= een schoft). De oproep van premier en VVD-lijsttrekker Mark Rutte aan mensen om Nederland te verlaten als ze het niet eens zijn met de normen en waarden in ons land, valt niet in goede aarde bij oppositiepartijen in de Tweede Kamer. Dat werkzoekenden met een migratieachtergrond, vroeger gewoon allochtoon geheten, op de arbeidsmarkt van dit keurige land worden gediscrimineerd, daar heeft Rutte vier jaar als premier niets aan gedaan. Om dan twee maanden voor de verkiezingen hiermee te komen is volgens hem ,,absoluut ongeloofwaardig. Jesse Klaver van GroenLinks gaf een soortgelijke mening op Twitter: ,,Ongeloofwaardig van Rutte om na 6 jaar stimuleren van egoïsme zich nu op te werpen als hoeder van normen en waarden”. Geert Wilders van de PVV reageerde ook via datzelfde sociale medium: ,,Mark Rutte: de man van de open grenzen, de asieltsunami, de massa-immigratie, de islamisering, de leugens en het bedrog.” En daar valt, geheel onverwacht, nog overheen dat de VVD’ers Rutte en van der Steur de Kamer moedwillig, onvolledig, hebben geinformeerd over het verloop van de Teeven-deal. Van der Steur zorgde er als Kamerlid voor dat het parlement niet alle gegevens over de bonnetjesaffaire rond de Teevendeal kreeg omdat dat ‘gedonder’ zou opleveren. Als minister zei hij later echter dat hij deze informatie destijds helemaal niet kende. Dat stelt Nieuwsuur-verslaggever Bas Haan in zijn boek ’De rekening voor Rutte’. De journalist bracht de kwestie van de Teevendeal in 2014 aan het licht en opent nu opnieuw een hoofdstuk in het pijnlijke verhaal voor de firma Leugens en Bedrog. Eerder bleek al dat Van der Steur (destijds Kamerlid van de VVD) aan toenmalig minister Opstelten adviseerde om de informatievoorziening aan de Kamer beperkt te houden over dit onderwerp. Uit het nieuwe onderzoek van journalist Haan blijkt dat Van der Steur zelfs een mail aan Opstelten stuurde waarin hij aandringt om zaken niet met het parlement te delen. Dat zou namelijk ’gedonder’ opleveren. In die mail gaat het over welk bedrag er volgens Teeven’s herinnering aan een drugscrimineel is overgemaakt als onderdeel van een deal met justitie. Teeven deelde zijn herinneringen met een topambtenaar. Toen deze kwestie eerder in het parlement besproken werd, zei Van der Steur dat hij niet op de hoogte was van wat Teeven aan die topambtenaar had verteld. Sterker nog: met het oog op de integriteit zou hij het zaaltje uit zijn gelopen toen dat op het ministerie van Veiligheid en Justitie werd besproken. Nu blijkt echter dat Van der Steur de inhoud van Teeven’s gesprek al kende doordat hij de concept-teksten van Opstelten las en becommentarieerde. Totaal iets anders dan wat aan de Kamer werd gemeld dus. Het is al de derde keer dat de kwestie van de Teevendeal de VVD plaagt in een campagne. Voor het eerst toen de zaak in 2014 aan het licht kwam, vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen. En in 2015 werd een genadeklap uitgedeeld met nog meer nieuws over deze zaak. Destijds bleek dat het ministerie van Veiligheid en Justitie tóch het bonnetje van de Teevendeal bezat. Het resulteerde in het opstappen van de minister Opstelten en staatssecretaris Teeven, beiden van VVD-huize. Opnieuw wordt dit dossier een thema in een verkiezingscampagne. Verschillende oppositiepartijen wilden deze week zo snel mogelijk een debat en hinten er op dat Van der Steur beter kan opstappen. VVD-leider Rutte communiceerde eerder op de dag dat wie niet normaal wil doen, beter uit Nederland kan vertrekken. „Hey Mark, liegende ministers, waar sturen we die naartoe”, verwijst SP-leider Roemer daar naar in een Twitterbericht. „Liegen is niet normaal. Dat hoort niet bij Nederland”, zegt GL-leider Klaver die benieuwd is wat voor conclusies de VVD hieraan verbindt. Er zou sprake zijn van ‘staatsrechtelijk zwaar weer’ voor beide liberale bewindslieden. Het gelazer in de glazenkast ontstond toen Fred Teeven, officier van Justitie, in 2001 een schikkingsdeal sloot met de crimineel Cees H, waarbij miljoenen crimineel geld zijn witgewassen. Drugscrimineel Cees H. werkte in de jaren tachtig en negentig nauw samen met crimineel Johan V, alias De Hakkelaar. H. wist een fortuin op te bouwen, maar werd uiteindelijk veroordeeld en moest een groot deel van zijn vermogen inleveren. Aanvankelijk ging het om een vorderingsbedrag van 500 miljoen gulden als grove schatting. Dit bedrag daalde geleidelijk gedurende de procedure. Op basis van een advies van het Bureau Ontnemingswetgeving Openbaar Ministerie (BOOM) bleek vervolgens dat het in beslag genomen vermogen van 5 miljoen gulden nog slechts een waarde had van circa 2 miljoen gulden, zo schreef verantwoordelijk minister Ivo Opstelten (Justitie) daarover aan de Kamer. Het bevroren geld van H. werd vanaf de Luxemburgse bankrekening overgemaakt naar het Openbaar Ministerie. Uiteindelijk kwamen de partijen tot een schikking waarbij het Openbaar Ministerie 750.000 gulden inhield. De rest van het bedrag (volgens Opstelten 1,25 miljoen) werd weer overgemaakt naar H.. Onderdeel van de deal was dat de fiscus bewust buiten de deal werd gehouden. Zo stond dat in de voorwaarden van de deal. Volgens sommige experts zou het daarmee feitelijk gegaan zijn om een witwasoperatie. Fred Teeven heeft nooit toestemming gevraagd aan het College van procureurs-generaal, het bestuur van het Openbaar ministerie, om het bedrag van 4,7 miljoen gulden over te maken. Deze deal had nooit gesloten mogen worden, is achteraf geconcludeerd. De positie van Teeven moest onder alle omstandigheden worden beschermd. Iedere politicus die met dit dossier geconfronteerd werd, moest vertrekken. Opstelten sprak dit vervolgens tegen, omdat witwassen van crimineel vermogen in 2000 niet als zodanig strafbaar was. Ook stond volgens hem niet vast dat het ging om crimineel verkregen vermogen en is er geen sprake van het verhullen van geld. Bovendien is het de verantwoordelijkheid van H. zelf om de zaken met de belastingdienst te regelen, zo stelde de minister. Dit kwam hem op kritiek te staan vanuit de Kamer, omdat geheimhouding tegenover de fiscus juist een onderdeel van de overeenkomst was. Staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) voegde daar later tijdens het Kamerdebat over de zaak aan toe dat helemaal niet vaststaat dat H. in Nederland belastingplichtig was of dat er wellicht over (een deel van) het vermogen wel belasting is geheven. Daarna onthulde Piet Doedens, destijds de advocaat van H., dat er niet 2 miljoen maar 5 miljoen gulden van het criminele geld was vrijgegeven. “Het was allemaal lulkoek wat Opstelten verkondigde. Het was liegen en omzeilen. En de Kamer slikte dat”, aldus Doedens in de VK. Opstelten sprak deze verwijten tegen en stelde de Kamer juist en getrouw te hebben geïnformeerd. Wel schreef hij in een Kamerbrief niet exact te kunnen achterhalen wat er feitelijk is overgemaakt naar H. Dit komt doordat de bewaartermijn van dergelijke gegevens is verstreken en bij de banken waren geen gegevens meer te krijgen. In het debat had hij echter het overgemaakte bedrag nog als feit gepresenteerd. “Er is 750.000 gulden naar de Staat gegaan. […] Vervolgens is 1.250.000 gulden gegaan naar de door Cees H. aangewezen rekening. […] Een kleine 50% van het bedrag dat uiteindelijk in beslag is genomen, is door de Staat binnengehaald via het Openbaar Ministerie. Dat wil ik als feit meedelen”, aldus de minister tijdens het debat. In een Kamerbrief stelde hij het te betreuren de indruk te hebben gewekt te weten wat er precies is overgemaakt. Het TV-programma Nieuwsuur onthulde begin maart 2016 dat er, in lijn met wat Doedens eerder stelde, wel degelijk een veel hoger bedrag (fl 4,7miljoen) is overgemaakt. Nieuwsuur stelde hiervoor documenten te hebben ingezien van bronnen bij het Openbaar Ministerie met gedetailleerde informatie over de deal. Dezelfde avond stelde de huidige advocaat van H., Jan-Hein Kuijpers, eveneens een bonnetje te hebben van de transactie. Hij bevestigde daarmee het verhaal van Nieuwsuur. De druk op de posities van de beide liberale bewindslieden neemt toe. Minister Opstelten verdedigde zich aanvankelijk door te stellen dat er geen financiële gegevens meer zijn “als gevolg van verlopen bewaartermijnen en veranderingen van ICT-systemen”. Volgens de minister kon hij daarom ”geen ultieme duidelijkheid verschaffen over de afwikkeling van de schikking”. Een paar dagen later blijkt echter in de systemen alsnog bewijs gevonden te worden voor de transactie dd 10 september 2001, met een waarde van 4,710.627,18 gulden, dat belastingvrij werd overgeboekt naar de crimineel Cees H. Opstelten concludeert dat hij deze informatie eerder gedeeld had moeten delen met de Kamer en treedt af. Teeven noemt de stap van Opstelten “onverteerbaar” en biedt eveneens zijn ontslag aan. Gezien zijn betrokkenheid bij de zaak kan hij niet meer geloofwaardig functioneren, stelt hij tijdens een persconferentie. Het was al bekend dat Van der Steur, samen met zijn toenmalige fractiegenoot Dijkhoff (nu staatssecretaris), nauw betrokken was bij de strategie van de VVD-bewindslieden in de politieke afwikkeling van de deal. Dat is omstreden, want Kamerleden worden geacht de regering te controleren. Het is dan ook de vraag wie daartoe opdracht heeft gegeven. Misschien moest Teeven beschermd worden dan wel moest Opstelten ondersteund worden in de verslaglegging aan de Tweede Kamer. Hoe dan ook moest, onder alle omstandigheden, voorkomen dat er in het Parlement gedonder over zou ontstaan. Het VVD-Kamerlid Van der Steur werkte daar actief aan. Zo had Teeven niet ‘voldoende herinneringen’ (selectief geheugen) om het exacte bedrag dat naar Cees H was overgemaakt, te noemen. Ook suggereert van der Steur een hele alinea te schrappen, waarin minister Opstelten schrijft dat het hem spijt dat hij de Kamer geen duidelijkheid kan verschaffen. Hij raadt de ambtenaren op het ministerie op enig moment aan informatie weg te halen, omdat het ‘tot onnodige discussie’ zal leiden. Bij een ander voorgesteld antwoord op Kamervragen stelt Van der Steur dat dit ‘zeer riskant’ is of ‘dit levert gedonder op, aanpassen’. Andere opmerkingen suggereren vergaande bemoeienis en pogingen de Kamer te misleiden: ‘dit is zeer riskant’ of ‘niet vergeten gevoelige informatie in een brief aan de Kamer, van maart 2015, weg te halen’. Opstelten wist ondertussen dat het om 4,8 mln gulden ging maar van der Steur adviseerde minister die informatie NIET met de Kamer te delen, met als onderbouwing: “zeer kwetsbaar”. In de Tweede Kamer wordt er gediscussieerd over het handelen van de premier en minister van der Steur. D66-voorman Alexander Pechtold: „Er is er maar één verantwoordelijk en dat bent u!” Ard van der Steur kiest voor de leugen. Toch is het volgens hem “al vele jaren gebruikelijk” dat er bij belangrijke processen contacten zijn tussen ministeries en Kamerleden van de coalitie. “We wisten al dat hij meeschreef en meedacht aan brieven aan zichzelf. We weten nu ook wat hij aan zichzelf en aan de Tweede Kamer heeft geschreven. Dat heeft ons geschokt”, zegt ChristenUnie-leider Seegers. SP-leider Emile Roemer noemt de nieuwe feiten over de rol van Van der Steur ‘ontluisterend’. “De waarheid inzetten is een optie. Alleen als het je uitkomt”, zegt Roemer. “Aan liegende politici heeft de bevolking geen behoefte. Het vertrouwen is beschadigd, trek uw conclusie.” Het is het zoveelste verwijt aan de VVD-leider. De hele middag is er gedebatteerd over vermeende leugens die hij en zijn minister zouden hebben verteld toen de nasleep van de Teevendeal de afgelopen jaren boven kwam drijven. Eerder op de dag was het urenlang prijsschieten geblazen op de toch al wankele minister Van der Steur. Aan het Binnenhof verwachtte niemand meer dat de VVD-bewindsman het debat politiek zou overleven. Zelf zag hij dat ook in. En dus vertelt hij de partijtop, nog voor er ook maar één woord is gezegd, dat het na de verdediging basta is. Zo voltrekt zich in de Tweede Kamer een zes uur durend toneelstukje. Rutte blijft vierkant achter zijn minister staan, ondanks dat hij bijna zeker weet dat hij opstapt. „Ik heb Ard uit overtuiging voor deze post gevraagd. Ik zou het weer doen”, zegt hij. Want bij de VVD vinden ze dat Van der Steur niets nieuws te verwijten valt. De premier neemt met deze uitspraak zichzelf niet meer serieus. Verwacht hij nu nog dat het volk hem nog vertrouwd. Het betoog en de bijbehorende argumentatie lijkt oppositiepartijen geen zier te interesseren. Om de beurt cirkelen ze om de interruptiemicrofoon heen. Eerst als aasgieren om de politiek kreupele Van der Steur. Als die klaar is met praten, is Rutte aan de beurt. De VVD-lijsttrekker staat hen nog veel te fier overeind. Onder zijn leiderschap staat de grootste regeringspartij op een comfortabele tweede plek in de peilingen. Nu de PVV bijna Kamerbreed wordt uitgesloten van regeringsdeelname maakt Rutte vooralsnog de grootste kans om opnieuw het Torentje te mogen bewonen. Politiek gaat om macht. En omdat andere partijen die graag van de VVD af willen pakken, zijn ze in verkiezingstijd keihard voor elkaar. Het VVD-bolwerk Veiligheid en Justitie is na zes jaar zwaar beschadigd en de commotie rond een nieuw boek van een Nieuwsuur-journalist is voor de politieke concurrentie dan ook een geschenk uit de hemel. Urenlang krijgen liberalen het om de oren. PVV-voorman Geert Wilders vergelijkt het gedrag van VVD’ers met maffiapraktijken, waar Rutte als The godfather verantwoordelijk voor is. In een vergelijking schermt hij zelfs met afgesneden paardenhoofden, de beeldspraak die hij heeft geleend van de wereldberoemde trilogie. „Rutte liegt en bedriegt”, sart de PVV-voorman. SP-leider Emile Roemer is in vorm, omdat het eindelijk eens niet over hem gaat in Den Haag. Hij verwijt de premier dat hij ’de doofpot gesloten wil houden’. CDA-voorman Sybrand Buma ziet ook volop kansen in de urenlange martelgang. Hij verkent bij zijn collega’s Wilders, Gert-Jan Segers (CU) en Jesse Klaver (GL) voortdurend wat de volgende stap in de beschadiging van de liberalen moet zijn. VVD-fractieleider Halbe Zijlstra toont zich aanvankelijk nog een ferme verdediger van de minister, als hij de ene na de andere fractievoorzitter voor de voeten werpt dat er niets nieuws speelt. Naarmate de vergadering vordert komt hij minder in actie. De concurrentie is niet van plan om zich te laten overtuigen, merken ze in de coalitie. Bij de PvdA beginnen ze zich zorgen te maken; straks moeten zij nog over het lot van Van der Steur beslissen. Het blijkt niet nodig, als de minister om acht uur zijn vertrek aankondigt. „Deze strijd was niet meer te winnen”, beaamt premier Rutte nadat hij net met een ferme omhelzing afscheid heeft genomen van zijn vertrekkende minister. Minister Stef Blok (Wonen) wordt dan al getipt als opvolger op Veiligheid en Justitie. De kasteelheer uit Warmond, zoals de opgestapte bewindsman ook wel werd genoemd, sluit de deur van de macht met een harde knal. Hij stond er op om zich eerst in de Tweede Kamer te verdedigen, tegen wat hij noemt ’onterechte beschuldigingen’. „Op een gegeven moment werd het een kwestie van: geloof je iemand of geloof je iemand niet”, zegt Zijlstra even later. Volgens de VVD-fractieleider ontstond er een andere werkelijkheid voor oppositiepartijen, waardoor de versie van de minister niet meer geloofd werd. „Dan krijg je een patstelling. Daarom heeft hij deze conclusie getrokken.” De problematiek lag bij de VVD, bij een liberale premier en bij het sluiten van de ogen voor de realiteit.

De VVD is opvallend bitter over het drama. De minister beent na zijn emotionele aankondiging boos weg, de massaal aanwezige journalisten horen slechts nog ’goedenavond!’. Zijn slotwoord bevalt CDA-leider Buma en D66’er Pechtold allerminst en ze zweren er bij Rutte nog op terug te komen. Maar van deemoedigheid is bij de liberalen intussen geen enkele sprake meer. Ze vinden dat hen onrecht is aangedaan. Niet alleen door oppositiepartijen op oorlogspad, maar blijkbaar ook door de media, die unaniem het aftreden van de VVD-bewindsman voorspelden. „Hebben jullie nou je zin jongens?”, bijt een woordvoerder van de fractie het journaille toe. Een assistent van een bewindspersoon kan zichzelf ook niet in de hand houden. „Rot op”, appt hij een journalist. De klap is toch nog hard aangekomen; de oppositie heeft haar doel bereikt. Gelukkig voor de VVD kan er in zeven campagneweken nog veel gebeuren. In hoeverre de schade nog is te repareren moet nog blijken. Alhoewel de Tweede Kamer, na het aftreden van minister van der Steur, de mogelijkheid nog had de premier naar de Kamer te roepen voor het afleggen van verantwoording over zijn rol in de afwikkeling van de Teevendeal is daar geen gebruik van gemaakt. Rutte blijft buiten schot met de overweging dat er tijdens de verkiezingscampagne tot 15 maart aanstaande nog voldoende mogelijkheden resteren hem over dit onderwerp aan de tand te voelen. Voor mij resteren nog minimaal twee zaken: waarom heeft de premier zich niet intensiever beziggehouden met dit dossier, waar de VVD grote belangen bij had bij de politiek correcte afhandeling. Rutte ontkent dat het ministerie van Algemene Zaken op de hoogte was van details die door de bonnetjesaffaire en het geheugen van Teeven, waar de Nieuwsuur-journalist Bas Haan, het tegendeel beweert. Het beleid van Rutte als premier van dit kabinet en de wijze waarop hij zijn bewindslieden aanstuurt. De onvoldoende wijze waarop hij ze aanstuurt en vervolgens laat vallen als een baksteen. Minister Ard van der Steur van Justitie is de zesde bewindspersoon uit het kabinet-Rutte II die vertrekt na een affaire, een conflict of door gebrek aan vertrouwen. Een record, want nooit eerder sinds de Tweede Wereldoorlog stapten zo veel ministers en staatssecretarissen van één kabinet op na politieke schandalen. Van der Steur verdedigde in de Kamer zijn naam en niet meer zijn baan. Die was, achteraf bezien, niet meer te redden. Rutte schreef deze week nog wel een tweede brief aan de Nederlandse kiezers in de VK. “Het enige wat mij interesseert, hoe we ons in ons land gedragen”. Dat nu juist zijn eigen gedrag, dat de schijn wekte van toedekken, nog weken onderwerp van gesprek zal zijn, zal voor Rutte geen feest zijn. De Teevendeal zal Rutte blijven achtervolgen, omdat hij nooit spijkers met koppen heeft geslagen. Maar er dreigt een nieuwe ramp voor de VVD aan te komen. Eric Wiebes, staatssecretaris op met Ministerie van Financiën en belast met de fiscus, wordt geconfronteerd met een onderzoek naar het functioneren van de fiscus, uitgevoerd door Hans Borstlap, voormalig lid van de Raad van State, en Tjibbe Joustra, ex-secretaris-generaal en voorzitter van de onderzoeksraad voor Veiligheid, waarin wordt gesteld dat de continuïteit van de Belastingdienst in gevaar is geweest. “De fiscus staat aan de basis van de overheidsfinanciën”, zegt hij. “Dat de dienst zo functioneert is niet te tolereren.”

Er is ‘een gebrek aan regie en tegenspraak’ en de top van de organisatie staat te ver af van de werkvloer. De cultuur is informeel. De onderzoekers merkten bij hun onderzoek dat: gespreksverslagen moeilijk op tafel kwamen, er stond niet in wie er aanwezig waren en of ze waren goedgekeurd. De manier waarop besluiten worden genomen, worden gecontroleerd en uitgevoerd, moet verbeteren, stellen de beide onderzoekers. Ze wijzen geen schuldige aan. Maar hun kritiek gaat in eerste instantie naar de ambtelijke top van de Belastingdienst en het ministerie van Financiën. Die hadden de problemen aan de staatssecretaris moeten melden, maar Wiebes had natuurlijk ook vragen kunnen stellen. Wiebes meende een paar jaar geleden dat de Belastingdienst moest veranderen: minder formulieren controleren en meer data analyseren zodat op een slimmere manier belastingfraudeurs worden gepakt. Dat vraagt om ander personeel. Daarom zouden geleidelijk vijfduizend mensen (van in totaal 30.000 medewerkers) mogen vertrekken en zouden er 1500 mensen met andere capaciteiten worden aangenomen. Maar de uitvoering van deze regeling liep uit de hand: te veel mensen meldden zich aan en de verkeerde mensen wilden weg. De richting van de verandering die Wiebes wil doorvoeren is goed, zeggen de onderzoekers, maar het moet wel zo gebeuren dat het werk doorgaat. De vraag is ‘waar staat Rutte in dit dossier, wat is de positie van Dijssel en heeft Wiebus de teugels wel in handen?

In de strijd tegen belastingontduiking moeten aan zogenoemde brievenbusfirma’s strengere eisen worden gesteld. Deze ondernemingen, die zich in Nederland vestigen om zo hogere belastingen elders te vermijden, moeten bijvoorbeeld een minimaal aantal medewerkers hebben. Ook is het nodig meer eisen te stellen aan het vermogen van deze firma’s. Een meerderheid van de Kamer, waaronder regeringspartij PvdA, schaart zich achter de oproep van Rik Grashoff (GroenLinks) aan het kabinet. Hij wijst erop dat brievenbusfirma’s Nederland een slechte naam geven. De strengere regels kunnen bijdragen aan het terugdringen van dergelijke ondernemingen. Het net rond de brievenbus-BV’s sluit zich, aldus Grashoff. Hij spreekt over een “bizarre situatie, waarbij er €4000 mrd door Nederland wordt gesluisd, via lege brievenbusfirma’s die niets toevoegen.” Het is een signaal aan de fiscale wereld, maar het is nog veel te weinig.

Royal Philips zag zijn marges zodanig verbeteren dat het in het vierde kwartaal een brutowinst van €1,0 mrd boekte. De omzet van €7,2 mrd viel echter tegen. Ook waarschuwde Philips dat het opnieuw met de Amerikaanse autoriteiten in aanvaring is gekomen. Ditmaal gaat het om de productie van defibrillatoren, waar bij inspecties van de Amerikaanse keuringsdienst FDA onvolkomenheden aan het licht zijn gekomen. De kwaliteit van de apparaten zelf is niet in het geding. De vraag is dan wat zijn die ‘onvolkomenheden’. Philips is in gesprek met het Amerikaanse ministerie van Justitie, dat optreedt namens de FDA. Hoewel die discussies nog niet zijn afgesloten, gaat Philips er vanuit dat de kwestie ,,betekenisvolle gevolgen” zal hebben voor de bedrijfsvoering bij het betreffende onderdeel. De FDA tikte Philips in 2011 ook al op de vingers. Een fabriek in Cleveland waar medische scanners worden gemaakt, ging daarop tijdelijk dicht. De resultaten zouden daar jaren onder lijden. Volgens een woordvoerder verwacht Philips ,,geen tweede Cleveland”, omdat sindsdien de productieprocessen al aanzienlijk zijn verbeterd. Topman Frans van Houten zei in een toelichting dat hij geen grote impact voorziet op de resultaten in 2017, ook gezien het beperkte aandeel dat defibrillatoren hebben in de totale omzet. Philips handhaaft ook zijn doelstellingen voor omzetgroei en margeverbetering in de komende drie tot vier jaar. Philips wil nog niet vooruitlopen op de mogelijke gevolgen van het beleid van de nieuwe Amerikaanse president Donald Trump voor de eigen prestaties in de Verenigde Staten. Wel is het ,,een punt van aandacht, en in zeker zin ook van zorg”, zei van Houten. Trump greep zijn inaugurele rede aan om nog maar eens duidelijk te maken dat Amerika de komende jaren op de eerste plek komt. Producten die in de VS worden verkocht, moeten zo veel mogelijk ook daar gemaakt zijn.

De Turkse centrale bank heeft het belangrijkste rentetarief ongewijzigd gelaten. Dat werd niet verwacht, marktkenners gingen ervan uit dat de rente zou worden verhoogd om de koersval van de lira te stoppen en de inflatie in toom te houden. De Turkse munt staat al meer dan een jaar onder druk. Politieke spanningen, een afzwakkende economische groei, de mislukte coup en de reeks terroristische aanslagen in het land zorgen er voor dat de Turkse lira nog steeds terrein verliest ten opzichte van de dollar en de euro. De Turkse president Recep Tayyip Erdogan riep de Turkse bevolking onlangs nog op om buitenlandse valuta in te wisselen voor lira’s om de koersval te stoppen, maar dat heeft nauwelijks effect gehad. Verder maakte Erdogan speculanten uit voor ‘terroristen’.

De euro verliest terrein in transacties van banken. Zij prefereren dollars, blijkt uit vrijgegeven cijfers van de Bank of International Settlements (BIS), de bank voor centrale banken. Eind september stond voor $13,8 biljoen uit aan internationale transacties, $60 miljard meer dan in de drie maanden ervoor. Daar tegenover stond een afname van transacties in euro’s met $160 miljard tot $8,1 biljoen. In totaal staat voor $28,2 biljoen in dollars uit, 50% van de hele markt, in euro’s staat 29% van de transacties uit, in de Japanse yen 6% en in ponden 5% van het betalingsverkeer van banken. In 2012 werd voor $11 biljoen in eurotransacties gedaan. Als reden voor de recente terugval in de euro noemen valutahandelaren de onzekerheid die is ontstaan vanwege de naderende verkiezingen in Europa. De dollar is in de ogen van banken een veiliger munt.

Dijsselbloem heeft kenbaar gemaakt dat hij, ook na zijn aftreden als minister van Financiën in het kabinet Rutte II, na de verkiezingen van 15 maart aanstaande, voorzitter wil blijven van de Eurogroep, de ministers van Financiën van de 19 eurolanden. Daarvoor zou de mogelijkheid moeten worden gemaakt dat ook voor nationale parlementariërs deze functie mogelijk wordt. Kennelijk is Dijssel van oordeel dat Europa niet zonder hem kan en dan wel dat hij daarvoor de meest bekwame persoon is. Het kan natuurlijk ook zo zijn dat bij overdracht van dossiers zaken boven water zouden komen, die het daglicht niet verdragen. Hij is als minister de hoogst-verantwoordelijke politicus op het ministerie van Financiën, ook nu het functioneren van de fiscus in gevaar verkeert: doordat de Belastingdienst mogelijk in de toekomst, door het verloop van geschoold personeel, geen belastingen meer kan innen door grote problemen in de organisatie. 

De eurolanden hadden deze maand al een aantal maatregelen voor een verlichting van de Griekse staatsschuld goedgekeurd. Volgens een mededeling van het ESM (Europees stabiliteitsmechanisme) hebben de regeringen van de eurolanden het licht op groen gezet voor de nodige maatregelen. Ze vormen “een belangrijke stap naar een verbetering van de houdbaarheid van de Griekse schuld”, stelt ESM-baas Klaus Regling. Hij neemt aan dat de maatregelen tot 2060 de Griekse schuld in verhouding met het bruto binnenlands product met 20 procentpunten kan verminderen. Over deze kortetermijnmaatregelen was in december heibel ontstaan. Eurogroepvoorzitter Jeroen Dijsselbloem had de opschorting ervan aangekondigd nadat de Griekse regering een aantal sociale maatregelen had uitgevaardigd. Het kostte Athene enkele weken om de kredietverleners ervan te overtuigen dat Griekenland trouw bleef aan zijn belofte om te hervormen en inspanningen te leveren om de kolossale staatsschuld af te bouwen. Het IMF reageert deze week op de aanpak van het ESM: de Griekse schuld is ‘onhoudbaar’ en ‘explosief op de lange termijn’. De instelling, die al een tijdje op een andere lijn zit dan Europa als het gaat over Griekenland, roept de eurozone op om ‘geloofwaardiger’ schuldverlichtingsmaatregelen te treffen. Met de huidige Europese aanpak lijkt het weinig waarschijnlijk dat het IMF aan het derde reddingsplan voor Griekenland zal deelnemen. De Duitsers hadden daar nochtans op aangedrongen zodat de eurolanden niet als enige met geld over de brug moeten komen. In het IMF-rapport luidt het letterlijk dat de Griekse schuld onhoudbaar is, “zelfs als de hervormingen volledig worden toegepast”. De staatsschuld en de financieringsbehoeften worden volgens het IMF “explosief” op de lange termijn. Deze informatie staat in een rapport, dat dient ter voorbereiding van een interne vergadering bij het IMF die begin februari gepland staat. In het document staat dat de schuldenlast van Griekenland 170% bbp zal zijn in 2020. In 2022 wordt gerekend op 164%. Daarna zal de groei van de schuld, volgens het IMF, ‘explosief worden’ en op 275% van het bbp uitkomen in 2060. De eurozone wordt in het rapport opgeroepen om veel meer te doen om de schulden van Griekenland te verlichten. Het gaat dan bijvoorbeeld om uitstel voor de rentelasten tot 2040 en verlenging van de looptijd van de leningen tot 2070.

Griekenland komt er met het huidige beleid niet bovenop, luidt de waarschuwing aan de Eurogroep en het ESM. ,,Zelfs met de ambitieuze plannen die er nu zijn, komen de Grieken niet van het schuldenprobleem af”, meldt het rapport. IMF waarschuwt ook dat alleen ‘substantiële schuldverlichting’ uitkomst biedt om een duurzame toekomst te garanderen. De Europese Unie, met als woordvoerder Jeroen Dijsselbloem is daar alleen geen voorstander van. (bron: HLN) Het ESM reageerde op het rapport van het IMF dat het Europese hulpprogramma voor Griekenland geloofwaardig is en voldoende ruimte biedt om tegenvallers op te vangen. In het rapport blijft het IMF bij zijn kritiek op het huidige beleid rond Griekenland, waarbij niets noemenswaardigs zou worden gedaan om de Griekse schuld houdbaar te maken. Het IMF herhaalt daarbij zijn advies om de schuld te verlichten, terwijl de Grieken zelf zorgen dat problemen op het gebied van belastingen en pensioenen worden aangepakt. Het ESM liet echter weten geen reden te zien om alarm te slaan over de Griekse schuldenlast. Een woordvoerder van het noodfonds benadrukte dat Europa heeft beloofd om de Griekse schuld te verlichten, als de Griekse regering zich aan al haar beloftes over economische hervormingen houdt. Het IMF en de eurolanden hebben al maanden een fundamenteel meningsverschil over de aanpak van de Griekse problemen. Daarbij hamert het fonds op minder ambitieuze doelen voor het overschot in de Griekse financiën. De aandacht zou moeten verschuiven naar hervormingen die de Griekse economie op termijn sterker maken. Volgens de berekeningen van het fonds is de verbetering van de Griekse schuld in de komende jaren van korte duur. In de decennia na 2022 zou de schuld weer exploderen. De eurolanden houden echter vast aan een optimistischer scenario voor de Griekse schuld. Het IMF kan besluiten zijn deelname aan de Griekse steun te staken, als de Griekse schuld volgens zijn inschattingen geen houdbaar niveau lijkt te gaan bereiken. DNB-president Klaas Knot zei in het tv-programma Buitenhof dat hij dit niet verwacht. Net als het ESM wees hij op de maatregelen die worden genomen om de Griekse schuld draaglijker te maken. ,,Maar het is niet eenvoudig. De schulden zijn nu in het bezit van de overheden die rond 2010 de enige waren die nog bereid waren om Griekenland te helpen.” En mijn vraag is dan ‘waardoor is die situatie ontstaan’. Knot zal dat antwoord zeker wel weten, maar zal geen politieke uitspraken doen. Daarbij komt dat de ECB ook een van de geldschieters is van de noodhulp aan de Grieken. Dat de financiële markten niet bereid waren in 2010 de Grieken nog geld uit te lezen is niet verwijtbaar aan de financiële markten maar aan de wijze waarop de Trojka de Grieken overgecrediteerd (teveel krediet hebben gegeven) hebben. De eurolanden, onder aanvoering van Nederland en Duitsland, wilden onder geen geval Griekse schulden afboeken. Dat zouden de belastingbetalers nooit accepteren, daardoor de Grieken nieuwe schulden door de strot werden geduwd. Een andere, meer humane aanpak, werd als onuitvoerbaar beschouwd. En daar worstelt Europa nog steeds mee.
May kreeg de eer om als eerste buitenlandse leider op audiëntie te gaan bij de nieuwe bewoner van het Witte Huis. Een eer die ze met beide handen aangreep. Ze kreeg de toezegging waar ze op hoopte: dat de Britten straks buiten de EU, als het Brexitproces voltooid is, zo snel mogelijk een vrijhandelsakkoord zullen sluiten met de VS. “We beloven onze blijvende steun aan deze bijzondere relatie” zei Trump. “Samen zijn Amerika en het Verenigd Koninkrijk een baken voor de welvaart en de rechtsstaat.”
De Britten hoeven straks niet achteraan te sluiten in de rij, zoals de vorige president Obama nog suggereerde, maar zullen juist de rij aanvoeren. Dat is een belangrijk signaal voor May in de aanloop naar de Brexit-onderhandelingen, die hoogstwaarschijnlijk dit voorjaar zullen beginnen. Met de steun van Trump, die de Brexit gisteren ‘een zegen’ noemde, voelt ze zich gesterkt in haar onderhandelingspositie. Daarnaast weet ze: als het Britse bondgenootschap met de Europese buren straks een stuk minder sterk zal zijn, is een hechte relatie met de Amerikanen cruciaal. Tegelijk ziet ze dat haar Europese collega’s vooralsnog voorzichtig en afwachtend reageren op de nieuwe Amerikaanse president. Door zo het initiatief te nemen, hoopt ze in de toekomst als brug te kunnen fungeren tussen Europa en de VS. Zij hoopt straks tegen Europa te kunnen zeggen: naar mij luistert hij wel. Maar er kleven ook grote risico’s aan de weg die May inslaat. Want in hoeverre kan ze werkelijk bouwen op een president die in zijn eerste week al uitblinkt in onberekenbare en omstreden uitspraken en tweets en die niet te beroerd lijkt om alles en iedereen tegen zich in het harnas te jagen? Zal het niet ten koste gaan van haar eigen geloofwaardigheid als ze Trump, in de nieuwste editie van de special relationship, als trouwe bondgenoot zal moeten beschouwen? Het is iets waar ook in Groot-Brittannië zelf met enig argwaan naar wordt gekeken. Haar band met Trump zal een kwestie zijn van balanceren op het allerhoogste niveau. Dat hij gisteren een uitnodiging van koningin Elizabeth voor een staatsbezoek heeft aangenomen, helpt alvast. May heeft veel over voor een toekomstig vrijhandelsverdrag, zoveel werd gisteren duidelijk. Ook al zijn er genoeg onenigheden: May is tegen het gebruiken van martelmethodes van gevangenen is en is opgekomen voor de rechten van vrouwen. Ook sprak ze Trump aan op zijn Navo-standpunt, maar ze zal in hun eerste ontmoeting niet met de vuist op tafel hebben geslagen. Het opbouwen van een goede relatie is op dit moment belangrijker. En het is nog maar afwachten of zo’n uiteindelijk handelsakkoord met de Amerikanen goed zal uitpakken voor Groot-Brittannië. May heeft zo’n deal harder nodig dan andersom. Daarnaast is de Britse economie veel kleiner dan de Amerikaanse, wat ook niet in het Britse voordeel zal werken. En dan krijgen de Britten ook nog te maken met een zeer protectionistisch ingestelde president die ‘America first’ als lijfspreuk hanteert. Ga er maar aan staan. Maar May wedt op meer paarden: na Washington vloog ze als leider van een zelfstandige Europese mogendheid door naar Ankara voor een ontmoeting met de Turkse president Erdogan. 

De winkels van ANWB verkeren in zwaar weer. De retailtak is zo verlieslatend dat er maatregelen nodig zijn die leiden tot een ontslagronde. De bond heeft de problemen bevestigd. Volgens bronnen zou het verlies zijn opgelopen tot €25 mln, een bedrag dat ANWB niet heeft bevestigd. De winkelmanagers hebben in Vianen het slechte nieuws te horen gekregen. De managementstructuur moet op de schop waardoor ontslagen zullen vallen. In 2013 onderwierp ANWB 25 van de 87 winkels aan een metamorfose om in te spelen op het veranderende koopgedrag van consumenten. Winkels kregen een ‘seizoensplein’ en een ‘digitaal schap’. (bron: RTLZ)

De groei van de Amerikaanse economie is over het vierde kwartaal minder voortvarend verlopen in vergelijking met een kwartaal eerder. Volgens een eerste schatting kwam de groei van de economie in de VS in het afgelopen kwartaal uit op 1,9%, tegen een toename van 3,5% een kwartaal eerder. De orders voor duurzame goederen liepen in december met 0,4% terug. In november namen de orders volgens een herzien cijfer met 4,8% af. Eerder werd een daling met 4,5% gemeld. De gang van zaken bij de Amerikaanse economie is van belang voor de Federal Reserve (Fed) bij het bepalen van het monetaire beleid. Bij de laatste vergadering van de FED in december vorig jaar werd de rente nog met 25 basispunten opwaarts bijgesteld tussen 0,5% en 0,75%.

Weer verdwijnt er een winkelketen uit het Nederlandse straatbeeld. De directie van Charles Vögele Nederland B.V. heeft het faillissement aangevraagd voor de Nederlandse verkooporganisatie van de Zwitserse modewinkelketen. De rechtbank van Amsterdam heeft hierin toegestemd en twee curatoren aangewezen die de onderneming tijdens de afwikkeling van het faillissement leiden. Sempione Retail AG, dat sinds eind vorig jaar meerderheidsaandeelhouder is van moederbedrijf Charles Vögele Holding AG, heeft al in september, toen het een bod op alle aandelen van de onderneming uitbracht, aangekondigd dat het zich zou concentreren op de strategische markten Zwitserland, Oostenrijk, Hongarije en Slovenië. Om die reden heeft de onderneming in de afgelopen maanden alle opties om het bedrijf voort te zetten onderzocht, echter zonder resultaat. De Nederlandse directie zag uiteindelijk geen andere mogelijkheid dan faillissement aan te vragen voor de Nederlandse organisatie. Charles Vögele is sinds 1999 actief in Nederland. Er werken circa 700 mensen verdeeld over 95 winkels en het hoofdkantoor in Breukelen.

De voormalige topman van Volkswagen Martin Winterkorn komt steeds verder in het nauw. Volgens justitie in Braunschweig zijn er voldoende aanwijzingen dat de baas van de Duitse autogigant al in een vroeg stadium op de hoogte was van fraude met uitstoottesten van dieselauto’s. Winterkorn trad in september 2015 af, naar eigen zeggen kort nadat hij geïnformeerd werd over wat zich in de onderneming had afgespeeld en het schandaal naar buiten kwam. De Duitse krant Bild meldde onlangs echter dat Winterkorn al sinds juli 2015 op de hoogte was van het gesjoemel. De zogenoemde dieselgate-affaire heeft geleid tot vele miljarden aan boetes, schadevergoedingen en reparatiekosten voor Volkswagen. In Duitsland loopt er ook nog een parlementair onderzoek naar wanneer de politiek van de zaak kwam te weten en hoe nauw de samenwerking tussen de politiek en de auto-industrie is.

De reële inkomsten en consumentenuitgaven in de eurozone waren in het derde kwartaal van 2016 iets hoger dan in de drie maanden daarvoor. Ook in de negen landen die samen met de 19 eurolanden de Europese Unie vormen, gingen de inkomens en bestedingen omhoog. Statistiekbureau Eurostat becijferde dat het inkomen per hoofd van de bevolking in de eurozone gemiddeld met 0,2% steeg, na een plus van eveneens 0,2% in het vorige kwartaal. De uitgaven stegen met 0,3%, volgend op een stijging van 0,1% in het tweede kwartaal. Voor de gehele Europese Unie kwam de inkomensgroei op 0,1%, na een groei van 0,4% in de voorgaande periode. Na een toename van 0,3% in het tweede kwartaal groeiden de uitgaven met 0,7%

Rabobank zal ongeveer 10.000 ondernemers aan wie ongeschikte rentederivaten zijn verkocht compenseren. Dat meldt Het Financieele Dagblad op basis van gegevens van de bank. Banken beloofden vorig najaar ruimhartig op te treden bij de beloofde compensatie voor ondernemers met rentederivaten. Rabobank verwacht dat dit in ongeveer 10.000 van de 11.500 door de bank bestuurde gevallen daadwerkelijk tot compensatie leidt. Rabobank reserveerde eerder al €700 mln voor de compensatie. De bank geeft nog niet aan of die voorziening voldoende is voor een volledige compensatie. Rentederivaten zijn bedoeld om ondernemers te beschermen tegen een stijging van de rente. De afgelopen jaren ging de rente echter sterk omlaag, waardoor ondernemers met hoge kosten werden geconfronteerd.

©2017 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices 27 januari 2017; week 04: AEX 485,87; BEL 20 3.605,30; CAC-40 4839,98; DAX 30 11.814,27; FTSE 100 7184,49; SMI 8.379,57; RTS (Rusland) 1195,61; DJIA 20093,78; NY-Nasdaq 100 5.168,06; Nikkei 225 19467,40; Hang Seng 23.382,62; All Ords 5765,60; SSEC 3159,166; €/$ 1,0699; goud $11921,30; dat is €35.761,81 per kg, 3 maands Euribor -0,328% (1 weeks -0,38%, 1 mnds -0,372%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,588%, 10 jaar VS 2,4957%. 10 jaar Duitse Staat 0,462%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,219.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE28012017/361 Trump weert lobbyisten in Washington

UPDATE14012017/359 We zijn zover: de wereldorde begint te verschuiven 

Hoe kon Donald Trump de President-verkiezingen winnen? Hoe slaagde hij erin Barack Obama op een zijspoor te manoeuvreren. Wat gaat er gebeuren met het levenswerk van de Obama Administration? Wat staat ons te wachten na de Brexit, Trump in het Witte Huis, de relatie van Trump met Poetin, de opkomst van het populisme in Europa en …… last but not least de ontwikkelingen in Turkije en de machtspositie van Erdogan. En niet te vergeten de toekomst van ons klimaat. Allemaal vragen, geen antwoorden.

Zeldzaam zijn de momenten dat de wereld collectief verliefd raakt op iemand omdat hij de belofte in zich draagt van een nieuwe tijd. Kennedy, Mandela en Obama deden even de verbeelding regeren. De aanbidding was bijna mystiek. Obama’s verschijning bracht mensen zo in vervoering dat de vrees ontstond dat deze droom abrupt door geweld weer zou worden beëindigd, zoals bij Kennedy. Zover kwam het niet: Obama heeft het einde van zijn presidentschap gehaald. Ongedeerd. Maar niet ongeschonden. De golf aan enthousiasme die hem ooit optilde naar het allerhoogste niveau heeft hem met een harde smak teruggeworpen. Niet iedereen had dat direct in de gaten in die bewogen verkiezingsnacht van 8 november vorig jaar. Alle aandacht ging uit naar de ‘onmogelijke’ triomf van Donald Trump en het drama voor Hillary Clinton. Pas later drong door dat er een stille verliezer was: Barack Obama. De president mag dan nog steeds het leven hebben, voor zijn levenswerk moet worden gevreesd. Trump’s overwinning kan er een worden met terugwerkende kracht. Waar leidt de schuivende wereldorde ons naar toe? Zijn onze politieke leiders (in Europa) nog in de positie een bijdrage aan dat proces te leveren? 

Wat heeft het monetaire beleid van de ECB voor gevolgen voor de ‘oude dag’? De pensioenfondsen krabbelen een klein beetje uit het financiële dal, maar de reserves blijven klein. Vrijwel geen enkel fonds kan de pensioenen dit jaar aanpassen aan de stijgende prijzen. De dekkingsgraden van de pensioenfondsen over 2016 zijn onvoldoende om zo’n aanpassing aan het prijspeil (de indexatie) te betalen. Gaston Hendriks, financieel planner van het bureau KapitaalMeester, vindt het ook hoognodig tijd dat iedereen gaat nadenken over zijn oude dag. Want het uitblijven van de indexatie heeft grote gevolgen; niet alleen voor gepensioneerden. Het uitblijven van de indexatie treft jonge deelnemers van de pensioenfondsen zo mogelijk nog harder, rekent Gaston Hendriks voor. „Als er geen indexatie komt, worden álle pensioentoezeggingen gelijk gehouden. Dat geldt voor de pensioenen die nu worden uitgekeerd, maar ook voor de pensioenen die jongeren opbouwen voor de toekomst. Stel dat er een inflatie is van 2% en de indexatie blijft tien jaar uit, dan is het opgebouwde pensioen in de toekomst 20% minder waard.” Hendriks, uitgeroepen tot Financieel Planner van het Jaar, ziet vooral bij jongeren grote gaten in de pensioenopbouw ontstaan. „Ach, het lijkt op korte termijn allemaal wel mee te vallen. Een procentje minder omdat indexatie wegblijft en ach, de prijzen gaan toch niet zo hard omhoog. Maar op de lange termijn werkt het wél hard door. En vergeet niet: een inflatie van 2% is over een langere periode heel normaal. Als indexatie dan al zes jaar achterwege blijft, is de de waarde van het pensioen veel minder.” De pensioenfondsen hebben het slecht gedaan in de afgelopen jaren. De zeer lage rente en de matige rendementen op de beurzen hebben de fondsen in het rood geduwd. De dekkingsgraden liggen bij vrijwel alle fondsen onder de grens die volgens De Nederlandsche Bank veilig is. De dekkingsgraad geeft aan hoeveel geld er is ten opzichte van de toegezegde pensioenen zowel aan gepensioneerden als aan werkenden. Bij een dekkingsgraad van 100% is er precies voldoende geld in kas om de pensioenen te betalen. Veel grote fondsen zitten op dit moment beneden de 100%. De Nederlandsche Bank eist dat de fondsen ten minste een reserve hebben van zo’n 5% om de eerste klappen op te vangen. Voordat een fonds de pensioenen mag indexeren, moet de dekkingsgraad zo rond de 120% liggen. De fondsen die een dergelijke gezonde balans hebben, zijn zeldzaam. De problemen in de sector zijn een belangrijke stimulans voor de fondsen om samen te gaan. Dat moet de kosten omlaag brengen. Het aantal pensioenfondsen daalt daarom razendsnel.

Moet onderstaand bericht van de Duitse vermogensadviseur Günter Hannich worden gelabeld als ‘fake news? 2017 kann ungemütlich werden. Das sage ich schon seit geraumer Zeit. Doch jetzt tauchen auch immer mehr andere Prognosen auf zum Jahresverlauf, die nachdenklich stimmen. So hat jetzt der erfahrene Finanzexperte Mohamed El-Erian in einem Gastbeitrag der „Frankfurter Allgemeinen Sonntagszeitung“ seine Prognose für 2017 abgegeben. Er war bis 2014 Chef der Fondsgesellschaft PIMCO, die vor allen Dingen im globalen Anleihehandel aktiv ist und hier an vorderster Front zu finden ist. El-Erian schaut wenig optimistisch in die Zukunft, denn seiner Meinung nach stehen wir vor großen Umwälzungen die viele Lebensbereiche erreichen werden. So sagt El-Erian: „Je länger diese Gesamtsituation andauert, desto größer ist das Risiko, dass die wirtschaftlichen Defizite und das politische Ungleichgewicht die Finanzstabilität bedrohen und außerdem noch etwas viel Schlimmeres anrichten: Sie bedrohen unseren Lebensstandard von morgen.“ Warum gerade 2017 so gefährlich ist, erklärt El-Erian auch: „In nicht vielen Regionen ist die Arbeitslosigkeit alarmierend hoch, die Produktivität stagniert und Unternehmen verhalten sich zögerlich bei geschäftlichen Investitionen.“ Bei diesen Voraussetzungen ist es für ihn ein Rätsel, warum so viele Wirtschaftsexperten positiv ins aktuelle Jahr blicken. Vor allem überrascht ihn das große Selbstbewusstsein der Experten bei den aktuellen Prognosen. Immerhin haben viele dieser Experten in vergangenen Jahren bei den eigenen Prognosen komplett danebengelegen. Dazu erklärt El-Erian: „Woher die Experten ihre Ruhe nehmen, bleibt darum ein Rätsel. Denn es besteht ein fundamentales Problem: Die Spannungen, die wir überall auf der Welt sehen, werden durch ein zu niedriges Wirtschaftswachstum noch verstärkt.“ Und genau das ist der Knackpunkt im laufenden Jahr. Das Wirtschaftswachstum wird weltweit zwar positiv sein – aber nicht mehr ausreichen, um eine positive Konjunkturstimmung zu schaffen. Für El-Erian steht daher fest: Die Welt steht am Scheideweg. Genauso sieht Hannich das auch. So lange die Gefahr von Negativzinsen oder politischen Unruhen nicht gebannt ist, bleibt die Lage in vielen Teilen der Welt angespannt. Da die Notenbanken aber beispielsweise wenig an der Politik ändern werden, steuern wir fast unweigerlich auf die Klippe zu. Für er ist es nur noch eine Frage der Zeit bis wir an den Rand der Klippe gelangen und dann abstürzen. Liegen Wirtschaftsexperten nicht oft falsch…… und sind Sie jetzt nicht viel zu optimistisch?

De nieuwe Amerikaanse president Donald Trump meed het World Economic Forum in het Zwitserse Davos, evenals Angela Merkel en Vladimir Poetin. Trump vindt deze jaarlijkse bijeenkomst van de machtigen der aarde niet passen bij zijn recente verkiezingscampagne waarin hij opkwam voor de gewone Amerikaan. Die zouden hem daarbij niet serieus genomen hebben. Trump stuurde ook geen enkele vertegenwoordiger naar Davos. Hij is van mening dat de nadelen voor werknemers van de globalisering van de economie moeten worden bestreden, terwijl de voordelen ervan vaak worden bejubeld bij het World Economic Forum. Traditioneel klinkt bij de bijeenkomst de kritiek dat de verzamelde elite in Davos grote veranderingen, zoals de bankencrisis en de weerstand tegen globalisering, telkens te laat heeft zien aankomen. „De conventionele wijsheid van Davos zit er altijd naast,” volgens Harvard-hoogleraar economie Kenneth Rogoff tegen persbureau Bloomberg. „Het maakt niet uit hoe onwaarschijnlijk het klinkt: het meest waarschijnlijke scenario is altijd precies het tegenovergestelde van wat de consensus is in Davos.” Rogoff begon zich zorgen te maken over de kansen van Donald Trump toen in Davos 2016 de heersende opinie gold dat het onmogelijk was dat Trump de verkiezingen zouden winnen. Het beruchte gebrek aan transparantie helpt niet echt mee om hard te kunnen maken wat Davos nou precies bijdraagt aan het oplossen van wereldproblemen. En of het meer is dan „een verzameling ego’s in een orgie van vleierij” zoals Boris Johnson, de huidige Britse minister van Buitenlandse Zaken het in 2013 noemde. Maar hoe ziet de realiteit eruit wat betreft het verschil tussen arm en rijk: acht miljardairs zijn even rijk als 3,6 miljard armen. Problematisch is het groeiende protectionisme, waarvan het bedrijfsleven nu al last begint te krijgen bijvoorbeeld „door extra regulering in Oost-Europa”. Ook dat oprukkende protectionisme staat prominent op het programma. De Chinese president Xi Jingping en de huidige Amerikaanse vice-president Joe Biden waren wel van de partij in Davos. Ook de Britse premier Theresa May en de Zuid-Afrikaanse president Jacob Zuma werden er verwacht. Nederland werd vertegenwoordigd door Koningin Maxima, premier Mark Rutte en de ministers Dijsselbloem (Financiën), Lilianne Ploumen (Buitenlandse Handel), Jeanine Hennis (Defensie) en Edith Schippers (Volksgezondheid). De circa 3000 deelnemers aan het World Economic Forum discussieerden niet alleen over politiek en economie. Sommigen maakten ook van de gelegenheid gebruik om te skiën in de fraaie bergen rond Davos, gedurende de 4-daagse meeting. Als hoofdthema werd dit jaar genoemd de keerzijde van globalisering en hoe bestuurders om moeten gaan met de noden van achterblijvers. Ook de opkomst van het populisme door de boosheid van het electoraat en de verkiezingsoverwinning van Donald Trump liet de groten der aarde niet onberoerd. Dit alles onder de noemer ‘responsief en verantwoordelijk leiderschap’. Wat zijn de prioriteiten in 2017 volgens WEF-oprichter Klaus Schwab?

  1. De ‘Vierde Industriële Revolutie’: inspelen op alle grote technologische veranderingen;
  2. 2. Bedrijven moeten samen met overheden een ‘multi-stakeholder’-systeem opbouwen om de gevolgen van globalisering beter over mensen en landen te verdelen;
  3. 3. Versnelling van de economische groei;
  4. 4. Het vrijemarktkapitalisme op zo’n manier hervormen dat het meer gericht wordt op langetermijndoelen;
  5. 5. De crisis in identiteitsvorming van burgers oplossen, en het vertrouwen in instituties herstellen.

Dat deze beweging ooit zou gaan plaatsvinden wisten we: ik heb daarover al langere tijd geschreven. Maar op deze wijze en op dit moment is een grote verrassing. Dat Obama via de achterdeur het Witte Huis zou vertrekken, daar rekende niemand op 8 november 2016 op, net zomin als dat Hilary Clinton niet de eerste vrouwelijke president van de VS zou worden. Wat helemaal niemand verwachtte gebeurde: de lozer Trump won de verkiezingen. En Donald Trump nam gelijk de regie in handen: hij wachtte geen 74 dagen maar ging vanaf het eerste moment de leiding in handen. Hij zette een trend: die van de twitterende wereldleider. Uit de schemer doemen drie nieuwe wereldleiders op: Trump, May en Xi gevolgd door Poetin. De Europese leiders hebben de slag gemist, zij kijken langs de zijlijn naar ontwikkelingen die zich voor hun neus voltrekken. Terwijl de hoofdrollen worden verdeeld en hoofdlijnen worden getrokken, staan onze leiders zich af te vragen waar het fout is gegaan. Een van de zaken waarvan de Europese leiders schrokken was de ongekend botte taal van Trump over de transatlantische relatie van de VS met de EU en de NAVO en de warme gevoelens die Trump koestert voor Poertin. Merkel spreekt wel gespierde taal, maar wie luistert er nog naar? Europa kan pas reageren als de verkiezingen dit jaar meer duiding hebben gegeven over de verrechtsing van het politieke bestuur en het oprukkende protectionisme. politalk.nl/ schreef daar eerder al over dat “2017 een bloedstellend jaar wordt: het jaar van de waarheid voor Europa en de euro. Ga maar na: mogelijk neemt het Lagerhuis in Londen een besluit over de beëindiging van hun lidmaatschap van de Europese Unie. In Frankrijk zijn er presidentsverkiezingen, in ons land wordt een nieuwe Tweede Kamer gekozen én in september 2017 stemmen de Duitsers voor een nieuwe Bondsdag. Het is duidelijk dat Europa en de gevolgen van de euro een hoofdrol gaan spelen in de drie verkiezingen. Zeker de Franse en Britse eurosceptische politici lopen zich al warm. VK-columnist Derk Jan Epping is er niet gerust op. Hij vraagt zich af of de euro 2017 wel overleeft. ‘Het eurosysteem belandt in 2017 in een politieke compressie. Als het dat niet aankan, luiden de doodsklokken’.Wanneer de Britten in 2017 besluiten uit de EU te vertrekken, heeft dat volgens Eppink grote gevolgen voor het machtsevenwicht binnen de EU. ‘Haal het Verenigd Koninkrijk uit dit Europees machtsevenwicht en het resultaat is overduidelijk: ‘ein Deutsches Europa‘, voorspelt de oud-europarlementariër en voormalig NRC-journalist. Een Duitse dominantie zal de kloof met de Zuid Europese eurolanden, en dan met name met het trotse Frankrijk vergroten. In deze situatie vinden het voorjaar van 2017 de Franse presidentsverkiezingen plaats. De Republikein François Fillon, heeft scorend vermogen, maar op rechts loopt Front National-leider Marine le Pen zich warm. Die partij scoort al enige tijd skyhigh in de Franse peilingen. Een gevreesd Duits overwicht zal de Fransen waarschijnlijk verder in haar armen drijven. Eppink: ’een overwinning van Le Pen zou een ramp betekenen voor het Europese project. En dan de Duitsers, die gaan in september naar de stembus. In het ergste geval doen ze dat in een Europese Unie waaruit Groot Brittannië vertrokken is, en waarin Frankrijk onder president Le Pen aan een exitplan werkt.‘Overleeft de euro 2017?’, vraagt Eppink zich af. Sowieso belandt Europa in 2017 in politiek woelige wateren, en van al te veel onrust worden investeerders en andere financiële spelers nu eenmaal niet blij. (bron: VK)

Trump herhaalde tijdens een interview met de Britse krant The Times en het Duitse Bild dat hij blij is met de keuze voor de Brexit van May en dat hij denkt dat andere EU-landen het Britse voorbeeld zullen volgen. Dat is een welkome opsteker voor May. Ook zei Trump dat de Britten eenmaal buiten de EU kunnen rekenen op een snel en goed handelsakkoord en dat ze niet, zoals Obama nog benadrukte, achteraan in de rij moeten aansluiten. De Amerikaanse president lijkt dus voorlopig in haar kamp te zitten, en dat zal May zelfvertrouwen geven. De Europese Unie verkeert in een moeilijke positie bij de onderhandelingen over het uittreden van de Britten uit de EU. Vooralsnog voert de Britse premier May de regie en het lijkt er sterk op dat ze daarbij gesteund wordt door de nieuwe president in het Witte Huis. Het continentale Europa zal consensus moeten bereiken met de 27 EU-lidstaten over uit te onderhandelen voorwaarden van de Brexit. Op dit moment is dat, voor mij, nog een mission impossible. Daarbij spelen op de achtergrond twee mogelijkheden een rol: de euro houdt geen stand in deze krachtmeting en ook andere EU-lidstaten zullen overwegen uit de EU te stappen en een eigen weg te gaan volgen. En dan nog een vraagteken bij de positie van Angela Merkel als de keizerin van Europa. Gezien het door haar gevolgde beleid met betrekking tot de zwakkere Zuid-Europese lidstaten in relatie tot het opkomende protectionisme en het negeren van Donald Trump van de relatie van de VS met de EU sluit ik een reshuffeling niet uit. Komt deze situatie onverwachts? Nee, volstrekt niet. In de afgelopen jaren heb ik in mijn blogs regelmatig erop gewezen dat onze politici een visieloos Europees beleid hebben gevoerd. Mark Rutte verdedigde ons nationale belang in Brussel en op volstrekt onvoldoende wijze dat van een verenigd Europa. Daar krijgen we nu de rekening van gepresenteerd. Wij hebben staatslieden nodig: leiders die investeren in de toekomst. Niet verwonderlijk is het dat de grote Brexit-speech van premier May in het teken stond van klare taal. De Britten zijn bereid om uit de Europese interne markt te stappen als ze de macht van het EU-hof moeten blijven accepteren en ook niet onder het vrije verkeer van personen uit kunnen. Ook het lidmaatschap van de douane-unie, dat de handel tussen EU-landen stroomlijnt en vereenvoudigt, is May bereid (gedeeltelijk) op te offeren. Alleen dan kunnen de Britten op eigen houtje handelsverdragen met andere landen sluiten. Dat betekent dat de Britse premier bereid is om de economische belangen ondergeschikt te maken aan het terugkrijgen van de controle over immigratie. Dat was in haar ogen de belangrijkste boodschap uit het Brexit-referendum. Zo lijkt het erop dat een harde Brexit niet kan worden ontlopen. Trump zet de transatlantische relatie op scherp en gaat in gesprek met de Russen. De vraag is hoe en wanneer de Europese leiders daarop gaan reageren. Vooralsnog staan ze aan de zijlijn en wachten ze af. Rutte zei daarover: we hebben met de Amerikanen goede afspraken gemaakt en verwachten niet dat Trump die gaat openbreken. Zo heeft Europa tien jaar de tijd gekregen van Obama om de defensie-uitgaven (NAVO) naar 2% te tillen. Het Nederlandse kabinet stelt dat niet sneller te kunnen realiseren. Kennelijk maakt niemand in Berlijn, Parijs en in Brussel zich daar enige zorg over.

Krantenartikelen zijn van grotere voorspellende waarde voor de economie dan prognoses van centrale bankiers of de financiële markten. Dit blijkt uit jarenlang onderzoek in Noorwegen. Hoe meer ergens over wordt geschreven, hoe groter de relevantie. Zo verklaart de Noorse centrale bank de uitkomst van het onderzoek. 460.000 nieuwsartikelen van een lokale krant die een periode van 26 jaar bestrijken, zijn in een model gestopt. Vergeleken met prognoses van centrale banken blijken deze 10% beter in staat om de economie te voorspellen. De index was ook een betere voorspeller dan de aandelen- of obligatiemarkten. Het onderzoek toont aan dat onder meer hedgefondsen terecht steeds meer op big data en algoritmes vertrouwen. Centrale bankiers zouden deze ook meer kunnen inzetten om tot betere voorspellingen te komen.

Drie premiers bieden zich aan: Rutte, Buma en Klaver bij de komende verkiezingen in maart. Of daarbij ook Wilders moet worden genoteerd, betwijfel ik.

Alle seinen staan op groen bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Of het nu het consumentenvertrouwen betreft, het producentenvertrouwen, de consumptie, de uitvoer, huizenprijzen, investeringen of het aantal vacatures: alle indicatoren die aangeven hoe het met de economie is gesteld, scoren bij het CBS bovengemiddeld tot goed. De teksten van het CBS bij de bijbehorende cijfers buitelen van enthousiasme over elkaar heen. “Grootste stijging consumptie in zes jaar tijd, sterkste daling werkloosheid in tien jaar, het consumentenvertrouwen op het hoogste niveau in 9,5 jaar.” Nederlanders kochten na jaren weer meer kleding, huishoudelijke apparaten en meubels. Het relatief koude weer helpt de economie ook een handje, want dat jaagt de gasrekening omhoog. Maar er werd dus ook echt meer geld uitgegeven aan consumptiegoederen. De retailers vertelden verheugd dat voor het eerst in jaren in 2016 de omzet in de kledingbranche is gestegen. Het CBS weet dat het optimisme over de economie weer net zo hoog is als in 2007. Al zijn er ook producten die helemaal niet zo lekker meer verkopen. Denk aan nieuwe personenauto’s: de Nederlander koopt liever een occasion. Of aan mobiele apparaten: vrijwel alle Nederlanders hebben al een smartphone, tablet of e-reader en daardoor worden er veel minder nieuwe verkocht, laat marktonderzoekbureau GfK weten. Doordat de werkloosheid ook daalt, hebben meer mensen geld om uit te geven. Vooral de 45-plussers profiteren. Er werken nu bijna 110.000 meer 45-plussers dan een jaar geleden. In totaal daalde de werkloosheid met 1,2% vergeleken met december 2015. Bijna twee op de drie mensen tussen 15 en 75 jaar hebben nu een baan. Is er alleen maar goed nieuws? Nee. De cijfers van het CBS vertellen ook dat Nederland nog lang niet op het niveau zit van voor de economische crisis in 2008. Momenteel is 5,4% van de beroepsbevolking werkloos. Dat is weliswaar veel en veel beter dan de 7,9% in 2014, maar eind 2008 lag het percentage op slechts 3,6. Bijna 8,5 miljoen mensen werken, maar in Nederland wonen in totaal 12,8 miljoen mensen van 15 tot 75 jaar. Dat betekent dat ruim 4,3 miljoen mensen dus niet werken. Van hen willen 482.000 dat wel graag. Bijna 3,9 miljoen mensen zijn niet op zoek, zoals de jonge moeder die thuisblijft voor de kinderen, of niet direct beschikbaar door bijvoorbeeld ziekte. De werkloosheid onder jongeren is met meer dan 10% nog steeds schrikbarend hoog . Vooral als je weet dat het CBS nu een definitie hanteert waarbij iemand al niet meer werkloos is als hij maar één uur per week werkt. Eens per week een uur huis-aan-huisbladen rondbrengen is voldoende om mee te tellen als werkend.Het UWV verstrekte in 2016 93.000 minder nieuwe WW-uitkeringen, maar de in totaal 419.000 WW’ers zijn er nog altijd bijna twee keer zoveel als voor de economische crisis losbrak. De daling bij bouwbedrijven, met ruim een derde minder uitkeringen dan een jaar geleden, is wel zeer hoopgevend, waarbij wij in acht moeten nemen dat veel ontslagen bouwvakkers tegenwoordig als zelfstandige ZZP’ers werken.

©2017 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices 13 januari 2017; week 02: AEX 488,09; BEL 20 3.634,44; CAC-40 4922,49; DAX 30 11.629,18; FTSE 100 7337,81; SMI 8.452,19; RTS (Rusland) 1158,19; DJIA 19885,73; NY-Nasdaq 100 5.059,51; Nikkei 225 19287,28; Hang Seng 22.926,87; All Ords 5776,80; SSEC 3112,764; €/$ 1,0645; goud $1196,90; dat is €36.118,48 per kg, 3 maands Euribor -0,327% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,372%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,437%, 10 jaar VS 2,4031%. 10 jaar Duitse Staat 0,339%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,229, elders €1,325

UPDATE21012017/360 Donald J. Trump, de 45ste president van de VS: “eigen land eerst”

Vrijdag, 20 januari 2017, nam Donald Trump in de VS het stokje over als president van Barack Obama. Op zijn eerste regeringsdag na de inauguratie zette het Witte Huis een keiharde aanval in op de media. Ze beschuldigden de media ervan dat ze een vals beeld hebben gecreëerd van het aantal mensen dat Trump’s inauguratie heeft bijgewoond. Ondanks aanwijzingen van het tegendeel zei Spicer, de woordvoerder van het WH, dat er nooit eerder zoveel mensen op een inauguratie waren afgekomen. Trump had daarvoor al gezegd dat de media foto’s van een leeg veld gebruikt hebben om de indruk te wekken dat hij niet veel mensen had getrokken. De media schatten dat er 250.000 mensen aanwezig waren, Trump had zelf de indruk gekregen dat het er anderhalf miljoen waren. Trump en Spice onderbouwden hun beschuldigingen niet met bewijzen. Een dag later demonstreerden > 1 miljoen mensen tegen Trump in de Woman’s March voor wereldwijde solidariteit, opkomen voor de rechten van vrouwen, mensenrechten in het algemeen en gelijke rechten in het bijzonder, tegen de hervorming van de immigratie en LGBTQ (= les, gay, bi, trans en queer) rechten; en raciale ongelijkheid, werknemers kwesties, Black Lives Matter, en milieukwesties. Het stadsbestuur van Jeruzalem heeft een vergunning verleend voor de bouw van 560 woningen in Joodse nederzettingen in Oost-Jeruzalem. Uitbreiding van de nederzettingen ligt internationaal zeer gevoelig, omdat de Palestijnen het overwegend Arabische oosten van de stad beschouwen als de hoofdstad van hun toekomstige eigen staat. Israël annexeerde Oost-Jeruzalem in 1967 tijdens de Zesdaagse Oorlog. De bouwplannen waren opgeschort gedurende de laatste maanden dat president Obama in het Witte Huis zat. Obama bekritiseerde Israël herhaaldelijk vanwege de geplande uitbreiding van de Joodse nederzettingen. Eind december kwam de relatie tussen Israël en Obama op scherp te staan, toen de VN-Veiligheidsraad resolutie 2334 aannam waarin Israël werd opgeroepen volledig af te zien van bouwplannen in Palestijns gebied. De VS, die eerder dergelijke resoluties altijd met een veto trof, onthield zich bij die vergadering van stemming. Trump heeft aangekondigd dat Israël op zijn steun kan rekenen. Enkele vertrouwelingen van hem, inclusief de nieuwe Amerikaanse ambassadeur in Israël, hebben warme banden met Joodse kolonisten op de Westelijke Jordaanoever. Een nog slechter begin van een ambtsperiode als president van de VS is niet denkbaar.

Ondanks de aantrekkende inflatie in de eurozone zal de Europese centrale bank de rente nog voor lange tijd laag houden, stelde ECB-president Mario Draghi deze week in zijn toelichting op het monetaire beleid. Volgens Draghi komt de stijging van de inflatie vooral door het herstel van de olieprijs. Afgezien van dat effect blijft de druk op de prijzen zeer beperkt, stelde hij. Overtuigend bewijs van een stijgende kerninflatie, die geen rekening houdt met de prijzen van energie en voedingsmiddelen, is er in zijn ogen nog niet. De Italiaan benadrukte dat de inflatie pas aan de doelstelling van de ECB voldoet als het herstel duurzaam en in de hele eurozone zichtbaar is. Bovendien moet de stijging van het prijspeil breder zijn dan de olieprijs alleen. De ECB ziet nog altijd aanzienlijke risico’s voor de economische groei in de eurozone. Die hangen volgens Draghi momenteel vooral samen met internationale ontwikkelingen. De ECB hield, zoals verwacht, het belangrijkste rentetarief ongemoeid op het historisch lage niveau van 0%. Ook de rente waartegen banken hun overtollig geld bij de ECB kunnen stallen, bleef onveranderd op -0,4%. Bij de vorige vergadering van de ECB december vorig jaar werd nog aangekondigd om het maandelijkse opkoopbedrag vanaf april terug te dringen van €80 miljard naar €60 miljard, maar door te gaan met stimuleren tot in ieder geval eind van dit jaar. Ook in die plannen werd niets gewijzigd.

ING wapent zich met andere grote banken tegen een mogelijk uiteenvallen van de eurozone. De banken beperken hun kredietverstrekking om reserves te vergroten en tegenslagen bij de komende verkiezingen voor te zijn. Dat meldt de Financial Times dit weekend op basis van gesprekken met bankiers bijeen op het World Economic Forum in Davos. De bankentop kijkt angstvallig naar de verkiezingen in Nederland, Frankrijk en Italië. Wat opvalt is dat Duitsland hier niet bij genoemd wordt en Nederland wel. De topbankiers wegen de risico’s van de opkomst van partijen als de PVV en Front National, die tegen de Europese samenwerking in de Unie in de huidige vorm zijn. Tegen de Financial Times zegt topman Ralph Hamers van ING Group dat in de eurozonelanden het aantal uitstaande kredieten en deposito’s wordt afgewogen tegen wat de bank nodig heeft volgens stresstests. De stresstest worden gehouden voor in ieder geval de drie landen waar verkiezingen komen. De test moet de weerbaarheid van banken weergeven voor het geval een van de lidstaten besluit uit de Europese Unie te treden. De drie landen zouden daarmee het pad van het Verenigd Koninkrijk volgen. Dat heeft grote consequenties voor de economie van die landen, is de overtuiging in Davos waar politici en de economische top bijeen zijn. Hamers vreest de ‘imbalance‘ die de euro en de nieuwe munt, zoals bijvoorbeeld de gulden, zal kunnen veroorzaken. Het Britse pond verloor sinds de bekendmaking van de Brexit 18% waarde tegen de dollar en 12% waarde tegen de euro. Het scenario bij een overwinning van de populisten maakt het bijvoorbeeld mogelijk dat alle bezittingen in de Italiaanse markt in lira worden genoteerd, terwijl de schulden en andere verplichtingen in euro’s worden vastgelegd. Dat zorgt voor de ‘imbalance’. Het gunstige effect van de euro vermindert dan snel.

Nadat de Brexit bankiers had verrast, gevolgd door de verkiezing van Donald Trump tot Amerikaans president vorig jaar, proberen veel aanwezigen in Davos de schok van een volgende gebeurtenis voor te zijn en het effect ervan te dempen, aldus de Financial Times. De krant meldt ook dat topfunctionarissen van grote banken hun blootstelling tegenover een exit hebben aangescherpt, nadat de Griekse kredietcrisis in 2012 los barstte toen het land zijn schulden niet meer kon terugbetalen. De Brexit zou volgens de banken de opmaat kunnen zijn naar meer scheuringen binnen de Europese Unie zodra landen waar de populisten groter worden dit jaar een referendum over het EU-lidmaatschap kunnen organiseren. JPMorgan-topman Jamie Dimon stelde tegen Bloomberg dat als Frankrijk Marie Le Pen van Front National als president krijgt, en andere landen die trend volgen, ,,de eurozone zo een ontwikkeling mogelijk niet zal overleven”. Voor mij is de vraag of er wel een scenario is voor het geval de Muntunie (euro) uiteenvalt. Wat moet er gebeuren met de enorme schuldenberg, die de eurolanden in euro’s zijn aangegaan. Ik zie dat nog niet helder voor de geest. In die zin is de Brexit geen test omdat de Britten nog altijd het Engelse pond voeren en mogelijk minder gevoelig zijn voor schokken voor de euro.

Spaarders moeten nog veel geduld hebben voor ze de tarieven bij hun bank weer eens zien stijgen. Deze week nog kregen klanten van Rabobank, ING en Robeco de mededeling dat de spaartarieven over de hele linie worden verlaagd. Het was het zoveelste bericht van de afgelopen jaren met dezelfde strekking. De jongste signalen van centrale bankiers maken duidelijk dat spaarders het voorlopig met een lage vergoeding moeten blijven doen. Mario Draghi, de baas van de Europese Centrale Bank (ECB), bevestigde nog weer eens dat de officiële rentetarieven voorlopig rond de nul blijven. Bankpresident Janet Yellen van de Amerikaanse Federal Reserve (de Fed) belooft de niveaus dit jaar op te voeren, maar blijft uiterst voorzichtig. “Lage rentes nu zijn noodzakelijk om in de toekomst hogere tarieven te kunnen hebben”, aldus Draghi in een toelichting op het besluit de rente ongewijzigd te laten. Hij doelt erop dat de lage rentes eerst voor verder economisch herstel en meer inflatie moeten zorgen, voor de ECB op de rem trapt. Pas als de inflatie bestendig ‘onder maar dicht bij de 2% ligt’, zoals de ECB als doelstelling hanteert, kan de rente omhoog. De ECB voert al enige jaren een zeer ruim rentebeleid dat het economisch herstel moet bevorderen. Sinds het uitbreken van de kredietcrisis biedt de bank uit Frankfurt commerciële banken de mogelijkheid om vrijwel gratis bij de ECB geld te lenen. Als het goed is, berekenen de banken deze lagere tarieven door aan burgers en bedrijven, die daardoor makkelijk kunnen lenen. Daarnaast pompt de ECB sinds enige jaren direct geld in de economie door schuldpapier op te kopen van overheden, banken en bedrijven. Het opkoopprogramma, per maand gaat het om €80 mrd, blijft volgens Draghi zeker in stand. Elwin de Groot van de Rabobank denkt dat de eerste renteverhogingen van de ECB nog niet in zicht zijn. “Draghi zal eerst moeten besluiten om het opkoopprogramma af te bouwen, voor hij de rente verhoogt. Dat programma zal niet eerder dan in 2018 gebeuren en het is denkbaar dat de eerste rentestappen pas in 2019 worden gezet.” Het is vooral de inflatie die Draghi zorgen baart. De prijzen in de eurozone mogen dan in december vrij sterk gestegen zijn, maar dit is te wijten aan het oplopen van de olieprijs. De kerninflatie, de prijsstijging zonder incidentele oorzaken, ligt onder de 1 procent en vertoont volgens Draghi nauwelijks tekenen van stijging. In de Verenigde Staten krijgt de centrale bank meer ruimte. De inflatie gaat daar richting de 2 procent en de economie groeit harder dan in Europa.

De FED wil de rente in de VS (nu tussen 0,5 en 0,75 procent) dit jaar met drie stapjes van elk 0,25 procentpunt verhogen. Bankvoorzitter Janet Yellen herhaalde in een toespraak nog eens niet van dit voornemen af te willen wijken, maar was uiterst voorzichtig. Zo groeien de lonen nog maar mondjesmaat, blijft de productiviteit van werknemers ondermaats en staan er teveel mensen buiten de arbeidsmarkt. Philip Marey van de Rabobank denkt dat de FED zich niet aan zijn woord houdt. “Vorig jaar zei de FED hetzelfde, maar het bleef bij een stapje.” De Amerika-econoom denkt dat de onzekerheden voorlopig te groot zijn. “Internationaal spelen twijfels over de houdbaarheid van de Chinese economische groei.” Voor Europa zijn het de aanstaande verkiezingen in een aantal grote lidstaten en de Brexit. “In de VS zelf is er een zeker optimisme over Trump”, zegt Marey, “maar zijn harde handelsbeleid zou tot repercussies kunnen leiden”.

Theresa May heeft in een toespraak over de Brexit bevestigd dat het Verenigd Koninkrijk de Europese gemeenschappelijke markt gaat verlaten en dat het een ‘hard’ vertrek zal zijn uit de Europese Unie. Zonder deze stap, zo beweerde de Britse premier, is er geen sprake van een echte Brexit. Mogelijk blijft het land wel lid van de douane-unie, mits de Britten de ruimte krijgen om met landen buiten Europa handelsakkoorden af te sluiten. Ze benadrukte dat er de nieuwe band tussen een ‘Global Britain’ en de Europese Unie voor beide partijen goed moet uitpakken. Zoals verwacht hield de Britse premier de honderden diplomaten, politici en journalisten in het Londense Lancaster House voor dat beperking van immigratie en ontsnapping aan het toezicht van het Europese Hof van Justitie de prioriteiten zijn bij een Brexit. Dat kan niet zonder lidmaatschap van de gemeenschappelijke markt. Dat zal hard aankomen bij het bedrijfsleven, maar May zei erop te vertrouwen dat de ‘economische ratio’ uiteindelijk zal overwinnen bij de aanstaande onderhandelingen. Wat de douane-unie betreft zal er tijdens de onderhandelingen meer duidelijkheid komen. De Britten zitten niet te wachten op de terugkeer van import- en exporttarieven, maar tegelijkertijd wil het land de handen vrij hebben om handelsakkoorden te sluiten met landen als China, Brazilie en de Verenigde Staten. In een recent interview beweerde Donald Trump wel iets te voelen voor een snel akkoord met de Britten. Aan het einde van de komende week zal VK-premier May een bezoek afleggen aan Donald Trump in het Witte Huis. Daarmee wordt ze de eerste buitenlandse regeringsleider die in Washington wordt ontvangen. Minister Dijsselbloem reageerde in Davos op de Brexit-toespraak van de Britse premier. De Britse premier Theresa May riskeert met haar harde opstelling over Brexit dat haar land terugkeert naar het welvaartsniveau van de jaren 70, dat zegt Jeroen Dijsselbloem, minister van Financiën en voorzitter van de Eurogroep, in een gesprek met het NRC. „Over twintig jaar spreken we elkaar weer, en dan is Engeland terug bij waar het ongeveer in de jaren 70 was. Totaal verouderd, enorme werkloosheid, totaal verpauperd. Dat lijkt mij niet het model van de toekomst voor Engeland.” Dijsselbloem reageerde op een speech van May waarin ze eerder zei dat ze een ‘harde’ Brexit wil, waarbij het VK ook uit de Europese interne markt stapt. „Ze dreigt dat ze een soort paria aan de rand wordt, een belastingparadijs. Dat is precies de richting die we niet op moeten.” Daarbij komt dat er voor ons land economische schade kan ontstaan door het geschetste scenario van May. Dijssel kijkt in de glazen bol en ziet daar over 20 jaar een verpauperd Engeland. Als hij wordt aangesproken op zijn visie over het Europa van over twee jaar dan blijft het angstwekkend stil, maar hoe Engeland er over 20 jaren uitziet, daar doet hij wel uitspraken over.

In mijn somberste momenten heb ik het gevoel dat vandaag de liberale westerse wereldorde ten grave wordt gedragen. Die wereldorde wordt gekenmerkt door Amerikaans leiderschap, vrijemarkteconomie, internationaal recht, multilateralisme, democratie en burgerlijke vrijheden. Deze wereldorde diende de westerse belangen en zorgde ervoor dat het mondiale systeem van de betrekkingen tussen landen stabiel bleef. De Navo en de Europese Unie waren er onverbrekelijke elementen van en bepaalden mede de veiligheid en welvaart van de hele westerse wereld. De huidige wereldorde kreeg een eerste knauw door de Brexit en wordt nu verder ontrafeld door president Trump. Het is ronduit krankzinnig dat sommige Europese leiders, zoals Marine Le Pen, staan te juichen dat de poten onder de eigen stoel worden weggezaagd. Want dat Amerikaanse isolationisme en protectionisme raakt ons in Europa direct. Kijk naar wat Trump wil. Met die muur met Mexico wordt direct na zijn aantreden begonnen en Mexico zal er voor gaan betalen. Europeanen en zeker moslims krijgen te maken met aanzienlijke inreisbeperkingen. De orders daarvoor worden aanstaande maandag al getekend. Autoproducenten wordt het mes op de keel gezet om de productie uit Mexico naar Amerika over te hevelen of voelen zich gedwongen, zoals Fiat Chrysler, om nieuwe fabrieken in Amerika te bouwen. Als BMW besluit zijn auto’s in Mexico te bouwen dan volgt een importheffing van 35%. De farmaceutische industrie moet worden teruggehaald. Handelsverdragen worden opgezegd en als hij niet bij zinnen komt, heeft Trump de kiem gelegd voor een handelsoorlog met de zijn buren, de EU en China die alleen maar verliezers kent. Einde vrijhandel. Als het aan Trump ligt vertrekken meer landen uit de Unie, want de Britten waren ‘so smart’. Eind multilateralisme. Over de hoofden van de Europeanen heen moeten de sancties met Rusland worden opgeheven in ruil voor een nucleaire wapenreductie. Het zal dan gaan over de strategische kernwapens die Amerika bedreigen. Voor Europeanen maakt dat weinig uit want die worden helemaal niet door die kernwapens bedreigd. Maar zo’n afspraak legitimeert wel de illegale annexatie van de Krim en opent de deur naar nieuwe bezettingen. Einde internationaal recht. Als Rusland zijn oog vervolgens op de Baltische Staten laat vallen, moet de Navo die verdedigen. Maar dat is volgens Trump een achterhaald instituut. En als de Europese Navo-landen hun defensies onvoldoende versterken, zoeken ze het maar uit. Wat Trump doet is de oorlog verklaren aan de meest trouwe bondgenoten van Amerika, namelijk de Europeanen. Die laat hij bungelen tussen een agressiever wordend Rusland, een Amerika dat voor zich zelf kiest en een Verenigd Koninkrijk dat zijn eigen weg moet zoeken. Einde Amerikaans leiderschap. Maar Trump, Rusland en Brexit zijn wel de schokken die de Europese leiders tot het inzicht kunnen brengen dat ze moeten ophouden met hun verdeeldheid die inmiddels een vorm van zelfdestructie is geworden. De ontrafeling van de westerse wereldorde dwingt hen duidelijk te maken naar welke EU zij streven. Is dat een gefragmenteerde Unie die de speelbal van Rusland, Amerika en het Verenigd Koninkrijk is? Of een Unie die opkomt voor de belangen van de burger? Veel vragen: geen antwoorden. Hoe ingrijpend gaat de ‘change’?

De groei van de Chinese economie vorig jaar was de laagste in 26 jaar met 6,7%. Die past wel binnen de bandbreedte die de Chinese regering zichzelf tot doel heeft gesteld. De verwachting is dat de groei dit jaar nog verder afneemt. Zeker met president Donald Trump die dreigt muren om de Amerikaanse markt te zetten voor Chinese producten. De groei vorig jaar werd mede veroorzaakt door de onroerendgoedmarkt en de bouw, waarvan al eerder is vastgesteld dat die tekenen van oververhitting vertonen. De Chinese autoriteiten verwachten dat dit jaar de handrem op deze sector komt te staan.
Zorgelijk is dat de economische groei van China in 2016 vooral is aangejaagd door de overheid en staatsbedrijven die de geldkraan wijd open hebben gedraaid voor investeringen. Terwijl het eerder de bedoeling was om de overheidssubsidies in bedrijvigheid te minderen. China wil omschakelen van een industriële economie naar een diensteneconomie. Om dat te doen moeten er veel fabrieken dicht, bijvoorbeeld in de staalindustrie, om de overcapaciteit te verkleinen. Maar als het puntje bij paaltje komt schrikken de Chinese autoriteiten daar vaak voor terug, want dat leidt tot grote werkloosheid onder arbeiders in bepaalde regio’s die niet zomaar via omscholing weer in de dienstensector aan de slag kunnen. Zo stegen vorig jaar de overheidsinvesteringen in staatsbedrijven en fabrieken met ruim 18% ten opzichte van 2015, volgens het Nationaal Bureau voor de Statistiek van China. De groei van de private investeringen was een stuk lager en lag iets boven de 3%. Dat laatste cijfer zegt iets over de reële economie van China, los van de overheidsbemoeienis. De verwachting is dat de regerende Communistische Partij de economische groei voor dit jaar bijstelt naar 6,5% op het partijcongres. Een fors lager groeicijfer dat eigenlijk pas voor 2020 was gepland. Naast de interne economische problemen van China gaat de Trump-factor een rol spelen voor de op export georiënteerde economie van China. President Xi Jimping waarschuwde op het Word Economic Forum (WEF) deze week in Davos dat ‘een handelsoorlog’ alle betrokken landen economisch schaadt. Hij doelde op de Verenigde Staten, maar zijn opmerking gold dus ook voor China. De Chinese premier Li Keqiang hamerde in Beijing nog eens op de noodzaak van stabiliteit. China kan een Amerikaanse markt met tariefmuren missen als kiespijn. Het Chinese leiderschap hoopt dan ook vurig dat Trump gas terug neemt.

Dijsselbloem is kritisch over het isolationisme van May, maar in de protectionistische retoriek van de aankomende Amerikaanse president Donald Trump ziet hij positieve kanten. “Dat Trump het grote bedrijfsleven aanspreekt op hun verantwoordelijkheid, dat heeft bij mij veel sympathie. Hij doet het nogal lomp: ‘als je je vestigt in Mexico dan kom je Amerika niet meer in’. Daar ben ik het niet mee eens, ik ben voor internationale samenwerking en maak me zorgen over andere standpunten van hem. Maar hij spreekt bedrijven erop aan dat hun handelen gevolgen heeft voor de onvrede in de middenklasse. Daarvoor heb ik sympathie.” Daarover verschillen de meningen.

Dijssel zat in diverse discussiepanels op het World Economic Forum, onder meer om over belastingontwijking door multinationals te praten. Het is natuurlijk heel kwetsbaar om daar vanuit Nederland over te beginnen,” zegt Dijsselbloem. “We hebben niet de beste naam op dit punt. Maar Nederland moet zich wel kwetsbaar opstellen, en we moeten die discussie voeren.” Het IMF stelde in Davos: dat zij vreest voor Amerikaans protectionisme.

©2017 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices 20 januari 2017; week 03: AEX 485,98; BEL 20 3.588,53; CAC-40 4850,67; DAX 30 11.630,13; FTSE 100 7198,44; SMI 8.275,13; RTS (Rusland) 1138,99; DJIA 19827,25; NY-Nasdaq 100 5.063,197; Nikkei 225 19137,91; Hang Seng 22.929,20; All Ords 5707,70; SSEC 3123,139; €/$ 1,0703; goud $1210,00; dat is €36.315,39 per kg, 3 maands Euribor -0,328% (1 weeks -0,38%, 1 mnds -0,372%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,518%, 10 jaar VS 2,4976%. 10 jaar Duitse Staat 0,409%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,219, elders €1,169.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE14012017/359 We zijn zover: de wereldorde begint te verschuiven 

UPDATE07012017/358 De oudejaarsconferenciers hadden een goed jaar met Erdogan, Poetin, Trump, Rutte, Epke Zonderland en Sylvana Simons. Al staat dat professionele geluk traditioneel pessimisme niet in de weg. Waar gaan we in het nieuwe jaar naartoe? Het meest beluisterde antwoord dit jaar: ‘Naar de verdoemenis.’

<citaat> Russische Hackerangriffe, Manipulationen, Lügen und die beiden gefährlichsten Männer der Welt als Verbündete: Was immer das Neue Jahr bringen mag, Europa steht auf Messers Schneide. Am 20.01. wird Donald Trump vereidigt. Von diesem Tag an wird die Vernichtung der Euro-Zone massiv vorangetrieben. Denn auch Wladimir Putin ist zu allem bereit, um unsere Stabilität und Wirtschaftskraft zu vernichten. Die geheime Deutschland-Akte, die uns vorliegt, beweist: Die Bundesregierung rechnet mit dem Äußersten und bereitet den Euro-Crash schon seit Monaten vor! Wir warnen Sie dringend!

1. Aus 1.000 Euro werden 100 „Neue Mark“. Sie werden vom Währungsschnitt enteignet!
2. Das Euro-Ende kommt über Nacht – ohne Vorwarnung! Sie haben praktisch keine Chance, ihr Vermögen in Sicherheit zu bringen
3. Die Einlagensicherung setzt aus. Sie haften für Bankenrettungen und Staatspleiten!

</citaat> Roland Nündel

Echeck voor monetair beleid Mario Draghi. De inflatie stijgt fors in de eurolanden, onder meer als gevolg van de stijgende olieprijs en een zwakkere € t/o $. De president van De Nederlandsche Bank zegt tegen de president van de Europese Centrale Bank dat er snel een einde moet komen aan de massale opkoop van obligaties. We praten dan over volumes van, maandelijks, €80 mrd naar €60 mrd. Er is geen tijd meer mee te verliezen. Daar komt bij dat de inflatie in de eurozone in december bijna is verdubbeld ten opzichte van november 2016. De stijging was 1,1%, na een inflatie van 0,6% een maand eerder. We naderen met rasse schreden het gewenste doel van 2%. En dat zou moeten leiden tot hogere rentes en een aangepast monetair beleid.

Goud wint weer aan populariteit. Het edelmetaal staat op zijn hoogste punt in een maand: $1182 per troy ounce, 31,3 gram. Goud stijgt door een afzwakkende dollar en de vrees in Europa voor langdurige harde Brexit-onderhandelingen. Uitspraken van de Britse premier May wijzen op een harde confrontatie tussen de Britten en de Europese Unie, aldus handelaren van ANZ. ,,Beleggers zoeken een veilige haven in reactie op de uitspraken.” Goud gaat ook zijn waarde bewijzen nu Donald Trump het Witte Huis betreedt. Ian Harnett, hoofdstrateeg bij Absolute Strategy, merkt dat de Amerikaanse dollar zijn positie als de wereldwijde reservemunt voor de handel kan verliezen als Trump zijn isolationistische politiek doorzet. Goud is de beste manier voor beleggers om zich in te dekken tegen de dollarvolatiliteit. Bij een sterkere inflatie in de VS ten opzichte van andere landen, worden yields – het effectieve rendement op staatsobligaties – in de VS naar beneden geduwd. Dat leidt tot een zwakkere dollar, aldus Harnett. Als president Trump zijn eerdere gemelde koers met handelsconflicten en protectionisme doorzet zal dit ten koste van de dollar gaan. Goud zal daarvan profiteren. Volgens valutastrateeg Ole Hansen van Saxo Bank moeten beleggers de grens van $1200 in de gaten houden, een technische grens. Wordt die doorbroken, dan stijgt de goudprijs verder, stelt hij. Georgette Boele van ABN Amro, door dataverzamelaar Bloomberg de beste voorspeller van de goudprijs gemunt, meldde in november nog dat er voor eind 2017 niet meer inzit dan $1100, terwijl de goudprijs snel is opgelopen in de richting van de $1200. Valutahandelaar Jeremy Cook van Worldfirst ziet dat de dollar zijn plek als veiligheid heeft verloren. ,,Beleggers duiken in Japanse yens, Zwitserse franken en goud als ontwikkelingen risicovol worden.”

Historiseren se repete. Is dat wel zo? Ik las op de voorpagina van het Parool van 7420 dagen geleden een uitspraak die mij deed verder lezen: kabinet profiteert van de groei; visieloosheid en markt zijn aan de macht. <citaat> Een grote groep Nederlanders profiteert niet van het economische herstel. Vooral in de grote steden blijven langdurig werkelozen aan de kant staan. Voor hen is er nauwelijks perspectief. Daardoor blijft onder het kabinet-Kok de tweedeling in de samenleving voortwoekeren. ……… Paul Rosenmuller van GroenLinks oordeelt hard over het kabinet. “De verbeelding is niet aan de macht! Visieloosheid, zakelijkheid en de marktwerking zijn aan de macht. Heerma van het CDA stelt dat de paarse regeringsploeg nauwelijks oog heeft voor de verloedering in de samenleving. </citaat> Ik schrijf Prinsjesdag 1996.

Van enige vooruitgang in het vluchtelingen dossier is nog altijd geen sprake. Het kabinet kan wel spreken van een succes, maar de realiteit is dat er nog altijd geen duurzame oplossing is voor de 15.500 vluchtelingen die zich nog altijd op de Griekse eilanden bevinden, her en daar zelfs onder erbarmelijke weersomstandigheden. In heel Griekenland verblijven momenteel 63.000 vluchtelingen, waarvan 47.000 al sinds maart afgelopen jaar, toen Europa de grenzen sloot. Van de afgesproken 160.000 waren er slechts 9.700 overgeplaatst, 7.000 uit Griekenland en 2.700 uit Italië. Sinds de migratiedeal van de EU met Erdogan zijn er in 2016 2672 Syrische legaal naar Europa gekomen, waarvan 1.000 naar Duitsland en ca 400 naar Nederland. De situatie in Servië, op de Balkan, voor vluchtelingen is nog nijpender. Meer dan duizend vluchtelingen, die onderweg zijn vastgelopen verblijven in oude loodsen in Belgrado, zonder enige voorziening en verwarming, waar het de afgelopen dagen overdag tien graden vroor. De UNHCR en andere NGO’s trekken aan de bel vanwege het ontbreken van voldoende verwarmde loodsen en containers.

Toprepublikein vreest voor de toekomst van de wereld onder Trump. “Met Donald Trump in het Witte Huis, maak ik me ernstige zorgen over de toekomst van mijn zeven kleinkinderen” zegt Christine Todd Whitman, hoofd van het Amerikaanse Environmental Protection Agency (EPA) onder George W. Bush. Ze noemt het zorgwekkend dat de president-elect “dwingende wetenschap gewoon negeert”. “Ik maak me verschrikkelijke zorgen voor de toekomst van mijn familie, en families in de hele wereld”, laat Whitman optekenen in de documentaire Climate Change: the Trump Card. “Want Moeder Natuur heeft nooit geopolitieke grenzen in acht genomen, en wat het ene land doet heeft gevolgen voor alle andere landen.” Details over zijn plannen zijn er nog niet maar dat Trump geen voorstander is van klimaatsparende maatregelen, is geweten. Zo sprak zijn team bijvoorbeeld al over het stimuleren van de steenkoolindustrie en het openen van nieuwe oliepijplijnen. Trump zou ook mijnbouw willen toelaten in natuurgebied en is wel te vinden voor boringen in het Noordpoolgebied. Op het politieke niveau wil hij uit de klimaatdeal stappen en het ‘Clean Power Plan’ van huidig president Obama schrappen.’Hoe kan hij weglopen van iets waarvan een overgrote meerderheid van wetenschappers zegt dat het aan het gebeuren is?’ Al die vooruitzichten brengen de toekomst van de wereld in gevaar, zegt Christine Todd Whitman. Ze noemt het verontrustend dat de wetenschap gewoon genegeerd wordt. We zijn op het punt gekomen waarop we moeten proberen om het te vertragen als we willen overleven”. Trumps keuze voor notoire klimaatontkenners als Rick Perry, Scott Pruitt en Rex Tillerson in zijn kabinet verontrust wetenschappers. Toch koestert Whitman de hoop dat de nieuwe administratie uiteindelijk niet zo extreem zal blijken te zijn als ze op het eerste zicht lijkt. “Eenmaal in dienst zal Pruitt (het toekomstige hoofd van het milieuagentschap EPA, red.) merken dat het veel ingewikkelder is dan gedacht”, zegt ze. “Hopelijk zullen ze in staat zijn te luisteren en meer gematigd worden.”

Een ander onderwerp dat om aandacht vraagt, mede gezien de ratificatie van het Associatieverdrag met Oekraïne, waar de 28 EU-regeringsleiders mee hebben ingestemd, is ‘corruptie in Oekraïne vandaag de dag’. In Trouw vond ik op eerste werkdag van het nieuwe jaar een artikel, dat mijn aandacht trok. <citaat> Op een maandag, zo vlak voor lunchtijd, wordt er plotseling luid op de deur van haar werkkamer gebonsd. Een groep gewapende mannen valt binnen. “Politie!”, roepen ze. Een van hen houdt een videocamera op de vrouw gericht. Natalia van Doeveren, Oekraiense, gynaecoloog en medisch directeur van het streekziekenhuis in de West-Oekraïense stad Lviv, schrijft over de corruptie in de gezondheidszorg in het land, van dit moment. Ondanks de regeringswisseling na de Majdanrevolutie (2014) tiert die welig, waarschuwt ze. “Als je niet voor je eigen medicijnen kunt betalen, sterf je”, liet Van Doeveren optekenen. “Dat gebeurt dagelijks in mijn ziekenhuis.” Van Doeveren – die een Nederlandse echtgenoot heeft, vandaar haar achternaam – richtte haar pijlen vooral op de directeur, die er belang bij zou hebben het systeem in stand te houden. Met het staatsbudget zouden hij en een aantal van de leidinggevende medici verdienen aan deals met medicijnfabrikanten. “Ja, toen ik dokter was, nam ik geld aan”, vertelde ze live op de tv. Van Doeveren realiseerde zich dat ze een risico nam door openheid van zaken te geven. “Het systeem is als een ketting. Als je een schakel breekt word je gestraft.” Die vrees wordt nu bewaarheid. Een kwartier voor de inval komt een onbekende vrouw het kantoor van Van Doeveren binnen. Ze vraagt om een familielid van haar bovenaan de lijst te plaatsen voor de behandeling van een nierprobleem. De vrouw biedt 6000 grivna aan, iets meer dan €200. “Ik raakte het geld niet aan”, zegt Van Doeveren. Toch gaan de agenten even later direct op zoek naar bankbiljetten. Ze halen Van Doeverens kantoor overhoop. De medisch directeur geeft aan dat ze 4000 grivna bij zich heeft, een kleine €150, omdat ze op reis gaat. De agenten duwen en trekken aan haar. Ze willen haar handen controleren met een speciale lamp. “Als ze iemand met smeergeld willen betrappen, spuiten ze onzichtbare verf op bankbiljetten”, weet de arts. Tot hun verbazing treffen de agenten geen verfsporen aan. “De vrouw en de agenten hebben slecht met elkaar gecommuniceerd”, is de verklaring van Van Doeveren. Toch wordt ze gearresteerd, na een onderzoek van vijf uur, op verdenking van het aannemen van steekpenningen. “Medisch directeur aangetroffen in haar kantoor met 6000 grivna smeergeld”, koppen verschillende internetmedia, nog voordat Van Doeveren in een arrestatiewagen wordt afgevoerd. Tijdens haar ondervraging heeft iemand een foto gemaakt met de bankbiljetten uit haar portemonnee voor zich op tafel, die foto wordt verspreid. De eerste twee nachten zit Van Doeveren alleen in een koude cel. “Het raam was kapot, dus ik sliep in feite buiten.” De derde nacht deelt ze 4 vierkante meter met verdachten van mensenhandel, drugshandel en moord. “Als je verstandig bent kun je vanavond al naar huis”, lispelen gevangenbewaarders haar toe. Ze hinten op betalen. Na drie dagen komt ze voorlopig op vrije voeten, na het overmaken van een wettelijke borgsom. Dat van Doeveren het geld niet nodig heeft – “Ik heb een Nederlandse echtgenoot met een goed inkomen” – ziet ze als het meest overtuigende bewijs van haar onschuld. “Ik kan het me veroorloven geen smeergeld aan te nemen.” Van Doeveren verdenkt haar baas, de directeur van het ziekenhuis, van een opzetje. Ze is met hem in conflict over de privatisering van de hartafdeling van het ziekenhuis, een voornemen van de directeur. De medisch directeur verzet zich daartegen. “Dan kunnen mensen de opname niet meer betalen. Basale zorg moet geleverd worden door de staat”, vindt ze. Volgens haar verdient haar baas aan de privatisering en heeft hij vrienden tot in het parlement. “Hij voelt zich machtig genoeg om mij aan de kant te zetten.” Op de dag van de arrestatie was de directeur onverwachts afwezig. Bij terugkomst nam hij geen contact op met Van Doeveren. Wel heeft hij haar op non-actief gesteld en alvast een vervanger aangenomen. De directeur zwijgt in alle talen, en ook de aanklagers weigeren elk commentaar. “We reageren niet op lopende zaken”, zegt OM-woordvoerder Michajlo Teslja. Wanneer de rechtszaak begint, is nog altijd onduidelijk. Van Doeveren hangt een celstraf van vijf tot tien jaar boven het hoofd. “Ik ben een wrak”, zegt ze. “Alles is weg: mijn werk en mijn reputatie.” Begin vorig jaar, vlak voor het referendum over het associatieverdrag reisde Van Doeveren naar Nederland om hartstochtelijk te pleiten voor steun aan Oekraïne. Na de Majdanrevolutie nam de nieuwe regering veelbelovende maatregelen. Zo werd er een anti-corruptiebureau ingesteld, die ook hooggeplaatsten kan vervolgen. “De anti-corruptiewetten zijn goed, maar de uitvoering is fake”, zegt Van Doeveren. Om corruptie te kunnen bestrijden is een ander, basaal soort steun van Europa nodig, zegt ze: bescherming voor corruptiebestrijders. “Ze zullen valse getuigenverklaringen produceren, me bedreigen of een deal met me proberen te sluiten”, zegt ze. Ze roept mensenrechtenorganisaties op om corruptiezaken nauwgezet te volgen. Daarnaast heeft ze een boodschap voor politici: “Corruptiebestrijders moeten asiel kunnen krijgen in Nederland. Europa, bescherm goedwillende Oekraïners.” Na de Majdanrevolutie in 2014 nam Oekraïne veel nieuwe wetten aan om corruptie te bestrijden. De Europese Commissie sprak in een rapport over ‘ongeëvenaarde hervormingen’. ‘Of er daadwerkelijk iets verbetert, hangt af van de implementatie’, stond er. De maatregelen werken echter averechts, waarschuwt Oleg Leontjev, voormalig officier van justitie in Lviv. Zo begon in 2015 een grote schoonmaak in de justitiële wereld; rechters en openbaar aanklagers moeten opnieuw toelatingsexamen doen. Een goede maatregel die mislukte, zegt Leontjev. “De goede juristen zakten voor het examen, de corrupte bleven zitten. Zij kochten hun diploma.” Politie-invallen na de inzet van een lokpersoon was voorheen schering en inslag, zegt Leontjev. De nieuwe regering maakte uitlokking illegaal, net als elders in Europa. Maar de praktijk is onveranderd, zegt Leontjev. “Hogere rechters, die nu beter gekwalificeerd zijn, moeten beter kijken naar hoe het bewijsmateriaal verworven is”, vindt hij. Naarmate je meer bescherming krijgt van procureurs-generaal en rechters, kun je meer geld onttrekken aan het staatsbudget zonder problemen. Is er met president Porosjenko dan íets veranderd? “De situatie is stabiel negatief”, aldus Leontjev. </citaat>

Ik weet niet hoe serieus onderstaand bericht moet worden genomen en in welke mate de Amerikanen ‘kind aan huis zijn’ in het Kremlin. De FBI en de CIA hebben beiden geconcludeerd dat Rusland een hacking- en desinformatiecampagne heeft gevoerd erop gericht de Amerikaanse presidentsverkiezingen in het voordeel van Trump te beslechten. We zullen wellicht nooit weten hoe succesvol de Russische cyberoperatie is geweest, maar we weten wel dat het Kremlin zijn gewenste resultaat kreeg. Time Magazine had het bij het verkeerde eind om Trump tot persoon van het jaar uit te roepen. 2016 was duidelijk het jaar van Vladimir Poetin. De aanval op de VS kan een voorbode zijn geweest voor verdere electorale inmenging in Europa, waar functionarissen nu vaart proberen te maken om Russische cyberoperaties tegen te gaan voor een reeks grote verkiezingen in 2017, waaronder in Nederland, Duitsland, en Frankrijk. Eerdere cyberaanvallen in Europa lijken griezelig veel op de beweerde door de Russen gesponsorde hack van het Democratisch Nationaal Comité in de VS. Begin 2015 hackte een groep met banden met de Russische overheid de Duitse Bundestag, stal vertrouwelijke stukken, en gaf ze aan WikiLeaks, dat ze publiceerde. Het Duitse Federale Bureau voor Bescherming van de Grondwet heeft Rusland beschuldigd van het orkestreren van gelijksoortige aanvallen op Duitse overheidscomputersystemen. Ondertussen kreeg ook de Europese Commissie een grootschalige cyberaanval te verduren, en alhoewel de dader nog onbekend is zijn maar weinig mensen of organisaties in staat om zo een aanval uit te voeren. Cyberaanvallen zijn slechts één element in een bredere hybride oorlog die Rusland tegen het Westen voert. Rusland ondersteunt ook extreemrechtse nationalistische organisaties en populistische bewegingen door heel Europa, zoals door het verstrekken van leningen aan het Front National van Marine Le Pen in Frankrijk, en door politici van de United Kingdom Independence Party primetime zendtijd aan te bieden op het door de Russische staat gefinancierde televisienetwerk Russia Today. Officiële Russische bronnen geven toe dat ze alleen al dit jaar 1,2 miljard euro hebben uitgegeven aan mediacampagnes in het buitenland. De Amerikaanse president Barack Obama heeft eindelijk een respons beloofd op de aanval van Poetin op de Amerikaanse democratie, maar hij had meer moeten doen en veel sneller moeten ingrijpen. Europeanen zouden gek zijn om hulp van de komende regering-Trump te verwachten. De hoofdstrateeg van Trump, Stephen Bannon – voormalig voorzitter van de Amerikaanse ‘alternatief-rechtse’ desinformatiewebsite Breitbart News – heeft openlijk aangeboden om Le Pen komende lente de Franse presidentsverkiezingen te helpen winnen. In de EU zijn er duizenden nepnieuws-websites verschenen, waarvan velen de eigenaar onduidelijk is; het aantal desinformatiewebsites in Hongarije verdubbelde zich in 2014, en in Tsjechië en Slowakije vervuilen plusminus 42 nieuwe nieuwssites inmiddels het informatie-ecosysteem van de EU. Ook heeft het Kremlin, minder heimelijk, honderden miljoenen dollars uitgegeven aan de financiering van propagandakanalen – zoals het Spoetnik ‘nieuws’ bureau – zelfs terwijl de Russische economie implodeert. De Russische desinformatiecampagnes zijn complex en kennen veel facetten, maar de missie die ze delen is het vertrouwen in Westerse democratische autoriteiten te ondermijnen. ‘Trolling’ (=onrust zaaien) op sociale media is één methode. En sociale media zijn ook een cruciale focus voor een Russische strategie die leunt op historisch revisionisme (de bewering dat Rusland in zijn eentje de Tweede Wereldoorlog won is een goed voorbeeld van deze aanpak); op complottheorieën, die worden gepromoot onder Europese en Amerikaanse nationalistische bewegingen, en die het Westen bijvoorbeeld de schuld van de oorlog in Oekraïne geven; en op ontkenning van de realiteit, zoals van de aanwezigheid van Russische troepen in de Krim en Oekraïne.

De EU en NAVO zouden ook lering moeten trekken uit de Amerikaanse verkiezingen. Om zich tegen deze aanvallen te verdedigen zou het Westen zich sterk moeten maken voor vrije media, het belonen van aansprakelijkheid, en het creëren van wettelijke trajecten voor het afsluiten van kanalen die systematisch desinformatie verspreiden. Het is een goed teken dat de EU recent zijn budget voor 2017 aangepast heeft om de StratCom afdeling van de Europese Dienst van Extern Optreden te versterken, die ernstig ondergefinancierd was ondanks zijn cruciale missie om desinformatie te onthullen en weerleggen. Maar de EU en de NAVO zouden ook lering moeten trekken uit de Amerikaanse verkiezingen, door de collectieve Europese cyberdefensie te versterken en door lidstaten onder druk te zetten om hun eigen cybercapaciteiten uit te breiden. Op het politieke front moet Poetin aangezegd worden dat inmenging in nationale verkiezingen ernstige negatieve consequenties zal hebben voor de Russische economische belangen. Daarmee kan wel worden gedreigd, maar of de Amerikaanse verkiezingsuitslag is gemanipuleerd weten we niet. Op zijn minst zou daar onderzoek naar gedaan moeten zijn. Nu gaat het slechts om uitgesproken vermoedens. Je beschikt over hard bewijs dan wel je houdt je mond dicht. Al veel eerder heb ik kritische uitspraken gedaan over de macht en kracht van cyber, als een strategies militair wapen. Ik hou er rekening mee dat op enig moment de energielevering wordt geblokkeerd en hele samenlevingen zonder olie, water, gas en stroom komen te zitten, waardoor supermarkten dicht blijven, het transport stil valt en het trein- en tramverkeer stil valt. Het Kremlin heeft, na het Byzantijnse Kerstfeest, gereageerd op het rapport van de drie Amerikaanse inlichtingendiensten. Verrassend is de reactie niet Wel is het opmerkelijk dat deze opvatting breed gedragen wordt in Rusland, zelfs de grootste critici van het Kremlin doen de beschuldigingen van de inlichtingendiensten af als amateuristisch. “We weten nog steeds niet welke data deze aantijgingen onderbouwen”, aldus regeringswoordvoerder Dmitri Peskov. Hij sprak over een heksenjacht. Een woord dat de gekozen Amerikaanse president Donald Trump een week eerder al bezigde in een interview met The New York Times, toen hij sprak over hetzelfde onderwerp. ‘Het openbare rapport is een belediging voor iedereen die Rusland van binnen en van buiten volgt’. In het rapport wordt gesteld dat de Russische president Vladimir Poetin persoonlijk opdracht heeft gegeven om invloed uit te oefenen op de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Maar het ontbreekt aan concrete bewijzen, zeggen zowel Russische politici als experts. Het grootste probleem, zeggen de critici, is dat een groot deel van het rapport geen nieuwe informatie bevat. Het zet bijvoorbeeld uiteen hoe de Russische trollen valse informatie in omloop brengen en hoe het Russische televisiestation RT invloed probeert uit te oefenen, maar daarmee is niet aangetoond dat Poetin achter de hacks zit.
Naast actie van de overheid moeten de private sector en het maatschappelijk middenveld hun inspanningen vergroten om te verifiëren dat nieuwsberichten correct, gebalanceerd, en geloofwaardig zijn. Samenwerking tussen organisaties kan het verschil maken. Zo heeft Rusland zijn Zweedse editie bijvoorbeeld opgedoekt omdat Zweedse mediaorganisaties geen gebruik maakten van de producten. Maar ondanks dat Facebook heeft aangegeven dat het de filtering van zijn inhoud zal verbeteren zijn vrijwillige maatregelen niet afdoende: sommige Duitse wetgevers hebben al gesuggereerd dat er mogelijk noodzaak tot wetgeving is om platforms voor sociale media op te schonen. Toch blijft de sterkste verdediging van Europa zijn vrije pers, samen met non-gouvernementele organisaties die leugens blootleggen. Europeanen moeten niet zelfgenoegzaam worden over de huidige staat van hun vrije pers. Breitbart News is tenslotte al in Groot-Brittannië neergestreken en wil de hele EU veroveren. In de eerste dagen na de verkiezing van Trump rapporteerde The New York Times al: ‘Marion Maréchal-Le Pen, de nicht van Marine Le Pen en in opkomst binnen het Front National, heeft getweet: ‘Ik zeg ja tegen de uitnodiging van Stephen Bannon…om samen te werken.” De Westerse democratieën zijn in een volatiele periode terechtgekomen, en Rusland speelt niet langer volgens de regels die zelfs in de donkerste dagen van de Koude Oorlog nog van toepassing waren. Poetin voert actief een hybride oorlog tegen het Westen, één die we pas net beginnen te bevatten, bestrijden nog geheel daargelaten. Het is nu tijd om onze waarden te verdedigen. Dit jaar heeft ons volledig bewust gemaakt van de schaal van de uitdaging die Poetin betekent voor de Westerse democratie. In 2017 moeten we zijn tactieken frontaal te lijf gaan – en verslaan.

Rusland begint genoeg te krijgen van alle heisa over het beïnvloeden van de Amerikaanse presidentsverkiezingen. Het Kremlin sprak maandag van aanhoudende opmerkingen die doen denken aan een heksenjacht. Het rapport dat in de Verenigde Staten door de veiligheidsdiensten over de zaak is uitgegeven, is volgens de Russen onprofessioneel. Bovendien bevat de inhoud ’niets substantieels’. „We worden moe van de beschuldigingen”, aldus een regeringswoordvoerder. Donald Trump, die 20 januari wordt beëdigd tot president van de Verenigde Staten, heeft het CIA-rapport onder ogen gekregen. Daarin wordt aangetoond dat de Russen het computersysteem van de Democraten in de aanloop naar de verkiezingen wisten te hacken. Trump gelooft wel dat de Russen dat hebben gedaan, maar noemde alle ophef overtrokken. Dat de hackers de verkiezingen hebben beïnvloed, deed hij af als onzin. De vraag blijft waarom Obama niet heeft ingegrepen in de verkiezingscampagnes op het moment, waarschijnlijk ergens in september, dat hij informatie kreeg over spionageactiviteiten van Russische hackers?

De Russische cyberaanval op de Amerikaanse Democratische partij zou, onder meer, via een zogenaamde Nederlandse tor-server, van de privacyorganisatie Bits of Freedom, hebben gelopen die bij Rejo Zenger in huis staat, zeggen experts. Daarmee konden de daders anoniem hun gang gaan. Er wordt hier gesuggereerd dat Bits of Freedom Russische hackers faciliteert. Dat is niet exclusief, maar de server kan worden gebruikt door hackers, criminelen, belastingontduikers en personen en instellingen (geheime diensten) die derden geen toegang willen verschaffen tot hun privacy. Jammer, het is natuurlijk niet de bedoeling om dit soort hacks te faciliteren”, zegt Zenger tegen de Volkskrant. Maar hij stopt niet met zijn server. Zenger zegt dat anoniem internet belangrijk is tegen spionerende overheden. In het overzicht dat door de Amerikaanse overheid werd gepubliceerd staan verder 70 Nederlandse ip-adressen. Het gaat om servers in onder meer Amsterdam en Rotterdam. De cyberactiviteiten van Russische hackers, ook al zouden ze gestimuleerd zijn/ondersteund zijn vanuit het Kremlin zijn en blijven niet meer dan een eigentijdse vorm van digitale spionage. Het is voor mij onduidelijk waarom de Amerikanen zich in de kaart hebben laten kijken.

Wie na 1 mei een mobiele telefoon koopt met daaraan gekoppeld een abonnement, kan daarna moeite krijgen met het kopen van zijn droomhuis. De ’korting’ op de telefoon wordt geregistreerd bij het BKR als die hoger is dan €250. Dat meldt de Autoriteit Financiële Markten. De AFM ziet de combinatie telefoon-abonnement voortaan als een lening, met alle gevolgen voor consumenten en aanbieders van dien. Losse telefoons zijn bij aanschaf niet zelden honderden euro’s dan telefoons die samen met een abonnement worden aangeschaft. In de kosten van het abonnement, dat voor 12 of 24 maanden wordt afgesloten, zit het restant van de prijs van de telefoon ’verstopt’: dat is een vorm van afbetalen.

De koers van de digitale munt Bitcoin is vorige week met bijna 20% ingestort. Bitcoin kwam vorige week boven de $1000 per stuk. Nu $901,99. De munt was donderdagochtend opgelopen tot $1153,02, om daarna rond lunchtijd lijnrecht naar beneden te gaan tot $887,47 per stuk. Daarna veerde de cryptomunt, die wordt ondersteund door het door banken gewilde blockchain-netwerk, naar 16% verlies bij $949. Onduidelijk is wat de drijfveer is van de val van de precies acht jaar oude munt. Beleggers wijzen op een computerprobleem, anderen zien winstneming na de spectaculaire toename afgelopen weken. Dat gebeurde in reactie op een serie tegenvallers in andere munten. In China slaan particulieren de bitcoin massaal in als reactie op de verwachting dat de Yuan verder devalueert, en nadat de Chinese overheid kapitaalvlucht probeerde in te dammen door kapitaaluitstroom over de grens te beperken. De volatiliteit in de handel op Bitcoin-beurzen in China, gestimuleerd door geautomatiseerde handel, was zeer sterk. Chinezen behoren tot grootste kopers en verkopers van Bitcon. Venezuelanen kozen op hun beurt de Bitcoin als vluchtheuvel nu de eigen valuta nauwelijks meer waarde heeft. In India verkozen particulieren de cryptomunt, waarvan de waarde door iedereen constant te volgen is, omdat papiergeld door de centrale bank massaal werd ingenomen in zijn strijd tegen vervalsingen. Daarvoor maakte de Bitcoin, de meest populaire van ruim vijftig digitale munten die draaien op het blockchain-netwerk, een stevige opmars in reactie op de plannen van toekomstig president Donald Trump. Bitcoin ging in 2013 ook eens door de grens van $1000 tot $1200. Na fraudegevallen op Bitcoinplatforms als Mt.Gox, met als basis Tokyo, en naar zijn faillissement ging. Bitcoin zakte toen naar $220 per stuk. Ondanks stevige schommelingen, werd Bitcoin gezien als de munt die dient als vluchtheuvel als valuta in andere landen waarde verliezen.

Banken moeten opnieuw langer wachten op duidelijkheid over nieuwe internationale toezichtregels. Het bankencomité uit Bazel (BIS) zal de aanscherping van de toezichtregels niet in januari presenteren, zo werd deze week bekendgemaakt. De nieuwe regelgeving werd eigenlijk eind vorig jaar al verwacht. Hoeveel uitstel er ditmaal komt is niet duidelijk. „Het comité verwacht het werk voor het nieuwe toezichtregime in de nabije toekomst af te ronden”, zo luidt de cryptische omschrijving. „Er is meer tijd nodig om het werk te voltooien, om er zeker van te zijn dat het raamwerk in regels kan worden omgezet.” Nederlandse banken houden de adem in voor de nieuwe toezichtregels, die Basel 4 of Basel 3,5 worden genoemd. Het in het Zwitserse Bazel gevestigde comité is van plan vaste risicomodellen te introduceren voor leningen op bankbalansen, zoals hypotheken. Nederlandse hypotheken worden als erg risicovol bestempeld, door de combinatie van het relatief weinig eigen geld dat Nederlandse huizenkopers inleggen en de hypotheekrenteaftrek. Als het comité zogenoemde ‘risicovloeren’ voor hypotheken instelt, betekent dit dat Nederlandse banken veel hogere kapitaalbuffers moeten aanleggen. Een verkoop of beursgang van het genationaliseerde SNS Bank werd vorig jaar uitgesteld vanwege deze onzekerheid. Onduidelijk is of een lobby tegen dit voornemen enig effect heeft gehad. Tijdens de crisis schreven banken amper af op hypotheken, omdat Nederlandse huizenbezitters keurig aflossen.

Ford ziet af van plannen voor de bouw van een nieuwe fabriek in San Luis Potosi in Mexico. In plaats daarvan investeert de Amerikaanse autofabrikant $700 mln in uitbreiding van een bestaande productielocatie in Flat Rock, in de staat Michigan. Dat maakte Ford bekend. Het besluit komt na kritiek van toekomstig president Donald Trump, die de autobouwer er al tijdens de verkiezingscampagne stevig van langs gaf wegens plannen om de productie van kleinere auto’s te verplaatsen naar Mexico. De uitbreiding van de fabriek in Flat Rock levert daar zo’n zevenhonderd nieuwe arbeidsplaatsen op. Ford gaat er onder meer zeer geavanceerde elektrische en hybride auto’s produceren. De nieuwe fabriek in Mexico had in 2018 moeten beginnen met de productie van nieuwe Ford-modellen. Met de bouw ervan was een investering gemoeid van $1,6 mrd. Het zuidelijke buurland blijft wel belangrijk voor Ford. Het bedrijf heeft besloten de volgende generatie van de Ford Focus te bouwen in een bestaande vestiging in de Mexicaanse stad Hermosilio. Dat komt de winstgevenheid ten goede, en biedt tegelijkertijd ruimte om twee nieuwe modellen te gaan produceren in de Amerikaanse assemblagefabriek in Wayne. Dat betekent dat in de VS ongeveer 3500 banen behouden blijven, aldus Ford.

De Britse EU-ambassadeur Ivan Rogers is onverwachts opgestapt. Hij liet zijn medewerkers weten dat hij vroegtijdig vertrekt, meldt de Financial Times. Volgens de krant heeft Rogers niet toegelicht waarom hij eerder stopt. Het vertrek van Rogers komt op een gevoelig moment. De Britse premier Theresa May kondigt naar verwachting binnen enkele maanden het begin aan van de onderhandelingen over het Britse vertrek uit de Europese Unie. Rogers geldt als een van de meeste ervaren Britse diplomaten op het gebied van Europese politiek. Het was een lastige spoedvacature voor premier May: ze zocht en vond een Britse diplomaat voor de EU in Brussel die en het klappen van de zweep kent op internationale zaken en de Brexit kan vormgeven. Ze vond Sir Tim Barrow bereid die functie aan te nemen. Het Brexit-dossier en andere vrijhandelsverdragen als onder meer CETA en TTIP kan geconfronteerd worden met uitspraken van de nationale parlementen van de EU-lidstaten. Althans de juridische afwikkeling kan tot langdurige vertragingen dan wel veto-recht leiden. Het Europese Hof van Justitie heeft uitspraak gedaan in een handelsakkoord met Singapore, uit 2013, waaruit kan worden geconcludeerd dat alle 38 nationale en regionale parlementen over een veto-recht beschikken.

De voormalig topman van VW, Martin Winterkorn, krijgt een pensioenuitkering van €3100 per dag (dit is geen typefout), ondanks dat, onder zijn leiding, het autobedrijf in een groot milieuschandaal raakte.

Waarom gaat Merkel niet naar Davos, vroeg ik mij af na lezing van onderstaand bericht? Niet welkom? Voor de tweede keer op rij slaat de Duitse bondskanselier Angela Merkel de jaarlijkse elite-vergadering in het Zwitserse Davos over. Traditiegetrouw vindt in het Zwitserse alpenplaatsje Davos van 18 t/m 20 januari het World Economic Forum plaats. Wereldleiders, zakenmensen en beroemdheden debatteren hier op informele wijze over mondiale problemen. Maar ze zullen dat dit jaar opnieuw zonder de machtigste vrouw van Europa moeten doen. Angela Merkel laat verstek gaan. Merkel was jarenlang een trouwe bezoeker van de ontmoeting. Haar beweegredenen zijn onduidelijk. Een woordvoerder zegt tegenover Reuters dat het wel is overwogen. Davos zal dit jaar naar verwachting in het licht staan van het aankomend Amerikaans presidentschap van Donald Trump, en de toenemende scepsis jegens elites en globalisatie. Op dag drie van de conferentie wordt Trump in Amerika ingezworen. Door afwezig te zijn voorkomt Merkel dat ze hier commentaar op moet geven. Een andere reden voor absentie zou kunnen zijn dat juist in een tijd van anti-elitisme het niet wijselijk is om in een mondain skioord te vergaderen. De tickets voor Davos kosten voor beroemde nieuwsgierigen doorgaans 19.000 dollar plus hoge bijkomende kosten. Mark Rutte zal dit jaar gewoon verschijnen in Davos, dat bevestigt zijn ministerie. Hij zal samen met een aantal andere bewindslieden afreizen.

Sinds de jaarwisseling mogen Oekraïners zonder visum naar de EU reizen. Een politieke zege voor de Polen, die in Brussel het ambassadeurschap voor Oekraïne waarnemen, maar het kan ook een uittocht veroorzaken van goedkope Oekraïense gastarbeiders. Er verblijven in Polen een miljoen Oekraïners.

Saddam Hussein, de gedode dictator van Irak, wordt beschreven als een charismatische man, aardig, grappig en beleefd, maar ook grof, arrogant, en als eng. Hij waarschuwde de Amerikanen dat zij nooit erin zouden slagen Irak te regeren. “Jullie kennen de taal niet, de geschiedenis niet en jullie begrijpen de Arabische geest niet’. Hij werd ter dood gebracht. George Bush werd de lozer, hij stond buiten de realiteit en werd omringd door ja-knikkers. De massavernietigingswapens, waarover Bush zei dat Saddam daarover zou beschikken, bleken er niet te zijn, ondanks dat de VS in de Veiligheidsraad stelde daarover te beschikken.

De Turkse premier Yildirim verwacht dat de aankomende Amerikaanse regering stopt met het leveren van wapentuig aan de Syrisch-Koerdische YPG-militie. De Turken hebben al langer problemen met de relatie van deze ‘terroristische organisatie’ met de VS en de NAVO. Het is een pijnpunt voor de Turken, maar de VS en haar bondgenoten zien YPG als een effectieve partner in de grondoorlog die gevoerd worden tegen IS. De Turken hopen erop dat Trump orde op zaken gaat stellen.

De banengroei in de VS is in december flink teruggevallen in vergelijking met een maand eerder. Economen hielden vooraf rekening met een een minder grote afname. Volgens cijfers van het Amerikaanse ministerie van Arbeid kwamen er vorige maand (exclusief de landbouwsector) 156.000 banen bij. In november stond er een flink opwaarts bijgestelde groei van 204.000 banen op de teller. De werkloosheid in ’s werelds grootste economie steeg vorige maand in lijn met de verwachting naar 4,7% tegen 4,6% in november, het laagste niveau in negen jaar. Verder ging het gemiddelde uurloon in december op maandbasis omhoog, met 0,4%, het sterkste tempo sinds 2009, tegen een daling met 0,1% een maand eerder.

Het vertrouwen onder consumenten en producenten in de eurozone is vorige maand verbeterd. Dat maakte de Europese Commissie bekend. De index waarmee de commissie het vertrouwen in de eurolanden meet, steeg in december van 106,6 naar 107,8. Daarmee ligt de graadmeter ruimschoots boven het langjarig gemiddelde, dat door een stand van 100 wordt weerspiegeld. Het vertrouwen groeide zowel in de industrie als onder dienstverleners. Daarnaast steeg het consumentenvertrouwen in de muntunie. Nederland toonde na Frankrijk de sterkste verbetering onder de grotere economieën in het eurogebied. In Italië stabiliseerde het vertrouwen, terwijl de stemming in Spanje versomberde.

Wanneer het volgende blog verschijnt is nog niet duidelijk. Ik word behandeld in het ziekenhuis en wat de gevolgen daarvan zijn kan ik geen exacte duiding geven.

©2017 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices 6 januari 2017; week 01: AEX 483,17; BEL 20 3.606,36; CAC-40 4862,31; DAX 30 11.481,06; FTSE 100 7142,83; SMI 8.219,87; RTS (Rusland) 1152,33; DJIA 19762,60; NY-Nasdaq 100 4.863,62; Nikkei 225 19114,37; Hang Seng 22.002,77; All Ords 5719,10; SSEC 3154,321; €/$ 1,0533; goud $1172,20; dat is €35.761,29 per kg, 3 maands Euribor -0,321% (1 weeks -0,379%, 1 mnds -0,369%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,445%, 10 jaar VS 2,3994%. 10 jaar Duitse Staat 0,277%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,229.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE07012017/358 De oudejaarsconferenciers hadden een goed jaar met Erdogan, Poetin, Trump, Rutte, Epke Zonderland en Sylvana Simons. Al staat dat professionele geluk traditioneel pessimisme niet in de weg. Waar gaan we in het nieuwe jaar naartoe? Het meest beluisterde antwoord dit jaar: ‘Naar de verdoemenis.’

UPDATE31122016/357 Oud en Nieuw 2016/17: Great move on delay (by V. Putin) – I always knew he was very smart! Twittert Donald Trump

De lezers van dit blog wens ik een heel gezellige jaarwisseling toe en al het goede dat U mij ook toewenst. De meest op de voorgrond tredende ontwikkeling bij deze jaarwisseling is het staakt-het-vuren in Syrie dat stand blijkt te houden. Een initiatief van Poetin, Assad en Erdogan. De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties heeft ingestemd met het door Rusland en Turkije tot stand gebrachte staakt-het-vuren in Syrië. Bovendien onderschrijft de raad in een met algemene stemmen aangenomen Russische resolutie de plannen om te onderhandelen over een politieke oplossing voor de bijna zes jaar durende burgeroorlog in Syrië. 

De Europese Centrale Bank (ECB) moet zijn massale opkoop van obligaties snel gaan afbouwen. Dat stelt de president van De Nederlandsche Bank (DNB), Klaas Knot. Knot, die als centralebankpresident ook in het ECB-bestuur zit, verwijst expliciet naar de noodzaak van ‘tapering’, het geleidelijk afbouwen van de opkopen. ,,Het is duidelijk dat we die taperingfase niet lang meer kunnen uitstellen”, stelt Knot. ,,Of dit in 2018 gaat gebeuren? Ik heb geen kristallen bol.” De ECB koopt sinds maart vorig jaar voor €80 mrd per maand obligaties bij financiële instellingen op, in een poging de inflatie in de eurozone te stimuleren. De centrale bank besloot begin deze maand het programma in ieder geval tot eind volgend jaar door te zetten. De omvang wordt daarbij vanaf april wel verkleind, van €80 mrd naar €60 mrd per maand. Hij is al langer kritisch op het ruime stimuleringsbeleid van de ECB, dat mede heeft gezorgd voor de lage rentes op hypotheken en spaarrekeningen. Voordat de opkoop van obligaties begon waren de leenkosten voor burgers en bedrijven al sterk verlaagd, legt hij uit. ,,Het nóg verder omlaag brengen van leenkosten heeft dan ook nog maar een beperkte toegevoegde waarde, maar wel flinke neveneffecten. Kijk bijvoorbeeld naar de huizenmarkt, waar de prijzen vrijwel alleen stijgen op basis van de lage rente.” Ondanks zijn eigen kritiek op het ECB-beleid zit Knot niet te wachten op steun van kritische politici. ,,Het is beter dat politici geen publiek debat voeren over monetair beleid. Dat is juist gebaat bij onafhankelijkheid voor de centrale bank. Politieke kritiek op het monetaire beleid gaat vaak over een deelbelang, zoals dat van ‘de spaarder’ of ‘de gepensioneerde’ in Nederland. Die belangen gaan mij bijzonder aan het hart, maar mijn opdracht in Frankfurt is te kijken naar het algemene belang.” Politici kunnen de ECB juist helpen bij de afbouw van zijn maatregelen, door de juiste economische hervormingen door te voeren. ,,Wij hebben héél veel tijd gekocht”, verdedigt Knot de ingrepen van de ECB. ,,Maar 2016 is in de eurozone niet een geweldig jaar geweest wat betreft structurele hervormingen.” Tot zover de citaten uit de uitspraken van Klaas Knot. Dat vraagt wel om een nadere beschouwing. De vraag is wie er verantwoordelijk is voor de negatieve gevolgen van het ruime stimuleringsbeleid met als gevolg een extreem lage rente/negatieve rentepercentages. Knot stelt dat de centrale banken altijd verantwoordelijkheid zijn geweest voor het monetaire beleid dat wordt gevoerd. Ja, dat was zo in perioden dat de waarde van bankbiljetten werd gegarandeerd door onderliggende waarden (valutareserves, edele metalen). Dat was in een periode dat de centrale banken rekenmeesters waren en verantwoording aflegden middels de zogenaamde weekstaat, die wekelijks werd gepubliceerd in de media. Die monopolie-positie ondersteun ik, maar wat zijn valuta’s nog waard als de rente nul procent is: in die situatie verkeren wij thans. Dat Knot niet zit te wachten op een publiek debat over het monetaire beleid van Mario Draghi, is een zwakke stelling. Aan welke bel van een monetaire beleidsmaker kan een spaarder, gepensioneerde, pensioenfonds, bank en verzekeraar trekken voor verantwoording over de kapitaalvernietiging die het monetaire beleid van de ECB veroorzaakt. Bij Knot hoef je niet aan te komen, dat is nu duidelijk. Misschien gaat er zelfs voor 2018 nog geen verandering optreden in het monetaire beleid. De politiek mag zich er niet mee bemoeien, die moeten kennelijk lijdzaam toezien naar de sociaal/maatschappelijke gevolgen die dit exclusieve beleid met zich meebrengt. De politiek zal op zijn minst de centrale banken op hun vingers moeten kunnen tikken en verantwoording moeten afdwingen over de gevolgen voor de samenleving. Vertegenwoordigt de notering nog wel de waarde van een valuta? Dat houdt mede af van het rendement dat gemaakt kan worden, naar de beschikbaarheid en het vertrouwen dat de markt en de burgers nog in de euro (en andere wereldvaluta) hebben. Knot doet een aantal vreemde uitspraken die niet met elkaar sporen. De massale inkoop van €60/€80 mrd per maand moet snel afgebouwd gaan worden, zegt hij eind december 2016. Hij verwijst daarbij naar ‘tapering’, dat is het geleidelijk afbouwen van dat programma. Vervolgens stelt Knot dat die taperingfase niet lang meer kan worden uitgesteld, om tegelijk te laten weten ‘op zijn vroegst in 2018’. Knot kan wel zijn positie claimen van het monetair beleid (mede)uitvoeren en tegelijk de functie van de toezichthouder daarop voeren, maar dat is onwenselijk. Het doet mij denken aan de slager die zijn eigen vlees mag keuren. De actuele positie bij de ECB en bij de aangesloten 19 nationale centrale banken, gevestigd in de eurolanden kan wel eens zo dramatisch slecht zijn dat een verdere voortzetting van het huidige monetaire beleid, inclusief de uitspraken die Mario Draghi al voor 2017 aan de financiële markten heeft toegezegd, tot dramatische ontwikkelingen kan leiden. Met de uitspraken die Knot doet en het beleid dat Draghi uitvoert ben ik niet gerustgesteld.

Door gebrek aan toezeggingen aan de Italiaanse bankensector verslechterde tijdens de Kerstdagen en de jaarwisseling sterk. Kon voor de Kerst MPS (Monte dei Paschi di Siena nog met €5 mrd voorlopig zijn geholpen, na de Kerst liet de ECB weten dat deze noodlijdende bank €8.8 mrd nodig heeft. Wordt vervolgd. De Europese Centrale Bank (ECB) heeft niet duidelijk uitgelegd waarom de noodlijdende bank bijna twee keer meer kapitaal nodig heeft dan eerder gedacht, vraagt de Italiaanse minister van Financiën Pier Carlo Padoan zich af. Veel uitleg werd daar, volgens Padoan, niet bij gegeven. “Het zou handig zijn geweest als de ECB ons meer informatie hadden gegeven over de manier waarop die waardering tot stand is gekomen.” Monte dei Paschi gaf eerder aan dat de eis van de ECB is gebaseerd op een nieuwe stresstest voor de bank, die er de afgelopen weken niet in slaagde genoeg kapitaal op te halen bij private investeerders. Daarom wordt nu gewerkt aan een reddingsoperatie door de overheid. Zonder extra kapitaal is de oudste bank ter wereld gedoemd ten onder te gaan, waardoor mogelijk ook andere banken in grote problemen komen. De Italiaanse regering stelde eerder een reddingsfonds van €20 mrd in voor banken die in nood verkeren. Eerder meldde media deze week dat de Italiaanse overheid een investering van in totaal €6,3 mrd in de bank zou overwegen. De Italiaanse premier Paolo Gentilone benadrukt dat Monte dei Paschi voor een lang en moeilijk proces staat. Een dag eerder voerde Duitsland de druk op de Italiaanse regering en Europese toezichthouders op, door erop te wijzen dat staatssteun voor banken alleen bij buitengewone omstandigheden onder strikte voorwaarden is toegestaan. De interpretatie van de kleine lettertjes is kennelijk voor meer uitleg vatbaar, want de Europese Commissie is akkoord gegaan met de verlenging van een Italiaans steunprogramma voor banken tot 30 juni volgend jaar. Ook de liquiditeitssteun voor de noodlijdende bank Monte dei Paschi di Siena kreeg groen licht. Eind juni stemde Brussel in met een plan van de Italiaanse overheid om garant te staan tot 166 miljard euro voor banken die in moeilijkheden konden raken. Dat programma liep aanvankelijk tot het einde van dit jaar. Inmiddels is Monte dei Paschi dusdanig in de problemen geraakt dat de Italiaanse overheid deze maand moest bijspringen. Staatssteun aan banken is sinds de financiële crisis in principe niet meer toegestaan in de Europese Unie, maar er zijn uitzonderingsregels waar Rome gebruik van heeft gemaakt. De Europese Commissie neemt de precieze voorwaarden van de herkapitalisatie van Monte dei Paschi nog wel verder onder de loep. Het redden van Monte dei Paschi di Siena (MPS) zal de Italiaanse staat €6,6 miljard gaan kosten. Maar het beeld dat door Brussel wordt gevormd, zit vol met haken en ogen. Institutionele beleggers moeten €2,2 miljard bijleggen om de benodigde €8,8 miljard aan extra kapitaal voor de probleembank bijeen te krijgen. Dat staat in een verklaring van toezichthouder Banca d’Italia over de financiële problemen bij MPS, de derde bank van Italië en de oudste bank ter wereld. MPS heeft dringend €6,3 mrd nodig om de belangrijkste kapitaalbuffer, de Tier 1-ratio, te verhogen. De Italiaanse staat draagt €2,1 miljard bij, als houders van achtergestelde leningen voor €4,2 mrd bloeden. Zo’n 40.000 kleine beleggers worden echter voor €2 miljard weer met staatssteun gecompenseerd voor hun verliezen. In totaal wordt er €6,6 mrd uit de schatkist gehaald, als er nog eens €2,5 mrd aan belastinggeld wordt gebruikt om de totale kapitaalsratio (TCR) van MPS op het vereiste niveau van 11,5% te krijgen. Er is dan nog eens €2,2 mrd van nieuwe investeerders nodig om het totale kapitaalsgat van €8,8 mrd bij de bank gevuld te krijgen. Het is ook nog altijd niet duidelijk of de staatssteun voor MPS wordt toegestaan door de Europese Commissie. Zo is ongewis of de bijdrage van houders van aandelen, obligaties en achtergestelde leningen voor de problemen bij de bank door Brussel voldoende worden bevonden om staatssteun toe te staan. Deze week bleek dat MPS een kapitaalstekort van €8,8 mrd heeft, in plaats van de aangenomen €5 mrd. Een plan om dit bedrag bij obligatie- en aandeelhouders op te halen faalde. Dit strandde op €2,45 mrd. De handel in MPS-aandelen ligt al een week stil. De Italiaanse staat richtte daarom een noodfonds van €20 miljard op voor probleembanken in het land, waaronder MPS. Een haalbare oplossing voor de problemen van MPS ligt nog niet voor de hand.

De NAVO-bondgenoten laten Turkije in zijn strijd tegen Islamitische Staat in het noorden van Syrië in de steek, zegt de Turkse president Erdogan. In de strijd om de stad al-Bab hebben NAVO-lidstaten noch andere bondgenoten uit de regio ook maar „het kleinste beetje ondersteuning” gegeven. Erdogan verweet „vooral Amerika” niet Turkije te steunen, maar organisaties die in de regio „onschuldige mensen vermoorden.” De Turkse president waarschuwde dat de terreurgroepen zich ooit zullen keren tegen de landen die hen nu helpen. De VS wijzen de aantijging van Erdogan, dat zij IS ondersteunen of wapens leveren aan de door Turkije bestreden Koerdische militie in Syrië, fel van de hand.

In heel Syrië is een staakt-het-vuren afgekondigd. Dat is bekendgemaakt door zowel het Syrische leger als Rusland en Turkije, de landen die zullen toezien op naleving van het bestand. Rusland staat als bondgenoot van president Assad garant voor het leger en Turkije voor de rebellen. Het bestand geldt volgens Syrië niet voor jihadistische groepen als IS, Fatah al-Sham en andere groepen die de VN als terroristisch ziet. De wapenstilstand moet de weg vrijmaken voor onderhandelingen over een einde aan het conflict in Syrië. Afgesproken is verder dat Rusland zijn militaire aanwezigheid in Syrië verder afbouwt. Als het staakt-het-vuren standhoudt kan er binnen enkele weken in de Kazachse hoofdstad Astana een internationale top over de toekomst van Syrië worden gehouden. De initiatiefnemers denken dan aan Saudi-Arabië, Quatar en zeker ook Iran. Vooralsnog staan Westerse grootmachten als de VS, Frankrijk en Groot-Brittannië langs de zijlijn. Rusland heeft de VN gevraagd het staakt-het-vuren te ondersteunen. Ik sluit het niet uit dat Trump, snel na zijn beëdiging, zal trachten aan te schuiven bij Assad, Poetin en Erdogan. De Russen zouden opteren voor een federatieve staat Syrië. De VS hebben 35 Russische diplomaten het land uit gestuurd, omdat de Russische regering zou hebben geweten dat Russische hackers de website van de Democraten zou hebben gehacked in de aanloop naar de Presidentsverkiezingen in de VS op 8 november jongstleden, als steun voor de Republikeinse kandidaat Donald Trump. En, zegt het Witte Huis, daarin zijn de Russen geslaagd. Poetin gaf aan dat Rusland achter de hand houdt om ook 35 Amerikaanse diplomaten naar huis te sturen, maar daarmee nog even wacht totdat op 20 januari aanstaande Trump is geïnstalleerd. Poetin maakt gebruik van een aantal ‘missers’ van Obama in de laatste weken van zijn presidentschap. Hij wenst en Obama en Trump een Gelukkig Nieuwjaar en nodigt de kinderen van de Amerikaanse diplomaten in Moskou uit het Russisch-orthodoxe Kerstmis te komen vieren in het Kremlin. De sancties van Obama, zowel naar Rusland als Israel en Turkije, worden neergezet als de ‘sluiptrekkingen van politieke lijken’. Nu maken de Turken bekend dat Turkse hackers erin zijn geslaagd de NOS website te blokkeren.

Het volgende bericht is al van oudere datum, maar laat zien waartoe whizkids, wereldwijd, in staat zijn op het terrein van ‘cybercriminaliteit’. In Turkije liggen de gegevens van bijna 50 miljoen mensen op straat. Hackers hebben een database gekraakt en de informatie naar buiten gebracht. Het gaat onder meer om burgerservicenummers, adressen, geboortedata en namen van ouders. Daarmee zou onder meer identiteitsfraude kunnen worden gepleegd. Het zou een van de grootste hacks ooit zijn, maar het is onduidelijk hoe nieuw de gegevens zijn. Het kan zijn dat de database al een aantal jaar geleden gehackt is. Journalisten van persbureau AP hebben voor een deel kunnen verifiëren of het lek authentiek is. Ze vergeleken tien willekeurige Turkse burgerservicenummers met namen uit de gehackte database. Acht van de tien nummers kwamen naar voren in de lijst. De site lijkt op de server te staan van een IJslandse groep die gespecialiseerd is in het openbaar maken van lekken. De hackers hebben ook de gegevens van president Erdogan, zijn voorganger Abdullah Gül en de Turkse premier Davutoglu gepubliceerd. Boven aan de lijst met gegevens uiten ze kritiek op Erdogan. “Wie had ooit gedacht dat achterbakse ideologieën, vriendjespolitiek en een toenemend religieus extremisme in Turkije zouden leiden tot een afbrokkelende en kwetsbare technologische infrastructuur?”, aldus de hackers. Deze week was de website nos.nl en de NOS-app niet bereikbaar. Bronnen in Ankara lieten weten dat dit te maken heeft met beelden die de NOS online heeft staan van de moord op de Russische ambassadeur in Ankara. De Turkse autoriteiten kondigden na de moord een mediablokkade af. Media in Turkije mogen niet over de gebeurtenis berichten. De Turkse toezichthouder BTK zou de website van de NOS hebben geblokkeerd. De Turkse overheid heeft bevestigd dat de NOS website niet bereikbaar is.

De strijd tussen Obama en Netanyahu is naar een voorlopig hoogtepunt gestegen. De Israelische premier weet het nu zeker: Obama zou de kwade genius zijn achter de nederlaag die Israël voor de Kerst in de Veiligheidsraad leed door de aanname van resolutie 2334, inzake het staken van de bouw van nederzettingen in bezette Palestijnse gebieden. Netanyahu, reageerde des duivels, toen hij vernam dat de resolutie was aangenomen met 14 stemmen voor en een onthouding (VS). Hij reageerde met harde diplomatieke maatregelen. Obama is de zwarte piet, maar Trump zal deze uitspraak van de Veiligheidsraad wel terugdraaien. Tot dusverre heeft Israël alle resoluties over dit onderwerp genegeerd. Op de achtergrond draait er een scenario van een mondiale Israël-handelsboycot. Voor de rust in het Midden Oosten is het van het grootste belang dat er tussen Israël en de Palestijnen overeenstemming wordt bereikt over een tweestatenoplossing. Daarover wordt op 15 januari aanstaande overleg gevoerd in Parijs. Netanyahu is daar een fervent tegenstander van, maar realiseert zich nu wel dat zijn nederzettingen-beleid als een ‘grove schending van het internationaal recht’ wordt gezien. De scheidende Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry waarschuwt dat een oplossing van het Israëlisch-Palestijnse conflict in gevaar komt door het nederzettingenbeleid van Israël. Daarom heeft de VS geen gebruik gemaakt van zijn veto in de Veiligheidsraad toen die stemde over resolutie 2334 waarin wordt aangedrongen op een Israëlische bouwstop in bezet Palestijns gebied, zegt Kerry. Aankomend president Trump haalde hard uit naar de VN-Veiligheidsraad. “We kunnen niet toestaan dat Israël met een dergelijke minachting en zo respectloos wordt behandeld”, twitterde Trump. Hij zei dat Israël nog een paar weken moet “volhouden”, doelend op zijn beëdiging op 20 januari en dat het buitenlandbeleid van de VS zal wijzigen. John Kerry zei dat de Amerikanen al jaren aandringen op een twee-statenoplossing, maar dat die door de Israëlische bouwplannen wordt belemmerd. “We kunnen niet werkeloos toezien en zwijgen als we de hoop op vrede zien vervliegen.” In een reactie op kritiek van Israël en Trump zei Kerry dat er twee keuzes zijn voor Israël als dat land een twee-statenoplossing afwijst. “Dan kan het Joods zijn, of democratisch. Allebei tegelijk kan niet.” Hij onderstreepte dat de VN-resolutie over Israël niet was ingediend door de Verenigde Staten. Dat het voorstel niet werd getroffen door een Amerikaans veto, paste volgens Kerry in het beleid van opeenvolgende Amerikaanse regeringen. “En dat beleid is gericht op vrede met een twee-statenoplossing.” Israël verwijt Kerry eenzijdigheid en zegt dat hij bevooroordeeld is. “Hij richt zich obsessief op de nederzettingen, maar negeert de kern van het conflict. En die is dat de Palestijnen geen Israëlische staat accepteren, met welke grenzen dan ook”, zei een woordvoerder van premier Netanyahu. De premier zelf noemde de toespraak van Kerry later een grote teleurstelling. “Een vol uur lang viel hij de enige democratische staat in het Midden-Oosten aan”, zei Netanyahu. Ook hij zei dat de Amerikaanse minister zich eenzijdig focust op Israëlische nederzettingen. Donald Trump reageerde met een opmerkelijke boodschap op de sociale media. Hij drukte Israël op het hart om nog even vol te houden, totdat hij op 20 januari president is. Het is een reactie op het besluit van de VN-Veiligheidsraad van vorige week om Israël te veroordelen voor het blijven bouwen van nederzettingen in Palestijns gebied. Trump is kwaad dat de VS geen gebruik maakte van haar recht een veto uit te spreken over de betreffende resolutie. Heel ander nieuws uit Israël: de hoofdaanklager in Israël stelt een onderzoek in naar premier Netanyahu. Het onderzoek gaat over corruptie, melden Israëlische media. De aanklager en het ministerie van Justitie willen er niets over zeggen. In een geheim corruptieonderzoek heeft de politie een document gevonden over betrokkenheid van Netanyahu bij fraude en omkoping, Een woordvoerder van de premier doet de kwestie af als onzin. Hij zegt dat er sinds de laatste verkiezingsoverwinning allerlei valse beschuldigingen zijn geweest om Netanyahu ten val te brengen en dat ook deze aantijging elke grond mist.

De huren van sociale huurwoningen mogen volgend jaar met 2,8% stijgen. De huur van huishoudens met hogere inkomens mag maximaal 4,3% omhoog. Dat is het Nieuwjaarsgeschenk van minister Blok (Wonen) voor huurders van sociale woningen. De percentages zijn gebaseerd op een inflatie van 0,3%. Anders dan voorheen geldt in 2017 één inkomensgrens voor het bepalen van de verschillende percentages aan maximale huurverhogingen. Het percentage van 2,8% geldt voor inkomens tot €40,349, daarboven mag de huur met 4,3% omhoog. Daarmee wil Blok de doorstroming van hogere inkomensgroepen naar een vrije sector huurwoning of koopwoning blijven stimuleren. Voor 2016 golden nog verschillende inkomensgrenzen. Zo mochten de huren van inkomens tot €34.678 met 2,1% omhoog. Huishoudens met een inkomen tussen de €34.678 en de €44.360 konden een huurverhoging van 2,6% krijgen. Wie meer dan €44.360 verdiende, kon de huur zien stijgen met 4,6%.

De Amerikaanse dollar maakte dit jaar, dankzij Donald Trump, zijn grootste opmars sinds 2013. Maar de Russische roebel, Braziliaanse real en de Zuid-Afrikaanse rand leverden beleggers dit jaar het hoogste rendement op. Op de valutamarkt won onder de meest verhandelde munten de roebel, afgezet tegen vorig jaar. In 2015 was het nog een van de slechtst presterende valuta, memoreert Rob Beemster, directeur van Barcelona valuta experts. Verdiensten uit zijn olie tellen voor 40% mee in de totale Russische inkomsten. De stijgende olieprijs speelde Rusland in de kaart en de economie trok aan. ,,Er zijn overigens al veel roebels weggesluisd in 2015”, zegt Beemster. De relatieve rust in de politiek, de steun die Donald Trump als president lijkt te geven aan president Poetin ,,geven ook een positieve verwachting van de roebel voor 2017”, schat de valutabemiddelaar in. Bruikbaar voor valutabeleggers is het verschil tussen de hoogste en laagste koers: bij de roebel is dat liefst 33%. De Braziliaanse real ging als tweede dit jaar met een vijfde in waarde omhoog tegen de euro, de rand als derde met 15%. De real werd een koopje vanwege zijn enorme duikeling. Net als de roebel en rand verloor de Braziliaanse munt in 2015 na grote politieke en economische problemen. Beemster: ,,De overgang van president Dilma Rousseff naar de meer marktvriendelijke regering van Michel Temer heeft zeer zeker geholpen om meer nationaal en internationaal vertrouwen te brengen voor Brazilië. De nieuwe regering heeft sociale en fiscale hervormingen in gang gezet. Die zullen ook zeker in 2017 positief zijn voor de munt.” De hoge Braziliaanse rente, die momenteel afzwakt, droeg bij aan de valutakoersstijging. ,,De sterke grondstofprijzen helpen Brazilië als exporteur natuurlijk ook”, aldus Beemster. De dollar blijft de grote verrassing van 2016. Het was ondenkbaar volgens vrijwel alle marktvorsers dat Trump, met een volatiele en agressieve politiek, de koers kon laten stijgen. ,,Niet alleen tegen de euro is de dollar na de verkiezing van Trump gestegen, in feite tegenover haast alle munten”, stelt de valutabemiddelaar. ,,Dat de dollar stijgt tegenover de Japanse yen is ook opmerkelijk.” In anderhalve maand is dit valutapaar met 16% gestegen. Beemster: ,,Mijn grote angst zit in de toename van de inflatie in Amerika. Het fors omhoog brengen van de overheidsuitgaven kan zeer gevaarlijk zijn. Wie president Reagan heeft meegemaakt weet nog wel hoe de rentes, de dollar, inflatie, overheidstekort en de handelsbalans reageerden. Niet voor niets moest er een G6 opgericht worden om in korte tijd de volkomen uit de band gelopen dollar weer in het gareel te krijgen.” De stijging van de dollar lijkt gunstig, zegt hij, maar bij een te snelle stijging, ,,wat op dit moment internationaal gebeurt”, is die stijging gevaarlijk voor de economische bedrijvigheid van de Verenigde Staten.

De Turkse republiek is 93 jaar na haar oprichting verwikkeld in een „nieuwe onafhankelijkheidsoorlog”, heeft president Erdogan gezegd in zijn nieuwjaarsrede. „De nationale eenheid, territoriale integriteit, instellingen, economie, buitenlandse politiek, kortom alle elementen die onze staat overeind houden worden scherp aangevallen”, zei hij. Terreurorganisaties zijn slechts de zichtbare gezichten en werktuigen van deze strijd. Wij vechten in wezen tegen de machten achter deze organisaties.” Om welke machten het zou gaan, verduidelijkte hij niet. Erdogan noemde de poging tot staatsgreep in juli „de afschuwelijkste terreuraanslag” uit de geschiedenis van de republiek. „Het is Turkije gelukt uit deze catastrofe op te staan en een nieuw begin te maken.” Erdogan stelde de Gülen-beweging verantwoordelijk voor de couppoging. In verband daarmee zijn meer dan 40.000 mensen opgepakt. Ook zijn tienduizenden mensen uit overheidsdienst ontslagen. Deze kankercellen” worden uit iedere laag van de samenleving verwijderd. De bevolking moet zich opmaken voor een lange strijd, maar de wil van het volk is daar sterk genoeg voor, zei de Turkse president. Bij een vermoedelijk terroristische aanslag op een van de grootste en bekendste nachtclubs van de Turkse stad Istanbul zijn op Nieuwjaarsochtend vroeg minstens 39 mensen gedood en vele tientallen mensen gewond geraakt. Het gaat om Club Reina aan de oever van de Bosporus. Er liggen 69 mensen in het ziekenhuis. Vier van hen zijn er slecht aan toe. Inmiddels zijn 21 slachtoffers geïdentificeerd. Onder hen zijn 15 of 16 buitenlanders en een politieagent. Dat heeft de Turkse minister van Binnenlandse Zaken Suleyman Soylu bevestigd. De politie is met man en macht op zoek naar de dader. Op weg naar binnen vermoordde die een politieman en een burger om vervolgens in het wilde weg om zich heen te schieten. De autoriteiten gaan uit van een terroristische actie. Veel is echter nog onduidelijk, zoals het motief. Sommige bezoekers van de club spraken van meer daders, van wie er zeker een verkleed was als kerstman, maar dat is niet bevestigd.

President Vladimir Poetin heeft de Russen bedankt voor hun steun in tijden van crisis. 2016 was „geen gemakkelijk jaar, maar de problemen waar wij op gestuit zijn hebben ons verenigd en hebben ons geholpen enorme reserves van onze mogelijkheden te mobiliseren om vooruit te komen.” Ik wil u oprecht bedanken, voor uw echte, hartelijke zorgen om Rusland”, zei Poetin in een toespraak, die door de staatstelevisie werd uitgezonden. Voor Moskou eindigde het jaar met een van de zwaarste crises in de verhouding met Washington sinds het einde van de Koude Oorlog. Behalve de oorlogen in Syrië en Oekraïne en de activiteiten van de NAVO in Oost-Europa bedierven aantijgingen over Russische computerinbraken in de VS de sfeer. Bovendien kamp Rusland al twee jaar met een recessie. Het belangrijkste is dat wij in onszelf geloven, in onze eigen krachten en ons eigen land”, zei Poetin.

Ik sluit dit laatste blog van 2016 af met wat Günter Hannich daarover te vertellen heeft. <citaat>Wenn die Euphorie an den Börsen besonders groß ist, drohen die größten Gefahren. Was aktuell an den Börsen abläuft, ist eine große Euphorie. Ausgelöst wurde sie durch den Wahlsieg von Donald Trump zum US-Präsidenten. In den USA sind die Kurse schon auf neue Rekordstände geklettert. In Deutschland fehlt dort noch etwas beim DAX – allerdings halten viele Experten einen Sprung auf neue Rekordstände beim DAX im kommenden Jahr für möglich. Laut einer Prognose des Beratungsunternehmens Sentix Asset Management GmbH soll es nächstes Jahr beim DAX nochmals um 25 Prozent auf dann über 14.000 Punkte nach oben gehen. Das Unternehmen hat sich auf die Analyse der Börsenstimmung und des Anlegerverhaltens spezialisiert. Ursache für die Aktieneuphorie soll demnach eine immer höhere Inflation und der „Trump-Effekt“ sein. Die Konjunkturerwartungen der Anleger bezüglich der US-Wirtschaft hätten im Dezember den größten Sprung nach oben seit Beginn der Datenerhebung gemacht. Doch für mich sind solche optimistischen Prognosen ein deutliches Warnsignal dafür, dass es genau anders kommen wird. Bei hohen Erwartungen an die Börsen nimmt die Crashgefahr immer weiter zu Gerade wenn die Erwartungen an die Wirtschaftsentwicklung und der Optimismus so hoch sind, ist die Crash-Gefahr besonders groß. Mich erinnern solche überschäumend optimistischen Prognosen an das Crash-Jahr 2008. Damals gab es auch äußerst optimistische Erwartungen und es wurde ständig von einem angeblichen „Aufschwung“ geredet. Was jedoch im Herbst 2008 kam, war nicht der Aufschwung, sondern eine Finanzkrise, die beinahe das ganze Finanzsystem zum Kollabieren gebracht hätte. Angesichts der massiven Ungleichgewichte weltweit, der Eurokrise, der massiven globalen Überschuldung und den unübersehbaren geopolitischen Risiken, ist an ein fundamental gerechtfertigtes Ansteigen der Aktienbörsen überhaupt nicht zu denken. Im Gegenteil. Je mehr die Aktienkurse weiter aufgeblasen werden, umso massiver wird der zwangsläufig kommende Crash ausfallen. Deshalb rate ich Ihnen gerade jetzt dazu, sich weiterhin gegen den Crash zu versichern.</citaat>

©2017 hannesdewitte@gmail.com

Slotstand indices 30 december 2016; week 52: AEX 483,17; BEL 20 3.606,36; CAC-40 4862,31; DAX 30 11.481,06; FTSE 100 7142,83; SMI 8.219,87; RTS (Rusland) 1152,33; DJIA 19762,60; NY-Nasdaq 100 4.863,62; Nikkei 225 19114,37; Hang Seng 22.002,77; All Ords 5719,10; SSEC 3103,637; €/$ 1,0517; goud $1150,90; dat is €35.159,58 per kg, 3 maands Euribor -0,319% (1 weeks -0,373%, 1 mnds -0,368%), 10 jarig Nederlandse Staat 0,337%, 10 jaar VS 2,4766%. 10 jaar Duitse Staat 0,197%. Een liter diesel hier aan de pomp €1,209.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE31122016/357 Oud en Nieuw 2016/17: Great move on delay (by V. Putin) – I always knew he was very smart! Twittert Donald Trump