UPDATE 08/09 08 2020/543 Op 4 augustus 2020 noteerde goud >$2000

Op de avond van 4 augustus en de ochtend van 5 augustus schoot de prijs van goud en de bitcoin omhoog en daalde de waarde van de dollar tot boven de 1,18 tegenover de euro. Nog nooit was goud zo duur: €1716 per 31,1 gram. Volgens analisten komt dat doordat de Democratische partij in de VS heeft gezegd dichter bij een deal met president Trump te zijn over stimulering van de economie. Sinds het uitbreken van de coronacrisis is de goudprijs fors gestegen: eind december 2019 kostte een troy ounce nog $1517, de koers aan het einde van deze week noteerde $2034,80.

In de persconferentie van donderdagavond riep Rutte de jongeren op zich te houden aan de regels om besmetting met het coronavirus te voorkomen. Maar de taal die hij sprak tegen hen kwam lang niet bij iedereen aan. De meest besmette doelgroep in de tweede ronde zijn jongeren tussen de 15 en 30 jaar en hoe zien zij de premier? Als een leider die ook hun belangen behartigt, nee zeker niet. Hij is voor hen de minister-president die vooral gaat voor het behoud van het ‘oude’: van de rijkdom van zijn vriendjes en van het instandhouden van wat ‘vroeger’ tot stand is gekomen. Zij zien in hem geen voorvechter van de belangen van hun generatie en de volgende. Dat beeld hoorde ik op de media ook van een ‘deskundige’, die stelde dat Rutte teveel bezig is met onderhoud en niet met de grotere belangen voor de inwoners: de toekomst van morgen. Ik herken dat beeld als de doe-het-zelver en niet dat van de architect. Inmiddels is er een twee-sporen-beleid ingesteld: het kabinet behartigt de commerciële belangen van het bedrijfsleven en de burgemeesters worden opgezadeld met de beheersing van de volksgezondheid.

Het virus is bezig met een gevaarlijke opmars, daarom moet er meer getest en gecontroleerd worden. Maar in Amsterdam en Rotterdam is er onvoldoende geschoold personeel beschikbaar om contactonderzoeken uit te voeren. Dus is die taak lang niet overal uitvoerbaar. Het kabinet stelt nu dat de GGD’s een grote mate van zelfstandigheid krijgen om te handelen met de beschikbare mogelijkheden. Restaurants, pretparken en musea waar bezoekers besmet zijn geraakt moeten verplicht 14 dagen dicht. Burgemeesters mogen cafés en nachtwinkels om middernacht sluiten en …………………… bezoekers in de horeca, onduidelijk is of dat ook geldt voor cafés, terrassen en strandtenten, in ieder geval wel voor restaurants (incl reserveren), maar ook voor de afhaalchinees en bij streetfood wordt niet aangegeven. Wel worden test voor reizigers uit het buitenland aanbevolen. Mondkapjes worden landelijk niet verplicht en daar waar ze verplicht zijn wordt er maar mondjesmaat gehandhaafd door boa’s. De studenten-introductie dagen mogen wel, met inachtneming met de 1½ meter regel, maar geen drank en andere orgieën. Trouw meldt zaterdag op de voorpagina dat het virus niet langer onder controle is, dat de communicatie tussen het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de GGD’s ondermaats is en dat een sluitend bron- en contactonderzoek niet meer uitvoerbaar is bij alle GGD’s.

De verspreiding van het coronavirus neemt weer toe. Vooral onder jonge mensen, tussen de 17 en 30. Dit is nu de grootste besmette groep. Niet zo gek, want er zijn jongeren die denken: ik hoef me geen zorgen te maken, echt ziek word ik niet. Een griepje, twee weken uitzieken, en weer door. Maar dat valt tegen. Een relatief grote groep coronaherstellers kampt maanden na hun eerste symptomen nog met klachten. Zij lijken moeizaam te herstellen. Artsen maken zich hier zorgen om. De klachten lijken vooral bij mensen met in eerste instantie milde klachten lang aan te houden. En dus ook bij jonge mensen. (bron: NOS)

Oppositiepartijen in de Tweede Kamer vinden dat het kabinet te weinig doet tegen het corona-virus en vinden ook dat alleen een oproep aan jongeren om zich aan de regels te houden onvoldoende is. PVV-leider Wilders zegt dat het kabinet slecht voorbereid is op een nieuwe piek van besmettingen. “Het contactonderzoek is nog steeds niet op orde, maximaal 1600 IC-bedden is veel te weinig. “Ook vindt hij dat het kabinet besmetting via aerosolen onvoldoende erkent. SP-leider Marijnissen en Asscher van de PvdA vinden dat het kabinet meer moet doen. “Anders dreigt een ramp voor economie en gezondheid”, zegt Asscher.

Een nieuwe bankencrisis is onafwendbaar: Willem Middelkoop en Paul Buitink

Paul Buitink en Willem Middelkoop gingen dit weekend in gesprek over de economische gevolgen van de coronacrisis en de komende noodzakelijke reset.  Met name in de VS wordt de economische situatie steeds nijpender, nu de werkloosheid is opgelopen tot meer dan 10%. De komende verkiezingen zullen daarom essentieel zijn. De door Trump opgestarte ‘oorlog’ met China is in potentie zeer bedreigend. Het is inmiddels duidelijk dat de VS aanstuurt op sanering van de Amerikaanse staatsschuld. De groeiende vraag naar goud is nu wereldwijd op gang gekomen, maar de vraag lijkt nu vooral uit de VS te komen. Als gevolg hiervan is de goudprijs door de $2000 gebroken en lijkt nu hard op weg naar $3000. De huidige revaluatie van de goudprijs, feitelijk een dollardevaluatie, is volgens Willem nog slechts de eerste fase ingegaan. Het lijkt er bovendien sterk op dat centrale bankiers bewust aansturen op het laten oplopen van inflatie. Veel bedrijven verhogen prijzen nu ze minder omzet kunnen realiseren. Het huidige monetaire beleid helpt vooral de rijken, waardoor de ongelijkheid toe blijft nemen.   De economische schade van de huidige coronacrisis zal de komende tijd tot een stroom van faillissementen gaan leiden, waardoor een nieuwe bankencrisis aanstaande lijkt. Overheden zullen zich hierdoor gedwongen voelen belangen te gaan nemen in banken en bedrijven. Het staatskapitalisme gaat daarmee een volgende fase in. Een mondiale schuldsanering wordt dus het komende decennium noodzakelijk, net als het vinden van een opvolger van de dollar, als anker voor het mondiale systeem. Zelfs het World Economic Forum in Davos lijkt het dit keer met Willem eens. Het nieuwe thema voor de bijeenkomst in 2021 luidt: The Great Reset. Federik Niemeijer gaf en volgende commentaar: De Fed is al sinds eind maart onderdeel van het ministerie van financiën, de privé eigenaren kunnen er niet meer bij. Jullie zijn zo gehersenspoeld over Trump, dat jullie niet bewust kunnen worden wat het voor genie is. Trump werkt al sinds het begin van zijn termijn aan een parallelle economie er komt een nieuwe dollar door goud gedekt, waren we wijs in Europa! sloten wij daar bij aan. Veel Bankwerk kan goedkoper zonder centrale banken. Worden we niet meer straatarm van de rente betalingen. Al het maatschappelijke onrust gebeuren is Fake, dat zijn door Soros gefinancierde groepen ze worden betaald voor het demonstreren. word eens wakker alsjeblieft. Willem Middelkoop geeft een realistisch beeld van ontwikkelingen op financieel/economisch en monetair terrein. De wereld is in beweging en een reset is dringend nodig. Komende generaties kunnen niet verder met de puinhopen die eco 3.0 met zijn industriële productie uitgevoerd met fossiele brandstoffen. De lange golf theorie van Kondratieff is actueler dan ooit. De ballast van de golf van 1950-2008 moet worden opgeruimd. De neoliberale doelstellingen zijn aan hervormingen toe. Klimaat, milieu en natuur, sociaal/maatschappelijke waarden en een rechtvaardiger verdeling van opbrengsten moet worden hersteld. Wij zijn doorgeslagen in de verkeerde richting en moeten een heel andere richting inslaan: The Great Reset. Naar aanleiding van de reactie van Niemeijer vraag ik mij af of Trump werkelijk een genie is en in wiens voordeel zijn genialiteit gaat werken? Blanke rijke Amerikanen? De VS in in 1944, in Bretton Woods, had de VS het wereldleiderschap geaccepteerd (75 jaar geleden) en nu is de energie die erin is gestopt uitgewerkt en moet er een nieuwe wereldleider opstaan met een nieuwe aanpak en nieuwe uitdagingen. Trump tracht met een slimme en sluwe aanpak, de dollar te devalueren en de rekenwaarde van goud fors op te hogen zijn aftocht nog even uit te stellen, door zijn concurrenten/tegenstanders, niet alleen China, ook zijn ‘vrienden’ Europa en Japan op achterstand te zetten. Is dat geniaal of gewoon dom? Het hele interview met Willem Middelkoop, van een uur, is te zien op https://www.youtube.com/watch?v=iH58FS-SLYY&feature=youtu.be

Is dit de (gedeeltelijke) afrekening van de boedel die Ralph Hamers achterliet bij zijn vertrekbij ING?

ING heeft in het tweede kwartaal de winst met bijna 80% zien dalen. De bank moest €1,336 miljard opzij zetten voor verwachte kredietverliezen door de coronacrisis. In vergelijking met het eerste kwartaal van dit jaar moest ING twee keer meer in de stroppenpot stoppen. De bank denkt wel dat dit bedrag de rest van het jaar aanzienlijk minder zal zijn. Onder aan de streep bleef de nettowinst voor ING in het tweede kwartaal steken op €299 miljoen. Dat is een daling van 79,2% in vergelijking met dezelfde periode van een jaar geleden. Naast de extra reserveringen voor kredietverliezen, boekte ING ook €310 miljoen aan zogenoemde goodwill af. Door de coronacrisis nam de waarde van enkele overnames uit het verleden af. Dit werd weggeboekt onder de operationele kosten, die hierdoor met maar liefst 14% stegen in het tweede kwartaal. Klanten zetten in het tweede kwartaal €20,9 miljard extra op hun spaarbankboekjes. Hoewel consumenten normaal in deze periode hun vakantiegeld uitgekeerd krijgen, reflecteert de groei aan spaargeld volgens ING vooral dat mensen tijdens de coronamaanden minder zijn gaan uitgeven. Voor aandeelhouders van ING kwam de bank donderdag met meer slecht nieuws. ING maakte bekend het verzoek van de Europese Centrale Bank (ECB) aan Europese banken in te willigen om tot zeker 1 januari 2021 geen dividend uit te keren. Eerder had de ECB verzocht om de winstuitkering tot eind juli op te schorten. Verzekeraars zoals NN en ASR hervatten hun dividenduitkering juist weer. De zakenbank van ING zakte in het tweede kwartaal voor €302 miljoen diep in de rode cijfers. Hier boekte ING €260 miljoen aan goodwill af. Daarbij was de zakenbank met €882 miljoen goed voor tweederde van de reserveringen voor kredietverliezen. De divisie stelt met ‘enkele grote zaken’ te kampen in Duitsland, Amerika, Azië en Nederland. ING zou naar verluidt voor €180 miljoen het schip in zijn gegaan door de fraude en het faillissement van Wirecard. Concreet noemt ING de Duitse betalingsdienstverlener echter niet in het kwartaalverslag, maar spreekt wel van een ‘omvangrijke voorziening voor een vermoedelijke externe fraudezaak’. (bron: DFT) Ik vraag mij af in hoeverre het beleid onder de vertrokken CEO Ralph Hamers de grote verliezen van de zakenbank toegeschreven kunnen worden. Heeft ING bij buitenlandse kredietverlening te grote risico’s genomen, dan wel te graag met de grote jongens mee willen doen in het ‘grote werk’ en is daarbij geen grondig onderzoek gedaan naar mogelijke ‘lijken in de kast’? Wat mij verbaast is dat dat de koers van ING na de bekendmaking van de cijfers: die steeg de laatste 5 dagen. Mogelijk hadden beleggers op nog slechtere resultaten gerekend. Maar er kan ook een andere monetair beleid aan ten grondslag liggen. De politiek wilde, na de bankencrisis van 2009, niet nog eens de belastingbetaler opzadelen met de redding van banken. Dat houdt de monetaire autoriteit in de eurozone, de ECB en de 19 nationale centrale banken, buiten beeld door de banken te overstelpen met geld, waarmee ze voor de financiering van verliezen niet meer bij de politiek hoeven aan te kloppen. Beleggers weten dat als er banken in problemen komen de ECB die wel weg zal poetsen. Dus beleggers hoeven niet ongerust te zijn als banken slechte resultaten presenteren. Maar daar zit een keerzijde aan, die niemand in beeld brengt. Door de enorme geldexplosies van de centrale banken daalt de waarde van het geld, dat zichtbaar wordt door de extreem lage rentetarieven, dan wel negatieve rentes. En daardoor wordt de werknemers, gepensioneerden en spaarders wel degelijk geraakt. De dekkingswaarden van de pensioenreserves nemen verder af, waardoor de pensioenreserves afnemen en pensioenuitkeringen toch gekort moeten gaan worden. Daarbij komt dat op wat langere termijn de inflatie zal gaan toenemen, waardoor de koopkracht gaat afnemen. Ook al omdat de coronahulp aan ondernemers terugverdiend zal moeten worden en investeringen voor de toekomst dringend noodzakelijk zijn. Het lijkt erop alsof de euro in waarde stijgt omdat de dollar in waarde daalt. Dat is waarneembaar. Ik verwacht dat die ontwikkeling doorzet, maar het betekent alleen dat als de waarde van de dollar sterker daalt (kijk naar de stijging van de goudprijs) dan die van de euro het niet zo is dat het eurogeld niet in waarde daalt (zie de lage cq negatieve rentetarieven). Uiteindelijk wordt Jan met de pet toch de grote verliezer. Dat is mede te wijten aan het loslaten van de vaste wisselkoersen, de verruiming van de geldhoeveelheden en de veel te lage rente. Uiteindelijk zal die combinatie ertoe leiden dat het financieel/monetaire neoliberalistische systeem ineen zal storten.

De prijzen voor een verblijf in een vakantiepark waren in juli maar liefst 11,8% hoger dan in dezelfde maand vorig jaar. Mede daardoor is het gemiddelde prijspeil van diensten en goederen in Nederland vorige maand met 1,7% gestegen, meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek. Een verblijf op een vakantiepark was in juni 2020 nog 1,4% duurder dan in dezelfde maand vorig jaar. Vermoedelijk steeg de prijs in juli zo hard doordat veel Nederlanders vrij laat hebben besloten deze zomer alsnog op vakantie te gaan, maar dan in eigen land. Naast de prijs voor een verblijf op een vakantiepark was ook de gemiddelde woninghuur hoger dan in juli vorig jaar, al ging het om een bescheidenere plus van 2,9%. Ook voeding werd duurder. Nederlanders betaalden daar in juli 1,9% meer voor dan in juli vorig jaar. Sommige goederen en diensten werden juist goedkoper. Zo daalde de gemiddelde prijs van pakketreizen en losse vluchten naar het buitenland. In vergelijking met andere Europese landen stegen de prijzen in Nederland harder. Om de verschillende landen met elkaar te kunnen vergelijken, wordt een iets andere rekenmethode gebruikt. Volgens die methode was de gemiddelde inflatie in de eurozone vorige maand 0,4%, terwijl dat in Nederland volgens deze methode 1,6% was.

VS: hoogste staatsschuld van alle landen met AAA

Kredietbeoordelaar Fitch, is een gerenommeerd bureau dat ratings toekent aan landen, heeft de vooruitzichten van de kredietwaardigheid van de Verenigde Staten veranderd van stabiel in negatief. Het land behoudt vooralsnog wel zijn AAA-rating. De verlaging van de outlook van stabiel naar negatief is ingegeven door de verslechtering van de overheidsfinanciën. Ook is er volgens de kredietbeoordelaar geen geloofwaardig plan voor de belastingen en het gebrek aan financiële middelen om de coronacrisis tegen te gaan.. Bij de vorige beoordeling gaf Fitch al aan dat er fiscale tekorten waren en dat de staatsschuld ver op dreigde te lopen. Dat was nog voor de economische schok die de coronacrisis veroorzaakte. Volgens Fitch tast de oplopende staatsschuld de traditioneel hoge kredietwaardigheid van de VS aan. Hoewel het land voorlopig nog de hoogste AAA-rating behoudt, lijkt een ratingverlaging in de komende periode niet uitgesloten. De VS hadden al de hoogste staatsschuld van alle landen met een AAA-rating voor de coronacrisis. Door deze crisis dreigt de staatsschuld volgend jaar echter meer dan 130% bbp te gaan bedragen. Fitch wijst er verder op dat er duidelijk fiscaal beleid moet komen. Als zowel de Democraten als de Republikeinen geen meerderheid van 60 zetels in de Senaat krijgen bij de verkiezingen in november, blijft er een politieke patstelling bestaan en zal die duidelijkheid uitblijven. (bron: o.a. nu.nl) Bij de opening van de week op Wall Street noteerden de aandelen in de plus.

De boodschapper van het slechte nieuws werd ontslagen

Veertig jaar geleden kreeg ik opdracht om uit te zoeken of één van de leden van de hoofddirectie van de NMB zich bezighield met het witwassen van geld van cliënten om met hun ‘zwarte’ geld in Spanje ‘wit’ vastgoed te kopen met hulp van een Nederlandse notaris en een (spaar)kantoor van de NMB. Ik ontmaskerde het directielid en stond een maand later op straat (met een handdruk). DNB heeft daar toen nog onderzoek naar gedaan. Wim Scherpenhuijsen Rom was toen voorzitter van de directie. Hij is later één van de oprichters van ING geworden. Hij overleed op 31 juli 2020 op 87-jarige leeftijd. Scherpenhuijsen Rom begon in 1967 bij NMB Bank (de meedenkbank, met grote belangen in het MKB), één van de voorgangers van ING. In 1992 werd hij CEO van ING Group. De voormalige CEO was een van de drijvende krachten achter de fusie tussen de NMB Bank en de Postbank in 1989. Ook bundelde NMB Postbank Group onder zijn leiding begin jaren negentig de krachten met Nationale-Nederlanden.

De Britse bank HSBC heeft de winst in het afgelopen halfjaar fors zien dalen

De gevolgen van onder meer de coronacrisis, lagere rentes en toegenomen geopolitieke spanningen zijn daar volgens topman Noel Quinn de reden van. HSBC zette een winst voor belasting in de boeken van $4,3 mrd. Dat is 65% minder dan een jaar eerder. De opbrengsten daalden met 9% tot $26,7 mrd. Quinn noemde specifiek de spanningen tussen de Verenigde Staten en China als een uitdaging voor de bank voor de langere termijn. “De huidige spanningen creëren onvermijdelijk uitdagende situaties voor een organisatie als HSBC”, aldus Quinn. De topman kondigde ook aan dat de in februari aangekondigde reorganisatie versneld zal worden. Die omvat bijvoorbeeld het samenvoegen van activiteiten en het verkleinen van het Amerikaanse kantorennetwerk. Ook wil HSBC in totaal 35.000 banen schrappen de komende jaren, zo bleek destijds. In de eerste helft van het jaar zijn daar al 4000 van verdwenen. Bij het financiële concern werken momenteel iets meer dan 230.000 mensen.

Aan de coronasteun hangt een peperduur prijskaartje

De 19 centrale banken van de eurozone hebben de afgelopen maanden allerlei steunmaatregelen aangekondigd om de economie te beschermen tegen het coronavirus. Daardoor zijn hun balansen gegroeid tot boven de €6000 mrd. Dat bedrag is meer dan de helft van het bruto binnenlands product van de eurozone, heeft De Nederlandsche Bank (DNB) bekendgemaakt. De balans van DNB zelf is ook meegegroeid tot ruim een derde van de Nederlandse economie. Door ingrijpen van de ECB zijn de financiële markten gestabiliseerd en zijn de rentes weer gedaald naar het niveau van voor de crisis, schrijft DNB. Door het ruime beleid van de ECB worden rentes omlaag geduwd. Overheden in het eurogebied moeten extra geld ophalen om alle coronamaatregelen te betalen. De Europese Unie komt met een steunprogramma van €2390 mrd. Om te zorgen dat die schulden betaalbaar blijven, koopt de ECB sinds maart extra obligaties op. Tot eind van het jaar koopt de ECB €1350 miljard aan obligaties op. Daarnaast is er ook een nieuw pakket met goedkope leningen voor banken. Banken kunnen goedkoop geld (1% negatieve rente) lenen bij de ECB, met de bedoeling dat zij dat weer uitlenen aan bedrijven. „Zo is in het eurogebied de afgelopen maanden van dit jaar een recordhoeveelheid aan krediet verstrekt.” Dat de balans van de gezamenlijke centrale banken nu zo hoog is opgelopen, noemt DNB ’niet uniek’. Ook bij eerdere crises, zoals grote recessies en oorlogen, nam de balans van centrale banken in onder meer de Verenigde Staten, Japan en het Verenigd Koninkrijk toe. Maar DNB benadrukt wel dat dit tijdelijke maatregelen moeten zijn, anders heeft dat ruime beleid allerlei vervelende bijwerkingen. Het kopen van obligaties betekent dat de rente omlaag gaat, waardoor er veel minder druk is op landen om te hervormen of de staatsschuld niet te ver op te laten lopen. DNB-president Klaas Knot geldt binnen het Eurosysteem als een van de criticasters van het ECB-beleid. Onder de vorige ECB-president Mario Draghi is er van alles uit de kast getrokken om de eurozone na de vorige crisis bij elkaar te houden. Maar die steun is niet of nauwelijks afgebouwd, ook niet toen de economie van de eurozone weer groeide. Daardoor had de ECB minder slagkracht op het moment dat de coronacrisis losbarstte. De rente, een van de belangrijkste instrumenten van een centrale bank, stond al onder de 0%. (bron: DFT) De koersen op de aandelenbeurzen schoten omhoog, alles op korte termijn prognoses. Beleggers redeneren dat als er voldoende geld in de markt beschikbaar is, de huidige tegenslagen zonder veel problemen opgelost worden. Maar daar maken ze een grote denkfout. Al dat nieuwe geld in de markt wordt op enig moment een strop om de nek, want wat Knot ook stelt de verruiming ‘gaat om tijdelijke maatregelen’. Een groot deel van het overtollige geld moet weer terug en die operaties gaan veel pijn doen voor beleggers. Want het tomeloze enthousiasme, wie maakt ons iets met zulke ruime liquiditeiten, gaat over enige tijd omslaan in diepe ellende. Daarbij komen de monetaire en financiële gevolgen van een minder krachtige dollar als gevolg van een dalend vertrouwen in de wereldvaluta. Ik hen al eerder aangegeven welke economische gevolgen dat kan hebben bij een duurdere euro.

Frontberichten

Het Amerikaanse Booking.com ontslaat wereldwijd een kwart van het personeel. Volgens het FD gaat het om 6600 van de in totaal 26.000 werknemers bij de hotelboekingssite. In Amsterdam werken op het hoofdkantoor en een tiental andere kantoren 5500 mensen. Ook in Nederland wordt personeel ontslagen, maar het is nog onduidelijk om hoeveel mensen het gaat. Booking.com is een van de grootste werkgevers in Amsterdam. Het bedrijf maakte gebruik van de NOW-regeling en ontving €64,5 mln. Het aantal boekingen viel in april door de coronacrisis terug met 85%. (bron: NOS)

Het Duitse Lufthansa schrapt 22.000 banen als gevolg van de coronacrisis. De onderneming vervoerde in het tweede kwartaal 4% van het aantal reizigers ten opzichte van vorig jaar en leed ruim 1,5 mrd verlies. De afgelopen maanden bracht Lufthansa de kosten al met 59% omlaag en kreeg het bedrijf miljardensteun van de Duitse overheid. Duizenden banen werden al geschrapt. Lufthansa verwacht nu dat het tot zeker 2024 duurt voordat er  weer net zoveel tickets als voor de crisis worden verkocht. Het totale banenverlies bij Lufthansa komt neer op 1 op de 6 banen. (bron: NOS)

Reisverzekeringen dekken niet altijd extra kosten die te wijten zijn aan de coronacrisis. Het klachteninstituut financiële dienstverlening Kifid waarschuwt hiervoor, na tal van klachten van vakantiegangers en van mensen die gedwongen werden thuis te blijven. In zaken rond drie van die klachten deed de rechter uitspraak. De verzekeraars werden in alle gevallen in het gelijk gesteld. Het Kifid ziet mensen geregeld denken dat hun verzekeringen meer dekken dan ze op basis van de voorwaarden kunnen verwachten. Het instituut adviseert de voorwaarden goed te controleren. (bron: NOS) Deze uitspraak staat niet op zich. In de Kamer zijn op 28 januari j.l. door de SP vragen aan de Minister van Financiën gesteld over de wijze waarop het Kifid, dat gefinancierd wordt door de banken en verzekeraars, haar uitspraken doet. Het Kifid baseert haar uitspraken veel op de kleine lettertjes van de polissen, voorwaarden en contracten zoals die door de juristen van de financiële bedrijven worden geredigeerd. Die ontkennen de financiële en sociaal/maatschappelijke gevolgen voor al de mensen die juridisch niet geschoold zijn de beperkingen van, in dit geval, een verzekering te kunnen inschatten. Het is zelfs de vraag of de tekst die de beperkingen van de dekking in de polis wel helder aangegeven worden in de marketing waarop het product wordt gepresenteerd. De Minister heeft het Amsterdamse bedrijf SEO Economisch Onderzoek opdracht gegeven daar een onafhankelijk onderzoek naar te doen doen, meldden de media op 18 mei 2020. Ik heb bij het SEO de vraag neergelegd of bedrijven wel voldoende duidelijk zijn over de beperkingen van de polis over, in dit geval, een reisverzekering.

Vouchers voor pakketreizen die na 16 maart geboekt en geannuleerd zijn, zijn wel gedekt, nadat eerder was gemeld dat niet te zijn.

Scheepsbouwer Damen Shipyards schrapt wereldwijd 1.050 banen, waarvan 173 in Nederland, meldt een woordvoerder van het bedrijf. De banen verdwijnen bij een van de zes divisies van het bedrijf uit Gorinchem. Het gaat om de tak die veerboten en zogenoemde medium-sized vessels voor de offshore- en baggerindustrie maakt. “In die sectoren ging het al langer slecht”, zegt de woordvoerder van Damen Shipyards. “In deze coronatijd is het er niet beter op geworden en de vooruitzichten zijn ook niet goed.” Het bedrijf kan dan ook niet uitsluiten dat in de toekomst verdere ingrepen nodig zijn. In Nederland wordt op de locaties in Gorinchem, Schiedam en Bergum gewerkt aan de middelgrote schepen, dus daar gaat werkgelegenheid verloren. Maar vooral de twee werven in Roemenië worden hard geraakt door de reorganisatie. Daar verdwijnen bijna negenhonderd banen. Damen Shipyards telt wereldwijd 13.000 werknemers. (bron: nu.nl)

Optiekbedrijf GrandVision, eigenaar van ketens als Pearle en Eye Wish, is in de eerste helft van het jaar stevig in de rode cijfers gedoken. Vanwege de corona-uitbraak waren veel winkels van het concern tijdelijk gesloten en dat drukte flink op de verkopen. Wel is er volgens GrandVision de laatste tijd, sinds het heropenen van de filialen in diverse landen, sprake van een stevig herstel. De omzet over de eerste zes maanden van het jaar zakte met meer dan 27% vergeleken met een jaar eerder, tot minder dan €1,5 mrd. Daarbij ging een bedrijfsresultaat (ebita) in de boeken van €24 mln negatief. Een jaar terug kwam dit resultaat nog €237 mln in de plus uit. Onder de streep resteerde nu een tekort van €212 mln, tegen een nettowinst van €74 mln in de eerst helft van 2019. Het bedrijf is in verband met de onzekerheid rond de coronacrisis niet met nieuwe financiële verwachtingen gekomen. (bron: RTLZ) Het optreden herstel, dat wordt gerapporteerd, neem ik vooralsnog met een tikkeltje zout. Het wordt niet cijfermatig onderbouwd, waardoor het stevige herstel wel gerelateerd aan de 27% omzetdaling in het eerste halfjaar. Maar het kan nog wel betekenen dat die omzetdaling nog wel steeds in de min zit. Afwachten dus maar.

De losse corona-aanpak van Zweden heeft niet kunnen voorkomen dat het land de ergste economische klap sinds het begin van de metingen heeft doorgemaakt. De economie kromp maar met 8,6% in het tweede kwartaal, in vergelijking tot de eerste drie maanden van dit jaar. Toch is de klap die de Zweedse economie kreeg minder hard vergeleken met de krimp in andere Europese landen, allemaal met een veel strengere corona-aanpak dan Zweden en deden het economisch gezien slechter in het tweede kwartaal. (bron: RTLZ)

De winst van Toyota Motor Corporation is in het eerste kwartaal van het gebroken boekjaar met ruim 74% gedaald tot ¥158,8 mrd (1,27 mrd). Daarnaast verdampte de operationele winst vanwege de coronacrisis bijna volledig, want die ging met 98,1% omlaag naar ¥13,9 mrd, zo laat het bedrijf weten. De omzet gedurende het eerste kwartaal – dat van 1 april tot 30 juni 2020 liep – kwam uit op ¥4,6 biljoen yen, een daling van 40,4%. Toyota rekent voor het huidige boekjaar, dat tot 31 maart 2021 loopt, op een winst van ¥730 mrd. Dat zou 64% minder winst betekenen voor het Japanse merk. De omzet zal naar verwachting zo’n 20% lager uitvallen, zo blijkt uit de gepresenteerde cijfers. Het bedrijf verwacht in het huidige financiële jaar daarentegen wel meer te verkopen. Het concern verhoogt zijn verkoopdoelstelling met 300.000 stuks naar een totaal van 8,3 miljoen exemplaren. De groei moet vooral in het vierde kwartaal van het gebroken boekjaar gerealiseerd worden. Wel optimistisch, maar we zullen zien hoe dat uitvalt in het eerste kwartaal 2021.

Waar gaat het bij TikTok over?

TikTok is een sociaal medium voor het uitwisselen van geinige korte filmpjes, in de VS en Europa vooral populair bij tieners en twintigers. De app is het afgelopen jaar hard gegroeid en is inmiddels ruim 2 miljard keer gedownload. De eigenaar is een Chinees bedrijf, ByteDance, en daar worden veel regeringen zenuwachtig van. Ik kom hier en daar een aansporing tegen toch vooral deze app te downloaden. Maar ik val ver buiten de doelgroep: tieners en twintigers. Er is verzet tegen deze app: India, vanwege een schermutseling aan de Chinese grens, waarbij ook doden vielen. India, de grootste afzetmarkt voor TikTok met zo’n 200 miljoen downloads, haalde de app eind juni uit de lucht. Het Amerikaanse leger had TikTok al verboden, zaterdag zei president Trump dat hij de app helemaal uit de lucht wil halen. In Japan en Australië hangen er ook verboden in de lucht, in de EU lopen verschillende onderzoeken naar hoe TikTok met gebruikersdata omgaat. Oogst TikTok zoveel data van gebruikers? Ja. TikTok heeft bovendien een paar versleutelingen ingebouwd die het lastig maken om te achterhalen wat er precies doorgegeven wordt. Maar niet per se meer data dan andere sociale media, concluderen de meeste experts. Neem Facebook: dat blijft zijn gebruikers zelfs volgen als ze alweer elders op het internet zijn, dat lijkt TikTok niet te doen. Europa heeft sinds een paar jaar uitgebreide wetgeving over het opslaan van gebruikersdata, de AVG. De Europese onderzoeken zullen TikTok langs die meetlat leggen. Maar in de VS, dat zulke wetgeving helemaal niet kent, hebben techbedrijven normaal gesproken vrij spel. Waar zijn de Amerikanen dan bang voor? China kan Chinese bedrijven verplichten om gebruikersdata over te dragen aan de overheid. Bovendien is de VS bang voor censuur op politiek gevoelige onderwerpen. TikTok is een charme-offensief begonnen om zulke angsten weg te nemen. Het huurde een Amerikaanse CEO in, en trok zich zelfs ostentatief uit Hongkong terug, nadat China daar een nieuwe veiligheidswet doordrukte. De opmerkelijkste concessie: TikTok bood vorige week aan om zijn algoritmen open te stellen voor inspectie. Dat is het tech-equivalent van Coca-Cola dat zijn geheime recept prijsgeeft. Hoe groot is de speelruimte voor Trump om deze Chinese rivaal de voet dwars te zetten? Waarschijnlijk niet groot. Achter alle bezwaren zit ook nog een harde economische en geopolitieke realiteit. Data is macht: daar bouwen alle echt grote techbedrijven tegenwoordig hun imperium op. Tot nu toe zijn al die bedrijven Amerikaans. Als TikTok dat ook was geweest, was er minder aan de hand geweest. En Microsoft is geïnteresseerd in de Amerikaanse tak van het bedrijf, vanwege de data waarover het beschikt. Vergelijk het met de Amerikaanse lobby tegen telecombedrijf Huawei: die wordt in het openbaar gevoerd met argumenten over privacyspionage, maar wordt daarnaast ook gebruikt om overwicht te verkrijgen in de grote handelsruzie tussen China en VS, die zich nu al jaren voortsleept. Kan Amerika de app zomaar uit de lucht halen? Niet zo makkelijk als India dat heeft gedaan, namelijk door de communicatie tussen de gebruikers en de TikTok-servers gewoon ‘uit te zetten’. Dat ligt juridisch gezien een stuk lastiger in de VS. Maar de meeste juristen zijn het erover eens, dat Trump uiteindelijk wel manieren heeft om zijn zin door te kunnen zetten. De vraag is of hij dat ook écht wil. Dan heeft hij bij de aankomende verkiezingen iets uit te leggen aan tientallen miljoenen teleurgestelde TikTokkers. Hoe kan dit dan eindigen? Misschien wil Trump vooral druk zetten op TikTok om akkoord te gaan met een overname. Microsoft maakte zondag bekend dat het in de running is voor overname van de Amerikaanse afdeling van TikTok. Microsoft, ooit computerkoning, is afgelopen jaren wat overvleugeld door datagestuurde bedrijven als Facebook en Google. Na de overname van LinkedIn kan het met TikTok ook een datagigant worden. Bij het Chinese techbedrijf ByteDance ligt zo’n overname naar verluidt gevoelig. Maar het zou weleens de makkelijkste manier kunnen zijn om, met behoud van TikTok in de rest van de wereld, van een hoofdpijndossier af te komen. (bron: Trouw)

Argentinië heeft met drie groepen van schuldeisers een overeenkomst bereikt, waardoor de hoge schuld wat draaglijker wordt. Het Zuid-Amerikaanse land Argentinië, dat op de rand van een faillissement verkeert, weet de hoge schuld een stuk kleiner te laten worden. Het land heeft overlegd met de verschillende groepen buitenlandse investeerders. Deze hadden een deel van de schuld van het land opgekocht. Met hen zou zijn afgesproken dat niet het volledige bedrag van $65 mrd aan schuld wordt terugbetaald. “Van elke dollar zal 55 dollarcent worden terugbetaald”, aldus Bert Colijn, senior econoom bij ING Bank. “Dat scheelt een slok op een borrel, want de totale schuld ligt boven de 300 miljard dollar”, aldus Colijn. Dat betekent dus dat >$135 mrd wordt afgeschreven. De schuldeisers zijn handelaren in junk bonds en die hebben het Argentijnse schuldpapier voor een habbekrats gekocht en maken dus nog steeds grote winsten op deze transactie als Argentinië erin slaagt deze schuldenlast, met steun van het IMF, terug te betalen. Al acht keer eerder is Argentinië failliet gegaan. Mogelijk helpt dit Argentinië om een faillissement te voorkomen en de economie weer wat lucht te geven. Het land heeft het economisch moeilijk, het zit al twee jaar lang in een recessie. Dit jaar krimpt de economie mogelijk 12%. Argentinië heeft een lange historie van financiële problemen. Het probleem is nu dat de schulden in buitenlandse valuta’s zijn, onder meer in dollars, terwijl in het begin van de corona-crisis de waarde van de dollar steeg. Omgerekend in de eigen munt, de Argentijnse peso, werden de schulden dus hoger. Door de corona-crisis hebben investeerders in tijden van onzekerheid liever dollar, waardoor zij hun geld terugtrekken uit opkomende landen en omruilen naar dollars, legt Colijn uit. Dat standpunt van Colijn deel ik niet. Op 13 maart noteerde de $ t/o de € 1,11 terwijl die koers nu al tot boven de 1,18 is gestegen. Dat is een daling van de dollar van 6% tijdens de corona-periode. De ontwikkeling is juist dat het vertrouwen in de dollar afneemt, dat edele metalen stijgen en dat de bitcoin uit zijn as schijnt te herrijzen. Argentinië is niet het enige land dat in de problemen komt, aldus Colijn. In totaal zijn al honderd landen naar het IMF (Internationaal Monetaire Fonds) gestapt voor steun, aldus Colijn. “In Nederland hebben we het al zwaar met de coronacrisis, maar in opkomende landen is dat nog steviger”, zegt hij. (bron: RTLZ)

Aan het dossier Cum/Ex-transacties heb ik al eerder aandacht besteed, maar op 4 augustus is het Duitse Openbaar Ministerie weer actief opgetreden. RTLZ meldt dat het Duitse Openbaar Ministerie invallen heeft gedaan bij de Duitse vereniging voor Banken (BdB) in Berlijn en Frankfurt. Bij de belangenvereniging van Duitse banken is mogelijk bewijs te vinden voor wat Duitse media omschrijven als de grootste belastingfraude ooit in het land. Een medewerker van de persvoorlichting van het OM in Keulen, dat het onderzoek leidt, bevestigt de inval. Het Bankenverband meldt dat de invallen niet op hen zijn gericht. De BdB laat weten volledig mee te werken aan het onderzoek. Het gaat om een huiszoeking in het kader van een al jarenlang durend onderzoek naar zogenoemde Cum/Ex-transacties. Dat zijn verkopen van aandelen rond het uitbetalen van dividend. De truc was dat zowel de koper als de verkoper vervolgens dividendbelasting terugvroegen waardoor er geen belasting werd betaald over die transacties. Deze praktijken, waar tal van banken en andere financiële instellingen aan mee zouden hebben gedaan, kostte de Duitse fiscus €12 mrd aan misgelopen belastingen. Het kantoor van ABN Amro in Frankfurt is al twee keer doorzocht door de Duitse autoriteiten in verband met deze zaak. De inval van deze week met politieagenten en it-experts is om uit te vinden wie er betrokken is/zijn geweest bij het mogelijk maken van de belastingfraude. Het OM zoekt volgens bronnen van het Handelsblatt vooral naar communicatie die als bewijs kan dienen in zaken tegen andere verdachten. Toch is de BdB niet helemaal onverdacht. De fraude is mede mogelijk gemaakt door een wetswijziging in 2007, waar vanuit deze lobbygroep, flink voor gepleit is. Stukken tekst die in de wet stonden, waren letterlijk gekopieerd uit lobbybrieven die het Duitse ministerie van Financiën ontving van de BdB. De wetswijziging maakte het veel makkelijker om de belasting te ontduiken. In maart van dit jaar zijn voor het eerst twee personen veroordeeld voor de fraude. Twee Britse investeringsbankiers kregen respectievelijk 12 en 22 maanden celstraf opgelegd van het Gerechtshof in Bonn. Dat is de hoogste rechter in de deelstaat Noordrijn-Westfalen, waar Keulen in ligt. Het was het eerste proces tegen verdachten van de Cum/Ex-fraude. Er zullen er nog vele volgen, voorspelt het Handelsblatt.

Corona berichten

Het coronavirus is volgens premier Mark Rutte bezig aan een “gevaarlijke opmars, de cijfers liegen er niet om”. Dat zei hij donderdagavond tijdens een persconferentie. Rutte riep op om drukke plekken in Amsterdam te vermijden. “Het aantal besmettingen neemt al een paar weken toe en we dreigen de winst te verspelen die we hebben geboekt”, zei de premier. “Een tweede lockdown hoeft er niet te komen, maar dat gebeurt niet vanzelf.” Rutte richtte zich vooral op jongeren en riep hen op zich aan de coronamaatregelen te houden en dus 1,5 meter afstand te houden, handen te wassen en binnen te blijven bij klachten. “Corona is niet voorbij, het is geen grap.” Jongeren die zich de afgelopen tijd niet aan de maatregelen hebben gehouden, riep Rutte op om niet in de buurt te komen van mensen met een kwetsbare gezondheid. “Dat risico mag je niet nemen”, aldus de premier. Daarnaast benadrukte Rutte ook het belang van meewerken aan het bron- en contactonderzoek van de GGD’s. De laatste dagen klonken steeds meer geluiden vanuit de GGD’s dat mensen niet altijd bereid zijn medewerking te verlenen.

Het aantal nieuwe besmettingen is in een week tijd bijna verdubbeld, meldt het RIVM. In de week van 29 juli tot 4 augustus zijn 2588 mensen positief getest, tegenover 1329 een week eerder. Het percentage positieve tests is gestegen van 1,1% in de week van 20 juli naar 2,3% afgelopen week. Dat betekent dat meer mensen die zich bij een teststraat hebben gemeld, daadwerkelijk besmet waren. Het totale aantal tests dat is afgenomen, is met ongeveer 10.000 gedaald. De afgelopen week werden slechts 44 patiënten met corona in een ziekenhuis opgenomen, de week ervoor waren dat er 23. Het RIVM maakt zich zorgen over de nieuwe coronacijfers. Volgens epidemioloog Susan van den Hof van het rijksinstituut is de epidemie nog redelijk geconcentreerd, vooral in de regio’s Amsterdam en Rotterdam. Maar ook in West-Brabant en in de regio Haaglanden is het percentage positief geteste mensen met meer dan 4% behoorlijk hoog, zegt Van den Hof. “Dat het niet stabiliseert, dat is zorgelijk”, zegt Van den Hof. Haar advies blijft om drukte te vermijden. (bron: NOS) GGD’s: ‘Het is dweilen met de kraan open als mensen zich niet aan de regels houden’. Het lukt de GGD’s nauwelijks het coronavirus in te dammen met bron- en contactonderzoek. Vooral mensen onder de 40 zijn laks geworden. ‘Het is dweilen met de kraan open’, zegt een woordvoerder van GGD GHOR, de koepel van de 25 GGD’s. (bron: VK) Corona rukt op in West Nederland. Frankrijk vreest Spaans corona-scenario. Op trouw.nl/coronacijfers staan de meest actuele cijfers en achtergronden. Voormalig corona-patiënten krijgen na hun ziekte vaak psychiatrische klachten zoals posttraumatische stressstoornis, angsten, slapeloosheid en depressie. Dat zeggen wetenschappers in Italië, die ruim 400 ex-corona-patiënten van een ziekenhuis in Milaan onderzochten, ruim een maand na hun behandeling. Meer dan de helft had een psychische stoornis, vooral angststoornissen. De onderzoekers denken dat de klachten worden veroorzaakt door een reactie van het immuunsysteem, mogelijk gecombineerd met onder meer stress, sociale isolatie en de angst om anderen te besmetten.

Donald Trump, president van de VS

Er is een nieuwe stap gezet in het onderzoek naar mogelijke belastingfraude door de Amerikaanse president Donald Trump. Openbaar aanklager Cyrus Vance van Manhattan heeft er bij de rechter wederom op aangedrongen de belastingpapieren van Trump en zijn bedrijf snel in handen te krijgen. Dit blijkt uit stukken die zijn ingediend bij de rechtbank. De openbaar aanklager zegt dat hij “langdurig crimineel gedrag bij de Trump-organisatie” wil onderzoeken, zo schrijft persbureau AP. “Iedere dag die verstrijkt, vergroot de kans dat bewijsmateriaal verloren gaat”, schrijven de advocaten van Vance. Rechter Victor Marrero heeft de volgende zitting gepland voor half augustus. (bron: RTLZ)

Trump wordt ook verdacht van bank- en verzekeringsfraude. De openbaar aanklager in New York die probeert inzage te krijgen in de belastingaangifte van de Amerikaanse president Donald Trump, hij onderzoekt ook mogelijke bank- en verzekeringsfraude van Trump en zijn bedrijf. Volgens openbaar aanklager Cyrus Vance gaat het om ‘mogelijk grootschalig en langdurig crimineel gedrag’ bij het bedrijf, de Trump Organization. Uit documenten die bij de rechtbank in New York zijn ingediend, blijkt dat Vance vindt dat er ‘openbare beschuldigingen zijn van mogelijke criminele activiteiten, met mogelijk ook bank- verzekeringsfraude’ bij Trumps bedrijf, die ‘een periode van tien jaar omvatten’. In de documenten worden ook diverse krantenartikelen geciteerd, onder meer uit The Washington Post. Volgens die krant zou Trump de gewoonte hebben om financiële gegevens aan zakenpartners en banken rooskleuriger voor te stellen dan ze in werkelijkheid waren. Ook zou hij de het mogelijke rendement van financiële projecten hoger voorstellen. Een ander artikel gaat over Trumps voormalige advocaat Michael Cohen. Hij verklaarde vorig jaar in een hoorzitting in het Amerikaanse Congres dat Trump de waarde van zijn bezittingen hoger voorstelde dan in werkelijkheid als het hem uitkwam en juist lager om minder belasting te betalen. Cohen noemde zijn voormalige baas ‘een oplichter’ en ‘een bedrieger’. Trump schreef daarop via twitter dat Cohen ‘een rat is’, die ‘liegt om een lagere straf te krijgen’. Cohen zit momenteel onder huisarrest de laatste twee jaar van een driejarige celstraf wegens het overtreden van de regels voor campagnefinanciering, liegen tegen het Congres en belastingfraude. Vance suggereert dat de verdenkingen tegen Trump en zijn bedrijf mede ten grondslag liggen aan het opeisen van de belastingaangiftes van Trump door een zogeheten grand jury. Dat is een jury van burgers die in het Amerikaanse strafrecht bevoegd is om gerechtelijke procedures te voeren, mogelijk crimineel gedrag te onderzoeken en te bepalen of strafrechtelijke vervolging moet worden ingesteld. Aanklager Vance wil Trumps persoonlijke belastingaangiftes en die van de Trump Organization van de laatste acht jaar op tafel hebben. De president verzet zich daartegen. Het opeisen van de belastingaangiftes gaat volgens Trumps advocaten te ver en zou ‘te kwader trouw’ zijn. Het Hooggerechtshof oordeelde begin juli dat Trump, als president, niet vrijgesteld is van de verplichting om op verzoek bewijs te leveren in strafprocedures. Trumps verweer berust volgens Vance ‘op de foutieve veronderstelling dat het onderzoek slechts om betalingen van zwijggeld gaat’. Daarmee verwijst hij naar Cohen. Hij bekende in 2018 dat hij in 2016 namens Trump zwijggeld betaalde aan pornoactrice Stormy Daniels, in ruil om niets te vertellen over haar vermeende seksuele contacten met de getrouwde Trump. Daarmee handelde Cohen in strijd met de wetgeving omtrent verkiezingen. De woordvoerder van Vance wil geen commentaar geven op de gerechtelijke documenten. Wat door een grand jury wordt besproken, is strikt geheim. Trump reageerde maandag wel, door te zeggen dat de ingediende documenten onderdeel zijn van een ‘heksenjacht’ op hem. “Democraten-gedoe. Ze faalden met Mueller. Ze faalden met alles. Ze faalden in het Congres. Dit gaat al drieënhalf, vier jaar door,” aldus de president op een persconferentie, daarmee verwijzend naar het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller naar de vermeende Russische inmenging in de verkiezingen van 2016. (bron: NOS) Voor mij is het de vraag of Trump met de zogenaamde ‘heksenjacht van de Democraten’ wegkomt. Hij zal alles in het werk stellen om te voorkomen dat hij zijn belastingaangiftes zal overleggen want daarvan kent hij de gevolgen. Daarom zal hij om dat te voorkomen, voortijdig terugtreden.

Geen werk en bijna dakloos, zijn de gevolgen van de economische terugval in de VS voor veel laagbetaalden. Een golf van huisuitzettingen komt eraan.

Trump draagt een FED-critikaster voor als bestuurder van de FED. Ze heet Judy Shelton (66) is geboortig van Los Angeles en studeerde aan de Universiteit van Utah. Ze staat bekend om haar uitspraken op met monetaire beleid van de FED: ‘ingrijpen door de centrale banken is het begin van de malaise’; ‘inflatie is immoreel, de overheid die haar schulden financiert met belastinggeld van haar burgers, is ook immoreel’; ‘de beste waarborg voor de stabiliteit van de munt is de koppeling aan een vast gewicht in goud of zilver’. Het zijn redelijk klassieke denkbeelden die erop duiden dat ze geld bindt aan een onderliggende waarde. Ze wordt gerekend tot de monetaristische school van Milton Friedman. Ze schreef in 2015 onder meer dat om een volgende meltdown te voorkomen er geen ongerechtvaardigde geldschepping zou moeten plaatsvinden. (bron: NRC) Het tegendeel gebeurde, de dollar verliest zijn waarde in het geldverkeer op een moment van enorme geldschepping en lage rentetarieven, waardoor de aandelenkoersen worden opgeblazen. Ik vrees daarvoor het ergste scenario.

Overwegingen

Toen ik dinsdagavond een forse, snelle stijging van de goudprijs zag en een verdere daling van de dollar vs de euro, vroeg ik mij af, welke ontwikkeling daaraan ten grondslag zou kunnen liggen. Zou Trump weer iets heel onverantwoords hebben gezegd? Ik vond niets. Toen ik woensdagmorgen voor dag en douw de goud en dollarprijs checkte had die ontwikkeling zich in de handel in het Verre Oosten doorgezet. ??? Na de opening van de Europese beurzen las ik op RTLZ dat de reden zou kunnen zijn dat ‘de Democraten zicht bij een deal met Trump/Republikeinen zouden zijn over stimulering van de Amerikaanse economie’. De ??? bleven. Hebben beleggers daar geen enkel vertrouwen in en zijn ze dollarwaarden gaan verkopen en de opbrengst gaan steken in goud? Dan zou die mogelijke deal een negatief effect hebben op het vertrouwen in de Amerikaanse economie en de dollar? Maar dat leek niet logisch want de DJIA en de Nasdaq waren nog in de plus gesloten. Kortom, afwachten maar even wat er de komende dagen nog gaat plaatsvinden.

Beiroet, 4 augustus 2020: een enorme ontploffing in de Libanese hoofdstad: honderden doden, vele duizenden gewonden, 300.000 inwoners dakloos. Een complete chaos. Trump spreekt als enige van een aanslag, Lang was Libanon een populaire vakantiebestemming in het Midden-Oosten, met mooie stranden en een bruisende clubscene. Nu zit het land met een ongekende economische crisis, veel werkelozen, een hyperinflatie, een hoge staatsschuld, politieke en militaire spanningen met Israël en Hezbollah en een pandemie. Daar kwam dinsdagavond nog een klap bij toen een groot deel van de haven in de hoofdstad Beiroet compleet werd weggevaagd door een kolossale explosie. Wat betekent dat voor het land? Het is een complete ramp. De bevolking zag het Libanese pond de afgelopen maanden enorm in waarde dalen, met als gevolg een inflatie van 120%. “Dat is funest voor ontzettend veel mensen. En we hebben de coronacrisis. We waren net weer begonnen aan een lockdown, omdat het aantal besmettingen omhoog gaat. En dan nu dit.” Volgens de Libanese president is de zware explosie in Beiroet veroorzaakt door ammoniumnitraat, een stof die onder meer in bepaalde soorten kunstmest zit. Het was al een paar jaar bekend dat in de haven van Beiroet een gevaarlijke hoeveelheid ammoniumnitraat lag opgeslagen. Dat meldt de Arabische nieuwszender Al Jazeera op basis van berichten van ambtenaren. De explosieve stof kwam volgens de nieuwszender van een schip dat in 2013 onderweg was naar Mozambique en voor de kust van Libanon pech kreeg. De lading werd daarop van boord gehaald en opgeslagen in een loods in de haven. Ambtenaren zouden er herhaaldelijk bij de verantwoordelijke autoriteiten op hebben aangedrongen om de gevaarlijke lading weg te halen, maar hun vijf waarschuwingsbrieven zouden nooit zijn beantwoord. (bron: NOS)

De vraag is actueel of het kabinet er nog in slaagt de regie over de stijgend aantal corona-besmettingen weer in eigen hand te nemen. Hopen op een goede afloop is niet meer mogelijk na de wekelijkse rapportage die het RIVM publiceerde, schrijft Trouw op de voorpagina. De GGD’en verliezen in delen van Nederland het zicht op het virus en het aantal besmettingen is in een week verdubbeld. Daarom onderbraken premier Mark Rutte en zorgminister Hugo de Jonge hun vakanties om donderdagavond weer een persconferentie te geven, op verzoek van de oppositiepartijen. Het virus is alleen te controleren als GGD’en zo veel mogelijk besmette personen vinden en isoleren. Vervolgens moeten GGD’en van de positief geteste personen zo veel mogelijk de bron van de besmetting opsporen. Dat lukt steeds minder. Vorige week was van ruim 58% de locatie van de besmetting onbekend, deze week is dat gestegen naar 70%. Bij dat percentage van het aantal positief geteste personen heeft het virus zich dus onttrokken aan het zicht. Om dat zicht terug te winnen, is contactonderzoek cruciaal. Met wie heeft een besmet persoon contact gehad? Bij het opsporen van deze personen is haast geboden, en dat is een zwak punt in de bestrijding van het virus. Tussen het moment van het eerste belletje naar de GGD en de uitslag van het bron- en contactonderzoek kan soms wel een week zitten. Gevolg is dat de inspanningen van de contactopspoorders slechts voor een deel effectief zijn. Wie het virus oploopt, krijgt pas na een paar dagen verschijnselen, terwijl de geïnfecteerde persoon in die periode wel besmettelijk is. Soms zijn de symptomen zo mild dat de virusdrager nauwelijks iets merkt en er geen reden is om naar de teststraat te rijden. Vooral bij jongeren speelt dat, precies de groep die nu voor de besmettingen zorgt. Worden zij na een week door de GGD gebeld, dan hebben zij alle tijd gehad om anderen te besmetten. Om het virus te controleren moet de welbekende R, het reproductiegetal, zich rond de 1 bewegen. Onder de 1 dooft het virus uit, boven de 1 breidt het zich uit. Het goede nieuws: de R is gedaald van 1,4 naar 1,2. Maar de R is het getal van drie weken geleden. Recentere schattingen van de R geven een onzuiver beeld. Daarbij is de R een landelijk gemiddelde. De R in Zeeland, Zuid-Holland en Noord-Holland zal dichter bij de 2 liggen, of zelfs daar boven, terwijl die in het noorden van het land waarschijnlijk onder de 1 ligt. Dat maakt het werk van de speurders in het westen van het land nog zwaarder, want er is een relatie tussen de R en het percentage bronnen en contacten dat opgespoord moet worden. Bij een R van 1,5 moet rond de 50 procent van de contacten opgespoord worden om het virus onder controle te krijgen, laat een model zien dat eerder in wetenschappelijk tijdschrift The Lancet is gepubliceerd. Bij de R van 2,5 moet zelfs 70% van de contacten worden opgespoord. De cijfers van het RIVM laten zien dat juist minder bronnen en contacten worden gevonden. Dat is in combinatie met een stijgende R – wellicht in Rotterdam en Amsterdam het geval – zorgelijk. Rutte en De Jonge zullen het land weer op scherp willen zetten bij het naleven van de anderhalve meter afstand. De hervatting van de persconferentie is ook een reactie op kritiek van vooral de linkse oppositie dat het kabinet te weinig zichtbaar was de afgelopen weken. Mogelijk gaat het kabinet morgenavond ook nieuwe maatregelen aankondigen, waarschijnlijk vooral lokale.
Ook de discussie over mondkapjes zal weer losbarsten nu de PvdA op een verplichting aandringt. De burgemeesters Ahmed Aboutaleb (Rotterdam) en Femke Halsema (Amsterdam) namen daar al een voorschot op door woensdag in bepaalde delen een mondkapjesplicht in te voeren. Een andere optie is dat alle vliegtuigpassagiers uit risicolanden standaard een corona-test moeten ondergaan. Naar deze optie heeft het kabinet onderzoek laten doen, de uitkomst wordt elk moment verwacht.

Lees ook mijn overwegingen op https://nkestein.nl/De%20wereld%20op%20drift/Financieel_Economische_Monetaire_ontwikkelingen.html

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 07 aug 2020; week 32: AEX 559,57; Bel20 3.340,10; CAC40 4.889,52; DAX30 12.674,88; FTSE 100 6.032,18; SMI 10.085,30; RTS (Rusland) 1271,43; SXXP (Stoxx Europe 600) 363,55; DJIA 27.433,48; NY-Nasdaq 100 11.139,39; Nikkei 22.329,94; Hang Seng 24.531,62; All Ords 6.144,90; SSEC 3.354,04; €/$1,179; BTC/USD $11.609,26; 1 troy ounce goud $2.034,80, dat is €55.456,82 per kilo; 3 maands Euribor -0,474%; 1 weeks -0,527%; 1 mnds -0,512%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,399%; 10 jaar VS 0,546%; 10 jaar Belgische Staat -0,246%; 10 jaar Duitse Staat -0,514%; 10 jaar Franse Staat -0,218%; 10 jaar VK 0,133%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,543%; 10 jaar Japan 0,0054%; Spanje 0,28%; 10 jaar Italië 0,932%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,509.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden stabiel, beleggers worden nog steeds niet onrustig over het feit dat wereldwijd het corona-virus nog steeds niet onder controle is en in de VS nog steeds verstorend en voor de slechte economische prognoses voor de komende tijd, de stijgende werkloosheid, de forse recessie en slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en een gebrek aan eenheid bij de 27 regeringsleiders voor een krachtig EU-beleid. Duidelijk is geworden dat de prijsvorming op de aandelenbeurzen steeds minder een beeld geeft van de tegenvallende bedrijfsresultaten en winstwaarschuwingen maar steeds meer een waardebepaling is dat bedrijven een stabiele factor zijn (ook al gaat het momenteel slechter) dan de waarde van geld, met name de US-dollar. Ook de dalende dollarkoers blijft de aandacht trekken. De goudprijs steeg fors en noteert nu >$2030, de bitcoin noteerde flat. De rentetarieven noteerden licht dalend. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,36%; Duitsland -0,105%; Nederland -0,089%; Frankrijk 0,404%; Japan 0,5455%; GB 0,668%; Canada 0,9378%; Spanje 1,05%; VS 1,2189%; Italië 1,857%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,702%; Nederland -0,655%; Zwitserland -0,69%; Denemarken -0,567%; België -0,548%; Frankrijk -0,566%; Spanje -0,24%; Japan -0,1102%; VK -0,067%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 08/09 08 2020/543 Op 4 augustus 2020 noteerde goud >$2000

UPDATE 01 / 02 08 2020/542 Goud en de bitcoin stijgen explosief

In blog 541 had ik aandacht besteed aan de dalende dollarkoers versus de euro, de stijging van de bitcoin en de grote sprongen die de goudprijs in week 30 had gemaakt. Die trend zette zich bij het prille begin van de week door. Zondag steeg de bitcoin verder naar $9.850 en ‘s avond om 23 uur, bij het openen van de financiële markten in het Verre Oosten en Oceanië, schoot de goudprijs omhoog. Om 6 uur meldde de NOS al dat de goudkoers het alltime high van $1921,41 (van 6 september 2011) was gepasseerd (niet-gecorrigeerd voor inflatie) en toen al $1930 noteerde per troy ounce. Twee uur later was die verder aangetrokken naar $1940 maar toen noteerde de dollar al 1,17 voor een euro en werd de bitcoin al verhandeld >$10.000. De eerste berichten van die ochtend lieten weten dat deskundigen verwachten dat de verwachting is dat de economische groei in de VS in het 2e kwartaal met >30% (op jaarbasis) zal zijn gedaald en dat de reserveringen voor slechte leningen van de grootbanken in het 2e kwartaal fors zullen moeten worden verhoogd. Daarover verderop meer informatie.

Frontberichten

Het aantal passagiers van Ryanair daalde in de maanden april tot en met mei met 99% en de omzet met 95% naar €125 mln. Daardoor werd er een flink verlies geleden. De luchtvaartmaatschappij denkt langzamerhand meer vluchten te kunnen uitvoeren. Zoals bij alle luchtvaartmaatschappijen hakt het corona-virus er flink in bij Ryanair. De kosten konden weliswaar ook flink worden gedrukt, met 85%, maar desondanks was er een verlies van €185 mln, tegen een winst van €243 mln in dezelfde periode van 2019. Inmiddels is een deel van het vluchtschema hervat. Het bedrijf verwacht deze maand 40% van het normale aantal vluchten te vliegen, in augustus 60% en in september ‘hopelijk’ 70%. Het bestuur zegt dat een tweede corona-golf in het late najaar, als het jaarlijkse griepseizoen begint, nu de grootste angst is. Het hoopt dat een nieuwe lockdown kan worden voorkomen. Ryanair maakt zich kwaad over de steun van Europese overheden voor nationale luchtvaartmaatschappijen. Die ‘illegale’ staatssteun verstoort de concurrentie en zal ertoe leiden dat niet-levensvatbare nationale luchtvaartmaatschappijen nog jarenlang onder de kostprijs vluchten kunnen blijven vliegen, aldus Ryanair. Bovenop corona blijft brexit een gevaar, aldus Ryanair en dan vooral een no-deal brexit. Het verwacht sowieso nadelen van brexit, welke vorm het ook wordt. Maar Ryanair ziet ook kansen, doordat veel luchtvaartmaatschappijen in het aantal vluchten snijden. Daar zal Ryanair van kunnen profiteren, denkt het bedrijf. In de maanden juli tot en met september verwacht Ryanair wederom verlies te lijden, maar wel kleiner dan in de voorgaande drie maanden. Een preciezere uitspraak over het resultaat durft de onderneming nog niet aan. (bron: RTLZ) Ryanair is een financieel gezond bedrijf, maar of ze ook sociaal zijn voor hun personeel is voor mij een vraag. Hoe is het bedrijf erin geslaagd 85% van de kosten te drukken zonder enige vorm van overheidssteun. Hebben ze hun personeel met onbetaald verlof naar huis gestuurd? De prognoses voor de vluchtschema’s zegt iets over de vliegbewegingen maar niets over de bezettingsgraad van de toestellen. En daar gaat het om bij de opbrengsten. Het is ook de vraag hoe ze het doen in relatie tot de concurrentie. Want laten we niet vergeten ‘de luchtvaart verkeert in zwaar weer’.

De piloten van luchtvaartmaatschappij KLM willen dat er opnieuw onderhandeld wordt over de voorwaarden van het steunpakket van de overheid. Ze vallen over de voorwaarde dat medewerkers die ruim 3x modaal verdienen, zeker 20% salaris moeten inleveren. De piloten, die ook aandeelhouder zijn, vinden de salariskorting in strijd met het internationaal arbeidsrecht. Ze hebben zich verenigd in een stichting. In juni werd het kabinet het eens over de steun. Die bestaat uit een lening van € 1 mrd en €2,4 mrd als garantie voor commerciële leningen. In ruil daarvoor moet KLM reorganiseren. (bron: NOS) We praten over werknemers/aandeelhouders met een bruto inkomen >€9.000 per maand. Plus emolumenten. Van hen wordt gevraagd, als tegenprestatie voor het behoud van hun riante positie een loonoffer te brengen van minimaal €1800 per maand bij 3x modaal. Waar bij alle maatschappijen grote ontslagrondes plaatsvinden komen de piloten van KLM met eisen. Zij behoren tot de duurst betaalde piloten in de wereld met een inkomen van ca €250.000 en dan praten we over een korting van €50.000 per jaar en daar ageert de Vereniging Nederlandse Verkeersvliegers tegen omdat die ingreep in strijd is met het arbeidsrecht. Maar daar ging de kantonrechter niet in mee. De VNV heeft nu een spoedappel aanhangig gemaakt bij het Gerechtshof. Enige realiteitszin mag van deze mensen worden verwacht. Luchtvaartmaatschappij KLM is in het tweede kwartaal nog harder getroffen door de corona-crisis dan in het eerste kwartaal. Het verlies van het bedrijf is opgelopen tot €493 mln. De omzet duikelde met meer dan 75%. KLM deed het beter dan haar grote zus: Air France. Het zusterbedrijf zag de omzet met 87% dalen, onder meer door de strengere lockdown-regels in Frankrijk. Heel Air France-KLM haalde een omzet van €1,2 mrd, tegen €7 mrd vorig jaar. Het nettoverlies bedroeg €2,6 mrd, onder meer door extra afschrijvingen vanwege het eerder uit de vaart nemen van delen van de vloot. KLM schrapt in de komende jaren in totaal tussen de 4500 en 5000 banen. Het gaat om 1.800 flexwerkers van wie het contract wordt stopgezet vanwege de coronacrisis, om ongeveer 2200 mensen die vrijwillig vertrekken en zo’n 500 door natuurlijk verloop. Daarnaast worden nog eens 1500 banen geschrapt: 1100 bij KLM en 400 bij KLM-dochters en bij moedermaatschappij Air France-KLM. Er staan banen op de tocht in de cockpit, de cabine, op kantoor en op de grond. Maar er spelen ook andere problemen bij KLM. Er moet in het personeelsbestand worden gesneden. KLM moet terug van 35.000 naar 27.000. De Nederlandse bond van Luchtvaart Technici (NVLT), die vooral de belangen van de oudere personeelsleden vertegenwoordigt, stelt voor de ontslagen te doen op basis van ‘Last in, first out’. Het FNV, die meer jongere leden heeft, wil dat juist niet, omdat er, om dezelfde bezuiniging te realiseren, meer jongeren moeten worden ontslagen dan ouderen. Het bedrijf zou daardoor ook ‘verouderen’. Daarbij speelt voor het bedrijf nog mee dat flexwerkers goedkoper zijn dan vaste krachten. De vakbonden hebben overleg gevraagd met minister Hoekstra omdat hij op de stoel is gaan zitten van de vakbonden, die belast zijn met het loonoverleg met de werkgevers. Die is door de minister beperkt in de onderhandelingsruimte. De minister zelf is daar niet voor beschikbaar en heeft daarvoor thesaurier-generaal Rebergen aangewezen. Het laatste woord is hier nog niet over gesproken.

De resultaten van KPN in het 2Q 2020 vielen nieten tegen afgezet tegen die van een jaar geleden. De omzet daalde met 4,1% naar €1,3 mrd en de winst bedroeg €135 mln +5,4%.

Drie grote automerken krijgen harde klappen. Nissan verwacht in het boekjaar dat tot 31 maart loopt een operationeel verlies te maken van €3.800 mln. In het eerste kwartaal (april-juni) maakte de autofabrikant al een verlies van €1.200 mln. Ook de PSA Groep (Citroën, Peugeot en Opel) De omzet van de PSA Groep is over het afgelopen halfjaar met 34,5% gedaald naar €25,1 mrd. Het nettoresultaat van de groep komt uit op €595 mln, waar dit in 2019 nog €1800 mln. Het wijt de dalende omzet aan de negatieve impact van de coronacrisis. De PSA Groep verwacht in de tweede helft van 2020 een daling van 25% van de automobielmarkt in Europa. Voor de Russische en Zuid-Amerikaanse markt voorziet het bedrijf een afname van 30%. In China verwacht PSA een daling van maar 10%.

Citi: stroppenpotten banken moeten omhoog. De boodschap was duidelijk: gemeten aan de voorzieningen in het 2Q 2019 prognosticeert Citi voor 2Q 2020 voor Credit Suisse een verhoging van 1250%, voor Nordea, een Finse bank actief in Noord-Europa, en Swedbank, van oorsprong een Zweedse Spaarbank, die nu ook actief is in de Baltische Staten, beiden 1000%. Zowel voor ING en ABN Amro is de aanwijzing 250%. In cijfers betekent dat voor ABN Amro een stijging van €129 mln naar €451 mln in het 2e kwartaal en voor ING van €209 mln naar €731 mln. In totaal voor alle banken wordt een voorzieningen geïndiceerd van $23 mrd in het 2e kwartaal. Voor de komende kwartalen worden ook verhoogde buffers noodzakelijk omdat de bulk van bedrijven, die de crisis niet zullen overleven, nog moet komen. (bron: RTLZ)

De Volkswagen Group heeft over de eerste zes maanden van dit jaar een verlies van €800 mln geleden. De rode cijfers zijn volgens Volkswagen te wijten aan de lagere verkoop als gevolg van de coronacrisis. De groep verkocht tot en met juni 3,9 miljoen voertuigen, terwijl dat een jaar eerder nog 5,4 miljoen stuks waren. Vooral in april hadden de merken van de Volkswagen Group het zwaar, aangezien de verkoop die maand 45% lager lag ten opzichte van april vorig jaar. Uiteindelijk kwam de daling in het eerste halfjaar uit op 27,4%, wat volgens het Duitse concern vooral te danken was aan het herstel van de verkoop in juni, toen het aantal registraties nog 18% lager lag. Vanwege het aantal nieuwe modellen dat op de markt komt en het herstel dat ingezet is, is de Volkswagen Group bij monde van bestuursvoorzitter Frank Witter “voorzichtig optimistisch” over de tweede helft van dit jaar. Het merk Volkswagen zag de verkoop teruglopen van 1,9 miljoen stuks in de eerste helft van vorig jaar naar 1,1 miljoen exemplaren dit jaar. Bij Audi daalde de verkoop van 632.000 naar 258.000 personenwagens, terwijl het aantal registraties bij Skoda met 33,6% onderuit ging tot 372.000 exemplaren. Seat presteerde met een verkoopdaling van 46,9% het minst. Het Spaanse merk verkocht 197.000 auto’s. Bij Porsche kwam de verkoop uit op 116.000 voertuigen, een daling van slechts 14,8%, terwijl Bentley met 4.569 exemplaren de verkoopdaling beperkt hield tot 3%. Ook het aantal registraties van Volkswagen bedrijfswagens en vrachtwagens van Scania en MAN liep in de eerste helft van dit jaar achter op die van vorig jaar. Daarnaast was de Volkswagen Group opnieuw veel kwijt aan de afwikkeling van het dieselschandaal. Daar gaf het bedrijf in de eerste zes maanden van dit jaar €700 mln aan uit. (bron: nu,nl) De gepresenteerde resultaten roepen vragen op. Het verlies is €800 mln, maar €700 mln is toe te schrijven aan de (juridische) afwikkeling van de sjoemelsoftware. De terugval van de verkoop met een ruim een kwart leverde dus maar een verlies op van €100 mln. Dat valt reuze mee. Maar door een recente uitspraak van het Europese Hof van Justitie waardoor in alle landen van de Europese Unie claims, die betrekking hebben op het dieselschandaal bij Volkswagen, kunnen worden ingediend, zullen die vooralsnog het resultaat beïnvloeden.

De voltallige raad van bestuur van ABN AMRO is afgelopen maanden door de FIOD verhoord in het lopende witwasonderzoek. Tijdens de verhoren werden de bestuurders niet bepaald met fluwelen handschoentjes aangepakt. De bij de verhoren aanwezige aanklagers dreigden de topbankiers persoonlijk te dagvaarden en voor de rechter te slepen als zij in de ogen van het Openbaar Ministerie (OM) niet voldoende zouden meewerken aan het witwasonderzoek bij ABN AMRO, zo melden ingewijden aan De Telegraaf. Het verhoren van de individuele bestuurders door rechercheurs van de fiscale opsporingsdienst (FIOD) vond in de afgelopen maanden plaats. Wegens de coronacrisis werden zij ondervraagd per videoverbinding. De sfeer tijdens de verhoren was grimmig, zo melden directbetrokkenen. De bestuurders zou zwaar de duimschroeven zijn aangedraaid om verwijtbare feiten te erkennen. Daarnaast worden de bankiers onder druk gezet om hun wettelijk verankerde zwijgrecht, als vertegenwoordigers van de verdachte bank, tijdens de verhoren op te geven. Ook het verschoningsrecht, bedoeld om vertrouwelijke correspondentie tussen de bank en haar advocaten te beschermen, kwam tijdens de verhoren onder vuur te liggen. (bron: iex)

Banken, waarschijnlijk in hoofdzaak de RABO-bank, vragen zich af of het nog wel verstandig is om boeren te financieren. De kosten die boeren maken stijgen, onder meer door strengere regels op milieugebied. Maar hun inkomsten stijgen niet mee. Dat zegt de Nederlandse Vereniging van Banken in een notitie die zij op verzoek van de Tweede Kamer heeft opgesteld. De NVB wijst ook op nieuwe regels voor banken. Vanaf 2023 moeten zij bij het financieren van ondernemers meer letten op rendement, en minder op de waarde van grond en gebouwen. Dat is lastig voor boeren: die hebben vaak weinig rendement, maar wel een goede vermogenspositie, dankzij hun grond. De bankenvereniging roept de overheid daarom op te zorgen voor eerlijke prijzen. Alleen dan kunnen agrarische bedrijven renderen, en alleen dan kunnen banken hen blijven financieren. (bron: Trouw) Hierdoor wordt het verdienmodel van de RABO zwaar getroffen. Door deze maatregelen, de marktwerking door te magere prijzen van agrarische producten voor de boeren en de politieke wens, terwille van klimaat en milieu, om onze positie als tweede exportland in de wereld, na de VS, van agrarische producten op te offeren, komt de relatie boeren versus banken onder druk te staan. Willen we dit als land wel, willen we wel insecten gaan eten in plaats van een biefstuk of karbonade?

De Britse bank Lloyds heeft in het tweede kwartaal verlies geleden. Het financiële concern hield geld over voordat een voorziening van £2,4 mrd, omgerekend ruim €2,6 mrd, voor slechte leningen in de boeken ging. (bron: iex)

Het Vlaamse FNG, moederbedrijf van de modeketens Miss Etam, Claudia Sträter en Steps, heeft faillissement aangevraagd. Voor de Nederlandse tak is uitstel van betaling aangevraagd. Het bedrijf probeerde nog extra geld te krijgen van banken, maar dat is mislukt. Banken hebben daarna kredieten opgeëist en rekeningen geblokkeerd, meldt FNG. Daardoor is er nu niet genoeg geld om rekeningen te voldoen. Er werken 3000 mensen, vooral in Nederland en België. De problemen bij FNG waren er al voor de coronacrisis. In januari werd bekend dat de Promiss-winkels en veel van de Steps-vestigingen zouden sluiten. (bron: NOS)

De Duitse economie is in het tweede kwartaal van 2020 met 10,1% gekrompen ten opzichte van het kwartaal ervoor. Het cijfer valt slechter uit dan wat de economen hadden verwacht en het is de grootste krimp van de Duitse economie die ooit is gemeten, meldde het Duitse federale statistiekbureau op basis van een voorlopige raming. Door de coronacrisis gaven consumenten plotseling een stuk minder uit en werden de Duitse auto-industrie, investeringen en export hard geraakt. In het tweede kwartaal kwam de Duitse economie door de coronacrisis voor een groot deel stil te liggen. De verwachting is dat het tot minimaal 2022 duurt voor het niveau van voor de coronapandemie is bereikt. Om het leed te verzachten is door de Duitse overheid een steunpakket van miljarden euro’s ingesteld. Het vorige negatieve record was tijdens de financiële crisis. Van april tot juni 2009 werd toen 7,9% krimp genoteerd. Daardoor is bijna 10 jaar aan economische groei in drie maanden tijd weggevaagd. “Nu is het officieel, het is de recessie van de eeuw”, zegt Andreas Scheuerle van de Duitse DekaBank. “Wat crashes op de aandelenmarkten of oliemarkt tot nu toe niet voor elkaar kregen, is een klein wezentje van 160 nanometer groot,, COVID-19, wel gelukt.” In vergelijking met het tweede kwartaal van vorig jaar kromp de Duitse economie met 11,7%. (bron: nu.nl en NOS) Deze krimp komt niet onverwacht, maar is ook niet alleen toe te schrijven aan het corona-virus. Ook zonder zouden we in een mildere economische groei terecht zijn gekomen als gevolg van de handelsoorlogen die Trump voert, de teruglopende wereldhandel en een gebrek aan investeringen in de toekomst.

In het tweede kwartaal daalde de economische activiteit bij onze zuiderburen ook fors. De negatieve impact van de lockdown op de economische activiteit is wel minder groot dan verwacht. De maatregelen tegen de verspreiding van het corona-virus hebben de Belgische economie in het tweede kwartaal een enorme klap gegeven. De economische activiteit zakte met 12,2% na een achteruitgang van 3,5% in het eerste kwartaal, zegt de Nationale Bank. Alle belangrijke sectoren werden zwaar getroffen. De toegevoegde waarde zakte met 13,3% in de bouw, met 13% in de industrie en 11,8% in dienstensector. (bron: de Tijd)

De economieën van Spanje, Frankrijk en Italië zijn in het tweede kwartaal elk met meer dan 10% gekrompen ten opzichte van het eerste kwartaal, als gevolg van de coronacrisis. De Spaanse economie werd het hardst geraakt. Die kromp met 18,5%. Dat was meer dan de centrale bank verwachtte. Volgens het Spaanse statistiekbureau heeft de krimp de volledige groei van na de financiële crisis tenietgedaan. In Frankrijk ging de economie van april tot en met juni met 13,8% achteruit, in Portugal 14,1% en in Italië met 12,4%. In Italië viel de krimp iets mee. In de eurolanden bedraagt de krimp 12,1%. In de komende maanden verwachten de landen weer groei. (bron: NOS) Die verwachting is wel te plaatsen want als in het 3e kwartaal de economische krimp afneemt van 15% naar 12% dan is er sprake van groei.

De Europese economie is in het tweede kwartaal gekrompen met 11,9% in vergelijking met het eerste kwartaal van dit jaar, meldt statistiekbureau Eurostat. Het is grootste daling sinds Eurostat de metingen begon in 1995. In het eerste kwartaal was er ook al een krimp van 3,2%, waardoor nu sprake is van een recessie. Als de economie in het tweede kwartaal wordt vergeleken met dezelfde periode vorig jaar, is de schade zelfs 14,4%. De daling van de economische activiteiten in de 19 eurolanden is groter van die van de 27 EU-lidstaten n.l. 12,1% in vergelijking met het voorgaande kwartaal. Eurostat voegt eraan toe dat het gaat om voorlopige cijfers. Oorzaak is uiteraard ook de uitbraak van COVID-19 en de daaropvolgende lockdown-maatregelen die werden ingevoerd. Tegelijkertijd bracht Eurostat ook cijfers naar buiten over de inflatie. Die bedroeg in juli 0,4%. Onder meer de prijzen voor voeding, alcohol en tabak gingen omhoog, terwijl de prijzen voor energie juist fors daalden. (bron: nu.nl) De cijfers zijn redelijk conform de verwachtingen. De inflatiecijfers vallen mij mee. Wat ik deze week zie hoe de prijzen in de supermarkten en op de markt voor voeding stijgen en hoe de brandstofprijzen bij benzinepompen nauwelijks bewegen verwacht ik een verdere stijging van de inflatiecijfers tot ver boven het niveau van het 2e kwartaal in Nederland.

Het economisch vertrouwen in de eurozone is in juli verder aangetrokken ten opzichte van een maand eerder. De vertrouwensindex van de Europese Commissie kwam uit op 82,3 ten opzichte van een bijgestelde stand van 75,8 in juni. De index geeft beneden de 100 punten een negatief vertrouwen aan. Volgens de commissie ging in de industrie, detailhandel en dienstensector het vertrouwen omhoog (ten opzichte van de extreem lage stand van 75,8), maar was een daling te zien in de bouw. Bij consumenten bleef het vertrouwen vrijwel onveranderd. (bron: iex)

De Amerikaanse economie is in het tweede kwartaal op jaarbasis met een ongekende 32,9% gekrompen als gevolg van de coronacrisis. Dit cijfer lijkt dramatisch maar als we berekenen op kwartaalbasis wijkt dat nauwelijks af van de Europese krimpcijfers die op dit moment bekend zijn. Zo kun je dat benaderen, maar je kunt ook stellen dat de economische activiteiten in de VS in de periode 1 juli 2019 tot 30 juni 2020 met 32,9% zijn gedaald en de $ 5% in waarde is gedaald t/o €. En dat schetst een heel ander beeld, maar daar trekt de handel op Wall Street zich niets van aan. Het handelen daar tekent het beeld van ‘de muziek speelt door terwijl het schip zinkt’.

Olieconcern Shell heeft in het tweede kwartaal van dit jaar onder de streep een verlies van $18,1 mrd (zo’n €15,4 mrd) geboekt, waar vorig jaar in dezelfde periode nog een winst van €2,5 mrd werd gerealiseerd. Het forse verlies wordt vooral veroorzaakt door een afschrijving van $16,8 mrd; die waardevermindering is te wijten aan de coronacrisis. Het resultaat uit de normale bedrijfsvoering bedroeg $638 mln. Dat is een daling van 82% ten opzichte van de maanden april, mei en juni vorig jaar. De afschrijving van €16,8 mrd is volgens een woordvoerder ingegeven door “aanpassingen op de marges, de ontwikkelingen rond COVID-19 en de macro-economische omstandigheden”. Het grote verlies komt ook door eenmalige afschrijvingen op onder meer olie- en gasvelden en raffinaderijen. Als gevolg van de corona-crisis vielen grote delen van de wereld in het afgelopen kwartaal stil. Zo was er veel minder vraag naar brandstof voor vliegtuigen en voertuigen, wat impact had op de olieprijs. Volgens Shell-topman Ben van Beurden is de prijs van een vat olie in het hele tweede kwartaal niet boven de $30 geweest. Dat is historisch laag. Ben van Beurden liet in een toelichting op de cijfers weten dat Shell het hele bedrijf onder de loep neemt en dat het daarbij “waarschijnlijk” is dat het aantal werknemers zal worden verminderd. De kosten moeten in ieder geval fors omlaag, met €3 tot €4 mrd voor maart volgend jaar. Het Brits-Nederlandse concern heeft nu circa 83.000 mensen in dienst, maar maakt ook veel gebruik van externe inhuur zoals contractors en consultants. Van Beurden kon nog geen aantallen noemen voor het verkleinen van het werknemersbestand. “We hebben al een vrijwillige vertrekregeling opengesteld, verminderen het aantal expats en huren minder mensen in. Het is te vroeg om te zeggen wat de exacte consequenties zijn.” (bron: nu.nl en NOS) Het aandeel daalde 6,9% op dit nieuws. De AEX daalde donderdag 2,64%.

Ook Total heeft zijn winst in het tweede kwartaal zien kelderen. Net als branchegenoten lijdt het Franse olie- en gasbedrijf onder een afgenomen vraag door de coronacrisis en gedaalde olieprijzen door overaanbod. Toch handhaaft Total zijn dividend. Het bedrijf rapporteerde een daling van 96% in de nettowinst vergeleken met dezelfde periode een jaar eerder, en hield $126 mln over. Een jaar geleden bedroeg de nettowinst nog ruim $2008 mln. Total had in het tweede kwartaal een omzet van $25,7 mrd tegen $51,2 mrd een jaar eerder. De aandeelhouders van Total kunnen ondanks het zeer zware kwartaal rekenen op een interimdividend van €0,66 per aandeel. Total zei dat de productieverlagingen en een verhoogde vraag bijdragen aan een herstel op de oliemarkt sinds juni. “Het olie-klimaat blijft echter wisselvallig, gezien de onzekere omvang en snelheid van het wereldwijde economische herstel na de coronapandemie”, aldus topman Patrick Pouyanne. Vanwege de moeilijke marktomstandigheden zet Total het mes in zijn investeringen. Die bedragen nu dit jaar maximaal $14 mrd, een kwart minder dan eerder gepland. Ook worden de kostenbesparingen voor dit jaar opgevoerd naar $1 mrd. Daarnaast noteert het oliebedrijf een waardevermindering van de activa van $8 mrd, die voornamelijk bestaan uit Canadese oliezand-projecten. (bron: iex)

Chevron heeft in het tweede kwartaal meer verlies geleden dan voorzien. Een lagere vraag naar olie vanwege de corona-uitbraak en een lagere olieprijs speelden Chevron parten. CEO Michael Wirths zei dat het bedrijf zich de afgelopen maanden geconfronteerd zag met “ongeziene uitdagingen”. “Gezien de onzekerheden die gepaard gaan met het economisch herstel hebben we onze prognoses voor de grondstofprijzen neerwaarts bijgesteld”, voegde hij toe. Dit betekende dat Chevron stevige afwaarderingen moest doen. De omzet van de oliereus daalde van $38,9 mrd in het tweede kwartaal van 2019 naar $13,5 mrd het afgelopen kwartaal. Chevron boekte een nettoverlies van $8,3 mrd, ofwel een verlies van $4,44 per aandeel, in vergelijking met een winst van $4,3 mrd in dezelfde periode een jaar eerder. Afgelopen kwartaal boekte Chevron voor $1,8 mrd aan afschrijvingen. Daarbovenop kwamen nog eens ontslagvergoedingen ter waarde van $780 mln. Ook schreef Chevron zijn investeringen ter waarde van $2,6 mrd in Venezuela volledig af. Wisselkoerseffecten tot slot drukten het resultaat met $437 mln. De verkoop van eigendommen in Azerbeidzjan leverde een boekwinst op van $310 mln op. Op aangepaste basis kwam het resultaat uit op een verlies van $1,59 per aandeel. De operationele kasstroom bedroeg het afgelopen halfjaar $4,8 mrd, in vergelijking met $13,8 mrd in dezelfde periode vorig jaar. (bron: de aandeelhouder)

De omzet van de detailhandel was in juni bijna 10% hoger dan in dezelfde periode vorig jaar. Volgens het CBS gaat het om de grootste groei sinds het in 2005 begon. Het zijn koopdag-gecorrigeerde cijfers, data die rekening houden met dagen waarop traditioneel veel of weinig wordt verkocht. In de non-foodsector deden voornamelijk meubelzaken, elektronicawinkels en de doe-het-zelfzaken het goed. Kleding- en schoenenwinkels verloren nog wel omzet, maar minder dan in maart, april en mei. Er werd massaal online gekocht: in juni 45,1% meer dan een jaar eerder. Alleen in april en mei was de groei nog hoger. (bron: NOS) Op zich is het een mooi cijfer, Maar de schoenen en kleding sector scoort slecht. Ik kocht deze week in de sale vier overhemden (katoen/linnen) bij een webshop van €104 voor €46, gratis afgeleverd. Verder moeten we er rekening mee houden dat de aangekondigde ontslaggolf in de komende 2 jaar de kooplust zal beperken.

Het producentenvertrouwen is in juli verbeterd ten opzichte van juni. Het CBS noteerde een stijging van –15,1 naar -8,7. De indicator laat zien hoe fabrikanten denken dat hun productie zich gaat ontwikkelen. In april was er met -28,7 nog een recorddieptepunt. Vooral fabrikanten van textiel, kleding en leer zien het zonniger in dan vorige maand. Producenten van materialen voor de bouw en hout zijn als enige vaker positief dan negatief. De productie in fabrieken nam iets toe, maar ligt nog altijd relatief laag. De bezettingsgraad van machines is bijna 77%, de op een na laagste in 7 jaar. (bron: NOS) Deze uitspraken gaan niet over de dienstensector. Dat de doe-het-zelver sector enthousiast is is toe te schrijven aan een riante stijging van de omzet en het bedrijfsresultaat. Waar de toename van het producentenvertrouwen op gebaseerd is, is niet duidelijk. Mogelijk zijn we het dieptepunt van de economische krimp gepasseerd en zetten we weer pasjes vooruit, dat is normaal, maar zolang we nog 1,5 meter afstand moeten houden en met mondkapjes op moeten winkelen, blijft er een rem op groei zitten.

Onthulling van ING: 2e kwartaal 2020 wordt rampenkwartaal voor banken op https://www.telegraaf.nl/financieel/552982165/waarschuwing-ing-onthult-rampkwartaal-banken

ING schrijft circa €300 mln af, omdat bepaalde bezittingen op de balans volgens de bank door de corona-crisis een stuk minder waard zijn geworden. Dat kondigde het financiële concern een week voor de presentatie van zijn halfjaarcijfers aan. Het gaat om een zogeheten afschrijving op goodwill. Daarbij wordt gekeken naar de te verwachten winst die met bepaalde eerder overgenomen onderdelen te behalen zou zijn. Door de virusuitbraak en de bijkomende slechte macro-economische vooruitzichten is deze onder druk komen te staan, vandaar dat ING zijn waarderingen in de boeken aanpast. De afschrijving drukt op de winst van ING in het tweede kwartaal. Maar de bank benadrukt dat het om een boekhoudkundige aanpassing gaat. Er verdwijnt dus geen geld uit de kas. Ook heeft de ingreep geen invloed op de kapitaalratio’s van ING. De corona-crisis heeft grote impact op de winstgevendheid in de bankensector. De winst van ING is in het eerste kwartaal al flink gekelderd. Net als andere grote banken zag het financiële concern zich genoodzaakt veel geld opzij te zetten voor leningen die mogelijk nooit worden terugbetaald. Vanwege de economische neergang en onzekerheid die gepaard gaan met alle corona-maatregelen komen veel klanten, bijvoorbeeld bedrijven in de olie- en gassector, in de problemen. Ook had de bank in de eerste fase van de crisis al meer dan 100.000 klanten betalingsuitstel gegeven. (bron: DFT) Dit behoeft enige toelichting met name over deze uitspraak “de bank benadrukt dat het om een boekhoudkundige aanpassing gaat. Er verdwijnt dus geen geld uit de kas. Ook heeft de ingreep geen invloed op de kapitaalratio’s van ING.” Stel: ING heeft een bedrijf overgenomen met een waarde van €700 mln, maar betaalt daarvoor €1.000 mln. Dan wordt dit bedrijf voor €700 mln op de balans gezet onder de bezittingen. Die €300 mln wordt verantwoord als goodwill op de balans ook onder bezittingen. Deze goodwill is een verwachting dat dit bedrijf, in de ING-organisatie goedkoper kan gaan werken en een betere marktpositie krijgt en daardoor hogere resultaten gaat boeken. Nu heeft ING moeten vaststellen dat die aanname niet kan worden waargemaakt en kondigt nu aan dat ze die goodwill van de balans afhaalt. Ze noemen dat een boekhoudkundige aanpassing, maar het eigen vermogen daalt wel met die €300 mln. Het heeft niets te maken met de reserveringen/afschrijvingen die ING in het 2e kwartaal ook nog gaat doorvoeren omdat ze op leningen/kredieten voorzieningen moeten treffen wegens oninbaarheid. Dat cijfer komt 6 augustus. In het eerste kwartaal bedroeg de winst €670 mln, dat was 45% lager dan een jaar eerder. De verwachtingen voor het 2e kwartaal zijn niet optimistisch.

De Europese Centrale Bank (ECB) heeft banken formeel gevraagd om ten minste tot het einde van het jaar nog geen dividend uit te keren of eigen aandelen in te kopen. Daarmee moeten ze hun financiële slagkracht in de corona-crisis beter in stand houden. Volgens veel beleidsbepalers bij de centrale bank is de economische situatie door de corona-crisis nog te onzeker om te rechtvaardigen dat kredietverstrekkers weer kapitaal aan hun aandeelhouders teruggeven, zo bleek eerder al. De ECB riep banken in de eurozone in maart al op om in ieder geval tot 1 oktober geen dividend uit te keren zolang de corona-pandemie blijft duren. Ook inkoopacties van eigen aandelen, waar aandeelhouders ook indirect van profiteren, werden voorlopig uit den boze. De aanbevelingen van de ECB hadden betrekking op de dividenden over de jaren 2019 en 2020. Daarmee gaat het dus om de winsten van vorig jaar en de winsten dit jaar die voorlopig niet uitgekeerd zullen worden. Uit een analyse van de centrale bank blijkt dat banken in het eurogebied veerkrachtig zijn en momenteel bestand tegen de financiële stress die de corona-pandemie veroorzaakt. Maar een waarschuwing is er ook. Als de situatie blijft verslechteren, treedt er mogelijk “een materiële verslechtering van het bankenkapitaal op”, aldus de onderzoekers. Dat zou onder meer aangejaagd kunnen worden door blootstelling aan slechte kredieten en verliezen op de financiële markten. (bron: DFT) Er zijn ook andere geluiden te horen onder andere op https://esb.nu/esb/20059912/systeemrisico-grootbanken-onveranderd-hoog, die er niet om liegen. De hele financiële wereld is er niet bij gebaat dat er dringende waarschuwingen naar buiten komen over de gedegenheid van het monetair/financiële stelsel. Maar de suggestie wekken dat er niets aan de hand is en alles onder controle, is weer een heel andere kant.

De plannen van het kabinet voor de groei van Schiphol zijn niet concreet genoeg om te beoordelen op de gevolgen voor het milieu. Dat stelt de commissie MER, dat milieurapportages onderzoekt. Volgens de commissie is het onmogelijk iets te zeggen over de milieu-effecten van de plannen voor Schiphol, omdat het kabinet geen concrete doelen stelt. Er is wel een doel voor CO2-vermindering, maar in de kabinetsplannen staat niets over luchtkwaliteit, geluid of natuur. De commissie adviseert het kabinet nu concrete doelen te stellen en heldere milieugrenzen op te stellen voor nieuwe luchtvaartnormen die worden opgesteld. (bron: NOS) Typische liberaal beleid: zeggen dat je je inzet voor het klimaat, maar in de uitvoering het af laten weten.

Corona berichten

Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft het reisadvies voor Barcelona en omliggende gemeenten aangepast van geel naar oranje. Niet-noodzakelijke reizen worden afgeraden. Toeristische reizen vallen daar ook onder. “Het aantal COVID-besmettingen in de stad Barcelona en haar randgemeenten is gestegen”, laat het ministerie weten. “Het risico op besmetting in dit gebied is hierdoor toegenomen.” Wie terugkomt uit de regio, krijgt het advies om 14 dagen thuis in quarantaine te gaan.” Als u nu in het gebied bent, bedenk dan of u uw verblijf eerder wilt beëindigen”, meldt het ministerie. (bron: NOS)

Het RIVM meldde zaterdag 431 nieuwe corona-besmettingen, het hoogste aantal sinds 7 mei. Vrijdag ging het om 338, donderdag om 342 en woensdag om 247. Het aantal tests is wel fors hoger dan drie maanden geleden. De helft van de nieuwe besmettingen is in Zuid-Holland, vooral in Rotterdam, maar ook in Amsterdam (als gevolg van het toerisme of omdat toeristen zich niet houden aan de mondkapjes en de 1½ meter discipline. Verder wordt als reden opgegeven besmettingen in de familie en als gevolg van seks binnenshuis. Ik hoorde deze week dat België zelf opnieuw nieuwe lockdown beperkingen heeft ingevoerd. En Nederland de code oranje zou hebben gegeven.

In Rotterdam en Amsterdam wordt het op bepaalde drukke plekken verplicht om een mondkapje te dragen. Dat hebben de burgemeesters van de grootste steden van het land besloten. De maatregel gaat op 5 augustus in. In Amsterdam zal de maatregel gelden in het Wallengebied, in de Kalverstraat, de Nieuwendijk, de markten op Plein ’40-’45 en de Albert Cuyp. In Rotterdam onder andere in delen van het centrum, zoals de Coolsingel, Lijnbaan, Meent en het Binnenwegplein. De veiligheidsregio’s benadrukken dat de mondkapjesplicht geen vervanging is van de anderhalvemetermaatregel.

In China zijn gisteren 127 nieuwe corona-besmettingen geteld, het hoogste aantal in een dag sinds begin maart. Vier besmettingen werden ontdekt bij mensen die vanuit het buitenland naar China waren gereisd, bij de rest werd het virus lokaal overgedragen. Verreweg de meeste zieken verblijven in de noordwestelijke provincie Xinjiang. In de hoofdstad Urumqi zijn strenge maatregelen genomen. Zo ligt het overal vrijwel stil en worden veel inwoners die hun huis verlaten, gecontroleerd. (bron: NOS) Dit aantal corona-besmettingen valt in het niets in vergelijking tot de 9.556 in Mexico op één dag, de 5.474 in India, de 5.427 in Rusland, de 5.032 op de Filipijnen, de 2.004 in Bolivia, de 1.519 in Indonesië, de 1.226 in Kazakstan en de 1.112 in Oekraïne. In de VS lijkt de storm te gaan liggen met 270 nieuwe gevallen, 431 in Nederland en 651 in België. (bron: worldometers.info)

In het NRC wordt de tweede corona-golf toegeschreven aan familie- en sexcontacten binnenshuis in de leeftijdsgroep tussen de 20 en 40 jaar. Bij Op1 zag ik Ab Osterhaus die aangaf dat binnen een jaar de problemen niet zijn opgelost en quartaine een must wordt en niet langer slechts een aanbeveling. Er moet gehandhaafd gaan worden, was zijn standpunt. Maar daarmee heeft het kabinet het zichzelf moeilijk gemaakt door de bestrijding van de corona-besmettingen neer te leggen bij de veiligheidsregio’s. Ik begrijp wel dat corona in grote delen van Nederland momenteel geen probleem is, maar mondkapjes en de 1½ meter discipline heeft wel een negatieve invloed op economische activiteiten. En hoe reageren we op toeristen afkomstig uit risicogebieden?

Overwegingen

In het vorige blog heb ik al geschreven over de mogelijkheid van een uitstel van de Amerikaanse verkiezingen, gezien in het licht van de achterstand die Trump heeft in de peilingen op zijn rivaal Joe Biden.

Op 30 juli werpt Trump op Twitter de vraag op of het niet beter is om de Amerikaanse presidentsverkiezingen van november uit te stellen. Hij acht de kans groot dat de stembusgang niet eerlijk verloopt, doordat veel mensen door de coronacrisis per post gaan stemmen. Trump zegt al langer dat stembiljetten makkelijk kwijt kunnen raken als er per post wordt gestemd. Ook zegt hij dat ze illegaal geprint kunnen worden en dat stemmen per post makkelijker te beïnvloeden is door andere landen. In zijn tweets geeft Trump opnieuw geen onderbouwing voor zijn claims over de gevaren die hij ziet bij briefstemmen. Maar een dag later laat Trump op een persconferentie weten dat hij de verkiezingen niet wil uitstellen. De optie van uitstel maakte al weinig kans omdat niet de president erover beslist, maar het Congres. De Democraten zeiden meteen er niet voor te voelen. En ook de Republikeinen namen afstand van de suggestie van hun president. De krimp in Europa is nog niet zo erg als in de Verenigde Staten. Daar werd donderdag bekendgemaakt dat de economie maar liefst 32,9 procent was gekrompen in het tweede kwartaal in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar.

Nog niet alle hoop is verloren voor het bereiken van de Brexit-deal: ingewijden zeggen dat Barnier achter gesloten deuren iets optimistischer is over een mogelijk handelsakkoord. De eerstvolgende onderhandelingsronde, nummer zeven, staat gepland voor 17 augustus. Dan zal de Britse onderhandelingsdelegatie het Kanaal oversteken voor een weekje Brussel.

Als ik deze week naar ontwikkelingen kijk op de financiële markten dan vallen een aantal zaken in het oog. De economie in de VS draaide de afgelopen 12 maanden een stuk slechter dan de Europese namelijk 2,3 keer minder. Dat is verontrustend maar niet geheel onverwacht. Dat waren ook niet de reacties op de effectenbeurzen, behalve dan de voortzettende daling van de dollar en de stijgende goudprijs en de snel aantrekkende koers van de bitcoin. Maar beleggers bleven bij al het negatieve economische nieuws, de economische krimpcijfers, de recessie, de waarschuwingen en cijfers van het bankwezen en de bedrijfsresultaten van de gas- en oliereuzen opvallend rustig. Zij werden toch gesteund door het overvloed aan gratis geld, waarmee alle tegenslagen zouden kunnen worden opgevangen. Althans voor de kortere termijn. Wat opvalt is dat op grote schaal bezittingen op de balans worden afgewaardeerd, meestal gaat het dan om opgevoerde bezittingen op basis van ‘verwachtingen’. De resultaten van ING en ABN Amro moeten in de komende 2 weken komen. Mijn verwachtingen zijn niet hooggespannen, maar er zijn zeker Europese grootbanken die in zwaarder weer verkeren. Daarbij laten aandelenhandelaren zich niet verleiden de koersen naar een meer realistisch koersniveau te verlagen. Daarbij wil ik nog wel een aantekening plaatsen. Google, Apple, Amazon en Facebook moesten deze week voor het Congres verschijnen. Deze bedrijven lijken immuun te zijn voor de economische malaise in de VS. Maar hoe kan dat nu? De Congrescommissie doet onderzoek naar monopolievorming en machtsmisbruik van Google (zoekadvertenties), Facebook (sociale media), Amazon (online winkelen) en Apple (app-economie). Zij worden ervan verdacht concurrentie onmogelijk te maken en innovatie te blokkeren. Volgens de WSJ gebruikt Amazon data van ondernemers, waarmee ze samenwerken om daarmee zelf concurrerende producten te gaan verkopen. Daardoor worden kleinere bedrijven de kop omgedraaid. Ook aan de andere drie gedaagde Big Tech bedrijven werden kritische vragen gesteld. Het probleem speelt ook zeker in Europa, waar tech bedrijven een vrijwel onaantastbare hebben door gebrek aan een gezamenlijke visie van de 27 EU-landen over een beleid van de EC. Ierland blokkeert veel omdat zij commerciële belangen hebben bij de aldaar gevestigde Europese hoofdkantoren van de tech bedrijven. Daarnaast is er een ander aspect waardoor deze bedrijven hun macht onbeperkt kunnen uitbreiden. We weten dat in eco 4.0 data van enorm belang zijn bij ‘internet of things’. Ik heb al meerdere malen erop gewezen dat onze politieke leiders nauwelijks aandacht hebben voor de financieel/economische en sociaal/maatschappelijke gevolgen hiervan rechten van burgers niet worden beschermd. Maar zolang de politieke leiders geen opdracht geven aan architecten de blauwdrukken te maken voor de samenleving van morgen voor komende generaties gaan de Big Tech’s gewoon hun gang en trekken zich van niets en niemand iets aan. Onder andere betalen ze nauwelijks belasting voor de activiteiten die ze in Europa bedrijven. Wat de Amerikaanse reuzen doen past in het neoliberale systeem: bedrijven de ruimte geven te doen wat hen goeddunkt (en dikke winsten oplevert).

Trek onmiddelijk de stekker uit de wet die de ggz verlamt

Chefren ten Noever de Brauw, geneesheer-directeur van Fivoor, instelling voor forensische en intensieve psychiatrie schrijft op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/1006/articles/1179679/18/1 een reactie op “Paniek in de geestelijke zorg: er moet ineens zorg worden geboden aan mensen die misdrijven hebben begaan”. Van dit kritische artikel over de Wet verplichte ggz, die dit jaar is ingegaan, is geen woord gelogen. Dit bureaucratische monster verlamt langzamerhand de geestelijke gezondheidszorg. Het meest zorgelijke is wel dat een geneeskundestudent, nota bene onze toekomstige zorgverlener, in het artikel haar kritiek alleen anoniem wil uiten, uit angst voor verlies van haar baan. Terwijl zij zich volstrekt terecht afvraagt of alleen al een klein onderdeel van de nieuwe wet wel leidt tot goed besteed zorggeld. Het gaat dan om de onzinnige ‘hoorservice’, de plicht om mensen voor een gedwongen opname eerst hun verhaal te laten doen aan de burgemeester van hun woonplaats, werk dat de gemeente weer uitbesteedt aan bijvoorbeeld uitzendbureaus. Deze toekomstige collega verdient juist een pluim omdat ze de vinger op de zere plek legt. Van dichtbij heb ik met collega’s gepoogd een bijdrage te leveren aan deze wet, juist om te voorkomen dat we in een bureaucratische chaos terecht zouden komen. Maar met ons commentaar is nauwelijks wat gedaan. Alle waarschuwingen ten spijt. Ook ons uiteindelijke advies om de wet in deze vorm niet in te voeren, was gericht aan dovemansoren. De wet moest en zou er komen, onder politieke druk, mede door de publieke opinie over de ggz. Zeker, er vinden ernstige incidenten plaats met ‘verwarde personen’, maar deze wet gaat dat niet oplossen. Wij geneesheer-directeuren, maar ook al onze psychiaters en andere personeelsleden die in de wet ‘zorgverantwoordelijken’ heten, worden wanhopig van de veelal onzinnige bureaucratie. En van de volstrekt onduidelijke regelgeving, waardoor de wet terecht als onwerkbaar wordt gezien. Als wij er al niet goed van worden, wat heeft dat dan voor gevolgen voor de patiënt om wiens belang het daadwerkelijk gaat? De geestelijke gezondheidszorg, ook het forensisch deel dat werkt vanwege het strafrecht, moet achter de computer achterlijke lijstjes en brieven fabriceren. Die verhogen de zorgkwaliteit niet, maar kosten juist tijd waarin wij het gesprek met patiënten zouden moeten voeren. Organisaties die net als wij met de wet te maken krijgen, zijn te stil in de media. Denk aan het Openbaar Ministerie, gemeenten en de rechterlijke macht. Gelukkig komt hun rol ook aan bod in het artikel. Ik begrijp dat de rechterlijke macht zich moeilijk kan uiten in de media over politieke keuzes, vanwege de scheiding der machten, maar ik weet dat ook rechters erg worstelen met deze onwerkbare wet. Ze moeten nu te goeder trouw oordelen uitspreken die ons weer opzadelen met nog meer bureaucratische ellende en inhoudelijke problemen. Ik zou zeggen: trek de stekker uit de nieuwe wet en ga terug naar de tekentafel. We blijven het dan voorlopig doen met de huidige wet, de zogeheten BOPZ. Doe dit voor het te laat is. Mijn collega Remco de Winter van GGZ Rivierduinen tracht in een artikel nog een positieve draai te geven aan de situatie, als hij stelt: “Theoretisch zit die wet echt prachtig in elkaar”. Ik geef hem daar geen ongelijk in. Het is echter een wet gemaakt door Utopianen in hun ivoren torens, die mijlen afstaan van de praktijk van de geestelijke gezondheidszorg. En die ook niet hebben bedacht hoe dit nieuwe werk van de ggz betaald moet worden. Onderzoeksjournalisten, kijk ook naar de nieuwe ggz-wetten voor zorg en dwang bij ouderen en mensen met een verstandelijke beperking, en naar de wet voor de forensische zorg. Ook die leveren inmiddels al een aanzienlijke bijdrage aan de verlamming van de zorg. Deze noodkreet van iemand, die aan het front werkt en vanuit zijn positie kan overzien welke gevolgen deze extra bureaucratische lasten teweeg gaat brengen, bedacht en in wetgeving gegoten door Utopianen (mooi woord!). We moeten in deze moeilijke tijden onszelf geen extra lasten opleggen en daarbij het nut en de uitvoerbaarheid uit het oog verliezen. Weg met al die overbelasting door bureaucraten alleen maar om werk voor ambtenaren te scheppen, waarvan niet duidelijk is in welke mate die efficiënt is en welk doel het dient.

Enquête EenVandaag

Het vertrouwen in premier Rutte en zijn corona-aanpak neemt af. Ook zijn partij, de VVD, verliest de afgelopen twee maanden gestaag zetels. Hoe komt dit vroeg de redactie van EenVandaag zich af? En hoe wordt gedacht over het gegeven dat zowel Rutte als De Jonge momenteel vakantie hebben terwijl het aantal corona-besmettingen toeneemt? Dat blijkt uit onderzoek van EenVandaag en de nieuwe zetelpeiling van Ipsos en EenVandaag. Sinds de corona-crisis steeg het vertrouwen in Rutte naar zeldzame hoogtes. Middenin de eerste golf van de corona-crisis stond 75% van het volk achter Rutte als premier, waar voorheen maximaal 40% hem steunde. In juni was dat al gedaald naar 71% en in juli naar 64%. Deels heeft dat ook te maken met de ontevredenheid over het vorige week gesloten EU-akkoord, waar hard getroffen landen financieel worden geholpen door de EU. Ondanks lof voor de kritische houding van Rutte tijdens de onderhandelingen, zijn de meesten niet te spreken over de uitkomst. Maar de meest genoemde reden voor het dalende vertrouwen is de onzichtbaarheid van de premier nu het corona-virus de afgelopen weken is opgeleefd. Veel mensen wachten op geruststelling of nieuwe maatregelen van de premier. Iemand die het vertrouwen is verloren zegt in het onderzoek: “Als manager van de corona-crisis deed hij het goed, maar in deze fase laat hij het er bij zitten.” Zowel premier Rutte als minister De Jonge, van Volksgezondheid, hebben een paar weken vakantie. Hoewel veel mensen (66%) vinden dat dat moet kunnen na de intensieve eerste helft van het jaar, is daar toch ongemak over bij een grote groep van 43%, die vindt dat, met het stijgende aantal corona-besmettingen, op zijn minst één van de twee terug moet keren. Met het tanende vertrouwen in Rutte valt ook de steun voor de overheidsaanpak van het corona-virus terug, van 69% eind juni naar 59% nu. Niet alleen premier Rutte verliest krediet bij de burger. Ook De Jonge, minister van Volksgezondheid, doet het volgens minder mensen goed. In juni stond nog 66% achter zijn optreden; in juli 55%. Ook hem wordt verweten weinig zichtbaar te zijn op dit moment. Daarnaast heeft een deel steeds meer de indruk dat hij kennis mist en een rol speelt om dat gebrek aan kennis op te vangen. Het tanende vertrouwen in de premier doet ook zijn partij, de VVD, geen goed. In twee maanden tijd verliest de partij vijf zetels en komt nu uit op 39 zetels, blijkt uit de nieuwe zetelpeiling van Ipsos en EenVandaag. Voor corona stonden ze op 27 zetels.

Zo slecht doet Italië het helemaal niet

In een column in Trouw schrijft Prof. Dr. Irene van Staveren, (1963) is hoogleraar pluralistische ontwikkelingseconomie aan het Institute of Social Studies (ISS) van de Erasmus Universiteit Rotterdam, over de financiële status van Italië en hoe Rutte zwaar heeft overdreven met zijn waarschuwingen. Welk land denk u dat al dertig jaar lang minder uitgeeft dan er aan belastinggeld binnenkomt? Nederland? Nee, bij lange na niet. Duitsland dan? Nee ook niet. Het is Italië. Het land waarvan Rutte eiste dat het eerst maar eens hervormingen moest doorvoeren voor het hulp mag krijgen van Europa. Waar Rutte hooguit geld aan wilde lenen in plaats van doneren om de economie te herstellen na de hevige impact van de coronacrisis. Veel Nederlanders steunden Rutte’s redenering (zie enquête EenVandaag). Maar ze trappen allemaal in dezelfde misplaatste metafoor van het huishoudboekje. Het is het idee dat een land net zoals een huishouden zijn inkomsten en uitgaven netjes in balans moet houden. Maar een land kan niet failliet gaan en een huishouden wel. Belangrijker verschil is dat een hoge overheidsschuld niet te vergelijken is met hoge schulden van een huishouden. Bij een huishouden staat tegenover schuld vaak niets (het geld is opgesoupeerd) of een woning die minder opbrengt dan de hypotheek. Maar de overheid kan zijn schulden op termijn altijd weer aflossen, mits die in de eigen valuta zijn. Dat lukt omdat met nieuwe tienjaarleningen oude afbetaald kunnen worden die dankzij inflatie na tien jaar niet zo veel meer zijn ten opzichte van de belastinginkomsten. Natuurlijk is het niet gunstig dat Italië zo’n hoge staatsschuld heeft opgebouwd – deels al voor de introductie van de euro. Want de jaarlijkse rentekosten daarvan zijn hoog: rond de 4% van het Italiaanse nationale inkomen. Voor de EU gemiddeld is dat zo’n 2%. En dat is ook precies de reden dat Italië na aftrek van deze rentelast geen begrotingsoverschot meer heeft. Om van die rentelast af te komen moet de staatsschuld naar beneden. Dus de eis vanuit de ‘vrekkige vier’ (Nederland, Oostenrijk, Denemarken en Zweden) dat het EU-fonds vooral leningen moet bevatten in plaats van subsidies is heel onverstandig: het zou de Italiaanse staatsschuld alleen maar hoger maken met een nog hogere jaarlijkse rentelast. De moderne monetaire theorie gaat een stap verder. Die laat zien dat een tekort juist goed is voor de veerkracht van een economie. Hoe minder de overheid bespaart, des te meer huishoudens en bedrijven een spaarpotje kunnen aanleggen. En aangezien die twee wel failliet kunnen gaan is sparen voor hen heel verstandig. Nu de rente in Europa vrijwel nul is kan het Europese Herstel-fonds bijna gratis geld lenen om de zuidelijke landen te helpen er weer bovenop te komen. Over tien jaar is die schuld plus renteaflossing kleiner in verhouding tot het Europese inkomen dan nu: een win-win- situatie. En door het opkopen van staatsschulden door de centrale bank kan tegen lage rente geleend blijven worden, zo laat de theorie zien, zonder dat de inflatie oploopt zolang de werkloosheid nog hoog is. Tot slot zijn de giften uit het corona-fonds ook in het belang van de grootste exporteurs binnen Europa: Nederland en Duitsland. Hoe sneller de koopkracht in het zuiden herstelt, des te minder onze exporten te lijden hebben. De vrekkige vier begingen een enorme economische blunder met hun metafoor van het huishoudboekje. Gelukkig komt het fonds er toch dankzij de visie van Merkel en Macron. Zij begrijpen heel goed dat de metafoor van het huishoudboekje schadelijk is en dat alleen flinke gezamenlijke financiële steun de hele Europese economie er weer bovenop kan helpen. Met 80% interne handel profiteren we daar allemaal van en vormen we een serieus blok tegenover China. Interessante stelling, met een voorbehoud dat Italië de lire niet meer heeft en nu te biecht moet bij de andere 18 andere eurolanden en de aanname dat de schuldenpositie moet blijven stijgen. Dat betekent nu wel dat het evenwichtig is verbroken door de enorme geldstromen die in de markten zijn gepompt, waardoor de waarde van het geld is ontnomen. Voor Rutte is dit abracadabra: het is het gevolg van het beperkte scala dat hij kan overzien. Hij was daar op 2 september 2013 in de Rode Hoed in zijn H.J. Schoo-lezing heel duidelijk over. “VISIE: ik geloof niet in alomvattende blauwdrukken waarmee maatschappelijke problemen in één klap op te lossen zouden zijn. Daar word ik als liberaal altijd een beetje wantrouwend van”. Rutte heeft de ballen verstand van monetair en financieel beleid. Hij komt niet veel verder dan optellen en aftrekken. Voor alles daarbuiten valt hij terug op deskundigen, specialisten of de ‘polder’. Hij is een briljant spreker, een debater van topklasse, maar zijn dossierkennis is uiterst beperkt. Als Europees leider schiet hij zwaar tekort en zijn zijn standpunten niet gedegen en weloverwogen. Sorry, Mark, meer kan ik er niet van maken. Je bent een lakei van het neoliberalisme met een gebrek aan solidariteit met landen die niet in jouw straatje meelopen.

In hoeverre is de huidige generatie voor de verdienmodellen en de gevolgen daarvan voor mensenrechten, gemeten met de huidige maatstaven, verantwoordelijk?

De laatste tijd vindt er een levendige discussie plaats over racisme. We kunnen terugkijken in de geschiedenis op welke wijze de elite zich in de Gouden Eeuw heeft verrijkt. De Gouden Eeuw was in de 17de eeuw. Het was een tijd waarin Nederland uitgroeide tot één van de belangrijkste landen op aarde. Daarnaast staat de Gouden Eeuw bekend om de wetenschap en de kunst, maar er was ook oorlog en slavernij. In de Gouden Eeuw ging het goed met Nederland, maar toch waren er ook veel arme mensen. Er waren dan ook grote verschillen tussen arm en rijk. Er woonden ongeveer 2 miljoen mensen in Nederland. Nederland was rijk en machtig geworden. De kunst en de wetenschap bloeiden op. Rijken behoorden tot de hoogste stand. Dit waren vaak burgemeesters, politici en handelaren. De rijken hadden veel geld. In de grote steden kochten ze dan een huis dat vaak aan een gracht stond. Deze grachtenpanden waren vaak rijk gesierd, hadden veel verdiepingen, waren diep en smal (er werd toen alleen belasting betaald op de breedte van zo’n pand). Rijken konden vaak specerijen en zout kopen. Deze kwamen helemaal uit (Oost) Indië. Ook hadden ze veel luxe spullen, zoals schilderijen, zilverwerk, porselein en boeken. Daarnaast waren er nog de hoge armen, deze stonden onder de rijken. De armen waren de mensen die weinig verdienden. De armen woonden vaak in eenvoudige huizen en hadden weinig spullen. Echter hadden de armen vaak wel een huis en hadden vaak genoeg te eten. Ze woonden vaak in simpele huizen. Voorbeelden van armen waren boeren, mensen die standaard producten maakten (zoals textiel en hout) en mensen die op schepen werkten. Vaak werkte de man en zorgde de vrouw voor de kinderen. De derde groep waren de lage armen, deze hadden het slechter dan de hoge armen en ze deden zwaar werk. Arbeiders en huisbedienden vielen hier onder. Arbeiders waren vaak mannen, zij werden ingeschakeld bij bouwproject, zoals het uitgraven van grachten. Huisbedienden waren vaak vrouwen en werkten bij de rijken thuis. Ze zorgden daar voor de huishouding (wassen, schoonmaken en dergelijke). Dan was er nog de laatste groep, de paupers. Paupers waren arme mensen die geen vast werk hadden, rond liepen in oude kleren en niet meer aten dan een oude homp brood. Op het platteland waren de huizen van hout en er was meestal maar 1 kamer in te vinden. Daarin leefden de mensen met de dieren. De rook die van het vuurtje, dat in de kamer brandde, afkwam was erg ongezond. Het water haalde ze uit putten, maar meestal was dat water vies. Dit is een tijdsbeeld van de Gouden Eeuw. De elite was slechts een kleine groep bevoorrechten, waarvan de kooplieden de handel dreven. Het centrum van de macht speelde zich af binnen een beperkte elite. Daarbij speelde de VOC en de WIC de hoofdrollen. Hier een terugblik.

De Verenigde Oost-Indische Compagnie was het enige Nederlandse bedrijf dat handel mocht voeren met Azië(Oost-Indië). Ze was onze eerste multinational, dit is een bedrijf dat in meerdere landen actief is. De tegenhanger van de VOC was de WIC, de West Indische Compagnie. Dat waren de mensen die in slaven handelden. De VOC werd opgericht op 20 maart in 1602. De VOC handelde in specerijen (zoals nootmuskaat, peper en kruidnagel) en andere producten die bijna niet of moeilijk in Europa te krijgen waren. Het ging er niet altijd (bijna nooit) zachtzinnig aan toe. Er is namelijk veel geweld gebruikt om toegang te krijgen tot de Aziatische markt. Wanneer de lokale bevolking niet akkoord ging met de Nederlanders, werden er soms hele volksstammen vermoord. Ook heeft de VOC een dubbel karakter. De VOC werd geschetst als handelsorganisatie, maar de werkelijkheid was dat Nederland steeds meer bezit nam in Azië. De handelsposten in Azië werden bezit van Nederland en de VOC regeerde daar. Zij namen als het ware de hele stad of een heel gebied over.

De West-Indische Compagnie (WIC) was een bedrijf uit de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, dat in 1621 werd opgericht als privaatrechtelijke onderneming met publiekrechtelijke taken; de WIC was verantwoording schuldig aan de Staten-Generaal van de Nederlanden. De Republiek bestond uit acht soevereine staten: Stad en Lande (Groningen), Friesland, Overijssel, Gelderland, Utrecht, Holland, Zeeland en Drenthe. Elke staat bestuurde zijn eigen gebied. Vertegenwoordigers van zeven staten (Drenthe viel hierbuiten) stuurden hun vertegenwoordigers naar de Staten-Generaal in Den Haag. Gebiedsdelen die zich buiten de acht provinciën bevonden maar wel tot het grondgebied van de confederatie behoorden, de zogenaamde generaliteitslanden, bevonden zich in de huidige Nederlandse provincies Noord- Brabant (Staats-Brabant en Limburg (Staats-Overmaas en Staats-Opper-Gelre), in het huidige Zeeuws-Vlaanderen (Staats-Vlaanderen) en in het zuidoosten van Groningen (Wedde en Westerwolde).

Het belangrijkst was de Trans-Atlantische driehoekshandel op West-Afrika, de Caraiben en Noord- en Zuid Amerika. In de zeventiende en achttiende eeuw bezat de WIC dit staatsmonopolie op de handel en scheepvaart op West-Afrika ten zuiden van de Kreeftskeerkring, op Amerika, alsmede op alle eilanden tussen Newfoundland en Straat Magellaan. In 1623 kreeg een commissie binnen de WIC opdracht de slavenhandel in Angola te onderzoeken. Naast de vier Amsterdamse afgevaardigden Albert Coenraetsz Burgh, Guilliemo Bartolotti, Joris Adriaensz. en Samuel Blommaert werden ook Jochem Althingh burgemeester van Groningen, Florisz. van Teylingen burgemeester van Alkmaar Samuel Godijn van Amsterdam, Adriaen van der Goes van Delft, Pieter Meunix van Middelburg , Gommer Spranger van Amsterdam, en Kiliaen van Rensselaer en een gedeputeerde van de Staten-Generaal werden in die commissie benoemd. Er is een Eerste en een Tweede WIC.

De Tweede heeft zich vooral beziggehouden met de Trans-Atlantische slavenhandel, er werd echter meer verdiend aan de goudhandel. De trans-Atlantische handelsvaart bracht – nadat Afrikaanse slaven naar Guiana, Suriname en het Caribisch gebied waren vervoerd – producten als ivoor, goud, kleurstof, tabak en beverbont weer naar de Republiek. Van hieruit werden de producten verder vervoerd naar binnen- en buitenland. De slavenvaart – waarin de bewindhebbers een zeer groot deel van het bedrijfskapitaal hadden geïnvesteerd – vormde de omvangrijkste scheepvaartactiviteit van de WIC. In de periode 1674-1740 heeft de compagnie 383 schepen uitgereed. Van alle slavenreizen die zijn gemaakt, werden er 235 met eigen vaartuigen, 134 met gehuurde schepen en 14 met in beslag genomen smokkelschepen uitgevoerd. Op21 mei 1683 werd de Geoctroyeerde Sociëteit van Suriname een particuliere onderneming van de WIC samen met de familie van Aerssen van Sommelsdijck en de stad Amsterdam. Deze drie participanten hadden elk een gelijke stem in de onderneming. De Sociëteit van Suriname kreeg in datzelfde jaar het beheer over de kolonie Suriname. In februari 1685 verkreeg Balthasar Coymans van Spanje het asiento de negros, een handelsdeal waarbij een van tevoren hoeveelheid slaven door het land werd ingekocht. Na het verkrijgen van dit recht stegen de koersen van de WIC. In 1688 nam Spanje dit recht terug, maar deze periode van 1685 tot 1688 bleek het hoogtepunt in de slavenhandel naar Curaçao. Op hun jaarlijkse bijeenkomst in de herfst stelden de Heren XIX het aantal uit te reden schepen vast. De verdeling van de schepen over diverse kamers gebeurde aan de hand van de zogenoemde ‘negensleutel. De kamer van Amsterdam nam 4/9 deel van het werk voor haar rekening. Dat hield in dat zij vier van de negen scheepsreizen organiseerde. Voorts werden de vertrekdata en de plaatsen waar de slaven in Afrika gehaald en in Amerika afgeleverd moesten worden, vastgesteld. In het bijzonder werd er op gelet dat de schepen niet te snel na elkaar werden uitgereed. Te veel schepen voor de kust van Afrika betekende lange wachttijden, waardoor het risico van sterfte van de reeds aan boord zijnde slaven aanzienlijk werd vergroot. Ten slotte stelde het college de waarde van de naar Afrika te vervoeren lading vast, waarbij ook werd aangegeven hoeveel slaven daarvoor in Afrika ingekocht moesten worden. De eigenlijke organisatie van de slavenreizen berustte bij de verschillende Kamers van de WIC die daarvoor speciale commissies in het leven hadden geroepen. Zo telde de ‘’commissie tot de saaken van de slavenhandel’’ in de Kamer Amsterdam vijf leden, waarmee zij de grootste commissie van deze kamer was. De reis begon in een van de vele Nederlandse havens. Vandaar voeren de Hollanders langs de Afrikaanse kust en hielden halt in een van de Nederlandse forten aan de Goudkust. De belangrijkste waren Elmina en Accra. Aan de slaven werden nauwkeurige eisen gesteld. Voor leverbare slaven werden gehouden: degene die niet blind, lam nog gebroken sijn, ende ook dewelke geen besmettelijke siekte hebben. Verder werd bepaald welke leeftijd de slaven mochten hebben en wat hun marktwaarde was. Volwaardige slaven waren vijftien tot en met zesendertig jaar oud, slaven ouder dan zesendertig kwamen niet in aanmerking voor transport, slaven van zes tot vijftien jaar telden als drie voor de prijs van twee en van twee tot zes jaar twee voor de prijs van een. Voor een slaaf moest volgens het contract tweehonderd gulden worden betaald. Planters van suikerplantages kregen korting. De rekening moest voor een derde voldaan worden in suiker. De betaling diende te gebeuren veertien dagen na de ontvangst van de gekochte slaven, waarbij het deel suiker belangrijker was dan het geld, dat eventueel later voldaan mocht worden. De grootste schepen die voor de slavenvaart werden uitgerust, waren fluiten, pinassen en fregatten. Dergelijke vaartuigen waren tussen de 100 en 120 voet lang en vervoerden gemiddeld zeshonderd slaven per reis. Bij het vaststellen van de ‘toerbeurten’ hanteerden de Heren Tien de standaard van vijfhonderd slaven voor grote schepen. In de praktijk viel het aantal vervoerde slaven altijd hoger uit dan de standaard aangaf. Deze grote slavenschepen werden bewapend met vijftien tot twintig stukken geschut en hadden een bemanning van vijfenveertig tot zestig man. De gemiddelde reisduur van een slavenschip was 516 dagen, inclusief de wachttijd in Afrika en Amerika en de terugreis naar de Republiek. De slaven werden voor 200 gulden (ongeveer een jaarloon voor een arbeider) verkocht aan tussenhandelaren en deze brachten ze onder andere naar Suriname, Berbice, Essequibo of Sint Maarten, waar ze aan plantage-eigenaren verkocht werden. De schepen van de WIC nam suiker mee terug naar Nederland, waarna ze weer naar West-Afrika gingen, het werd daarom ook wel de driehoeksvaart genoemd. (bron: wiki) Tot zover de historie, nu terug naar het heden. Hoeveel mensen dragen verantwoordelijkheid voor de uitbuiting van andere volken en de slavenhandel. Kunnen de nazaten daar nu nog aansprakelijk voor worden gesteld, ook zij die in die tijd tot de armen behoorden en daar ook slachtoffer van waren. Die slaven werden gebruikt als handelswaar en daar verdienden wij geld aan in de vorm van het gewilde suiker. Ook vandaag de dag worden volken nog uitgebuit door handelaren en bedrijven. En gaan die over 300 jaar hun verhaal dan ook halen bij die volgende generaties omdat hun over-, over-, over- en overgrootouders daarvan in de 20ste en 21ste eeuw steenrijk zijn geworden? Ben ik op enigerlei wijze (mede)verantwoordelijk voor hoe mijn voorouders, die leenmannen van de Bisschop van Utrecht waren, in de omgeving van Doorn, Amersfoort en Neerlangbroek de landerijen van de Bisschop hebben bewerkt en bestuurd? Of zij mensenrechten wel hebben geëerbiedigd en de boerenjongens en -meiden die op de landerijen werkten niet hebben onderbetaald?

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 31 juli 2020; week 31: AEX 545,29; Bel20 3.273,37; CAC40 4.783,69; DAX30 12.313,36; FTSE 100 5.897,76; SMI 10.005,90; RTS (Rusland) 1234,44; SXXP (Stoxx Europe 600) 365,33; DJIA 26.428,32; NY-Nasdaq 100 10.905,88; Nikkei 21.710,00; Hang Seng 24.595,35; All Ords 6.058,30; SSEC 3.310,01; €/$1,1778; BTC/USD $11.654,78; 1 troy ounce goud $1.976,10, dat is €53.907,82 per kilo; 3 maands Euribor -0,463%; 1 weeks -0,523%; 1 mnds -0,51%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,401%; 10 jaar VS 0,5413%; 10 jaar Belgische Staat -0,22%; 10 jaar Duitse Staat -0,531%; 10 jaar Franse Staat -0,196%; 10 jaar VK 0,1%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,559%; 10 jaar Japan 0,0098%; Spanje 0,33%; 10 jaar Italië 1,015%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,50.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden licht dalend, beleggers worden nog steeds niet onrustig over het feit dat wereldwijd het corona-virus nog steeds niet onder controle is en in de VS nog steeds verstorend en voor de slechte economische prognoses voor de komende tijd, de stijgende werkloosheid, een recessie en slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en een gebrek aan eenheid bij de 27 regeringsleiders voor een krachtig EU-beleid. Ook de dalende dollarkoers trekt de aandacht. De goudprijs steeg fors door en noteert richting de $2000 en naarmate de dollar verzwakt stijgt de koers van de bitcoin (deze week +28%). De rentetarieven noteerden dalend. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,395%; Duitsland -0,11%; Nederland -0,091%; Frankrijk 0,452%; Japan 0,5234%; GB 0,62%; Canada 0,9194%; Spanje 1,12%; VS 1,2121%; Italië 1,958%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,726%; Nederland -0,678%; Zwitserland -0,65%; Denemarken -0,591%; België -0,585%; Frankrijk -0,573%; Spanje -0,224%; Japan -0,1324%; VK -0,13%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 01 / 02 08 2020/542 Goud en de bitcoin stijgen explosief

UPDATE 25/26 07 2020/541 Zijn wij onderweg naar morgen?

Het is zover: op dinsdagmorgen om 05:15 uur was er overeenstemming over de Meerjarenbegroting van de EU over 2021-2027 en het Corona-herstelfonds van €750 mrd. Ik heb al eerder laten noteren dat deze regeerstijl van de Regeringsraad hoognodig op de schop moet en dat gaat gebeuren schrijven Guus Wieman en Jasper Simons. Nu het Verenigd Koninkrijk sinds dit jaar geen zeggenschap meer heeft in de Europese Unie, heeft zich een significante machtsverschuiving voorgedaan. Een voorstel van de Europese Commissie wordt aangenomen door de Raad van de Europese Unie bij instemming van 15 van de 27 van de lidstaten als die samen minstens 65% van de Europese bevolking vertegenwoordigen. Hoewel de meerjarenbegroting en het beleid omtrent gevoelige thema’s met unanimiteit worden afgehandeld, wordt zo’n ‘gekwalificeerde meerderheidsbeslissing’ (QMV) gebruikt voor 80% van alle Europese wetgeving. Denk hierbij aan visserij, asielbeleid of milieuwetgeving. Zo’n QMV kan geblokkeerd worden door een blokkeringsminderheid. Deze moet uit minimaal vier staten bestaan die samen 35% van de Europese bevolking vertegenwoordigen. Met het uittreden van het Verenigd Koninkrijk wordt het vormen van zo’n coalitie voor Nederland aanzienlijk moeilijker. De coalitie van vier zuinige/vrekkige landen Nederland, Zweden, Denemarken en Oostenrijk omvat nog geen 10% van de Europese bevolking. Zelfs wanneer ze Duitsland en Finland meekrijgen gaat het om nog geen 30 procent. Deze coalitie zal niet meer in staat zijn EU-wetgeving te blokkeren, in tegenstelling tot een coalitie van bijvoorbeeld Frankrijk, Italië, Spanje en Portugal (samen 41%). Mocht Nederland een rol van betekenis willen blijven spelen binnen Europa, dan zal het Frankrijk én Duitsland te vriend moeten houden. Nu ging het op de EU-top om een besluitvorming op basis van uniformiteit en daardoor om belangenbehartiging van 27 EU-lidstaten en helemaal niet om een krachtig Europees beleid met visie. Wat afgelopen weekend in Brussel heeft plaatsgevonden is nastreven van de nationale belangen van de kleine mannetjes. Maar een aanpak van de grote problemen is opnieuw niet van de grond gekomen. Of het succes dat Rutte claimt terecht is zal pas over een jaar blijken. Het Coronafonds van €750 mrd zal in de praktijk, einde dit jaar, veel te laag te zijn ingeschat en het herstel van de economische activiteiten zal veel meer tijd vergen met hogere lasten.

De EU-leiders hebben eindelijk een akkoord bereikt, maar door Nederlands houding zijn de Europese relaties beschadigd, stellen Guus Wieman en Jasper Simons. De gevolgen zijn groter dan een bot imago. In het steunfonds zitten minder giften in plaats van leningen dan werd voorgesteld, hogere kortingen op onze overdracht aan de meerjarenbegroting en enige afdwingbaarheid van hervormingen in met name zuidelijke lidstaten. De Nederlandse hoofdrol als dwarsligger lijkt uitbetaald. Maar helaas, dit akkoord is slechts een pyrrusoverwinning. De Nederlandse positie in Europa is aanmerkelijk verzwakt. Zeker in het licht van dat andere spook dat door Europa waart: de brexit. Juist het geduld van Frankrijk en Duitsland is onnodig lang op de proef gesteld tijdens deze top. De zuinige/vrekkige vier, onder aanvoering van Nederland, hebben de onderhandelingen onwenselijk lang gedwarsboomd. De botheid en diplomatieke onhandigheid van Rutte en Wopke Hoekstra konden al niet op sympathie rekenen bij de zuidelijke lidstaten, maar hun halsstarrigheid zal Nederland door de Fransen en Duitsers niet in dank afgenomen zijn. Veel lidstaten zullen minder geneigd zijn Nederlandse belangen te steunen of met Nederland coalities te vormen. De Europese politiek is er een van geven en nemen. Nederland heeft weliswaar financiële voordelen behaald, maar er zal ook gekort worden op uitgaven die belangrijk zijn voor Nederland. Politiek krediet en een constructieve houding kunnen zich uitbetalen via dezelfde mechanismen. Het weglopen van Macron en de Duitse kanselier Angela Merkel afgelopen zaterdag is er een uiting van dat het krediet van Nederland op begon te raken. De tijd zal leren waar en hoe deze onvrede zich zal uiten, maar de ervaring leert dat het geheugen van Brussel erg goed is. Rutte of diens opvolger, en daarmee Nederland, zal op termijn last ondervinden van de reputatieschade. Deze schade is al geleden door de niet constructieve opstelling van Nederland omwille van de staatshuishouding en de hijgende adem in Ruttes nek van zijn politieke concurrenten. Het kabinet moet zich realiseren wat dit ‘succes’ Nederland heeft gekost en zijn houding constructiever vormgeven, voordat Nederland zichzelf in de Europese Unie volledig buitenspel zet. (bron: Parool)

Moet ik de Europese Raad nu feliciteren of condoleren met het resultaat van de EU-top van 17-21 juli 2020? Laat ik daarover duidelijk zijn: de praeses van de EU-Raad, Charles Michel, heeft een wanprestatie geleverd. Hij heeft de relatieve belangetjes van alle 27 regeringsleiders behartigd ten koste van de toekomst van jongeren en komende generaties. De regeringsleiders hebben zich gedragen als (her)verdelers van de buit en budgetten opengebroken om die onder elkaar te verdelen. In de verdeling van de gelden binnen de nieuwe begroting is minder ruimte voor innovatie en klimaat dan in het oorspronkelijke voorstel. Zo daalt het zogeheten Just Transition Fund, bedoeld om vervuilende sectoren te ondersteunen bij een overgang naar een duurzamere economie, van €30 mrd in eerdere versie naar €10 mrd. Er is ook gesneden in het programma Horizon Europe, ter ondersteuning van onderzoek en ontwikkeling. In de meerjarenbegroting is een eerder voorgesteld bedrag van €80,9 mrd teruggeschroefd naar €75,9 mrd. In het gedeelte dat onder het corona-herstelfonds valt, wordt Horizon Europe zelfs gehalveerd, van €10 naar €5 mrd. Wij staan aan de vooravond van een samenleving die ingericht moet worden op basis van robotisering, algoritmen en KI (kunstmatige intelligentie) met het herschrijven van de sociaal/maatschappelijke fundamenten. Wij zouden prioriteit moeten geven aan de opbouw van de kennis die daarvoor nodig is. Schande voor wat er nu is besloten! Om dat proces open te breken had Michel de EU-top moeten laten mislukken, opdat staatsmannen (m/v) de troep op hadden kunnen gaan ruimen. Moet nu het Europees Parlement de regie in handen nemen? En dat gebeurde donderdag al en dat is een klap in het gezicht van de 27 regeringsleiders, die dinsdagmorgen dachten een overeenkomst over de herverdeling van geld in de begroting 2021-2027 te hebben gesloten op basis van handjeklap.

Het Europees Parlement vindt dat de gesloten deal over de Europese begroting voor de komende jaren moet worden aangepast. 5 van de 7 fracties in het Europees Parlement vinden dat er meer geld moet gaan naar gezondheid, wetenschap, klimaat en jeugd. Verder wil het parlement de garantie dat landen die een loopje nemen met de rechtsstaat geen subsidies krijgen. Het parlement dreigt de begroting weg te stemmen, als er niets verandert. De Europese meerjarenbegroting heeft een omvang van €1074 mrd voor de periode 2021-2027. Tot eind september moet nu onderhandeld gaan worden met de EC en de Europese Raad over de gewenste wijzigingen. Daarna stemt het EP over de dan voorliggende 6-jaar begroting. (bron: NOS) Charles Michel, de voorzitter van de Europese Raad, vindt dat het coronaherstelfonds ruimte biedt voor toekomstige investeringen in Europa. Dat stelt de Raadsvoorzitter in de Frankfurter Allgemeine Zeitung. Michel verdedigt daarmee het herstelfonds van 750 mrd waarover Europese leiders deze week een akkoord bereikten. Het herstelfonds moet lidstaten ondersteunen in het herstel na de coronacrisis. Het Europees Parlement liet zich kritisch uit over Michel, het herstelfonds en de meerjarenbegroting. Europarlementariërs wezen de Belgische Raadsvoorzitter erop dat miljarden die in eerste instantie waren vrijgemaakt voor zaken als digitale innovatie, klimaatbestrijding en het Erasmus-programma (hoger onderwijs) vanwege het herstelfonds waren verminderd. Het noodpakket biedt volgens Michel echter de kans om veel geld te lenen en Europa zo te moderniseren. Daarbij zou circa 30% van het herstelfonds en de Europese begroting worden ingezet voor klimaatbestrijding. Bovendien onderstreept de Raadsvoorzitter in de Duitse krant dat er ook meer geld zal worden geïnvesteerd in het Erasmus-programma. (bron: nu.nl) De klap is hard aangekomen bij de Voorzitter van de Europese Raad, de oud-Belgische premier Charles Michel. Niet onverwacht. Zijn aanpak kan worden benoemd als gerommel in de marge: niet structureel, niet transparant, niet krachtig.

Maar dit is niet het enige probleem, waar we mee kampen. Er dreigt een heel andere bedreiging, waar de regeringsleiders geen aandacht aan hebben besteed. Die waren veel meer bezig met hun eigen ego’s. In de media blijven ‘deskundigen’ maar roepen dat de bitcoin naar de $100.000 gaat, bij een huidige koers van <$9.700 per bitcoin. Een van de redenen daarvoor is het financieel/monetaire beleid dat Donald Trump voert om zijn herverkiezing te verwezenlijken. Eerder heb ik al laten weten dat dit de laatste maand is dat de Republikeinse Partij Trump kan vragen zich terug te trekken voor herverkiezing en een nieuwe kandidaat voor te dragen. Als dat verzoek niet komt dan wel Trump daar niet mee instemt zal hij andere tools gaan inzetten om zijn achterstand op Joe Biden in te lopen en aan de finish alsnog de race te winnen. Hij verwacht dat hij kan overwinnen als hij erin slaagt de koersen op Wall Street verder omhoog te stuwen. Het ligt niet in de lijn der verwachtingen dat de bedrijfsresultaten van de daar verhandelde fondsen daartoe impulsen zullen genereren. Dus zal hij meer, veel meer dollars in de markt gaan pompen in een poging handelaren en speculanten te stimuleren de aandelenkoersen in een stijgende trend te houden. Dan zullen de Amerikaanse kiezers het vertrouwen in hem bevestigen. Edoch dat geeft bijwerkingen in de financiële wereld. Ik blijf vrezen voor de stabiliteit van het Europese en wereldwijde bankwezen. Zo daalt de waarde van de dollar versus de euro momenteel en ik hou er rekening mee dat we op weg zijn naar een waarde van $1,20, $1,30 of misschien op termijn wel naar $1,40 voor een euro en een stijgende goudprijs naar $2000 per troy ounce. Gecombineerd met stijgende aandelenkoersen op Wall Street versterkt de exportpositie van de VS omdat Amerikaanse producten goedkoper worden voor de rest van de wereld. En dat is wat Trump nastreeft: zijn tegenstrevers in het Oosten met China en India, de Westerse machtsblokken Europa en het VK en Oceanië op achterstand zetten. Hou er dan rekening mee dat een goedkopere dollar ook grote verliezen op dollar-beleggingen veroorzaken voor euro- yen- en pondenlanden. Onderschat daarbij niet de mogelijkheid dat de panelen op financieel/economisch/monetair terrein kunnen gaan verschuiven. Ik voorzie wel chaos, maar welke richting het uitgaat staat mij nog niet helder voor de geest.

Het bedrag aan giften/subsidies aan de arme lidstaten van €390 mrd is hoger dan de ‘zuinige vier’ plus Finland wilden. Die wilden eigenlijk alleen maar leningen verstrekken en geen giften en al helemaal niet zonder een streng bestedingsregime, waar ze controle over zouden moeten kunnen uitvoeren. Daarnaast kunnen de Europese lidstaten leningen krijgen ter waarde van €360 mrd. Om deze financiering rond te krijgen, gaat de Europese Commissie geld lenen op de kapitaalmarkt, met garantie van alle lidstaten. Volgens premier Rutte zijn het geen eurobonds, maar leningen voor een noodsituatie, waar een grens aan zit. Het herstelfonds zal maar een beperkte tijd bestaan en de leningen moeten binnen 25 tot 30 jaar worden terugbetaald. Dit gezamenlijke lenen is een wezenlijke stap in het trage proces van verdere eenwording van de Europese Unie, een stap die Nederland eigenlijk niet wil zetten. Want wie samen leent, zal ook samen aan voorwaarden moeten voldoen. Tot nu toe was de Europese Unie vooral afhankelijk van bijdragen van de lidstaten, die konden klagen als ze het niet eens waren met de besteding van de gelden. Gezamenlijk lenen maakt op den duur ook meer eigen beleid mogelijk voor de EC. Er komt nog geen blauwe envelop met Europese sterren erop, maar er komen wel eigen middelen voor de Europese Unie. Geld dus dat rechtstreeks naar de Europese begroting gaat. Vanaf volgend jaar zal er een heffing op plastic komen en voor de toekomst staan heffingen op de uitstoot van CO2 en een zogenoemde digitax op stapel. Verder gaat de Europese Commissie onderzoeken welke mogelijkheden er nog meer zijn om de begroting met eigen middelen te voeden. Er komt ook een noodrem procedure, door sommigen wel de ‘super-noodrem’ genoemd. Dat is een mogelijkheid om in te grijpen als een project niet aan de voorwaarden voldoet of als een land geen hervormingen doorvoert. Op zo’n moment kan een land z’n vinger opsteken en zeggen dat de financiering stopgezet moet worden. Dat kunnen landen ook tegen Nederland gebruiken. Premier Rutte verwacht dat er weinig gebruik van de noodrem zal worden gemaakt. Zo’n procedure bestaat al voor de EC, maar echt veel macht is daar nooit van uitgegaan. Wel dreigen maar zelden harde ingrepen.

Naast het coronaherstelfonds kwamen de lidstaten ook tot een akkoord over een nieuwe begroting voor de komende zeven jaar. In de besteding van €1.072 mrd die dan uitgegeven worden zit minder modernisering dan Nederland wel zou willen. Minder geld voor innovatie en klimaatplannen, terwijl de traditionele uitgaven als landbouwsubsidies en geld voor arme regio’s gespaard blijven. Een andere tegenvaller, die Rutte zelf toegaf, is dat landen minder streng gecontroleerd worden op het handhaven van de rechtstaat dan eerst het plan was. Voor de Hongaarse premier Viktor Orbán, die zo boos was op die bemoeizuchtige ‘man uit Nederland’, is dit een overwinning.
Italië ontvangt ruim een kwart uit het coronapakket, waar de EU-leiders na 4 dagen onderhandelen een deal over sloten. Premier Conte zei dat het land €208 mrd van de €750 mld krijgt. €81 mrd daarvan is subsidiegeld. De rest zijn leningen. Conte zegt dat zijn land “autonomie en waardigheid” heeft behouden. De Franse president Macron noemt het akkoord historisch; hij verweet Rutte dat hij een eurokritische houding om nationale politieke redenen heeft uitgebuit. De crisis kan nu gezamenlijk worden aangepakt, zei hij. Bondskanselier Merkel vindt dat de EU zich laat zien als een sterk blok, maar ze moet zich hebben gerealiseerd dat als zij Rutte als ‘vriend’ niet had laten vallen en zich bij het kamp Macron had aangesloten de EU-top in een complete chaos was geëindigd. (bron: NOS) Iedereen slaat op zich de borst hoe goed ze het wel niet hebben gedaan: dat is uiterlijk vertoon. De vraag is echter tot welke ontwikkelingen het gaat leiden en in welke mate de economische en financiële problemen opgelost gaan worden. De belangen van Europa liggen in de toekomst: de inrichting van een samenleving voor deze en volgende generaties. Corona is heel vervelend maar het toch maar een tijdelijke verstoring, die veel schade aanricht en zakken met geld kost maar straks komt er een vaccin en dan wordt corona geschiedenis. Maar het Europese volk van 741 miljoen mensen moet verder in een sterk veranderende wereld. En wie wordt hun leider?

Wat staat gepensioneerden te wachten na oudjaar 2020?

Miljoenen Nederlanders moeten alsnog rekening houden met een verlaging van hun pensioenuitkering. De drie grootste fondsen hebben te weinig geld om aan de overheidseisen te voldoen. Als dat tot het einde van het jaar zo blijft, volgen kortingen voor ruim 7 miljoen mensen. Minister Koolmees zei een goede week geleden nog dat de meeste kortingen van de baan zouden zijn, na het pensioenakkoord. Vanwege de coronacrisis versoepelde hij de eisen voor pensioenfondsen, maar zelfs met die versoepelingen is er te weinig geld. De fondsen moeten een dekkingsgraad van 90% hebben. ABP had eind juni 85%. PFZW en PMT zitten ook onder de 90%. (bron: NOS) Die 90% van Koolmees norm is niet van deze maand maar al van half november vorig jaar, alhoewel DNB daar toen nog niet mee had ingestemd. Ik heb vorige weekend al geschreven dat de uitspraken van Koolmees in de Tweede Kamer volksverlakkerij waren. De norm van 90% dekkingsgraad werd alleen maar gedaan omdat er in maart verkiezingen zijn. Hij wist wel degelijk, voordat de coalitie en de PvdA, GL en de SGP voor de

Wet stemden, wel degelijk dat de grote pensioenfondsen al enkele maanden <90% dekkingsgraad zaten. Vooral het grootste ambtenarenpensioenfonds ABP scoort slecht. Het betekent dus wel dat de pensioenen in 2022 gekort gaan worden als de dekkingsgraad dan onder de 100% ligt. Tenzij een nieuwe regering anders beslist en daarin hebben de stemgerechtigden een vinger in de pap. Dat U dat maar weet. In de Kamer is gesuggereerd dat zodra de nieuwe Pensioenwet in werking treedt er geen kortingen meer zouden worden doorgevoerd. Dat is pure misleiding want er is dan geen opgebouwd pensioenvermogen meer op basis waarvan het pensioen wordt berekend. Werknemers moeten wel 40 jaar lang maandelijks pensioenpremie betalen maar hoeveel dat aan pensioen gaat opleveren is gekoppeld aan het rendement van de beleggingen. Doen de effectenkoersen het goed dan stijgt het pensioen, maar dalen de koersen dan krijgen gepensioneerden minder dan het jaar daarvoor. En dat laatste noemen ze dan niet meer dat de pensioenen verlaagd worden. En voor die onzekerheid wordt de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd vertraagd doorgevoerd. Citaten uit het debat over het Pensioenakkoord in de 2e Kamer op 14 juli 2020. Met dit “solide akkoord” wordt de pensioenregeling in Nederland weer begrijpelijk en komt er weer uitzicht op indexatie, constateert Van der Linde (VVD). Maar hij hoopt wel dat het mogelijk is om werknemers eerder dan in 2026 inzicht te geven in hun individuele pensioen. Ook Van Weyenberg (D66) is tevreden: er zullen niet langer beloftes worden gedaan die niet kunnen worden waargemaakt. Het akkoord is een “gigantische bende”, vindt De Jong (PVV), en er is nog niks uitgewerkt. “Er ligt alleen maar ellende op tafel”, meent Van Brenk (50PLUS). Wassenberg (PvdD) ziet dat er met gespaard pensioengeld “een gokje op de beurs” wordt gedaan en wil ouderen meer zekerheid bieden. Ons “rechtvaardig, sociaal en uitstekend renderend pensioenstelsel” wordt bij het oud vuil gezet, constateert Krol (GKVK). Van Kent (SP) hekelt de onzekerheid die het nieuwe stelsel voor werknemers creëert: zij moeten geld inleggen en maar afwachten hoeveel pensioen dat uiteindelijk oplevert. De werkgevers zijn volgens hem de winnaar, want zij gaan stabiel lage premies betalen. Van Brenk (50PLUS) maakt zich grote zorgen over de verdeling van de pensioenreserves van €1.500 mrd. Die reserves zijn bij elkaar gespaard door de huidige gepensioneerden, die nu “permanent onteigend” dreigen te worden. En zij zullen ook de komende zes jaar geen indexatie krijgen, vreest Krol (GKVK). In het huidige pensioenstelsel was de kans op hoge kortingen heel reëel geweest, benadrukt Koolmees. De pensioenen zullen in het nieuwe stelsel bij economische voorspoed eerder worden geïndexeerd. Daarnaast is er een collectieve solidariteitsreserve, die wordt gevuld met premies en overrendement en vervolgens wordt verdeeld over de verschillende leeftijdsgroepen. Geef de pensioenuitvoerders ruimte om in de transitie naar het nieuwe stelsel maatwerk te leveren, adviseert Bruins (ChristenUnie). Die transitie zal evenwichtig plaatsvinden, zegt Koolmees. Hij wijst erop dat de pensioenfondsen een transitieplan moeten maken waarin duidelijk wordt hoe adequate compensatie wordt geboden aan werknemers en gepensioneerden. In de Kamer worden door Kamerleden van de coalitie uitspraken gedaan die vooralsnog ver beneden de waarheid en realistische prognoses worden gedaan. Een “solide akkoord” wordt de pensioenregeling in Nederland weer begrijpelijk en komt er weer uitzicht op indexatie. En er zullen niet langer beloftes worden gedaan die niet kunnen worden waargemaakt. En dan minister Koolmees: in het huidige pensioenstelsel was de kans op hoge kortingen heel reëel geweest. Wie spreekt hier nu met verstand van zaken. Opgeblazen ballonnen-talk. De deelnemers en de werkgevers betalen maandelijks een forse premie en welke pensioenuitkering ze straks op de pensioenleeftijd krijgen is onzeker en variabel al naar gelang de beleggingsresultaten, maar zolang de rente op vastrentende waarden geen redelijk rendement oplevert levert dat geen zekerheid over de oudedagsvoorziening. De gepensioneerden worden bestolen: die hebben al 40 jaar gewerkt en premie betaald voor het pensioen op basis van een polisovereenkomst. Dat contract wordt éénzijdig opengebroken. En dat allemaal omdat de liberale D66-minister Wouter Koolmees en het kabinet Rutte-III een neoliberaal (vroeger geheten kapitalistisch) beleid voeren: gedienstig aan de vrije markt, waarin geld hun waarde wordt ontnomen en de pensioenreserves en (spaar)geld worden opgeofferd aan het opgeblazen monetaire systeem.

Consumenten blijven somberen over de economie, maar zijn wel iets positiever over de komende maanden

Net als vorige maand is het consumentenvertrouwen in juli laag, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Het consumentenvertrouwen ligt met min 26 in juni ten opzichte van min 27 in juli nog altijd ver onder het gemiddelde van de afgelopen 20 jaar. Hoewel de bereidheid tot kopen in juli niet groot is, vinden consumenten het doen van grote aankopen minder ongunstig dan in juni. Als het over de consumentenuitgaven in mei gaat, dan spreekt het CBS van de op een na grootste krimp ooit gemeten. (bron: Business Insider)

Wat gaan consumenten doen met de berg geld die ze in de coronamaanden april en mei hebben overgehouden? Er lekker mee smijten? Nee. Dat gaan ze voorlopig niet doen. De Nederlandse economie krijgt dus nog geen impuls van mensen die met geld strooien. “Nederlanders zijn voorzichtig”, zegt Nora Neuteboom, senior econoom bij het Economisch Bureau van ABN Amro. “Tijdens een crisis geven mensen minder geld uit. Dat is overal zo. Gaat het ietsje beter, dan trekken ze hun portemonnee weer. Maar in Nederland niet, leert de ervaring van eerdere crises. Nederlanders geven pas meer uit als het echt aantoonbaar beter gaat; als de economie drie kwartalen lang is gegroeid.” Dat typische gedrag heeft een reden. Crises hebben relatief veel invloed op de bedragen die Nederlanders vrij kunnen besteden. Nederlanders zijn, in vergelijking met bewoners van andere landen, veel geld kwijt aan hun pensioenvoorziening en aan de hypotheek van hun huis, er is geen land met zulke hoge hypotheekschulden als Nederland. Het zijn uitgaven waaraan niet valt te ontkomen. Als Nederlanders in crisistijden inkomsten kwijtraken, dreigen kwijt te raken of bang zijn om die kwijt te raken, zetten ze dus, langer dan anderen, de tering naar de nering. Dan bezuinigen ze op uitgaven die niet onontkoombaar zijn. Dat patroon is ook in coronatijd zichtbaar. In april gaven consumenten ruim 17% minder uit dan in april 2019, een ongekend groot maandelijks verschil. In mei, zo meldde het CBS, lagen de uitgaven bijna 13% lager dan in mei 2019. Dat zou erin kunnen hebben geresulteerd dat consumenten in april en mei een kleine €9 mrd minder uitgaven dan in april-mei 2019. Vreemd is dat niet: in cafés, restaurants, hotels, pretparken, stadions, sportscholen, theaters en concertzalen viel weinig of niets te spenderen. Aan vervoer (trein, bus, benzine, vliegtickets) werd veel minder uitgegeven dan vorig jaar: de tol van het slot dat vanaf 15 maart op Nederland zat. Ook aan kleding en schoenen ging veel minder op. Goede zaken deden wel de supermarkten, doe-het-zelfwinkels, elektronica- en onlineverkopers. Aan voedings- en genotmiddelen gaven consumenten in mei 6,3% meer uit dan in mei 2019. Wat doen consumenten, naast eten kopen, dan wel met hun geld? Sparen. De rente mag ultralaag zijn en soms negatief – diverse banken rekenen een ‘boeterente’ van 0,5% op bedragen boven de €100.000 – het weerhoudt de Nederlander er niet van zijn bankrekening aan te vullen. In april en mei dikten de spaarrekeningen van alle Nederlanders volgens De Nederlandsche Bank met €13,2 mrd aan. Een jaar eerder was dat €7,7 mrd, in april/mei 2018 €5,5 mrd. Extra afgelost op hypotheken wordt er niet, meldt de Nederlandse Vereniging van Banken. Wel wordt er, denkt Neuteboom van ABN Amro, weer meer belegd in obligaties, aandelen en andere producten nu de rust op de beurzen lijkt weergekeerd. En de komende maanden? Dat de kooplust, na de megadip in april, toeneemt, ligt voor de hand, berekend van maand op maand. De detailhandel verkocht volgens het CBS in mei 8,2% meer dan in april. In juni zullen de verkopen verder toenemen. Maar de Nederlander, stelt Neuteboom, blijft de Nederlander. Daarbij blijven consumenten somber over hun eigen vooruitzichten en over de economie. Voor grote uitgaven is het geen goede tijd, vinden ze. Bovendien is de coronacrisis niet voorbij. De werkloosheid neemt snel toe, al is die historisch gezien nog altijd laag. De industriële productie was in mei nog lager dan in april en voor juli zijn de vooruitzichten volgens het CBS nog somberder. Dikke kans dat de spaarrekeningen in juli, normaal een vakantiemaand waarin ze worden geplunderd, verder aandikken. En dat de economie een potentiële opkikker – consumentenuitgaven zijn goed voor 43% van het bruto nationaal product – nog een tijdje moet missen. (bron: Trouw) De rust op de beurzen zou zijn teruggekeerd zegt de ABN Amro woordvoerder. Dat is maar hoe je ernaar kijkt en op welke wijze de koers/winst verhoudingen van de genoteerde ondernemingen worden beoordeeld. De Nederlandse overheid heeft enorme programma in de markt gezet om het bedrijfsleven te ondersteunen in moeilijke tijden en om te voorkomen dat er een enorme hoeveelheid werklozen zouden ontstaan. Maar dat betekent niet dat een aantal bedrijven geen zware omzetverliezen en resultaten moeten meldden en onduidelijk is hoe lang dat proces nog voortduurt en hoe lang de overheid werknemers nog van de straat houdt. Verder wordt de koersvorming op de effectenmarkten sterk verstoord door het ruime en goedkope monetaire beleid, waarvan ik mij afvraag hoe lang dat nog stand houdt. Daarom stel ik dat de stijgende koersen slechts tot stand komen in een relatieve rust. Verder de activiteiten in veel winkels en in de horeca te laag. De winkelstraten lijken weer voller, toch blijven de verkoopcijfers nog altijd achter. Deze week trokken ook de installatiebedrijven aan de bel. Die verwachten in het najaar een terugval van werkzaamheden.
Veel musea hebben moeite om het hoofd boven water te houden. Na een enquête onder de leden zegt de Museumvereniging dat ¼ van de musea binnen een jaar dreigt om te vallen door de coronacrisis. Vooral particuliere en gemeentemusea hebben het moeilijk omdat zij niet of nauwelijks in aanmerking kwamen voor het steunpakket voor kunst en cultuur van €300 mln. De Museumvereniging wil dat daarom alle musea een tegemoetkoming krijgen voor de kosten tijdens de sluiting en voor de maatregelen die ze nu moeten nemen. Ook zou het fiscaal aantrekkelijk moeten worden om te schenken aan musea. (bron: NOS)

Er is bij de publieke omroep in het eerste halfjaar bijna 30% minder geld binnengekomen met de verkoop van reclame dan in dezelfde periode vorig jaar. Dit jaar was het €69 mln, in 2019 was dat nog €95 mln. Ster, de organisatie die voor de publieke omroep de reclamezendtijd verkoopt, zegt dat de corona-crisis veel impact heeft gehad. Veel adverteerders hebben hun budgetten gekort of ze willen het geld nog niet uitgeven. Er waren juist hoge verwachtingen van de reclameverkoop, door het EK voetbal, de Olympische Spelen en het Eurovisie Songfestival. Maar alles is geschrapt. (bron: NOS)

Hanne Obbink, schrijft in Trouw over de actuele stand van zaken in de winkelgebieden en de terugval in omzet en resultaat van retailers. Wie op een zonnige dag over de Oudegracht in Utrecht of door de Amsterdamse Kalverstraat wandelt en ziet hoe druk het daar alweer is, denkt waarschijnlijk dat de winkels hier omzet draaien als vanouds. “Maar dat lijkt maar zo”, zegt directeur Jan Meerman van INretail, de branchevereniging van winkeliers. “Deze winkelgebieden trekken nog steeds maar 50 tot 60 procent van de bezoekersaantallen van voor de coronacrisis.” Onderzoek van de Retailagenda, een samenwerkingsverband van zo’n beetje alle partijen die bij het winkelaanbod betrokken zijn, zet Meermans waarneming in breder verband. De onderzoekers vroegen winkelbedrijven in de non-foodsector, klanten, gemeenten en vastgoedbedrijven naar hun verwachtingen. Dat leverde een helder beeld op. Klanten zijn van plan om, zolang er geen vaccin tegen corona is, minder te winkelen. Winkelbedrijven hadden de afgelopen tijd 35% tot 80% minder aanloop en verwachten dat binnen twee jaar 20% tot 40% van de winkels verdwijnt. Ook gemeenten en vastgoedondernemers rekenen op meer leegstand. De coronacrisis brengt scherp aan het licht wat de betrokken partijen al langer erkennen: Nederland heeft te veel winkels. Onder meer door de opkomst van online winkelen kan Nederland toe met misschien wel 30 procent minder. Dat liet zich tot nu toe vooral voelen in kleinere en middelgrote steden: daar bleven klanten weg, groeide de leegstand en boetten de centra aan levendigheid in. Dat beeld staat vanwege de coronacrisis op z’n kop, blijkt uit het Retailagenda-onderzoek. De binnensteden van Amsterdam en Utrecht en van eigenlijk alle steden met meer dan 100.000 inwoners zijn veel van hun aanloop kwijtgeraakt. Daarom kwam INretail al met een ‘grotestedenplan’. Zorg dat klanten weten op welke tijden het niet druk is en wanneer ze veilig kunnen winkelen, luidt een advies. Maak parkeren op die tijden goedkoper. En houd winkels op drukke dagen langer open, om de aanloop te spreiden. “Veiligheid staat voorop”, zegt Meerman. “Maar vaak genoeg kan je prima naar binnenstad komen.” Nee, dat is geen oplossing voor het onderliggende probleem, zegt Hub Bloem van de Stec Groep, een adviesbureau dat ook onderzoek deed naar de coronacrisis. Maar misschien zet die crisis de zaken op scherp. Wat er moet gebeuren – ook daarover is weinig discussie – is: transformatie. “Vooral in aanloopstraten naar de binnensteden kunnen winkelpanden omgezet worden in iets anders”, zegt Bloem. “Liefst woningen, want dat mes snijdt aan twee kanten: daar is in de meeste binnensteden veel vraag naar én nieuwe bewoners doen hun boodschappen in het centrum.” Een hindernis voor zo’n transformatie is de waarde van het vastgoed. Die neemt sterk af als winkels veranderen in woningen, omdat daarvoor veel minder huur gevraagd kan worden. Daar staan vastgoedondernemers niet om te springen. Bloem: “Maar uiteindelijk ontkomen ze er niet aan.” Laat je de boel op z’n beloop, dan ontstaan ‘spooksteden’, zegt Cees-Jan Pen, lector aan hogeschool Fontys. Hij zag al veel ‘prima plannen’ voorbijkomen voor binnensteden. “Maar de stap van plan naar uitvoering blijft uit”, zegt hij. Of de coronacrisis daar iets aan verandert? “Gemeenten hebben iets anders aan hun hoofd, winkeliers zijn bezig met overleven en vastgoedondernemers wachten af.” Of zullen de gevolgen van de crisis meevallen? Winkelcentrumonderzoeker Hans van Tellingen denkt van wel. 19% leegstand, zoals het Retailagenda-onderzoek voorspelt? Hij gelooft er niet in. “Dat getal ligt nu op 7%, dat zal wel iets groeien”, zegt hij. “Maar al die kleinere winkelcentra met, laten we zeggen, een supermarkt, een slager, een bakker, misschien een kledingzaak: die doen het nu goed.” Een paar weken geleden, toen ze door de retailonderzoekers ondervraagd werden, waren veel mensen misschien ‘wat sombertjes’. Van Tellingen: “Maar het herstelt zich sneller dan verwacht. Uiteindelijk wil de consument toch gewoon shoppen.” Hoe optimistisch, hoe pessimistisch ben je en vanuit welke invalshoek kijk je naar de problematiek. De een zegt: het herstel komt sneller dan verwacht want de consument wil shoppen. Maar er spelen meer ontwikkelingen een rol in dat proces. We moeten niet onderschatten wat er gaat gebeuren als de overheid de steunprogramma’s gaat stoppen met bedrijven in de problematische sectoren, met grote bedrijven die gaan reorganiseren, met de snelheid waarin werknemers omgeschoold moeten gaan worden, met de gevolgen van de stijgende werkloosheid. Maar ook zijn er macro-economische ontwikkelingen op wereldniveau die het gedrag van de Nederlandse consument kunnen beïnvloeden. Wij staan aan het begin van grote hervormingen, die geld gaan kosten en terugverdiend moeten gaan worden.

Corona-perikelen

Het blijkt voor Nederlanders steeds lastiger om voldoende afstand tot elkaar te houden in de coronacrisis. Een onderzoek van het RIVM onder 50.000 mensen toont aan dat de 1,5 meter afstand minder goed wordt nageleefd. Eind april zei nog 63% van de ondervraagden zelden tot nooit dicht bij vrienden of familie te komen. Nu is dat nog 28%. Ook blijkt uit het onderzoek dat er beperkt gehoor wordt gegeven aan het advies thuis te blijven met klachten. 89% deed minimaal een keer boodschappen met klachten. Bijna de helft is naar het werk gegaan.

Onder anderen burgemeesters hebben gevraagd een algehele mondkapjesplicht

te overwegen. Verder wil een meerderheid in de Tweede Kamer een nieuw advies van het OMT over het nut van mondkapjes. Het RIVM ziet geen reden om het dragen van mondkapjes ook buiten het ov verplicht te stellen. Volgens het instituut ontbreekt er nog altijd hard bewijs, waaruit blijkt dat mondkapjes in de openbare ruimte besmettingen met het coronavirus voorkomen. Een RIVM-woordvoerder zegt wel dat er voortdurend naar nieuw onderzoek wordt gekeken. “Maar tot op heden is er geen aanleiding het advies aan te passen.”

Een medewerker van een slachthuis in Duitsland heeft het coronavirus over zeker acht meter overgedragen. Dat is aanzienlijk meer dan de maximale overdraagbare afstand waar normaliter in de wetenschap van uit wordt gegaan. Dat het virus zo’n afstand kon afleggen had waarschijnlijk te maken met de bijzondere omstandigheden in het slachthuis, schrijven onderzoekers. In de ruimte werd de lucht gecirculeerd en was er weinig toevoer van verse lucht. Verder was het er koel: 10 graden. Volgens virologen werpt het onderzoek nieuw licht op de verspreiding van het virus onder bepaalde omstandigheden. (bron: NOS) Een vreemde reactie van het RIVM en minister Grapperhaus: wij geen de maatregelen voor het dragen van mondkapjes niet uitbreiden, ondanks het verzoek daartoe van de burgemeesters van de grote steden en een aantal virologen, die daartoe hebben aangedrongen. Naar de reden moet ik gissen: we moeten het de commercie niet moeilijker maken dan nodig is? Nauwelijks iemand trekt zich op de markt ook maar iets aan van de 1½ meter doctrine en de mondkapjes worden zeldzaam. En of de boa’s handelend optreden: ik heb het niet waargenomen. Gelukkig neemt het aantal ziekenhuisopnamen van mensen met een corona besmetting niet toe.

De 15 landen met de meeste corona-doden per 100.000 inwoners

België 86 doden; het VK 68; Spanje 61; Zweden 55; Italië 58; Chili 46; Frankrijk 45; VS 43; Peru 42; Brazilië 39; Nederland en Ierland 36; Mexico 32; Ecuador 31; Panama 28. (bron: Trouw)

Zo’n 96 brandhaarden kwamen er deze week aan het licht, verspreid over vooral de Randstad en de zuidelijke provincies. In totaal duizend nieuwe coronagevallen, een verdubbeling ten opzichte van de week ervoor. Dat komt vast door die feestende jongeren, was de reflex aan de praattafels van Hilversum tot Den Haag. Maar dat is niet helemaal terecht: de toename bij dertigers, veertigers en vijftigers is nauwelijks lager. We zijn met z’n allen een beetje te veel vakantie aan het vieren’, zegt Moniek Buijzen, hoogleraar communicatie en gedragsverandering in Rotterdam. ‘Niet alleen jongeren, maar ook volwassenen en beleidsmakers.’ Want waar is het kabinet, nu de nood weer stijgt? Waar zijn de wekelijkse persconferenties, waar de dagelijkse cijferoverzichten op tv? ‘Je mist toch een soort gewaarwording: dit is nog niet klaar’, signaleert hoogleraar theoretische epidemiologie Hans Heesterbeek (Universiteit Utrecht). De vraag is of dat te vermijden was, vindt hoogleraar communicatiewetenschap Bas van den Putte (UvA). ‘We zitten in een crisis, in een lockdown, en op een gegeven moment moet je daar weer uit. Natuurlijk geeft dat wrijving. Eigenlijk moet je 1,5 meter afstand houden. Maar als je dat altijd en overal doet, kom je niet aan de vrijheid toe.’

We zijn dan ook de enigen niet die hiermee worstelen. Brandhaardjes zijn er van Scandinavië tot Spanje, en in België en Oostenrijk scherpte men de maatregelen aan. Patiënt Europa is stabiel, maar wel nog erg onrustig. Maar met een schril belletje van de wekdienst zijn we er niet, vindt Van den Putte. De stem aan de lijn zal mensen soms toch ‘even op weg moeten helpen’, zegt hij, met raad en advies. Zeker nu de regels soms onduidelijk zijn: geen anderhalve meter afstand op het sportveld, wel in de nazit in de kantine. ‘De overheid zal moeten blijven uitleggen waarom de regels zijn zoals ze zijn. Alleen op die manier kun je de mensen motiveren’, zegt Van de Putte. En waar het te ingewikkeld wordt, zal men het de mensen makkelijker moeten maken. Als voorbeeld noemt Van de Putte de ministeriële oproep: vermijd drukke plaatsen. ‘Wat is nou een drukke plaats? Daarvoor zou je eigenlijk een druktemeter op internet moeten kunnen raadplegen, met een kleurcode hoe druk het is op het strand. En als het er te druk is, tips: je kunt ook hier- of daarnaartoe.’ Misschien, oppert Buijzen, hebben we in de communicatie wat te veel nadruk gelegd op het doodgaan, dat lot dat vooral de alleroudsten treft. Daardoor wordt het virus voor jongere generaties toch wat meer een ver-van-het-bedshow. Terwijl toch duidelijk is dat de ziekte voor jongeren allerminst het griepje is dat activisten er graag van maken: ruim 14 duizend leden telt de Facebookgroep ‘Coronapatiënten met langdurige klachten’ inmiddels. Vaak zijn dat jongere ex-patiënten, met slopende klachten zoals extreme vermoeidheid, hoofdpijn, benauwdheid en geheugenverlies. Buijzen verzet zich in elk geval tegen het beeld dat jongeren dwarsliggers zijn die zich nergens wat van aantrekken. Uit de voorlopige resultaten van een vragenlijstonderzoek dat ze in mei uitvoerde in Rotterdam, blijkt iets heel anders: jongeren zijn prima op de hoogte, en begaan met zowel hun eigen lot als dat van anderen. ‘Je moet alleen wel het gesprek met ze aangaan’, zegt Buijzen. ‘Maak het concreet en dichtbij. Vertel persoonlijke verhalen. En houd ze voor: een nieuwe lockdown, dat is het risico dat we nemen.’ Er moet worden nagedacht welk signaal voor welke groep handig is, zodat iedereen bij de les blijft’, vindt Heesterbeek. Want wat een wake-upcall is voor de een, is voor de ander misschien reden om zich nog eens lekker om te draaien. ‘Momenteel lijkt er weinig gerichte communicatie met een signaalfunctie, behalve de wekelijkse RIVM-cijfers en dat dashboard, waar de meeste mensen natuurlijk niet naar kijken.’ Uiteindelijk, zegt Heesterbeek, zit er maar één ding op: stapje voor stapje vooruit, op de tast de lockdown uit, terwijl de wake-upcalls ons wakker houden en de GGD’s de brandjes met contactonderzoek en quarantaines proberen te blussen. ‘Het antwoord is toch: een beroep doen op ieders verstand’, vindt Heesterbeek. ‘We mogen al veel meer dan tijdens de lockdown, maar dan moeten we ons wel verantwoord gedragen.’ (bron: VK)

In Amerika zijn voor de vierde dag op rij meer dan duizend sterfgevallen als gevolg van het coronavirus geteld. Het persbureau Reuters komt op basis van een eigen telling uit op 1019 doden. De dagen ervoor waren het er ruim 1100. Begin juni kwamen er ook vier dagen op rij 1000 overlijdens bij. Het aantal nieuwe sterfgevallen stijgt, maar is nog ver onder het niveau van april, toen er elke dag gemiddeld 2000 doden waren. In totaal zijn nu in het land van 330 miljoen inwoners 145.352 sterfgevallen bekend. Het aantal besmettingen stijgt met name fors in de zuidelijke staten Arizona, Californië, Texas en Florida. (bron: NOS)

Frontberichten

De Amerikaanse luchtvaartautoriteit FAA heeft luchtvaartmaatschappijen gewaarschuwd voor mankementen aan de Boeing 737 NG en 737 Classic. Als de vliegtuigen zeven dagen of langer achter elkaar stilstaan, kan op sommige onderdelen roestvorming ontstaan, wat kan leiden tot motorproblemen. De waarschuwing is gedaan nadat recent enkele meldingen waren binnengekomen over het uitvallen van motoren. Omdat door de coronacrisis vliegtuigen langer aan de grond staan, is het risico op deze problemen groter. Het gaat om tweeduizend toestellen die in gebruik zijn bij diverse luchtvaartmaatschappijen. Als de bedrijven deze problemen tegenkomen, moet het betreffende onderdeel worden vervangen voordat het vliegtuig weer in gebruik kan worden genomen. Boeing zegt dat het de luchtvaartmaatschappijen al op de hoogte heeft gebracht van de problemen. “Doordat vliegtuigen aan de grond staan of minder vaak worden gebruikt vanwege de COVID-19-pandemie, kunnen ze gevoeliger zijn voor corrosie”, meldt de vliegtuigbouwer in een toelichting.

De prijzen van goud en zilver naderen recordniveaus door de onzekere situatie rond het coronavirus en andere factoren. De spotprijs sloot deze week op $1.901,30 (1629,98) per troy ounce (31,103 gr). De zilverprijs bleef de laatste tijd wat achter bij die van goud, maar doet nu volop mee in de opmars. Een troy ounce zilver kost nu $22,71, de hoogste prijs sinds 2013. Het huidige niveau van de goudprijs is het hoogste in acht jaar. De recordstand van $1.921,41 van 6 september 2011 komt steeds meer in zicht. Volgens een analist van persbureau Reuters komt de opmars door de onzekerheden over de coronacrisis en gooit het Amerikaans-Chinese conflict extra olie op het vuur. China beval de sluiting van het Amerikaanse consulaat in Chengdu, nadat de VS een Chinees consulaat in Houston had gesloten. In onzekere tijden zoeken beleggers naar veilige havens en doen edelmetalen het doorgaans goed. Dat effect wordt versterkt door de zwakke positie van de dollar.

De Rabobank heeft deze week aangifte gedaan van een miljoenenfraude, bevestigt de bank zaterdag na berichtgeving van RTV Noord. De bank zou voor circa 1 mln zijn opgelicht. Eerder deze week maakte de politie Noord-Nederland bekend dat een financiële instelling aangifte had gedaan van oplichting en valsheid in geschrifte. Dit blijkt de Rabobank te zijn. De Rabobank verstrekte een ondernemerskrediet van bijna €1 mln aan een bedrijf in Noord-Nederland voor de ontwikkeling van verwarmingssystemen. Deze onderneming zou op grote schaal fraude hebben gepleegd. De politie deed in verband met deze zaak de afgelopen week invallen in Groningen en Drenthe.

Bij oliewinningbedrijf Schlumberger, waarvan een van de vier hoofdkantoren in Den Haag staat, verdwijnt een kwart van de arbeidsplaatsen. Het gaat om 21.000 van de 85.000 banen. Dat heeft het bedrijf bekendgemaakt bij de presentatie van de cijfers over het tweede kwartaal. Schlumberger boekte de voorbije drie maanden een verlies van $3,4 mrd (2,9 mrd), op een omzet van $5,4 mrd. Het kwartaal ervoor dook het bedrijf ook al diep in het rood. Het bestuur wil daarom een op de vier arbeidsplaatsen schrappen. Hoeveel ontslagen er in Nederland vallen, is niet duidelijk. Het bedrijf heeft voor het massaontslag een bedrag gereserveerd van ruim $1 mrd. De verwachting is dat het merendeel hiervan al in de tweede helft van dit jaar gebruikt wordt. De oliesector heeft zwaar te lijden door de coronacrisis. De vraag naar olie is sterk teruggelopen door de lockdownmaatregelen die in veel landen zijn ingevoerd. Schlumberger-topman Olivier Le Peuch spreekt dan ook van “het meest uitdagende kwartaal in de laatste decennia”. (bron: nu.nl)

Overwegingen

De aandelenbeurzen in New York sloten donderdag dik in de min. Nieuwe gegevens over de Amerikaanse arbeidsmarkt toonden dat het economisch herstel meer stokt dan werd verwacht. Technologieaandelen gingen in de uitverkoop. De Dow-Jonesindex sloot 350 punten lager: 1,3%. De breed samengestelde S&P 500 werd 1,2% lager gezet, op 3253 punten. Techbeurs Nasdaq leverde 2,3% in. De DJIA sloot deze week af op -0,68% en de Nasdaq 100 op -0,94% bij een dalende $ t/o €. (bron: DFT)

In zijn column op DDS doet Frits Bosch interessante uitspraken. Zo schrijft hij Het liberale verhaal, het marktdenken, die VVD mentaliteit: het is over de datum. We snakken naar iets anders. Het is tijd voor een optimistischer en vrolijker verhaal. En als ik zeg: ‘het gaat om de zorg en het onderwijs’, dan wordt gezegd, ‘nee, het gaat om het systeem, de grote bedrijven”. Hoe kijken we tegen deze uitspraak aan? Zoals altijd: eerst de feiten te beginnen met het marktsysteem. De mondiaal rijksten zijn de laatste 20 jaar nog veel rijker geworden. In 2000 bezaten de 15 rijksten, volgens het blad Forbes, $350 mrd. Dat is gemiddeld $23,3 mrd per persoon. In 2018 is dat vermogen gegroeid tot $1.000 mrd, dat is $66,7 mrd per persoon. In 18 jaar tijd zijn de superrijken drie keer zo rijk geworden. Waardoor kunnen deze mensen zo over-the-top rijk worden? Het komt door het marktsysteem waarin wij leven. Laat je vermogen op de beurs voor je werken. Het verband tussen ‘zweetdruppels’ (arbeid), inkomen en vermogen is door IT, globalisering en marktmechanisme goeddeels verloren gegaan. De inkomensverschillen zijn steeds groter geworden. De top 1% vangt 27% van de groei van het totale inkomen en het wordt snel meer. Het kapitalisme dreigt uit z’n kracht te groeien en steeds onrechtvaardiger te worden. Dit is een ontwikkeling die vele economen onderkennen. Het marktsysteem werkt, maar het systeem wordt bedreigd door zichzelf. Het is nog niet gelukt om het systeem van vrije marktmechanisme, effectief aan banden te leggen om een rechtvaardiger uitkomst te genereren. De decadentie neemt toe. De VVD heeft naar mijn mening steeds ‘de grote bedrijven’ laten prevaleren. Overigens zonder resultaat, want Unilever is vertrokken, Shell lijkt dit voorbeeld te volgen. “De helft van de grote bedrijven denkt na over een vertrek uit Nederland. Ze maken zich namelijk zorgen over ons ondernemingsklimaat” (KPMG). Mark Rutte heeft steeds welvaart boven welzijn geplaatst. Maar ‘de macht breken van het marktdenken’ zal niet zo gauw lukken. Het marktsysteem staat aan de basis van onze hele maatschappij en het is tot op heden het meest rechtvaardige systeem dat er bestaat. Socialisme en communisme zijn in de historie uitvoerig geprobeerd, maar telkens heeft het geleid tot ultieme onrechtvaardigheid, achterstelling, onderdrukking en grootschalige moord. Maar wat wil je nu met 17,4 miljoen mensen ‘op dat hele kleine stukje aarde’ met een enorme voetafdruk, gaande naar 22 miljoen over een paar jaar. De hele zaak wordt qua regelgeving dichtgetimmerd en het individu wordt ingekaderd en monddood gemaakt. Nederland gaat steeds meer naar een totalitaire samenleving.

De waarden waarop de koersvorming op de aandelenkoersen tot stand komen is veranderd. Daarvoor zijn wel redenen aan te geven: de waarde van ons geld is fors gedevalueerd, alleen dat komt niet aan de oppervlakte door het huidige systeem van zwevende wisselkoersen. Alhoewel ‘vroeger’ niet altijd beter was, was het leven voor velen wel simpeler en transparanter. In veel zaken wisten we waar wij aan toe waren: je had een vaste baan met een vast salaris. Lonen en pensioenen werden geïndexeerd. De rente was redelijk stabiel: 4% met de inflatiecorrectie. Als je 40 jaar voor je pensioen premie betaalde kreeg je op je 65-ste 70% van je laatst verdiende salaris (later werd dat het midden-salaris). Wetten en regels waren toen voor de burger eenvoudiger en begrijpelijker. We kregen een koelkast, een autootje, aardgas en vakantie in het buitenland. Die tijd is helemaal voorbij. Hoeveel pensioen mensen krijgen na hun pensionering hangt af van de rendementen die gemaakt worden met de pensioenreserves, of lonen en pensioenen worden geïndexeerd hangt af van de ‘markt’. Pensioenen worden jaarlijks variabel en of er een koppeling met de koopkracht komt, ik kan het U niet vertellen. Wat is geld nog waard, wat de markt er voor geeft en rente op je spaargeld is nog maar €0,01 per jaar voor €100. Onze spaargelden en de opgebouwde pensioenreserves worden door de monetaire autoriteiten, ECB en DNB, opgeofferd aan het systeem van het neoliberalisme: het kapitalisme en het functioneren van de markt. Aan dat systeem een sociaal/maatschappelijke onderbouwing. Daar gebeurt het vandaag de dag allemaal: alles commercieel, alles geld, alles markt. Een jaar of 8 geleden heeft de toenmalige voorzitter van de Europese Centrale Bank, Mario Draghi, zijn ziel en zaligheid in dienst gesteld van het liberale denken. En dat hebben we geweten. In bovenstaand artikel van Frits Bosch worden de gevolgen ervan in beeld gebracht. Geld werd ontdaan van zijn waarde, rentes werden gratis, negatief tot bijna gratis. De geldmarkten werden overstroomd met geld, waaraan geen behoefte was. Ook als corona niet was gekomen waren we toch in een economische krimp terecht gekomen, dat heeft gratis geld niet kunnen voorkomen. Vroeger kenden we een begrip dat we noemden ‘vertrouwen in geld’, nog eerder kenden we zilver muntgeld, dat de waarde van de munt had, maar dat lijkt ‘verleden tijd’. Er is zoveel geld op de markt dat de prijsvorming op de effectenmarkten niet meer de waarden van de fondsen vertegenwoordigt, b.v. een koers/winst verhouding, maar verwachtingen, lucht dus. We zien momenteel wekelijks bedrijven dalende omzetten en resultaten bekendmaken en ontslagen aankondigen, maar de koersen op de aandelenbeurzen blijven stijgen omdat er veel teveel geld beschikbaar is om mee te speculeren. Vandaag de dag bestaat nog maar 5% echte beleggers de andere 95% zijn (dag)handelaren en software op de mainframes van de banken en handelaren. Die laatste groep doen alleen maar korte termijntransacties. Dat devalueert sterk de waarde die van oudsher werd toegekend aan de koersvorming op de effectenbeurzen. Dat baart mij zorgen want wat zijn die waarden nu echt nog waard. Als er een kapitaalvernietiging optreedt zal dat een ineenstorting van de beurzen tot gevolg hebben. Dat betekent dat, om het monetaire stelsel overeind te houden, de centrale banken steeds meer geld in de markten moeten pompen, maar daarmee wordt het geld waardeloos en dat kan een hyper-inflatie veroorzaken.

Oplichting in optima forma tot in de hoogste rangen

Ik besteed aandacht aan deze oplichting in Duitsland, omdat het een internationale uitstraling heeft en typisch een geval is dat past in het neoliberale denken van onze politieke en financieel/monetaire leiders. Hans Nauta schrijft daarover in Trouw. Het begon met €1,9 mrd die ‘kwijt’ was. Dit bedrag stond wel op de balans van het Duitse betalingsbedrijf Wirecard, maar het geld is er nooit echt geweest. Na die opzienbarende onthulling vorige maand moest Wirecard het faillissement aanvragen. Sindsdien wordt het fraudedossier almaar dikker. Deze week kwam er nog eens €3,2 mrd aan oneerlijk verkregen leningen bij. Topman Markus Braun van Wirecard is voor de tweede maal in korte tijd gearresteerd. Ook raakt het boekhoudschandaal de Duitse politiek. Wirecard was de oogappel van de Duitse fintech-sector, als aanbieder van digitale betalingsdiensten en werkgever van 5800 mensen. Bondskanselier Angela Merkel had het bedrijf vorig jaar september nog warm aanbevolen tijdens een bezoek aan China, meldt de Amerikaanse zakenkrant Wall Street Journal. Ook al waren haar topambtenaren op de hoogte van mogelijke misstanden bij het bedrijf. Bestuursvoorzitter Braun werd vorige maand al gearresteerd op verdenking van fraude en marktmanipulatie, maar kwam op borgtocht vrij. Hij wordt ook verdacht van handel met voorkennis: vlak voor de faillissementsaanvraag zou hij voor miljoenen euro’s aan aandelen Wirecard hebben verkocht. Deze week werd hij samen met de voormalige financiële topman en het voormalige hoofd boekhouding opgepakt. Volgens de openbaar aanklager in München besloot dit drietal in 2015 om de boeken te vervalsen. Het verliesmakende Wirecard werd opeens winstgevend en daardoor aantrekkelijker voor klanten, investeerders en andere geldschieters. Wetende dat een kwart van de bezittingen – die €1,9 mrd – in werkelijkheid niet bestond, haalden de verdachten voor €3,2 mrd aan leningen binnen. Ook zorgden ze goed voor hun persoonlijke bankrekeningen. Naast Duitse en Japanse banken leenden ABN Amro en ING geld aan Wirecard, meldde persbureau Bloomberg, elk zo’n €180 of €200 mln. De Nederlandse Vereniging van Effectenbezitters vindt dat de banken steken hebben laten vallen. Ook omdat de Financial Times vorig jaar al onthulde dat het goed mis was bij Wirecard. Wirecard leverde betaaldiensten over de hele wereld. Bijvoorbeeld aan luchtvaartmaatschappij KLM. Naar eigen zeggen verzorgde Wirecard het complete betalingssysteem op de KLM-websites in veel landen in Europa en daarbuiten. Ook regelde Wirecard voor KLM de digitale verbinding met een Indiase bank, om zo betalingen te kunnen verwerken in India. KLM reageert niet op de vraag wat het faillissement van Wirecard in de praktijk voor de maatschappij betekent. De val van Wirecard raakt ook de Duitse politiek. Had de toezichthouder niet veel eerder moeten ingrijpen? De Duitse minister van financiën Olaf Scholz wist al 17 maanden geleden van mogelijke marktmanipulatie door Wirecard. De Duitse financiële waakhond BaFin informeerde hem daarover, schreef Bloomberg. Scholz reageerde deze maand dat hij veranderingen wil doorvoeren bij de toezichthouder, omdat het toezicht tekort schoot. Ook duikt het Bundesrechnungshof in de zaak. Deze onderzoeksautoriteit van de overheid wil weten waarom BaFin niet heeft opgetreden na signalen van mogelijke fraude. Wat is hier nu de positie van de Duitse minister van Financiën? De waakhond BaFin waarschuwt de minister in februari 2019 al voor malversatie bij Wirecard, maar de minister laat Merkel, een half jaar later, in China beveelt het bedrijf nog aan. En nu is het bedrijf failliet als gevolg van gepleegde fraude op grote schaal. En nu verdedigt de minister zich met zijn uitspraak dat de waakhond tekortgeschoten was in het gevoerde toezicht. Ik denk dat het de allerhoogste tijd wordt dat de minister de verantwoordelijk neemt voor zijn niet-adequaat handelen en zelf opstapt.
©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 24 juli 2020; week 30: AEX 563,95; Bel20 3.435,43; CAC40 4.956,43; DAX30 12.838,06; FTSE 100 6.123,82; SMI 10.214,21; RTS (Rusland) 1255,98; SXXP (Stoxx Europe 600) 367,29; DJIA 26.469,89; NY-Nasdaq 100 10.483,13; Nikkei 22.751,61; Hang Seng 24.705,33; All Ords 6.148,00; SSEC 3.196,77; €/$1,1656; BTC/USD $9.695,06; 1 troy ounce goud $1.901,30, dat is €52.405,21 per kilo; 3 maands Euribor -0,448%; 1 weeks -0,521%; 1 mnds -0,513%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,319%; 10 jaar VS 0,5823%; 10 jaar Belgische Staat -0,16%; 10 jaar Duitse Staat -0,443%; 10 jaar Franse Staat -0,14%; 10 jaar VK 0,151%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,497%; 10 jaar Japan 0,0118%; Spanje 0,356%; 10 jaar Italië 1,001%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,504.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden flat tot licht dalend, beleggers worden onrustiger over het feit dat wereldwijd het corona-virus nog steeds niet onder controle is en in de VS nog steeds toeneemt en voor de slechte prognoses voor de komende tijd, de stijgende werkloosheid, een recessie en slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en een gebrek aan eenheid bij de 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten over een krachtig EU-beleid. Ook de dalende dollarkoers trekt de aandacht. De goudprijs steeg fors door en noteert net > $1900. De rentetarieven noteerden flat. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,325%; Duitsland -0,022%; Nederland -0,012%; Frankrijk 0,511%; Japan 0,5694%; GB 0,659%; Canada 0,9862%; Spanje 1,153%; VS 1,2444%; Italië 1,946%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,519%; Nederland -0,617%; Zwitserland -0,63%; Denemarken -0,519%; België -0,535%; Frankrijk -0,513%; Spanje -0,207%; Japan -0,125%; VK -0,093%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 25/26 07 2020/541 Zijn wij onderweg naar morgen?

UPDATE 18/19 07 2020/540 Politieke leiders zijn gezakt voor de test

Deze kop heeft zowel betrekking op de populistische leiders, Trump (VS), Poetin (Rusland) en Bolsonaro (Brazilië), die het afleggen tegen de kracht van het corona-virus, als de 27 Europese regeringsleiders bijeen in Brussel in het bereiken van een gezamenlijke financieel/economische deal over de toekomst van Europa. Bij het online zetten van dit blog waren de besprekingen van de Regeringsraad in Brussel op de 3e vergaderdag nog altijd niet aangevangen.

Frontberichten

De ECB gaat de Nederlandse spaarders niet helpen nu een negatieve rente op spaargeld er aan lijkt te komen. Dit heeft uiteraard ook consequenties voor de verrekenrente waarmee de pensioenfondsen voorlopig nog hun pensioenverplichtingen moeten berekenen.

In 2016 nam de Jumbo de alle filialen van restauratieketen La Place over van de V&D. Deze week werd bekendgemaakt dat 23 filialen gaan sluiten, waaronder snelwegvestigingen, maar ook om restaurants in winkelcentra en binnensteden. Onder meer in Apeldoorn, Bergen op Zoom, Breda Hazeldonk, Gouda, Nieuwegein en Leiderdorp. De 480 personeelsleden zijn hierover geïnformeerd: ze krijgen een aanbod op andere JUMBO winkels aan het werk te gaan.

Vakantie aan de Nederlandse kust onbetaalbaar. De prijzen in de supermarkten en op de markt zijn fors gestegen. Voor een kilo kersen werd €8 gevraagd en voor aardbeien €7. Nieuwe aardappelen blijven fors aan de prijs en verse capucijners zijn niet te betalen. De horocaprijzen liegen er niet om. Dit gaat doorweken in de koopkracht.

In Nederland zijn er in een maand tijd 74.000 werklozen bij gekomen. Onder jongeren tussen de 15 en 25 stijgt de werkloosheid sinds het uitbreken van de coronacrisis het hardst, meldt het CBS. In juni waren 404.000 Nederlanders werkloos. In maart waren dat er 273.000. “We hebben dit niet eerder gezien sinds de start van de maandelijkse metingen in 2003”, zegt het CBS. De werkloosheid reageert vertraagd op de schok van het beleid om het coronavirus in te dammen. In juni verliep de eerste steunregeling van de overheid. Bedrijven die van deze regeling gebruikmaakten, konden nu voor het eerst zonder boete mensen ontslaan. (bron: NOS) Door de coronacrisis is de werkloosheid in Nederland in juni uitzonderlijk snel opgelopen. In mei was nog 3,6% van de beroepsbevolking werkloos, maar in juni liep dit al op naar 4,3 %. Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek is deze stijging ongekend. Dat door de coronacrisis en de economische krimp de werkloosheid zwaar zou worden getroffen is geen verrassing. Ik verwacht dat de werkeloosheid de komende maanden verder zal oplopen. Een deel van de werkelozen zal omgeschoold moeten worden en worden voorbereid op de veranderende vraag naar geschoold personeel.

Daimler, het moederbedrijf van Mercedes-Benz, heeft afgelopen kwartaal een flink verlies in de boeken gezet als gevolg van de coronacrisis. Maar de autobouwer heeft toch ook de indruk dat de markt sneller herstelt dan verwacht. Een en ander komt naar voren uit voorlopige cijfers van Daimler. Het concern gaat vooralsnog uit van een operationeel kwartaalverlies (ebit) van €1,7 mrd. Daimler komt komende week met definitieve kwartaalcijfers. De autobranche ging afgelopen periode gebukt onder massale gedwongen sluitingen van showrooms. In veel landen kwamen de autoverkopen hierdoor tijdelijk stil te liggen. Maar in juni trokken de verkopen volgens Daimler toch weer aardig aan. De onderneming heeft aangekondigd dat het gaat stoppen met het bouwen van sedans in de Verenigde Staten en Mexico. Die stap is onderdeel van bredere kostenbesparende maatregelen om de productie te stroomlijnen.

Warenhuisketen HEMA is in Groot-Brittannië begonnen met de juridisch procedure rond de geplande schuldherstructurering. Daarbij wordt bij een Britse rechtbank om goedkeuring voor die herstructurering gevraagd. In de Verenigde Staten zal een vergelijkbare procedure beginnen, aldus een woordvoerster van HEMA. De eerste hoorzitting staat gepland voor 29 juli via videoverbinding. Volgens de zegsvrouw van HEMA gaat het om een “stempeltje halen” van de Britse rechtbank om door te kunnen zetten met de herstructurering. Ze benadrukt dat er in de VS geen sprake is van een soort faillissementsprocedure rond HEMA. Het bedrijf heeft obligatiehouders onder andere gevraagd om eerder gemaakte afspraken zodanig aan te passen, dat de schuldenverlaging voor de warenhuisketen door Britse rechtbanken kan worden afgehandeld. Dit voorstel is gedaan aan de bezitters van obligaties ter waarde van €600 mln, die in 2022 zouden aflopen. Voor de wijzigingen is instemming van driekwart van deze obligatiehouders nodig. Meer dan 90% van de obligatiehouders is inmiddels akkoord. Dit zijn dezelfde schuldeisers die vorige maand een akkoord bereikten met HEMA over vermindering van de schulden. In ruil voor alle aandelen in de warenhuisketen, zouden zij een groot deel van de schulden wegstrepen. De rol van miljardair Marcel Boekhoorn, voorheen eigenaar van HEMA, was daarmee uitgespeeld. Vorige maand werd ook duidelijk dat een andere groep schuldeisers faillissement had aangevraagd voor de voormalige moederonderneming van HEMA. Hun leningen ter waarde van 54 miljoen euro zouden in juni moeten zijn afgelost, maar dit was niet gebeurd. HEMA meldde dat de faillissementsaanvraag geen gevolgen heeft voor de normale bedrijfsvoering.

Hema heeft veel meer loonsubsidie van de overheid gekregen dan nodig was in de eerste coronamaanden. Het warenhuis kreeg een voorschot van €11,4 mln, blijkt uit een overzicht van het UWV. Daarvan moet het naar verwachting €6 mln terugbetalen. Dat bevestigt Hema na een bericht van nieuwszender RTL Z. Het geld is verstrekt in de Now-regeling, Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid. Daarmee wilde de overheid voorkomen dat veel mensen ontslagen zouden worden in de eerste maanden van de coronacrisis. 140.000 bedrijven en organisaties hebben een beroep op de regeling gedaan. De uitkering was afhankelijk van het omzetverlies. Hema dacht aanvankelijk dat de verkoop verder zou terugvallen dan uiteindelijk is gebeurd. “In april waren de winkelstraten uitgestorven en wist niemand hoe erg het zou worden. Gelukkig is het meegevallen”, zegt een woordvoerder. Door de coronacrisis daalde de netto-omzet van Hema in het eerste kwartaal met 25% tot €225 mln. De verkopen hebben zich sinds medio mei sterk hersteld. In juni kwam de omzet zelfs boven het niveau van vorig jaar. Het warenhuis voldoet wel aan de voorwaarden voor de aanvraag van de Now-regeling. Daarvoor moest de omzet met minstens 20% dalen. Bedrijven konden, afhankelijk van hun omzetdaling, tot 90% van de loonkosten vergoed krijgen. Hema heeft turbulente maanden achter de rug. Een ander effect van de coronacrisis was dat de schuldenlast te zwaar werd. De keten is in handen gekomen van internationale schuldeisers die Hema liefst zo snel mogelijk doorverkopen. Ahold Delhaize en Blokker worden genoemd als overnamekandidaten. Ik heb zo mijn twijfels over de informatie die de Hema hier verstrekt. Zeker 2 maanden is het stil geweest in de winkels. Maar dat de omzet in juni hoger is geweest dan een jaar eerder, kan ik niet plaatsen. Ik denk dat het interesseren van gegadigden voor een aantrekkelijke prijs een hogere preferentie heeft dan de €6 mln die ze gaan terugbetalen aan de UWV.

De coronacrisis zal waarschijnlijk niet leiden tot blijvend andere ideeën over politieke onderwerpen, instituties en de samenleving. Dat concludeert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) op basis van literatuuronderzoek over eerdere crises zoals de SARS-epidemie. Het vertrouwen in de politiek is door de coronacrisis wel flink gestegen, maar door de recessie die eraan komt kan dat volgens het SCP snel weer verdwijnen. Ook het toegenomen vertrouwen in andere mensen zal waarschijnlijk tijdelijk zijn. Dat bleek volgens het SCP ook al na de aanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten. (bron: NOS)

In de VS is opnieuw een recordaantal corona-besmettingen vastgesteld. Volgens de Johns Hopkins University kwamen er in één dag ruim 68.000 coronagevallen bij. Het persbureau Reuters komt, op basis van een eigen telling, op een nog hoger record van 77.000 uit. De VS is wereldwijd al een tijd het zwaarst getroffen door de pandemie. Er zijn al ruim 138.000 Amerikanen aan het virus overleden. De aanpak van de crisis verschilt per staat. Immunoloog en regeringsadviseur Fauci vreest dat zonder eensgezind beleid het aantal besmettingen binnenkort oploopt tot 100.000 per dag. (bron: NOS) Het aantal corona-besmettingen in de VS, Brazilië en India bedraagt bijna 50%. Trump liet deze week weten dat zijn corona-beleid zo succesvol is dat het een grotere prestatie is dan het winnen van de Tweede Wereldoorlog. Dat maakt hij zichzelf wijs, maar de realiteit is dat de corona-bestrijding chaotisch verloopt. Wie neemt Donald Trump nog serieus?

Apple heeft geen staatssteun gekregen van de Ierse regering en hoeft dus een miljardenboete die was opgelegd door de Europese Commissie niet te betalen. Dat heeft het Gerecht van de Europese Unie besloten. Er is hoger beroep mogelijk. De zaak speelde tussen 2003 en 2014. Ierland gaf Apple wat betreft belasting een speciale behandeling. Volgens de EC was dat staatssteun. Apple kreeg een boete die opliep tot €14 mrd. Het is niet de eerste keer dat deze rechter de EC terugfluit. Dat gebeurde eerder toen Eurocommissaris Vestager de afspraken tussen de Nederlandse fiscus en Starbucks aan de kaak stelde. (bron: NOS) Iedereen weet dat Ierland met heel aantrekkelijke voorwaarden Amerikaanse techbedrijven heeft gelokt hun Europese hoofdkantoren in Ierland te vestigen. Die bedrijven zijn als het ware in de watten gelegd. Vanuit Ierland kunnen die bedrijven in Europa zaken doen zonder vrijwel belasting te betalen. Daar moet een einde aan gemaakt worden, alleen dit Gerecht van de Europese Unie staat kennelijk zo onder druk van lobbygroepen dat de EC nul op haar request krijgt. Komt er een herkansing?

De coronacrisis kost gemeenten tussen de 1,5 en 1,8 mrd. Als er een tweede besmettingsgolf komt, kan dat bedrag oplopen tot 2,3 à 2,8 mrd. Dat blijkt uit een onderzoek dat de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft laten uitvoeren. Gemeenten schatten in dat ze alleen al aan weggevallen toeristenbelasting 203 tot 249 mln mislopen. Betaald parkeren levert de gemeenten 282 tot 344 mln minder op dan normaal. Ook maken ze kosten voor bijvoorbeeld handhaving, steun aan de cultuursector en meer bijstandsuitkeringen. De VNG wil een “reële compensatie” van het Rijk. (bron: NOS) Terecht!

Is de EU wel in staat het gebruik van landbouwgif wel aan banden te leggen?

Trouw/de Verdieping publiceerde een artikel van de hand van Onno Havermans over het beleid van de EU-lidstaten, die maar blijven dralen een strenger beleid voor landbouwgif af te kondigen. Zeven jaar geleden stelde de Europese autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) al voor de regels aan te halen, maar er gebeurde niets. Deze week lag er een afgezwakt voorstel van EFSA ter discussie in Brussel. Intussen kwam de Europese Rekenkamer al met stevige kritiek. Ook milieubeschermers zijn boos. Nadat uit onderzoek was gebleken dat veel landbouwgif schadelijk is voor bijen en daarmee voor het hele ecosysteem, ontwikkelde de EFSA in 2013 een zogeheten Bee Guidance. Uitgangspunt voor dit ‘bijenrichtsnoer’ is dat gewasbeschermingsmiddelen moeten worden getoetst op het effect voor de bestuivers en niet op de noodzaak voor de landbouw. De Europese Commissie heeft deze richtlijn echter nooit vastgesteld, omdat de lidstaten er onderling niet uitkwamen. Vorig jaar is de EFSA gevraagd om een aanpassing en die lag nu op tafel tijdens een bijeenkomst van het zogeheten Permanent Comité. Tegelijk buigen de lidstaten zich over het voorstel om het gebruik van enkele gifstoffen te verbieden, zoals de schimmelbestrijder mancozeb die in Nederland op grote schaal wordt gebruikt. Bij dierproeven is aangetoond dat mancozeb hormoonverstorende eigenschappen heeft en neurologische afwijkingen zoals de ziekte van Parkinson veroorzaakt. Voor de nieuwe leidraad moeten de EU-lidstaten kiezen uit vier opties: het oude plan waarin een bijenvolk met hooguit 7% mag krimpen, zodat de koningin met een verhoogde eitjesproductie het volk kan herstellen. Tweede is het idee van de producenten van bestrijdingsmiddelen, genoemd Beehave, waarin een sterfte tot 30% een ‘natuurlijk verschijnsel’ heet. Dan is er nog een optie waarin alleen staat dat het volk op termijn moet overleven. Als laatste de optie waarin een percentage van de bestuiving overeind moet blijven. Milieubeschermingsorganisatie PAN Europa klaagt dat het richtsnoer louter uitgaat van honingbijen. Hommels zouden al moeite hebben om te herstellen bij sterfte van 7%, laat staan 30%. Wilde bijen vallen buiten de boot. “Bij deze soort zijn het de moeders die eropuit gaan”, legt Hans Muilerman van PAN uit. Hij verwacht dat de kans groot is dat er van de bescherming van bijen weer niks terechtkomt.” De Europese Rekenkamer ECA stelde begin dit jaar al vast dat de EU en de 27 EU-lidstaten schromelijk tekort schieten bij het terugdringen van pesticiden. Die kritiek herhaalde de ECA vorige week in een rapport over de bestuivers. Samengevat: Europa beschermt zijn bijen slecht. De macht van de lobbyisten in Brussel is veel te groot, het belang van de natuur krijgt niet de aandacht die het nodig heeft om te overleven. De industrie is niet dienstbaar aan de samenleving en de natuur maar commerciële belangen prevaleren.

De noodzakelijke afbouw van onze fossiele bedrijfsactiviteiten

Nederland geeft nog altijd ruim €8 mrd per jaar aan staatssteun aan de fossiele energiesector, stellen de actiegroepen Milieudefensie en Oil Change International. In 2013 beloofde de overheid dat die steun uiterlijk dit jaar afgebouwd zou zijn. Het gaat niet alleen om subsidies, maar ook om belastingvoordeel. Het grootste deel gaat naar lucht- en scheepvaart, de zware industrie, energiecentrales en de landbouw. Het ministerie van EZK zegt het bedrag van €8 mrd niet te herkennen. Wel erkent het dat er gunstige regelingen voor fossiele bedrijven bestaan. (bron: NOS)

Nederland spekt de fossiele sector jaar op jaar met miljarden. Zo blijven de klimaatdoelen ver weg, schrijft Frank Straver in Trouw. Op de ingeslagen weg naar een duurzame economie is Nederland een notoire spookrijder. Tegen alle klimaatdoelen in steunt het Rijk de fossiele sector, dé bron van broeikasgas (CO2), met ruim €8 mrd per jaar. Dit helpt lucht- en scheepvaart, industrie en vuile energiecentrales. Hiermee frustreert de overheid niet alleen de eigen klimaat-ambities, ze schendt ook Europese afspraken. Dit concludeert Milieudefensie in een studie, samen met het klimaatbureau Oil Change International (OCI). Milieuorganisaties noemen het schokkend dat Nederland er al jaren niet in slaagt die miljardensubsidies te verminderen. Die €8 mrd die naar allerlei subsidies, regelingen en belastingvoordelen naar olie, gas en kolen gaan, is al jarenlang hetzelfde bedrag. Dat terwijl Nederland al in 2013, in Europees verband, beloofde om financiering van de vuile economie in 2020 te beëindigen. Hoofdonderzoeker Laurie van der Burg: “Sindsdien is er feitelijk niets gebeurd”. Dat is zorgwekkend omdat de klimaatcrisis aangepakt moet worden, vinden Milieudefensie en OCI. Met de bouw van zonne- en windparken is Nederland na lang treuzelen van start, maar de Parijs-doelen liggen nog ver buiten bereik. Milieujuristen kijken daarom of het mogelijk is om Nederland te dwingen tot het stoppen van fossiele steun. In hoeverre ‘fossiele subsidie’ bestaat, bleef tot dusver een twistpunt. Andere rekenbureaus turfden ‘slechts’ enkele miljarden aan gegunde voordelen. “Wat niet wil zeggen dat voordelen altijd vervuiling geven”, zegt een woordvoerder van adviesbureau CE Delft. “Gaswinning in kleine veldjes op zee krijgt fiscaal voordeel, maar vanwege de lage gasprijs boort er geen bedrijf.” CE Delft turfde zelf eens €4 mrd aan voordelen voor vervuilers. Dat de studie van Milieudefensie het klimaatbureau Oil Change International dubbel zo hoog ligt, komt doordat hierin vrijwel alles wat riekt naar fossiele steun meetelt. Bijvoorbeeld ook financiering aan vuile energieprojecten door ABN Amro, voor een groot deel in handen van de Nederlandse staat. Verder tellen garantstellingen aan vervuilende buitenlandse projecten mee, zoals kolencentrales of oliepijpen in Azië of Afrika. Volgens het ministerie van financiën hebben die garantstellingen niets met steun aan vervuiling te maken. Ze zouden een vorm van ontwikkelingsgeld zijn. Bovendien heeft het geen zin als Nederland de garanties intrekt, zei staatssecretaris Vijlbrief recent in een brief aan de Tweede Kamer, omdat een ander land ze dan afgeeft. De kritiek op deze vorm van subsidie klinkt dus al langer. Maar kabinetten hielden tot nu toe vol dat er geen sprake was van het spekken van de vuile industrie. Dat is een definitiekwestie. De regering verweerde zich door te stellen dat belastingvoordelen, zoals lage energie-belasting voor de industrie, niet gezien moeten worden als steun aan vervuiling. Ook minister Wiebes (economische zaken & klimaat) zat op die lijn. Daar lijkt nu verandering in te komen. Wiebes is de eerste minister die laat uitrekenen of en hoeveel steungeld het Rijk laat vloeien naar vuile bronnen. Na de zomer presenteert hij die rekensom, gemaakt door de Oeso en het Internationaal Energie Agentschap. De Tweede Kamer dwong dat onderzoek af. Een meerderheid wil openheid over fiscale voordelen die de fossiele industrie geniet. Frankrijk, Italië en Duitsland rapporteren al over financiering die de fossiele sector bevordert. Geen enkel EU-land is zover dat fossiele voordelen nu stoppen, zoals in 2013 beloofd. Landen willen eerst geldstromen uitpluizen, waarna de politiek kan besluiten om steungeld stop te zetten. Volgens de milieubeweging is de coronacrisis daar het uitgelezen moment voor, zodat ‘groen herstel’ mogelijk wordt. Ondertussen hameren werkgeversorganisaties erop dat bedrijven en banen behouden moeten blijven. Beloven en doen zijn twee ver uiteenliggende doelstellingen. We kiezen voor klimaat, milieu en natuur maar in de praktijk blijven overheden de fossiele industrieën met grote hoeveelheden geld steunen.

Overwegingen

Ik heb al eerder geschreven dat ik het niet voor onmogelijk hou dat Trump eerlang de handdoek in de ring gooit. Zo van ‘zoeken jullie het zelf maar uit, ik hou ermee op’. Het kan ook zijn dat de Republikeinse partij Trump laat weten dat zij het vertrouwen in hen opzeggen en nu nog met een andere kandidaat komen voor de presidentverkiezingen op 3 november aanstaande. Maar ik hou het ook niet voor onmogelijk dat Trump de presidentsverkiezingen met 2 jaar jaar gaat verschuiven, omdat campagne-voeren momenteel vanwege corona niet tot de mogelijkheden behoort. Joe Biden zou een voorsprong hebben, volgens The Lincoln Project, een groep teleurgestelde Republikeinen die anti-Trump spotjes in de media zetten., van 55% tegen 41%. Zij proberen daarna Trump uit zijn spel te halen om daarmee zijn campagne te verstoren, zowel strategisch als tactisch, schreef het Parool deze week.

Ik vraag mij al enige maanden af waarom de kooplust in de financiële markten blijft voortgaan. De logica daarvan, bezien vanuit de corona-ramp en de economische terugval, kan ik niet verklaren. Anders dan door het monetaire beleid van de centrale banken dat nooit eerder is gevoerd: door de overvloedige hoeveelheden gratis geld blijven handelaren en speculanten de koersvorming op de effectenmarkten verstoren en ontregelen, waardoor de koersen steeds minder een weergave van de financieel/economische verwachtingen tonen.

Ik heb mij al enkele jaren afgevraagd welke functie cryptomunten in het geldverkeer vervullen. Dat er kritiek is op het beleid van centrale banken nu valuta nauwelijks tot geen waarde meer vertegenwoordigen en de markt de waarde bepaalt. De bitcoin is de grootste en meest bekende crypo-munt, waaraan een waarde is gekoppeld van €8000 voor één bitcoin. De koers van de bitcoin is veel meer in beweging dan de zwevende’’ koersen van de dollar, euro, pond en yen. Toch zijn er ‘deskundigen’ die beweren dat de koers van de bitcoin wel naar de $100.000 kan stijgen. Maar dat is toekomstmuziek. Ik zou mij wel voor kunnen stellen dat als, ik zeg als, de dollar zijn functie als wereldvaluta verliest de crypto’s wel in beweging kunnen komen.

Ik heb mij gerealiseerd dat er verschillende soorten crypto’s zijn: munten, financiële dienstverlening in het betalingsverkeer en dienstverlening aan bedrijven op het gebied van algoritmen. Om digitale munten te laten integreren in het betalingsverkeer moet blockchain zo worden gebouwd dat mensen daarvan gebruik kunnen maken met een pinpas en creditcards moet het veel simpeler worden gemaakt transfers uit te voeren terwijl de veiligheid hoog blijft. Verder moeten ook de crypto-munten geaccepteerd worden als betrouwbaar. Zover zijn we nog lang niet. Wat langzamerhand van de grond komt zijn bedrijven die zich specialiseren op ondersteuning van grote bedrijven wereldwijd met algoritme-systemen.

Minister Koolmees heeft net voor het zomerreces van de 2e Kamer uitspraken gedaan die tot nadenken stemmen. Het kabinet heeft besloten dat de dekkingsgraad van de pensioenfondsen einde van dit jaar niet hoeft te voldoen aan de 100% norm maar is 90% voldoende om geen kortingen op de pensioenuitkeringen door te hoeven voeren. Maar is dekkingsgraad onder de 90% dan moet er wel degelijk gekort gaan worden. De minister heeft die toezegging alleen maar gedaan omdat we volgend jaar maart naar de stembus gaan en om te voorkomen dat kortingen stembusverliezen voor partijen opleveren. Het betekent dus wel dat de pensioenen in 2022 gekort gaan worden als de dekkingsgraad dan onder de 100% ligt. Tenzij een nieuwe regering anders beslist. In de Kamer is gesuggereerd dat zodra de nieuwe Pensioenwet in werking treedt er geen kortingen meer zouden worden doorgevoerd. Dat is pure misleiding want er is dan geen opgebouwd pensioenvermogen meer op basis waarvan het pensioen wordt berekend. Werknemers moeten wel 40 jaar lang maandelijks pensioenpremie betalen maar hoeveel dat aan pensioen gaat opleveren is gekoppeld aan het rendement van de beleggingen. Doen de effectenkoersen het goed dan stijgt het pensioen, maar dalen de koersen dan krijgen gepensioneerden minder dan het jaar daarvoor. En voor die onzekerheid wordt de verhoging van de pensioengerechtigde leeftijd vertraagd doorgevoerd. Pure volksverlakkerij. (dit artikel werd in het Parool niet geplaatst)

Twee ingezonden brieven in Trouw over ‘ongelijkheid’: De verdeling van de NOW-steungelden vanwege de coronacrisis (Trouw, 15 juli) legt pijnlijk de ongelijkheid bloot tussen de belangen (en lobby’s) van het grootkapitaal en die van de gemarginaliseerde flexarbeiders. Booking.com strijkt per medewerker ruim €3.000 per maand op. Bedrijven als KLM en Ajax, met veel hoge salarissen, ontvangen miljoenenvergoedingen, maar de kwetsbare groep (gedwongen) flexwerkers wordt zonder vergoeding op straat gezet. [Henk van den Berg Zeist] Met enige verbazing las ik het bedrag aan coronasubsidies aan het betaalde voetbal. Deze subsidie is zonder extra voorwaarden. Dat is in fel contrast met de steun aan de overzeese delen van het koninkrijk, waar als voorwaarde gesteld wordt dat ambtenaren en bestuurders een aanzienlijk deel van hun salaris in moeten leveren. De salarissen in het betaalde voetbal zijn, zover ik weet, wel iets meer modaal. [Kees van Zandwijk Rhenoy]

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 17 juli 2020; week 29: AEX 573,80; Bel20 3.491,16; CAC40 5.069,42; DAX30 12.919,61; FTSE 100 6.290,30; SMI 10.410,52; RTS (Rusland) 1216,17; SXXP (Stoxx Europe 600) 372,71; DJIA 26.671,95; NY-Nasdaq 100 10.645,22; Nikkei 22.696,42; Hang Seng 25.089,17; All Ords 6.144,90; SSEC 3.214,13; €/$1,143; BTC/USD $9.145,01; 1 troy ounce goud $1.810,30, dat is €50.892,26 per kilo; 3 maands Euribor -0,443%; 1 weeks -0,513%; 1 mnds -0,506%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,32% 10 jaar VS 0,611%; 10 jaar Belgische Staat -0,16%; 10 jaar Duitse Staat -0,454%; 10 jaar Franse Staat -0,145%; 10 jaar VK 0,159%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,455%; 10 jaar Japan 0,0123%; Spanje 0,4%; 10 jaar Italië 1,175%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,524.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden flat tot licht stijgend, beleggers worden onrustiger over het feit dat wereldwijd het corona-virus nog steeds niet onder controle is en in de VS nog steeds toeneemt en voor de slechte prognoses voor de komende tijd, de stijgende werkloosheid, een recessie en slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en een gebrek aan eenheid bij de 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten over een krachtig EU-beleid. De goudprijs steeg door de $1800. De rentetarieven noteerden flat. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,264%; Duitsland -0,01%; Nederland -0,012%; Frankrijk 0,531%; Japan 0,5818%; GB 0,672%; Canada 1,0029%; Spanje 1,2%; VS 1,30,74%; Italië 2,109%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,54%; Nederland -0,627%; Zwitserland -0,6%; Denemarken -0,54%; België -0,542%; Frankrijk -0,52%; Spanje -0,193%; Japan -0,1225%; VK -0,063%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 18/19 07 2020/540 Politieke leiders zijn gezakt voor de test

UPDATE 11/12 07 2020/539 Banken hebben te weinig vlees op de botten

De verkiezing voor de politiek leiderschap van het CDA heeft geen meerderheid voor een van de drie kandidaten opgeleverd. Drie dagen kregen de twee overgebleven kandidaten om hun campagnes voort te zetten. Hugo de Jonge kwam 520 van de 40.000 stemmen tekort. Wat mij stoort is dat beide kandidaten geen helder standpunt hebben over het Pensioenakkoord en het slechtste akkoord ooit voor deelnemers en gepensioneerden ondersteunen (hun opgebouwde pensioenreserves worden uitgeleverd aan de markt) en beiden niet bereid zijn vluchtelingen-wezen, die zich in Griekse opvangkampen bevinden, verre van een ideale situatie, en niet hier opgevangen kunnen worden. Dit kabinet heeft dat besloten en daar blijven beide heren bij. Een verre van Christelijk standpunt. Ze daar de opvang, het onderwijs en de (medische) begeleiding geven die ze hier ook zouden krijgen is niet realiseerbaar. Enerzijds omdat de Grieken die kennis niet voorhanden hebben anderzijds omdat ze bepaalde wezen een andere opvang geven dan de rest. Daarmee verliezen ze op voorhand al mijn stem bij de volgende verkiezingen.

De ‘zwakke knietjes’ van de Europese monetaire toezichthouders: de status van de grootbanken

Ik begin dit blog met een onderwerp waar ik maanden geleden aan aandacht heb besteed, maar waar ik toen tegenwind kreeg van alle kanten. Zowel de monetaire, financiële als politieke autoriteiten waren eensgezind: onze banken zijn veel krachtiger gekapitaliseerd dan 12 jaar geleden en met met de opgebouwde buffers hoeven we geen angst te hebben voor een bankencrisis. Ik heb dat toen bestreden omdat ik van mening was en nog steeds ben dat de buffers niet groot genoeg zijn, in acht genomen de toegenomen complexiteit van de financiële markten en het fors toegenomen aantal financiële producten voor professionals, waaraan grote risico’s gekoppeld zijn. Ik krijg nu steun van de kant de jurist econoom Annegeke Jansen werkzaam op het ministerie van financiën/ Treasury, afgestudeerd aan de Erasmus en hoogleraar Casper de Vries aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam. In de Economische Statistische Berichten (ESB), een vakblad van en voor economen, presenteren zij een geheel nieuwe kijk op de gevaren waarmee het bankwezen wordt geconfronteerd. Dirk Waterval publiceert daarover op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/992/articles/1169936/14/1 Na de kredietcrisis van 2008 moesten banken bestand worden gemaakt tegen nieuwe schokken. Dat is niet gelukt, concluderen onderzoekers: banken zijn nog net zo fragiel. Ondanks strengere eisen van toezichthouders blijken banken in Europa nog net zo kwetsbaar voor economische schokken als vóór de kredietcrisis in 2008. De coronacrisis is een schoolvoorbeeld van zo’n schok, waartegen vooral ING slecht bestand lijkt. Die conclusie is opmerkelijk, want het beeld was tot nu toe precies omgekeerd, erkent ook De Vries. Na de vorige crisis heeft het bankwezen verplicht allerlei kapitaalbuffers moeten aanhouden. Verschillende partijen, van toezichthouders tot ministers en de banken zelf, waren stellig: in deze nieuwe crisis zijn banken deel van de oplossing. Door op die buffers te varen, kunnen ze leningen blijven verstrekken aan noodlijdende bedrijven en huishoudens. “Het is ontegenzeggelijk waar dat banken, waaronder ook ING, veel meer kapitaal in huis hebben”, zegt De Vries. “Bij de vraag hoe groot het risico is dat banken omvallen, speelt meer dan alleen die buffer.” Volgens de hoogleraar moet je ook kijken naar de omvang van de totale schuld van bedrijven, huishoudens en overheden. Die totale schuldenlast is hard gestegen sinds 2008. In de risico-analyse van Jansen en De Vries is deze schuldfactor meegenomen. En dan blijkt dat de strengere eisen voor de hoeveelheid kapitaal die banken in huis moeten hebben als onderpand voor de leningen die zij zelf verstrekken, toch niet streng genoeg zijn. Voor hun analyse keken de economen naar de aandelenkoersen sinds 2001 van 64 grootbanken in Europa. Die legden ze naast de koers van de Stoxx 600-index (een Europese marktindex, bestaande uit 600 bedrijven). Deze vergelijking maakt duidelijk hoe gevoelig de koers van een bank is voor schokken in de markt én hoe gevoelig de markt is voor schokken in de koers van een bank. Van alle 64 grootbanken in Europa voert ING de lijst aan als het gaat over deze wederzijdse gevoeligheid. Gaat het slecht met de Europese economie, dan krijgt de ING-koers een forse tik en vice versa. Concreet: als de Stoxx 600 2,6% daalt, dan verliest het aandeel ING 7% op de beurs. Daarin speelt mee dat ING Groep veel klanten heeft in veel verschillende landen. De invloed van ING op de Europese economie en de invloed van die economie op ING, is daardoor sowieso al groter dan die van nationaal georiënteerde banken, zoals ABN Amro. Een groot verlies op de beurs zegt niet alles over de financiële gezondheid van een bank, maar het betekent wel dat beleggers de bezittingen van de bank lager waarderen. Dat maakt de bank uiteindelijk ook minder waard. Klanten zouden uit angst daarvoor het geld van hun rekening kunnen halen. Afgelopen maart gebeurde dat bijna, denkt hoogleraar De Vries. In twee weken doken ING en ABN Amro hard omlaag op de beurs, toen de omvang van de coronacrisis ineens helder begon te worden. “Toen heeft de Europese Centrale Bank net op tijd ingegrepen met een gigantisch steunpakket van €750 mrd”, zegt hij. Dat kon de brand die woedde op de Europese beurzen nog net op tijd blussen. De stresstesten die toezichthouder de Europese Centrale Bank regelmatig uitvoert bij grootbanken, schetsen een gezonder beeld van het bankwezen: er zou inmiddels genoeg vlees op de botten zitten. Jansen en De Vries schrijven nu dat het omgekeerde het geval is: “Voor de huidige crisis betekent dit dat de grootbanken maar weinig vlees op de botten hebben om heel grote verliezen te kunnen dragen”. De Vries wijt de discrepantie tussen de uitkomsten van stresstesten en zijn eigen onderzoek aan de ‘zwakke knietjes’ van de Europese toezichthouders. Die zouden hun oren te veel laten hangen naar de banken, en de stresstesten niet al te zwaar maken. Voor banken die gevoeliger zijn voor krimp moeten hogere kapitaaleisen gelden, bepleiten de onderzoekers. Behalve ING, die als de risicovolste uit de bus komt, zijn dat de Britse bank Barclays en Natixis uit Frankrijk. Natixis S.A. is ontstaan uit een fusie van de investerings- en financieringsbanken van de groepen Banque Populaire en Caisse d’Espargne. Naast financieringen en investeringen is Natixis ook actief als spaarbank en levert het gespecialiseerde financiële diensten in 68 landen. Prof. de Vries stelt dat het bankwezen half maart is gered doordat de ECB een nieuw opkoopprogramma van onder meer schuldpapier/staatsobligaties heeft opgestart van €750 mrd: PEPP, waardoor een bankencrisis maar net is voorkomen. Dat is een noodgreep, waarmee de structurele problemen van Europese banken niet worden opgelost. Wij worden nog altijd geconfronteerd met de gevolgen dat er 12 jaar geleden geen schoon schip is gemaakt door een sanering door te voeren. Daardoor ploeteren we maar voort totdat de harde realiteit onontkoombaar wordt. Daarbij komt dat het Nederlandse bankwezen qua omvang veel te groot is in relatie tot het draagvlak van ons land. We moeten ons wel realiseren dat als ING in problemen geraakt het Nederlandse volk niet opnieuw de helpende hand toe kan steken. De gevolgen voor de EU en de ECB kunnen onze samenleving in het hart treffen. Ik geloof er niet in dat alle financieel/economische problemen opgelost kunnen worden door meer geld in de markten te pompen. Op zeker moment is dat proces eindig door het wegvallen van vertrouwen in de euro (dit geldt overigens ook voor andere centrale banken). Wij zijn nu gewaarschuwd, maar wat kunnen we nog doen?

Beursexperts zijn somberder dan ooit

Hoewel juni wederom een prima beleggingsmaand was, zijn beursexperts somberder dan ooit. Nog geen 15% ziet het positief in voor deze maand en voor de langere termijn is de uitslag zelfs nog nooit zo negatief geweest. Dat blijkt uit de maandelijkse Beursenquête van strateeg Corné van Zeijl van Actiam. Ook bij de vorige peiling waren de pessimisten in de meerderheid. Deze sombere visie bleek achteraf onterecht. De AEX-index liep met maar liefst 5,1% op. Het tweede kwartaal kan hiermee de geschiedenisboekjes in als een uitstekende beleggingsperiode, gelet op de koersstijging van 15,8% voor de AEX (en inclusief dividend zelfs 16,9%). Het verlies voor dit kalenderjaar is hiermee nagenoeg weggesmolten, ondanks de slechte economische vooruitzichten. “Timing blijkt erg moeilijk”, concludeert Van Zeijl. “Er wordt al drie maanden een correctie verwacht, en al drie maanden gaan de koersen omhoog.” Verwachtingen juli: somberheid troef, “Mr. Market maakt beleggers bescheiden”, schrijft Van Zeijl in een toelichting op de prognose voor juli. Nog steeds is meer dan de helft van de deelnemers pessimistisch gestemd. Het aantal optimististen daarentegen is verder gedaald naar nog geen 15%. Hiervoor is een lange lijst aan verklaringen aan te voeren, aldus Van Zeijl. De 67 beursexperts die de vragenlijst hebben ingevuld zijn vooral bang voor een mogelijke verdere escalatie van de handelsoorlog tussen China en de Verenigde Staten en andere geopolitieke conflicten. Ook wordt gevreesd voor een mogelijke terugval van het sentiment onder de techbedrijven. Daar is de AEX-index gevoelig voor. Want vijf techbedrijven – ASML, ASMI, Adyen, Prosus en JustEat TakeAway – zijn samen goed voor een weging van maar liefst 30% binnen de AEX-index, zo rekent Van Zeijl voor. Dat is volgens hem ook de reden waarom de AEX-index het een stuk beter doet dan de Europese aandelenindices. Zo heeft onze hoofdindex de MSCI Europe index dit jaar met maar liefst 8% verslagen. Vooral tussen half maart en half april bouwde de AEX een voorsprong op. De stemming onder de beursexperts voor juli is als volgt: 14,9% is optimistisch (dat was vorige maand 21,7%); 28,4% is neutraal (tegen 26,7% vorige maand) en 56,7% is pessimistisch (was 51,7%): saldo: -41,8%. De verwachtingen voor de komende zes maanden wijken niet veel af van die voor juli. Maar liefst 55% denkt dat de AEX het jaar een stuk lager zal uitluiden dan het huidige niveau. Deze uitslag is nog nooit zo negatief geweest sinds de start van deze enquête, in 1999. Een speciale vraag ging ditmaal over de Amerikaanse economie. De vraag luidde: Welke factor zal het grootste effect op de Amerikaanse economie krijgen in het komende halfjaar? De experts zijn duidelijk het meest bevreesd voor de effecten van een mogelijke tweede coronagolf. Dat is misschien niet zo vreemd, gelet op de forse toename van het aantal besmettingen met covid-19 in de afgelopen dagen. Maar liefst 44% van de respondenten koos voor dit antwoord. Op de tweede plaats staat de verkiezingsstrijd tussen Biden en Trump. Het belooft een heftige strijd te worden, met een ongekende hoeveelheid moddergooien, zo voorspelt Van Zeijl. Ook een mogelijke handelsoorlog zit veel experts niet lekker. (bron: iex) In de VS spelen zowel politieke ontwikkelingen een rol als de forse toenamen van het aantal corona-besmettingen, die door Trump nog altijd niet serieus worden genomen. De achterstand van Trump is momenteel 9% en twee belangrijke Republikeinse deelstaten hebben het vertrouwen in Trump verloren. Gooit Trump de handdoek in de ring, neemt hij het risico van niet herkozen te worden of gaat hij trachten de verkiezingen twee jaar uit te stellen vanwege de beperkingen die de corona-crisis stelt aan het campagnevoeren? Zijn keuze is van het grootste belang voor de financieel/economische en monetaire ontwikkelingen in de VS en daarmee voor de koersvorming op de financiële beurzen. De verklaring voor de somber gestemde beursexperts en de realiteit van de positief gestemde beurzen is gelegen in het monetaire beleid van de centrale banken. De enorme overliquiditeiten met vrijwel gratis geld nodigen speculanten uit hun lusten bot te vieren op financiële markten. Gokkers gaan altijd voor gewin op de korte termijn en kijken nooit verder dan vandaag of morgen. Beleggers echter hebben meer interesse voor morgen, overmorgen en op de (middel)langere termijn. Die overwegen op basis van logica en die analyses zien er somber uit en verwachten daarom ook dat de koersen op de effectenmarkten daarop zullen reageren. Ik vrees dat zolang de centrale banken hun monetaire beleid niet grondig zullen keren, als dat nog mogelijk is (hetgeen ik betwijfel), zullen de speculanten het beeld blijven beheersen. Pas als de rentes weer gaan stijgen en de liquiditeiten zullen verkrappen pas dan verwacht ik forse correcties, tenzij ………………………………… er nu niet ingecalculeerde ontwikkelingen zullen plaatsvinden die de financieel/economische verhoudingen ernstige schade zullen toebrengen. Voor beleggers ziet de toekomst er onzeker uit en voor de samenleving uiteraard ook.

Frontberichten

ING sluit een kwart van zijn 170 kantoren. Topman Ruud van Dusschoten zegt dat de coronacrisis een al langer lopend plan heeft bespoedigd. In sommige bankfilialen komen volgens hem nog maar twee of drie klanten per uur. De bank benadrukt dat klanten voor hun bankzaken behalve in kantoren ook nog terechtkunnen bij ING-servicepunten in winkels. Daarvan zijn er zo’n 250. Welke kantoren sluiten is onduidelijk; volgens De Telegraaf lijkt het vooral te gaan om filialen in grote steden. Er verdwijnen 150 banen. ING verwacht geen gedwongen ontslagen: de meeste mensen kunnen elders binnen ING aan de slag. (bron: NOS)

KLM heeft ruim €293 mln aan tegemoetkoming in de loonkosten ontvangen. Daarmee is de luchtvaartmaatschappij een van de grootverbruikers in de eerste ronde van de NOW-regeling. Het UWV heeft voor het eerst bekend gemaakt welke bedrijven de steun hebben ontvangen en hoeveel. Ook aan KLM gelieerde bedrijven als KLM Catering Services (€8,7 mln) en KLM Cityhopper (€2,7 mln) kregen steun. Dat geldt ook voor reisorganisaties als Transavia (€24 mln) en TUI (€18 mln). Booking.com ontving ruim €44 mln, wat het bedrijf op forse kritiek kwam te staan omdat het vorig jaar nog miljarden winst maakte. Andere grote namen die steun kregen zijn HEMA (€11,4 mln), Sligro (€13,5 mln) en Randstad (€10,7 mln). Ook de voetballerij klopte bij het UWV aan. Zo staan KNVB (bijna €2 mln), Ajax (bijna €4 mln), Feyenoord (€1,3 mln), AZ (€2,3 mln) en PSV (€2,7 mln) in de boeken. De bedragen zijn nog niet definitief, het gaat voorlopig alleen nog om het voorschotbedrag. Dat bedrag kan nog wel hoger of lager uitvallen na de definitieve berekening in het najaar. Het UWV maakte de namen bekend op verzoek van minister Koolmees (Sociale Zaken). Hij beloofde de Tweede Kamer zoveel mogelijk transparantie over het gebruik van de steunmiddelen, aangezien het om publiek geld gaat. Werkgevers die NOW hebben aangevraagd hebben ook automatisch ingestemd met publicatie van de gegevens. Met de NOW kunnen bedrijven afhankelijk van het omzetverlies maximaal 90% van de loonkosten vergoed krijgen. Dat hebben ruim 148.000 werkgevers in de eerste ronde gedaan. In totaal zijn daarmee 2,6 miljoen werknemers bereikt.

De Duitse economie is aan het herstellen van de coronacrisis en zal uiterlijk vanaf oktober weer gaan groeien. Dat verklaarde de Duitse minister van Economische Zaken Peter Altmaier in een interview met Bild am Sonntag. Hij denkt dat de grootste economie van Europa dit jaar met circa 6% zal krimpen, maar dan met meer dan 5% zal groeien in 2021. Daarnaast verwacht hij dat de werkloosheid in Duitsland vanaf november weer zal gaan dalen. De Duitse werkloosheid loopt de afgelopen maanden gestaag op door de crisis en heeft het hoogste niveau in bijna vijf jaar bereikt. Altmaier heeft als doelstelling dat de werkloosheid in 2022 weer op het niveau van voor de virusuitbraak moet liggen. De minister zei verder zeer bezorgd te zijn over het sterk stijgende aantal nieuwe coronabesmettingen in de Verenigde Staten. Altmaier zei dat als de pandemie niet onder controle wordt gebracht dit ernstige gevolgen kan hebben voor de wereldeconomie. (bron: DFT) Toen ik dit bericht las vroeg ik mij af is de verwachting dat de economie in oktober 2020 of 2021 uit de krimp komt. Gaan groeien is een relatief begrip. Als de economische krimp 7% is en die afneemt met ½% naar 6½% dan groeit de economie maar wel in een situatie van economische krimp. Dat bestuurders signalen willen geven dat het allemaal niet zo ernstig is als de autoriteiten en denktanks melden begrijp ik wel, dat de koersen op de aandelenmarkten blijven stijgen is voor niet-deskundigen niet te duiden. Maar de problemen waarmee wij worden bedreigd zijn van financieel/economische aard. Daar kunnen maatregelen voor genomen worden door te gaan investeren, maar waar wij – nog – geen grip op kunnen krijgen is het monetaire beleid, dat enorme liquiditeiten in de markten blijven pompen dat ook nog eens niets kosten ook. Dat beleid veroorzaakt een enorme waardedaling van ons geld. En waarnaar gaat dat leiden …………………….?

De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) meldde afgelopen weekend een recordstijging op een dag van wereldwijde gevallen van het coronavirus, met in totaal 212.326 in de afgelopen 24 uur. De grootste stijgingen zijn te zien in de Verenigde Staten, Brazilië en India, volgens een dagelijks rapport van de WHO. Het vorige record aan nieuwe besmettingsgevallen was op 28 juni met 189.077. Het aantal sterfgevallen bleef stabiel op ongeveer 5000 per dag. Het wereldwijde aantal gevallen van het coronabesmetting overschreed vorige week de 11 miljoen. Aan de ziekte zijn in zeven maanden tijd meer dan een half miljoen mensen gestorven. Het daadwerkelijke aantal besmettingen ligt vermoedelijk veel hoger dan de 11 miljoen die door overheden zijn gemeld. Dat komt omdat niet iedereen met het virus wordt getest. Sommige landen hebben daarvoor ook niet de middelen. – In de Verenigde Staten is weer een recordaantal nieuwe coronabesmettingen gemeld. Bij nog eens 71.389 mensen is vastgesteld dat ze het longvirus hebben opgelopen. Dat blijkt uit een tellingen van persbureau Bloomberg en Johns Hopkins University. Het was de vijfde dag op rij dat het aantal besmettingen in de VS stijgt. Diverse staten meldden vandaag forse toenames van het aantal ziektegevallen. Tot nu toe zijn bijna 3,24 miljoen Amerikanen besmet geraakt, bijna 135.000 van hen zijn overleden aan de gevolgen van het virus.

De VS zijn wereldwijd het zwaarst getroffen door het coronavirus. Brazilië staat op plek 2. Het afgelopen etmaal overleden 1071 Brazilianen aan het virus, het totale aantal doden in het Zuid-Amerikaanse land bedraagt 71.469. Tot nu toe zijn 1.839.850 inwoners besmet geraakt. Dat hebben de autoriteiten bekendgemaakt. Er zijn nieuwe internationale brandhaarden van het corona-virus. Op 9 juli was het aantal dagelijkse besmettingen >200.000, waarvan in Azië 55 duizend, in Noord-Amerika 70 duizend, in Zuid-Amerika 60 duizend, in Europa en Afrika 14 duizend. Er zijn 12,5 miljoen besmettingen geregistreerd en 560.000 doden als gevolg van corona. Maar de werkelijke cijfers liggen hoger. OxfamNovib waarschuwt voor een bijkomend probleem in de ‘hongerhotspots’ als Jemen en Venuzuela, waar de hongersnood zal toenemen. Ook in India en Brazilië ontstaan problemen als gevolg van toenemende werkeloosheid. Tegen het einde van het jaar kunnen 12.000 per dag overlijden aan honger, dat kunnen er meer zijn dan de corona-doden. Daarbij de aantekening dat de corona-doden vooral ouderen zijn en de mensen die overlijden door gebrek aan water en voedsel vooral jongeren. Verder zullen weer meer mensen besmet worden met aids omdat de aidsmedicijnen op raken en de toevoer stagneert. In 24 landen gaat het om 8,3 miljoen mensen die afhankelijk zijn van de medicatie.

Mensen met een arbeidsbeperking, een niet-westerse achtergrond en mensen die laagopgeleid zijn lopen meer risico om hun baan te verliezen door corona. Ze hebben vaker dan gemiddeld een flexibel contract in sectoren die hard getroffen zijn door de coronacrisis, meldt het Sociaal en Cultureel Planbureau. Volgens het SCP is het belangrijk dat deze groep snel weer aan het werk komt, bijvoorbeeld door omscholing. Als ze langer dan een jaar in armoede leven, is de kans dat ze daar uitkomen kleiner. Kwetsbare sectoren zijn onder meer de horeca en reisbranche. Vooral buiten de Randstad verdwijnen veel flexbanen. (bron: NOS)

In het OV dreigt een ontslaggolf. Als gevolg van de coronacrisis mijden veel mensen het OV, ook nu de dienstregeling weer normaal is. Branchevereniging OV-NL vreest voor het verlies van honderden banen, boven op de ongeveer 2000 banen die de NS denkt te moeten schrappen. Volgens OV-NL is het aantal reizigers in het ov nu zo’n 50% ten opzichte van voor de coronatijd. Naar verwachting zit dat percentage aan het einde van het jaar op 70. Begin deze week heeft de sector overleg met het Rijk over steun. Er was al een pakket ter waarde van zo’n €1½ mrd toegezegd. (bron: NOS)

Na de duikvlucht in april heeft de belangrijke export in Duitsland over de maand mei een fors herstel laten zien. In april dook de export maar liefst 24% omlaag als gevolg van de coronacrisis. In mei is de export weer flink aangetrokken met op maandbasis een plus van 9% gesteund door de versoepeling van de corona-maatregelen. Economen hadden in doorsnee een veel grotere toename met 14% voorzien. (bron: DFT) Die plus van 9% in mei lijkt meer dan het is. Stel de export was 100%, in april daalde die naar 76% en in mei steeg de export weer met 9% van 76%, dat is 83%. Blijft er nog altijd een daling over in 2 maanden tijds van 17%.

De enorme stimulering door centrale banken en overheden van de economie zorgt voor een extra prijsstijging van de goudprijs. Al gewild in crisistijd, kan het edelmetaal nu $1800 naar allereerst $1920 en dan $2000 doorstijgen, aldus ABN Amro. Dat is een drastische verhoging ten opzichte van eerdere inschattingen door de bank. In het nieuw sectorrapport van de markt van edelmetalen concludeert analist Georgette Boele van ABN Amro Economisch Bureau dat die $1920 grens „in zicht” kan komen. Begin september 2011 bereikte goud het record van $1921,50 per troy ounce (31,1 gram). Zo’n baartje goud is deze week al gestegen naar $1816, van $1516,80 eind 2019 (+20%). De constante sterke steun aan financiële markten, met ultra lage rentes en negatieve rentes voor Amerikaanse staatsschuld geven het edelmetaal – vaak een vluchtheuvel voor beleggers in crisistijd – genereren de waardestijging. ,,De sterren staan gunstig voor een stijging van de goudprijs”, concludeert ABN-econoom Boele. Eind 2021 kan de goudprijs daarom naar $2000 groeien. De aansterking van de Amerikaanse dollar die de bank had voorzien, die doorgaans de goudprijs omlaag trekt, is ,,tot nu toe” niet gebeurd. Op 8 juli ging goud echter door een belangrijke technische grens, stelt Boele, en is een verdere toename waarschijnlijk geworden. ,,Beleggers zagen elke daling van de goudprijs als een koopmogelijkheid. Nu is de psychologische weerstand van 1800 dollar doorbroken. Het lijkt erop dat investeerders pas tevreden zullen zijn als de oude piek in de goudprijs van $1921,50 per ounce wordt bereikt en weggenomen”, schrijft Boele. ,,Het belangrijke psychologische niveau van 2000 dollar per ounce ligt binnen handbereik.” (bron: DFT) Ik heb de brontekst iets aangepast. Waar Georgette Boele echter geen rekening mee houdt is dat als de dollar verder wegzakt van de £, ¥ en € en de gestegen goudprijs in dollars, voor de rest van de wereld daalt. Maar edele metalen zijn, evenals woningbezit een gewild beleggingsproduct.

De grote complexen voor evenementen, beurzen, congressen en concerten in ons land verkeren in nood door de corona-crisis, die sinds maart zorgt voor lege hallen. Ze duiken diep in de rode cijfers: de RAI, de Jaarbeurs in Utrecht, Ahoy in Rotterdam en Mecc in Maastricht zitten in een overlevingsmodus. Het einde van de malaise is nog lang niet in zicht. “De 1,5 meter is voor ons niet het nieuwe normaal, eerder een tijdelijk abnormaal. Daar kunnen we echt niet mee voort. Anders is de keuze: steun of bankroet”, aldus een Ahoy-woordvoerster. RAI-baas Paul Riemens heeft de ondernemingsraad om advies gevraagd, onder andere over een sociaal plan. Hij kampt met 115.000 m2 onbenutte ruimte. De RAI duikt volgens hem zwaar in de rode cijfers. „Ik reken dit jaar op een verlies van €20 mln.” De twaalf lege hallen bieden een sombere aanblik. „Dat heeft ook een negatief effect op Schiphol en Amsterdam. Onze 1,7 miljoen internationale bezoekers per jaar zijn normaal goed voor 100.000 overnachtingen en werk voor 30.000 mensen. Nu is dat nul.” Volgens RAI-topman moet het personeel met 125 mensen inkrimpen. Ontslagen zijn niet te voorkomen. We spreken van een voorgenomen reorganisatie.” Riemens, die tot 2016 baas van Luchtverkeersleiding Nederland was, wil proberen de miljoenenverliezen in 2021 tot nul te reduceren. „Aangepaste evenementen in combinatie met virtuele oplossingen. De 1,5 meter regel is met slimme ingrepen, routering, tijdslots, extra hygiëne en ventilatie best te doen, maar het gaat erom of de beursorganisatoren, standhouders en bezoekers deze drukke ontmoetingen weer zien zitten en of er genoeg budget voor is.” Sinds medio maart blijven de exposanten massaal weg. Bijna alle evenementen – gemiddeld vijfhonderd – zijn dit jaar afgelast, een klein aantal gaat nog wel door. Toch zit Riemens niet bij de pakken neer. „We richten ons op 2021, als de coronasituatie hopelijk is verbeterd, al zal de omzet ook dan mager zijn.” Gedwongen ontslagen zijn bij Jaarbeurs Utrecht, Ahoy Rotterdam en Mecc Maastricht nog niet aan de orde. Meer versoepeling, anders steun of bankroet”, meldt Ahoy. „Dramatisch jaar met dieprode cijfers”, beaamt Mecc. (bron: DFT)

Een op de vier woningeigenaren maakt zich zorgen of ze hun huis nog wel kunnen betalen als ze hun baan kwijtraken. De gevolgen van baanverlies voor de hypotheek kunnen zij moeilijk overzien. Dat blijkt uit een enquête die Munt Hypotheken onder ruim duizend mensen heeft gehouden. Vooral huiseigenaren die in de horeca werken vrezen ontslag en dat ze hun huis niet meer zouden kunnen betalen als ze hun baan zijn kwijtgeraakt. Directeur Ellen Hensbergen maakt zich zorgen. „Niemand zou angstgevoelens moeten hebben over de plek waar ze wonen, hun basis.” Vrij weinig respondenten geven aan bij eventueel baanverlies contact op te nemen met hun hypotheekverstrekker. Zij proberen eerder zelf een oplossing te vinden voor de vaste lasten, of nemen contact op met de hypotheekadviseur. Zonde, vindt Hensbergen. „Juist bij de verstrekker liggen kansen om goede afspraken te maken”, zegt ze. „Er is vaak meer mogelijk dan mensen op voorhand denken. Daarom is het ook zo essentieel om snel contact op te nemen.” Bijna alle hypotheekverstrekkers hebben al aangegeven soepel om te gaan met verzoeken van mensen die door de coronacrisis hun hypotheek tijdelijk niet kunnen betalen. Zij kunnen bijvoorbeeld een betaalpauze krijgen. (bron: DFT)

De omzet van spijkerbroekenfabrikant Levi Strauss is over het tweede kwartaal met 62% op jaarbasis gedaald. Het schrapt ondanks een grotere online verkoop 15% van zijn banen, een verlies van ongeveer 700 arbeidsplaatsen. Het concern meldde ook een omslag in aankopen: van veel strakkere en slim jeans naar kleding om binnenshuis te kunnen relaxen.

Meer ondernemers vertrouwen erop dat hun bedrijf de economische crisis door het coronavirus overleeft. In de meeste sectoren denkt meer dan de helft van de bedrijven nog langer dan een jaar te blijven bestaan, meldt het CBS. Met name de reisbranche is positiever geworden. In mei dacht nog 10 procent van deze bedrijven dat ze over een jaar nog zouden bestaan. Bij de nieuwe meting van juni had 51% dat vertrouwen. In de horeca zijn de ondernemers nog wel overwegend pessimistisch. Slechts een kwart denkt dat zijn bedrijf er in juli 2021 nog is. Een derde denkt zelfs dat hun zaak nog dit jaar moet sluiten. (bron: NOS) Ik weet eerlijk gezegd niet hoe ik de melding van het CBS moet interpreteren. Is het optimisme van de ‘meeste sectoren’ terecht? Er zijn sectoren die hebben geprofiteerd van corona, er zijn bedrijven die op een aangepaste wijze door hebben kunnen draaien. Die zullen allemaal corona best overleven. Maar er zijn ook sectoren die (zwaar) zijn getroffen door corona, OV, toerisme, luchtvaart, recreatie, horeca, kunst en cultuur, en die zien lang niet allemaal de toekomst rooskleurig tegemoet. Daarbij komt dat de krimp ook tot lagere economische activiteiten zal leiden en daarvan zijn de gevolgen nog ongewis.

De Europese economie krijgt door de coronacrisis een zwaardere klap dan tot nu toe werd gedacht en ook het herstel valt tegen, vergeleken met de eerdere verwachtingen. Dat meldt de Europese Commissie in zijn zomerprognose. Daaruit blijkt verder dat de onderlinge verschillen tussen de EU-landen groot kunnen zijn. Zo wordt voor Spanje, Italië en Frankrijk een krimp verwacht van ruim 10%. Duitsland en Nederland beperken de schade tot 6,3% en 6,8%. De EC grijpt de prognose aan om opnieuw te pleiten voor een ambitieus, Europees herstelpakket. Hierover vergadert de Europese Raad in een buitengewoon beraad komende vrijdag en zaterdag. (bron: NOS)

Overwegingen

De waarde van de euro tegenover de dollar is de afgelopen 3 maanden gestegen van $1,081 naar $1,13. Dat is een stijging van 5%. Gezien de verwachtingen voor een toenemende economische krimp en de nog steeds stijgend aantal corona-besmettingen met een lockdown beleid in meerdere deelstaten, is de verwachting verdedigbaar dat het vertrouwen in de dollar verder zal afnemen. Drie weken geleden, in blog 536, schreef ik al dat de voormalige chairman van zakenbank Morgan Stanley, Stephen Roach, voormalige hoogleraar aan Yale University, dat „de dollar zeer, zeer sterk gaat dalen”, De dollar zou met 35% in waarde dalen afgezet tegen zijn belangrijkste handelsmunten zoals de yen, het Britse pond en de euro. De economie biedt onvoldoende steun aan de meest gebruikte munt, en de enorme steun van de Amerikaanse centrale bank (FED) laat de waarde kelderen.Dat zou betekenen dat er spoedig een nieuwe fase intreedt van de handelsoorlogen die Trump met zijn economische concurrenten voert door middel van de invoering van invoertarieven. Als de huidige trend zich voortzet dan zou de euro-notering naar de $1,40 kunnen stijgen met desastreuze gevolgen voor de Europese economie. De invoer van goederen genoteerd in dollarprijzen, dus ook van energie, wordt fors goedkoper, dus ook vakanties naar de VS, maar onze export-goederen op de wereldhandel genoteerd in dollars worden veel duurder, net zoals vakanties van Amerikanen naar hun buitenland. Daardoor komt de wereld vooralsnog in een doolhof terecht, ook al zou de rente in de VS weer gaan aantrekken.

Alles gaat duurder worden om de verliezen terug te verdienen die tijdens de corona-crisis zijn ontstaan. Dat gaat er beslist aankomen, onontkoombaar. Weliswaar gaat de ECB nog uit van een deflatoire ontwikkeling, gebaseerd op de forse economische krimp in de eurolanden, maar die zal, naar mijn mening, niet lang duren, omdat de bedrijven, om te overleven tijdens en na de coronacrisis en de economische krimp hun prijzen zullen moeten verhogen. Uiteraard kan dat proces door externe ontwikkelingen, bv een goedkopere dollar en een stijgende intrest in de VS, worden beïnvloed maar uiteindelijk moeten de ontstane verliezen worden terugverdiend. Reken nu maar vast erop dat de OZB volgend jaar omhoog gaat, de zorgpremie, de prijzen in de supermarkten, de vaste maandelijkse lasten zoals voor TV, internet en bellen. Wat dat gaat betekenen voor het koopkrachtplaatje horen we op Prinsjesdag.

In Trouw trof ik een interessante lezersbijdrage aan van Drs Harry Slegh, socioloog, over de koppeling van de koersvorming op de financiële markten met de rendementen op onze pensioenreserves. Hij noemt dat “een geniale neoliberale constructie, waarin winst maken en permanente groei centraal staan”, ‘veilig’ te stellen. Ik onderschrijf dit volledig en zou dan ook willen oproepen tot een breed gedragen volksbeweging om dit te voorkomen.

Trump opnieuw negatief in de schijnwerpers

De Verenigde Staten zijn officieel uit de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) gestapt. President Donald Trump had dat al aangekondigd. Hij heeft kritiek op de corona-aanpak van de organisatie. En hij is niet de enige. In de grootste gezondheidscrisis sinds lange tijd laat de WHO grote steken vallen, vinden ook anderen. De VN-organisatie is te traag, geeft achterhaalde adviezen en houdt China te veel de hand boven het hoofd, zo klinkt het. ‘Juist het Westen bepaalt wat de WHO doet’. Trumps belangrijkste kritiek is ook dat de WHO te veel op de hand zou zijn van China. De directeur-generaal van de WHO prees China meermaals omdat het land bij de corona-uitbraak de ziekteverwekker heel snel had geïdentificeerd en alle informatie met de rest van de wereld deelde. Aanvankelijk zweeg de Chinese overheid echter over het virus. Trump bagatelliseerde de corona-uitbraak eerst zelf ook, maar desondanks geeft hij China de schuld van de uitbraak. Volgens Trump hebben Chinese ambtenaren de WHO onder druk gezet om de wereld te misleiden toen het virus net ontdekt was. Volgens deskundigen is de situatie eerder omgekeerd. “Het Westen heeft de hele WHO de laatste twintig jaar gefinancierd”, zegt Remco van de Pas, internationale volksgezondheidsexpert. “Dus het zijn juist de Westerse landen die door hun gefocuste financiering hebben bepaald wat er bij de WHO gebeurt.” In 1948 werd de WHO, een VN-organisatie, opgericht om de gezondheid van de wereldbevolking te bevorderen. Tot diep in de jaren 70 eisten virussen veel slachtoffers in de wereld. Ondanks grote meningsverschillen tussen landen in de Koude Oorlog lukte het de WHO een aantal van die ziekten de wereld uit te werken. Eind jaren zeventig waren bijvoorbeeld de pokken volledig uitgeroeid. “De landen van Oost en West werkten samen, het werd gezien als de grootste prestatie van de 20ste eeuw”, zegt de Canadese professor Kelley Lee, die een standaardwerk over de WHO schreef.” Ook zij zegt dat de laatste decennia juist het Westen de richting van de WHO grotendeels bepaalt. “Het is interessant dat men de WHO nu verwijt beïnvloed te zijn door China. Als je terugkijkt, heeft de VS veel meer invloed gehad op veel van de programma’s waaraan de WHO nu werkt.” Zo leunt het programma om polio uit te roeien grotendeels op Amerikaans geld. Nu Amerika zich daadwerkelijk terugtrekt, zijn het dit soort programma’s die vertraging oplopen. Hoe nu verder met de WHO? De organisatie zelf roep op tot samenwerking en solidariteit om de corona-pandemie te bestrijden en een volgende te voorkomen. Een aantal Europese landen voert ondertussen hun bijdrage aan de WHO juist op. Duitsland zegt €500 mln toe, Frankrijk €150 mln en Zweden €50 mln. Het geruzie tussen China en de VS over de WHO wordt er echter niet door gesust. Lee: “Het baart me grote zorgen. Ik had nooit zo veel kritiek, bijtende kritiek verwacht op artsen en functionarissen uit de gezondheidszorg.” “Ik vind het ook een zeer slechte timing. We zitten echt midden in de ergste pandemie van deze eeuw. En dan hebben we het over het ondermijnen van de organisatie terwijl we ‘m juist zouden moeten versterken.” Bovendien, een goed alternatief voor de WHO is er niet, zegt Van der Pas. “De grootste fout zou nu zijn om een nieuwe instantie op te zetten en te denken dat die niet onder invloed zou zijn van die politieke en diplomatieke spanningen. We moeten het doen met de WHO.” Met dit laatste ben ik het helemaal eens. En doet de WHO het wel zo slecht als politici beweren. Het politieke beleid van Trump heeft op alle facetten gefaald. Van de >12 miljoen geregistreerde besmettingen zijn er >3 miljoen in de VS. Van de > een half miljoen geregistreerde doden vielen er 135 duizend in de VS. Maar het belangrijkste voor Trump was dat de lockdown moest worden beëindigd, de winkels weer open moesten en de bedrijven weer aan de slag. Maar nu slaat het virus hard terug en dat wil Trumo niet op zijn bordje hebben. Joe Biden heeft al getwitterd dat hij, als hij de volgende president wordt van de VS, hij zich weer zal aanmelden als lid van de WHO.

President Trump heeft de celstraf van Roger Stone kwijtgescholden. Hij was veroordeeld tot 3 jaar en vier maanden. Roger Stone is een vriend, adviseur en ex-campagnemedewerker van Trump. Hij werd schuldig bevonden voor zijn rol in het Mueller-onderzoek naar de Russische connecties van Trumps campagneteam. Veel Democraten zijn boos. Onder andere presidentskandidaat Joe Biden noemt het misbruik van de macht. Nancy Pelosi, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden (onze Tweede Kamer),wil een nieuwe wet waardoor het voor presidenten niet meer mogelijk wordt om mensen te helpen die de president beschermen. “Want dat is wat hier gebeurd is”, zei Pelosi. Roger Stone blijft een veroordeelde crimineel, ook nu president Trump hem zijn straf heeft kwijtgescholden. Dat staat in een opiniestuk van voormalig openbaar aanklager Mueller in The Washington Post. (bron: NOS) Wat Trump doet kan natuurlijk niet. Bij de doodstraf kan ik mij dat nog wel voorstellen, maar een vriendje zijn straf kwijtschelden: nee. Maar de Democraten kunnen hoog of laag springen maar Trump doet wat hij wil. Zo een daad kan ook het einde aankondigen van zijn presidentschap. Zo langzamerhand zal hij toch wel inzien dat zijn bewind ‘by tweets’, zijn coronabeleid, zijn handelsoorlogen, het financiële overheidsbeleid, het Hooggerechtshof dat met 7 voor en 2 tegenstemmen, heeft besloten dat hem geen immuniteit heeft toegekend voor strafrechterlijk onderzoek en hij zijn aangiften IB aan de Onderzoeksrechter moet overhandigen. De uitspraak is van groot symbolisch belang, omdat het Hooggerechtshof hiermee een grens stelt aan de macht van een zittende president. Het Amerikaans ministerie van Justitie hanteert de richtlijn dat die niet kan worden vervolgd. De advocaten van Trump voerden aan dat hij ook geen onderwerp van strafrechtelijk onderzoek kan zijn, maar dat ging de opperrechters een stap te ver. Hij reageerde op de uitspraak van het Hooggerechtshof als onderdeel van een “politieke heksenjacht” en een “hoax”. Misschien voor hem wel het allerergste dat hij achterstand in de peilingen heeft op zijn Democratische tegenstander voor de verkiezingen van 3 november a.s.: de zwakke Joe Biden. Voor de Republikeinen is het het allerbeste als Trump nu de handdoek in de ring werpt. Ik sluit dat niet uit. Joe Biden wil $400 mrd uittrekken voor overheidsuitgaven die de binnenlandse productie een boost moeten geven. Daarnaast moet er voor $300 mrd worden geïnvesteerd in technologie, waaronder duurzame innovaties. ‘Buy American’ is de slogan die het uitgangspunt samenvat. Die doet denken aan Trumps ‘America First’.

Nederland achterop met vergroening economie

Esther Bijlo schrijft in Trouw een artikel over ‘andere landen hebben al plannen om de economie groener op te bouwen na corona. Nederland blijft achter, ziet het PBL, een adviesorgaan van het kabinet.’ Nederland moet haast maken met groen herstel van de economie na de coronacrisis. Landen om ons heen, zoals Frankrijk en Duitsland, gaan met hun miljarden aan steungeld duurzame investeringen versnellen. Nederland is nog niet zo ver en dreigt achter de muziek aan te hobbelen. De raad om op te schieten komt van het Planbureau voor de Leefomgeving, in een advies aan het kabinet. Al eerder drongen onder meer De Nederlandsche Bank, de Planbureaus en ook de Sociaal-Economische Raad erop aan de economie sociaal en duurzaam aan te zwengelen. De coronacrisis raakt de zwakkeren harder en de klimaatcrisis blijft net zo actueel als voor de uitbraak van de pandemie, was de boodschap. Het Planbureau voor de Leefomgeving constateert nu dat andere landen al verder zijn dan Nederland. Zo zet Duitsland in op snellere omschakeling naar elektrisch vervoer en energiezuinige nieuwbouw. Warmtepompen worden voor burgers beter betaalbaar en er gaat extra geld naar renovatie van energieslurpende gebouwen. Ook Frankrijk maakt onder meer elektrisch rijden aantrekkelijker, geeft lage inkomens die hun fossiele auto inwisselen een premie en breidt de laadstations sneller uit. Beide landen voeren ook duurzaam industriebeleid met de coronamiljarden. Hun herstelprogramma’s richten zich op het verbeteren van de exportpositie van bedrijven in groene technologieën. Duitsland steunt bijvoorbeeld de auto-industrie met de ontwikkeling van batterijen en steekt geld in de ontwikkeling van waterstoftechnologie. Frankrijk steekt geld in groene luchtvaarttechnologie en onderzoek naar schone mobiliteit op de grond met behulp van bijvoorbeeld digitale platforms. Nederland moet niet in de valkuil trappen dat ‘duurzaam’ nu als extra last of kostenpost wordt gezien, stelt PBL-directeur Hans Mommaas. “Andere landen doen dat ook niet. Kijk dus uit dat je niet achter het net vist en de concurrentiepositie verslechtert. Landen gaan miljarden uitgeven aan waterstof bijvoorbeeld, daar kan Nederland, met de Rotterdamse haven, ook een rol in spelen.” Waterstof kan op termijn fossiele brandstof vervangen voor onder meer de zware industrie, zoals die in Rotterdam. Het kabinet heeft de voorgenomen CO2-heffing voor de industrie kortgeleden op een laag pitje gezet om bedrijven te ontzien. Mommaas: “Ik begrijp die neiging tot uitstel wel. Maar beprijzing van vervuiling is juist een van de instrumenten die groen herstel vorm kunnen geven en duurzame investeringen aanwakkeren. Je kunt ook stellen dat dit juist het moment is om het belastingstelsel te vergroenen.” Uit het steunpakket dat al wel is uitgewerkt, dat voor KLM, is het verschil in aanpak tussen landen te zien. Frankrijk stelt extra groene voorwaarden aan AirFrance. Zo moet de trein korte vluchten gaan vervangen en zijn er eisen aan het gebruik van duurzame kerosine gesteld. Nederland stelt nauwelijks aanvullende klimaatvoorwaarden aan het overeind houden van KLM. Later zal dat alsnog nodig zijn, verwacht Mommaas. “Als de regelgeving voor de luchtvaart in Europees verband steviger wordt, dan moet je wel zorgen dat KLM is voorbereid en in dat spel mee kan spelen.” In de Nederlandse stikstofcrisis is te zien wat er gebeurt als de vervuilende consequenties van productie voor de omgeving genegeerd worden, stelt Mommaas. Dan mag er niet meer gebouwd worden en komt de economie alsnog in de problemen. “Net zoals Rutte heeft gezegd dat er geen tegenstelling is tussen gezondheid en economie, zo is er ook geen tegenstelling tussen leefomgeving en economie.”

Biomassa werd van een belofte een bedreiging

Emiel Hakkenes schrijft in Trouw over ‘duurzame energie opwekken uit biomassa staat steeds meer ter discussie. Ooit leek het een goed idee.’ De oliecrisis van 1973 zette het denken op scherp: kolen en aardolie zouden niet oneindig beschikbaar zijn, en het was hoog tijd om te zoeken naar energiebronnen die niet opraken. Volgens een rapport van de toenmalige Raad voor Landbouwkundig Onderzoek smeekte de samenleving om een milieuvriendelijke energievoorziening: ‘De wens een energieproductie te ontwikkelen die overwegend is gebaseerd op in stand blijvende hulpbronnen, leeft in ons volk sterk’. Bij milieuvriendelijke energievoorziening werd toen onder meer al gedacht aan biomassa, het opwekken van warmte of elektriciteit uit organisch materiaal. Onderzoekers hadden interesse voor ‘energieteelt’, waarbij gewassen (inclusief bomen) worden verbouwd om later te dienen als brandstof. Maar voor deze vorm van landgebruik was in het kleine Nederland helemaal geen ruimte, stelde minister Fons van der Stee van landbouw, die het idee in 1979 afdeed als ‘zinloos’. Bovendien konden energiecentrales nog goedkoop aan kolen komen. Het idee van energie opwekken uit biomassa verdween een paar jaar uit beeld, maar halverwege de jaren tachtig vlamden discussies over het milieu en de uitstoot van broeikasgassen op. Eind 1990 publiceerde minister Koos Andriessen van economische zaken de Nota Energiebesparing, waarin hij aankondigde dat fossiele brandstoffen geleidelijk vervangen moesten worden door hernieuwbare energie. In Nijmegen en op de Maasvlakte begonnen daarna experimenten met het bijstoken van afvalhout en pellets in elektriciteitscentrales, om zo het gebruik van kolen terug te dringen. Vanaf 2003 kunnen energiebedrijven subsidie krijgen voor het bijstoken met biomassa. Van milieuorganisaties en wetenschappers klonk geleidelijk steeds meer kritiek: lang niet alle vormen van biomassa zijn duurzaam. Biomassa bestaat uit allerlei organische materialen, zoals hout, gft-afval, maar ook plantaardige olie, mest en speciaal hiervoor verbouwde gewassen. Bij het verbranden daarvan komt CO2 vrij, net als bij kolen of gas, maar toch geldt biomassa als CO2-neutraal (hebben ze in Brussel vastgesteld). De gedachte is dat voor het verstookte materiaal nieuwe bomen en gewassen teruggeplant worden, die weer CO2 uit de atmosfeer opnemen. Maar: als we een boom omhakken, staat er niet meteen een nieuwe. Het kan decennia, wel een eeuw, duren voordat nieuwe bomen ver genoeg zijn gegroeid om de door biomassa uitgestoten koolstofdioxide weer op te nemen. Als de boom daarentegen was blijven staan, was hij gewoon doorgegaan met CO2 opnemen. Bovendien levert het verbranden van biomassa minder energie op dan kolen of aardgas, waardoor de uitstoot van CO2 toeneemt. In Nederland is ecoloog Louise Vet één van degenen die dit uitdraagt. Tot voor kort zonder veel succes. “Bossen kappen voor energie is echt fout”, zei ze in Trouw. “Het loopt nu helemaal uit de hand met de snel stijgende vraag naar biomassa overal in de wereld. Het kwartje valt niet. De energielobby die daar achter zit is te sterk.” Inderdaad hebben energiebedrijven geïnvesteerd om hun centrales aan te passen en hebben zij belang bij langjarige afspraken en subsidies om die investering terug te verdienen. Maar er lijkt een kentering op te treden in het denken: een organisatie als Mobilisation for the Environment voert juridische strijd tegen biomassacentrales. Het adviescollege stikstof van Johan Remkes (met Louise Vet in de gelederen) pleit voor het stopzetten van subsidies voor biomassacentrales. En nu voegt de Sociaal-Economische Raad (SER) zich daarbij. Net als in de jaren zeventig heeft de samenleving behoefte aan milieuvriendelijke energievoorziening. Maar of biomassa daarbij hoort, is inmiddels de vraag. De eerste reacties op het SER-rapport staan op https://nos.nl/artikel/2339090-kamer-blij-met-ser-advies-tegen-biomassa-maar-ook-roep-om-meer-duidelijkheid.html Fenna Swart van het Comité Schone Lucht en de Landelijke Federatie tegen Biomassacentrales is in tegenstelling tot de Kamer niet enthousiast over het SER-advies. Ze vindt het adviesrapport niet concreet genoeg. “De suggestie wordt gewekt dat de afbouw van biomassa in gang wordt gezet”, zegt ze. “Maar wat ontbreekt is wat het precies betekent voor nieuwe en bestaande subsidies voor biomassa. Ik wil een doelstelling en concretisering.” Wat haar betreft moet er helemaal gestopt worden met de subsidie voor biomassa gemaakt van hout. “Ga voorlopig nog even door met aardgas”, zegt Swart. Ze vindt dat de miljarden die beschikbaar zijn voor de subsidie van biomassa moeten worden ingezet voor energie uit echt duurzame bronnen.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 10 juli 2020; week 28: AEX 570,52; Bel20 3.442,06; CAC40 4.970,48; DAX30 12.633,71; FTSE 100 6.095,41; SMI 10.229,97; RTS (Rusland) 1245,65; SXXP (Stoxx Europe 600) 367,00; DJIA 26.075,30; NY-Nasdaq 100 10.836,33; Nikkei 22.290,81; Hang Seng 25.727,41; All Ords 6.036,30; SSEC 3.383,32; €/$1,13; BTC/USD $9.092,76; 1 troy ounce goud $1.787,60, dat is €51.135,82 per kilo; 3 maands Euribor -0,44%; 1 weeks -0,522%; 1 mnds -0,503%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,329% 10 jaar VS 0,6004%; 10 jaar Belgische Staat -0,165%; 10 jaar Duitse Staat -0,476%; 10 jaar Franse Staat -0,147%; 10 jaar VK 0,151%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,486%; 10 jaar Japan 0,0147%; Spanje 0,406%; 10 jaar Italië 1,223%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,534.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden flat tot licht stijgend, beleggers worden onrustiger over het feit dat wereldwijd het corona-virus nog niet onder controle is en in de VS nog steeds toeneemt en voor de slechte prognoses voor de komende tijd, de stijgende werkloosheid, een zware recessie en slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en een gebrek aan eenheid bij de 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten over een krachtig EU-beleid. Maar de kooplust blijft in de markt door de overvloedige hoeveelheden gratis geld.. De goudprijs steeg verder richting de $1800. De rentetarieven daalden opnieuw. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,322%; Duitsland -0,062%; Nederland –0,041%; Frankrijk 0,499%; Japan 0,5599%; GB 0,623%; Canada 1,0611%; Spanje 1,195%; VS 1,287%; Italië 2,162%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,682%; Nederland -0,634%; Zwitserland -0,6%; Denemarken -0,547%; België -0,541%; Frankrijk -0,519%; Spanje -0,184%; Japan -0,1162%; VK -0,079%. 

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 11/12 07 2020/539 Banken hebben te weinig vlees op de botten

UPDATE 04/05 07 2020/538 Een voorspellende droom met grote gevolgen voor de mensheid

FNV-leden toch akkoord met pensioendeal. Het 105 leden grote parlement van de vakbond FNV heeft voor het pensioenakkoord gestemd. Daarmee staan alle seinen op groen voor het nieuwe stelsel en kan het door de Tweede Kamer worden besproken. Het akkoord gaat over een fundamentele verandering van het systeem, waar jaren over werd gesproken. In het kort komt het neer op een bevriezing van de AOW-leeftijd,een langzamere stijging van die leeftijd in de toekomst. Ook worden de pensioenen flexibeler. Over de invoering is al met al elf jaar gepraat. Ouderen die bijna met pensioen gaan, zullen weinig of geen gevolgen ondervinden van het nieuwe stelsel. (bron: NOS) Deze informatie die op teletekst staat is op zijn minst gekleurd. Het lijkt er sterk op dat de NOS hier de spreekbuis is van D66-minister Wouter Koolmees. Dat is kwalijk, heel kwalijk. Wij zijn hier niet in de VS waar Trump zijn eigen TV-kanalen tot zijn beschikking heeft. Op de eerste plaats zou een meerheid van de 105 kaderleden van het FNV hebben ingestemd met het Pensioenakkoord namens alle 9 miljoen deelnemers, aangesloten bij een vakbond of niet. Gelukkig telt Nederland nog één vakbond, de VCP/de Unie, die niet heeft ingestemd en de bestaande onduidelijkheden heeft neergelegd bij het parlement, daar waar het thuishoort. Het gaat om een gigantische pot met geld van ca €1500 mrd (ter vergelijking de Nederlandse staatsschuld is bijna €500 mrd, het bbp €815 mrd en het spaargeld van de burgers bijna €400 mrd). Dat geld is opgebouwd door de werkgevers en werknemers, een spaarpot voor hun oude dag, waarvoor de deelnemers 40 jaar premie hebben betaald. Daar gaat de overheid nu mee aan de haal. Het pensioenstelsel is ooit opgezet in de vorm van een verzekeringspolis (je legt premie in en als je dat volhoudt tot de einddatum krijg je de overeengekomen uitkering in de vorm van een lijfrente) maar de D66-minister Wouter Koolmees wil daarvan af en wil naar een markt gerelateerd systeem. De markt bepaalt de hoogte van het pensioen. Een vertraging van de stijging van de AOW-leeftijd is slechts een lokkertje van de minister om de mensen af te leiden van het veel grotere financiële belang van een dalende pensioenopbouw en uitkering. Hier wordt het enorme belang dat werknemers hebben in de opgebouwde pensioenreserves ondergeschikt gemaakt aan de neo-liberale belangen van het grote geld. Op https://joop.bnnvara.nl/opinies/onbegrijpelijk-dat-vakbonden-instemmen-met-nieuw-pensioenstelsel schrijft Edwin Kemner onder meer: “Dit nieuwe pensioensysteem wordt aan ons verkocht als zijnde noodzakelijk om de pensioenen betaalbaar te houden. Al sinds de ECB begon met drastische renteverlagingen verschijnen er namelijk steeds somberder berichten over de dekkingsgraad van de pensioenen. Oorzaak hiervan is de rekenrente. Deze norm is destijds vastgesteld als de norm voor een veilig rendement voor de pensioenen. Destijds een verdedigbare keuze. Echter, gezien de huidige situatie waarbij de ECB de rente zelfs negatief houdt,  slaat deze norm nu als een tang op een varken. De verwachte toekomstige rendementen van de pensioenfondsen moeten nu berekend worden aan de hand van een rentevoet die los is komen te staan van de beleggingsresultaten. Hier zien de neoliberale partijen D66 en VVD hun kans schoon. In plaats dat men nu een nieuwe –realistische- norm voor de toekomstige beleggingsresultaten neemt (mag ik een voorstel doen: de helft van de gemiddeld behaalde beleggingsresultaten van de afgelopen x-aantal jaar), wil men nu één van de beste pensioenstelsels ter wereld omvormen naar één van de slechtste. En dit allemaal omdat volgens het neoliberale geloof alles individueel moet en de markt het wel zal regelen.Op 20 mei j.l. schreef de Volkskrant al op https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/direct-verband-tussen-hoogte-van-salaris-en-pensioen-verdwijnt~b56da03c/ dat de beurs wordt bepalend voor de hoogte van de pensioenen en het directe verband met het eerder verdiende salaris verdwijnt. Hierover zijn het kabinet, werkgevers en vakbeweging het blijkbaar eens geworden. Voor mij is het onbegrijpelijk dat de vakbeweging hiermee kan instemmen. Nu is het parlement aan zet na het zomerreces. Ik voorzie forse pensioenverlagingen. Verder is de vraag hoe groot de legitimiteit is dat een handjevol vakbondsleden kunnen beslissen voor 9 miljoen Nederlanders. Verder moet nog blijken, desnoods door de Hoge Raad, in hoeverre kan worden besloten dat bestaande contracten kunnen worden opengebroken en opgebouwde pensioenrechten kunnen worden verlaagd.

Het Parool meldde op de eerste werkdag van week 27 dat een tweede corona-golf onvermijdelijk is in de komende tijd.

de Telegraaf meldde daarop dat die 2e golf besmettingen economisch minder schade zal toebrengen. Als de eerste golf een schade van 20% heeft teweeggebracht en de schade van de tweede golf ook 20% is dan is dat 16% ten opzichte het begin. En ja, door schade en schande de eerste crisis te zijn doorgekomen, zullen we hopelijk effectiever omgaan met nieuwe besmettingen, alhoewel de verzwakkingen in de economie kunnen ook diepere slagen toebrengen. We moeten namelijk in acht nemen dat investeringen na de eerste golf niet het verwachte rendement opleveren, waardoor kapitaalvernietiging optreedt en er veel meer geld in de markt moet worden gepompt, met alle gevolgen van dien die kunnen optreden.

De Telegraaf schrijft dat mogelijk 100 van de 300 van de reisondernemers in Nederland nog dit jaar failliet zullen gaan als gevolg van de na-ijlende corona-crisis, zegt Frank Oostdam van de ANVR. Ook als de helft van die reisorganisaties omvallen komt de ANVR mogelijk ook in grote financiële problemen. Zo een bericht zal steeds meer burgers voorzichtig maken een reis te boeken en die aan te betalen.

Chinese wetenschappers hebben een nieuw griepvirus ontdekt, dat besmettelijk genoeg kan worden om een pandemie te veroorzaken. Het virus is ontdekt bij varkens, maar zou kunnen overspringen op mensen. De BBC schrijft over de ontdekking van het virus. Het is volgens de onderzoekers nog niet gevaarlijk genoeg om van mens op mens over te springen, maar dat zou wel kunnen gaan gebeuren. De Chinese overheid heeft de import van varkensvlees van vier Nederlandse slachterijen, lopende het onderzoek, gestopt. Er zijn zorgen in China over nieuwe griep die mogelijk kan uitgroeien tot een pandemie. Het coronavirus muteert volop, hoe erg is dat? Dat klinkt heel eng, maar moeten we ons ook echt zorgen maken? De ene pandemie is nog niet weg of de volgende rammelt alweer aan de poort. In China blijken diverse varkensboeren en medewerkers van slachthuizen de afgelopen jaren besmet te zijn geraakt met een nieuwe, mogelijk gevaarlijke griep/virus variant. Een van de onderzoekers, Kin-Chow Chang, zegt tegen de BBC dat het nieuwe virus goed in de gaten gehouden moet worden. “Op dit moment is iedereen druk met het coronavirus, en terecht. Maar we moeten niet uit het oog verliezen dat er andere gevaarlijke virussen zijn.” G4 EA H1N1 vormt op dit moment nog geen groot gevaar. Er zijn signalen van infecties gevonden bij een aantal mensen in China die met varkens werken. De onderzoekers hebben over hun ontdekking geschreven in het tijdschrift Proceedings of the National Academy of Sciences. Het virus, dat de naam G4 EA H1N1 heeft gekregen, lijkt op de Mexicaanse griep, maar heeft een aantal andere kenmerken. Het virus dat de Mexicaanse griep veroorzaakt, is meegenomen in de jaarlijkse griepprik. Als het nodig is, zou dat met dit virus ook kunnen, zeggen de onderzoekers.

Zijn voorspellende dromen altijd bedrog?

Ik droom iedere nacht, meestal gaat het over mensen die ik ken of al zijn overleden. Soms ook over mensen die elkaar nooit gekend hebben. Meestal herinner ik me, als ik opsta, mijn dromen niet meer. Maar de droom van 1 juli was veel dreigender. In de vroege ochtend kreeg ik een heel enge droom. Ik was met mijn vrouw en een kleinkind in Amsterdam. Op zeker moment gingen we in een restaurant naar binnen om daar tussen de middag wat de eten. Op de 1e etage zaten we aan het raam: we keken naar de gracht en de grachtenpanden. Er was veel activiteit van bouwers, die onderhoud pleegden aan panden. Ook in het restaurant, waar wij waren, werd door bouwvakkers gewerkt. Langs de gracht reden grote bouwauto’s met materialen. Op zeker moment zagen we een heel lange, onder ons langs op de gracht voorbijrijden. Zo een zware bouwauto hadden we nooit eerder gezien. Iets verder draaide hij op een grachtenbruggetje om en draaide de andere kant van de gracht op. Daar gaat het helemaal fout. De zware autobanden schoven op de kademuur en de auto stond muurvast. De gevels van de grachtenpanden daartegenover gingen scheuren. De werklieden die in ons restaurant werkten joegen alle gasten naar de tuin achter het pand, wegens het dreigende gevaar van totale instorting. We haalden adem dat we veilig waren. Toen werd ik wakker. Ik ging even op mijn bed zitten om even bij te komen en moest denken aan de kop van mijn blog van afgelopen weekend: “Het neo-liberale gedachtegoed heeft zoveel foute kanten, ook de vrije markt, het monetaire beleid en het kapitalisme, dat daar flink het mes ingezet moet worden. Cruciaal in dat proces is de uitspraak van Mario Draghi van 23 juli 2012 ‘whatever it takes’ waarmee hij het monetaire beleid in dienst stelde van de macht van de financiële markten en hun hebzucht naar meer geld en vermogen.” De laatste weken heb ik gewaarschuwd dat de oplossing van de financieel/economische problemen, veroorzaakt door de dalende wereldhandel en de gevolgen van de corona-crisis, niet moet worden gezocht in steeds meer geld in de markt pompen zoals de centrale banken al jaren doen. De grote problemen van de Dertiger Jaaren waren niet alleen de enorme crash van de aandelenkoersen (oktober 1929-juli 1932) maar de opbouw stagneerde door een krap geld beleid van de centrale banken. De Engelse econoom Keynes heeft daar in 1935 voor gewaarschuwd en op een simpele wijze aangegeven dat, zodra de economische activiteiten afnemen, overheden het initiatief moeten nemen investeringen te initiëren voor de toekomst, waardoor de economie weer nieuwe impulsen krijgt. Maar toen was behoud van de goudgerande waarde van onze gulden belangrijker dan de werkelozen aan het werk te zetten en hen daarvoor te belonen. Het markantste voorbeeld is de aanleg van het Amsterdamse Bos met de roeibaan dat werd aangelegd door werkelozen, die voor hun bestaande marginale uitkering aan het zware werk werden gezet. Het nodige effect, dat de arbeiders meer gingen verdienen en gingen uitgeven, bleef uit en de positieve effecten op de economie ook. In Duitsland maakte Adolf Hitler die fout niet, maar het had wel tot gevolg dat hij op 1 september 1939 Polen binnenviel en op 10 mei 1940 West-Europa. De Tweede Wereldoorlog was een feit. Wat de centrale banken nu doen is het tegenovergestelde. Niet alleen de ECB maar vrijwel alle centrale banken alle grote wereldmachten, de BoJ, BoE, FED, pompen gigantische hoeveelheden geld in de markten. Het gevolg is enerzijds dat het aanbod van gratis geld enorm is en de rendementen voor het spaar- en pensioengelden negatief dan wel nul zijn. Maar er is een ander aspect dat optreedt en waar niemand aandacht aan besteed: de macht van het staatspapier dat centrale banken in portefeuille hebben, door hun inkoop ervan, en dat in de vele biljoenen loopt. Hoe stabiel is het monetaire stelsel nog met de enorme toevloed van geld dat ver uitgaat boven de behoefte aan dat van rendabele investeringen. We zijn momenteel verliezen aan het financieren, weggegooid geld dat nooit meer wordt terugverdiend, en dat betekent dat de waarde van ons geld daalt. Normaal zou dat tot een devaluatie moeten leiden, maar dat werkt zo niet meer in een systeem van zwevende wisselkoersen. Nu wordt de prijs bepaalt door de markt, als de resultante van de relatie tot andere valuta. Maar als die andere valuta ook hun geldhoeveelheden opblazen zegt dat niets meer over de reële waarde. Dat kan tot verlies aan vertrouwen in het financieel/monetaire systeem leiden met grote gevolgen van sociaal/maatschappelijke aard. Ik denk dat ik die situatie in mijn droom heb terug teruggezien. Enorme werkzaamheden met het zwaarste materiaal om de eeuwenoude panden nog te stutten, om te voorkomen dat die inzakten, waren niet in staat deze klus te klaren omdat de fundamenten het draagvlak niet meer konden dragen. Zie dat ‘zwaartste materiaal’ als de ‘enorme hoeveelheden geld die in de markten worden gebracht’. Het zou in deze droom gaan met een zogenaamde helderziende droom, die een blik geeft op de toekomst. Deze dromen geven vaak inzicht in oorzaak en gevolg en dit over langere termijn en vaak grotere zaken dan het ego. Komen voorspellende dromen voor? Het antwoord is ‘ja’ maar meestal is er wel een directe betrokkenheid met de dromer of zijn directe omgeving. Mijn dromen van 5 april en 1 juli betreffen een ramp die gezien wordt vanuit een vogelperspectief en wereldwijd grote gevolgen heeft.

Weersta de druk vanuit overheden om als centrale bank steeds door te gaan met stimulerend beleid, schrijft ‘de bank der banken’: de Bank van Internationale Betalingen (BIB), gevestigd in Bazel, in haar jaarlijkse rapport over de wereldeconomie. Een waarschuwing aan onder meer de ECB over het door haar gevoerde monetaire beleid. Daarover rapporteert Dirk Waterval in Trouw. Centrale banken kijken inmiddels tegen de bodem aan van hun gereedschapskist om de economie te stimuleren. Naarmate de crisis voortwoekert kunnen nationale overheden dan druk gaan uitoefenen om de grenzen van monetair beleid te overschrijden. Het is volgens de BIB dus belangrijk dat centrale banken hun onafhankelijkheid bewaken, zich niet voor karretjes laten spannen van overheden met hoge schulden. Haar leden traden aan het begin van de pandemie direct op als crisismanagers, schrijft de BIB. Instanties als de Europese Centrale Bank (ECB), de Amerikaanse Federal Reserve (Fed) en de Bank of Japan begonnen ongekende hoeveelheden nieuw geld in hun economieën te pompen. Dat zorgt ervoor dat commerciële banken huishoudens en bedrijven tegen een lagere rente van leningen kunnen voorzien. Op die manier droogt de liquiditeit van die bedrijven minder snel op, zodat die hun personeel en doorlopende kosten kunnen blijven betalen. Om dat geld de economie in te krijgen kopen centrale banken veel staatsobligaties op van grote beleggers en commerciële banken. Door voor dat schuldpapier te betalen met geld dat speciaal voor die aankoop gecreëerd is, komt er meer geld in omloop. In sommige gevallen, zoals bij de Fed in Amerika, gaat de centrale bank nog een stapje verder. De Fed koopt ook commercieel schuldpapier op van bedrijven. En dan niet eens hoogwaardig schuldpapier, maar ook dat van ondernemingen waarmee het bedrijfstechnisch helemaal niet zo goed gaat. Wel moeten de problemen dan zijn begonnen na aanvang van de coronacrisis. Waarmee de Fed alleen bedrijven wil helpen die daarvoor, in de kern, nog wel gezond waren. Interruptie: het is maar zeer de vraag of bedrijven in financiële moeilijkheden kunnen worden gered als de Fed hun schuldpapier opkopen. Het gaat om bedrijven zonder of zonder voldoende buffers om een crisis te overleven. We hebben iets dergelijks, ruim tien jaar geleden, ook meegemaakt toen Amerikaanse banken hypotheek-producten gingen verkopen waarvan de schuldenaars daklozen waren die hun hypotheekrente en -aflossong niet konden betalen. Dus pas op Uw tellen. Volgens de BIB heeft dit adequate handelen een hoop extra ellende voorkomen, vooral bij kleine bedrijven die anders amper kans zouden maken op een lening van hun eigen bank. Maar ook overheden zouden zonder het opkopen van staatsobligaties een stuk verder van huis zijn geweest. Door de opkoopprogramma’s daalt de rente op die staatsleningen. Daardoor is het voor overheden nu goedkoper of zelfs gratis om geld te lenen van beleggers. Juist nu is dat cruciaal, om alle extreem dure steunprogramma’s die overheden optuigen te kunnen blijven financieren met geld dat ze ophalen op de kapitaalmarkt. Dan komt er een punt waarop overheden verslaafd raken aan de renteverlagende ingrepen van een centrale bank, zoals de Rotterdamse hoogleraar Casper de Vries het onlangs in deze krant verwoordde. In Europa speelt dat probleem vooral bij zuidelijke landen als Italië, maar in andere delen van de wereld net zo goed. Zou de rente weer omhooggaan doordat centrale banken op een dag weer een stapje terug doen, dan stijgen de schuldbetalingen dit soort landen boven het hoofd. Zij moeten op termijn dus verantwoordelijkheid nemen en hun schulden wat proberen te herstructureren, vindt de BIB. En dat geldt net zo goed op bedrijfsniveau. Voor een ondernemer die tijdelijk even geen liquide middelen heeft om aan zijn directe betalingen te voldoen, is een nieuwe lening natuurlijk welkom. Maar ondernemers die zonder herstelplannen te lang blijven bijlenen, zullen uiteindelijk een keer verzuipen in hun schuldenlast. En daar is ook niemand mee geholpen. De vraag is of de optie van het terugbrengen van het ingekochte (staats)papier naar de markt nog wel een beschikbare optie is. Ik denk van niet, daarvoor loopt dit proces al veel te lang. Wij betalen vandaag op de kapitaalmarkt voor Nederlands 30-jarig papier 0,036% rente. Als de rente weer gaat stijgen zullen er dermate grote verliezen worden geleden, dat die niet draagbaar zijn en tot een enorme chaos zullen leiden. Daarbij komt dat onze verdienmodellen altijd zijn uitgegaan van een rentetarief waarbij meer vraag ontstaat dan beschikbaar wordt gesteld. Geld is dus altijd een schaars product geweest, maar dat is het niet meer. Beleggers hebben zoveel geld tot hun beschikking dat ze zelfs bereid zijn om geld toe te betalen aan betrouwbare debiteuren, om het maar ergens te kunnen stallen, desnoods om te moeten interen. Dat gegeven is op de langere termijn geen aantrekkelijk vooruitzicht. Nederland moet snel een nieuw verdienmodel ontwerpen voor de komende decennia, eco 4.0 en voor de jongeren en komende generaties en daarbij uitgaan van gratis geld dat beschikbaar is, is voor mij geen optie. Goederen moeten schaars zijn, daar is ons economisch systeem op ingericht. Het advies van de BIS aan de centrale banken moet ervan uitgaan dat alle mondiale centrale banken tegelijk hun monetaire beleid gaan aanpassen. En dat gaat, vanuit mijn perceptie, nooit gebeuren. De gevolgen daarvan in Japan (BoJ) zijn anders dan die van de FED, de BoE en de ECB. Is de BIS te laat gekomen met hun waarschuwing of is de BIS slechts een adviescollege, waar centrale banken selectief naar luisteren. Stel dat de ECB wel zou willen bewegen welke schade veroorzaken ze dan in het bankwezen en de financiële wereld in de eurozone en daarbuiten en bij de 19 eurolanden. Want een stijgende rente zal de vraag naar euro’s doen toenemen en de koersen van Yen, het Pound en de Dollar t/o de euro doen dalen, waardoor onze exportpositie schade zal oplopen. En welke overheden willen daar in de huidige krimp aan meewerken. Maar de vraag blijft dan wel of er een weg terug is en waar we dan aan moeten denken? Beleggers vragen zich vrijwel dagelijks af of we over het hoogtepunt van de crisis heen zijn? Mijn antwoord is dat we pas aan het begin staan. Maar de aandelenkoersen stijgen en de rente blijft maar dalen. Dat is de realiteit, maar ik denk dat daarvoor de ECB en de andere centrale banken verantwoordelijk zijn. Die pompen al <5 jaar vele biljoenen geld in de markten, waardoor de rente laag is en grote hoeveelheden liquiditeiten beschikbaar zijn gekomen om met gratis geld te kunnen speculeren op de effectenmarkten, waardoor er een ongaande lijn in stand wordt gehouden. Dat zegt echter niets over een realistische waarde gezien het slechte weer. Daarbij komt dat als gevolg van dit proces het vertrouwen in geld is gedaald en beleggers denken dat de waarde van ondernemingen stabieler is dan dat van geld. Datzelfde geldt ook voor onroerend goed en goud. Ik zet nog wel vraagtekens bij economische en financiële data die worden gepubliceerd en die een flagrante tegenstelling tonen met de actuele ontwikkelingen op velerlei terrein. Trump zou toch niet ……………………?

Duitsland is vanaf 1 juli tot oudjaarsdag voorzitter van de Europese Unie en de vraag is

“Slaagt de Duitse bondskanselier, Angela Merkel, erin een snel akkoord te realiseren voor het EU-Herstelfonds, naar de aanzet van Merkel en Macron (M&M).” Ook met haar jarenlange ervaring in Brussel is dat nog helemaal niet zeker. Ik verwacht dat Rutte haar zo lang mogelijk in de wielen zal rijden om zoveel mogelijk van zijn eisen in te willigen. Daarover schrijft Marc Peeperkorn op https://www.topics.nl/europees-herstelfonds-na-corona-is-zelfs-voor-crisisleider-merkel-een-flinke-klus-a14548440vk/?context=mijn-nieuws/ onder meer: Het Duitse EU-voorzitterschap is bondskanselier Angela Merkel op het lijf geschreven. Dat zou haar op het lijf moeten zijn geschreven. De zes maanden dat Duitsland met de Europese voorzittershamer zwaait, staan in het teken van crisismanagement: hoe biedt de Unie het hoofd aan de grootste economische crisis sinds de Tweede Wereldoorlog? Merkel is in deze ‘the safest pair of hands’, zoals EU-diplomaten dat prozaïsch zeggen. Het succes van het Duitse voorzitterschap zal bovenal worden afgemeten aan een akkoord over een nieuwe Europese meerjarenbegroting en een Europees herstelfonds – samen goed voor €1.850 mrd – om de economische coronakrimp om te buigen naar duurzame groei. Natuurlijk is het EU-president Charles Michel die de onderhandelingen moet leiden, maar dat weerhoudt Merkel er niet van achter de schermen een doorslaggevende rol te spelen. ‘Ik zal Michel ondersteunen’, zei de bondskanselier. ‘Ze houdt zijn hand stevig vast’, constateert een EU-ambtenaar. Dat Merkel vorige week al met premier Mark Rutte aan de telefoon hing, is geen toeval. Italië is het eens met het voorstel van de Europese Commissie om van de €750 mrd hulp €500 mrd te verstrekken als subsidies en de rest in de vorm van leningen. Italië zou in het voorstel met €170 mrd het grootste deel van dat bedrag ontvangen. Wat premier Rutte betreft, kan Italië rekenen op hulp van Nederland, maar niet op gratis geld. Als het aan Nederland en de ‘vrekkige vier’ ligt, zal het zogenoemde herstelfonds van de EU alleen bestaan uit leningen. “Want leningen zijn ook hulp.” Het magazine Corriere della Sera van deze week noemt Rutte daarom ‘de superstrenge dokter’, die vindt dat Italië voor zichzelf moet kunnen zorgen. In tegenstelling tot Rutte – ‘Er gaat niet iets vreselijks mis als er in juli geen akkoord ligt’ – heeft Merkel wel haast. Ze vreest onnodig grote economische misère als de regeringsleiders blijven dralen over de geldpotten. En daardoor een nieuwe anti-Europese golf in de lidstaten, die de EU erodeert. Er is ook een praktische reden waarom Merkel op spoed aandringt. Als EU-voorzitter moet Duitsland een eventuele deal tussen de leiders met het Europees Parlement afkaarten. Sleept dit alles aan tot het najaar, dan laten ook de urgente wetten om de herstelmiljarden uit te geven op zich wachten en gaat het Duitse voorzitterschap de geschiedenis in als dat van de stilstand. Zoals het Kroatische voorzitterschap van de afgelopen zes maanden. Merkel is gepokt en gemazeld in crisisbeleid. Juist als alles trilt op zijn grondvesten, komen haar planmatige aanpak en stamina (=uithoudingsvermogen) het best uit de verf. Bovendien is de bondskanselier bereid tot grote koerswijzigingen als de nood hoog is. Dat deed ze met de Energiewende in 2011 (afbouw kernenergie na ramp met de Japanse kerncentrale in Fukushima); met het openstellen van de grenzen voor migranten in 2015; en opnieuw toen ze – geconfronteerd met de coronarecessie – twee maanden geleden samen met de Franse president Emmanuel Macron een Europees herstelfonds van €500 mrd presenteerde. Ruim drie extra EU-jaarbudgetten, geleend op de kapitaalmarkt, Europese schuldopbouw: een jaar eerder was ze uit het Kanzleramt (het Berlijnse Torentje) verdreven als ze er ook maar op gehint had. ‘Het noodzakelijke is in dit geval het uitzonderlijke’, zei Merkel afgelopen weekend in een interview met enkele Europese kranten. Niet onbelangrijk voor het succes van het Duitse voorzitterschap is dat Merkel de langstzittende regeringsleider aan de Europese vergadertafel is. Sinds 2005 draait ze mee in het circus van de EU-toppen. Als een van de weinige leiders kan ze zich erop beroepen voor de tweede keer EU-voorzitter te zijn. Ze kent als geen ander de dynamiek van Europese besluitvorming. ‘Dat is onmiskenbaar tijdens EU-toppen en helpt enorm’, aldus voorzitter Ursula van der Leyen van de Europese Commissie in een interview met het Duitse Handelsblatt. De landgenote van Merkel noemt het ‘een groot geluk’ dat Duitsland juist nu de EU leidt. Maar ook met de ervaren hand van Merkel is een financieel akkoord in juli tussen de leiders geenszins verzekerd. ‘Het wordt heel hard werken’, beamen Duitse diplomaten. Datzelfde geldt voor de tweede ‘topprioriteit’: een handelsakkoord met het Verenigd Koninkrijk vóór het eind van het jaar. Gesprekken tussen Londen en Brussel in de afgelopen maanden hebben vooral tot verwijten over en weer geleid, van voortgang is geen sprake. Een no-deal (geen akkoord, zware economische schade) dreigt. Ook hier is Merkel niet de eerste onderhandelaar namens de EU, dat is de Fransman Michel Barnier. Maar Merkel is van belang bij het overleg over eventuele onderhandelingsruimte voor Barnier. Een derde prioriteit is een sterkere rol van de EU op het wereldtoneel, een kwestie die de bondskanselier na aan het hart ligt. In mei 2017 zei ze, na afloop van een frustrerende G7-top met de Amerikaanse president Donald Trump, dat de tijd dat de EU ‘volledig op anderen kon rekenen’ voorbij was. ‘Wij Europeanen moeten ons lot in eigen hand nemen. We moeten vechten voor onze toekomst.’ Het is sindsdien een rode draad in haar handelen. Opgegroeid in voormalig Oost-Duitsland achter het IJzeren Gordijn, weet Merkel wat onvrijheid is. Als Duitse politica verknoopt ze de Duitse lotsbestemming steevast aan de Europese. Het is hoog tijd voor een zelfbewustere EU, vindt Merkel, als handelspartner en als militaire bondgenoot. Ondanks de coronabeperkingen zet ze daarom in op een topontmoeting van de 27 EU-leiders met de Chinese president Xi Jinping. Doel is een investeringsverdrag tussen de EU en China dat eerlijke concurrentie waarborgt. Daarnaast wil Merkel het startschot geven voor de Conferentie over de Toekomst van Europa. Dit brede debat over de vraag waar de EU naartoe moet, zou op 9 mei (Europadag) van start zijn gegaan. Het coronavirus stak hier een stokje voor maar Merkel pakt het graag op. Toen Berlijn twee jaar geleden begon met nadenken over het voorzitterschap, werd zwaar ingezet op de vergroening en digitalisering van de Europese samenlevingen. De coronapandemie heeft dit naar de zijkant van de tafel geschoven, maar zeker niet in de prullenbak. De Duitse ministers – die de Europese ministerraden de komende maanden voorzitten – zijn erop gespitst de herstelmiljarden in te zetten voor de groene en digitale omwenteling. Praktisch stelt corona wel beperkingen aan het Duitse voorzitterschap. Normaliter kan de EU-voorzitter ongeveer twaalfhonderd vergaderingen in de EU-gebouwen plannen, nu is dat vanwege de anderhalvemeterregel (minder geschikte zalen) teruggebracht tot vierhonderd. Videoconferenties blijven dus geboden, maar die zijn aanzienlijk minder effectief, als is het alleen al omdat er dan vaak geen tolken beschikbaar zijn.

Korte berichten

Duizenden dossiers van de afdeling Toeslagen van de Belastingdienst zijn jaren te vroeg vernietigd, schrijft staatssecretaris Van Huffelen aan de Tweede Kamer. Het gaat om 9000 dossiers van mensen die in beroep zijn gegaan tegen besluiten van de afdeling over hun toeslag. De bewuste stukken zijn tussen 2009 en 2012 opgeslagen en hadden 12 jaar bewaard moeten worden, de termijn die geldt voor toeslagen. Maar ze zijn 7 jaar gearchiveerd, de periode die geldt voor gewone belastingzaken. Bij kinderopvangtoeslag-zaken krijgen ouders nu het voordeel van de twijfel. (bron: NOS)

De sierteeltsector heeft zich na een grote terugval in maart en april sterk hersteld. De bloemenexport was in mei nog lager dan een jaar eerder, maar de plantenexport was hoger, meldt ABN Amro. In maart en april daalde de export met tientallen%en en ging een half miljard euro aan exportwaarde verloren. Bloemen werden massaal vernietigd. Dat gebeurt nu echter al weken niet meer. De onlineverkoop van bloemen nam in de coronacrisis wel sterk toe. In april was deze zelfs 270% hoger dan een jaar eerder. De sector vreest de tweede helft van het jaar een nieuwe terugval, vanwege de verwachte recessie. (bron: NOS) Het bericht van de ABN Amro geeft geen helder inzicht in de mate waarin de sierteeltsector is hersteld van de grote terugval. De onlineverkoop is met 270% gestegen door de corona-crisis. Dat bestrijd ik niet maar om welk bedrag gaat het. 270% van een ton is €270.000 maar van een miljoen is dat €2.700.000. De sierteelt exporteert jaarlijks voor €9.500.000 en de vraag is hoever de sierteelt dit jaar komt.

De omzet van HEMA is van februari tot en met april met ruim ¼ gedaald tot €225 mln. Veel buitenlandse vestigingen bleven dicht en de winkels in Nederland verkochten veel minder dan normaal, blijkt uit de kwartaalcijfers. HEMA zegt dat de verkoop in mei en vooral juni sterk hersteld is. In juni is de omzet zelfs boven het niveau van vorig jaar uitgekomen. Het concern maakt daarom geen gebruik van het tweede steunpakket van de overheid. De schuldeisers zijn bezig HEMA formeel in eigendom te krijgen en daarna door te verkopen. (bron: NOS) De operationele winst van winkelketen Hema ging met 63% omlaag tot €18 mln. In juni steeg de omzet boven het niveau van vorig jaar, waardoor Hema naar eigen zeggen aanzienlijk beter presteerde dan vergelijkbare retailers in de markt. „We zijn verder blij dat onze verkopen weer op een gezond niveau zijn gekomen. De coronacrisis heeft een grote impact gehad op onze financiële resultaten in ons eerste kwartaal”, zegt topman Tjeerd Jegen. Hema bereikte vorige maand een akkoord met de grootste groep schuldeisers. „Na het bereiken van overeenstemming met onze belangrijkste obligatiehouders hebben we nu weer een belangrijke stap gezet. We hebben meer dan de benodigde steun van onze obligatiehouders weten te vergaren om het proces voort te zetten en Hema weer financieel gezond te krijgen”, aldus Jegen. Er wordt een gedetailleerd stappenplan gevolgd om de hoge schuldenberg te reduceren. „In de komende weken zal Hema in het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten en Nederland procedures starten om juridische goedkeuring te verkrijgen voor specifieke aspecten van de schuldreductie in overeenstemming met het implementatieplan”, laat de winkelketen weten. Volgens Hema zullen er verder diverse andere juridische procedures volgen rond of tussen verschillende partijen die betrokken zijn bij de winkelketen, zoals de faillissementsaanvraag van Hema’s aandeelhouder AMEH. „AMEH houdt de aandelen in Hema, maar maakt zelf geen deel uit van de Hema-groep en is volledig uitgesloten van de overeenkomst die Hema heeft gesloten met de obligatiehouders en de kredietverstrekkers.” Hema zegt niets over mogelijke overnamekandidaten. „We hebben er alle vertrouwen in de komende maanden de schuldreductie overeenkomst uit te voeren. Het fusie- en overnameproces zal parallel daaraan worden voortgezet.” Inmiddels zijn er al verschillende partijen geïnteresseerd in een overname van Hema. Het gaat daarbij onder meer om een consortium rond investeringsmaatschappij Parcom. Ook Retail Mirage Group, het moederbedrijf van Blokker, bereid een bod voor. Ondertussen wordt ook de naam van supermarktbedrijf Ahold Delhaize deze week veelvuldig genoemd. (bron: DFT)

De Nederlandse handel van harddrugs per post groeit en bezorgt ons land internationaal een steeds slechtere naam. Dat zeggen politie en justitie in NRC. Nederlandse dealers versturen naar schatting 9000 pakketjes met cocaïne, xtc, speed of chrystal meth. De postpakketten worden anoniem aangeboden en vooral naar het buitenland gestuurd, tot grote irritatie van de autoriteiten in onder meer Duitsland, Frankrijk, de VS en Australië. Buitenlandse autoriteiten melden aan Nederland dat ze “overspoeld” worden met drugspakketten uit Nederland, zegt een officier van justitie. Nederlandse post wordt extra gecheckt. (bron: DFT) PostNL moet dit als eerste hebben gesignaleerd. En hebben die al eerder aan de bel getrokken of is het verdienmodel preferent aan het melden van onverwacht aanbod van pakketvervoer.

De regels voor grond die met pfas is vervuild, worden soepeler. De pfas-limiet op land gaat omhoog van 0,8 microgram per kilo grond naar 1,4 microgram. Ook worden de maatregelen voor grond gelijk getrokken met die voor bagger. Volgens staatssecretaris Van Veldhoven kunnen grondverzetters en baggeraars nu gemakkelijker hun werk doen. Pfas is een verzamelnaam voor ruim 6000 stoffen die gezondheidsschade kunnen veroorzaken. Om verspreiding tegen te gaan werden vorig jaar strenge regels ingesteld. Daardoor viel veel werk stil, ook in de bouw. Later dit jaar volgen mogelijk nog meer aanpassingen aan de pfas-regels. (bron: NOS) Dit is weer typisch zo’n beslissing van het kabinet Rutte III. Niet het belang van het milieu, maar de vraag bij welke norm het bedrijfsleven weer aan de slag kan en geen last heeft van beperkingen. De vraag is hoe groot de schade kan zijn die hiermee aan de natuur en het milieu wordt toegebracht. Dit is echt weer een beleid dat de rechten uit het verleden beschermd en niet naar de toekomst kijkt. 3Xfout.

De beleidsmakers van de Federal Reserve zijn vooral bezorgd over de economische neergang als gevolg van de coronacrisis. Dat staat in de gepubliceerde notulen van de meest recente vergadering van de koepel van centrale banken in de Verenigde Staten die op 9 en 10 juni werd gehouden. De neergang van de economische activiteit in de VS afgelopen lente was de sterkste sinds de Tweede Wereldoorlog. Uit de notulen blijkt onder meer dat de beleidsmakers worstelen met de vraag hoe de situatie te verbeteren. Daarbij merkten ze ook op dat de impact van de crisis duidelijk niet gelijk over Amerikanen is verdeeld. Zo raakten met name werknemers met lagere lonen hun baan kwijt. Dit gold in het bijzonder voor vrouwen, zwarte Amerikanen en Latino’s. De beslissing om de rente ongemoeid te laten tot het moment dat de weg naar economisch herstel duidelijk is ingezet, werd unaniem genomen. Fed-preses Jerome Powell zei eerder deze week nog dat het hoogst onzeker is hoe de Amerikaanse economie zich zal herstellen van de coronacrisis. Hij wees ook op de noodzaak om de verspreiding van het virus onder controle te krijgen.

American Airlines heeft komend najaar zo’n 20.000 medewerkers te veel. De luchtvaartmaatschappij, nu nog één van de grootste van de Verenigde Staten, voorziet de komende anderhalf jaar veel minder vluchten uit te voeren. Daardoor zou 20 tot 30% van het personeel overbodig worden. Topman Doug Parker stelt dat niet noodzakelijkerwijs 20.000 mensen gedwongen op straat komen te staan na september. “Creatieve oplossingen” zouden de pijn kunnen verzachten, bijvoorbeeld via vrijwillige vertrekregelingen en vervroegd stoppen met werken. Voor het einde van oktober zijn massaontslagen ook niet aan de orde, zolang American Airlines nog steun van de overheid ontvangt. Door de coronapandemie konden luchtvaartmaatschappijen dit voorjaar amper vluchten uitvoeren. Inmiddels herstelt de vraag naar vliegreizen wel weer iets, maar American Airlines voorziet in de zomer van 2021 nog altijd een kwart minder langeafstandsvluchten uit te voeren dan voor de crisis. American Airlines heeft een intentieverklaring getekend voor bijna $4,8 mrd aan noodleningen van de overheid, terwijl ook miljardensubsidies zijn ontvangen om ontslagen te voorkomen. Daarnaast haalde het bedrijf zelf $4,5 mrd op, waarmee leningen werden geherfinancierd. (bron: iex.nl)

Veel beursgenoteerde bedrijven op het Damrak zullen in de tweede helft van het jaar nieuwe aandelen uit gaan geven om zo de opgelopen schulden, vanwege de coronacrisis, te herfinancieren. Die verwachting sprak René van Vlerken, hoofd noteringen bij Euronext, uit tijdens een persbijeenkomst. Veel bedrijven gingen schulden aan om de crisis door te komen. Als de economische situatie verbetert en het sentiment op de beurs positief blijft, komen die ondernemingen naar de beurs om geld op te halen via een kapitaaluitgifte. Daarmee kunnen schulden of bankleningen terugbetaald worden en kan de financiële solvabiliteit weer verbeteren, aldus Van Vlerken. Een andere oorzaak voor de verwachte toename in aandelenuitgiftes zijn fusies en overnames, vertelt Van Vlerken. Hij denkt dat met name bedrijven uit de technologie- en biotechnologiesectoren voldoende kapitaal en steun van aandeelhouders hebben om op overnamepad te gaan. Zij zullen hun aankopen deels met nieuwe aandelen financieren, verwacht Euronext. Als voorbeeld wijst Van Vlerken naar de overname van het Britse Just Eat door het Nederlandse maaltijdbestelbedrijf Takeaway, die daarvoor 3,3 miljoen nieuwe aandelen uitgaf.

Ad Nederlof, (73 jaar, oprichter en Executive Chairman van de VANAD Group en voormalig President & CEO van het contact center softwarebedrijf Genesys) waarschuwt op https://www.telegraaf.nl/financieel/455129183/gevolgen-corona-bij-sommige-bedrijfstakken-dramatisch dat de gevolgen van de corona-crisis in sommige branches een dramatische omvang kunnen bereiken.

Na Zara heeft nu ook de grote mode-keten H&M aangekondigd dat er heel veel winkels zullen sluiten. Wereldwijd gaat het om minstens 170 winkels, terwijl ook de opening van nieuwe vestigingen wordt ‘heroverwogen’ . “Het is duidelijk dat de snelle veranderingen in het klantgedrag als gevolg van de wereldwijde pandemie de digitalisering van de moderetail verder zullen versnellen”, zegt CEO Helena Helmersson. H&M Group omvat H&M, COS, Weekday, Arket, Monki, H&M Home, & Other Stories en AFound.

Bedrijven met meer dan tien mensen in dienst hebben de afgelopen tijd vaak gebruikgemaakt van de mogelijkheid om in coronatijd de belastingbetaling een paar maanden uit te stellen. Dat blijkt uit cijfers van het CBS. Een op de drie middelgrote bedrijven kreeg drie maanden uitstel van betaling. Hetzelfde geldt voor een kwart van de bedrijven met meer dan 250 werknemer. In totaal maakten 130.000 bedrijven tot 12 juni gebruik van deze coronamaatregel. Het grootste deel van deze ondernemers betaalt tijdelijk geen omzetbelasting of loonheffingen. Anderen kregen uitstel voor de inkomstenbelasting. (bron: NOS) De mogelijkheid om belastingafdracht uit te stellen komt uit het eerste noodplan van de overheid. Ik zet echter vraagtekens bij de effectiviteit hiervan. Weliswaar pompen banken enorme hoeveelheden krediet in het bedrijfsleven maar dat geld moet in de komende tijd wel weer worden terugbetaald. Om dat te kunnen moeten de bedrijfsomzetten en -winsten stijgen boven het niveau van voor de corona-crisis. In acht genomen de financieel/economische gevolgen van de zware economische krimp moeten we nog maar afwachten of dat gaat slagen in de eerste 3 jaar.

Ruim honderd gemeenten trekken aan de bel omdat ze financieel in zwaar weer verkeren door de coronacrisis. Ze vrezen dat ze later dit jaar de belastingen moeten verhogen, schrijft De Telegraaf. In een brandbrief aan de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en politiek Den Haag schrijven ze dat er snel een oplossing moet komen, anders komt de uitvoering van basistaken in gevaar en moeten belastingen worden verhoogd. Minister Ollongren zegt met gemeenten in gesprek te blijven. Eerder trok het kabinet al €566 mln uit. (bron: NOS)

Nederlandse winkels hebben in mei 8,2% meer omgezet dan in dezelfde maand een jaar geleden. Het gaat volgens het CBS om de grootste stijging van omzet in 14 jaar, terwijl in april er juist nog sprake was van een krimp. Vooral doe-het-zelfwinkels deden het goed, met een omzetstijging van meer dan 29%. Ook supermarkten verkochten meer. Zij noteerden een stijging van ruim 10%. Webwinkels verkochten bijna de helft meer dan vorig jaar. Tegelijk zijn er ook winkels die het nog altijd zwaar hebben. Schoenenzaken en kledingwinkels leverden in mei meer dan een vijfde van hun omzet in. (bron: NOS) Wat het CBS hier meldt is niets nieuws. De problemen zitten in de horeca, in de kleding- en schoenenwinkels, het toerisme, de luchtvaart en de dienstverlening.

Nederlanders hebben in de maand mei een recordbedrag van €9,4 mrd bijgeschreven op hun spaarrekening. Het is de grootste toename sinds in 1998 De Nederlandsche Bank de cijfers ging bijhouden. Nederlanders hebben op dit moment in totaal €384 miljard gespaard. In mei wordt er altijd veel geld op spaarrekeningen gestort. Veel mensen krijgen dan vakantiegeld. Volgens DNB is de piek nu extra groot, omdat er vanwege corona veel minder wordt uitgeven. Deskundigen verwachten dat mensen weer op hun spaargeld zullen interen door de oplopende werkloosheid en doordat ZZP’ers minder opdrachten krijgen. (bron: NOS) Bij ons spaargeld van €384 mrd moeten ook onze pensioenreserves optellen van stel €1500 mrd, terwijl onze staatsschuld gaat stijgen naar €491 mrd.

De afzetprijzen van de Nederlandse industrie waren in mei gemiddeld 8,0% lager dan in dezelfde maand een jaar eerder. Dat meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Een maand eerder waren de producten van de industrie 8,1% goedkoper dan een jaar eerder. De ontwikkeling van de afzetprijzen hangt sterk samen met de prijsontwikkeling van ruwe aardolie. Die was vorige maand fors goedkoper dan een jaar terug. Producten in de aardolie-industrie en de chemische industrie gingen mede daardoor flink in prijs omlaag. In onder meer de machine-industrie en auto-industrie lagen de prijzen in mei hoger dan een jaar terug. Vergeleken met april zijn de afzetprijzen van de industrie in mei met 0,3% gestegen. De prijzen op de binnenlandse markt daalden met 0,2%, terwijl de prijzen op de buitenlandse markt met 0,7% stegen. (bron: DFT)

Bij de NS staan de komende jaren 2300 arbeidsplaatsen op de tocht. Dat staat in plannen die bekend zijn gemaakt aan het personeel. Door corona en het daardoor teruggelopen aantal reizigers, wil de spoorvervoerder zeker 1,4 mrd bezuinigen. De banen gaan verloren in alle takken van het bedrijf. De NS hoopt vooral door natuurlijk verloop te kunnen inkrimpen. Alle medewerkers met een vast contract mogen blijven, maar sommigen kunnen worden omgeschoold. Daarnaast levert de top van het bedrijf 10% loon in. De plannen worden nu verder uitgewerkt en aan de vakbonden voorgelegd. (bron: NOS)

Shell heeft in het tweede kwartaal veel minder verkocht dan in dezelfde periode vorig jaar. Het olie- en gasconcern schrijft door de gekelderde vraag vanwege de corona-pandemie in het tweede kwartaal tussen de $15 mrd en $22 mrd af op de waarde van zijn bezittingen. Op basis van voorlopige cijfers meldt Shell dat de dagelijkse verkoop van olie tussen de 3,5 miljoen en 4,5 miljoen vaten lag in het tweede kwartaal. In dezelfde periode vorig jaar waren dat nog 6,6 miljoen vaten. Door de wereldwijde virusuitbraak vlogen vliegtuigen amper, reden er minder auto’s en draaide de industrie in een lagere versnelling. Dat heeft verregaande gevolgen voor het olie- en gasverbruik, dat veel lager is. Shell verwacht voor dit jaar en de komende periode dan ook lagere prijzen voor die grondstoffen dan waar eerder op werd gerekend. Ook zullen de winstmarges voor producten uit raffinaderijen 30% lager liggen. De miljardenafschrijvingen die Shell daardoor doet, zorgen ook voor een hogere schuldratio. De coronacrisis noopte Shell eerder dit jaar al tot zijn eerste verlaging van het dividend sinds de Tweede Wereldoorlog. Het bedrijf verlaagde de winstuitkering over het eerste kwartaal met twee derde wegens de de moeilijke omstandigheden in de markt. In mei werd ook bekend dat Shell op personeelskosten wil besparen door medewerkers een vrijwillige vertrekregeling aan te bieden. (bron: DFT)

Commerciële targets in de financiële wereld kunnen klantgerichte benadering verstoren

Door personeel in de financiële sector met targets op te zadelen, bestaat het gevaar dat het klantbelang uit het oog wordt verloren. Dat komt naar voren in het rapport ’Bewust belonen en waarderen’, van de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Volgens de toezichthouder is het gedrag van leidinggevenden grotendeels bepalend met hoe personeel omgaat met klanten. Hoe meer gestuurd wordt op financiële en commerciële doelen, hoe groter de kans dat op de werkvloer een egoïstische cultuur ontstaat, met schadelijk gedrag richting de klanten als gevolg. Het onderzoek werd gehouden onder ruim 5000 medewerkers in vier verschillende deelsectoren van de financiële sector. De ondervraagden en geïnterviewden werkten bij achttien grootbanken, verzekeraars, intermediairs en grote uitvaartverzekeraars. Volgens de AFM zijn er geen grote verschillen tussen de vier onderzochte sectoren. Tussen ondernemingen individueel was dat wel het geval. De AFM noemde geen namen, maar zegt wel dat bij de ene bank 68% van de medewerkers vindt dat het bestuur het goede voorbeeld geeft als het gaat om het centraal stellen van het klantbelang. Bij een andere bank vindt nog geen derde van de medewerkers dit. Bij de onderzochte verzekeraars nam 43% van de ondervraagden wel een schadelijk gedrag waar richting de klant of de eigen onderneming, terwijl dit bij een andere verzekeraar driekwart van het personeel zegt dit nooit of nauwelijks te merken. Ook targetdruk wordt bij de onderzochte financieel dienstverleners verschillend ervaren. De AFM spoort ondernemingen aan om na te gaan of medewerkers bijvoorbeeld een „buitensporig hoge” targetdruk ervaren of dat ze merken dat vooral commercieel gedreven medewerkers snel promoveren. Dit zou namelijk nadelig kunnen uitpakken voor klanten. Ook wordt leidinggevenden gevraagd om te bezien of medewerkers er voldoende van doordrongen zijn om het klantbelang centraal te stellen. Het gedrag van medewerkers wordt volgens de AFM namelijk alleen beïnvloed door het salarisstrookje dat zij ontvangen, het gaat ook om niet-financiële prikkels zoals de waardering die wordt ’uitgedeeld’ door managers in de vorm van complimenten, status en betrokkenheid bij interessante projecten. De AFM gebruikt de uitkomsten van het onderzoek ook in het toezicht op ondernemingen. Ik heb zelf ook een slechte ervaring met een grootbank, waar ik al > een decennia een kluisje huurde, waar documenten e.d. in werden bewaard. Toen dit bankkantoor van pand verhuisde werd de kluisruimte verwisseld voor een kleine kluisruimte met een onzichtbare kluisrobot, die het kluisje verplaatste naar en van de plek waar die kluisjes werd opgeslagen. Edoch …………. op 6 februari 2020 ontstonden er technische problemen bij het ophalen van mijn kluisje door de robot. De volgende dag was het probleem verholpen maar mijn kluisje kwam ook, na meerdere malen te procedure te hebben herstart, niet naar boven. Ik werd gerustgesteld: geen zorgen want mijn kluisje was er nog. Ik vertelde wat ik wilde (mijn kluisje zien) en dat zou op 14 februari gaan plaatsvinden. Dan zou de monteur, van een extern bedrijf, er ook zijn en dan zou het wel lukken. Maar de monteur was er niet, die was al eerder die week geweest en het systeem gereset en nu moest het werken. Nee dus. Wat ik deed, met assistentie van een medewerkster van de bank, mijn kluisje kwam niet ‘boven water’. De geruststelling werd minder: ik heb het zelf niet geconstateerd, zei de medewerkster, maar Uw kluisje moet zich in de kluis bevinden. Beraad ………………….. de medewerkster zou een nieuwe afspraak maken met de monteur en mij bellen over de dag en het tijdstip. Twee weken gaan voorbij: ik hoor niets. Ik chat de klantenservice van de bank. Het telefoonnummer van het betreffende bankkantoor kreeg ik niet, maar ze zouden een email naar het kantoor sturen met verzoek contact met mij op te nemen. De volgende ochtend, het is dan 21 februari , even bij het kantoor binnengelopen en naar de medewerkster gevraagd. Na een kwartier wachten weer vertrokken want mijn auto stond op een parkeerplaats met een maximale parkeertijd van een ½ uur. Nogmaals gevraagd of ze telefonisch contact met me op wilde nemen. De eerste reactie van de zijde van het kantoor komt op 31 maart/1 april, nadat ik op 22 februari de Raad van Bestuur van de bank schriftelijk had gevraagd te interveniëren, De afspraak die ik gemaakt had met de medewerkster die gaat over de kluisjes, was daar niet toe gemachtigd. Het externe bedrijf die de monteur moet leveren om het kluisje uit de kluis te halen, wilde daar niet aan meewerken. Op mijn vraag waarom het 5 weken had geduurd voordat mij dat wordt medegedeeld en alleen omdat Klachtenmanagement Hoofdkantoor daarop had aangedrongen, komt geen antwoord. Ik hield de bank aan de afspraak. Ik wilde mijn kluisje zien (de sleuteltjes waren zoek) voordat ik opdracht zou geven nieuwe sleuteltjes te plaatsen. Die procedure kostte eerst €600, 5 weken later €630 en nog weer een week later €578,58, waarop ik €250 coulance zou krijgen omdat de zaak het gevolg was van technische problemen met de robot. Die kosten bestonden uit het openboren van het kluisje, het plaatsen van een nieuw slot met 2 sleutels en de aanwezigheid van een notaris, schrijft het veiligheidsprotocol van de bank voor. Corona vertraagde de oplossing. Inmiddels had ik al een bevestiging gekregen dat de kluis er ‘ongeschonden’ uitzag, maar hoe zwaar het kluisje was wilde ze mij niet opgeven. Op 7 juni kreeg de juriste die ik in de arm genomen had een mail van het Klachtenmanagement dat de bank besloten had binnenkort te stoppen met de verhuur van kluisjes en werd mij de mogelijkheid geboden het contract voortijdig te beëindigen. Daarvan heb ik gebruik gemaakt op 17 juni, 18 weken na het eerste bezoek. Ik heb geen kosten betaald voor het openboren van het kluisje, de notaris was er niet bij. Ik had voorgesteld dat de bank de betaalde kluishuur over 2020 zou restitueren. Daarvan is slechts het grootste deel betaald. De bank reageert niet op voorstellen.

ECB-econoom waarschuwt voor negatieve inflatie

Isabel Schnabel, een Duitse topeconoom van de Europese Centrale Bank (ECB), waarschuwt voor negatieve inflatie in de eurozone de komende maanden. Schnabel verwacht dat de inflatie de komende periode rond de 0% zal blijven schommelen en sluit een negatieve inflatie (lager dan 0%) niet uit. Op dit moment ligt de inflatie in de eurozone op 0,1%, dat is ruim een procentpunt lager dan een jaar geleden. Dit heeft alles te maken met de economische gevolgen van de coronacrisis die ook de eurozone hard raakt. De ECB-econoom pleit verder voor eenheid binnen de monetaire unie in tijden van crisis. De economische gevolgen van corona zouden volgens Schnabel niet mogen leiden tot grotere verdeeldheid binnen de eurozone. Het laatste standpunt deel ik wel, met de aantekening dat de verdeeldheid binnen de 19 eurolanden kleiner zou moeten worden en tot meer solidariteit zou moeten leiden.

Corona woedt door in rest van wereld: ‘Tweede golf ook hier onvermijdelijk’

Waar in Nederland het aantal coronabesmettingen slechts mondjesmaat toeneemt, zijn er wereldwijd inmiddels meer dan 10 miljoen gevallen genoteerd. Vooral in de VS gaat het heel snel. In Engeland dreigt de stad Leicester in totale lockdown te gaan. De cijfers in de Verenigde Staten doen alle alarmbellen rinkelen. Er zijn dit weekeinde tienduizenden infecties bij gekomen. Dat is veel meer dan in het begin van de pandemie het geval was. Langzaam begint daar het besef in te dalen dat de manier waarop het coronavirus wordt bestreden ernstig gefaald heeft. “Wat we nodig hadden, is een duidelijke en consequente informatievoorziening,” zegt viroloog William Schaffner in de New York Times. “We hebben juist het tegengestelde gezien.” Texas, Florida en Arizona hebben het op dit moment het zwaarst te verduren. Dit zijn net de staten waar Republikeinse gouverneurs zeer agressief de lockdown hebben beëindigd en de economie weer hebben opgestart. Ze hebben daar zeer veel kritiek op gekregen, behalve van president Donald Trump. Die juichte hun daadkracht juist toe. Inmiddels worden in die staten de uitgaansgelegenheden weer gesloten. Vicepresident Mike Pence zou naar Texas en Florida komen voor campagnebijeenkomsten, maar heeft afgezegd. Hij reist nog wel af, maar spreekt niet in het openbaar. Het aantal coronabesmettingen in de VS is inmiddels opgelopen tot 2,5 miljoen. Dat is meer dan waar dan ook. Er zijn bijna 126.000 mensen overleden aan het virus. Volgens cijfers van de Johns Hopkins Universiteit zijn er wereldwijd inmiddels meer dan 10 miljoen mensen besmet. De meeste gevallen zijn genoteerd in de VS, Brazilië, Rusland en India. Volgens deskundigen tonen deze cijfers niet de ware ravage die het virus heeft aangericht. Er wordt immers lang niet overal getest en milde gevallen worden vaak niet meegenomen. Experts van de Amerikaanse regering meldden vorige week dat de VS alleen al 10 miljoen gevallen kan hebben gehad. Het is een van de redenen dat Amerikanen nog steeds niet naar de Europese Unie mogen reizen. De ambassadeurs van de 27 EU-lidstaten hebben een lijst samengesteld met landen waarvan de burgers vanaf 1 juli weer welkom zijn. Dat zijn er vooralsnog 54, allemaal landen die gedurende de laatste 2 weken een gelijke of lagere infectiegraad per 100.000 inwoners hebben dan de EU. Reizigers uit China worden in principe wel toegelaten, maar alleen als China ook de deur openzet voor EU-burgers. Behalve voor de VS, zijn de Europese buitengrenzen ook nog gesloten voor mensen uit Brazilië, Qatar en Rusland. Elke 2 weken wordt gekeken of de situatie veranderd is. Een groot deel van de wereld heeft nog steeds te maken met een stijgend aantal besmettingen. In Zuid-Amerika zien alleen Chili en Peru een dalende trend. Aan de Afrikaanse westkust slaat het virus in de meeste landen almaar harder toe, met Namibië en de Republiek Congo als negatieve uitschieters. Ook in Marokko blijven er meer besmettingen bij komen. In Azië is het vooral India dat nu de klappen krijgt. Met name de hoofdstad New Delhi heeft het met 77.000 gevallen zwaar te verduren. Dit zou volgens de BBC vooral te wijten zijn aan een gebrekkig opsporingsbeleid, bureaucratie en politiek geruzie. Kleinere steden blijken het veel beter gedaan te hebben, zoals Bangalore (in het zuiden), waar het virus is ingedamd, en Chenna, dat relatief weinig doden te betreuren heeft. De situatie elders in de wereld is aan schommelingen onderhevig. In China bijvoorbeeld wordt nu weer een lockdown ingesteld in Anxin, een gemeente in de provincie Heibei, nabij Beijing. Hierdoor mogen een half miljoen mensen niet meer reizen. Ook hier zou de uitbraak begonnen zijn op een markt waar wilde dieren worden verhandeld. Zuid-Korea meldt eveneens weer tientallen nieuwe gevallen, terwijl de samenleving zich daar weer langzaam aan het ontspannen was. In de Spaanse hoofdstad Madrid is voor het eerst sinds het virus daar toesloeg geen dodelijk slachtoffer gemeld. “We kunnen er samen voor zorgen dat deze nachtmerrie niet meer terugkomt,” twitterde de president van de regio. Ook in Italië is er reden voor enige opluchting. Daar werd het laagste aantal doden gemeld sinds het begin van de pandemie: 8. In Zweden daarentegen, waar de cafés en restaurants de afgelopen maanden gewoon open bleven, zijn de besmettingen weer aan het toenemen. Een mogelijke oorzaak wordt gezocht in de komst van vele buitenlandse toeristen, die genoeg hadden van hun eigen lockdown en afreisden naar Zweden. Ook in Engeland neemt de spanning weer toe. Sir Jeremy Farrar, een belangrijke adviseur van de regering, toont zich bezorgd over een nieuwe toename van besmettingen als volgende maand de pubs en restaurants weer opengaan. “Als we deze zomer niet verantwoord handelen, krijgen we een tweede golf,” zei hij. Minister van Binnenlandse Zaken Priti Patel kondigde een totale lockdown van Leicester, een stad met ruim 300.000 inwoners in het hart van Engeland, aan. Daar is een enorme toename in het aantal coronagevallen vastgesteld. De burgemeester wilde overigens nog niet zo hard van stapel lopen. Volgens immunoloog Ger Rijkers, werkzaam aan het University College Roosevelt in Middelburg, toont dit alles aan dat de verlichting die we nu in Nederland ervaren slechts tijdelijk zal zijn. “Het virus houdt nog zodanig huis in de rest van de wereld, dat er hier onherroepelijk ook een tweede golf zal komen. Niemand weet natuurlijk wanneer, maar ik houd het op het najaar. Dit baseer ik op de coronavirussen die we al eeuwen kennen. Ze gaan nooit helemaal weg.” (bron: Parool)

Trump opnieuw in de fout

Seije Slager schrijft in Trouw dat vicepresident Pence de jongste cijfers nog onder wat peptalk te bedekte. “We hebben opmerkelijke vooruitgang geboekt”, bezwoer hij op de eerste persconferentie van de coronawerkgroep van het Witte Huis in twee maanden. “Alle vijftig staten gaan op een veilige en verantwoorde manier weer open.” Een kille blik op die cijfers leert echter dat Amerika op dit moment vooral vooruitgang boekt in het aantal vastgestelde besmettingen: het aantal besmettingen in de VS loopt sinds een week of twee weer snel op. Het land noteert nu al dagen meer dan 40.000 positieve tests per dag, beduidend meer dan in april, het vorige dieptepunt van de coronacrisis. Het duurde dan ook niet lang voor twee van de grootste staten van Amerika, Texas en Florida, de optimistische heropeningsplannen van het Witte Huis teniet deden. Texas sloot de horeca weer, Florida verbiedt het schenken van alcohol en enkele stranden daar gaan dicht. Het is de vraag of het bij die twee staten blijft. Nog meer staten in het zuiden en westen van het land kampen met een stijging van het aantal besmettingen en hebben hun heropeningsplannen op pauze gezet. Voor president Trump moet dat een fikse tegenvaller zijn, hij roept al tijden dat het land weer open moet. Intussen groeit de kritiek dat het zijn beleid is – of het gebrek daaraan – dat de coronacrisis juist onnodig lang uitrekt: Trump bagatelliseert het virus geregeld, heeft het dragen van mondkapjes tot een politieke kwestie gemaakt, zaait verwarring met tegenstrijdige boodschappen en krijgt het niet voor elkaar om een gecoördineerde nationale aanpak op poten te zetten. De boodschap uit het Witte Huis is nog altijd dat de stijgende infectiecijfers juist een groot succes zijn. “Het aantal ChinaVirus-gevallen gaat omhoog vanwege GEWELDIG TESTEN”, tweette de president. Volgens medici klopt dat niet: in veel staten stijgt het aantal ziekenhuisopnames namelijk ook, een teken dat niet alleen het aantal positieve tests, maar ook het aantal daadwerkelijke besmettingen stijgt. Het aantal doden zou binnenkort dus ook weer snel kunnen oplopen. Bovendien zijn er op veel plekken juist problemen met testen. Laboratoria in Arizona waarschuwen dat ze geen capaciteit meer hebben. Bewoners van Texas moesten dit weekend soms vier uur in de rij staan bij de teststations, waar zelfs opstootjes ontstonden en vaak onvoldoende afstand werd gehouden.

Een rechtbank in New York heeft toestemming gegeven voor de publicatie van een boek, geschreven door de nicht van de Amerikaanse president Donald Trump. De familie Trump wilde de verschijning van het, naar verluidt, onthullende boek over de familie Trump tegenhouden. Uitgever Simon & Schuster prijst het boek van Mary Trump over de ‘giftige’ familie aan als ‘duistere geschiedenis’ van de familieclan. Het hooggerechtshof van de staat New York zette een streep door het oordeel van een lagere rechtbank. Die stelde Mary Trumps oom Robert eerder in het gelijk. Volgens hem schendt Mary met haar boek oude afspraken binnen de familie over geheimhouding. Zij moest daarom voor een rechtbank komen uitleggen waarom ze vindt dat haar ‘onthullende’ boek over de president en zijn familie niet mag worden verboden. De familie probeerde de publicatie van het boek eerder tegen te houden door te beargumenteren dat de inhoud het nationaal belang ondermijnt. Ook toen vingen de Trump’s bot. Mary Trump, een psychologe, bracht een groot deel van haar jeugd door in het grootouderlijk huis in New York, waar ze getuige was van talloze familiebijeenkomsten en feesten. Ze is de dochter van Donald’s overleden broer Fred. De uitgever meldt op zijn website dat Mary Trump het enige familielid is dat de waarheid wilde onthullen over een van de machtigste en meest gebroken families ter wereld. Het boek, vrij vertaald getiteld ‘Te veel en nooit genoeg’ beschrijft hoe mijn familie de gevaarlijkste man ter wereld heeft gecreëerd’, moet eind juli verschijnen.

Slotstand indices d.d. 3 juli 2020; week 27: AEX 568,63; Bel20 3.393,25; CAC40 5.007,14; DAX30 12.528,18; FTSE 100 6.157,30; SMI 10.126,84; RTS (Rusland) 1235,18; DJIA 25.827,36; NY-Nasdaq 100 10.341,89; Nikkei 22.306,48; Hang Seng 25.373,12; All Ords 6.163,70; SSEC 3.152,81; €/$1,125 BTC/USD $9.092,76; 1 troy ounce goud $1.774,40, dat is €50.681,69 per kilo; 3 maands Euribor -0,435%; 1 weeks -0,519%; 1 mnds -0,502%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,29% 10 jaar VS 0,6717%; 10 jaar Belgische Staat -0,122%; 10 jaar Duitse Staat -0,434%; 10 jaar Franse Staat 0,11%; 10 jaar VK 0,188%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,411%; 10 jaar Japan 0,0181%; Spanje 0,444%; 10 jaar Italië 1,257%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,538.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden licht stijgend, beleggers worden onrustig over het feit dat wereldwijd het corona-virus nog niet onder controle is en in de VS nog steeds toeneemt en voor de slechte prognoses voor de komende tijd, de stijgende werkloosheid, een zware recessie en slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en een gebrek aan eenheid bij de 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten over een krachtig EU-beleid. Maar de kooplust blijft in de markt. De goudprijs steeg verder richting de $1800. De rentetarieven daalden licht. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,231%; Duitsland 0,026%; Nederland 0,036%; Frankrijk 0,579%; Japan 0,6194%; GB 0,654%; Canada 0,9935%; Spanje 1,255%; VS 1,4312%; Italië 2,212%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,682%; Nederland -0,617%; Zwitserland -0,61%; Denemarken -0,518%; België -0,517%; Frankrijk -0,508%; Spanje -0,149%; Japan -0,1071%; VK -0,04%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 04/05 07 2020/538 Een voorspellende droom met grote gevolgen voor de mensheid

UPDATE 27/28 06 2020/537 Het neo-liberale gedachtegoed heeft zoveel foute kanten, ook de vrije markt, het monetaire beleid en het kapitalisme, dat daar flink het mes ingezet moet worden. Cruciaal in dat proces is de uitspraak van Mario Draghi van 23 juli 2012 ‘whatever it takes’ waarmee hij het monetaire beleid in dienst stelde van de macht van de financiële markten en hun hebzucht naar meer winst en geld

Sigrid Kaag, liberaal, heeft zich aangediend voor lijsttrekker van D66 bij de verkiezingen voor de 2e Kamer op 17 maart 2021. Zij is nu minister van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking in het kabinet Rutte III, Zij is een dienares van het neo-liberalisme, sterk internationaal georiënteerd, was topdiplomaat bij de VN en is pro-Europees.

Bij het CDA hebben zich 4 kandidaten aangemeld: vice-premier Hugo de Jonge, Mona Keijzer, staatssecretaris op Economische Zaken, met haar credo “Niet het geloof van links in de overheid of van rechts in de markt, maar de oplossingen van mensen met elkaar samen”. En dan het Tweede Kamerleden Martijn van Helvert en Pieter Omtzigt. Ik herken bij geen van hen een politicus met een visie op de toekomst.

De comeback van Donald Trump in Tulsa, Oklahoma, brengt niet het verwachte succes

President Trump heeft de campagne voor zijn herverkiezing hervat met een van zijn klassieke rally’s. Rivaal Biden werd beschimpt, politie en leger werden opgehemeld en het Amerikaanse racisme werd gebagatelliseerd. Toch vertrokken sommige supporters al na een half uur richting de uitgang. ‘Het was een beetje saai’. De verwachtingen zijn hooggespannen, afgelopen zaterdag in Tulsa, in het hart van Amerika. Al dagen kamperen honderden mensen op de stoepen voor de ingang van de arena waar de Amerikaanse president Donald Trump zijn herverkiezingscampagne zou herstarten. Trump komt terug in het land van zijn volgelingen, en Trump zou terugkomen van de achterstand die hij de afgelopen weken had opgelopen in de peilingen. Campagneleider Brad Parscale heeft eerder die week triomfantelijk getwitterd dat meer dan een miljoen mensen toegangskaartjes hebben aangevraagd. Het nieuwe begin markeert tevens het einde van de coronacrisis, althans, in de ogen van Trump en de aanhangers die naar Tulsa zijn getogen. ‘Eindelijk weer normaal’, zegt Alline Covington, die hier uit Texas naartoe is gereden. De meesten vinden het coronarisico klein, sommigen betwijfelen of het virus überhaupt doden heeft gemaakt en of het geen acteurs zijn geweest. Bij de ingang van de rally delen zorgmedewerkers in paarse beschermende kleding desalniettemin mondkapjes en ontsmettingsmiddel uit. Met een lampje wordt ieders temperatuur gemeten, er zijn stickers op de vloer geplakt die de bezoekers uit elkaar moesten houden in de wachtrij, en voor de zekerheid moeten de bezoekers beloven dat ze de Trump-campagne niet aansprakelijk zullen stellen als ze onverhoopt toch ziek worden of doodgaan. Voor de bezoekers lijken die maatregelen en waarschuwingen overkomelijk. Ze doen de uitgereikte mondkapjes braaf om, maar een paar bochten verder liggen de blauw-witte filters alweer als roadkill op de grond. In de zaal heeft hooguit een op de tien nog een mondkapje voor. ‘Dit is vrijheid’, zegt Brenda Kuntzelman, een vrouwelijke verpleger van middelbare leeftijd uit Tulsa. ‘Iedereen mag zelf uitmaken hoe aardig hij is voor anderen.’ De sheriff van Tulsa, aanvoerder van de politiemacht die buiten de Black Lives Matter-demonstranten en Trump-aanhangers uit elkaar moet zien te houden, komt op en betuigt zijn steun aan Trump en vertelt wijdbeens dat ‘gerechtigheid geen kwestie van huidskleur is’ en dat het zo belangrijk is dat ‘we’ in deze tijden ‘onze wetshandhavers en militairen steunen’ – zinnen die tot luid gejuich leiden, omdat iedereen weet wie hij onder ‘we’ verstaat. En dan zijn er Diamond and Silk, de twee Afro-Amerikaanse showfiguren die zeggen dat Trump veel meer voor de zwarte Amerikanen heeft gedaan dan Biden. ‘Het enige wat Biden heeft gedaan is een strenge strafwet bedenken en ons roofdieren noemen’, zegt Diamond. ‘Dat is wat Jim Crow Joe heeft gedaan!’, roepen ze, waarmee ze Biden verbinden met de apartheidswettten van Amerika in de vorige eeuw – ook al eindigden die wetten in de jaren zestig, en kwam Biden pas in 1973 in de Senaat. De rally lijkt een gelegenheid voor Trump om zwarte Amerikanen voor zich te winnen, een belangrijk doel van zijn campagne. Na weken van protesten tegen politiegeweld is hij hier in Tulsa beland, de stad van de ergste racistische massamoord in de VS in de afgelopen eeuw, op de dag na Juneteenth, waarop het einde van de slavernij wordt gevierd. Nadat Mike Pence heeft gezegd dat ‘er geen excuus was voor de moord op George Floyd, maar ook niet voor de rellen en het plunderen’, waarmee hij de actie en de reactie min of meer gelijkschakelt, beperkt Trump zich tot generieke borstkopperij over het aantal banen dat hij heeft gecreëerd en waarvan ook de zwarte gemeenschap heeft geprofiteerd. Verder legt hij liever minutenlang uit waarom hij vorige week zo moeilijk van een rolstoelhelling op de militaire academie West Point af kon komen, en beschrijft hij hoe hij nieuwe tv’s heeft besteld voor het presidentiële vliegtuig Air Force One. Mensen beginnen te gapen. De zaal is redelijk gevuld, maar de bovenste ring is vrijwel leeg – het lijkt erop dat toch veel fans thuis zijn gebleven, uit angst voor het virus of protesten. Veel van de miljoen aanmeldingen blijken te zijn gedaan door tieners die Trump wilden dwarszitten. Maar de lege plekken zijn alleen te verklaren door wegblijvers. Het podium dat buiten is neergezet en waar Trump de massa zou toespreken die niet in de arena past, wordt al deels ontmanteld voordat Trump is gearriveerd. Een handvol bezoekers, die vanwege het virus niet naar binnen durfden en hadden gehoopt hier buiten naar Trump te kunnen luisteren, druipt teleurgesteld af. Parscale en Trump beweren later die avond dat er zo weinig aanwezigen zijn omdat ‘gewelddadige demonstranten’ de toegang tot de arena hebben geblokkeerd. Dat is niet waar: er zijn weliswaar enkele tientallen demonstranten van Black Lives Matter door een politiecordon tegengehouden, maar Trump-fans konden er gewoon langs. De mensen die naar binnen wilden, konden naar binnen. En de mensen die vervroegd naar buiten willen, kunnen vervroegd naar buiten. Als Trump een half uur bezig is, beginnen de eerste fans uit de arena te komen, en die stroom groeit gestaag, als bij een voetbalwedstrijd die beslist is. ‘Het was een beetje saai’, zegt Emily Hilliard, een trouwe Trump-stemmer met een thuiszorgbedrijf in Tulsa. ‘Ik had verwacht iets nieuws te horen.’ Vlak voor de rally werd bekend dat zes Trump-medewerkers die met het opbouwen hebben geholpen, besmet zijn met het coronavirus. Hoeveel bezoekers ziek worden moet nog blijken. (bron: VK)

Trump schort werkvergunningen voor buitenlanders op; techbedrijven reageren boos

President Trump heeft een groot aantal werkvergunningen voor buitenlandse werknemers opgeschort. De maatregel moet ertoe leiden dat meer Amerikanen weer aan het werk komen, stelt het Witte Huis. De uitgifte van zogenoemde H1-B- en H-4-visa is tot het einde van het jaar gestaakt, wat betekent dat onder anderen werknemers in de technologiesector en hun gezinnen geen werkvergunning krijgen in de Verenigde Staten. Ook seizoensarbeiders krijgen minder snel toegang tot de arbeidsmarkt. Trump zegt dat de maatregel op korte termijn een half miljoen banen oplevert, waardoor ‘Amerikanen weer zo snel mogelijk aan het werk kunnen’. Trumps besluit stuit op weerstand van de Amerikaanse Kamer van Koophandel, die stelt dat er juist een negatieve uitwerking zal zijn op het economisch herstel van het land. Ook vanuit de technologiesector klinkt felle kritiek. Onder meer Twitter en Amazon, die zitten te springen om hoogopgeleid personeel, noemen de beperking kortzichtig. Topman Sundar Pichai van Google zei op Twitter teleurgesteld te zijn. Zijn concern zegt kansen op de arbeidsmarkt voor iedereen juist te willen vergroten. Trump zal zich weinig gelegen laten liggen aan de kritiek: hij ligt geregeld overhoop met technologiebedrijven. Met name socialemedia-firma’s noemde hij onlangs veel te links. Een besluit van Twitter om sommige tweets van Trump te voorzien van een toelichting, heeft kwaad bloed gezet bij de president. In mei plaatste Twitter een link met informatie over stemmen per post, dat voor veel-twitteraar Trump een bron van fraude werd genoemd. Daarbij plaatste het sociale medium de waarschuwing dat de tweet ‘ongefundeerd’ zou zijn, en enkele links naar berichten van de door de president verfoeide CNN en The Washington Post. Trump reageerde daarop weer furieus. Ook Snap promoot de video’s van Trump niet langer, en Facebook verwijderde onlangs een bericht van zijn campagneteam dat een fascistisch symbool bevatte.

Financieel/economische berichten

Het begrotingstekort loopt dit jaar op tot €68 mrd, blijkt uit een eerste raming van het kabinet. Daarmee zorgen de coronamaatregelen voor een fikse bijstelling ten opzichte van het eerder verwachte overschot. Tijdens Prinsjesdag was de verwachting nog dat er in 2020 een overschot van zo’n €2 mrd zou worden behaald. De overheidsschuld loopt verder op tot 63,1% bbp (€491 mrd). Dit staat in de raming die minister Wopke Hoekstra van Financiën naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Premier Mark Rutte reageerde op de raming en sprak van een tekort van astronomische omvang. “Dit komt door aangeboden steunpakketten. Die hebben we kunnen uitdelen doordat we de laatste jaren appeltje voor de dorst hebben opgebouwd.” In april rekende Hoekstra in de Voorjaarsnota nog op een tekort van €92 mrd. Deze afwijking valt vooral toe te schrijven aan belastinguitstel. Veel burgers en bedrijven kregen vanwege de coronacrisis uitstel van belastingbetaling. Zij moeten dit volgend jaar over boekjaar 2020 alsnog betalen. (bron: nu.nl) De aanname dat het verschuiven van rente- en aflossings en fiscale afdrachten op de kortere termijn, stel voor 2022, gaat plaatsvinden is te optimistisch. We moeten ervan uitgaan dat lang niet iedereen daartoe in staat zal zijn als gevolg van het feit dat omzetten enkele maanden zijn stilgevallen in enkele brachches en nu maar mondjesmaat op gang komen. Het versoepelen van de corona-beperkingen betekent niet dat alle activiteiten weer kunnen worden opgestart. Daarbij komt dat burgers terughoudend zullen zijn in hun bestedingen. Er zijn nog teveel onzekerheden over de ontwikkelingen van corona, zeker wereldwijd bezien, waardoor consumenten de hand op de knip houden. Daarbij komen ook de gevolgen van de economische krimp en de stijgende werkeloosheid in het komende jaar. Daardoor kan het begrotingstekort nog verder oplopen.

Het wordt binnenkort een zooitje op Schiphol

De luchtvaart haalt de toestellen weer uit de opslag en gaat weer vliegen, maar voor elk land gelden andere corona-regels. Ook de maatschappijen zien door de bomen het bos niet meer. De vraag is wie er de komende maand weer in het vliegtuig gaan stappen? Staan mensen binnenkort weer op Schiphol in de rij om in te checken? En wat gaan luchthavens doen om te voorkomen dat er reizigers met corona vertrekken dan wel aankomen? Het Parool waarschuwt dat ook als reizigers al in een toestel zitten betekent dat nog niet dat die vlucht de lucht ingaat. Wordt vliegen met mondkapjes verplicht en de 1½ meter regel?

Er komt miljardensteun aan voor KLM maar wel zonder een groen randje, schrijft Niels Markus in Trouw. KLM krijgt een forse lening en moet reorganiseren. Wie daarbij hoopte op vergroening en afname van overlast zal teleurgesteld zijn. KLM wordt voorlopig gered. Met €3,4 mrd aan leningen stilt het kabinet de acute financiële nood van de luchtvaartmaatschappij. Tegelijk geeft het tegenstanders nieuwe munitie: zij zien hun kritiek bevestigd dat de luchtvaart een uitzonderingspositie geniet. “We helpen de luchtvaartsector en daarmee Nederland”, zegt minister Cora van Nieuwenhuizen (infrastructuur) met onverbloemde trots, bij de presentatie van het steunpakket. Zij is vooral blij dat de internationale hubfunctie van Schiphol behouden blijft. In ruil voor de steun heeft het kabinet bedongen dat Schiphol zeker vijf jaar die functie houdt, in plaats van de oude zogeheten staatsgarantie van negen maanden. AirFrance, voor een groot deel eigendom van de Franse staat, kan daardoor niet langer binnen een jaar het leeuwendeel van de KLM-vluchten naar vliegveld Charles de Gaulle verplaatsen. In dat scenario zou Schiphol enorm aan belang en aantrekkingskracht inboeten. Niet dat die plannen er aan Franse zijde waren, zegt Van Nieuwenhuizen, de maatregel geldt als ‘ultiem slot op de deur’. Zoals ook een vertegenwoordiger intern bij AirFrance-KLM gaat toezien op naleving van de afspraken. De Tweede Kamer wilde al langer dat de zogeheten staatsgarantie voor Schiphol als hub zou worden aangepast. En het kabinet komt aan meer parlementaire wensen tegemoet: loonsverhogingen en dividend of bonussen zijn voorlopig taboe. KLM moet snoeien om concurrerender te worden: de kosten moeten met 15% terug; personeel dat meer dan drie keer modaal verdient, wordt minimaal 20% gekort op hun salaris. Ontslagen lijken onvermijdelijk. Ondanks de toezeggingen zal de luchtvaart voorlopig kop van jut blijven van partijen die het coronabeleid onrechtvaardig vinden. Tijdens het coronadebat van deze week haalden Lodewijk Asscher (PvdA) én Geert Wilders (PVV) KLM aan. Asscher omdat hij de ‘whatever it takes’-mentaliteit van het kabinet mist bij de culturele sector, waar massale faillissementen en ontslagen dreigen. Wilders begrijpt niet waarom het kabinet niet net zo ruimhartig de portemonnee trekt voor de horeca of de zorg. De Nederlandse overheid, anders dan bijvoorbeeld de Duitse, pompt niet rechtstreeks geld in de nationale luchtvaartmaatschappij. De staat leent zelf €1 mrd uit en €2,4 mrd komt van elf internationale en nationale banken. Voor die leningen staat de staat weer wel voor 90% garant, én ze krijgt als laatste haar geld terug. Bovendien houdt Financiën er rekening mee dat een deel van de lening later dit jaar alsnog wordt omgezet in een kapitaalinjectie of aandelenkoop, om de schuldenlast bij KLM het hoofd te bieden. Critici zijn niet teleurgesteld om het feit dát KLM gered wordt. Meer omdat ze hadden gehoopt dat de crisis een kans zou bieden om het allemaal anders te doen. De eisen aan duurzaamheid en geluidsoverlast zullen KLM namelijk niet onbekend in de oren klinken. In 2030 moet per passagier 50% minder CO2 uitgestoten worden, en vliegtuigen moeten 14% biobrandstoffen gaan tanken. Eisen die de afgelopen jaren al werden gesteld, erkent minister Van Nieuwenhuizen direct. “Nu staat er ook de handtekening van KLM onder.” Ook de geluidseisen sluiten aan bij eerder beleid. Al vorig jaar besloot het kabinet dat de hoeveelheid nachtvluchten in het volgende luchthavenverkeersbesluit terug moet. Nu plakt het er een getal op: drieduizend minder. Daarna moet het aantal nachtvluchten, ook door medewerking van andere maatschappijen, met nog eens tweeduizend terug. Aan die beperking stelt het kabinet ook twee voorwaarden: het internationale treinverkeer moet beter én Lelystad Airport moet open. Lelystad moet gaan dienen als overloopluchthaven van een overvol Schiphol. Maar van overcapaciteit zal de komende jaren hoogstwaarschijnlijk geen sprake zijn. Voor de kabinetsambities maakt dat niet uit, bleek ook uit de recent gepresenteerde luchtvaartnota: groei is nog altijd het uitgangspunt. Omwonenden en milieuorganisaties zullen concluderen: ook ná corona krijgt de luchtvaart voorrang. De vraag blijft: waar staat dit kabinet als het gaat om verduurzaming en vergroening van onze samenleving. En waarom zijn de eisen daarvoor niet aangetrokken nu KLM gered moet worden van de ondergang. En waarom eist het kabinet van de Ierse lease-maatschappij(en) niet dat zij geen bijdrage hoeven te leveren aan de geldproblemen. Dat zou toch in de lijn der verwachtingen hebben gelegen! Waarom moet Lelystad Airport open? De Nederland steunt KLM rechtstreeks en middels garanties voor €3 mrd (geld van de Nederlandse belastingbetalers) en wat biedt KLM ons?

De economische klap van het coronavirus is nóg groter, en het herstel gaat trager verlopen. Met die sombere boodschap kwam het Internationaal Monetair Fonds (IMF) in een nieuwe raming over de wereldeconomie. Dit jaar krimpt de economie met maar liefst 4,9%. In april, het vorige moment dat het IMF de balans opmaakte, was dat nog een krimp van 3%. Volgend jaar trekt de economie met 5,4% aan, maar dat is 0,4% lager dan het IMF in april verwachtte. Het IMF verwacht dat de Nederlandse economie harder zal krimpen dan eerder werd voorzien. Het bruto binnenlands product neemt dit jaar met 7,7% af, dat is 0,2% meer dan in april werd verwacht. Het herstel zal echter ook sneller verlopen, denkt het IMF. Volgend jaar zal de economie met 5% groeien, terwijl eerder rekening gehouden werd met 3%. In totaal kost het coronavirus de wereldeconomie in 2020 en 2021 een bedrag van $12.000 mrd, dat is 12 biljoen dollar. Dat de cijfers slechter zijn dan drie maanden geleden, is omdat anti-coronamaatregelen, zoals afstand houden, ook in de tweede helft van het jaar nog nodig zijn. De krimp is in de eurozone met een min van 10,2% groter dan in de VS (-8%). Al gaat het herstel in 2021 ook een stapje harder (6% tegenover 4½% in de VS). Binnen de eurozone worden de zuidelijke landen volgens het IMF weer meer getroffen dan de noordelijke. Duitsland krimpt dit jaar met 7,2%, tegenover 12,5% voor Frankrijk en 12,8% in Italië en Spanje. Wereldwijd krimpt de economie dit jaar met 4,9%, verwacht het IMF nu. De verwachting in april was nog 3%. De nieuwe cijfers zijn een update van de World Economic Outlook, het halfjaarlijkse rapport waarin het IMF de wereldeconomie doorlicht. Het fonds in Washington waarschuwt ook dat de ramingen met nog meer onzekerheid zijn omgeven dan normaal. Het is koffiedik kijken hoe het herstel gaat verlopen, nu 75% van de landen tegelijkertijd de economie voorzichtig probeert op te starten. „Maar aangezien een medische oplossing er nog niet is, is de kracht van het herstel heel onzeker en de impact op sectoren en landen ongelijk”, schrijft IMF-hoofdeconoom Gita Gopinath. Wordt er snel een vaccin of behandeling gevonden, dan kan de economie ook spoediger herstellen. Maar een ’tweede golf’ aan infecties betekent dat mensen opnieuw thuis moeten blijven, de hand op de knip houden en bedrijven nog verder in zwaar weer komen. Maar er zijn wat lichtpuntjes in de sombere IMF-analyse. Beleidsmakers zijn niet op hun handen blijven zitten en hebben met allerlei maatregelen een nóg ergere crisis voorkomen. Wereldwijd is er tot nu toe $10.000 mrd, 10 biljoen dollar, aan begrotingssteun aangekondigd. Daarnaast hebben centrale banken de rente laten zakken en extra steunprogramma’s aangekondigd. De Europese Centrale Bank koopt bijvoorbeeld tot het einde van het jaar voor €1350 miljard aan obligaties op. Een van de effecten is dat de rente op de staatsschuld van eurolanden hierdoor niet te hard stijgt. Volgens het IMF zijn er nog steeds maatregelen nodig. „De gezondheidszorg moet voldoende capaciteit hebben. Zorg voor voldoende testcapaciteit en isolatie en houd afstand in het openbaar. Die maatregelen helpen de verspreiding voorkomen, zorgen ervoor dat mensen weten dat een nieuwe virusgolf adequaat aangepakt kan worden, en minimaliseert de verstoring van de economie”, zegt Gopinath: „Want we zijn er nog niet.” Mijn vraag is of bij een zo grote verstoring van de economie, wereldwijd, wel gebaat is met zoveel goedkoop geld beschikbaar te stellen om daarmee de bedrijvigheid op te kloppen. Proberen we daarmee niet een ingrijpende hervorming van onze financieel/economische structuur te ontlopen? Ik vrees het van wel, ik weet het wel zeker. Het neo-liberale gedachtegoed heeft zoveel foute kanten, ook de vrije markt, het monetaire beleid en het kapitalisme, dat daar flink het mes ingezet moet worden. Cruciaal in dat proces is de uitspraak van Mario Draghi van 23 juli 2012 ‘whatever it takes’ waarmee hij het monetaire beleid in dienst stelde van de macht van de financiële markten en hun hebzucht naar meer winst en geld. Als we de huidige lijn blijven volgen gaat dat leiden tot een totale ineenstorting van ons geldsysteem. Dan zijn we niet alleen ons pensioen en spaargeld kwijt maar ook veel van onze bezittingen. Is dit proces nog wel te stoppen?

De eurozone lijkt de weg naar economisch herstel te hebben ingeslagen, schrijft beleggers.nl. Cijfers van marktonderzoeker Markit wijzen er op dat de bedrijvigheid in de industrie en dienstensector van de eurolanden in juni minder hard is gekrompen dan een maand eerder. De Britse marktonderzoeker houdt maandelijks zogeheten inkoopmanagersindexen bij. Die laten zien of de bedrijvigheid toeneemt op niet. De voorlopige graadmeter voor de industrie in de eurozone kwam voor juni uit op 46,9, tegenover 39,4 in mei. Ook in de dienstensector was de krimp veel minder sterk dan een maand eerder, waarbij de gemiddelde verwachtingen ook werden overtroffen. Lockdownmaatregelen in verschillende gradaties in de eurolanden deelden in april nog een harde economische klap uit. Winkels en horecagelegenheden werden gesloten, reizen werden zwaar beperkt en veel fabrieken werden als maatregel tegen coronabesmettingen stilgelegd. In mei was er sprake van heel voorzichtig herstel. In Duitsland, de grootste economie van Europa, kwam de inkoopmanagersindex voor de industrie uit op 44,6 waar men rekening hield met 42,5. Dat is een duidelijke verbetering ten opzichte van een maand eerder, toen de graadmeter uitkwam op 36,6. De index voor de dienstensector stond op 45,8 tegen een prognose van economen van 42,3. Ook dat is een verbetering, in de voorgaande maand stond de index nog op 32,6. De samengestelde index steeg naar 45,8 van 32,3 in mei. In Frankrijk signaleerde Markit zelfs een toename van de bedrijvigheid in de industrie, terwijl economen rekening hielden met lichte krimp. Ook de dienstensector in Frankrijk groeide tegen de verwachtingen in licht. In het Verenigd Koninkrijk groeide de bedrijvigheid in de industrie ook licht, met een niveau 50,1 van de inkoopmanagersindex. De Britse dienstensector liet nog wel krimp zien, maar minder sterk dan een maand eerder. We moeten ons wel realiseren dat het snel versoepelen van de corona-beperkingen tijdelijk een opleving van economische activiteiten kan opleveren. Maar de vraag is of die beweging standhoudt? Elders las ik dat we rekening moeten houden met een daling van de aandelenkoersen van 20%.

Als gevolg van de lockdown gaven consumenten in de maand april 17,4% minder uit aan goederen en diensten dan een jaar eerder. Het gaat volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) om de grootste krimp van de binnenlandse consumptie door huishoudens die ooit is gemeten. Consumenten gaven vooral minder uit aan diensten, duurzame goederen en brandstof, aldus het CBS. Aan eten en drinken werd juist meer uitgegeven. Door de sluiting van restaurants, pretparken, theaters en sportscholen lagen de bestedingen aan diensten bijna een kwart lager dan in april vorig jaar. Ook gaven consumenten flink minder uit aan kleding, schoenen en auto’s. “Zij schaften daarentegen wel meer elektrische apparatuur en woninginrichtingsartikelen aan”. Aan eten, drinken en rookwaar werd 3,6% meer uitgegeven. Ook de bestedingen aan brandstof daalden met 10,7%. Of de cijfers na april aantrekken, is nog maar de vraag. Men is somberder over de eigen financiën en de economie. Ook zijn nu minder mensen aan het werk.

Het CBS meldt ook dat consumenten in juni iets minder somber zijn gestemd dan in mei. Gekeken naar de afgelopen twintig jaar, ligt het sentiment nog wel ver onder het gemiddeld gemeten vertrouwen over die periode. (bron: nu.nl)  In april was het volume van de investeringen in materiële vaste activa bijna 11% lager dan een jaar eerder. Dat is grootste daling na juni 2013, adus het CBS. De krimp is vooral toe te schrijven aan lagere investeringen in gebouwen, personenauto’s, vrachtwagens, opleggers en machines.

Bestaande koopwoningen waren in mei 7,7% duurder dan in dezelfde maand een jaar eerder. Nooit eerder was de huizenprijs zo hoog, melden het CBS en het kadaster na eigen onderzoek. De stijging duurt al sinds juni 2013. De prijzen zijn inmiddels 47,8% hoger dan destijds. Er zijn vorige maand 18.347 huizen verkocht. In de eerste vijf maanden van dit jaar zijn zo’n 89.000 woningen van eigenaar gewisseld, 5% meer dan in dezelfde periode vorig jaar. Het CBS zegt dat veel koopcontracten in het onderzoek vermoedelijk voor de corona-crisis zijn gesloten.

De corona-crisis hakt nog dieper in de autoverkopen dat eerder was verwacht. Het aantal nieuwe registraties in Europa valt dit jaar naar verwachting een ¼ lager uit dan afgelopen jaar, waarmee de verkoopverwachting fors naar beneden is bijgesteld. De ACEA, de Europese koepelorganisatie van autofabrikanten, ging in een eerdere prognose nog uit van een verkoopdaling van 20%. De aanpassing betekent dat er in 2020 in Europa zo’n 9.6 miljoen nieuwe auto’s op kenteken worden gezet. Dat waren er vorig jaar nog 12,8 miljoen. Met deze nieuwe prognose zouden er dit jaar het laagste aantal nieuwe auto’s uit de showroom rollen sinds 2013, toen Europa zich na zes jaar verkoopdalingen uit de financiële crisis worstelde. Tot en met mei ligt de verkoop 41,5% lager dan dezelfde periode in 2019, de sterkste daling ooit, maar dat kan volgens ACEA nog bijtrekken als de lockdown voorbij is en overal de steunmaatregelen in werking zijn getreden. „Gezien de ongekende ineenstorting van de verkoop tot nu toe, zijn aankoopprikkels en sloopregelingen in de hele Europese Unie hard nodig om de vraag naar nieuwe auto’s te stimuleren”, zegt ACEA-directeur Erik-Mark Huitema. „In het belang van onze industrie en de economie roepen we op tot politieke en economische steun, zowel op Europees als op lidstaatniveau, om de de schade aan de werkgelegenheid te beperken.” (bron: DFT) De oproep is begrijpelijk. De productie en de verkoop moeten worden geactiveerd, maar de vraag is of het bedrijfsleven en consumenten daar al aan toe zijn, in deze toch onzekere tijden.

De coronasteun van de overheid heeft goed gewerkt om ontslagen te voorkomen, maar nu het tweede pakket loopt, begint het toch te kraken. Zo gaan bij de KLM, Tata Steel, de VDL Groep, de NS en Booking de komende tijd mogelijk veel banen verloren, schrijft de Volkskrant. Dat blijkt uit onderzoek van deze krant naar de coronasteun bij de honderd grootste werkgevers van Nederland. Bij de KLM, de nummer zeven op die lijst met omgerekend 23 duizend volledige banen (peildatum begin 2019), wordt al twee maanden onderhandeld over €2 tot €4 mrd steun. Het probleem zou onder meer zitten in afspraken met de Fransen. Hoeveel banen er verloren gaan bij de komende reorganisatie, en of daar gedwongen ontslagen bij zitten, is nog onduidelijk. Ook bij de NS (de nummer 11 met 19 duizend fte’s) is nog onduidelijk hoe groot de coronaschade is. De NS werd net als de KLM in het hart getroffen, omdat er nauwelijks treinverkeer mogelijk was terwijl de kosten doorliepen. De NS, die het grootste deel krijgt van €1,5 mrd steun voor het openbaar vervoer, kan nog niks zeggen over de gevolgen voor het personeel. Tata Steel (elfduizend fte’s), het voormalige Hoogovens, vecht met de Indiase eigenaar, die wil bezuinigen. De coronacrisis heeft dat slepende conflict op scherp gezet. Het staalbedrijf overweegt steun van het tweede pakket, maar heeft nog geen besluit genomen. De VDL Groep (ook elfduizend fte’s) heeft gebruikgemaakt van het eerste steunpakket en liet de Volkskrant begin vorige week weten nog niet besloten te hebben over een beroep op het tweede. De kans daarop is een stuk groter geworden nadat BMW liet weten vanwege de coronacrisis de (opvolger van de) X1 in eigen fabrieken te gaan bouwen, in plaats van bij VDL Nedcar in Born. Daar werken vijfduizend mensen. Ook Booking deed een beroep op het eerste steunpakket, de NOW-regeling waarmee tot 90 procent van de loonkosten wordt vergoed. Dat leidde tot veel verontwaardiging, omdat het bedrijf miljarden winst maakte en miljarden uitkeerde aan de aandeelhouders voor het bij de overheid aanklopte. Booking (5.500 fte’s) zal geen gebruik maken van het tweede pakket. Daarom wordt rekening gehouden met ontslagen. Bij het eerste steunpakket stonden daar hoge boetes op. Complicerende factor bij het tweede steunpakket is dat er voorwaarden worden gesteld. Zo werd bekend dat een bedrijf dat steun vraagt niet aan belastingontwijking mag doen. Critici willen verder duurzaamheidseisen, bij onder meer KLM en Tata. Werkgeversvereniging VNO-NCW wil niet dat bedrijven midden in de crisis moeten voldoen aan extra ‘toeters en bellen’ die snelle noodhulp in de weg kunnen staan. Maar volgens de Utrechtse hoogleraar economie Hans Schenk moeten die extra voorwaarden juist wel worden geëist door het kabinet. Dit vanwege de grote problemen met onder meer het klimaat en de arbeidsmarkt. Schenk: ‘Als bedrijven smeken om steun, is nu het moment daar om te zeggen: prima, maar inmiddels vinden wij daar wat van.’ Van de 100 grootste werkgevers die de Volkskrant dit voorjaar in kaart bracht, zijn er 42 actief in de semipublieke sector, zoals ministeries, universiteiten en ziekenhuizen. Zij merken (nog) weinig van de coronacrisis. De andere 58 zijn grote bedrijven, waarvan 26 de vragenlijst van de Volkskrant invulden. Van de bedrijven die meewerkten aan het onderzoek houdt Shell rekening met banenverlies. De olie- en gasreus, in Nederland goed voor 9.500 fte’s, heeft al ‘enkele tientallen’ tijdelijke krachten ontslagen. Uit het onderzoek van de krant blijkt verder dat het Nederlandse hoofdkantoor van fastfoodreus McDonald’s (tienduizend fte’s) geen beroep heeft gedaan op de NOW-regeling, hoewel dat gezien de omzetdaling naar eigen zeggen gekund had. Wel mogen de franchisenemers, zelfstandige ondernemers die tegen betaling de formule uitbaten, van McDonald’s zelf een beroep doen op overheidssteun. De hamburgerketen, vorig jaar mondiaal goed voor $5,9 mrd (€5,2 mrd) winst, telt 252 vestigingen in Nederland, waarvan 231 in handen zijn van franchisenemers.

De Nederlandse economie is in het eerste kwartaal iets minder gekrompen dan eerst werd gedacht: geen 1,7% maar 1,5%, meldt het CBS. Het begin van de corona-crisis viel nog net in het eerste kwartaal. De krimp komt vooral door dalende bestedingen van huishoudens, maar die daling blijkt minder groot te zijn. Ook investeringen van bedrijven vielen positiever uit. Doordat er minder werd geconsumeerd, is er meer gespaard. Huishoudens hebben ruim €4 mrd meer opzij gezet dan in het eerste kwartaal van 2019.

In het vorige blog meldde ik al dat in de luchtvaart een personeelssanering op handen is. Ik noemde toen Air France met 8300 banen, British Airways met 12.000 en Lufthansa met 22.000 banen. Ook bij KLM staan banen op de tocht, in april werd een getal van 2000 genoemd. Bij Quantas verdwijnen 6000 banen.

Heeft de ECB een handreiking gedaan aan het Constitutionele Hof ….. In de notulen van de ECB-vergadering van 3 en 4 juni gaat het Bestuur uitgebreid in op de voor- en nadelen van het opkoopprogramma. Wij denken wel degelijk wel goed na over nut en noodzaak van het PSPP. En het programma is ‘proportioneel’ (= in verhouding). De obligatiekoop is ‘effectief’ gebleken bij het ophogen van de inflatie. Zonder opkopen zou de economie het veel slechter hebben gedaan. Dat er negatieve bijwerkingen zijn, wordt niet ontkent maar die worden ‘duidelijk tenietgedaan’ door de voordelen. Als dit het is waarmee het Constitutionele Hof gerustgesteld moet worden, dan bekruipt mij twijfel over de afloop. Verder moet komende week de Bundesbank in het Duitse Parlement deze uitspraken verdedigen. Wat zegt de ECB zou allemaal: ze hebben goed nagedacht over de plussen en minnen van het ambitieuze opkoopprogramma van 2015 t/m 2019 en ze zijn van mening dat nut en noodzaak voor hen groter zijn geweest dan de nadelen. Daarvoor dragen zij aan dat het proportioneel was en dat de inflatie weliswaar is gedaald, maar dat die nog verder zou zijn gedaald als ze die €2600 mrd niet hadden opgekocht. Ze verklaren niet waaruit die voordelen dan wel hebben bestaan, anders dan dat het allemaal nog veel dramatischer zou zijn geworden zonder dat opkoopprogramma. Dit trekt mij niet over de streep.

Onzinnige zorg

De Nederlandse Zorgautoriteit (Nza) wil een einde maken aan zorg, die ‘onzinnig’ is. Er moet volgens de Nza een bekostigingssysteem komen waarbij minder de nadruk ligt op productieprikkels. “De zog is teveel een verdienmodel geworden”, zegt Marian Kaljouw, bestuursvoorzitter van de Nza. We moeten ons minder richten op de productie, maar wel doen wat nodig is. Zorgpartijen en medische specialisten, die veelal niet in loondienst zijn, krijgen nu per verrichting betaaald. “Misschien moeten we de medisch-specialistische bedrijven wel opheffen en stellen : de specialisten gaan net als iedereen, in loondienst”, zegt Kaljouw. (bron: NRC)

Corona berichten

Het kabinet laat de teugels vervroegd vieren, vertelde woensdagavond premier Rutte het Nederlandse volk. Maar de vraag is, kijkend naar de actuele ontwikkelingen in Duitsland of dat niet te vroeg is. Ja, het lijkt erop dat het virus onder controle is, maar als het volk en ondernemers niet strikt de 1½ meter discipline handhaven dan is het nog maar de vraag of we definitief van het virus verlost zijn. Het is voor onze economie nodig, maar als een update van het virus terugkeert dan zitten we weer midden in de malaise. Waartoe dat gaat leiden weten we nog niet.

Donderdag werden er door het WHO 194.190 coronabesmettingen vastgesteld. Dat is een record. Alleen in Noord- en Zuid-Amerika zijn 116.000 infecties geregistreerd. Het vorige dagrecord was pas drie dagen oud: toen werden in één dag 181.000 besmettingen geteld. In totaal zijn er nu 9,9 miljoen besmettingen vastgesteld, meldt de WHO.

De WHO verstrekde ook de data van de ontwikkeling van corona in de Europese Unie incl. het VK in de laatste 14 dagen, naar de situatie per 23 juni 2020. Er zijn nog altijd 9 landen, die in het rood scoren, waar het aantal besmettingen is toegenomen. Kroatië met 2867%, dat nu 2336 besmettingen telt, Slovenië 125% op 1521, Roemenië 59% op 24.291, Griekenland 43% op 3287, Tjechië 25% op 10.561, Zweden 22% op 58.932, Duitsland met 14% op 190.862, Portugal 10% op 39.392 en Noorwegen met 2% op 8745. In vier grote landen nam het aantal besmettingen af: Italië met 33%, het VK met 32%, Frankrijk met 26% en Spanje met 24%. In de VS gaat corona naar een tweede piek toe. Van de 50 deelstaten zijn in 3 Democratische staten en in 13 Republikeinse Staten is het gemiddeld aantal ziekenhuisopnames in de periode van 17 tot 24 juni door corona-besmettingen weer toegenomen. Inmiddels zijn er in de VS >127.649 corona-doden geregistreerd. Maar het werkelijke aantal zou hoger liggen. Dat is meer dan het aantal doden in Frankrijk, Italië, Spanje en Duitsland samen. Het aantal besmette personen in de VS zou, volgens Reuters, de 2,5 miljoen hebben bereikt. Gisteren bedroeg het dagrecord 45.000 mensen, waarvan 9.585 in Florida en 3.591 in Arizona.

V&vdP aan het woord

Nederland heeft een nieuw economisch verdienmodel nodig. Het huidige model is ongeschikt voor de economie van morgen, schrijven de economen Vermeend & van der Ploeg in hun wekelijkse column op DFT https://www.telegraaf.nl/financieel/263471131/column-onze-economie-dreigt-in-europese-achterhoede-te-belanden. In het nieuwe model staan onder meer digitalisering, robotisering, nieuwe technologieën centraal , maar ook een klimaatbeleid dat stoelt op klimaattechnologie en R&D. Daarnaast moet Nederland weer tot de Europese koplopers gaan behoren als het gaat om het ‘beste’ bedrijfsvestigingsklimaat. De afgelopen maand voorspelden denktanks voor de meeste economieën zwarte scenario’s. Dit jaar krijgen we mondiaal te maken met krimpende economieën en een oplopende werkloosheid. Hoewel er voor 2021 zicht is op economisch herstel, gaan deze denktanks er vanuit dat veel landen ook de komende jaren kampen met een lage economische groei, een hoge werkloosheid en een oplopende staatsschuld. Deze week kwam het Internationaal Monetair Fonds (IMF) met de meest sombere voorspelling tot op heden. Als gevolg van de coronacrisis zal de wereldeconomie in 2020 krimpen met bijna 5%, de zwaarste klap sinds de jaren dertig van de vorige eeuw. Het IMF schat de wereldwijde schade van deze crisis op 12 biljoen, terwijl de mondiale handel in 2020 zal afnemen met bijna 12%. Deze denktank is tevens bang dat de overal fors gestegen bedrijfsschulden en schulden van huishoudens onbetaalbaar worden en tot een financiële crisis kunnen leiden. De eurozone zal in 2020 krimpen met circa 10% en de Amerikaanse economie met ongeveer 8%. De Chinese economie doet het met een lage groei van ruim 1% beter. Het IMF gaat er wel vanuit dat de mondiale krimp in 2020 wordt gevolgd door een snel economisch herstel in 2021. Maar deze groei is onvoldoende om de klap van 2020 goed te maken. Het IMF verwacht dit jaar voor Nederland een krimp van bijna 8%. Als handelsland wordt ons land extra zwaar getroffen door de forse daling van de wereldhandel. In de meeste landen, waaronder Nederland, proberen regeringen het bedrijfsleven en de werkgelegenheid zoveel mogelijk overeind te houden met behulp van vele tientallen miljarden aan financiële steunoperaties en noodplannen waarbij bedrijven, zzp’ers en werknemers uit de schatkist met speciale financiële regelingen worden ondersteund. Maar deze operaties bieden geen perspectief voor de toekomstige economische groei en werkgelegenheid. Het nadeel is ook dat binnen sommige bedrijven de urgentie afneemt om weer volledig op eigen benen te gaan staan. Daarom zien we dat steeds meer regeringen in combinatie met het versoepelen van de zogenoemde lockdown-maatregelen al gestart zijn met het aanjagen van hun economieën. In een eerdere column gaven we als voorbeeld Duitsland waar de overheid in samenwerking met het bedrijfsleven vele tientallen miljarden investeert in digitalisering, nieuwe technologieën, infrastructuur en klimaat. Om een aantal redenen dreigt onze economie in de Europese achterhoede te belanden. In de eerste plaats omdat politiek Den Haag tot op heden nog steeds geen concrete maatregelen heeft getroffen om de Nederlandse economie aan te jagen en gereed te maken voor de uitdagingen van morgen. Daarnaast onderschat Den Haag de gevolgen van de wereldwijde trend van de-globalisering en anti-vrijhandel. Door de corona crisis is deze trend verder versterkt. We zien dat ieder land voor zichzelf kiest en dat er overal sprake is van de opmars van nationale belangen en protectionistische maatregelen om het eigen bedrijfsleven en de eigen burgers tegen het buitenland te beschermen. Omdat wij als handelsland een belangrijk deel van onze groei, werkgelegenheid en welvaart in het buitenland verdienen, moeten we hoe dan ook ons verdienmodel gaan aanpassen. Daarom wordt het hoog tijd dat de Haagse politiek in samenwerking met werkgevers en werknemers (ons poldermodel) met de economische toekomst van morgen aan de slag gaat. Daarnaast dreigt het internationale bedrijfsvestigingsklimaat van Nederland, dat de afgelopen jaren door verschillende ontwikkelingen is verslechterd, door een oplaaiende belastingconcurrentie opnieuw klappen op te lopen. Een goed klimaat is voor onze economie en werkgelegenheid van groot belang. Het bevordert de komst van nieuwe bedrijven en investeerders, maar ook de groei van bestaande bedrijven in Nederland. Andere landen hebben Nederland hier ingehaald en een mogelijke belastingoorlog werkt verder in ons nadeel. De afgelopen jaren is er binnen de OESO en in EU-verband gewerkt aan een wereldwijd akkoord over de verdeling van de winstbelasting van multinationals. Voor ons land, dat internationaal als winstbelastingparadijs onder vuur ligt, zou dit een mooie oplossing zijn. Vorige week heeft de VS zich uit deze onderhandelingen teruggetrokken. De Amerikanen menen dat de EU, maar ook andere deelnemende landen er op uit zijn om extra belastingen op te leggen aan hun techbedrijven zoals Google, Facebook en Apple. De kans is groot dat deze Amerikaanse stap tot een internationale belastingoorlog zal leiden. Steeds meer landen willen op dit terrein geen samenwerking meer, maar kiezen voor eigen nationale belastingmaatregelen, waarbij lage tarieven een visitekaartje zijn. Dit zien we ook bij het internationale klimaatbeleid. Regeringen kiezen ook daar voor nationale belangen. Daarbij staan lage lasten voor burgers en bedrijven en minder knellende klimaatregels voorop. De politiek zou op dit vlak in ieder geval kunnen kijken naar de koplopers in het internationale bedrijfsleven. Daar zien we dat digitalisering, robotisering en het gebruik van nieuw technologieën, zoals kunstmatige intelligentie, versneld worden, ook in de zorg en het onderwijs is dit nodig., Daarnaast komt bij een toenemend aantal bedrijven een duurzame bedrijfsvoering voorop te staan: klimaatneutraliteit wordt een must. Daarnaast krijgt thuiswerken een impuls en zal er meer digitaal vergaderd worden. Sommige bedrijven streven ook naar een beperking van leveranciers, zodat ze minder afhankelijk van derden worden. Niet alleen bedrijven, maar ook landen willen minder afhankelijk worden van één land of leverancier en over essentiële voorzieningen op verschillende terreinen, zoals op het terrein van de gezondheidszorg en innovatieve technologieën zelf kunnen beschikken. Nu al zien we een toename van staatsdeelnemingen en wettelijke maatregelen tegen vijandige overnames van cruciale en strategisch belangrijke ondernemingen binnen hun eigen land. Bedacht moet wel worden dat Europese samenwerking op dit vlak vaak effectiever en goedkoper is. Uit een gezond economisch eigenbelang heeft Nederland belang bij een goede samenwerking binnen de EU en ook behoefte aan meer politieke en economische vrienden binnen de Unie. Hoewel politieke tegenstanders al decennia lang de ondergang van de EU voorspellen, zien we dat binnen de EU-landen een ruime politieke meerderheid nog steeds voorstander van de Unie is. Deze voorstanders willen wel minder Brussel en meer eigen soevereiniteit! Het lijkt er wel op dat ik op mijn wenken wordt bediend, na de harde kritiek op de column van de beide heren van vorige week. Maar wat ik nog steeds mis is een bredere kijk op de toekomst dan de financieel/economische scoop van deze week. Wat ik blijf missen is hun visie op de sociaal/maatschappelijke hervormingen die nodig zijn om de financieel/economische te kunnen realiseren. Daarom herhaal ik voor de zoveelste keer nog maar weer eens dat er nu architecten aan de slag moeten met de blauwdrukken voor de samenleving van de toekomst. Op een aantal zaken deel ik het stellingen, maar ik ga aan de zijlijn staan als het gaat om de financiële bijdragen, belastingen, van het bedrijfsleven aan de inrichting van ‘de nieuwe tijd’. Het aspect van het betalen van zo min mogelijk belasting door ondernemingen met fiscale trucs, moet van tafel. De belastingparadijzen moeten de nek worden omgedraaid door ze te schrappen als participanten in het banken-transfer-systeem. “Hoewel politieke tegenstanders” tot wie richten V&vdP zich? Wat is de reden dat er nog een meerderheid van de 27 EU-lidstaten is voor de Europese Unie? Het antwoord is simpel: de armere landen krijgen financiële ondersteuning en de rijkere landen kunnen hun handelsbalans oppeppen door middels de interne markt goederen op de pof exporteren naar de armere landen middels Target2. Van enige vorm van solidariteit tussen de landen onderling is geen sprake, van een controlebeleid van de Europese instituten op de besteding van beschikbaar gestelde gelden faalt en in het besluitvormingsproces van de Europese Raad worden alleen maar compromissen gesloten, waarbij alle landen zich ‘thuis’ kunnen verklaren dat zij nationale belangen hebben kunnen beschermen. Van een daadkrachtig beleid is geen sprake. En velen accepteren dat als het hoogst haalbare. Toch verwacht ik dat als gevolg van de corona-crisis en de enorme financieel/economische verliezen die daardoor zijn opgetreden ‘zullen worden gedwongen kleur te bekennen over de bestuurskracht van Europa’. Mijn stelling is dat in de Nieuwe Tijd geen plek meer is voor Europa onderverdeeld in 27 zelfstandige staten, die iedere besluitvorming in Brussel kunnen blokkeren als de anderen niet tegemoetkomen aan hun eisen. Dat is besluitvorming uit het feodale tijdperk. En ja, de strijd om de wereldmacht en de positie daarin van Donald Trump dwingt Europa haar positie te herprofileren. De realiteit is dat door corona dat de ankers met intercity-snelheid verschuiven en wat doet Europa: kibbelen over kleinigheden. Ik blijf erbij dat er fundamentele hervormingen moeten plaatsvinden, niet in 2030, maar nu en wel om de volgende reden: het neo-liberale gedachtegoed heeft zoveel foute kanten, ook de vrije markt, het monetaire beleid en het kapitalisme, dat daar flink het mes ingezet moet worden. Cruciaal in dat proces is de uitspraak van Mario Draghi van 23 juli 2012 ‘whatever it takes’ waarmee hij het monetaire beleid in dienst stelde van de macht van de financiële markten en hun hebzucht naar meer winst en geld.

Overwegingen

Voor de ontwikkelingen die nu in beeld komen heb ik twee maanden geleden al gewaarschuwd. In feite is er niets nieuws onder de zon. De verliezen door de medische behandeling van mensen die met corona besmet zijn geworden verdwijnen in het niets in relatie tot de lasten die het gevolg zijn van de maatschappelijke corona-beperkingen. Neem de ‘intelligente’ lockdown, de 1½ meter discipline, het stilvallen van de horeca, het toerisme, de luchtvaart, recreatie, waaronder pretparken en theaters, kunst en cultuur en het wegvallen van omzetten in de detailhandel. Ondernemingen die in de problemen komen als KLM, IHC, Hema, die om overheidssteun hebben gevraagd. En dat ondanks de steunprogramma’s van de overheid. Het is de vraag in hoeverre die gaan voorkomen dat er een forse sanering in het ondernemersbestand gaat plaatsvinden. De vraag is hoe diep de wonden worden. De zware economische recessie waarin wij ons nu bevinden is namelijk niet alleen het gevolg van corona, maar ook van twee andere ontwikkelingen, die al langer lopen. Op de eerste plaats is dat de overgang van het einde van de 60-jarige lange economische golf van groei en welvaart naar de opbouw van een samenleving voor de jongeren en volgende generaties met veel meer aandacht voor klimaat, milieu, natuur, de afbouw van het fossiele tijdperk, de verduurzaming van de maatschappij, onderwijs gericht op robotisering, algoritmen, KI, internet of things, R&D, nieuwe machtsverhoudingen, een nieuwe vorm van democratie, sociale-, arbeids- en wooninrichtingen. Daarvoor moet eerst de ballast worden vernietigd die tijdens de laatste lange golf is opgebouwd: vermogens, bezittingen, geld, rechten en plichten. Dat is een heel pijnlijk proces weten we uit de laatste overgangsperiode van 20 jaar (1929-1950) met een zware armoede en werkeloosheid, fabrieken die moesten sluiten, banken die bankroet gingen en bankiers die zelfmoord pleegden door van flatgebouwen af te springen en vanaf 1 september 1939 de Tweede Wereldoorlog en daarna het puinruimen. Daarnaast zien we de laatste jaren de strijd oplaaien over wie de wereldleider wordt dan wel blijft. Wat de hele wereld pijn doet zijn de handelsbeperkingen die Trump heeft afgekondigd in de vorm van invoerrechten. Daardoor is de wereldhandel gedaald en daardoor nam de economischegroei af, en ook zonder corona, zou dat een recessie hebben veroorzaakt. Om dat onheil af te wenden wordt door de monetaire autoriteiten een beleid gevoerd met het overvoeren van de financiële markten met gratis geld. Een beleid dat nooit eerder in de geschiedenis is gevoerd en waarvan niemand weet waartoe dat kan leiden: een nieuw walhalla dan wel een ineenstorting van het financiële stelsel door een gigantische kapitaalvernietiging (mega-inflatie). Het is mijn stelling dat er een gezonde verhouding moet zijn tussen de hoeveelheid geld in omloop en de waarden (vroeger waren dat edele metalen als goud en zilver), die voor valuta op de markt wordt betaald. Dat dat steeds minder wordt blijkt uit het feit dat je voor je spaargeld nauwelijks nog rente krijgt (€5,83 rente per maand over €100.000). En onze pensioenen zullen steeds verder worden afgewaardeerd. Dat betekent dus dat geld geen enkele waarde meer heeft. En dat hebben we te danken Mario Draghi en de ECB. Daarbij nam ik in het blog nr 536 een artikel over dat de Amerikaanse dollar mogelijk, ten opzichte van de euro, 35% in waarde zou kunnen dalen. Dan zal de koers van de euro stijgen, maar dat betekent niet dat we rijker worden, alleen dat de Amerikanen armer worden. Het is niet vreemd dat in zo een proces mensen vastgoed gaan kopen of edele metalen dan wel aandelen. Dat laatste vind ik niet verstandig want er zullen zeker bedrijven zijn, die in de komende maanden, hun gedaalde omzetten en lagere winsten zullen bekendmaken waardoor de rendementen voor de aandeelhouders zullen dalen. De prijs van goud steeg begin dit jaar, uitgedrukt in dollars, al 15% en in de laatste 2 jaar 60%. Het bericht dat we het toerisme in Europa in 2020 als verloren moeten beschouwen, is geen verrassing. Dat de horeca in de hoofdstad aan de alarmbel trekt dat ze met de 1½-meter-discipline geen stuiver kunnen verdienen, is voor mij geen verrassing. Dat consumenten terughoudend zijn met hun bestedingen is ze niet te verwijten. Dat de vacantiereizen deze zomer naar het buitenland tegen gaan vallen zal een tegenslag zijn voor vliegtuigmaatschappijen, cruise-bedrijven en de toeristische industrie. Verder zijn er velerlei signalen dat de werkeloosheid gaat stijgen in Europa, hetgeen gevolgen zal heen voor de koopkracht van de burgers.

In Trouw las ik een opiniërend artikel van Danielle Wiek en Linda Vermeulen over de wijze waarop de Hema (Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam) is bestolen van haar financiële buffers. Tot juli 2007 behoorde de HEMA, samen met V&D en de Bijenkorf, tot Maxeda van participatiemaatschappij Private-equity KKR. Die verkochten de Hema toen voor €1,1 mrd aan de Britse investeerder Lion Capital LLP, die in 2005 is opgericht door Robert Darwent, als afsplitsing van het voormalige Amerikaanse bedrijf Hicks, Muse, Tate & Furst (thans HM Capital). Zij financierden de transactie door de Hema zwaar in de schulden te steken door leningen aan te gaan, waarvan de opbrengst aangewend werd om de aankoopsom te betalen. Zodoende brachten ze het bedrag dat zij betaalden voor de winkelketen terug naar een veel lager bedrag. De beide dames vragen zich af waarom het kabinet niet heeft ingegrepen toen duidelijk werd dat de Hema zelf werd opgezadeld met zware lasten en renteverplichtingen. Dit type overnemingen worden getolereerd als onderdeel van de ‘vrije markt’ van het neo-liberale (vroeger geheten het kapitalisme) systeem. Dat is nu eenmaal ‘de nieuwe tijd’: aan de ene kant zijn transacties met woekerrentes toegestaan en anderzijds zijn er overheidssubsidies voor grote bedrijven en worden belastingontwijkingen toegestaan en belastingontduikingen (middels belastingparadijzen) niet voldoende grondig onderzocht. Er zijn altijd sluwe en slimme ondernemers geweest die de grenzen hebben gezocht van wat nog net niet als een misdaad werd aangemerkt, ook of misschien wel juist financieel/economisch terrein. In de ‘vrije markt’ zijn die mogelijkheden aanzienlijk verruimd. Dat geeft ook antwoord op de stelling dat het salaris van een tompouce bakker bij de Hema in één jaar door de Hema ceo Tjeert Jegen in 5 dagen wordt verdient. Dit is geen specifiek Hema probleem. Het gemiddelde inkomen in de VS van de 15 top-ceo’s bedraagt $15,5 mln en in vergelijking verdient de ceo bij de Hema €2,9 mln. Maar dat het overheidsbeleid dat gericht is het voor ondernemers zo aantrekkelijk mogelijk te maken met subsidie-regelingen als het NOW en de LIV-regeling. De politiek zal eens goed moeten nadenken of ‘we niet moeten voorkomen dat ‘sprinkhaan-eigenaren’ een bedrijf leegvreten en vervolgens naar het volgende ‘slachtoffer’ overstappen.

Hoe groot is de macht van een aandeelhouder die 3% van de aandelen bezit in een onderneming? Kan zo een hedgefund afdwingen dat er een uitgebreid onderzoek moet worden ingesteld naar de de prestaties van die onderneming? Als die stake-holder de stem vertegenwoordigt van een meerderheid van de stemmen, oke, als het zijn inzet is een situatie te scheppen waarmee hij geld kan verdienen en daarmee niet de doelstellingen op de langere termijn voor het bedrijf en zijn personeel worden gediend, dan speelt er een maatschappelijk aspect mee. Het zou niet de eerste keer zijn dat financieel gewin op de korte termijn prevaleert bij buitenlandse aandeelhouders. We hebben de ellende gezien die dat bij de HEMA heeft veroorzaakt. Dat het bestuur scherp wordt gehouden door aandeelhouders voor het zakelijke en sociale beleid zou een opdracht moeten zijn, maar om slechts eigen gewin na te streven, nee dan wordt het een dossier voor de politiek.

Ik kom nog even terug op het steunprogramma voor de KLM, dat het kabinet heeft gepresenteerd. Reinier Castelein, voorzitter van de Unie, zei op EenVandaag dat een van de voorwaarden van de deal is dat KLM een woekerrente moet betalen van 8% op de lening van €1 mrd. Dat is vreemd en roept vragen op. Banken kunnen geld lenen bij de ECB en als ze dat uitlenen aan bedrijven krijgen ze een speciaal rentetarief van -1%. De overheid kan op de kapitaalmarkt geld aantrekken en betaalt daar –0,639% voor een 5-jarige lening, -0,316% voor 10-jarig geld en zelfs -0,024% voor 30-jarig geld. Nu zit KLM door corona dik in de problemen en stelt de overheid zich op als een woekeraar. 8% is, in de huidige markt, een extreem hoge rente en in strijd met het beleid van de ECB om het bedrijfsleven met goedkope leningen te ondersteunen. Dan rijst de vraag hoe hoog rente en provisie zijn die de 8 banken, die €2,4 mrd krediet aan KLM gaan verstrekken, KLM gaan opleggen in acht genomen dat de Nederlandse overheid c.q, de Nederlandse belastingbetaler de banken een garantie voor de (terug)betaling van rente en aflossing gaan verstrekken van 90%? De Wet Garantie Ondernemingsfinanciering en de GO-C is daar niet duidelijk over: een vast rentepercentage en/of een flexibele rente, gekoppeld aan euribor en aan provisies. Het zou toch ondenkbaar moeten zijn als minister Hoestra en de gerespeerde banken zich profileren als Shylock!

In de VK staat een artikel over De EU verkeert niet in goede staat’

Dat zegt Olli Rehn, de voormalige Brusselse ‘budgettsaar’. Voortmodderen – de typisch Europese aanpak bij crises – faalt bij de coronapandemie. ‘Laten we niet eerst in de gevarenzone belanden eer we in actie komen.’ Olli, zoals iedereen hem steevast aanspreekt, is een crisisautoriteit. Als politiek adviseur van de premier maakte hij in de jaren negentig de zware Finse bankencrisis mee. In Brussel kreeg hij achtereenvolgens de financiële crisis, de eurocrisis en de Griekse crisis voor zijn kiezen, tropenjaren. Hij schreef een boek over die Brusselse jaren, Walking the Highwire, te vertalen als Balanceren boven de afgrond. Ik had graag wat rustiger tijden gehad’, zegt de 58-jarige Rehn vanuit Helsinki waar hij voorzitter is van de Finse nationale bank. Maar als lid van de raad van bestuur van de Europese Centrale Bank (ECB) staat hij sinds eind februari weer in de crisisstand. Met Klaas Knot en de andere nationale bankvoorzitters stemde hij in met een omvangrijk steunprogramma van de ECB (€1.350 mrd inmiddels) om de coronacrisis het hoofd te bieden. In Finland werkt hij nauw samen met de regering om de verwachte economische krimp (ruim 6%) om te buigen naar groei. ‘De ECB en dus ik ook zijn weer zeer intensief bezig met crisismanagement.’ ‘De corona-crisis is scherper, de economische krimp is nog groter dan tijdens de financiële crisis. Maar crises zijn nooit tweelingen. Ze hebben altijd weer andere eigenschappen en oorzaken, al moet je ze vaak op dezelfde manier bestrijden. De razendsnelle verspreiding van het corona-virus was een schok van buiten, die de gezondheid van de Europese burgers en economieën op gelijke wijze trof. De economische recessie volgt uit de noodzakelijke lockdown. Voortmodderen kan je behoeden voor uitglijden, schrijf ik mijn boek. Die aanpak gold voor de eurocrisis waarbij we moesten terugvallen op besluiten van de leiders, elk met een veto. Als je dan midden in de crisis een reddingsvlot moet bouwen, met een noodfonds, bankentoezicht en miljardenleningen, is de reactie te traag. Tijdens de eurocrisis was het heel moeilijk tijdig maatregelen te nemen, laat staan preventief op te treden. Dat heeft de eurocrisis onnodig kostbaar en zwaar gemaakt.’ De les uit de eurocrisis was dat je met één klap het risico uit de markt moet halen. Dat je een overweldigende vuist moet inzetten om de financiële markten te stabiliseren. Die bazooka kwam pas met Draghi’s ‘whatever it takes’-speech, inclusief de belofte van de miljardenopkoop van staatsobligaties indien nodig. Dat was het kantelpunt.. Vanaf dat moment waren economisch zwakke lidstaten niet langer de speelbal van de onvoorspelbare markten. Die les is volgens mij nu toegepast: zowel door de ECB als door de FED. Let wel: veel mensen zagen de coronacrisis als een aanbodschok, het instorten van de productie door de lockdown. Inmiddels is duidelijk dat we ook te maken hebben met een vraagschok, het wegvallen van de vraag door onzekerheid en oplopende werkeloosheid. Vraagschokken leiden tot een veel dramatischer recessie. En er had een derde schok overheen kunnen komen, die van de financiële markten, met bankruns, eentje die de economie midscheeps raakt. Dat is tot nog toe voorkomen, ik klop het af. De centrale banken doen alles om die financiële crisis in de kiem te smoren. Er is een goede kans dat het lukt.’ Ik interrumpeer in het interview om te reageren op deze uitspraak. Het is de vraag of het monetaire beleid van de ECB, die alles doet om een crisis in de kiem te smoren, niet teveel van het goede is. Dat het zijn hand niet overspeelt. Dat het onbeperkt verruimen van de liquiditeiten juist het tegengestelde van de doelstelling veroorzaakt. Ook monetaire beleid kent zijn grenzen als tegelijkertijd de waarde van de euro ook nog moet worden bewaakt. Omdat de gereedschapskist van de monetaire autoriteiten leeg is, kan er geen eigen beleid meer worden gevoerd, maar moet aan de wens worden voldaan die door de financiële markten worden opgelegd, zoals Mario Draghi op 23 juli 2012 beloofde: whatever it takes. Alhoewel alle signalen nu wijzen naar een deflatoire ontwikkeling, hou ik het toch een een mega-inflatie op de iets langere termijn. De stijging van de aandelenkoersen wijst in die richting. Het herstelfonds dat de Europese Commissie heeft voorgesteld, is een onmisbare bouwsteen. De leiders doen er goed aan dit snel goed te keuren. Het zou wat van de last wegnemen die de centrale banken nu dragen. Het zorgt voor een rechtvaardiger taakverdeling tussen monetaire hulp door de ECB en begrotingsbeleid van de lidstaten.’ Dat de politieke sfeer in de EU behoorlijk verziekt is, is Rehn niet ontgaan. Minister Hoekstra van Financiën die de zuidelijke lidstaten gebrek aan spaarzin inwrijft, de Portugese premier Costa die antwoordt dat Nederland uit de EU moet vertrekken, het komt hem bekend voor. ‘Ik werd destijds van twee kanten onder vuur genomen: Noord en Zuid.’ Hij wijst op zijn hoofd, dat zat klem tussen hamer en aanbeeld. ‘In de media verschijnen momenteel veel artikelen over corona-scheidingen. Dat illustreert hoe crises relaties onder druk zetten. Dat is in politieke verhoudingen niet anders. Ruzie, schelden, verwijten, het lost niets op, het kost alleen maar tijd. Tijd die de leiders niet hebben.’ Rehn is blij dat zijn land geen deel uitmaakt van de Frugal Four, het ‘vrekkige’ clubje van Nederland, Oostenrijk, Zweden en Denemarken dat hard op de geldrem trapt in Brussel. ‘Het is aan de Finse regering hierover het woord te voeren maar ik ben er zeker van dat Finland geen deuren naar andere hoofdsteden wil dichtgooien. Finland moet een bruggenbouwer zijn. Bouwen helpt de EU meer dan blokkades opwerpen.’ ‘Nachtelijke deals zijn riskant, ze zijn beslist niet altijd het resultaat van trationele voorbereiding en logisch denkwerk. Meer tweede keuze, suboptimaal. Wat ik verwacht, is dat de leiders scherpere voorwaarden zullen stellen om geld uit het herstelfonds te krijgen. Het Commissievoorstel is niet helder op dit punt. Het geld moet gebruikt worden voor investeringen die helpen tegen de klimaatverandering. Maar ook om de productiviteit en concurrentiekracht van de economieën te versterken.’ Leningen geven lidstaten een belang om het geld goed te besteden maar leiden tegelijkertijd tot een nog hogere staatsschuld voor de landen die het zwaarst getroffen zijn door de coronacrisis. Dat is niet zinvol. Giften zijn gepast als antwoord op de directe noden, net als het Rode Kruis en de VN dat doen bij natuurrampen en geweld. Leningen zijn beter als het om economisch herstel gaat, zoals het IMF en de Wereldbank die verstrekken. Het wordt dus zoeken naar een evenwichtige mix van gift-lening.’ Wat is uw advies als crisisexpert aan de leiders voor de komende EU-toppen? (Diepe zucht) ‘Meestal komt het compromis op het allerlaatste moment. Maar de corona-crisis gunt ons geen uitstel. Er moet een drijvende kracht zijn. Vaak zijn dat Berlijn en Parijs maar dat is niet genoeg. Zoals ik in mijn boek schrijf: de EU is te kostbaar om alleen aan Duitsland en Frankrijk over te laten. Alle leiders moeten hun rode lijnen roze maken, anders is er geen akkoord mogelijk.’Kunnen de leiders zich een no deal veroorloven? ‘Nee. Europa bevindt zich in een kritieke fase. Het herstelfonds is een essentiële bouwsteen in het antwoord op de crisis.’ Net als in uw Brusselse periode zijn er ook nu economen, EU-watchers en politici die het einde van de EU voorspellen. Is er reden tot zorg? ‘Er is vaak sprake van overdrijving en niet altijd nuttige overdrijving. Columnisten schilderen het beeld van een Europese federatie of de dood. Eurobonds of euro-exits. Dat is fake news. Er is een derde weg: die van lidstaten die in toenemende mate gemeenschappelijk beleid voeren als dat nuttig is. Vorm volgt functie. Er is een reëel gevaar dat zonder herstelfonds de onvrede over de EU toeneemt, het populisme aan kracht wint en de politiek verder versplintert. Dat is niet goed voor Europa. We hebben onder zo veel crises geleden de laatste tien jaar. De EU verkeert niet in goede staat. Ze heeft uithoudingsvermogen getoond, de EU bestaat nog, maar we zijn allemaal beter af als we verdere versplintering en populistische reacties voorkomen. We hebben een gezonde dosis EU nodig in deze tijden. Laten we niet eerst in de gevarenzone belanden eer we in actie komen.’ Klimaatverandering leidt tot smeltende gletsjers, het politieke klimaat erodeert de steun voor de EU. Is dat te stoppen? ‘We zien dat in sommige landen, dat wegsmelten van de steun. Juist daarom is snel handelen geboden. Laten we niet weer wegglijden in een dramatische crisissituatie, zoals in 2012 toen de euro echt langs de rand van de afgrond scheerde. Te laat, veel te laat werden de leiders en de ECB toen wakker. En ook nadat de ogen waren opengegaan, was het geen appeltje-eitje. De grootste les is: laat het niet ontsporen. Laat je veto op tijd los, wetende dat een compromis nodig is om de EU te behouden.’ Het Stabiliteitspact met zijn begrotingsdiscipline is tijdelijk buiten werking gesteld. Moet het pact helemaal op de helling? ‘Het Stabiliteitspact is een anker voor nationale begrotingen. Het geeft vertrouwen en geloofwaardigheid. In de eerste, acute fase van de corona-crisis draaide alles om financiële noodhulp voor de zorg, dan laat je de regels los. In de tweede fase gaat het om steun voor investeringen, voor werkloosheidsregelingen, dan mag je corona niet als dekmantel gebruiken voor permanente uitgavenverhogingen. De derde fase is die van stabilisering, daarvoor is het Stabiliteitspact nodig. Het pact is veel slimmer dan velen denken. Het biedt houvast om schulden te beperken. De les uit de corona-crisis is dat landen die financiële buffers hadden opgebouwd, die nu inzetten en beter door de crisis komen dan landen zonder buffers.’ Moeten alle landen buffers opbouwen, zoals Hoekstra suggereerde? ‘Op de middellange termijn zeker. Nu is de rente heel laag en dat blijft nog wel even zo. Het is zeer gewenst dat eurolanden deze ademruimte gebruiken om hun economieën te herstellen en begrotingen op orde te brengen.’ (bron: VK)

Over drie jaar is het over en uit met de productie van de BMW X1 in het Limburgse Born

Dat betekent dat VDL Nedcar nieuwe opdrachtgevers moet zien te strikken, schrijft Joost van Velzen in Trouw. De Nederlandse autobouwer VDL Nedcar moet op zoek naar een nieuwe autofabrikant die de productie van zijn modellen aan de fabriek in Born toevertrouwt. De Duitse BMW Group (bekend van de merken BMW, Rolls Royce en Mini) annuleert de order om ook in de toekomst auto’s van het model BMW X1 in Limburg te laten bouwen. Dat bevestigen zowel BMW als VDL Nedcar. Vorig jaar nog kwamen de twee bedrijven overeen om de bouw van de compacte SUV door VDL Nedcar te verlengen tot 2030. Maar de coronacrisis maakt nu een einde aan die voorpret. Door de ingezakte autoverkopen gaan de Duitsers hun wereldwijde productie opnieuw bekijken waardoor de kans groot is dat BMW de X1 over drie jaar zelf gaat bouwen. De huidige opdracht loopt tot 2023. “Wij zijn nog altijd in overleg met de BMW Group dus onderweg kan ik er niet veel over zeggen maar duidelijk is wel dat er hier vanaf 2023 geen nieuw model BMW zal worden gebouwd”, zegt woordvoerder Miel Timmers namens VDL Nedcar. Met de annulering is VDL Nedcar zijn opdrachtgever uit München nog niet helemaal kwijt. Naast de X1 bouwt de Bornse fabrikant enkele modellen van de Mini, een luxe retro-auto die BMW deels ook in het Britse Oxford laat bouwen. Bij de fabriek in Born werken 6000 mensen, die met behulp van 1400 robots in het afgelopen jaar 174.097 auto’s in elkaar hebben gezet. De omzet over 2019 was ruim €3 mrd. Hoeveel auto’s er jaarlijks per model worden gebouwd maakt het bedrijf niet bekend. “Het is nog geen 2023 en er kan zich nog een nieuwe partij aandienen, maar het kwijtraken van een model scheelt natuurlijk flink in de productie”, zegt Rico Luman, sectoreconoom automotive bij ING. “Dit is wel een tik voor de sector in deze toch al onzekere tijd.” Luman denkt dat BMW de productie om meerdere redenen naar zich toe haalt. Ten eerste uiteraard om kosten te besparen. “Als je een extra model in je eigen fabrieken laat bouwen kan daarmee de bezettingsgraad van de productielocaties omhoog, dat kan in deze marktomstandigheden gunstig zijn. De bezettingsgraad is fors gedaald door de ingezakte automarkt, en met de hoge vaste kosten is het aantrekkelijk om die weer op peil te brengen.” Luman vermoedt bovendien dat de omschakeling naar elektrisch aangedreven auto’s een rol speelt bij het besluit van BMW om de X1 in een eigen fabriek te bouwen: “Dat proces is nieuw en er is nog weinig ervaring mee. Dat kan een reden zijn voor autofabrikanten om het liever in eigen huis te houden”. Daarnaast gaat de omschakeling naar elektrisch de komende jaren gepaard met de introductie van nieuwe modellen, waardoor onzeker is hoe lang bestaande modellen nog op de markt blijven. Er zijn nog geen signalen dat ook de bouw van de Mini in gevaar is voor VDL Nedcar. Over de toekomst van de productie van die auto’s zijn de BMW Group en de Bornse autofabrikant nog in overleg. De trendy Mini kampt al enige jaren met een verminderde belangstelling van de consument. In 2018 moest VDL Nedcar door de verkoopdip duizend banen schrappen. VDL Nedcar wil nu zijn afhankelijkheid van de Duitsers verkleinen, laat woordvoerder Miel Timmers weten. “Wij zijn een flexibele en onafhankelijke autobouwer. Daarom voeren we al gesprekken met eventuele nieuwe opdrachtgevers. Wij hebben veel vertrouwen in de toekomst.” In de voormalige fabrieken van DAF-personenauto’s werden voorheen verschillende modellen gebouwd van Volvo en Mitsubishi. Tussen 2004 en 2006 liet DaimlerChrysler de kleine stadswagen Smart Forfour in Born bouwen.

Onze interne markt een weldaad of een misbaksel?

Een van de kernactiviteiten van de Europese Unie is de ‘interne markt’. Er is geen papieren gedoe meer bij het invoeren en uitvoeren van goederen, diensten en personen binnen de 27 landen. Verder verloopt de betaling van de rekeningen via het systeem TARGET2, waarin gekocht kan worden op de pof. Die interne markt ontstond in 2002 bij de oprichting van de eurolanden en de komst van de euro. Bij de oprichting traden ook vier financieel zwakke landen toe: Griekenland, Italië, Spanje en Portugal. De welvaart in die Zuidelijke landen lag lager dan die in de rijkere Noordelijke landen. Merkel c.s. zagen daar grote mogelijkheden voor het exporteren van hun goederen naar die landen. Griekenland was het eerste slachtoffer, 8 jaar na het begin. Merkel had die landen verwelkomd met ‘vanaf nu zijn jullie onze vrienden in goede en in slechte tijden’, maar toen bleek dat de Grieken het geld niet hadden om de rekeningen van de import te betalen werden ze verwezen naar ‘onze banken hebben geld genoeg en willen graag zaken met jullie doen’. Ze stonden in de rij in Athene om de meest aantrekkelijke leningen aan te bieden (ze dachten namelijk dat Merkel garant stond voor de terugbetaling). Toen Merkel er in 2010 achter kwam dat vooral Duitse en Franse banken tot aan hun nek zaten met Griekse leningen en de Grieken problemen kregen met de betaling van hun rente- en aflossingsverplichtingen, ontstond de Griekse schuldencrisis. De rijke Europese landen wasten hun handen in onschuld, alhoewel de exportbedrijven (en hun aandeelhouders) wel geld als water aan de Griekse export hadden verdiend en de grote banken leningen hadden verstrekt, zonder de kredietwaardigheid te toetsen, dat hadden blindelings aangenomen dat Griekenland wel goudgarant zou zijn. Dus was de conclusie van Merkel c.s. de Grieken hebben ons belazerd, dus zij moeten in de komende 40 jaar die schulden terugbetalen. En zo geschiedde dat ook. Maar ondanks de grote problemen moest de ‘kip met de gouden eieren’ in leven worden gehouden. Dus werd er een list bedacht. Dat de bedrijven in de rijke landen moesten kunnen blijven exporteren om aan de vraag vanuit de armere landen te kunnen voldoen, maar die konden geen beroep meer doen op de banken. Die zouden hun vingers geen tweede keer meer branden aan dit politieke opzetje. Maar er kwam een oplossing: TARGET2. De centrale banken van de rijke landen, vooral Duitsland, Luxemburg en Nederland, zouden de rekeningen wel betalen, waardoor de exporterende bedrijven gewoon hun geld kregen en de centrale banken maar moeten zien hoe ze hun vorderingen op de centrale banken van de armere landen, vooral Italië en Spanje, kunnen innen. Alleen de Duitse Bundesbank alleen al heeft een vordering van bijna €1 biljoen. Met welk doel doen de Duitsers dat, want: zijn die vorderingen wel ooit inbaar of worden ook de Italianen en Spanjaarden de moderne slaven van de rijke eurolanden? China weet daar wel raad mee.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 26 juni 2020; week 26: AEX 559,82; Bel20 3.304,54; CAC40 4.909,64; DAX30 12.089,39; FTSE 100 6.159,30; SMI 10.041,91; RTS (Rusland) 1246,74; DJIA 25.015,55; NY-Nasdaq 100 9.849,36; Nikkei 22.512,08; Hang Seng 24.549,99; All Ords 6011,80; SSEC 2.979,55; €/$1,122 BTC/USD $9.168,01; 1 troy ounce goud $1.771,50, dat is €50.729,86 per kilo; 3 maands Euribor -0,403%; 1 weeks -0,514%; 1 mnds -0,504%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,316% 10 jaar VS 0,6446%; 10 jaar Belgische Staat -0,146%; 10 jaar Duitse Staat -0,48%; Franse Staat 0,126%; VK 0,17%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,449%; 10 jaar Japan 0,0052%; Spanje 0,453%; 10 jaar Italië 1,285%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,464.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden lager, belegger worden onrustig over het feit dat wereldwijd het corona-virus nog niet onder controle is en voor de slechte prognoses voor de komende tijd, de stijgende werkloosheid, een zware recessie en slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en een gebrek aan eenheid bij de 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten over een krachtig EU-beleid. De goudprijs steeg verder. Ook de rentetarieven daalden. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,301%; Duitsland 0,042%; Nederland -0,024%; Japan 0,5856%; GB 0,619%; Frankrijk 0,543%; Canada 1,0003%; Spanje 1,243%; VS 1,3825%; Italië 2,238%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,717% Zwitserland -0,64%; Nederland -0,639%; Denemarken -0,546%; België -0,527%; Frankrijk -0,533%; Japan -0,1103%; Spanje -0,159%; VK -0,041%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 27/28 06 2020/537 Het neo-liberale gedachtegoed heeft zoveel foute kanten, ook de vrije markt, het monetaire beleid en het kapitalisme, dat daar flink het mes ingezet moet worden. Cruciaal in dat proces is de uitspraak van Mario Draghi van 23 juli 2012 ‘whatever it takes’ waarmee hij het monetaire beleid in dienst stelde van de macht van de financiële markten en hun hebzucht naar meer winst en geld

UPDATE 20/21 06 2020/536 Staat de dollar op instorten?

Vandaag begint de zomer en gaan de dagen weer stapje voor stapje korten.

Ik hoefde niet lang te denken met welk onderwerp dit blog zou openen. Mijn eerste keus was ‘de interne markt’ en de positie daarin van onze oosterburen. Maar woensdagmorgen las ik op https://www.telegraaf.nl/financieel/4463004/amerikaanse-dollar-stort-in waar werd geopend met ’De Amerikaanse dollar stort in zelfs met 35%. De economie biedt onvoldoende steun aan de meest gebruikte munt, en enorme steun van de Amerikaanse centrale bank laat de waarde kelderen.’ Dat zou betekenen dat er spoedig een nieuwe fase intreedt van de handelsoorlogen die Trump met zijn economische concurrenten voert door middel van de invoering van invoertarieven. Kennelijk heeft hem dat niet het succes opgeleverd dat hij ervan verwacht had. Als hij erin slaagt, dan moeten derden partijen wel aan meewerken, dat de dollar zwaar wordt afgewaardeerd dan treft hij daarmee de hele wereld. Wat de Amerikanen in de laatste 80 jaar hebben opgebouwd: de bevrijding van West-Europa uit de handen van de Berlijnse bandieten en het beëindigen van de Tweede Wereldoorlog door 2 atoombonnen: op 6 augustus werd de Japanse havenstad Hiroshima gebombardeerd en op 9 augustus de stad Nagasaki. Kort daarna capituleerde het Japans Keizerrijk onvoorwaardelijk. Bretton Woods, het loslaten van de goudstandaard en uiteindelijk de zwevende wisselkoersen. In 1950 de Marshallhulp, the American Dream, het wereldleiderschap, de alliantie met Europa en het einde met America First. En dan nu het opblazen van het monetaire systeem met gigantische gevolgen voor de hele wereld zeker voor Europa. Wat nog blijft is de macht op militair terrein van de VS en een president, die nu achter staat in de peilingen op zijn Democratische rivaal Joe Biden en nu ‘alles of niets’ gaat inzetten in een poging zijn presidentschap nog 4 jaar te redden. Op zich is verlagen van de prijs van geld, devaluatie genaamd in een systeen met vaste wisselkoersen (wij hanteren nu een systeem waarin de koersen zwevend zijn) een beproefd middel om een economie te stimuleren en de positie op de wereldmarkten concurrerender te maken. De VS is nog altijd de wereldleider, maar die macht is tanende en de president loopt schade op in het binnenland. Kennelijk ziet Trump zo een gigoureuze ingreep als een probaat middel voor een gegarandeerd succes. Maar dan moet het vertrouwen in politiek, monetair, financieel en economisch terrein door beleggers van de VS, ook door China en Europa, een flinke deuk krijgen.

Dollar niet langer een veilige haven

De dollar zou met 35% in waarde dalen afgezet tegen zijn belangrijkste handelsmunten zoals de yen, het Britse pond en de euro. Die waarschuwing uit de voormalige chairman van zakenbank Morgan Stanley en hoogleraar Stephen Roach. „De dollar gaat zeer, zeer sterk dalen”, aldus de voormalige hoogleraar aan Yale University. De Chinese economie wordt steeds sterker en troeft de Verenigde Staten af. Omdat Washington zich steeds verder terugtrekt uit internationale handel en importheffingen optrekt voor handel met andere landen, verliest de dollar internationaal aanzien, stelt Roach, eerder chief economist van Morgan Stanley. ,,Een dodelijke combinatie”, zo typeert hij die houding van Washington. De coronacrisis, die de Verenigde Staten nog steeds in zijn greep heeft, wordt geen hoofdoorzaak maar draagt bij aan die verzwakking van de handelsmunt, betoogt hij. „De Amerikaanse economie kampt al lange tijd met aanzienlijke macro-onevenwichtigheden: een zeer lage binnenlandse spaarrente en een chronisch tekort op de lopende rekeningen”, vertelde hij bij CNBC. Een zwakke dollar lijkt goed voor de handel, en wordt nagestreefd door president Trump, maar op de lange termijn is een grote verzwakking volgens Roach slecht. Traditioneel wordt in een crisis door beleggers de dollar opgezocht. Maar die traditionele rol van veilige haven zal verdwijnen, aldus de econoom, als beleggers gaan zien wat de waarde in de toekomst zal zijn. Een zwakke dollar krijgt grote consequenties voor de aandelen- en grondstoffenhandel, omdat relatief veel beleggingen in dollars zijn genoteerd. Moet deze mededeling worden gezien als een waarschuwing dan wel een signaal? Het zou mij niet verbazen als een ontwikkeling als deze uit het brein komt van Trump. Zijn idee om de economische ontwikkelingen af te remmen met invoerheffingen heeft niet het gewenste resultaat opgeleverd. Uiteindelijk betalen de Amerikaanse consumenten de invoerheffingen, die de overheid int. Dus een volgend geniaal idee: de dollar moet fors devalueren. De Amerikaanse munt moet goedkoper worden tegenover andere wereldvaluta, dat zal pas de gewenste resultaten opleveren. De Amerikaanse exportproducten worden spotgoedkoop in vergelijking tot de wereldprijzen. Ik zal dat niet ontkennen, dat die beweging kan optreden. Dat zal enorme gevolgen hebben, niet alleen voor de grondstofprijzen, maar ook voor de koersen op de aandelenmarkten. De koersstijgingen op Wall Street van de afgelopen tijd komen nu in een heel ander daglicht te staan. Als de dollar in waarde daalt en de Amerikaanse bedrijvigheid toeneemt stijgen de koersen. Ik heb mij de laatste weken afgevraagd waarom de beleggers op Wall Street de toekomst met veel vertrouwen tegemoet zien, maar dat komt nu in een heel ander perspectief te staan. We staan aan de vooravond van een enorme kanteling van monetair en financieel/economisch beleid met één grote winnaar maar ook verliezers, althans zo ziet Trump dat. Zoals ik de zaak nu zie, krijgen wij in Europa zware klappen te verduren die dit proces gaat veroorzaken. De aandelen op de Europese, Britse en Japanse beurzen zullen divergeren met die van de Amerikaanse doordat die zwaar getroffen gaan worden daar de winsten van de bedrijven onder zware druk zullen komen te staan. De beurzen die in dollars handelen zullen daarvan profiteren, maar de Europese, Japanse en Britse beleggers zullen op slag geconfronteerd met dollarbeleggingen die met 35% in daalde zijn gedaald. Verder zal de onrust, die in de financiële wereld zal ontstaan, een verkoopgolf veroorzaken. Misschien ontstaat er wel een vraag naar bitcoins. Die stelling is speculatief want de reactie kan ook andersom zijn. Want als beleggers het vertrouwen in de dollar en de Amerikaanse economie niet massaal verliezen, resteert wel een milde recessie maar zal de dollar die val niet maken en zullen de Amerikaanse aandelen koersdalingen gaan vertonen. Als de zieke geest van Trump zijn zin krijgt met dit duivelse plan zullen de Amerikaanse beleggers voordeel behalen met het stimuleren van een val van de waarde van de dollar. In wat voor een wereld leven wij?

Moet de ‘interne markt’ binnen de eurozone wel in zijn huidige vorm worden voortgezet of moet er een einde komen aan het leveren op de pof aan landen die de importen helemaal niet kunnen betalen?

Recentelijk hebben de werkgevers, verenigd in VNO-NCW, in een webinar/seminar aandacht gevraagd van de politiek voor het Europadebat. Daar was weinig belangstelling voor. Geen van de Europa-woordvoerders in de Tweede Kamer had de uitnodiging aangenomen: ze hadden hun medewerkers ingeschreven. De werkgevers wilden vooral aandacht vragen voor steun aan de Zuid-Europese landen. Nederland moet zich niet afwenden van de Zuid-Europese handelspartners, maar constructief meedenken over het aanjagen van het economisch herstel in Europa na de diepe recessie, waarin we ons nu bevinden. En daar moeten nu al mee starten en niet langs de zijlijn blijven staan dan wel eisen stellen aan de zwakke eurolanden, wat niet tot het gewenste resultaat leidt. Het ging ook over steun verlenen aan het herstelplan van Merkel/Macron en de Europese Commissie van €750 mrd. Hans de Boer stelde wees op de voordelen die de interne markt heeft voor de exporterende bedrijven. Ruim 70% van onze uitvoer gaat naar EU-landen. De Nederlandse ex- en import naar Italië en Spanje bedragen €55 mrd. Dat is meer dan de handel met China ad €50 mrd. Oud-premier Jan Peter Balkenende verwoorde zijn kritiek op het politieke beleid dat op dit onderwerp wordt gevoerd, onder meer door zijn partijgenoot Wobke Hoekstra, de minister van Financiën, door te verwijzen naar het initiatief van de Duitse bondskanselier, Angela Merkel, die de helpende hand naar de zwakke Zuid-Europese landen. Hij Merkte op dat Nederland, door op te trekken met de ‘vrekkige’ vier (Nederland, Oostenrijk, Denemarken en Zweden) het beeld oproept ‘op de rem te blijven staan’. Ik heb behoefte enige kritische kanttekeningen te plaatsen bij de hier gedane uitspraken. Zoals ik een paar weken geleden ook al heb betoogd functioneert de interne markt goed voor de exporterende bedrijven: ze exporteren veel naar de zwakke eurolanden, de rekening wordt betaald, de winst wordt gerealiseerd en de aandeelhouders krijgen dividend uitgekeerd. Maar wie zit opgescheept met de ‘zwarte piet’? De Nederlandsche Bank (DNB), onze eigen centrale bank die moet waken over de waarde van ons geld en waarvoor de Nederlandse Staat, dus wij burgers, verantwoordelijk is. Het tovermiddel is TARGET2. Eerst enige informatie die DNB daarover verstrekt: TARGET2 is de afkorting van: Trans-European Automated Real-Time Gross Settlement Express Transfer. De 2 staat voor tweede generatie. Meer dan 1.700 banken maken gebruik van TARGET2 om eurotransacties uit te voeren, voor zichzelf of voor hun klanten. Gemiddeld zijn er circa 350.000 transacties per dag met een gezamenlijke waarde van €1.800 mrd. Het gaat veelal om grotere betalingen: een transactie bedraagt gemiddeld €5,3 mln. Bij meer dan 2/3 van de transacties gaat het om minder dan €50.000; bij 12% gaat het om meer dan €1 mln. De rekening courant (r/c) waarlangs de transacties worden geleid is €75.000.000.000 groot. Er zijn centrale banken die vorderingen hebben op andere Europese centrale banken van transacties niet niet gesetteld zijn, die staan debet. De centrale banken die hun schulden nog niet betaald hebben staan credit. De 3 grootste centrale banken met vorderingen per eind april 2020, zijn Duitsland met €918,8 mrd (dat is 122,5% van het grote herstelprogramma van de EC), Luxemburg met €225,8 mrd en Nederland met €81,5 mrd. De 5 centrale banken met de grootste schulden zijn: Italië met €512,9 mrd, Spanje met €431,5 mrd, de ECB zelf met €131,0 mrd, Frankrijk met €68,5 mrd en België met €65,2 mrd. Grosso modo: Duitsland financiert de schulden van Italië en Spanje in zijn eentje. Dat betekent ook dat de grote handelsoverschotten van Duitsland en Nederland voortkomen uit het op de pof leveren van goederen, waarvan niet duidelijk is of en wanneer die rekeningen ooit worden verrekend. Onze exporteurs leveren goederen, krijgen die betaald, middels DNB, die een openstaande vordering overhoudt op een ‘zwakke’ debiteur. Dat de werkgevers die situatie graag willen voortzetten, snap ik wel, maar wat zijn die vorderingen op die zwakke landen waard zijn is een vraagteken! Als wij dit systeem niet op willen blazen zullen wij die landen fors moeten subsidiëren en moeten steunen met leningen voor investeringen in de toekomst. Maar de vraag is of dit nog te redden is. Als ik ervan uitga dat het saneren van de schulden, het subsidiëren van de verliezen door de corona-crisis inclusief de financieel/economische schade en de investeren die hoognodig plaats moeten vinden door de komende generaties dan kom ik uit op €5 biljoen (=€5.000 mrd): voor de sanering van TARGET2, het saneren van staatsschulden in de zwakke landen, steunprogramma’s van de EU, incl investeringen in de toekomst, en de ECB en dan nog een grondige aanpak van de zwakke Europese banken, die sinds 2011 overeind zijn gehouden door Mario Draghi c.s. Dat de Europese regeringsleiders daarover overeenstemming bereiken, verwacht ik niet, maar verdergaan op de ingeslagen weg is ook eindig. Is dit probleem, dat wordt veroorzaakt door de interne markt, nieuw. NEE. We hebben een vrijwel identiek probleem eerder meegemaakt: de bejubelde interne markt is het hete hangijzer. Merkel verwelkomde de armere EU-landen binnen de eurozone in 2002 met “Jullie zijn nu onze vrienden in goede en in slechte tijden”. Dat was heldere taal, dachten ze in Griekenland. De exporterende bedrijven in de rijkere landen zagen grote mogelijkheden. Griekenland wilde graag onze producten kopen, maar konden de rekeningen niet betalen. Geen enkel probleem: onze banken hadden geld genoeg en verstrekten maar al te graag kredieten aan betrouwbare partners, die werden gedekt door Merkel c.s. Ze stonden met de meest concurrerende offertes in de rij in Athene. De export vanuit West-Europa steeg fors, de winsten van de bedrijven ook en niemand liep enig risico, dachten ze. Dat is het grote geheim van de interne markt, maakten de politici elkaar wijs. Tot 5 maart 2010 Merkel tot de ontdekking kwam dat vooral Duitse en Franse banken tot aan hun nek met Griekse leningen zaten, terwijl de Grieken niet meer konden voldoen aan hun rente- en aflossingsverplichtingen. Dus vroegen ze de EU om een extra kredietje. Onze toenmalige minister van Financiën, Jan Kees de Jager, verdedigde die kredietaanvraag in de Tweede Kamer met ‘als we dit afzetten tegen de winsten die wij de afgelopen jaren hebben gemaakt met de Griekse export, dan moeten we hier niet moeilijk over doen’. In mei 2010 was de Griekse financiële crisis een feit. Merkel en Macron besloten dat in geen geval hun banken met oninbare Griekse leningen bankroet zouden gaan. Dus moesten de onschuldige Grieken de schuld terugbetalen. De klappen van de financiers voor de bevolking waren zwaar, meedogenloos. De geschiedenis: ”In de beginfase was de situatie zo onduidelijk en lagen de standpunten van de drie partijen tegenover de Grieken zover uiteen dat besloten werd een Trojka, een driemansschap, in te stellen, van de Europese Unie, de Europese Centrale Bank en het Internationale Monetaire Fonds, die toezicht moeten houden op de door deze instellingen verstrekte kredieten aan noodlijdende Europese lidstaten. onderhandelingen voeren met lidstaten van die eurolanden die hun staatsschuld niet binnen de Europese richtlijnen hebben gehouden. Medio april 2011 nam de crisis in intensiteit toe. De onmiddellijke aanleiding waren uitspraken van twee Duitse ministers (gevolgd door een Bundesbank-functionaris en een adviseur van bondskanselier Merkel), erop neerkomende dat men geen bezwaar had tegen een “vrijwillige schuldsanering” van Griekse staatsschulden. Hierop daalden koersen van met name Griekse staatsleningen (doch ook Ierse, Portugese en Spaanse) zeer sterk. Opmerkelijk was dat de ECB geen steunaankopen deed. In Spanje ontstonden protestbeweging, bekend als “15-M”, naar de datum waarom deze van start ging (15 mei). In de loop van mei 2011 namen de problemen rond Griekenland crisisachtige vormen aan. Uiteindelijk kwamen partijen wel tot overeenstemming, ondanks gebrek aan eenheid binnen de EU. Jeroen Dijsselbloem, destijds minister van Financiën van Nederland, werd op 21 januari 2013 tot voorzitter van de Eurogroep, de ministers van Financiën van de 19 eurolanden, verkozen, die met de uitvoering werd belast. Het gevolg is dat Griekenland opgezadeld is met een staatsschuld €336 mrd (181,6% bbp). Ter vergelijking: de staatsschuld van Griekenland is slechts 3,3% van die van de hele eurozone. De huidige problemen van Italië, Spanje, en in mindere mate die van Portugal, België en Frankrijk zijn groter dan het beperkte bedrag van de Grieken. Griekenland draait nu weer mee op de kapitaalmarkten. Het 10-jarig geld doet nu 1,185%, dat is lager dan het Italiaanse tarief. Nu weer terug naar het heden, na dit uitstapje naar de Griekse crisis. Na alle ellende met de Griekse schulden als gevolg van het leveren van producten, die niet konden worden betaald, besloten de eurolanden toch de kip met het gouden ei niet te slachten. Er moest echter een andere list bedacht worden. De rekening laten betalen door de banken was een grote mislukking geworden, maar was de geniale gedachte als wij die rekeningen nu laten betalen door de centrale banken, dan merkt niemand daar iets meer van en kan de interne markt gewoon doordraaien. Het gevolg is dat Duitsland met een vordering van bijna €1 biljoen de hele interne markt financiert en dus de volledig macht uitoefent. Dat vind ik, in acht genomen het Duitse regime in de periode 1935-1945, uiterst onwenselijk. Maar zo heeft Merkel dat opgebouwd en die macht gaat ze het komende jaar overdragen aan haar opvolgende bondskanselier.

De regeringsleiders van de Europese Unie, vertegenwoordigd in de Europese Raad, komen halverwege juli weer bijeen om te praten over de Europese meerjarenbegroting en het herstelfonds

De Europese leiders waren gisteren nog tot op het bot verdeeld over zaken als de omvang van het herstelfonds en de verhouding tussen giften en leningen. Ook werd er gesproken over de kortingen die sommige noordelijke lidstaten als Nederland krijgen op de Europese meerjarenbegroting. “Het was duidelijk dat we vandaag nog geen resultaat konden behalen”, zei de Duitse bondskanselier Angela Merkel na afloop van de videotop. “De bruggen die we moeten bouwen zijn erg groot”, aldus de bondskanselier. Merkel voegt daaraan toe dat er zo snel mogelijk een deal gesloten moest worden, zodat het geld van het herstelfonds snel verdeeld kan worden onder de landen die het nodig hebben. Premier Mark Rutte deelt die gedachte niet en benadrukte “geen haast” te hebben. “Inhoud is het belangrijkste”, zei Rutte tegen Politico. De Europese Raad zal halverwege juli weer bij elkaar komen om dichter tot een akkoord te komen. In de tussentijd zal de Belgische Raad-president Charles Michel meerdere voorstellen in elkaar draaien en naar de regeringsleiders sturen, met de hoop dat de partijen dan op de fysieke top in Brussel tot een akkoord komen. Op welke datum die top plaatsvindt, is nog niet bekend. (bron: nu.nl) Onze premier speelt op meerdere fronten hoog spel en verliest daarmee de belangen die Nederland binnen de Europese Unie en zeker ook op de interne markt, uit het oog. De situatie is niet meer zo dat er verdeeld kan worden uit de winsten, nee we moeten dat nu doen uit een verliessituatie: de enorme verliezen door corona, de dalende wereldhandel, de zware economische krimp, grote sommen geld die in bedrijven moeten worden gepompt om ze te behoeden voor sluiting en een oplopende werkeloosheid. Rutte wil perse een korting op het lidmaatschapsgeld behouden, dat wij hebben. Hij wil ook het Europese budget beperken in de komende 6 jaar. Hij is alleen maar een Europeaan als dat geld oplevert dan wel die functies uitvoert die Nederland in zijn eentje niet meer kan uitvoeren. Een gevoel van solidariteit is hem vreemd en dat houdt hij verre van zich. Daarmee blokkeert hij de opbouw van een krachtig Europa, wat hard nodig is in het krachtenspel dat is ontstaan na de globalisering. Dat Rutte de EU-top heeft laten mislukken zal hem niet in dank worden afgenomen door Duitsland en Frankrijk en de grote armere landen. Rutte speelt hoog spel: hij denkt dat door nee te zeggen en de besluitvorming te vertragen, hij uiteindelijk zijn zin wel krijgt. Maar ik denk dat Merkel en Macron zijn getreiter zat zijn. Ik sluit niet uit dat hem een nieuw voorstel zal worden voorgelegd waarop hij ja of nee kan zeggen. En als hij nee zegt zal hem worden ingefluisterd dat Nederland maar uit de EU en de euro moet stappen. Overigens verwacht ik na de zoveelste verstoring van besluitvorming binnen de EU dat het stem- en vetorecht hervormd gaan worden. De EU moet voort en kan zich niet langer voortdurend door kleine landen laten afremmen uitsluitend om nationale belangen te laten prevaleren boven Europese. ECB-president Christine Lagarde heeft Europese regeringsleiders verteld dat hun economieën een “dramatische krimp” hebben ingezet door de corona-crisis, zeggen ingewijden. Lagarde deed de uitspraak tijdens de EU-top in een videoconferentie, waar onder meer plannen voor de Europese meerjarenbegroting en het corona-herstelfonds besproken werden. De maatregelen zijn nodig om de Europese economie uit het slop te trekken, stelt Lagarde. Ze verwacht dat de economie van het eurogebied dit jaar door de corona-crisis met een kleine 9% zal krimpen. Ze voorziet “een scherpe daling” van 13% in het tweede kwartaal. De ECB-president hamert er daarom op dat de regeringsleiders snel tot een akkoord moeten komen, om zo de economie te stimuleren en de financiële markten rustig te houden. Een snel gesloten akkoord zou de financiële markten laten weten dat “de EU terug is”, aldus Lagarde. De hoop van de ECB-president zal hoogstwaarschijnlijk niet vervuld worden. De EU is namelijk tot op het bot verdeeld over de herstelplannen. Nederland heeft meermaals in conclaaf met Oostenrijk, Denemarken en Zweden laten weten geen ruimere meerjarenbegroting en een minder uitgebreid herstelfonds te willen. Waar Nederland graag de hand op de knip houdt, zijn de Baltische staten en Oost-Europese landen bang dat er te veel geld gaat naar landen als Spanje en Italië, terwijl zij juist minder geld krijgen uit bestaande potjes. De landen willen dat het geld uit het herstelfonds gelijker wordt verdeeld over Europa.

Berichten vanuit het corona-front

De coronapandemie versnelt, waarschuwt de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Op één dag kwamen er wereldwijd 150.000 bevestigde besmettingen bij. Dat is het hoogste aantal nieuwe besmettingen op een dag tot nu toe. Bijna de helft van de nieuwe infecties werd geteld in Noord- en Zuid-Amerika. Ook in Zuid-Azië en het Midden-Oosten kwamen er veel nieuwe gevallen bij. De baas van de WHO spreekt van een “nieuwe gevaarlijke fase”. De WHO benadrukt dat de maatregelen om het virus in te dammen vooral moeten blijven gelden en waarschuwt voor het gevaar dat het virus nog steeds vormt. (bron: NOS)

In Brazilië zijn vrijdag 54.771 nieuwe besmettingen vastgesteld, waarmee het totale aantal besmettingen is opgelopen naar 1.032.913, blijkt uit cijfers van de Johns Hopkins University. Het totale dodental is opgelopen naar 48.954. Brazilië is na de Verenigde Staten wereldwijd het land met de meeste besmettingen en overledenen door het corona-virus. De eerste corona-besmetting in het Zuid-Amerikaanse land werd eind februari vastgesteld en voorlopig lijkt er nog geen einde te komen aan het aantal nieuwe besmettingen. Gezondheidsexperts in het land vrezen dat het werkelijke aantal besmettingen drie keer zo hoog is en dat dat aantal alleen maar zal toenemen wanneer de corona-maatregelen in het land worden versoepeld. De Braziliaanse president Jair Bolsonaro haalt zijn schouders op over de gevolgen van het corona-virus in zijn land. Mensen gaan nu eenmaal een keer dood, zei hij recent. “Het spijt ons van alle doden, maar dit is uiteindelijk ieders lot.” De rechts-populistische Braziliaanse president ruziet met gouverneurs van deelstaten over het beëindigen van lockdowns (hij is voor), doet niet aan social distancing en promoot onbewezen geneesmiddelen. Zijn regering besloot eerder deze maand zelf geen totalen van bevestigde corona-besmettingen en -doden meer openbaar te maken. (bron: DFT)

De Chinezen maakten deze week bekend dat de nieuwe uitbarsting in een deel van Peking veroorzaakt wordt door de Europese variant van COVID-19.

In de Duitse plaats Göttingen moeten alle 700 bewoners van een flatgebouw in quarantaine vanwege een uitbraak van het coronavirus. Meer dan honderd mensen hebben positief getest op het gevreesde longvirus. Met de maatregel hoopt de Nedersaksische stad de uitbraak te stoppen. De autoriteiten gaan ervan uit dat veel mensen in het gebouw in contact zijn geweest met mensen die het virus met zich meedragen. Alle bewoners moeten een mondkapje op. Ook is er een medische post ingericht voor het gebouw. Er zouden veel families van grote omvang in de flat en omgeving wonen. Of de uitbraak betekent dat versoepelingen in Göttingen worden teruggedraaid, is nog niet duidelijk. De laatste week steeg het aantal geïnfecteerden in de stad en omstreken tot 44,86 gevallen per 100.000 inwoners. (bron: DFT)

Het aantal corona-besmettingen bij een groot slachthuis bij het Duitse stadje Rheda-Wiedenbrück is gestegen naar 657. De directie van vleesgigant Tönnies legde de productie in het abattoir in de deelstaat Noordrijn-Westfalen stil en de regionale overheid gaf 7000 mensen opdracht in quarantaine te gaan. Het gaat om werknemers en anderen die recentelijk op het terrein zijn geweest. Ook hebben de autoriteiten alle scholen en kinderopvangcentra in het district gesloten tot het begin van de zomervakantie eind deze maand. Volgens Gereon Schulze Althoff, die bij het bedrijf verantwoordelijk is voor bestrijding van het virus, heeft de firma ‘gevochten als een leeuw’ om de ziekte buiten de deur te houden. Schulze Althoff zei niet zeker te weten waarom het bedrijf nu toch is getroffen door zo’n grote uitbraak. Maar hij zei er rekening mee te houden dat Oost-Europese werknemers de laatste tijd, nadat grenzen open waren gegaan, hun thuislanden hebben bezocht en het virus mee terug hebben genomen. “We zijn blootgesteld aan nieuwe risico’s.” De Duitse bondskanselier Angela Merkel prees de lokale autoriteiten voor hun snelle ingrijpen en de sluiting van de scholen. “Dit laat zien dat het virus niet weg is”, aldus Merkel. Ook elders in de wereld zijn er opvallend veel corona-uitbraken bij slachthuizen. De oorzaak is nog onbekend. Mogelijk dat de lage temperatuur en het rondblazen van koude lucht in abattoirs tot verspreiding van het virus leidt. (bron: Trouw)

Zelfs zonder de gevolgen van het coronavirus neemt armoede de komende jaren flink toe in ons land

Dit schrijft Rick van de Lustgraaf in Trouw op basis van berekeningen van het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP) en het Centraal Planbureau (CPB). ‘De bijstand moet mensen uit de armoede houden, maar dat lukt niet.’ Het aantal mensen dat leeft van een inkomen onder de armoedegrens neemt vanaf 2021 fors toe, melden het SCP en het CPB in een omvangrijk rapport over de effecten van het Nederlandse armoedebeleid. Momenteel leeft ongeveer 5,3% van de bevolking (een kleine 900.000 inwoners) van een inkomen onder de armoedegrens. Dat percentage zal tussen 2021 en 2035 stijgen naar 6,8%, luidt de sombere prognose. Een belangrijke kanttekening is dat er geen rekening is gehouden met de gevolgen van de coronacrisis, die, melden de onderzoekers, de resultaten van deze studie alleen maar relevanter maken. De armoedegrens die het SCP hanteert is het zogeheten niet-veel-maar-toereikendbudget, en loopt op van een besteedbaar inkomen van 1135 per maand voor een alleenstaande, tot 2315 per maand voor een stel met drie kinderen. De planbureaus baseren hun zorgwekkende conclusie grotendeels op de jaarlijkse verlaging van de bijstandsuitkering, die door de overheid in 2011 is ingevoerd. Die maatregel is bedoeld om mensen in de bijstand te stimuleren aan het werk te gaan, omdat het inkomensverschil tussen werk en uitkering jaarlijks groter wordt. Als de verlaging van de bijstandsuitkering volgend jaar al zou stoppen in plaats van pas in 2035, zoals nu is bedoeld, lopen de uitkeringsgerechtigden bijna 50% minder risico op een leven in armoede, stellen de onderzoekers vast. Een nadeel daarvan is dat de prikkel om werk te zoeken afneemt. “De bedoeling van de bijstand is juist dat we mensen uit de armoede houden, maar het is duidelijk dat dat nu niet lukt”, zegt Gijsbert Vonk, hoogleraar sociale zekerheidsrecht aan de Rijksuniversiteit Groningen. “De uitkeringsbedragen zijn te laag en blijven al jaren achter ten opzichte van de welvaartsgroei. En de voorwaarden om in aanmerking te komen voor de bijstand worden steeds strenger, zoals de bijverdiensten die worden gekort op de uitkering.” De berekening van de planbureaus is een slag in de lucht, stelt hoogleraar Jan Rath van de Universiteit van Amsterdam (UvA) en specialist in armoedebeleid, omdat de crisis ongetwijfeld nog een duit in het zakje zal doen. “Vanaf volgend jaar zal de overheid weer flink moeten bezuinigingen, nog los van alle andere economische gevolgen van de coronacrisis. De perspectieven zijn volgens mij alleen somberder.” De onderzoekers beschrijven maar liefst veertig, soms dure, opties waarmee de overheid armoede de komende jaren in meer of mindere mate kan reduceren. Van het verhogen van het kindgebonden budget voor gezinnen met minstens drie kinderen tot het verhogen van de arbeidskorting voor werknemers met lagere inkomens. Ook schetsen de planbureaus een aantal mogelijke stelselwijzigingen die bijdragen aan een reductie van armoede, zoals de invoering van een basisinkomen en een vereenvoudiging van het toeslagensysteem. Als iedereen een basisinkomen zou krijgen, waarbij de onderzoekers rekenen met een besteedbaar inkomen van 1235 per maand voor een alleenstaande, inclusief toeslagen en het kindgebonden budget, neemt de armoede met 60% af, is de verwachting. Maar, het basisinkomen kost veel geld en zorgt voor een flinke knauw in de werkgelegenheid. “Het is daarom niet reëel dat we nu rigoureus overstappen op een basisinkomen”, zegt Vonk. Een middenweg, waarbij de bijstand wordt verhoogd en het eenvoudiger wordt gemaakt om in aanmerking te komen voor de uitkering biedt meer soelaas, verwacht hij. “De bijstand gaat ervan uit dat je of voltijd werkt, of niet werkt. Je sluit veel groepen uit, zoals zpp’ers of parttimers, die niet al te veel verdienen, terwijl zij er misschien ook deels recht op zouden moeten hebben. We moeten toe naar een stelsel waarbij je werk en een gedeeltelijke uitkering kunt combineren. En zo zijn er nog heel veel andere opties waar politici en onderzoekers nu over nadenken. De roep om verandering van het uitkeringssysteem wordt steeds luider. Waar ik een vraag over heb is dat als je in de bijstand zit, bijverdiensten worden gekort. Maar als bijverdiensten ertoe aan bij zouden dragen dat je een baan krijgt moet dat wel worden gestimuleerd.

Financieel/economische frontberichten

Het Centraal Planbureau verwacht dat de Nederlandse economie dit jaar met 6% krimpt. Daarbij verdubbelt de werkloosheid. Het CPB spreekt van een ongekende krimp, maar wijst erop dat de onzekerheid nog groot is. Als een tweede corona-golf tot nieuwe maatregelen leidt, zullen de krimp en de werkloosheid nog hoger uitvallen. Maar als de huidige versoepelingen leiden tot optimisme onder consumenten, kan het allemaal nog meevallen. De overheidsfinanciën krijgen “een forse tik, maar blijven uit de gevarenzone”.

Van de vijf grote pensioenfondsen hebben er vier nog altijd, ondanks een lichte verbetering, een dekkingsgraad onder de 90%. Het gaat om ABP, Zorg en Welzijn, PME en PMT. Samen hebben ze zo’n 7,7 miljoen deelnemers. Voor hen dreigt korting op de pensioenuitkering.

Grote bedrijven die bij de Nederlandse overheid aankloppen voor financiële individuele steun, krijgen dat alleen als ze geen gebruikmaken van regelingen waardoor ze minder belasting betalen. Het kabinet heeft ingestemd met een voorstel daarover van staatssecretaris Vijlbrief van Financiën. Het gaat nadrukkelijk om individuele steun die bedrijven vragen, bijvoorbeeld een garantstelling voor een lening en niet voor collectieve regelingen zoals de tegemoetkoming in de loonkosten. In alle gevallen gaat het om bedrijven die van belang zijn voor Nederland, uit het oogpunt van werkgelegenheid bijvoorbeeld. “Grote bedrijven die bij de overheid aankloppen in deze corona-crisis willen we ondersteunen als ze belangrijk zijn voor de Nederlandse samenleving. Maar het past niet om in slechte tijden te vragen om belastinggeld en tegelijkertijd belasting te ontwijken”, aldus de staatssecretaris. Daarom worden nu aanvullende voorwaarden gesteld. Een woordvoerder van Financiën kan niet zeggen of het om grote aantallen bedrijven gaat die dit raakt. “Maar we nemen de maatregel niet voor niks.” De ondernemingen mogen geen vestiging in een land hebben met een winstbelastingtarief van onder de 9%, of in landen die op de zwarte lijst staan. “Op dit moment zijn dit in totaal 24 landen.” Ook mag het bedrijf geen betalingen doen aan landen met een te laag tarief of die op de lijst staan, het gaat dan om rente en royalty’s. Ondernemingen die een aanvraag tot steun hebben gedaan maar hun zaakjes nog niet op orde hebben, krijgen indien nodig een jaar de tijd om aan de voorwaarden te voldoen. “Omdat het in deze corona-crisis nodig kan zijn om snel te handelen als een bedrijf in moeilijkheden zit.” Dit is weer typisch Nederlands beleid: de kool en de geit sparen. Bedrijven die belastingen in Nederland ontwijken of ontduiken, door een creatief fiscaal beleid te voeren kunnen gewoon profiteren van de collectieve regelingen, zoals een subsidie van 90% voor de loonkosten en de vakantieuitkering. En als ze voor individuele steun daar niet aan voldoen krijgen ze een jaar de tijd om wel aan de regels te voldoen. En is 9% winstbelasting voor winstbelasting niet extreem laag. Burgers betalen in verhouding veel hogere belastingen.

Er rolt vanaf dit najaar een golf aan faillissementen door Nederland. Het komende anderhalf jaar zullen er bijna 8000 bedrijven omvallen, berekent kredietverzekeraar Coface in een nieuw rapport. Dat is inclusief eenmanszaken. Ter vergelijking: in 2019 gingen er 3792 op de fles. Voor de raming baseert Coface zich op haar grote verzameling aan bedrijfsgegevens in Nederland. Daarnaast laat de verzekeraar de nu bestaande overheidssteun doorwerken in zijn berekeningen. Overheidsadviseurs en andere economen wijzen er al langer op dat geldinjecties vanuit het kabinet niet alle faillissementen zullen voorkomen. Hoeveel precies was tot dusverre onduidelijk. Het geleidelijke opheffen van de lockdown verandert daar niets aan. De beperkende maatregelen hebben veel ondernemers hard geraakt en veel van de verloren inkomsten worden nooit meer ingehaald. Ook zullen huishoudens de komende tijd uit voorzorg minder consumeren, en bedrijven minder investeren. Dat drukt de economische groei en werkt meer faillissementen in de hand. Qua faillissementen zit Nederland in een stilte voor de storm, zegt Edwin Busio, directeur van Coface Nederland. Het kost namelijk een paar maanden om alle procedures te doorlopen die eraan vooraf gaan. “Zo zijn onbetaalde facturen niet direct opeisbaar door de leveranciers. En gaan er opnieuw weer een paar weken overheen voordat leveranciers de vorderingen overdragen aan incassobureaus of kredietverzekeraars. Je bent in totaal zo een paar maanden verder.” Veel financiële ellende waar bedrijven in maart mee te kampen hadden, komt dus nog niet terug in de statistieken. Vier sectoren komen met name in het nauw: horeca, toerisme, detailhandel en transport. Die eerste twee spreken min of meer voor zich in een anderhalvemetersamenleving waar er minder klanten in een etablissement passen. De detailhandel heeft ook minder klandizie gehad en zat ook voor de crisis al in zwaar weer doordat consumenten steeds meer online bestelden. Ook de transportsector krijgt klappen in Nederland, zegt Busio. “Denk aan logistiek rond de havens, de binnenvaart, luchtvaart en vrachtwagentransport.” “Het is een natuurfenomeen dat de sterksten overleven, ook in de economie”, vervolgt hij. Dat is niet per se verkeerd. Door de lage rente was het erg goedkoop om aan krediet te komen. Er zijn ondernemingen die puur door dat goedkope geld het hoofd boven water hielden, maar die in de kern helemaal niet financieel gezond waren. Veel economen stellen dat het voor een economie geen kwaad kan als die omvallen. Wel doet het wat met het consumentenvertrouwen als er in korte tijd veel winkels uit het straatbeeld verdwijnen, stelt Busio. Horeca en detailhandel zijn zichtbaar en het valt dus op als die failliet gaan. Daardoor kan er onrust ontstaan, wat zijn weerslag heeft op de bestedingen. Busio zegt dat het nu nog te vroeg lijkt voor de overheid om te beslissen of er langduriger steun nodig is aan bedrijven. “Dat moet het kabinet in het najaar doen.

Air France maakt plannen voor een vrijwillige vertrekregeling om het personeelsbestand in te krimpen. De maatschappij wil tot 8300 banen schrappen, waarvan 300 van piloten, 2000 van leden van het cabinepersoneel en 6000 van grondmedewerkers. De bezuinigingen bij Air France zouden 17% van alle medewerkers kunnen treffen, aldus ingewijden. Zusterbedrijf KLM kwam al eerder met een vrijwillige vertrekregeling. Ook bij andere maatschappijen beginnen de gevolgen van de corona-crisis merkbaar te worden. British Airways maakte eerder bekend 12.000 banen te schrappen en bij het Duitse Lufthansa zouden nu 22.000 voltijdbanen te veel zijn.

De Britse toezichthouder voor financiële markten Financial Conduct Authority (FCA) legt het Duitse Commerzbank een boete op van £37,8 mln, omgerekend ruim €42 mln, vanwege gebrekkig toezicht op witwaspraktijken. Volgens de FCA was Commerzbank in Londen op de hoogte van het gebrek aan toezicht op witwastransacties tussen 2012 en 2017 en werd onvoldoende actie ondernomen. Inmiddels heeft de bank stappen genomen om het toezicht op verdachte transacties te verbeteren. Omdat Commerzbank meewerkte aan het onderzoek, kreeg de bank een korting op de boete van 30%.

De economen Vermeend en van der Ploeg schrijven deze week op hun column op DFT dat we de afgelopen weken in politiek Den Haag zagen dat partijen al volop bezig zijn met de Tweede Kamerverkiezingen in maart volgend jaar. Het belangrijkste thema lijkt de vraag te worden wie straks de crisis gaat betalen en op welke wijze de neergang van onze economie wordt aangepakt. Belangrijke vragen zijn hoe we onze economische groei aanjagen en banen scheppen. Ook de beloften van sommige partijen gaan een rol spelen, zoals van links om de collectieve sector verder te vergroten. Ze hebben hun kiezers nu al beloofd extra uitgaven te willen doen voor onderwijs, zorg en het klimaat. Daarbij rijst de vraag hoe ze deze wensen, die oplopen tot ongeveer 10 mrd structureel, met een lege schatkist gaan financieren. Volgens recente ramingen van het Centraal Planbureau (CPB) heeft het nieuwe kabinet in 2021 te maken met een begrotingstekort van 4,7%, een staatsschuld van ruim 60% en een werkloosheid van circa 650.000 mensen (in 2020 rond de 450.0000). Als de recessie in Nederland harder toeslaat dan loopt de werkloosheid op tot 10% en neemt de staatsschuld toe tot ruim 75% van het bbp ( lager dan andere EU-landen). Los van de tijdelijke recessie wordt voor de regeringsperiode 2021-2025 een magere structurele economische groei verwacht die ligt tussen 1% en 1,5% per jaar. Het valt op dat in de Haagse politiek nog geen zorgen zichtbaar zijn over rekensommen die laten zien wat de effecten zijn van deze lage groei. Door de verwachte stijging van de kosten van de overheid voor de zorg, AOW en pensioenen moet deze groei min of meer volledig worden uitgegeven aan deze ‘onvermijdelijke’ kosten die ‘automatisch’ leiden tot een door links gewenste grotere collectieve sector. Dit betekent dat een nieuw kabinet nauwelijks over geld beschikt voor extra koopkracht voor burgers, maar ook niet voor verbetering van ons onderwijs en een versterking van onze economie. Over het algemeen zijn de meeste politieke partijen van opvatting dat het in een recessie onverstandig zou zijn te gaan bezuinigen. De neergang van de economie wordt daardoor versterkt. Links, rechts en midden zitten hier min of meer op één lijn en zijn tegenstander van bezuinigingsoperaties. Bij de mogelijkheid om de lege schatkist te vullen met extra belastingen staat links alleen en botst het met rechts en het midden. Hoewel Nederland wereldwijd al een koploper is met een hoge lastendruk op burgers is links er voorstander van deze druk nog verder op te voeren voor rijken. Zo stellen ze een zogenoemde rijkentaks voor waardoor onze economie verder wordt verzwakt. Hierna onderbouwen de beide heren economen in de column waarom zij dat een slecht idee vinden dat nauwelijks tot het gewenste resultaat zal leiden. In politiek Den Haag domineert de gedachte dat voorkomen moet worden dat de gemiddelde burger voor de crisis opdraait. Ook wij vinden dat van bedrijven een redelijke bijdrage mag worden verwacht. Bij links circuleren al ideeën voor een extra winstbelasting op multinationals. Dat kan door een verhoging van ons vennootschapsbelastingtarief, maar ook door het beperken van fiscale aftrekposten en maatregelen tegen het legaal ontgaan van belastingen. Aan een verhoging van het tarief kleven nadelen, zoals een verslechtering van ons bedijfsvestigingsklimaat dat toch al onder druk staat. Recent heeft een commissie van fiscale experts op verzoek van de Tweede Kamer een gedegen rapport uitgebracht om multinationals effectiever te belasten. Dit kan een jaarlijks extra bedrag opleveren van circa 600 mln. Een hoger bedrag is mogelijk als de fiscale bevoordeling van bedrijfsleningen wordt ingeperkt. Eerder hebben wij al betoogd dat verreweg de beste oplossing voor deze bedrijven een Europese winstbelasting is. Daarnaast kan overwogen worden de voorgenomen verlaging van het tarief van de vennootschapsbelasting te schrappen en deze te beperken tot het midden- en kleinbedrijf. De economische crisis moeten we oplossen en betalen met een omvangrijk herstelprogramma waarmee het verdienvermogen van onze economie wordt versterkt en de groei wordt aangejaagd. De Duitse aanpak waarbij digitalisering, nieuwe technologieën, innovaties, R&D en klimaatbeleid centraal staat kan als voorbeeld dienen. Enkele kanttekeningen. De schatkist is zeker niet leeg. Onze staatsschuld uitgedrukt in een percentage van het bbp behoorde tot de laagste binnen de EU vóór de corona-crisis. Wij beschikten over forse buffers, die momenteel worden ingezet om de verliezen door corona en het corona-besmettingen programma worden veroorzaakt, op te vangen. Wij zijn nog altijd een rijk land, dat nog altijd in staat moet worden geacht de investeringen die nodig zijn voor de bouw van een nieuwe maatschappij voor onze jongeren en komende generaties vorm te geven en in te richten. Daarbij staan wij, overheid, bedrijfsleven en burgers wel voor een grote uitdaging, waarvoor wij ons gezamenlijk moeten inzetten. Dat gaat offers vragen van volk en vaderland. En dus ook van het bedrijfsleven en hun aandeelhouders en de huidige rijkeren dezer aarde. Ik plaats mij vanuit mijn christelijk gedachtegoed, links van het midden, en stel daarbij centraal de opbouw van een nieuwe omgeving, waar mensen kunnen leven en kunnen werken. Daarbij stel ik de ombouw van eco 3.0 naar eco 4.0 centraal met aandacht voor klimaat, milieu, natuur, de afbouw van het fossiele tijdperk, de verduurzaming van de maatschappij, onderwijs gericht op robotisering, algoritmen, KI, internet of things, R&D, nieuwe machtsverhoudingen, een nieuwe vorm van democratie, sociale-, arbeids- en wooninrichtingen. Dat gaat vele malen verder dan het betoog van V&vdP. Dat daarbij aan de orde komen zaken als de financiering van deze gigantische ombouw en het tempo waarin dit te realiseren is, is van het grootste belang. Daarom moet aan dat laagvloerse gekibbel van de 27 EU-regeringsleiders snel een einde komen en het vizier worden gericht op het maken van de blauwdrukken door architecten, waarbij het niet langer van belang is of je in de oude economie arm of rijk was, maar wie de mensen van de toekomst worden die deze opdracht kunnen uitvoeren.

Trump negatief in de schijnwerpers

De memoires van de Amerikaanse oud-veiligheidsadviseur John Bolton mogen worden gepubliceerd. Het Witte Huis probeerde dat te voorkomen bij de rechter, maar die wees de eis af. Volgens de regering-Trump bevat het boek informatie die de nationale veiligheid in gevaar brengt. Uit gelekte passages blijkt onder meer dat Bolton Trumps beleid chaotisch en willekeurig noemt. (bron: NOS) Donald Trump vroeg de president van China om hulp bij zijn herverkiezing. Hij beloofde Turkije dat hij een aanklacht tegen een bank zou laten verdwijnen. En hij overwoog serieus Venezuela binnen te vallen. Oh, en, Trump deed met Oekraïne precies waarvan hij tijdens het impeachmentproces werd beschuldigd. John Bolton, die van april 2018 tot september 2019 diende als Nationale Veiligheidsadviseur, onthult het allemaal in zijn boek ‘The room where it happened’. Diverse Amerikaanse kranten kregen het in handen en publiceerden er de sappigste voorbeelden uit. Het is politiek gesproken mosterd na de maaltijd: Trump werd op 5 februari in dat impeachmentproces vrijgesproken door de Senaat. Bolton heeft destijds niet verteld wat hij allemaal wist. Maar, zegt Bolton, dat is niet zijn schuld – maar van de Democraten. Die zouden bij de impeachment van Trump een ‘wanprestatie’ hebben geleverd. Het boek komt komende week uit. Volgens de regering-Trump staat het vol met staatsgeheimen en mag het niet gepubliceerd worden. Maar volgens de advocaten van Bolton zijn die er tijdens een tijdrovend revisieproces met een professionele veiligheidsdeskundige van het Witte Huis allemaal uitgehaald. Nadat die haar akkoord had gegeven, werd dat later van hogerhand weer ingetrokken. (bron: Trouw)

Onder president Trump stappen de Verenigde Staten uit internationale akkoorden en zeggen ze samenwerkingsverbanden op. Is het afgelopen met het multilateralisme, waarbij landen in overleg handelen, vraagt Gijs Moes zich in Trouw af? Het klimaatakkoord van Parijs? Weg ermee. De mensenrechtenraad van de Verenigde Naties? Foute club. Het handelsakkoord TPP? Oplichterij. De Navo? Oneerlijk. En de wereldgezondheidsorganisatie WHO? Onbetrouwbaar. De Amerikaanse president Donald Trump houdt helemaal niet van al dat gedoe met meerdere landen in een organisatie, die in vaak moeizaam overleg compromissen zoeken en afspraken maken. Trump regelt het liever een-op-een met andere wereldleiders. Zo kan hij de perfecte deal nastreven, een kunst waarin hij, naar eigen zeggen, een meester is. Dit staat haaks op de multilaterale wereldorde die is gecreëerd na de Tweede Wereldoorlog, met oprichting van de Verenigde Naties, de Wereldbank en de Navo. Na de val van de Muur en de ineenstorting van de Sovjet-Unie leek een bloeiperiode te beginnen. Maar amper een kwarteeuw na het einde van de Koude Oorlog lijkt de tijd weer aan de natiestaat, die soeverein en zonder verplichtingen onderhandelt met andere landen. Is het tij echt gekeerd, of zien we slechts een tijdelijke terugval in het overleg in internationale organisaties?

President Trump zegt “verbeterde stukken” in te dienen om het Dreamers-programma toch te kunnen stoppen. Het Amerikaanse Hooggerechtshof oordeelde dat hij het beschermingsprogramma voor migranten niet mag terugdraaien. Het Deferred Action for Childhood Arrivals (DACA)-programma geldt voor ongeveer 650.000 migranten die als kind illegaal naar de VS zijn gekomen. Deze zogeheten Dreamers kregen een tijdelijke verblijfsvergunning onder president Obama waardoor ze konden studeren en werken. Wat er anders is aan de documenten die Trump wil indienen, is niet bekendgemaakt. Op Twitter zegt de president dat het Hooggerechtshof erom heeft gevraagd. Volgens hem “is er nog niets gewonnen of verloren”. De uitspraak van het Hooggerechtshof houdt in dat de veelal Latijns-Amerikaanse DACA-migranten beschermd worden en niet kunnen worden uitgezet. Ook komen ze in aanmerking voor het verlengen van hun tweejaarlijkse werkvergunning. Trump beloofde tijdens zijn verkiezingscampagne al om de regeling op te heffen. In 2017 hielden lagere rechters het terugdraaien tegen.

Er is in dit blog geen plaats meer voor twee artikelen: De EU verkeert niet in goede staat en Over drie jaar is het over en uit met de productie van de BMW X1 in het Limburgse Born. Die komen in het volgende blog. 

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 19 juni 2020; week 25: AEX 567,83; Bel20 3.376,57; CAC40 4.979,45; DAX30 12.330,76; FTSE 100 6.292,60; SMI 10.266,29; RTS (Rusland) 1249,67; DJIA 25.871,46; NY-Nasdaq 100 10.008,64; Nikkei 22.478,79; Hang Seng 24.643,89; All Ords 6061,60; SSEC 2.967,63; €/$1,118 BTC/USD $9.322,96; 1 troy ounce goud $1.743,30, dat is €50.172,09 per kilo; 3 maands Euribor -0,407%; 1 weeks -0,516%; 1 mnds -0,507%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,259% 10 jaar VS 0,7135%; 10 jaar Belgische Staat -0,092%; 10 jaar Duitse Staat -0,449%; Franse Staat 0,089%; VK 0,24%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,416%; 10 jaar Japan 0,0078%; Spanje 0,488%; 10 jaar Italië 1,361%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,425.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden weer licht hoger, na slechte prognoses voor het komende jaar, stijgende werkloosheid, een zware recessie en slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en een gebrek aan eenheid bij de 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten over een krachtig EU-beleid. De goudprijs steeg weer wat. Ook de rentetarieven daalden. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,24 9%; Duitsland 0,018%; Nederland 0,032%; Japan 0,5631%; GB 0,717%; Frankrijk 0,578%; Canada 1,0302%; Spanje 1,298%; VS 1,4826%; Italië 2,325%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,655% Zwitserland -0,59%; Nederland -0,601%; Denemarken -0,485%; België -0,473%; Frankrijk -0,49%; Japan -0,1147%; Spanje -0,103%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 20/21 06 2020/536 Staat de dollar op instorten?

UPDATE 13/14 06 2020/535 Nederland zit in de diepste recessie van de laatste 100 jaar

Het hoofdkantoor van Unilever wordt verplaatst naar Londen

Een kater voor Rutte van zijn oud-werkgever! Wiebes teleurgesteld.

De 1½ meter discipline

Ik was deze week op de weekmarkt en ben daar ook weer snel weggevlucht. Niemand respecteert de anderhalve meter in de paden, niemand droeg een mondkapje (geen eis van de gemeente), ik heb geen boa gezien die aan het handhaven was. De aardbeien kostte €6 per kilo, de asperges waren onbetaalbaar en de prijs van de ronde opperdoezen was €5 per kilo. Dit gaat niet de goeie kant op.

Pensioenakkoord

Verderop in dit blog staat meer info over dit onderwerp, maar hier de hoofdlijnen.
Dit is voor de deelnemers en gepensioneerden het slechtste akkoord wat voorgelegd gaat worden. Dit is een technisch akkoord, zonder een sociale dekking. Het voorstel laat het basis-principe van een verzekering vallen: wel premie betalen maar geen enkele zekerheid over de hoogte van de uitkeringen op de pensioengerechtigde leeftijd. Daardoor kan het voorstel gelijk de prullenmand in. Als bijna niemand in het nieuwe akkoord op zijn uitkeringen wordt gekort, waar komt dat geld dan wel vandaan? Het systeem van de verrekenrente wordt losgekoppeld, waardoor de pensioenopbouw vervalt. De conclusie dat daardoor fondsen minder reserves hoeven op te bouwen zou geld vrijmaken om de pensioenen weer een inflatiecorrectie uit te kunnen keren. Maar dat is pure roofbouw. Maar er is wel afgesproken dat, bij de huidige stand van de dekkingsgraden, er wel degelijk kortingen op de pensioenuitkeringen gaan plaatsvinden, alleen in 2021 nog in een getemperde vorm. Maar dan worden die wel in een later stadium doorgevoerd. Dat het risico dat pensioenen gekort gaan worden neemt af, zeggen de onderhandelaars, dat is puur bedrog: de waarheid is dat de pensioenuitkeringen gekoppeld gaan worden aan de opbrengsten uit beleggingen, maar daarbij moeten we wel meenemen dat de ECB er naar streeft de rente voor de langere termijn zo laag te houden en misschien wel nog verder te doen dalen dan wel de negatieve rente op laten stijgen. Boerenbedrog is het nu gepresenteerde akkoord, waar alleen de achterban van de vakbonden nog maar even ja hoeven te zeggen. Er wordt in vage bewoordingen gesproken over de verplichting voor gepensioneerden de bestaande rechten in te leveren en over de stappen naar een systeem zonder harde garanties over toekomstige uitkeringen. Juridisch zou dat nu afgedekt zijn. Dat gaat veel heibel geven, bij mensen die 40 jaar premie hebben betaald en nu worden geconfronteerd met veel onzekerheid. Een historische stap achterwaarts.
Lees ook onder ‘overwegingen’ over dit onderwerp

De denktanks spreken over de huidige stand van zaken en de prognoses voor de toekomst

De week begon met een mededeling uit een rapport van RABO-economen dat we in een diepe recessie zitten, erger dan we in de laatste 100 jaar hebben meegemaakt. Zij zeggen daarmee dat we sinds 1920 dit niet meer hebben meegemaakt. Dus, waar wij naartoe gaan zal erger zijn dan de ineenstorting van de aandelenkoersen, in de periode 1929 – 1932. De DJIA noteerde op 03-09-1929 381,17 en op 08-07-1932 41,22, een daling van 89,2%. Erger dan de ineenstorting van de economie in de Dertiger Jaaren, met fabrieken die moesten sluiten, banken die omvielen, bankiers die zelfmoord pleegden, toenemende werkeloosheid en armoede en de enorme kapitaalvernietiging in de Tweede Wereldoorlog, dat zou nu overtroffen gaan worden, alle gigantische steunprogramma’s van de ECB, EU, nationale overheden ten spijt. Komt het geheel onverwacht, nee dat nu ook weer niet. Zoals ik al eerder kenbaar heb gemaakt verkeren wij al 12 jaar in een overgangsperiode tussen twee lange economische golven (van Kondratieff). Dat betekent dat er een grote schoonmaak moet plaatsvinden waarbij alles wat is opgebouwd en niet meer bruikbaar is in de nieuwe golf moet worden opgeruimd, met andere woorden ‘vernietigd worden’. En omdat als gevolg van de industriële productie en het kapitalisme de waardes fors zijn gestegen, ook als gevolg van de enorme hoeveelheden geld die zich in de financiële markten bevinden, moet er heel veel vernietigd gaan worden, wat veel pijn zal veroorzaken. De KK’s trachten dat te voorkomen door de markt te overstromen met gigantische hoeveelheden gratis geld, maar dat zal niet voorkomen dat het opruimen van de ballast wordt voorkomen, hooguit wordt vertraagd. Zo een proces verlengt de overgangsperiode misschien wel tot 25 jaar. Maar het is nodig om voor volgende generaties een nieuwe samenleving te kunnen bouwen. Lees op https://isgeschiedenis.nl/nieuws/historische-groei-van-de-nederlandse-economie hoe zich die ontwikkeling voordeed in het verleden. Maar dat was niet alleen: ook DNB kwam met zijn rapportage, en daarna de Wereldbank en de OESO. De Wereldbank heeft het diepst gegraven en komt op basis van bestaande data dat deze crisis de zwaarste crisis is sinds 1870 en misschien nog wel eerder maar daarover zijn geen data beschikbaar.

De Nederlandse economie komt in een historisch diepe recessie, ondanks alle steunpakketten, staat te lezen op https://nos.nl/artikel/2336527-nederlandse-economie-komt-in-historisch-diepe-recessie-herstel-langzaam.html. Dit jaar krimpt de economie met bijna 6%, schrijven economen van de Rabobank in hun kwartaalbericht. Daarmee maakt Nederland de diepste economische dip in honderd jaar door. De zwaarste schok ligt inmiddels achter ons. In het tweede kwartaal moesten allerlei sectoren verplicht dicht. Naar verwachting leidde dit tot een krimp van 8% tussen eind maart en begin juni. Met name de horeca kreeg afgelopen maanden een ongenadig harde klap. “Restaurants en cafés mogen de deuren weer openen waardoor de horeca wat opkrabbelt uit het diepe dal van het tweede kwartaal”, zegt Ester Barendregt, hoofd RaboResearch Nederland. “Maar voor het jaar als geheel resteert toch een krimp met 41% voor deze sector.” In andere sectoren moet de zwaarste periode nog komen. “Zo komt de grootste klap voor de industrie waarschijnlijk pas in het derde kwartaal”, zegt Barendregt. “De bouw kende dit jaar nog een heel sterke start, maar krijgt met vertraging nu ook last van de corona-crisis en de al langer bestaande stikstofproblematiek.” Voor de bouw verwacht Rabobank ook in 2021 nog krimp. Ook de werkloosheid zal nog verder oplopen. Begin dit jaar zaten 284.000 Nederlanders thuis zonder baan, een werkloosheid van 3%. De Rabobank-economen verwachten dat dit percentage tegen het einde van het jaar is opgelopen tot 7%. De komende maanden zullen steeds meer zzp’ers en flexwerkers zonder werk komen te zitten. In de tweede helft van het jaar voorspelt de bank bovendien meer reorganisaties en faillissementen, waardoor ook meer werknemers met vaste contracten hun baan gaan verliezen. Bedrijven krijgen te maken met consumenten die minder geld gaan uitgeven. Daarnaast zijn ook de vooruitzichten voor de export steeds slechter geworden. Veel van onze belangrijkste handelspartners zijn eveneens hard getroffen door de crisis. Nederlandse bedrijven zullen daardoor 7,2% minder goederen en diensten exporteren, voorziet de Rabobank. “De corona-crisis betekent een enorme klap voor de Nederlandse economie”, zegt Barendregt. “Toch zijn de Nederlandse verwachtingen dit jaar nog relatief mild als je kijkt naar andere landen in de eurozone.” Lang niet alle sectoren gingen op slot in de ‘intelligente lockdown’ en bovendien stond de Nederlandse economie er goed voor toen de pandemie begon. Samen met de hoge mate van digitalisering zorgt dat ervoor dat de eerste corona-klap minder hard uitvalt in Nederland dan in andere Europese landen. Landen met een strenger beleid, zoals Frankrijk, Italië en het Verenigd Koninkrijk, krijgen dit jaar waarschijnlijk te maken met een krimp van ruim 10%. Spanje naar verwachting zelfs met 13%. Die andere landen zullen volgend jaar wel sneller opkrabbelen, voorspelt de Rabobank. Voor 2021 verwacht de bank dat de Nederlandse economie weer met 2,9% groeit. Voor Frankrijk, Italië en Spanje voorziet Rabobank groeicijfers van 7% à 8%. Barendregt: “Deels is dat een logisch gevolg van de minder diepe val aan het begin van de corona-crisis. Maar het komt ook doordat Nederland juist relatief kwetsbaar is voor vraaguitval uit het buitenland.” Het herstel in het laatste deel van dit jaar en volgend jaar kan tenietgedaan worden als het corona-virus later opnieuw de kop opsteekt. Bij een tweede virusgolf zullen de faillissementen en de werkloosheid nog scherper oplopen dan bij de eerste golf, waarschuwt Rabobank. Een financiële crisis en een crisis op de huizenmarkt zijn dan reële risico’s. “Vooral starters die recent een huis hebben gekocht en dit volledig hebben gefinancierd met een hypotheek lopen het risico om bij dalende huizenprijzen onder water te komen staan”, zegt Barendregt. “Dit zorgt dan voor een afname in consumptie, waardoor de dynamiek op de huizenmarkt de economische neergang kan versterken.” (bron: NOS) Toch enkele kanttekeningen bij dit rapport van de RABO economen met betrekking tot enkele niet onderbouwde aannames. De krimp voor dit jaar van bijna 6%, lijkt fors, maar veel hangt af van de ontwikkelingen in het tweede, derde en vierde kwartaal. De bouw doet het dit jaar nog heel goed, maar die klap komt volgend jaar nog. En over hoe de horeca uit de startblokken komt zijn ook vraagtekens te zetten. Ik hou er rekening mee dat in die sector bedrijven ook gaan omvallen, mede omdat het toerisme en de luchtvaart, dit en volgend jaar traag op gang zullen komen. Dat houdt ook verband hoe de corona-pandemie zich ontwikkeld. Ik steun de uitspraak dat een tweede golf van besmettingen van het corona-virus zware economische klappen zal veroorzaken en alle positieve prognoses om zeep zal helpen. Maar er lopen ook nog andere dossiers die van invloed zijn op de economische groei. Neem de verduurzaming en vergroening van de samen leving en meer aandacht voor het klimaat, het milieu (stikstof, PFAS) en de natuur. En dan de afbouw van fossiele brandstof in het productieproces en de consumptie. Nederland is een open economie en is daardoor gevoeliger voor ontwikkelingen in het buitenland. Het is een feit, maar hoe groot de schade daarvan zal zijn, moeten we afwachten. Ook hoe groot het bedrag zal zijn om uitdrukking te geven aan Europese solidariteit. Alle denktanks geven aan dat volgend jaar er weer sprake zal zijn van, soms forse, economische groei. Ik doe daar niet aan mee, ik wacht af welke prestaties de eurolanden leveren dit jaar. En dan is van dominant belang in welke mate het monetaire beleid van de ECB overheden en ondernemers ertoe aanzet te gaan investeren in projecten, die gericht zijn op de toekomst. Daarvoor is het van groot belang dat de 27 EU-regeringsleiders daarover met duidelijke en krachtige uitspraken en daden komen.

DNB reageerde uren later met de halfjaarlijkse raming: De corona-crisis zet de Nederlandse economie in één klap vijf jaar terug, voorspelt De Nederlandsche Bank. Een diepe recessie is volgens DNB dan ook onontkoombaar. Het herstel duurt nog wel drie jaar. Een financiële crisis wordt niet verwacht. De Nederlandsche Bank (DNB) voorziet een diepe economische crisis als gevolg van de corona-pandemie. De centrale bank gaat voor 2020 uit van een krimp van de Nederlandse economie met 6,4%. DNB spreekt van een historisch dieptepunt. De grootste klap valt in het tweede kwartaal van dit jaar. Daarna treedt langzaamaan herstel op, aldus DNB. Volgend jaar zou het bruto binnenlands product (bbp) weer met 2,9% toenemen en voor 2022 wordt een groei van 2,4% voorzien. Net als alle overheden en bedrijven houdt DNB nadrukkelijk een slag om de arm wat betreft de verwachtingen, omdat een crisis zoals deze, met wereldwijde lockdowns, niet eerder is voorgekomen. “Omdat de onzekerheden rond de raming groter zijn dan gebruikelijk is naast de raming ook een mild en een zwaar scenario opgesteld”. De risico’s neigen volgens directeur monetaire zaken Olaf Sleijpen van DNB wel naar het negatieve scenario. “Het positieve scenario gaat ervan uit dat vanaf nu alles goed gaat”, aldus Sleijpen. “En er zijn delen in de wereld waar het aantal besmettingen nog sterk oploopt. Ook kan de impact op de financiële sector nog tegenvallen.” Het negatieve scenario gaat uit van een krimp van maar liefst 11,8%. De corona-crisis zorgt voor onzekerheid, consumenten verliezen het vertrouwen en als gevolg van de maatregelen dalen de inkomens. Dat zorgt ervoor dat de bestedingen verder afnemen, van zowel de consument als bedrijven en buitenlandse afnemers. De particuliere consumptie daalt met 7,6%. De huizenprijzen dalen in 2021 met 2,1%, in 2022 3,1%. “De koopkracht daalt dit jaar met 1%.” De inflatie stijgt dit jaar naar 1,8%, als gevolg van gedaalde energieprijzen. De export krimpt 10,9%. Alleen de overheid geeft meer uit, waardoor het tekort verder oploopt. De overheidsbestedingen groeien 3,1% en het begrotingsoverschot slaat om van +1,7% naar -6,4% van het bbp (dus 8,1% bbp). Maar dat kan Nederland volgens de centrale bank wel hebben. Sleijpen zegt daarover: “De overheidsfinanciën functioneren als een soort airbag. We staan er goed voor en we kunnen dit hebben. De overheidsschuld blijft houdbaar.” DNB waarschuwt wel dat de overheid de tekorten niet te snel weer moet willen terugdringen. DNB verwacht dat de werkloosheid dit jaar oploopt tot 4,7% van de beroepsbevolking en volgend jaar naar 7,3%. “In 2022 volgt weer een daling naar 5,7%.” Vooral flexwerkers, uitzendkrachten en zzp’ers krijgen het op korte termijn zwaar te verduren, op de langere termijn zullen ook personeel met vaste contracten worden getroffen. Maar ook mensen in loondienst zullen minder te besteden krijgen. De werkgelegenheid daalt dit jaar met 1,4% en volgend jaar 2,1%. Aan economische neergangen wordt vaak een letter gekoppeld, om duidelijk te maken hoe snel de neergang gaat, hoelang de weg naar herstel duurt én of dat herstel houdbaar is. “Het is niet helemaal een V”, zegt Sleijpen desgevraagd. “Ons scenario is meer een U waarbij het rechterbeentje er een beetje bij hangt, waardoor je in een soort L terechtkomt.” Dan stelliger: “Het wordt waarschijnlijk een U, uitgaand van herstel volgend jaar, en misschien een W.” Dat zou betekenen dat we door de corona-pandemie over een paar jaar opnieuw in een recessie belanden. (bron: nu.nl) DNB beperkt zich met een feitelijk relaas welke mogelijkheden zich kunnen voordoen: mild, standaard en zwaar. Het rechterbeentje kan erbij bungelen, maar het kan ook een W worden. Dat de overheid stevige buffers heeft deel ik, maar die worden wel in sneltreintempo ingezet om de economie te stutten. In feite moeten alleen bedrijven en bedrijfjes geholpen worden die overlevingskansen hebben voor de maatschappij van de na-corona periode. Al het andere is grotendeels weggegooid geld. En over de uitspraak dat de corona-crisis en de zware recessie geen financiële crisis gaan veroorzaken, heb ik zo mijn twijfels. Met name over de houdbaarheid van het monetaire beleid van DNB, de stabiliteit van de aandelenhandel, de financiële draagkracht van de banken en de verliesfinancieringen (investeringen zonder rendement) van de ECB, EU en nationale overheden.

Ook de Wereldbank verwacht dat de wereldeconomie dit jaar zal krimpen en wel met 5,2%, blijkt uit een raming van de ontwikkelingsorganisatie in haar Global Economic Prospects. Hiermee zou de corona-crisis de wereldeconomie in de diepste recessie duwen sinds de Tweede Wereldoorlog. De ontwikkelingsinstantie van de Verenigde Naties (VN) verwacht een economische krimp in de wereld van 5,2%, dat is meer dan de 3% die in april werd aangegeven door het IMF. De geavanceerde economieën worden het hardst geraakt, met een gemiddelde krimp van 7%. De Wereldbank verwacht onder meer dat de economie van het eurogebied 9,1% krimpt vergeleken met vorig jaar. Voor de Verenigde Staten gaat de VN-instantie uit van een min van 6,1%. Opkomende economieën en ontwikkelingslanden, waar volgens de Wereldbank landen als China, India en Rusland nog deel van uitmaken, gaan er in 2020 gemiddeld 2,5% op achteruit. Het zou voor het eerst in zeker zestig jaar zijn dat de groep landen gemiddeld genomen een economische krimp meemaakt. Vòòr 1960 werden deze cijfers niet bijgehouden door de Wereldbank. Gecorrigeerd met de bevolkingsgroei gaat de VN-instelling ervan uit dat 90% van de economieën in de wereld zal krimpen als gevolg van de corona-crisis. Dat aandeel was sinds 1870 niet zo hoog. Door de omvangrijke economische schade kunnen 70 tot wel 100 miljoen mensen over de hele wereld in extreme armoede terechtkomen. (bron: nu.nl)

De Spaanse economie kan dit jaar met wel 15% krimpen door de corona-crisis, waarmee Spanje tot de hardst getroffen landen in de eurozone zou behoren. Dat meldt de Spaanse centrale bank. Spanje behoorde tot de Europese landen met de strengste quarantainemaatregelen en kreeg het zwaar te verduren door de klappen voor het toerisme door de virusuitbraak, waar Spanje erg afhankelijk van is. Langzaam worden de lockdown-maatregelen in het land versoepeld en vanaf 1 juli gaan de grenzen weer open voor buitenlandse toeristen. De centrale bank denkt dat volgend jaar er weer een duidelijke opleving van de Spaanse economie te zien zal zijn, met naar verwachting ongeveer 7%. (bron: iex) Veel Zuidelijke landen hopen deze zomer nog toeristen binnen te krijgen, maar volgens mij moeten ze hun verwachtingen wel realistisch houden. Neem Nederland: als Nederlanders deze zomer naar z.g. veilige landen gaan en er breekt daar toch weer een opleving van besmettingen uit en er worden opnieuw beperkingen afgekondigd dan moeten de vakantiegangers zelf maar zorgen dat ze het land uitkomen en weer tijdig hier weer terug zijn. Een werkgever is niet verplicht het salaris door te betalen als er vertraging is ontstaan. De Overheid repatrieert dus geen vakantiegangers. Iedereen gaat op eigen risico. Overigens dat dit kabinetsstandpunt wel meer mensen in Nederland op vakantie doen gaan ondanks de geldende beperkingen.

De diepste recessie van wereldeconomie ooit in vredestijd zit eraan te komen, stelt de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Volgens het nieuwste vooruitzicht zou de gemiddelde krimp voor 2020 6% bedragen. https://www.nu.nl/economie/6056969/oeso-diepste-wereldwijde-recessie-in-vredestijd-ooit-op-komst.html De corona-crisis leidt tot het grootste verlies aan inkomens in meer dan een eeuw. Herstellen van de economische schade zal langzaam gaan en de effecten zijn nog lang voelbaar, vooral onder kwetsbare groepen en landen. Dat zegt de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) in de Economic Outlook juni 2020 over de wereldeconomie. Als de pandemie bedwongen wordt, herstelt de economie volgens OESO in 2021 weer met een groei van 5,2%. Rond die tijd is de groei van inkomen van de afgelopen jaren echter teniet gedaan. “Tegen het eind van 2021 zal het verlies van inkomen eerdere recessies buiten oorlogstijd van de afgelopen honderd jaar overtreffen. Dat heeft ernstige en langdurige consequenties voor mensen, bedrijven en overheden”, aldus OESO-hoofdeconoom Laurence Boone. Bij het even realistische scenario van een tweede besmettingsgolf is het beeld nog minder rooskleurig. In dat geval zal de wereldeconomie dit jaar zelfs met 7,6% krimpen en in 2021 slechts 2,8% groeien. Volgens OESO doen overheden er goed aan om met hun crisismaatregelen steun te bieden aan werkende mensen met lage lonen en investeringen te stimuleren. Hogere overheidsschulden zijn geoorloofd in deze tijden van economische teruggang en oplopende werkloosheid, aldus Boone. De grootste economie ter wereld, die van de Verenigde Staten, zal naar schatting in 2020 7,3% krimpen en in 2021 4,1% groeien. Als er een tweede uitbraak plaatsvindt, komen de krimp en groei respectievelijk op 8,5 en 1,9%. Voor de eurozone komt de verwachte krimp dit jaar volgens OESO in de huidige situatie op 9,1%, met een groei in 2021 van 6,5%. Bij een tweede coronagolf zou de recessie in 2020 op 11,5% komen en wordt volgend jaar een groei van 3,5% verwacht. Het Verenigd Koninkrijk heeft volgens OESO de slechtste papieren, met een verwachte krimp van 11,5% dit jaar en een groei van 9% in 2021. Een tweede golf zou zelfs tot 14% krimp kunnen leiden in 2020. De groei zou dan in 2021 naar schatting 5% bedragen. (bron: nu.nl) Volgens OESO-hoofdeconoom Laurence Boone komen we niet uit deze crisis zonder internationale samenwerking. “Beleidsmakers balanceren op een koord”, zegt ze. De grootste gezamenlijke beleidsuitdagingen zijn volgens OESO het ontwikkelen van een vaccin en het maken van steunmaatregelen om mensen aan nieuwe banen te helpen, economische hervormingen door te voeren en kwetsbare mensen te beschermen. Eerder voorspelde de OESO al dat deze crisis de eurozone in een recessie kan duwen. Dit is een marathon en geen sprint, zegt de OESO. We zitten pas in een fase waarin we leren leven met het feit dat het corona-virus om ons heen is. En we zijn voorlopig nog niet uit de crisis. Er doet zich een curieuze ontwikkeling voor. De wereld van de macro-economie, zoals die hierboven wordt verwoord, en die van de beleggers. Beiden hebben een geheel andere visie op de komende ontwikkelingen. Beleggers verkeren in een droomwereld waar geen plek is voor de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en die van de terugvallende wereldhandel door de handelsoorlog tussen China en de VS met zijn handelsbeperkingen en verhoogde importtarieven. Ze negeren die werkelijkheid en kijken vooral naar de stijgende technologiewaarden op de Nasdaq, die deze week in sneltreinpempo de 10.000 grens passeerde en daarna weer terugviel. Verder zijn er uiteraard de lockdown-winnaars, die goed scoren. En dan het verleggen van de corona-beperkingen van het gezondheidsaspect naar dat van de commercie, wat enig enthousiasme oproept. Daarnaast veroorzaakt die versoepeling vragen: vliegtuigen mochten de lucht in met 1/3 van de toegestane vliegtuigstoelen en nu worden door enkele vliegtuigmaatschappijen alle vliegtuigstoelen weer geboekt. Reden: er kan niet rendabel gevlogen worden als het aantal passagiers worden gemaximeerd op 1/3. Maar er is ook een andere realiteit, die beleggers niet willen zien en die klap moet nog komen. Ik moet er wel bij zeggen dat het monetaire beleid van de centrale banken de speculanten in de kaart speelt. Weliswaar worden er grote hoeveelheden geld in de markt gepompt met als doel dat de banken goedkoop geld kunnen uitlenen aan het bedrijfsleven, maar veel van dat gratis geld wordt gebruikt door speculanten die daarmee enorme olievoorraden financieren, en de koersen op de aandelenbeurzen opjagen. Donderdag 11 juni 2020 noteerden aandelen wereldwijd in het rood, maar op de laatste beursdag trokken de noteringen weer aan. Dat vraagt om bezinning.

In Trouw las ik een artikel van de hand van Dirk Waterval op https://www.trouw.nl/economie/de-geldpers-van-de-ecb-draait-overuren-hoe-gevaarlijk-is-al-dat-nieuwgedrukte-geld~b5bc3635/ over ‘al die staatssteun moet ergens van betaald worden en dus creëert de Europese Centrale Bank in hoog tempo extra geld’en de gevolgen die dat kunnen veroorzaken. Omdat de inhoud van dit artikel en de zorgen die worden geuit dicht tegen mijn gedachten liggen citeer ik daaruit enkele interessante uitspraken. In een klein, weggemoffeld curiosazaakje in het centrum van Londen stuitte Wim Boonstra jaren geleden op een origineel bankbiljet van 50 miljard mark. Een stukje papier dat herinnert aan een monetaire uitwas van net na de Eerste Wereldoorlog: de Duitse hyperinflatie. “Voor een klein setje van een paar van dit soort biljetten betaalde ik in totaal 15 pond”, zegt de bijzonder hoogleraar monetair beleid en adviseur bij de Rabobank olijk. Het lijkt heel veel maar in november 1923 (bijna 100 jaar geleden) kostte een brood in de Weimar Republiek, het huidige Duitsland, 201 miljard mark en kon je 8 sneetjes brood kopen. Overigens zijn die oude bankbiljetten niet bijzonder, mijn moeder vertelde mij dat je die op de markt kon kopen als curiositeit, toen zij tiener was. Ik heb er ook nog een aantal geërfd. Nu zal het in Europa echt niet snel meer voorkomen dat je een kruiwagen vol bankbiljetten moet betalen voor één brood, zoals in de Weimarrepubliek van 1923. Er moet een crisis heersen, gecombineerd met wanbestuur. En natuurlijk: een geldpers die overuren draait. “Duitsland kampte destijds al met enorme schulden vanwege de Eerste Wereldoorlog. Het Ruhrgebied, dat het hart van de Duitse industrie was, dat bezet was door Frankrijk en België, waardoor de werkloosheid een nog grotere vlucht nam. De overheid besloot toen om alle lonen in het hele land direct te subsidiëren, en dat te betalen door de geldpers aan te zetten.” Gevolg? De Duitse munt daalde steeds sneller in waarde, raakte in een onhoudbare spiraal, en pats: hyperinflatie. Nee, dat soort dingen komt in de westerse wereld niet snel meer voor. Maar wacht, ho even, massale loonkostensubsidie van de staat? Centrale banken die honderden miljarden euro’s en dollars bijdrukken om de economie te stimuleren? Tijdens de coronacrisis is dat toch aan de orde van de dag? Feit is dat de Europese Centrale Bank (ECB) tussen 2015 en 2018 zo’n €2600 mrd heeft gecreëerd. Dat was dus nog ver voor de nieuwe crisis begon en ook toen al bedoeld om de economie wat aan te jagen. Dit jaar deed de corona-pandemie haar intrede, waarop diezelfde Europese economie compleet vastliep. Als een soort olie om de markt toch enigszins draaiende te houden besloot de ECB in maart om een nieuwe €750 mrd bij te drukken. Afgelopen donderdag deed de centrale bank hier nog eens €600 mrd bij. Bij de Amerikaanse centralebankenkoepel, de Federal Reserve, gaat het om steunacties van vergelijkbare grootte. Door dat bijdrukken van geld komen bedrijven makkelijker aan krediet. Zo kunnen ze lonen en huur zoveel mogelijk doorbetalen, en het hopelijk uitzingen tot de crisis voorbij is. Daarnaast zorgt de draaiende geldpers ervoor dat overheden tegen lagere rentes kunnen lenen op de kapitaalmarkt. Ook niet onbelangrijk. Dit voorjaar kwamen Europese lidstaten zonder uitzondering met ongekend grote binnenlandse steunpakketten, in Nederland bijvoorbeeld voor loonkostensubsidies en hulp bij vaste lasten. De benodigde tientallen miljarden halen overheden deels op door staatsobligaties uit te geven. Dan is het fijn, zeker voor zuidelijke eurolanden die hiervoor ook al een relatief hoge schuldenlast hadden, als de rente daarop niet zo hoog is. Juist na het aankondigen van die steunpakketten, in maart, begonnen die rentes in heel Europa te stijgen. Op zichzelf niet gek: hoe hoger de schuldenlast van een land, hoe meer rente potentiële geldschieters willen terugzien bij de overweging om die schuldenberg verder te vergroten. Het risico op niet terugbetalen stijgt dan immers. Maar aan die stijgende rentes kwam direct een eind, toen de ECB op 19 maart die nieuwe €750 mrd operatie aankondigde. Missie geslaagd, dus. Tijdens de corona-crisis is dit nieuwe geld hard nodig. Punt is dat de corona-crisis in de kern een gezondheidsprobleem is dat hopelijk snel, of in elk geval óóit middels een vaccin, zal verdwijnen. Niet ondenkbaar is dat de economie dan weer gas gaat geven, dat bedrijven weer aan het investeren slaan en consumenten massaal op vakantie en aan de boemel gaan. Zit Europa dan niet met een dodelijke cocktail? De combinatie van een gasgevende samenleving terwijl die astronomisch grote bedragen aan corona-steun nog altijd door de economie stromen? Dat zou de inflatie weleens enorm kunnen aanjagen. Eerst maar even terug naar de afgelopen jaren, want centrale banken in de westerse wereld zaten juist constant met het tegenovergestelde probleem: een hardnekkig láge inflatie. In Europa kwam die bijvoorbeeld maar niet ver boven de 1% uit, terwijl centrale bankiers haar het liefst naar net onder de 2% wilden tillen. Dat zou een constante prijsstijging zijn die enerzijds niet de spuigaten uitloopt, maar waardoor consumenten zich tegelijkertijd wél gedwongen voelen om niet te lang te wachten met het kopen van bijvoorbeeld een nieuwe televisie. Volgend jaar is die immers weer 2% duurder. Zo stimuleer je als centrale bank de koop van goederen, wat goed is voor de economie. Ondanks biljoenen-injecties wilde het de laatste jaren maar niet echt lukken die 2% te halen. Hoezo? Ten eerste omdat commerciële banken, waar veel van ‘het nieuw gedrukte geld’ naartoe gaat, dit deels stallen op de bankrekening die zij op hun beurt weer hebben bij de ECB. De bedoeling is dat commerciële banken het uitlenen aan consumenten en bedrijven en het zo de reële economie in krijgen. Maar dat doorvloeien kan om allerlei redenen spaak lopen, bijvoorbeeld omdat bedrijven even geen behoefte hebben aan nieuw krediet. Dan rollen die verse euro’s dus niet door de winkelstraten, maar blijven ze, in het geval van de ECB, in Frankfurt op de plank liggen. Prof. Dr Casper George de Vries, hoogleraar Monetaire Economie en hoogleraar Financiën aan de Erasmus School of Economics moet grinniken bij het spreekwoord dat de Engelsen gebruiken voor zulke ongebruikte steunacties. “Daar zeggen ze: je kunt een paard wel naar een bak water slepen, maar dat wil niet zeggen dat hij automatisch gaat drinken.” Ook Prof Dr Wim Boonstra, deeltijdhoogleraar Economisch en Monetair Beleid aan de Vrije Universiteit, zegt dat lang niet al het centrale-bankgeld ook echt in de reële economie belandt. “Het werkelijke bedrag dat invloed heeft op de inflatie is daarom wel wat minder spectaculair dan het totale bijgedrukte bedrag”, zegt hij. Er speelt meer. Het nieuwgedrukte geld dat wél van de plank af komt, belandt voor een groot deel in de aandelen- en de huizenmarkt. Het drijft dáár de prijzen op, in plaats van in de elektronicawinkels, de bakker en het café. Niet helemaal de bedoeling van de monetaire autoriteiten. Feitelijk geven de mensen het ECB-geld dus uit aan zaken waar die centrale bank zelf niet direct aan zat te denken. De Vries: “Dan breng je als centrale bank zijnde je paard dus naar een bak water omdat je denkt dat het wat zou moeten drinken, en dan besluit het daar vervolgens om gras te gaan eten.” Voor aandelenhandelaren was 2019 in elk geval een absoluut topjaar: recordkoersen. In de inflatiecijfers zie je dat niet terug. De ECB neemt aandelen en vastgoed niet mee in haar productenmandje bij het berekenen van prijsstijgingen. Tot slot nog een paar andere inflatiedrukkende fenomenen. Er is qua productie goedkope concurrentie gekomen vanuit China. Maar vergeet ook de opkomst van flexwerkers en arbeidsmigranten niet sinds begin deze eeuw, waardoor werkgevers minder druk voelen om de lonen en daarmee de bestedingskracht van mensen te verhogen. Dan is er in het welvarende deel van de wereld ook nog veel vergrijzing, waardoor een groter deel van de bevolking bestaat uit mensen die minder uitgeven. Tegen die pre-corona-achtergrond is het allerminst zeker dat het extra corona-geld na de lockdown ineens wél voor enorme inflatie gaat zorgen. Verschil met pre-corona is wel dat het extra geld nu, voor het eerst in vijf jaar, wel degelijk de reële economie instroomt. Dat laten recente grafieken van de ECB zien. Met intrede van alle nieuwe steunpakketten ligt er dus daadwerkelijk een kleiner deel in Frankfurt op de plank. De ‘echte’ geldhoeveelheid schiet nu echt omhoog, ziet ook De Vries. Hardop nadenkend weegt de monetair econoom verschillende tegengestelde factoren tegen elkaar af: “Nu, tijdens de lockdowns, geven consumenten minder uit. Daardoor zullen prijzen tijdelijk eerder zakken. Of ze sparen om een buffer aan te leggen, waardoor ze ook minder uitgeven. Maar na de crisis? Dan zou de inflatie wel ineens behoorlijk kunnen oplopen.” Een oplopende inflatie heeft een versterkend effect in zich. Hoe sneller producten in prijs stijgen, hoe meer mensen geneigd zijn die producten zo snel mogelijk aan te schaffen omdat ze morgen nóg duurder zijn. Waardoor de zogeheten omloopsnelheid van het geld omhooggaat, en daarmee ook weer de inflatie. “Een spiraal ja”, zegt De Vries. “Zo is dat vorige eeuw in de Weimarrepubliek ook gegaan. Al zitten we daar absoluut nog heel ver vanaf, hoor.” Bovendien hebben de centrale banken een troef achter de hand, zegt hoogleraar Boonstra. Geld creëren gaat namelijk allang niet meer door letterlijk een geldpers in gang te zetten, maar door staatsobligaties op te kopen bij onder meer commerciële banken. Die transactie gebeurt met geld dat speciaal voor deze koop met een muisklik in Frankfurt is aangemaakt. “Besluit de ECB dat de inflatie te hard gaat, en dat er weer geld uít de markt moet, dan kan het diezelfde opgekochte staatsobligaties weer verkopen”, zegt Boonstra. Dan krijgt de centrale bank die euro’s die het in de economie had gepompt weer terug, waarop het de facto weer ‘vernietigd’ wordt. Weg nieuw geld, wat als een goede handrem moet werken op uit de hand lopende prijsstijgingen. De ECB heeft altijd gezegd dat haar stimulerende beleid tijdelijk zou zijn, dat ze de opgekochte staatsobligaties ook weer zou gaan verkopen op termijn. Anderen denken daar iets minder makkelijk over. De Vries behoort juist tot de groep economen die denkt dat terughalen van geld heel moeilijk zal worden. “Je kunt het een beetje met een verslaving vergelijken, het ECB-beleid van de afgelopen vijf jaar.” Een deel van de economie, bijvoorbeeld de aandelenmarkt, is gewend geraakt aan het stimulerende beleid. Overheden ook. “Met name bepaalde landen met een hoge staatsschuld, zoals Italië, komen direct in de problemen als de rente weer omhoog gaat.” Durft de ECB haar Italiaanse staatsobligaties ooit weer te verkopen, met stijgende rentes tot gevolg? De Vries betwijfelt het zo langzamerhand. “Dat zou betekenen dat er nu sprake is van een soort monetaire financiering, waarbij centrale banken overheden financieren. Dat mag niet binnen de Europese wet.” Verder concluderen Boonstra en De Vries nuchter dat hyperinflatie bij lange na nog geen reëel scenario is. Dat er over honderd jaar geen eurobiljetten van 50 miljard in kleine curiosa-winkeltjes te vinden zijn, daarover zijn de beide hoogleraren het wel eens. Ik ga hier wel enkele kanttekeningen bij plaatsen. Wat ik mis zijn de gevaren die opdoemen bij het verlies van vertrouwen in geld, als gevolg van de de gigantische gratis geld hoeveelheden, die op de markt komen. Hoe je het wendt of keert dat betekent dat de waarde van geld daalt. Dat wordt gemaskeerd doordat dezelfde monetaire ontwikkelingen zich ook voordoen in andere wereldvaluta. Doordat de geldcreatie in dollars nog groter is dan die in euro’s stijgt de waarde van de euro momenteel. Het komt omdat de waarde van valuta wordt bepaald door wat de markt ervoor geeft. En wie zijn die ‘markt’? Ik deel het standpunt van Boonstra niet dat er altijd de mogelijkheid nog is dat de ECB de ingekochte obligaties weer kan gaan verkopen. Technisch zou dat een optie zijn maar in de praktijk niet uitvoerbaar. De obligatiekoersen zouden dan gaan dalen, de rente gaat stijgen en de waarde van de euro zou revalueren. Dat gaat enerzijds enorme verliezen genereren bij de bezitters die langlopend laagrentend staatspapier in portefeuille hebben. Bij financiële partijen die belangen hebben in financiële producten, als derivaten, kan dat grote winsten en verliezen veroorzaken en ontstaan er bij een stijging van de waarde van de euro voordelen voor de prijs van geïmporteerde goederen en worden uitgevoerde producten van binnen de eurozone duurder op de wereldmarkten. Terzijde de vraag hoe de aandelenkoersen daarop zullen reageren. Een crash sluit ik dan zeker niet uit. Als de geldmarkten worden verkrapt zal dat ook zeker gevolgen hebben voor de olieprijs, de goudprijs en het vastgoed die niet langer met goedkoop geld kunnen worden gefinancierd. Ook zal dat gevolgen hebben voor de koopkracht, inkomens, werkgelegenheid en in/deflatie. Maar dan wordt de vraag van de Vries actueel of er uit deze situatie nog wel een uitweg is. Rekening houdend met onverwachte tegenvallers zie ik de monetaire ontwikkeling met zorg tegemoet. Ik denk dan b.v. aan de besluitvorming over essentiële sociaal/maatschappelijke en financieel/economische problemen binnen de Europese Unie en de eurozone als een vaag perspectief. En de gevolgen van de corona-crisis voor ons land en in een Europees perspectief. Een hyperinflatie blijft op dit moment op mijn netvlies staan, als enige uitweg.

Niet alles kan overal

De stikstofuitstoot moet in 2030 zijn gehalveerd ten opzichte van 2019 en tegelijkertijd moet er worden geïnvesteerd in natuurherstel. Alleen dan kunnen de doelen om de natuur voldoende te beschermen worden gehaald, stelt Johan Remkes in zijn eindrapport met advies aan het kabinet voor de oplossing van de stikstofproblemen. De doelen moeten wettelijk worden vastgelegd, het kabinet wordt opgeroepen met een “voortvarende aanpak” te komen. Remkes oordeelt hard over de aanpak van het kabinet tot nu toe. De juridische verankering van het huidige beleid is “onvoldoende” en veel maatregelen zijn op basis van vrijwilligheid. De adviescommissie maakt de pijnlijke vergelijking met het vorige beleid, het Programma Aanpak Stikstof (PAS), dat vorig jaar door de Raad van State werd afgekeurd. “Het is onvoldoende om op de lange termijn voldoende stikstofreductie te garanderen”, aldus Remkes in een toelichting op het advies. Hij waarschuwde dat er onterecht wordt gedacht dat het stikstofprobleem zich vanzelf oplost vanwege de corona-crisis waardoor er een stuk minder economische activiteiten zijn. “Het stikstofprobleem is er nog steeds en is alleen maar urgenter geworden.” De afname van stikstof is naar verwachting tijdelijk en de afname van ammoniak, ook een vorm van stikstof, is bij de landbouw de laatste maanden helemaal niet afgenomen, concludeerde Remkes. De halvering van de stikstofuitstoot zou per provincie moeten worden geregeld, afhankelijk van de staat van de Natura 2000-gebieden. Vóór 2040 moet de uitstoot bij alle beschermde natuurgebieden tot onder de kritische depositiewaarde zijn gedaald, zodat de stikstof geen schade meer kan aanbrengen aan de natuur. “Als dat lukt, dan kan de natuur zich in 2050 hersteld hebben.” Minister Schouten noemde het advies in een eerste reactie “een indrukwekkend boekwerk”. Het belangrijkste voor het kabinet, is de juridische houdbaarheid van het beleid, maar juist daarvoor waarschuwde Remkes. “Er zijn geen makkelijke oplossingen”, zei Schouten. De Raad van State zal nog een advies uitbrengen, dat wordt voor het kabinet “essentieel”, zei Schouten. Ze wilde hier nog niet op vooruitlopen. Ambitieuzere doelen betekenen ook meer maatregelen, waarschuwde Schouten. “Dat vraagt veel van de samenleving”. Naar dat evenwicht gaat Schouten verder op zoek. “Wij hebben nu maatregelen voorgesteld: een wetsvoorstel. Als blijkt dat die niet houdbaar zijn, dan gaan we daar weer naar kijken”, aldus de bewindsvrouw. “Remkes vindt het op zich niet vreemd dat de minister het advies van de Raad van State afwacht. De kern van de kritiek van de Raad van State van vorig jaar zit hem in de term ‘borgen’. Dat gebeurt in het huidige stikstofbeleid niet.” “Daarom zeggen wij nu: wil je de zekerheid dat de bouwvergunningen niet weer vastlopen en dat er daadwerkelijk stappen op het gebied van natuurherstel worden gezet, zal je er toch een tandje bij moeten zetten.” “Ik snap best dat dat politiek gevoelig ligt in de coalitie. Ik sluit ook helemaal niet uit dat een deel van de discussie volgend jaar bij de kabinetsformatie terugkomt.”Vooral de landbouw, de sector die het meeste stikstof uitstoot in Nederland, “moet echt een transitie maken” naar een werkwijze met weinig stikstofuitstoot, zei Remkes. “Het trekt een te zware wissel op de natuur.” De commissie was ook kritisch op de vrijwillige uitkoopregeling voor boeren. Hier zouden alleen ondernemers voor in aanmerkingen moeten komen die te veel stikstof uitstoten en dicht bij Natura 2000-gebieden zitten. Er moet ook beter moeten worden gemeten. “Boeren kunnen niet groen zijn als ze rood staan”, aldus Remkes. Vorig jaar werd het stikstofbeleid van het kabinet door de Raad van State afgekeurd. Er werd te weinig gedaan om de stikstofneerslag en -uitstoot bij beschermde natuurgebieden te verlagen. Met dat beleid, het Programma Aanpak Stikstof (PAS), werden bouwvergunningen afgegeven. Die werden met de rechterlijke uitspraak in één klap ongeldig waardoor een totale bouwstop volgde. Inmiddels zijn er maatregelen genomen, mede op basis van eerdere tussenadviezen van de commissie-Remkes. Zo is de maximumsnelheid op snelwegen overdag verlaagd naar 100 kilometer per uur en mag de luchtvaart alleen groeien als er verdere verduurzaming tegenover staat. Eind april volgde een “structurele aanpak” die de stikstofuitstoot bij de bron moest aanpakken. Er werd geld vrijgemaakt om de natuur te herstellen en boeren die in de buurt van beschermd natuurgebied zaten, werden met een financiële regeling verleid te stoppen met hun bedrijf. De landbouw is in Nederland verantwoordelijk voor het grootste deel van de stikstofuitstoot: 41%. Het kabinet stelde zichzelf de opgave om in 2030 bij ten minste de helft van de beschermde natuurgebieden de stikstofuitstoot onder een kritische grens te krijgen. Dit is alleen opgeschreven als “streefwaarde” en niet als hard doel, waardoor critici denken dat ook dit beleid net als de PAS uiteindelijk juridisch niet houdbaar is. MOBilisation for the Environment (MOB), de milieuclub die met succes de PAS bij de rechter aanvocht, liet al direct weten ook vanwege het nieuwste stikstofbeleid naar de rechter te stappen. (bron: nu.nl)

Er is veel kritiek op de wet die per 1 juli de tijdelijke noodverordeningen vanwege de corona-crisis moet vervangen. Het kabinet wil de ‘corona-wet’ aan het parlement voorleggen, omdat de regels nu niet democratisch zijn getoetst en burgers niet naar de rechter kunnen. Met de wet kan het kabinet ook nieuwe regels uitvaardigen. Volgens critici, ook in de Kamer, gaat dat veel te ver. De Orde van Advocaten vindt dat de wet inbreuk kan maken op de grondrechten van burgers. Ook kan het kabinet de wet verlengen,waardoor tijdelijke regels in feite voor onbepaalde tijd gaan gelden, zeggen de advocaten. (bron: NOS)

Het handelsverdrag CETA tussen de Europese Unie en Canada is volgens een groep Nederlandse rechtsgeleerden in strijd met de grondwet, dat schrijven 30 hoogleraren, advocaten en andere juristen in een maandag gepubliceerde open brief aan de Eerste Kamer. De senaat buigt zich binnenkort over het omstreden handelsverdrag. De brief is ondertekend door onder anderen hoogleraar staatsrecht Jerfi Uzman aan de Universiteit Utrecht en advocaat Bénédicte Ficq. “De rechtsgeleerden maken bezwaar tegen het voor CETA in het leven geroepen internationale arbitragehof”, aldus belangenorganisatie Milieudefensie, die de brief mede heeft ondertekend. Het arbitragehof is volgens de ondertekenaars een “onnodig parallel rechtssysteem ter bescherming van de belangen van buitenlandse investeerders”. Het arbitragehof zou in strijd zijn met de Nederlandse grondwet, omdat daarin staat dat Nederlandse rechters in kwesties met buitenlandse investeerders bevoegd zijn. Ook andere wetgevende bevoegdheden zouden aan “ambtelijke CETA-werkgroepen worden overgedragen”. CETA zou bedrijven te veel macht geven. Canada en de EU sloten in 2017 de Comprehensive Economic and Trade Agreement (CETA). Het verdrag moet de handel tussen beide handelsmachten vergemakkelijken. In de overeenkomst staan niet alleen afspraken over de afschaffing van tarieven, maar ook over juridische kwesties. (bron: nu.nl) Ik schreef over dit onderwerp al eerder. Een paar maanden geleden kwam een zaak aan de orde waarbij een onbevoegde Pakistaanse onderhandelaar een deal had gesloten met buitenlandse bedrijven, die in strijd was met de Pakistaanse grondwet en die behandeld was bij het arbitragehof van de Wereldbank. Trouw schreef daar op 2 december 2019 over: Pakistan moet twee mijnbouwbedrijven $5,9 mrd betalen, heeft het arbitragehof van de Wereldbank bepaald. Antofagasta PLC uit Chili en Barrick Gold Corporation uit Canada krijgen samen dit bedrag voor een project dat Pakistan nooit heeft goedgekeurd en dat nooit is uitgevoerd. Ze eisten daarom schadevergoeding. De bedrijven wonnen de zaak voor een arbitragerechtbank van de Wereldbank; die bank is opgericht om ontwikkelingslanden te helpen. De Amerikaanse top-econoom Jeffrey Sachs heeft felle kritiek. Pakistan wordt beroofd, vindt hij, en er is geen eerlijk spel gespeeld. De schadevergoeding bedraagt bijna 2% van het bruto binnenlands product van Pakistan, dat financiële steun krijgt van het Internationaal Monetair Fonds, een zusterorganisatie van de Wereldbank. “Het is ruim tweemaal zoveel als Pakistan uitgeeft aan gezondheidszorg voor 200 miljoen mensen, in een land waar 7% van de kinderen voor hun vijftiende verjaardag sterft”, schrijft Sachs, professor aan de Columbia University. Sachs is ook betrokken bij de duurzame ontwikkelingsdoelen van de VN. Bij internationale investeringsrechtbanken kunnen bedrijven, buiten de reguliere rechtbank om, een zaak beginnen tegen landen die hun belangen zouden schaden. In dit geval achtte het Hooggerechtshof van Pakistan het mijnbouwproject in strijd met de Pakistaanse wet. Daarop stapten de mijnbouwbedrijven naar de arbitragerechtbank van de Wereldbank, het International Center for the Settlement of Investment Disputes. Drie rechters gaven de mijnbouwers alsnog gelijk. De uitspraak is in augustus 2019 gepubliceerd en kwam in het nieuws doordat Sachs er een spotlicht op zette. De zaak gaat terug tot 1993, toen de Amerikaanse mijnbouwer BHP een joint venture sloot met de ontwikkelingsautoriteit van de Pakistaanse provincie Balochistan. Het idee was om naar goud en koper te zoeken en, als dat succesvol was, een mijnbouwlicentie aan te vragen. Het project kwam nooit van de grond. Het Pakistaanse Hooggerechtshof stelde in 2013 vast dat de ontwikkelingsautoriteit de mijnbouwwet had overtreden. Er was geen transparante aanbesteding geweest en de autoriteit was niet bevoegd om zo’n vergaand contract te sluiten. De voorzitter ervan leefde boven zijn stand, aldus het hof, wat duidt op corruptie. Antofagasta kreeg het contract in 2006 in handen voor $167 mln en verkocht de helft aan mede-eiser Barrick Gold Corporation. De investeringsrechtbank bepaalt de waarde van het project nu op $4 mrd. De schadevergoeding is gebaseerd op de winsten die de mijnbouwers hadden gemaakt als het niet-bestaande project was doorgegaan. Volgens de investeringsrechtbank hadden de mijnbouwers recht op een gebied van 1000 vierkante kilometer, ook al verbiedt de Pakistaanse wet licenties voor zulke grote oppervlaktes, zegt Sachs. Ook stelt de investeringsrechtbank eenzijdig vast dat de mijnbouwers vijftien jaar lang belastingvoordelen zouden genieten. Daarbij komen nog rente met terugwerkende kracht en juridische kosten. In totaal $5,9 mrd. Investeringsrechtbanken liggen vaker onder vuur, ook in verband met Ceta, het handelsverdrag tussen de Europese Unie en Canada dat de Eerste Kamer nog moet ratificeren. Het idee achter investeerdersbescherming is dat bedrijven niet de dupe worden van grillige overheden. De EU zegt dat de investeringsrechtbank van Ceta is gemoderniseerd: de arbitragecommissie is transparanter en er komt een mogelijkheid om in beroep te gaan. Sachs roept op om het ‘kapotte’ arbitragesysteem te repareren, want nu staat het grote ondernemingen toe om arme landen uit te buiten.

De tweede golf dat zijn wij”

Nederland moet het corona-virus bestrijden door in te zetten op indammen en niet op de huidige ‘maximale controle’. Dat kan over twee jaar gemeten zo’n 123 miljard euro schelen, terwijl er verder zo’n 50.000 doden minder zullen kunnen vallen, zeggen onderzoekers van KPMG en de Vrije Universiteit Amsterdam. Het kabinet schept geen duidelijkheid over hoe het het corona-virus wil bestrijden. Er is een politieke term ontwikkeld, ‘maximale controle’, maar die term kent de Wereldgezondheidsorganisatie WHO helemaal niet, zegt David Ikkersheim, partner bij KPMG. Nu lijken het RIVM en de GGD nog te gaan voor groepsimmuniteit, zegt hij. Een rekensom leert volgens hem echter dat een strategie van indammen voordelen levert, zowel op het financiële vlak als qua gezondheid. Dat schrijven Ikkersheim en Xander Koolman van de Vrije Universiteit Amsterdam in het rapport ‘De tweede golf dat zijn wij‘, met als ondertitel ‘een pleidooi om covid-19 in Nederland in te dammen’. De beide heren willen met het rapport ruimte bieden om het beleid bij te stellen. Ze pleiten ervoor dat er een informatiecampagne komt om mensen, ook met lichte klachten, te laten testen, tests online in plaats van via de telefoon in te boeken en de uitslag binnen 24 uur of bij voorkeur binnen 8 uur te hebben. Ook zou het bronnen- en contactonderzoek veel sneller moeten plaatsvinden. Ikkersheim noemt de Amerikaanse staat New Jersey, waar blijkt dat 90% van de mensen waarmee iemand die besmet is met het corona-virus wordt opgespoord. Als er helemaal wordt gekozen voor indamming, door middel van meer en sneller testen en bronnen- en contactonderzoek, dan kan de reproductiefactor, oftewel hoeveel anderen iemand die het corona-virus heeft besmet, fors worden teruggebracht, van de huidige 0,9 naar 0,5. Dat betekent dat het corona-virus uiteindelijk uitdooft, legt Ikkersheim uit. In de tussentijd zullen er nog wel nieuwe besmettingen zijn, maar dusdanig veel minder dan nu, dat consumenten zich geen zorgen maken dat ze het krijgen. Tuberculose bestaat ook nog steeds in Nederland, maar niemand is bang dat hij of zij het krijgt, licht Ikkersheim toe. De economie kan dan verder open dan nu en consumenten zullen weer meer durven uitgeven dan met de huidige strategie en dat stuwt de economie. Tot en met 2022 valt dat voordeel op circa 123 mrd te becijferen, aldus Ikkersheim. Dat is een schatting, het kan minder zijn, maar ook meer. Hun schattingen zijn gebaseerd op scenario’s van De Nederlandsche Bank (DNB). Als andere landen ook meedoen met de strategie, dan zou het voordeel nog veel hoger kunnen uitvallen tot wel 17% bbp in 2022, zo laat DNB zien. Verder zullen er door de strategie van indamming minder doden vallen, aldus Ikkersheim. In het rapport staat dat het zo’n 50.000 doden kan schelen, maar het kunnen er ook 100.000 zijn, zegt Ikkersheim. Ook als het terugdringen van de reproductiefactor tot 0,5 niet (helemaal) lukt, dan is het toch aan te bevelen om de adviezen over te nemen, vindt Ikkersheim. De reproductiefactor zal sowieso omlaag gaan en daardoor zul je je economie een stuk verder open kunnen zetten dan nu het geval is. (bron: RTL)

Abacadabra, veel verwachtingen, veel aannames, weinig feiten. Het enige wat mij aanspreekt is dat als de burgers weer vertrouwen krijgen in de beheersing van de corona-besmettingen en er geen tweede corona-golf optreedt (waarover pas over 6 tot 9 maanden hopelijk meer duidelijkheid komt) zal de situatie weer normaliseren. De start van het ambitieuze testprogramma, uitgevoerd door de GGD’s, is geen succes gebleken. Ik begrijp dat wel. Mijn huisarts adviseerde mij dat ook, maar toen ik doorvroeg bleek dat er nog veel onduidelijk was over de gevolgen. Er zijn 2 opties: je hebt anti-stoffen in je bloed of niet. Als je ze nog niet hebt ben je dus nog vatbaar voor corona en als je wel anti-stoffen hebt dan hebt je corona gehad dan wel je hebt het nog in een milde vorm. En welke consequenties dat kan hebben weet niemand. Dus laten de mensen uit de risicogroep zich niet testen. Die blijven zoveel mogelijk binnen, wassen en desinfecteren regelmatig hun handen, laten hun boodschappen doen en dragen mondkapjes en soms ook plastic handschoenen. Daarbij komt het nieuws dat in een deel van Peking weer een lockdown is afgekondigd. Dat de overheid, met mate, de teugels wil laten vieren om de economie weer draaiende te krijgen, begrijp ik wel. Maar als dat na de zomer ertoe leidt dat de beperkingen opnieuw moeten worden afgekondigd, zijn we nog verder van huis en worden de verliezen ondragelijk voor vele, vooral kleinere, ondernemers. Wij weten van de pest dat een pandemie lang kan duren: 300 jaar. Dat was wel in een andere tijd. De kennis over virussen is veel verder dan toen, maar ook de Spaanse Griep heeft jaren geduurd. Pas als er een vaccin is zonder bijwerkingen, zal de rust terugkeren. En daarop moeten we wachten en rustig de tijd uitzitten en alle financieel/economische tegenslag voor lief nemen.

Frontberichten

Is Trump de wereldleider nog wel of is hij een president van een groot economisch blok met een heel beperkte blik op de toekomst met een grote bek, die het beleid van de straatcriminelen voert? Hij heeft het klimaat, het milieu en de natuur op achterstand gezet, met een decreet dat de bestaande milieuwetten van zijn voorganger Barack Obama worden versoepeld. Reden daarvan is dat de bedrijven het door de corona-crisis toch al zo moeilijk hebben. De waarheid is echter dat hij vanaf dag 1 van zijn presidentschap het voornemen heeft gehad, zodra zich daarvoor een mogelijkheid aandiende, die milieuregels af te schaffen.

Olie- en gasconcern BP gaat dit jaar tienduizend banen schrappen, omgerekend zo’n 15% van het totale personeelsbestand, zeggen ingewijden. Het concern zou de bezuinigingsmaatregel deze week hebben aangekondigd in een conferencecall met het personeel. Het ruim honderd jaar oude olie- en gasconcern neemt de maatregel vanwege de economische problemen die de corona-crisis met zich meebrengt. Door de corona-pandemie is de vraag naar fossiele brandstoffen ingestort. Dit heeft een daling van de prijzen als gevolg, waardoor olie- en gasbedrijven hard worden geraakt. Door de gevolgen van de corona-crisis daalde de winst van BP in het eerste kwartaal met 67% ten opzichte van een jaar eerder. Het concern hield $800 mln (ruim €706 mln) over in de eerste drie maanden van dit jaar. In diezelfde periode vorig jaar ging het nog om $2.400 mln. Het oliebedrijf besloot daarom in april de bestedingen met 25% te verlagen. (bron: nu.nl)

Warenhuis Galeries Lafayette in Parijs heeft flink te lijden van omzetverlies omdat er vanwege het corona-virus niet of nauwelijks toeristen zijn in Frankrijk. Dat geldt zowel voor het fameuze filiaal aan de Boulevard Hausmann als de pas vorig jaar geopende kleinere winkel aan de Champs Elysées. Volgens CEO Nicolas Houze loopt Lafayette dit jaar zeker €1 mrd aan omzet mis als gevolg van de tijdelijke sluitingen van de winkels en het wegblijven van toeristen door het corona-virus. Op 11 mei mochten de winkels in Frankrijk weer open. “We hebben de winkel op de Champs Elysees heropend, maar we moeten erkennen dat we veel van onze klanten missen”, aldus Houze in een interview op de Franse radio. De warenhuizen hebben nog beperkte openingsuren. In de winkels is een vijfde minder aanloop. “Het kan nog tot het eind van dit jaar of langer duren voordat onze internationale klanten terugkomen en dat drukt zwaar op het resultaat. Onze winkel op Hausmann haalt meer dan de helft van de omzet uit aankopen door buitenlanders”, zegt de CEO. Galeries Lafayette heeft in totaal meer dan zestig winkels in Frankrijk en een paar daarbuiten. Het bedrijf is in gesprek met banken en het Franse ministerie van Financiën over een door de overheid gegarandeerde lening van €300 mln. De CEO van Lafayette denkt dat de nieuwe winkel op de Champs Elysees ondanks alle tegenslagen wel toekomst heeft. Vorig jaar had de zaak veel last van de protesten van de ‘Gele Hesjes’-beweging.

Er komt een grote hervorming van het pensioenstelsel aan. Er is een reeks maatregelen aangekondigd om de gevolgen van de overgang naar een nieuwe pensioenregeling mogelijk te maken opdat ‘niemand’ erop achteruitgaat. Tegelijk wordt de verhoging van de AOW-leeftijd vertraagd en er komt een regeling die eerder stoppen mogelijk maakt. De top van de vakbeweging, werkgevers en minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken hebben dit deze week na dagenlang overleg afgesproken. Het gaat om de uitwerking van het Pensioenakkoord dat zij, na tien jaar polderoverleg, vorig jaar juni afsloten. De komende dagen raadplegen de sociale partners hun achterban en volgende week vrijdag neemt de ministerraad een besluit. De week daarna debatteert de Tweede Kamer over de plannen. In principe steunen de PvdA en GroenLinks het pensioenakkoord waardoor er ook in de Eerste Kamer een meerderheid is. Veel pensioenfondsen staan er nu slecht voor. Voor elke euro toegezegd pensioen voor gepensioneerden en werkenden hebben zij vaak veel minder dan een euro in kas. De beleggingen van bijvoorbeeld het ABP zijn nu zo’n 83 cent per euro pensioen waard. Als dat eind van dit jaar nog zo is, moeten pensioenfondsen, die de norm van 90 cent niet halen, de toegezegde pensioenen verlagen. Koolmees heeft echter toegezegd dat pensioenen niet verlaagd hoeven te worden als de fondsen meer dan 90 cent per toegezegde euro pensioen in kas hebben, omdat er sprake is van uitzonderlijke omstandigheden door de corona-crisis. Daardoor kunnen eventuele kortingen in 2021 beperkt zijn of helemaal achterwege blijven. Door de corona-crisis is de rente weggezakt en zijn beleggingen op drift geraakt. Vooral de vakbeweging wilde dat de kortingen van tafel gingen, maar ook voor de coalitie zijn pensioenkortingen vlak voor de verkiezingen in maart 2021 erg onaantrekkelijk. (bron: VK) Wat hier staat is onjuist. De rente is niet weggezakt door de corona-crisis, maar is al ingezet in 2015 door Mario Draghi met zijn opkoopprogramma’s. Door de corona-crisis zijn die opkoopprogramma’s wel vergroot. Maar de problemen bij de pensioenfondsen komen voort uit de hoogte van de verrekenrente die door De Nederlandsche Bank laag werden vastgesteld als gemiddelde voor de komende 40 jaar. Maar door de verrekenrente af te schaffen wordt het probleem van de kortingen op de pensioenopbouw en de pensioenuitkeringen niet opgelost. Die (on)zekerheid wordt overgelaten aan de markt en die regie wordt gevoerd door de financiële markten. Weg zekerheid. Dit is boerenbedrog wat Koolmees aanbiedt. Kortingen op de pensioenuitkeringen komen er wel degelijk aan, want alleen tijdens de corona-crisis is hij bereid een deel van de kortingen te beperken. Daarbij komt dat door die kortingen, die in de komende jaren niet onaanzienlijk zullen zijn, koopkrachtverlies voor gepensioneerden zal veroorzaken. En gaat dat gerepareerd worden en wel hoe? De pensioenhervormingen die Koolmees al jaren wil doordrukken gaan geld kosten als ‘niemand er op achteruit gaat’. Wat gaat de Koolmees uit de hoge hoed toveren. Ik ben voorbarig, maar bij alles wat deze minister doet heb ik twijfels over de houdbaarheid ervan. Het nieuwe pensioenstelsel wordt in 2026 ingevoerd, dat is de bedoeling. Vanaf 2022 kunnen pensioenfondsen beginnen met de overstap. Pensioenen gaan niet meer afhangen van de rekenrente, waarmee de fondsen nu nog bepalen hoeveel geld ze in kas moeten hebben. In plaats daarvan wordt de hoogte gebaseerd op de betaalde premie en de winst die de fondsen ermee hebben gehaald. De hoogte van pensioenen wordt daardoor flexibeler en dus onzekerder. Minister Koolmees is blij met de deal. Volgens hem verbetert de aansluiting op de arbeidsmarkt.

Overweging

In het Kabinetsberaad is besloten dat passagiers daar een mondkapje moeten dragen, maar in vliegtuigen hoeft dat niet en daar hoeft de 1½ meter niet in acht te worden genomen. Er zijn toestellen die over een moderne airconditioning beschikken waardoor er geen besmettingsgevaar optreedt, zeggen die maatschappijen. Mijn vraag is of het wel duidelijk is waaraan passagiers worden blootgesteld. Het kan natuurlijk nooit zo zijn dat de gezondheid van passagiers wordt ingezet voor commerciële resultaten.

Ik weet het nog niet of het nu wel zo’n gunstige deal is: de overname van het Amerikaanse maaltijdbestelplatform (wat een woord!!) Grubhub voor €6,4 mrd door het Brits/Nederlandse bedrijf Just Eat Takeaway. De nieuwe gigant heeft 70 miljoen klanten, die 1,6 miljoen maaltijden per dag afleveren in 25 landen. Ze zijn goed voor €2,7 mrd omzet per jaar. Er is nog veel onzeker over de gevolgen van de overname en beleggers legden wat aandelen in de verkoop.

De Rotterdamse Rechtbank heeft de vergunning voor de fusie van PostNL en Sandd vernietigd. Door de fusie zou een monopoliepositie ontstaan en maar een ontvlechting is niet meer mogelijk en ook ongewenst, zegt PostNL. In feite is de toestemming van de fusie, tegen veel adviezen in, eigengereid gedoe van staatssecretaris Mona Keizer. Nu is het ministerie aan zet, mogelijk gaan ze in beroep.

Duizenden patiënten die met een al dan niet bevestigde covid-19-infectie thuiszitten, blijven weken ziek. Hun klachten worden vaak als “mild” betiteld, maar zijn dat in veel gevallen niet. Sommige mensen zijn al zeker twee maanden ziek. De gezondheid van veel corona-patiënten die niet in een ziekenhuis zijn opgenomen geweest, is na maanden nog ‘schokkend slecht’. Dat zegt Longfondsdirecteur Michael Rutgers. Een groot aantal heeft zelfs problemen met lopen, vermoeidheid, kortademigheid, druk op de borst, hoofdpijn, spierpijn. Bijna drie maanden na de eerste symptomen van een besmetting heeft een deel van de corona-patiënten die thuis uitziekten nog ernstige klachten. Dat blijkt uit een peiling van het Longfonds, behandel- en kenniscentrum Ciro en de Universiteit Maastricht onder ruim 1600 mensen met klachten na corona. Liefst 95% van de geënquêteerden geeft aan problemen te hebben met simpele, dagelijkse activiteiten. Longfondsdirecteur Michael Rutgers: “We zijn hier echt van geschrokken. Meer dan zes op de tien heeft zelfs problemen met lopen.” Van de mensen die meewerkten aan het onderzoek, heeft 91% nooit in het ziekenhuis gelegen vanwege corona, bij 43% is geen diagnose gesteld door een arts. “Het is voor het eerst dat deze grote patiëntengroep in beeld wordt gebracht. Deze mensen moeten echt gezien, gehoord en geholpen worden,” zegt Rutgers. De gemiddelde leeftijd van de deelnemers is 53 jaar. Veruit de grootste groep (85%) zegt dat de gezondheid vóór de besmetting met corona goed was; nu ervaart nog 6% dat zo. Bijna de helft geeft aan na corona niet meer te kunnen sporten. “Dat duizenden tot tienduizenden mensen nu nog klachten hebben, is zeker. De vraag is of dat ook op de lange termijn zo blijft.” In de nieuwe leidraad voor nazorg aan Covid-patiënten staat dat huisartsen hun patiënten tijdig moeten informeren dat herstel soms langer duurt dan zij denken. Ook als het virus is verdwenen, voelen veel patiënten zich nog lang niet de oude. Dat is bekend van de patiënten die ernstig ziek worden en op de ic belanden, maar ook de zieke die thuis herstelt, wacht soms nog een lange weg. In de nieuwe leidraad krijgen huisartsen onder meer het advies alert te zijn op cognitieve en psychische klachten. Niet kunnen concentreren, problemen met het geheugen, slapeloosheid, somberheid en angst zijn enkele voorbeelden die huisarts Jako Burgers tegenkomt. “Patiënten hebben langdurig thuisgezeten en de mentale effecten daarvan kunnen groot zijn. Vooral bij oudere mensen zien we verwarring en eenzaamheid, maar ook bij jongeren.”

Er ligt na 10 jaar onderhandelen een nieuw Pensioenakkoord. Het is een technisch akkoord, zonder sociale dekking. Het voorstel laat het basis-principe van een verzekering vallen: wel premie betalen maar geen enkele zekerheid over de hoogte van de uitkeringen op de pensioengerechtigde leeftijd. Daardoor kan het voorstel gelijk de prullenmand in. Als bijna niemand in het nieuwe akkoord op zijn uitkeringen wordt gekort, waar komt dat geld dan wel vandaan? Het systeem van de verrekenrente wordt losgekoppeld (dat systeem is niet fout maar de aanname dat in 40 jaar tijd geen basis rendement van 4% kan worden gerealiseerd wel), waardoor de pensioenopbouw vervalt. De conclusie dat daardoor fondsen minder reserves hoeven op te bouwen zou geld vrijmaken om de pensioenen weer een inflatiecorrectie uit te kunnen keren. Maar dat is pure roofbouw. Maar er is wel afgesproken dat, bij de huidige stand van de dekkingsgraden, er wel degelijk kortingen op de pensioenuitkeringen gaan plaatsvinden, alleen in 2021 nog in een getemperde vorm (vanwege de verkiezingen in maart). Maar dan worden die kortingen wel in een later stadium doorgevoerd. Dat het risico dat pensioenen gekort gaan worden neemt af, zeggen de onderhandelaars, dat is puur bedrog: de waarheid is dat de pensioenuitkeringen gekoppeld gaan worden aan de opbrengsten uit beleggingen, maar daarbij moeten we wel meenemen dat de ECB er naar streeft de rente voor de langere termijn zo laag te houden en misschien wel nog verder te doen dalen dan wel de negatieve rente op laten lopen. Boerenbedrog is het nu gepresenteerde akkoord, waar alleen de achterban van de vakbonden nog maar even ‘ja’ tegen hoeven te zeggen. Er wordt in vage bewoordingen gesproken over de verplichting voor gepensioneerden de bestaande rechten in te leveren en over de stappen naar een systeem zonder harde garanties over toekomstige uitkeringen. Juridisch zou dat nu afgedekt zijn. Dat gaat veel heibel geven, bij mensen die 40 jaar premie hebben betaald en nu worden geconfronteerd met grote onzekerheden. Een historische stap achterwaarts.

Het is nu de hoogste tijd dat er zwaar geschut in stelling wordt gebracht die voorkomt dat de pensioenrechten, die werknemers hebben opgebouwd (door premiebetaling door werknemers en werkgevers) wordt verkwanseld door D66-minister Wouter Koolmees. Partijen in de polder hebben zich neergelegd dat door het monetaire beleid van de centrale banken, de rendementen van de pensioenfondsen terug zijn gelopen en dat wij, deelnemers (= werknemers) en gepensioneerden zich daar maar neer bij moeten leggen. Dat is de realiteit van de nieuwe tijd: het “neoliberalisme (= kapitalisme, dat een greep in de aantrekkelijke kassen van de pensioenfondsen doet). Dat de overheden, die optimaal profiteren van het goedkope geld dat ze voor de komende 30 jaar uit de markt kunnen halen, wordt aangesproken door de onderhandelaars van de werknemers, is kennelijk bij niemand opgekomen. Want in feite verschuiven van de verliezen van de pensioenfondsen naar de zakken van de kapitalisten/beleggers die daarmee op de beurzen speculeren en hun zakken vullen. En dat verdedigt onze liberale minister Koolmees. Moeten we hem daarvoor bedanken of wegsturen? Dat laatste natuurlijk!

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 12 juni 2020; week 24: AEX 546,16; Bel20 3.296,63; CAC40 4.839,26; DAX30 11.949,28; FTSE 100 6.105,18; SMI 9.796,37; RTS (Rusland) 1238,11; DJIA 25.605,54; NY-Nasdaq 100 9.663,77; Nikkei 22.305,48; Hang Seng 24.301,38; All Ords 5.959,90; SSEC 2.919,74; €/$1,126 BTC/USD $9.434,26; 1 troy ounce goud $1.730,50, dat is €49.394,41 per kilo; 3 maands Euribor -0,366%; 1 weeks -0,515%; 1 mnds -0,482%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,242% 10 jaar VS 0,6871%; 10 jaar Belgische Staat -0,051%; 10 jaar Duitse Staat -0,441%; Franse Staat 0,043%; VK 0,21%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,458%; 10 jaar Japan 0,012%; Spanje 0,585%; 10 jaar Italië 1,434%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,485.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden lager, na slechte prognoses voor het komende jaar, een zware recessie en slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en een gebrek aan eenheid bij de 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten over een krachtig EU-beleid. De goudprijs steeg weer. Ook de rentetarieven daalden, deze week ook voor het lange papier. Wat mij opviel was dat het 30-jarige papier in Spanje net iets goedkoper is dan dat in de VS. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,299%; Duitsland 0,04%; Nederland 0,072%; Japan 0,5315%; GB 0,605%; Frankrijk 0,644%; Canada 1,0777%; Spanje 1,416%; VS 1,4293%; Italië 2,406%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,659% Zwitserland -0,61%; Nederland -0,591%; Denemarken -0,487%; België -0,481%; Frankrijk -0,478%; Japan -0,1094%; Spanje -0,039%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 13/14 06 2020/535 Nederland zit in de diepste recessie van de laatste 100 jaar

UPDATE 06/07 06 2020/534 Jaap van Dissel: Het is een illusie dat dit virus verdwijnt

Nog vijftien jaar lang lage rente

Ik begin met een artikel dat op https://www.iexprofs.nl/Column/501463/Christine-Lagarde/Nog-vijftien-jaar-lang-lage-rente.aspx?utm_source=intern&utm_campaign=main1_home stond van de hand van Edin Mujagic, hoofdeconoom van OHV Vermogensbeheer en gespecialiseerd in (de gevolgen van) het beleid van de centrale banken. Hij studeerde monetaire economie aan de Universiteit van Tilburg. Hij schrijft op persoonlijke titel. Bij de ECB blijven de kosten voor de baten uit gaan. Het lijkt er in de verste verte niet op alsof Lagarde het superruime monetaire beleid zal wijzigen. Juni 2050. Ik kijk er nu al naar uit, want dan zullen de volledige notulen van de vergadering van het ECB-bestuur van 4 juni 2020 in te zien zijn. De, naar eigen zeggen, open en transparante ECB houdt de verslagen van namelijk vergaderingen 30 jaar lang geheim. Dan weten we pas of het bankbestuur daadwerkelijk dacht dat nog eens €600 mrd in de economie pompen de inflatie aan zou wakkeren, terwijl rondes 1 tot en met 23 (of zo) dat niet hebben gedaan. En hoe unaniem is het bestuursbesluit genomen om het Pandemic Emergency Purchase Program (PEPP) met een half jaar en €600 mrd op te voeren? Christine Lagarde, president van de ECB, zei namelijk dat iedereen in het bestuur vindt dat actie nodig is. Dat betekent niet dat alle leden ook die €600 mrd zagen zitten. De centrale bank besloot ook om de opbrengsten van de aankopen gedaan binnen PEPP tot minstens eind 2022 te herinvesteren. Dus elke keer als een obligatie afgelost wordt en de bank rente bijgeschreven krijgt, stoppen ze elke cent weer in nieuwe obligaties. De reden voor de verdere verruiming van het superruime beleid, is dat de ECB verwacht dat zowel groei als inflatie op middellange termijn lager zullen zijn. De economie van de eurozone zal dit jaar met 8,7% krimpen, ramen de ECB-economen in hun hoofdscenario. Twee alternatieve scenario’s laten een nog stevigere krimp zien. De inflatie komt dit jaar naar verwachting uit op 0,3%, om in 2021 te klimmen naar 0,8% en in 2022 verder te stijgen naar 1,3%. Daarmee komt de geldontwaarding volgens de ECB nog verder weg te liggen van het streefpercentage van onder, maar dichtbij 2%. De bank heeft heel weinig aanleiding nodig om het beleid verder te verruimen. Er is eigenlijk geen situatie denkbaar waarin ze dat beleid minder ruim willen maken. Dit geldt niet alleen voor de korte termijn, zolang de coronacrisis duurt bijvoorbeeld, maar ook daarna. Dat leid Mujagic af uit een aantal zaken. Zo is er de opmerking van Lagarde dat PEPP-steun meer voor- dan nadelen heeft. Zij overwoog tijdens de persconferentie zelfs de uitdrukking kosten/baten te wijzigen in baten/kosten. Ik vind het heel knap dat de ECB na een paar weken PEPP-beleid – zeer controversieel beleid overigens – nu al weet dat er meer voor- dan nadelen aan kleven. Verbazingwekkend vond ik Lagarde’s argument dat PEPP per saldo voordelig is, omdat dat al zou blijken uit de eerste weken na de monetaire injecties. Daarna zei Lagarde dat het herstel van de economie tot nu toe lauw is vergeleken met de krimp in de maanden ervoor. Iedereen weet dat als een economie met een onverwachte harde schok te maken krijgt, er sneller sprake is van krimp dan van herstel. Volkomen normaal dus, behalve binnen de muren van het ECB-kantoor. De bank had kunnen benadrukken dat de economie begint te herstellen. Dat Lagarde het herstel lauw noemde, betekent dat ze zegt dat de bank het beleid koste wat kost ruimer wil maken en zeker niet krapper. Dat zal niet alleen in juni zo zijn, maar ook de komende kwartalen en waarschijnlijk zelfs jaren. Jazeker! Een van Lagarde’s collega’s, de president van de Franse centrale bank, zei onlangs dat de inflatiedoelstelling van de ECB symmetrisch en flexibel is. Wat het bestuurslid zegt, is dat de ECB niet alleen een te lage inflatie een tijdlang gedoogt, maar dat dat ook geldt voor een te hoge inflatie later. Ofwel: die onder, maar dicht bij 2%-doelstelling is geen plafond. Al met al betekent het bovenstaande dat ook als de ECB-economen in 2021 de inflatie in 2023 zullen ramen op iets onder 2%. Dat zal voor de bank onvoldoende reden zijn om het monetaire beleid minder ruim te maken. De toevoegingen “op zijn minst” achter de verlenging en verruiming van het PEPP-programma zeggen dat het beleid van de ECB de komende jaren niet krapper zal worden. Ik verwacht zeker geen noemenswaardige afbouw van de genomen (corona)maatregelen voor het einde van 2021 en geen einde van herinvesteringen voor eind 2023. Wat renteverhogingen betreft: de volgende totale zonsverduistering in Europa is op 12 augustus 2026. Noem me sceptisch, maar ik zou niet durven wedden dat de ECB voor die tijd de rente heeft verhoogd. Dit omdat een exit zonder financiële instabiliteit te veroorzaken niet mogelijk is. Op 13 juli 2011 verhoogde de ECB de rente voor het laatst. Wees niet verbaasd als het meer dan vijftien jaar duurt voordat de kranten openen met “ECB verhoogt de rente.” Ik verwacht dat de ECB het PEPP-programma eind dit jaar verder zal opkrikken. Als de ECB in dit tempo obligaties blijft kopen, dan zal het PEPP-geld in het eerste kwartaal van 2021 op zijn. En dat terwijl de bank daarmee tot minstens eind juni volgend jaar wil doorgaan. Die €1.350 mrd is alleen genoeg tot juni 2021 als het opkooptempo omlaag gaat. Maar daarmee zou de bank weer instabiliteit op de markten riskeren. Een messcherpe analyse over het monetaire beleid dat de ECB voert en voornemens is dat de komende jaren voort te zetten. De ECB toont de tunnelvisie waarin ze verkeren. Geld mag dan wel een macht tonen maar die wordt altijd beperkt door de maatschappelijke gevolgen ervan. Niemand kan een beeld tonen van de gevolgen van overmatige geldcreatie en het voeren van negatieve rentetarieven voor overheden, ondernemers, de financiële wereld, waaronder de (hypotheek)banken, verzekeraars en pensioenfondsen, en de burgers, wiens spaargeld in waarde blijft dalen. Door het goedkope ruim geld beleid kunnen beleggers en speculanden op de aandelenmarkten blijven speculeren met gratis geld, waardoor de koersen op een niveau staan in geen verhouding tot de stand van de economie, die in slecht weer verkeert. De woningprijzen blijven stijgen want als de waarde van ons geld daalt (er worden enorme hoeveelheden gratis geld in de markt gepompt, terwijl dat vooralsnog geen rendement gaat opleveren) kiezen mensen eerder voor edele metalen en vastgoed boven spaargeld. Daarbij komt dat wij er rekening mee moeten houden dat steunprogramma’s van overheden (ECB, EU, nationale en lagere overheden) niet altijd het doel zullen bereiken dat wordt nagestreefd en dat voor een deel zal moeten worden afgeschreven als ‘verliezen’. Ook bij bedrijven als IHC, KLM en wellicht ook de Hema. Verderop in dit blog waarschuwen de economen Vermeend & van der Ploeg daar ook voor.

De Europese Centrale Bank gaat de geldkraan wijd open zetten en gaat het schuldenopkoopprogramma uitbreiden met €600 mrd. Het bedrag komt boven op de huidige €750 mrd steunaankopen aan staats- en bedrijfsschulden en geldmarktpapier om de recessie en de coronacrisis te lijf te gaan. De schuldenopkoop gaat door tot tenminste juni 2021 of tot de coronacrisis voorbij is, zegt de ECB. Ook de gewone schuldenopkoop van €20 mrd per maand wordt voortgezet. Bij de aankondiging op 18 maart van het noodprogramma was er nog een zeker optimisme en vertrouwen dat drie maanden en €750 mrd volstond voor het programma. Maar de coronacrisis heeft een grotere impact op de economie dan gedacht en houdt langer aan. Volgens de ECB krimpt de economie in het eurogebied dit jaar met 8,7%, 1% slechter dan een maand geleden nog werd gedacht. In veel landen zijn overheden met tweede en derde steunrondes bezig. De rente blijft ongewijzigd, op min 0,5%. Met de negatieve rente wil de ECB banken dwingen geld in de economie te stoppen via leningen, kredieten en hypotheken. Maar dit kost banken wel geld en raakt de spaarrentes. De zware coronacrisis vraagt om buitengewone steunmaatregelen, zowel in omvang als in de uitvoering. De ECB beëindigde eind 2018 het eurocrisis-opkoopprogramma, na €2300 mrd aan opgekochte schulden. Maar in november 2019 werd de opkoop weer opgestart omdat de economie terugliep en ondersteuning nodig had. Vijf maanden later brak de coronacrisis uit en besloot de ECB tot een nieuw groot noodopkoopprogramma, het PEPP (Pandemic Emergency Purchase Programme) van €750 mrd. De forse ondersteuning en stimulering van de economie kost landen ontzettend veel geld. Denktank Bruegel rekende uit dat de acht grootste eurolanden (Duitsland, Frankrijk, Italië, Spanje, Nederland, België, Portugal en Griekenland) al meer dan €3600 mrd kwijt zijn. Daarvan is €550 mrd directe uitgaven. €2000 mrd is gereserveerd voor garantstellingen en leningen en €1060 mrd voor uitgestelde betalingen, aflossingen en belastingen. Een flink deel van die miljarden komt vroeg of laat weer terug, maar zeker een derde, €1200 mrd, is nieuwe schuld. Die schuld wordt gedragen door meer staatsleningen uit te geven. Voor landen die het huishoudboekje op orde hebben en profiteren van een lage rente op de obligatiemarkten is meer schuld draagbaar. Voor zwakke landen met hogere rentes weegt nog meer schuld zwaar. De noodopkoop door de ECB helpt de rente te drukken en zo de schuld draagbaar te maken. De ECB heeft sinds 18 maart al voor €235 mrd aan schulden opgekocht, bleek uit de meest recente cijfers. Het gros (€187 mrd) daarvan bestaat uit staatsleningen. Zo’n 15% (€35 mrd) is geldmarktpapier. Bijna 5% (€11 mrd) betreft bedrijfsobligaties. Het opkopen van staatsleningen gebeurt volgens een verdeelsleutel naar het aandeel van een land qua bevolking en economie (bbp) in de EU en in het kapitaal van de Europese Centrale Bank. Van grote economieën als Duitsland, Frankrijk en Italië wordt percentueel meer opgekocht dan van kleinere landen. Van die kapitaalverdeelsleutel wordt nu afgeweken in het noodopkoopprogramma. Vooral in het begin, in de maand maart, is veel opgekocht en is ook afgeweken van de kapitaalsleutel. Zo zijn bijna 5% meer Italiaanse staatsschulden opgekocht dan eigenlijk is toegestaan. Ook van Duitsland en Spanje is extra opgekocht. Dit is alleen wel een heikel punt, omdat het schuurt wat betreft monetaire financiering en subsidiëring van de nationale staatshuishouding. In Duitsland is het ECB-opkoopprogramma bijvoorbeeld controversieel. Het Duitse Constitutioneel Hof in Karlsruhe oordeelde als hoogste grondwettelijke rechter onlangs dat het vorige programma ondeugdelijk is, met onwenselijke economische bijwerkingen voor onder meer spaarders. Als de ECB het allemaal binnen drie maanden niet goed kan uitleggen en verantwoorden, zou Duitsland niet meer mogen meedoen met de schuldenopkoop. De uitspraak van het Duitse Hof wordt gezien als een oorlogsverklaring aan de ECB en aan het Europees Hof van Justitie, de hoogste Europese rechter. Het hof had in december 2018 namelijk geoordeeld dat de ECB handelt binnen zijn mandaat en dus zijn boekje niet te buiten ging. Als Duitsland besluit het Hof te volgen, kan dat enorme gevolgen hebben voor de ECB-aanpak in de coronacrisis. Voor de financiële markten lijken de coronacrisis en recessie zo goed als voorbij, geholpen door het geld van overheden en centrale banken. Een recessie met 5% tot 10% krimp en miljoenen werklozen en duizenden bedrijven die failliet gaan, lijkt hen niet te deren. Sinds het dieptepunt eind maart zijn de aandelenbeurzen opgeklommen naar standen van voor de uitbraak. De Amerikaanse technologiebeurs Nasdaq stevent zelfs af op een nieuwe recordhoogte. De AEX sloot deze beursweek af op 572,80. In maart stonden er nog 395 punten op het bord in Amsterdam. (bron: NOS) Een helder verhaal met van mijn kant een waarschuwing. Beleggers varen op de enorme schuit geld die de ECB schept, dat niks kost. Zij gaan ervan uit dat de centrale banken alles in het werk zullen stellen om aan de markten schade toe te brengen. Mario Draghi sprak op 26 mei 2012 stelde de financiële markten gerust: “Within our mandate, the ECB is ready to do whatever it takes to preserve the euro. And believe me, it will be enough.” De achterkant van de medaille toont een ander probleem: als al dat geld van de ECB, de EU en de nationale overheden niet voorkomt dat bedrijven in de eurozone omvallen als gevolg van de zware economische krimp en daardoor de werkeloosheid explosief stijgt, stort het financieel/monetaire karkas in, met alle gevolgen van dien: kapitaalvernietiging.

De olieprijs schiet omhoog ondanks enorme voorraden

Coronacrisis? De aandelenbeurzen lijken zich er niets van aan te trekken: koersstijging volgt op koersstijging. Dat geldt opvallend genoeg ook voor de olieprijs. Een vat Brent-olie kost $42. Zo duur is zo’n vat bijna drie maanden niet meer geweest. Wie begin april had voorspeld dat olie in juni weer zo duur zou zijn, zou waarschijnlijk voor gek zijn uitgemaakt. De veertien leden van de Organisatie van olie exporterende landen (Opec), Rusland en een paar andere oliestaten hadden toen net een afspraak gemaakt om hun productie fors te verminderen. Het was een historisch akkoord: de productie zou met 9,7 miljoen vaten per dag worden ingekrompen, zo’n tien procent van de wereldproductie. Het was een reductie van ongekende omvang. Toch maakte het akkoord niet bijster veel indruk. De coronacrisis deed zich in volle hevigheid voelen, er steeg bijna geen vliegtuig meer op en ook de vraag naar autobrandstoffen zakte in. De vraag naar olie dus ook. Algemene conclusie? Ook na de productiebeperkingen zal het aanbod van olie veel groter zijn dan de vraag en zullen de olieprijzen dus dalen. Dat ‘s werelds grootste olieproducent, de Verenigde Staten, zich niet wenste te committeren aan de afspraak, maakte die conclusie nog extra aannemelijk. President Donald Trump betoogde dat hij niet over de olieprijzen ging en dat ‘de markt’ er wel voor zou zorgen dat de Amerikaanse productie zou dalen. En inderdaad, in april en mei was het aanbod van olie ondanks het ‘historische’ akkoord veel groter dan de vraag. Olie ging soms bijna voor niets van de hand, opslagtanks raakten voller en voller, en handelaren huurden supertankers in om olie in op te slaan, in de hoop die later voor hogere prijzen te verkopen. Maar die situatie is totaal veranderd: de huidige prijs van een vat Brent getuigt daarvan. Hoe dat kan? Allereerst stijgt de vraag naar olie weer nu de wereld langzaam van het slot gaat en de bewegingsvrijheid van een paar miljard mensen toeneemt. Het Chinese olieverbruik begint al weer in de buurt te komen van dat van vorig jaar. Dan is er de aanbodkant. “De Opec-landen hebben zich aan hun akkoord van april gehouden”, legt oliepublicist Jilles van den Beukel uit. “Rusland, dat voorheen nogal eens een loopje nam met productie-afspraken, deed dat nu ook. Saudi-Arabië, Koeweit en de Verenigde Arabische Emiraten hebben zelfs meer gekort dan ze hadden toegezegd.” Een forse productievermindering was er ook in de VS. Trump kreeg gelijk: door de lage olieprijzen beperkten veel maatschappijen hun oliewinning. Bij prijzen van $20 tot $25 per vat is oliewinning voor de meeste bedrijven niet winstgevend, vaak zelfs zwaar verlieslatend. In juni, schat het Noorse onderzoeksbureau Rystad Energy, zal de Amerikaanse productie zo’n 2,2 miljoen vaten per dag lager liggen dan in maart. Dat komt neer op een daling van 17%. Inmiddels zijn, zo resumeert Van den Beukel, vraag en aanbod elkaar weer aardig genaderd. “Rusland, de Opec-landen, de VS, Canada en andere oliestaten hebben allemaal ingeleverd. Ik schat dat de totale beperking uitkomt op zo’n 15 a 16 miljoen vaten per dag. Daarmee is het aanbod ongeveer net zo groot als de vraag: die schat bureau Rystad voor de maand juni op 84 miljoen vaten per dag.” Het evenwicht is wel wankel, denkt Van den Beukel. Nog altijd zit er erg veel olie opgeslagen in opslagtanks. Voorraden genoeg. Aan de andere kant zal de vraag naar olie stijgen. Dat maakt productieverhogingen noodzakelijk en flinke productieverhogingen wellicht aantrekkelijk voor oliestaten die om inkomsten zitten te springen. En welke oliestaat zit dat niet? Maar de belangrijkste onzekerheid zit natuurlijk elders. Rystad schat dat de wereld in 2021 dagelijks 98 miljoen vaten olie zal verbruiken, een fractie minder dan in 2019. Daarbij gaat het bureau dan wel uit van de premisse dat er geen tweede corona-golf komt. (bron: Trouw)

Nederland moet kiezen voor een daadkrachtige aanpak van de economie, die toekomstgericht is: à la Merkel

Willem Vermeend en Rick van der Ploeg vragen dit weekend aandacht voor het versterken van de Nederlandse economie. Maar hoe en waar moeten de accenten worden gelegd? Het kabinet moet snel maatregelen treffen om de Nederlandse economie te versterken en aan te jagen. Bij de huidige aanpak ligt de nadruk vooral op het behoud van banen die straks voor een deel niet meer bestaan. Nederland moet kiezen voor de daadkrachtige Duitse aanpak van Angela Merkel die toekomstgericht is. Deze week gaf ECB-president Christine Lagarde aan dat de economie van de eurozone te maken krijgt met een ongekende krimp. Om deze te bestrijden, kondigde ze extra steunprogramma’s aan waardoor de corona-crisis door de ECB wordt aangepakt met €1350 mrd. Een belangrijk effect is dat daardoor het renteniveau in de eurozone gedrukt wordt. Maar over de voors en tegens en de effectiviteit daarvan bestaan twijfels. Eerder hebben wij al opgemerkt dat deze recessie het beste kan worden bestreden met acties van de regeringen van de EU-landen. Deze moeten met productieve overheidsinvesteringen en belastingverlagingen hun economieën gaan aanjagen. Dat is ook nodig omdat er volgens een recente studie van het Centraal Planbureau (CPB) er risico’s zijn voor een nieuwe eurocrisis. Deze week gaf Duitsland het goede voorbeeld. De traditioneel zuinige Duitsers laten alle remmen varen. De regering van Angela Merkel pompt maar liefst €130 mrd in de Duitse economie. Opvallend is de tijdelijke verlaging van de BTW om de binnenlandse consumptie te bevorderen.

Daarnaast komen er extra aanschafpremies voor elektrische auto’s en investeringsimpulsen voor bedrijfsinvesteringen. Ook neemt Duitsland het voortouw bij de internationale discussies over de luchtvaart. Met de ’eigen’ Lufthansa wil Duitsland in deze sector internationaal een prominente rol blijven spelen. Tegenover de €9 mrd die in dit luchtvaartbedrijf wordt gestoken, staat een aandelenbelang van de Duitse staat. Duitsland heeft met deze economische impuls binnen de EU een belangrijke voorsprong genomen. Nederland moet daaruit lessen trekken. In ons land is het kabinet vooral bezig met steunmaatregelen waarbij de nadruk ligt op het financieren van bestaande banen die voor een deel straks niet meer bestaan. In de Nederlandse politiek is er nog geen sprake van een breed draagvlak voor een beleid waarmee de recessie mede met het oog op de toekomst snel en effectief met concrete maatregelen wordt aangepakt. Buiten de politiek bestaat er vooral veel aandacht voor aanhangers van een betere wereld waarbij gepleit wordt voor een ambitieus klimaatbeleid, het aanpakken van ongelijkheid, meer geld voor sociale zekerheid, eerlijke belastingen en een sterkere en grotere overheid. In een vorige column waren wij daarover somber. Wij delen de verwachtingen van sceptici dat de wereld op hoofdlijnen niet veel zal veranderen op het moment dat het corona-virus onschadelijk is gemaakt. Nederland krijgt bovendien met een extra probleem te maken. Als handelsland worden we zwaar getroffen door de internationale trend van anti-vrijhandel en protectie. Het valt op dat een meerderheid in de Haagse politiek deze trend ondersteunt door handelsverdragen te blokkeren. Blijkbaar beseft deze meerderheid onvoldoende dat deze blokkades ons land groei, banen, bedrijven en welvaart gaan kosten. Het kabinet dat volgend jaar Rutte III opvolgt krijgt niet alleen te maken met lagere groeicijfers en een hogere werkloosheid dan vroeger, maar ook met een begrotingstekort en een hogere staatsschuld. Vooral de afgelopen jaren is er sprake van een internationale kentering bij de opvattingen over de staatsschuld. Voorheen lag de nadruk veelal op een zo klein mogelijke overheidsschuld. Maar nu niet meer. Ook de gedachten om maatregelen te nemen om deze snel af te lossen zijn overal als sneeuw voor de zon verdwenen. Japan met een gigantische staatsschuld is tegenwoordig een voorbeeld. Nederland doet er dan ook verstandig aan het begrotingstekort en de staatsschuld niet aan te pakken met belastingverhogingen en bezuinigingsoperaties, maar met een pakket aan productieve investeringen, zoals investeringen in de fysieke en digitale infrastructuur, nieuwe technologie en de vergroening van onze economie. Dit levert extra economische groei op waarmee we het tekort en de staatsschuld kunnen verminderen. In de EU behoort Nederland tot de kopgroep van landen met een hoge belasting- en premiedruk op burgers en werkgevers. De grenzen zijn daar inmiddels wel bereikt en verdere verhogingen kosten banen en bedrijven. De ideeën bij sommige politieke partijen om de belastingen te gaan verhogen en de collectieve sector, ook wel aangeduid als publieke sector, fors te gaan vergroten zijn dan ook bezwaarlijk. Bovendien blijkt dat in deze sector meer dan de helft wordt uitgegeven aan sociale zekerheid en zorg. Gezien ook de lage groeicijfers waarmee Nederland te maken krijgt en de stijgende zorgkosten zijn deze uitgeven niet meer op te brengen. De afgelopen jaren zijn er zowel nationaal als internationaal studies verschenen over de juiste omvang van de collectieve sector. De conclusie is dat een wetenschappelijke omvang niet bestaat. Het gaat om een politieke afweging. Wel wordt in deze onderzoeken benadrukt dat een grotere omvang veelal leidt tot een hogere wig en tot nadelige economische gevolgen in de vorm van een stijging van de loonkosten. Bij de wig gaat het om het verschil dat een werkgever aan loonkosten betaalt voor een vaste werknemer en het nettoloon dat deze ontvangt. Deze loonkosten omvatten het brutoloon en de kosten van de sociale werkgeverspremies en andere personeelslasten. Voor veel werkgevers lopen deze extra loonkosten op tot rond de 50% van het brutoloon. De doorsnee werknemer ontvangt van het bruto loon, na aftrek van belastingen/premies, circa 70%. Nemen we als voorbeeld een brutoloon van €3000 dan is de wig als volgt. Voor de werknemer is het nettoloon ongeveer €2100. Voor de werkgever betekent dit een totale loonkostenpost van €4500. Deze gigantische wig, €4500 aan loonkosten die voor de werknemer een nettoloon van ’slechts’ €2100 oplevert, kost Nederland bedrijven en banen. Bij de discussie over de omvang van de publieke sector moet dit effect zeker betrokken worden. (bron: DFT) Ik lees vrijwel elk weekend de column van deze economen, van huis uit van socialistische huize. Dat herken ik nog maar zelden. In de stellingen die zij neerleggen herken ik meer ‘dienstbaarheid aan de markt’. Als ze schrijven “Japan met een gigantische staatsschuld is tegenwoordig een voorbeeld.” vraag ik mij af waarvan. Japan heeft een staatsschuld van €8.400.000.000.000, dat is mijn liefst €65.936 per inwoner. De staatsschuld in relatie tot het bbp is 237,6%. Een groot deel van deze staatsschuld is gefinancierd met de pensioenreserves van de Japanse burgers. De BoJ (centrale bank van Japan) is voor 55% in handen van de Staat en 45% is publiek bezit. De BoJ voerde als eerste een ruimgeld monetair beleid met een negatieve rente. Het creëerde daarmee een vergroting van de staatsschuldenproblematiek. De Japanners geven nu geld uit waarmee toekomstige generaties worden opgezadeld. Ik moet bij dit beeld denken aan harakiri, een traditionele vorm van zelfdoding b.v. als boetedoening voor een gepleegde misdaad. De Japanse aanpak is heel egocentrisch ingericht, van wat ver weg staat van het ‘rentmeesterschap’. Dat land schept grote schulden die in de toekomst maar moeten worden afgelost. Een andere uitspraak die de beide V&vdP doen is dat we Merkel maar snel moeten volgen bij de inrichting van de economie. Ze ontwijken daarmee het gegeven dat na iedere pandemie een hervorming van de maatschappij heeft plaatsgevonden. Zij gaan daaraan voorbij zonder aandacht te geven aan de wensen van volgende generaties voor duurzaamheid, klimaat, milieu en natuur, de sociale en maatschappelijke herinrichting en de positie van de burger in die samenleving. Ze gaan uit dat veel gewoon bij het oude blijft: dienstbaar zijn aan het kapitalisme en de marktwerking. Daarmee verlengen zij de toestand van het verleden en kijken ze niet met sociale maar met commerciële ogen naar de toekomst. Maar daarmee vertragen ze de opweg naar een nieuwe samenleving. Verder is het slecht beleid nu al te starten met geld te steken in investeringen. Het is pas zinvol en leidt pas tot succes als er een grondige opruiming heeft plaatsgevonden, die grote verliezen zal kosten. Ga pas daarna met de overlevenden aan de slag met de wederopbouw. Kijk dat Merkel nu al begint komt met een plan, komt voort uit haar streven het laatste jaar van haar politieke bestaan af te sluiten met een groots afscheidskado. Maar zij is daarmee te vroeg en dat het geld dat erin gestoken wordt zal weggegooid geld zijn.

Amerikaanse kreeften versus Europese auto’s

De Verenigde Staten dreigen met heffingen op auto’s van Europese makelij als het tarief op Amerikaanse kreeften niet wordt aangepast. Dat zei natuurlijk de Amerikaanse president Donald Trump op een bijeenkomst met commerciële vissers in de staat Maine. Ook nam Trump om die reden China op de korrel. Dat land moet zijn tarieven voor kreeft ook aanpassen, anders volgen mogelijk maatregelen. De president zal naar verwachting een proclamatie ondertekenen die het vissen in een beschermd natuurgebied in de Atlantische Oceaan toestaat. In 2016, het laatste jaar dat Barack Obama president van de Verenigde Staten was, werd een visverbod voor de Northeast Canyons en Seamounts Marine National Monument voor de kust van New England ingesteld. De afkondiging maakt het nu mogelijk om de commerciële visserij te hervatten. Ook zal Trump naar verwachting een streep zetten door een eerder akkoord over het afbouwen van de vangst van rode krab en kreeft. Eerder dreigde Trump ook al met tarieven tot wel 25% op Europese auto’s. Hij beriep zich destijds op de nationale veiligheid. De import van buitenlandse auto’s werd eerder al aan een uitgebreid onderzoek onderworpen.

Als de coronacrisis nog 3 maanden duurt, zal een ¼ van de kleine en middelgrote bedrijven in geldproblemen komen
Koos Schartz schreef op https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/959/articles/1147417/14/1 over een onderzoek van het CBS naar flexwerkers, die hun inkomsten verliezen en kleine ondernemers hun zaak. Maar ook banken en de euro zijn per definitie niet corona-bestendig. Ondanks de financiële steun die ze nu van de overheid krijgen, zullen meer MKB-bedrijven bij de bank moeten aankloppen voor extra geld. De banken kunnen beduidend meer hebben dan in 2008, toen de financiële crisis uitbrak, maar onkwetsbaar zijn ze niet. Dit concludeert het Centraal Planbureau in zijn Risicorapportage Financiële Markten, een rapport waarin het planbureau op verzoek van de Tweede Kamer beschrijft welke risico’s er zijn voor de stabiliteit van het financiële stelsel en voor de economie. Sinds 2012 maakt het planbureau jaarlijks zo’n rapport op, een soort algemene stresstest op financieel gebied. Dat de corona-crisis een forse bedreiging vormt voor dat stelsel zal geen verbazing wekken. Dat vooral flexwerkers, zzp’ers en (kleine) ondernemers, die crisis aan den lijve ondervinden, ook niet. Maar bedreigingen zijn er op macroniveau. Beleggingsfondsen en verzekeraars zijn in de loop der jaren risicovoller gaan beleggen en lopen nu dus meer kans op zeperds. Pensioenfondsen dreigen pensioenen te moeten korten. Nederland heeft voor zo’n 200 mrd aan Franse, Spaanse en Italiaanse obligaties in handen. Die landen zijn hard getroffen door de corona-crisis. Er zijn meer risico’s. Banken kunnen in de problemen komen als het faillissementen gaat regenen en als bedrijven hun leningen niet meer kunnen terugbetalen; verzekeraars kunnen te maken krijgen met hoge claims; landen krijgen te maken met een sterk oplopende schuldenlast; en zelfs de euro loopt gevaar. Bijvoorbeeld als Italië, dat kampt een grote en snel groeiende staatsschuld, er niet meer in zou slagen leningen aan te trekken. Probleem daarbij is ook nog dat veel van die schuld uitstaat bij Italiaanse banken. Hoe groot het risico op een eurocrisis is, kan het Centraal Planbureau niet inschatten. De Europese kapitaalmarkt werkt tot nu toe overigens nog goed. In Nederland is vooral het midden- en kleinbedrijf (MKB) in last. Een flink deel is niet stressbestendig. Een kwart van de bedrijven heeft geld nodig als de crisis in totaal zes maanden duurt. Dat geldt vooral voor bedrijven in sectoren als horeca, vervoer, handel, industrie, cultuur, sport en goederenverhuur. Dat wil volgens het CPB niet zeggen dat al die bedrijven failliet gaan. Ze kunnen immers, als ze toekomstperspectief hebben, bij banken aankloppen. Doen ze dat massaal, dan zouden zij voor 6 tot 7 mrd aan leningen moeten afsluiten. Als de Nederlandse overheid hun geen steun zou hebben verleend, zou dat bedrag overigens nog veel hoger zijn uitgevallen: meer dan 30 mrd. Dan zou bijna de helft van de mkb-bedrijven na een half jaar crisis extra geld nodig hebben gehad. Overigens hebben de banken tot half mei al bijna 500 mln aan leningen met een overheidsgarantie verstrekt aan het mkb. Ook zijn er sinds het begin van de crisis meer ‘gewone’ leningen verstrekt dan normaal. Het planbureau tekent aan dat de overheidssteun niet oneindig is en in sommige gevallen ook niet verstandig. Het heeft maatschappelijk gezien weinig zin zwakke bedrijven lang te steunen. Het CPB ziet aankomen dat de overheid op termijn minder ruimhartig wordt. In dat geval zullen bedrijven vaker een beroep moeten doen op hun bank. Dan zal ook blijken of banken, die stressbestendiger zijn dan in 2008, ook bestand zijn tegen de gevolgen van de corona-crisis. Het CPB waarschuwt dat leningen die nu nog als veilig (inbaar) gelden als gevolg van de crisis in de categorie ‘risicovol’ kunnen gaan vallen. Dan hebben de banken er nog een probleem bij. Mensen in loondienst hebben relatief (nog) weinig last van de crisis. Zelfstandigen en flexwerkers wel. Zij moeten, als ze minder of geen werk hebben, hun financiële buffers aanspreken. Veel zelfstandige ondernemers hebben die buffer niet: een kwart van hen heeft minder dan 3000 vrij opneembaar spaargeld. Interessant artikel. Het CBS duidt een aantal zaken maar heeft over het verdere verloop van de crisis geen visie. Terecht want alles wat daarover wordt gepubliceerd zijn aannames die niet gebaseerd zijn op feiten. Voor mij is duidelijk ‘dat we onderweg’ zijn maar waar naartoe is nog duister. Maar we moeten alert blijven!

De bedrijvigheid in de Nederlandse industrie is als gevolg van de coronacrisis in mei nog sterker gekrompen. Dat meldde de Nederlandse Vereniging van Inkoopmanagers (Nevi). De index van Nevi kwam uit op een stand van 40,5, het laagste niveau sinds het hoogtepunt van de financiële crisis in mei 2009. Een stand van 50 of meer wijst op groei, daaronder op krimp. Het aantal nieuwe orders is sterk afgenomen, net zoals de exportorders. (bron: Trouw)

De Franse economie zal als gevolg van de coronacrisis dit jaar naar verwachting met 11% krimpen. Dat voorspelt de Franse minister van financiën Bruno le Maire. De neergang is sterker dan de 8% krimp waar Parijs eerder rekening mee hield. “De economie is in praktisch drie maanden tijd stilgevallen. Dit zullen we met groei terug moeten betalen.” Le Maire zegt dat een solidariteitsfonds voor sectoren die getroffen zijn door de crisis tot het einde van het jaar blijft bestaan. (bron: Trouw)

De gevolgen van de coronacrisis vanuit een realistische scoop

Lisa Schallenberg schrijft op https://nos.nl/artikel/2336400-twaalf-weken-coronacrisis-wat-voelt-de-economie-daarvan.html een feitenrelaas dat een vrij realistisch beeld schetst van de gevolgen van de coronacrisis op economisch/financieel en sociaal/maatschappelijk vlak. Vermijd drukke plekken, maar zoveel mogelijk thuisblijven hoeft niet meer. We zitten nu een kleine drie maanden in de coronacrisis, en de economie gaat steeds meer van het slot af. Al die tijd gesloten zijn, de aanhoudende coronamaatregelen en de onzekerheid over de komende maanden laten diepe sporen na in de Nederlandse economie. Want het openbare leven is nog verre van normaal. We geven met z’n allen nog niet zoveel uit als voor de coronacrisis. En dat betekent ook, minder omzet voor ondernemers. Dat de economie de afgelopen weken een klap heeft gekregen, is duidelijk. De twee weken intelligente lockdown in het eerste kwartaal hebben al geleid tot een economische terugval van 1,7%. Het is de eerste economische krimp in bijna zes jaar (23 kwartalen). “Het effect van twee volle maanden lockdown moeten we dus nog in de cijfers zien”, zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het Centraal Bureau voor de Statistiek. “Die klap zal een stuk groter zijn dan in het eerste kwartaal.” Hoe groot precies wordt in augustus duidelijk. Met de economische steunmaatregelen probeert de overheid de economie toch nog zoveel mogelijk overeind te houden. Het inkomen van zelfstandigen kan worden aangevuld, bedrijven krijgen loonkostensubsidie om mensen in dienst te houden en getroffen ondernemers kunnen een tegemoetkoming krijgen voor de vaste lasten. Van die noodmaatregelen profiteerden de afgelopen maanden 2,5 miljoen werkenden. Het is inmiddels duidelijk dat deze crisis een kwestie van de lange adem wordt. “We dachten eerst dat dit een crisis was met een diep dieptepunt, en een snel herstel. Maar in de loop van april werd duidelijk dat dat niet realistisch was”, zegt Ester Barendregt, hoofd RaboResearch. “We weten nu dat we wellicht tot in de loop van volgend jaar niet kunnen uitgaan van een medische oplossing, en dat we het dus in ons gedrag moeten zoeken. En juist dat veranderde gedrag heeft grote impact op de economie.” Daarom heeft het kabinet besloten om de steun aan ondernemers te verlengen. Maar dat kan niet tot in de lengte ter dagen doorgaan, zei minister Wiebes van Economische Zaken half mei al. “De economie van morgen is niet die van gisteren”. En sommige branches zullen misschien voor altijd veranderen. Daarom is het steunpakket op een aantal punten versoberd. Aan ondernemers dus de vraag om de komende maanden te gebruiken om zich klaar te maken voor de toekomst en wellicht de koers te verleggen. Dat gaat niet alleen om hun bedrijfsmodel, maar ook om het mogelijk omscholen van personeel naar banen waar wel vraag naar is, in een andere sector. Veel banen zijn de afgelopen maanden al verloren gegaan, en steeds meer mensen hebben daardoor al aangeklopt voor financiële steun. Een van de doelen van het steunpakket van de overheid is voorkomen dat bedrijven omvallen. En tot nu toe lijkt dat aardig te lukken, want er is nog geen golf aan faillissementen ontstaan. Het CBS spreekt ook nog niet van een corona-effect in de faillissementscijfers. “Er zullen vast bedrijven vanwege corona failliet zijn gegaan, maar er gaat een tijdje overheen voordat we dat terugzien in de cijfers”, zegt Van Mulligen. “Wat ook meespeelt is dat veel rechtbanken terughoudend zijn met het failliet verklaren van bedrijven die het nu moeilijk hebben. Die denken: het is nu tijdelijk, en je kunt er misschien nog uitkomen met je schuldeisers.” Dat het aantal faillissementen uiteindelijk zal toenemen ligt in de lijn der verwachting. Bij de vorige crisis gingen er veel bedrijven failliet. In 2013 was er een piek, met in totaal 12.306 faillissementen. Die ondernemers konden hun rekeningen niet meer betalen. Daarna daalde het min of meer tot het niveau dat tot voor kort gebruikelijk was: rond de 3200 faillissementen per jaar. Maar niet overal in de economie is corona al stevig te merken. Zo blijven grote effecten op de huizenmarkt vooralsnog uit. Al meldde woningplatform Pararius eerder al wel dat het huuraanbod in april was gestegen omdat expats de huur opzegden en toeristenappartementen nu voor de lange termijn verhuurd worden. Het aantal mensen met huurachterstanden is volgens grote woningcorporaties ook nog niet sterk opgelopen. Datzelfde geldt volgens zorgverzekeraars voor betaalachterstanden bij de zorgverzekering. Of die achterstanden uiteindelijk wel snel gaan oplopen, moeten we afwachten. Maar zeker is dat hoe langer het duurt voordat alles weer normaal is, hoe meer gezinnen moeten rondkomen van een lager inkomen.

Overweging

Ik begin met een aantal uitspraken uit de media. Jaap van Duijn: het is goed dat Rutte en Hoekstra strijden tegen de EU-idioterie. Kleine belegger voorzichtig ondanks optimisme op de beurzen. Zorgpremie gaat volgend jaar, als gevolg van de corona-zorg, volgend jaar met €250 omhoog.

Onbegrijpelijk de gekte op de aandelenbeurzen. Er is geen enkel positief signaal over economische ontwikkelingen voor de komende 1½ jaar waarneembaar. Beleggers denken nog altijd dat deze keer de bomen richting de hemel groeien zolang de centrale banken maar enorme hoeveelheden gratis geld in de markten blijven pompen. Veel geld betekent dat de waarde van het geld afneemt en zo een beweging kan een inflatoire ontwikkeling in gang zetten. Daarvoor is ook een andere ontwikkeling gaande die dat kan ondersteunen. Weliswaar is er momenteel vrijwel van inflatie geen sprake, maar die ontwikkeling kan snel keren. Ik verwacht namelijk dat de ondernemers die weer aan de bak mogen, onder beperkende corona-eisen, snel tot de conclusie zullen komen dat ze wel weer wat omzet draaien maar geen cent kunnen verdienen. Daarbij komt dat velen gebruik hebben gemaakt van de mogelijkheden van de fiscus en de banken om de betaling van belastingen en rente en aflossing van (hypotheek)leningen naar de toekomst te verschuiven. Maar later dit jaar zal dat geld toch op tafel moeten komen. Uit de bedrijfsactiviteiten komen onvoldoende liquiditeiten beschikbaar dus zullen de banken extra kredietfaciliteiten moeten leveren. Als bedrijven niet voldoende corona-proef zijn, geen toekomstvisie hebben en onvoldoende eigen geld hebben om die plannen uit te voeren, staat het er somber voor. Dan wordt helder dat de maatschappij alle ballast van zich af moet werpen. Het gevolg zal zijn dat er veel bedrijven failliet zullen gaan: een proces dat verliezen voor de samenleving oplevert. Maar een ander gevolg zal zijn dat de afgenomen omzetten en bedrijfsresultaten en zwaardere kredietlasten zal leiden tot stijgende prijzen. Niet alleen voor de horeca en andere MKB-sectoren maar ook voor de luchtvaart en het het toerisme. Met de uitspraak van minister Wiebes dat de overheid de steunpaketten gaan versoberen, stelt hij in feite dat de overheid accepteert dat de zwakste ondernemingen maar moeten omvallen. In dat kader is het interessant of dit kabinet gaat besluiten de HEMA met een geldinjectie gaat steunen. De HEMA was een gezond bedrijf totdat het in handen kwam van partijen die de buffers in hun zak staken en het bedrijf opzadelden met enorme schulden. Als gevolg van dalende omzetten door corona verkeert het bedrijf op de rand van de afgrond. De vraag is of Rutte c.s. de hebzucht gaan belonen? Een andere zaak is KLM. Er is nog steeds niet duidelijk onder welke voorwaarden het kabinet KLM en Air Frace/KLM gaat ondersteunen. Dat we moeten proberen het 100-jarige bedrijf KLM in de lucht te houden ondersteun ik als er enige duidelijkheid is over hoeveel geld we praten om dat te realiseren. Hoe groot zijn de verliezen al sinds het grootste deel van de vloot aan de grond staat en binnen welke periode kan Air France/KLM weer rendabel vliegen?

De tijd waarin wij ons, sinds 2008, bevinden is een overgangsperiode tussen twee lange economische golven, die in het verleden meestal 60 jaar duurden. De laatste overgangsperiode duurde precies 20 jaar: van de beurscrash van 24 oktober 1929 tot de Marshall-hulp in 1950. Die periode kende twee tijdvakken: De Groote Depressie van de 30er jaren, met zware verliezen en een grote werkeloosheid en armoede en daarna gevolgd voor de Tweede Wereldoorlog. Toen de puinhopen waren opgeruimd kon in 1950 de wederopbouw beginnen (met hulp van de Amerikanen). De laatste economische golf heeft precies 58 jaar geduurd en sloot af met de banken en geldcrisis in 2008. Die crisis zijn we nog altijd niet te boven. De opschoning van de economie en de opstart worden al 12 jaar vertraagt. Onze Knappe Koppen (KK’s) denken als ze maar niet dezelfde fout maken als in de 30er jaren, alles beheersbaar zal blijven. Toen voerden de centrale banken een krapgeld beleid, dus nu wordt een extreem ruim beleid gevoerd, in de verwachting dat daardoor een instorting van de markten kan worden voorkomen, een economische krimp kan worden opgelost door maar veel en gratis geld te creëren en de noodzakelijke investeringen voor eco 4.0 (een samenleving voor nieuwe generaties) vooruit te schuiven. Onze huidige leiders streven er vooral naar de vergaarde bezittingen te beschermen in plaats van die in te brengen voor de inrichting van de nieuwe wereld met duurzaamheid, vergroening, klimaat, milieu en natuur, robotisering, KI en de sociale en maatschappelijke waarden, die daarbij passen. Door de enorme hoeveelheden geld, die in de markten worden gepompt, zal het geld in waarde dalen en zal er een vertrouwenscrisis ontstaan, die eindigt in een vernietiging van heel veel waarden. Historisch gezien is dit fenomeen bekend. Velen zullen achterblijven met lege zakken. Ik moet hier wel aantekenen dat de Europese Commissie mogelijk een realistischer visie heeft op de noodzaak van investeringen voor de toekomst, die door Prof van Duijn de EU-idioterie wordt genoemd. Als gevolg van de corona-pandemie kan deze overgangsperiode zeker 25 jaar duren (2008-2033). Maar dan moeten eerst nog wel even door een diep dal, dat veel pijn zal geven.

©2020 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 05 jun 2020; week 23: AEX 572,80; Bel20 3.540,00; CAC40 5.197,79; DAX30 12.847,68; FTSE 100 6.484,30; SMI 10.169,55; RTS (Rusland) 1285,78; DJIA 27.110,98; NY-Nasdaq 100 9.824,39; Nikkei 22.863,73; Hang Seng 24.770,41; All Ords 6.116,50; SSEC 2.930,80; €/$1,129 BTC/USD $9.678,89; 1 troy ounce goud $1684,00, dat is €47.937,20 per kilo; 3 maands Euribor -0,353%; 1 weeks -0,519%; 1 mnds -0,483%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,095% 10 jaar VS 0,9286%; 10 jaar Belgische Staat -0,083%; 10 jaar Duitse Staat -0,272%; Franse Staat 0,024%; VK 0,359%; 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,325%; 10 jaar Japan 0,0358%; Spanje 0,565%; 10 jaar Italië 1,42%. Een liter E10 hier aan de pomp €1,48.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden fors hoger, ondanks slecht nieuws vanuit bepaalde sectoren in het bedrijfsleven, de aankondigingen van een vrij forse recessie, winstwaarschuwingen, geen dividenduitkeringen, oplopende begrotingstekorten, stijgende staatsschulden, de financieel/economische gevolgen van de corona-crisis en een gebrek aan eenheid bij de 27 regeringsleiders van de EU-lidstaten over een krachtig EU-beleid. De goudprijs steeg daalde fors als gevolg van een dalende dollar, waardoor de euro en de bitcoin stegen. Ook de rentetarieven daalden, deze week ook voor het lange papier. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. In de meeste landen daalden de tarieven: Zwitserland -0,168%; Duitsland 0,257%; Nederland 0,271%; Japan 0,5574%; GB 0,795%; Frankrijk 0,802%; Canada 1,3368%; VS 1,7473%; Spanje 1,414%; Italië 2,427%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,539% Zwitserland -0,45%; Nederland -0,488%; Denemarken -0,387%; Frankrijk -0,386%; België -0,373%; Japan -0,0959%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 06/07 06 2020/534 Jaap van Dissel: Het is een illusie dat dit virus verdwijnt