UPDATE 13072019/487 De gekte ten top: slecht economisch nieuws jaagt effectenkoersen omhoog

Trump: disfunctioneel, onvoorspelbaar, gespleten, lomp en onbekwaam

Kim Darroch, de Britse ambassadeur in de Verenigde Staten, beschrijft Donald Trump als “onbekwaam”, “onzeker” en “incompetent” in een reeks uitgelekte memo’s, die in handen zijn van de Daily Mail. De memo’s beslaan de periode van 2017 tot juli 2019. In de memo’s schetst de Britse ambassadeur een somber beeld van de gang van zaken in het Witte Huis. Hij schrijft onder meer niet te geloven dat het Witte Huis “aanzienlijk normaler zal worden; minder disfunctioneel, minder onvoorspelbaar, minder diplomatiek onhandig, minder onhandig en minder onbekwaam”. Darroch denkt niet dat het Witte Huis van Trump “ooit competent zal lijken”. Om effectief met Trump om te gaan moeten “je punten eenvoudig zijn, zelfs bot”, volgens Darroch. Britse politici en ambtenaren zouden Trump zoveel mogelijk moeten vleien en het ego van de president aanspreken wanneer ze met hem in contact komen. Ook zegt hij dat het “ergste niet kan worden uitgesloten” omtrent de vermeende pogingen van samenspanning tussen het Trump-kamp en Rusland. ‘Mediaberichten over chaos in het Witte Huis zijn grotendeels waar’. Volgens de krant werd Darroch door veiligheidsadviseur Mark Sedwill in de zomer van 2017 gevraagd om enkele gedachten te formuleren over de persoonlijkheid en leiderschapsstijl van Trump, voorafgaand aan een bespreking van de Britse Nationale Veiligheidsraad. Darroch beschuldigde Trump er in een daaropvolgende brief van “onzekerheid uit te stralen”, zijn toespraken te vullen met “valse claims en statistieken” en het bereiken van “bijna niets” op het gebied van binnenlands beleid. In zijn berichten legt Darroch zijn meerderen ook uit hoe ze het beste kunnen omgaan met Trump: “Wees eenvoudig, bot zelfs”. Kabinetsleden moeten via zoveel mogelijk kanalen dezelfde boodschap herhalen, liefst vaak aangevuld met telefoontjes van de premier. “Overspoel hem: zoveel mogelijk adviseurs moeten hem hetzelfde antwoord geven.” En, voegt Darroch eraan toe, vleierij helpt bij Trump. “Begin altijd met lof over iets wat hij net gedaan heeft. Probeer het altijd af te schilderen als winst voor hem.” Ook schreef hij dat de mediaberichten over de “chaos” in het Witte Huis “grotendeels waar zijn”. De memo’s bevatten onder meer diplomatieke telegrammen, waarin commentaar wordt gegeven op de beslissingen van het buitenlandse beleid van Trump. Op 22 juni 2019 schrijft Kim: “Het is onwaarschijnlijk dat het Amerikaans beleid voor Iran in de nabije toekomst samenhangender zal worden. Dit is een verdeelde regering.” Het Britse ministerie van Buitenlandse Zaken liet in een reactie op de berichtgeving weten dat het Britse publiek “van onze ambassadeurs verwacht dat zij een eerlijke, onverbloemde beoordeling geven van de politiek in hun land”. (bron: nu.nl) President Trump maakt weinig woorden vuil aan de uitlatingen van de Britse ambassadeur in de VS. “Hij bewijst het VK geen dienst”, zegt Trump. “Ik kan meer over hem zeggen,maar dat laat ik maar.” De Britse minister van Buitenlandse Zaken Jeremy Hunt zei eerder al dat de ambassadeur kan aanblijven omdat hij zijn werk doet en dat daar een eerlijke mening bij hoort. Een mening die Hunt naar eigen zeggen niet deelt.

Trump wil niet meer samenwerken met kritische Britse ambassadeur

De VS zullen niet meer samenwerken met de Britse ambassadeur die onlangs felle kritiek uitte op Donald Trump. Dat verkondigde de Amerikaanse president op Twitter. In zijn tweet haalt hij ook uit naar de Britse premier Theresa May. ‘Klungelig’ en ‘uitzonderlijk disfunctioneel’, zo omschreef de Britse ambassadeur Kim Darroch de regering van Donald Trump in vertrouwelijke memo’s die vorige week uitlekten naar The Daily Mail.

Maandagnacht (Nederlandse tijd) maakte Trump bekend de banden met de ambassadeur te verbreken. ‘Ik ken de ambassadeur niet’, twitterde hij ‘maar over hem wordt niet goed gedacht binnen de VS. We zullen niet meer met hem werken.’ Het is niet duidelijk, schrijft The Guardian, of Trump bedoelt dat hij persoonlijk niet meer zal samenwerken met Darroch, of dat de gehele Amerikaanse regering dat niet meer zal doen. Ook de afzwaaiende Britse premier Theresa May kreeg ervan langs. ‘Ik ben zeer kritisch over de manier waarop het VK en Theresa May de Brexit hebben aangepakt. Wat een zooitje hebben zij en haar vertegenwoordigers ervan gemaakt. Ik vertelde haar hoe het gedaan moest worden, maar zij besloot het anders te doen. (…) Het goede nieuws is dat het prachtige Verenigd Koninkrijk binnenkort een nieuwe premier heeft. Hoewel ik heb genoten van het geweldige staatsbezoek afgelopen maand, was ik het meest onder de indruk van de koningin!’ De tweets brengen de opvolger van May, waarschijnlijk Boris Johnson, in een lastig parket. Vervangt hij Darroch, dan kan hij als schoothondje van Trump worden afgeschilderd. Laat hij de diplomaat zitten, dan zal de relatie van het Verenigd Koninkrijk met de Verenigde Staten, een van de oudste en meest cruciale bondgenoten, mogelijk verzuren. De woordvoerder van May heeft na de tweets nog eens herhaald dat Darroch niet zal worden ontslagen. Volgens de woordvoerder is het belangrijk dat ambassadeurs ‘eerlijke en onverbloemde’ beoordelingen van de politiek in hun land uiten. ‘Sir Kim Darroch behoudt de volledige steun van de premier.’ (bron: VK) De Britse ambassadeur in de VS, Kim Darroch, kon niet anders: hij heeft woensdag zijn functie neergelegd. Een dappere diplomaat!!

VVD minister Cora van Nieuwenhuizen wil de volgende premier worden

Minister van Infrastructuur en Waterstaat Cora van Nieuwenhuizen wil de opvolger van premier Rutte worden. Ze vindt ook het uitstel van de opening van vliegveld Lelystad ‘heel verdrietig’. Dat zei ze in Almere. Het uitstel komt door het stikstofbesluit van de Raad van State. De minister vond het verdrietig voor iedereen die hard aan de plannen voor de luchthaven had gewerkt en ook voor iedereen die had gehoopt er een leuke baan te krijgen. [niet zij, maar het is allemaal de schuld van de Raad van State] Er waren ook mensen voor wie het uitstel niet zo verdrietig was. Degenen onder de aanvliegroutes bijvoorbeeld, die er door de overheid bijna waren ingeluisd – tot ze de verwachte overlast zelf gingen berekenen en die veel hoger bleek te zijn dan hen was wijsgemaakt. Het uitstel was wel verdrietig voor de omwonenden van Schiphol. Die kregen vorige week te horen dat de luchthaven vanaf 2021 mag doorgroeien naar 540 duizend vliegbewegingen. De groei van 40 duizend komt toevallig overeen met de voorgenomen capaciteit van Lelystad Airport. Of niet toevallig. De omwonenden van Schiphol zijn niet alleen verdrietig, maar ook woedend. Maar nadat ze het besluit tot groei naar buiten had gebracht, beloofde Van Nieuwenhuizen dat ze met de omwonenden zal gaan praten. Zij zal dan uitleggen welke leugenachtige truc er nu weer uit de kast is gehaald om groei van de luchthaven goed te praten. Schiphol moet de groei ‘verdienen’, door extra in te zetten op hinderbeperking, verduurzaming en veiligheid. Er zal streng worden bekeken of Schiphol extra vluchten verdient, zei de minister. Zij keek hierbij even oprecht als een verkoper van Yarden die je een begrafenispolis aansmeert. Ik weet wel zeker dat het met het verdienen van de groei zal gaan lukken. Het is nog onduidelijk hoe het verdienmodel er precies gaat uitzien, maar desnoods tellen ze de extra prullenbakken mee en delen ze extra oordopjes uit; als er maar vluchten kunnen worden verdiend. Met het groeiplan krijgt Schiphol precies wat directeur Dick Benschop wil: geleidelijke groei. Schiphol krijgt altíjd wat het wil. Het is tragisch hoe elke minister die verantwoordelijk is voor Schiphol wordt gecorrumpeerd en verandert in een manipulatieve leugenaar en Schiphol-lobbyist. De groei van Schiphol moet aan het volk worden verkocht, met steeds dezelfde fabeltjes over ‘pijler van de economie’, ‘banenmotor’ en ‘stille vliegtuigen’. Terwijl het hele land in de ban is van de energietransitie en de burger gaat betalen voor een ingrijpende verduurzamingsoperatie, is het op Schiphol nog altijd 1970: geen vuiltje aan de lucht. De op Schiphol getankte taxfree-kerosine veroorzaakt bijna net zoveel CO2-uitstoot als het totale Nederlandse wagenpark. Een CO2-heffing gaat de luchthaven niet betalen. Onlangs verscheen een onrustbarend rapport over de concentraties fijnstof rond Schiphol. De luchtvaartsector is een subsidievreter waarbij vergeleken landbouw, veeteelt, cultuur én Hilversum in het niet vallen. Het journalistieke platform Follow The Money toonde recentelijk haarfijn aan hoe zwaar vliegtickets worden gesubsidieerd door de belastingbetaler – de milieuschade was niet in de berekeningen meegenomen. Het groeiplan is waanzin. Het maakt deel uit van de grote Schipholsamenzwering en die moet eindelijk een halt worden toegeroepen. Schiphol moet geen groei kunnen verdienen, het moet tot krimp worden gedwongen. Op de overheid hoeven we niet te rekenen, dat is een handlanger van de luchthaven. De gang naar de rechter heeft de laatste tijd meer succes. (bron: VK) [dit beleid van het kabinet moet tegen het licht worden gehouden en worden gewogen tegen de doelstellingen van het Klimaatakkoord. Ook de luchtvaart moet een forse bijdrage gaan leveren voor de uitstaat van CO2, die vliegtuigen uitstoten. Het wordt tijd dat het kabinet Rutte III valt en de VVD naar de oppositiebankjes verschuift]

Het einde van de politieke carrière van Angela Merkel komt met rasse schreden nader

Ik wil er niet veel woorden aan wijden maar ik verwacht zal Merkel op heel korte termijn een time-out zal moeten nemen vanwege gezondheidsproblemen. Drie keer bij een ceremonie staan te trillen als een rietje, dan kan ze wel zeggen dat ze gezond is en niets mankeert, maar die aanname zal geen enkele arts onderschrijven. In deze fase moet ze rust nemen, het even kalm aan doen en de afspraken aan derden overdragen. Ik zou nu zelf de regie overnemen en de grote verantwoordelijkheden voor Duitsland en Europa overdragen aan een opvolger. Ik hoop niet dat ze wil sterven in het harnas. Het oordeel is hard. Angela Merkel, nog niet eens zo heel lang geleden bejubeld als de facto huisbaas van de EU, de machtigste vrouw van de wereld én hoeder van het vrije Westen, diezelfde Merkel wordt nu door EU-ambtenaren en -diplomaten bijgezet in de schemerzone van uitdovende politieke sterren. ‘Het is duidelijk dat we in de nadagen van Mutti zijn beland’, concludeert een ambtenaar, overigens eerder met leedwezen dan met leedvermaak. Merkel was met haar man 14 juli te gast bij het militaire defilé op de Champs Elysée.

Marc Peeperkorn schreef een artikel in de VK op https://www.topics.nl/na-de-ontspoorde-banencarrousel-zoekt-europa-een-nieuwe-angela-a13096031vk/?context=mijn-nieuws/ waarin hij een interessante kijk geeft op de naderde afgang van van de politieke carriere Mutti. Enkele citaten: <citaat> Een week na de langste en misschien wel meest chaotische EU-top ooit, zijn de naschokken in het Europagebouw waar de leiders vergaderen nog steeds voelbaar. Bitterheid (over de verdeling van de EU-topbanen) en ongeloof (over de onmacht van Merkel) voeren de boventoon in de Brusselse wandelgangen. ‘Merkel kreeg een mes in de rug. Van haar partijgenoten!’ Feit is dat de Europese banentop die vorige week dinsdag na ruim 50 uur eindigde, de ongelukkigste EU-top was die Merkel in haar 14-jarige kanselierschap heeft bijgewoond. Ze werd overvallen door een revolte in haar christen-democratische Europese Volkspartij (EVP), kreeg van Parijs een Duitse kandidaat voor het Commissievoorzitterschap opgedrongen (Ursula Von der Leyen) [waarvan nog maar moet worden afgewacht of ze door het Europese Parlement wordt geaccepteerd alsc de opvolger van Jean-Claude Juncker], die ze vervolgens niet mocht steunen van coalitiepartner SPD. En dat terwijl Berlijn geen van de vier topjobs – voorzitterschap Europese Commissie, Europese Raad (EU-president), Europese Centrale Bank en de nieuwe EU-buitenlandchef – ambieerde. Merkel draagt een verpletterende verantwoordelijkheid voor deze puinhoop’, stelt een EU-ambtenaar. Een hoge diplomaat formuleert het iets beleefder: ‘Je moet een groot vraagteken achter Merkel zetten, haar strategisch denken lijkt verdwenen. Hetzelfde geldt voor de EVP. Niet zo vreemd want de twee zijn diep verweven: als op Merkels kompas het noorden zoek is, raakt de EVP van de weg.’ De analyses die diplomaten en EU-ambtenaren geven – op basis van anonimiteit – vertonen veel overeenkomsten. Zonder uitzondering verwijten ze Merkel niet ‘tijdig’ (lees: veel eerder) de gooi naar het Commissievoorzitterschap van haar landgenoot, partijgenoot én Spitzenkandidat Manfred Weber, te hebben afgevangen. Weber was kansloos, ook al werd de EVP de grootste bij de Europese verkiezingen. De weerstand tegen hem bij de leiders én in het Europees Parlement was onoverkomelijk. In een poging de kool en de geit te sparen, plant ze op woensdag 26 juni een diner in Berlijn met de hele CDU/CSU-top: CDU-voorzitter Annegret Kramp-Karrenbauer (alias AKK), EVP-voorzitter Joseph Daul (alias het oliemannetje), CSU-voorzitter Markus Söder en Manfred Weber. Het idee dat daar op tafel komt, is op z’n zachtst gezegd verrassend: de PvdA’er Timmermans krijgt het Commissievoorzitterschap en Weber mag vijf jaar lang het Europees Parlement leiden, de troostprijs. De ‘TW-combi’ heet dit compromis dat het Spitzenmodel redt (met Timmermans) evenals Webers gezicht. De dag erna stapt Merkel in het vliegtuig naar Osaka (Japan) voor de G20. Daar in de wandelgangen treft ze Macron, de Spaanse premier Pedro Sánchez en Mark Rutte. Gezamenlijk vervolmaken ze de TW-combi: de liberalen leveren de nieuwe EU-president (de Belgische premier Charles Michel), de christen-democraten de EU-buitenlandchef (de Bulgaarse Commissaris Mariya Gabriel). Macron positioneert zijn landgenoot Christine Lagarde als opvolger van ECB-voorzitter Mario Draghi. De topjobs zijn verdeeld, opgelucht vertrekken Merkel, Marcon, Sánchez en Rutte zondagochtend naar Brussel voor de extra banentop. Maar de ‘sushideal’ van de Osaka-vier blijkt onverteerbaar voor de EVP en de Visegradlanden (Polen, Hongarije, Tsjechië, Slowakije). Dat laatste was voorzien, de Visegrad gruwt van Timmermans omdat die de schending van de rechtsstaat in Oost-­Europa aanpakt. Macron en Merkel zijn bereid de Visegrad te overstemmen. Het verzet van de EVP daaren­tegen komt totaal onverwacht. ‘We ­zagen dit niet aankomen’, erkent een Brusselse diplomaat eerlijk. Het is de genadeklap voor de deal. En voor Merkel. De Bulgaarse premier Boyko Borissov briest bij aankomst zondagmiddag in Brussel: ‘Merkel leidt de CDU, niet de EVP!’ Niet geheel correct – AKK is CDU-voorzitter – maar het tekent de sfeer bij de christen-democraten. Ook de Kroatische premier Andrej Plenkovic, de Let Krisjanis Karins en de Ierse premier Leo Varadkar schieten met scherp. ‘De dwergen in de EVP kwamen in opstand maar ze vertolkten het brede ongenoegen’, zegt een EU-ambtenaar. ‘Ze staken ­Merkel in de rug.’ ‘Geven wij als winnaar van de verkiezingen de Commissie uit handen?’, krijgt Merkel zondagmiddag tijdens speciaal EVP-beraad voor de voeten geworpen. Premiers voelen zich verraden, al hebben sommigen ook zo hun eigen motieven om de bondskanselier in de wielen te rijden. Zo droomt Plenkovic in stilte van het Commissievoorzitterschap en ziet Varadkar liever Brexit-onderhandelaar Michel Barnier op die plek. Merkel slaagt er niet in de revolte te onderdrukken. Ze roept Weber te hulp, die mag uitleggen dat de gefnuikte sushideal niet louter op het conto van Merkel is te schrijven. Maar de geest is uit de fles. Merkel, Weber en olieman Daul hebben overduidelijk gefaald de deal geaccepteerd te krijgen. ‘Zo’n openlijke opstand is normaliter iets van socialisten en liberalen, totaal niet des EVP’s’, zegt een diplomaat. Wat volgt is een lange, slapeloze zondagnacht waarin leiders met steeds nieuwe namen voor de vier topbanen komen. Sherpa’s en diplomaten die mondjesmaat met informatie worden gevoed door hun leiders – om lekken te voorkomen is het mobiele netwerk in de vergaderzaal geblokkeerd – hangen verbijsterd rond. ‘Het was waanzin’, zegt een van hen. Maandagochtend is het duidelijk: Berlijn, u heeft een probleem. Rond 11 uur ’s avonds laat Merkel aan Macron weten dat ze meer tijd nodig heeft, de top wordt opgeschort tot dinsdagochtend. ‘De EVP was de Goldman Sachs van de Europese politiek, kampioen onder de radar werken, soepel en efficiënt. Die tijd is voorbij’, concludeert een EU-ambtenaar. Een ander voegt toe: ‘De christen-democraten maken niet langer met de socialisten de dienst uit. Hun spilpositie is verdwenen, er zijn nu drie partijen voor een meerderheid nodig. En de andere twee – socialisten en liberalen – hebben als doel de almacht van de EVP te breken.’ Dinsdag bij hervatting van de EU-top ligt er een nieuwe verdeling op tafel, het resultaat van koortsachtig nachtelijk overleg. De Duitse Defensieminister Ursula von der Leyen (CDU) staat op de lijst als nieuwe Commissievoorzitter, een ideetje van Macron. Hij weet dat Merkel dit aanbod niet kan afslaan. Voor Timmermans is een eerste vicevoorzitterschap voorzien, de functie die hij ook nu heeft maar straks moet delen met Vestager. De socialisten worden gecompenseerd met de plek van EU-buitenlandchef (voor de Spanjaard Joseph Borrell), de liberalen houden het EU-presidentschap (Michel). Lagarde gaat naar de ECB. De machtswisseling: niet langer Berlijn, maar ook Parijs en Den Haag. Dat de top dan nog tot zeven uur ’s avonds doorgaat, komt wederom grotendeels door Merkel. Haar coalitiepartner SPD ligt dwars over Von der Leyen, SPD-kopstuk Martin Schulz sabelt haar neer als ‘de zwakste Duitse minister’. Merkel belt langdurig met SPD-minister Olaf Scholz (Financiën), maar slaagt er niet in de SPD te overtuigen. Uiteindelijk moet ze als enige regeringsleider haar steun aan Von der Leyen onthouden. ‘Vernederend’, oordelen diplomaten. Als het Europees Parlement volgende week akkoord gaat, is Von der Leyen de eerste Duitse Commissievoorzitter in 52 jaar. In Berlijn begint Merkels coalitie vervaarlijk te kraken.</citaat> [de schrijver van het artikel gaat ervan uit dat het EP de nominatie voor Von der Leyen als voorzitter van de Europese Commissie gaat honoreren. Daarover twijfel ik, althans op dit moment is dat nog geen gelopen race. Als Von der Leyen het niet haalt heeft de Europese Raad een groot probleem. De Oost-Europese landen krijgen dan geen enkele functie, tenzij zij in staat zijn een vrouw naar voren te schuiven voor die functie met een groene achtergrond]

Jan Modaal in de problemen: probleem voor de coalitie

Bestuursvoorzitters verdienden in 2018 gemiddeld 7,2% meer dan in het jaar ervoor. Het gaat om een totaalbedrag van 1,83 mln. Dat blijkt uit een onderzoek van de VK onder toonaangevende Nederlandse bedrijven en instellingen. De cao-lonen groeiden in diezelfde periode met slechts 2,1%. De absolute grootverdiener is Shell-topman Ben van Beurden, die in 2018 20,1 mln opstreek. Ook Nancy McKinstry van Wolters Kluwer (13,7 mln), Gillian Tans van Booking.com (12,7 mln) en Jean-François van Boxmeer van Heineken (9 mln) behoren tot de top vijf wat betreft salaris. De grootste loonkloof was te vinden bij Unilever, waar topman Paul Polman 283 keer zo veel verdiende als de gemiddelde werknemer bij het bedrijf. De grootste stijger was Stephan Borchert van Grandvision, die er in 2018 meer dan 60% op vooruitging in vergelijking met het jaar ervoor. De stijging in de beloningen voor bestuurders is vooral te danken aan de gestegen winsten en hogere waarden van aandelen. Het zijn vooral de topsalarissen van de grootste Nederlandse bedrijven en multinationals die eruit springen. Bij ‘gewone’ grote bedrijven was de beloningstoename minder spectaculair en bij (semi) staatsinstellingen daalden de beloningen juist. (bron: nu.nl)

DFT: Vraag een gemiddelde politicus voor wie hij of zij zich inzet, en het antwoord is steevast: de middenklasse. De onderwijzer, de verpleegkundige, de politieagent, de bouwvakker – Jan Modaal, kortom – moet zorgeloos kunnen leven en de kans krijgen om van een dubbeltje een kwartje te worden. Toch heeft juist de middenklasse het moeilijk, ondanks al die mooie woorden. Deze zomer gaat De Telegraaf extra aandacht besteden aan de zorgen van de ruggengraat van onze samenleving. Deel 1: de pijnpunten van de familie Modaal. Stelt u zich eens zo’n ouderwets loonzakje voor, met daarin – op de cent nauwkeurig – uw netto maandsalaris. Daar gaan we eerst een paar dingen van betalen die iedereen nou eenmaal moet betalen: huur of hypotheek, gas, licht en water, lokale lasten, een telefoon-, tv- en internetabonnement, (zorg)verzekeringen, school en/of opvang voor de kinderen, en ten slotte kosten voor auto, fiets of openbaar vervoer. Kijk nu nog eens in datzelfde loonzakje; hoeveel houdt u over voor de boodschappen, voor de vakantie, voor verjaardagscadeautjes, een spaarrekening, voor tegenvallers als een kapotte auto of wasmachine? Steeds meer mensen hebben voor zulke toch belangrijke zaken veel minder dan de helft van hun inkomen over, zegt Arjan Vliegenthart, directeur van financieel voorlichtingsbureau Nibud. „Dat zijn niet mensen in de bijstand, maar juist huishoudens met een jaarinkomen van 36.000 tot 54.000, modaal tot anderhalf keer modaal”, verduidelijkt hij. Nederlanders die we als ’middengroepen’ zouden aanduiden dus. Zij waren tien jaar geleden ongeveer de helft van hun salaris kwijt aan vaste lasten, nu naderen ze de 60%, of zijn ze daar zelfs voorbij.” Vliegenthart maakt zich zorgen over die ontwikkeling, zegt hij. „Bij zulke hoge vaste lasten raak je de grip op je leven kwijt. Vooral als je in een huurhuis zit, kom je in de knel: de huren zijn de afgelopen jaren fors gestegen, dus je kunt amper nog sparen voor een koopwoning. Verhuizen naar een goedkopere huurwoning zit er zelden in. Tegelijkertijd: wie al een huis heeft, profiteert [soms] van de lage hypotheekrente. Die kloof groeit.” “Bij zulke hoge vaste lasten raak je de grip op je leven kwijt” Dezelfde noodklok luidde deze week de Woonbond, de belangenvereniging van hurend Nederland. „Een wetsvoorstel waarin de inkomensgrens voor sociale huur wordt verlaagd, maakt de woonkloof alleen maar groter. Nog meer middeninkomens zouden tussen wal en schip belanden.” De middenklasse, constateert Vliegenthart, balanceert meer en meer op het randje van de afgrond. „Een kapotte wasmachine gaat nog. Een auto die ermee ophoudt is te doen. Maar het mag niet meer op hetzelfde moment gebeuren, dan hebben veel mensen in deze groep een probleem. Ze hebben geen, of heel weinig, geld op een spaarrekening om dat op te vangen. Het inkomen is genoeg om rond te komen, stijgt amper, maar door almaar toenemende uitgaven zitten die mensen steeds meer vast.” De ontwikkeling die de Nibud-directeur signaleert is opvallend – zeker als je weet dat het de afgelopen jaren economisch best goed ging, en dat politici de mond vol hadden over de ’gewone man’ die ’nu echt’ iets moest gaan voelen van die groei. “Middengroepen mogen niet het gevoel krijgen dat ze er niet bij horen, dat ze geen grip op hun leven hebben” „Dit is hét moment om het midden te helpen door meer zekerheid te bieden”, zegt ook Monique Kremer. Zij is bijzonder hoogleraar actief burgerschap aan de Universiteit van Amsterdam en medewerker van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, een van de belangrijkste adviseurs van het kabinet. Twee jaar geleden was Kremer al samensteller van een WRR-rapport over de ’stabiele, maar kwetsbare middenklasse’. „Sindsdien is er voor die groep weinig veranderd.” „De arbeidsmarkt is aangetrokken, maar vooral universitair opgeleiden en de hogere inkomens hebben daar meer baat bij”, vervolgt Kremer. „Terwijl we de middengroepen juist moeten koesteren. Ze mogen niet het gevoel krijgen dat ze er niet bij horen, dat ze geen grip op hun leven hebben. Zij doen vaak mensenwerk, zijn belangrijk voor de sociale samenhang. Je moet ze absoluut te vriend houden.” Hoe groot de middengroep precies is, valt moeilijk te zeggen. In Nederland nivelleringsland, waar de inkomensverdeling bijna net zo vlak is als de polder, „hoort bijna iedereen wel bij de middenklasse”, zegt Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom bij het Centraal Bureau voor de Statistiek. „Uit de losse pols kun je zeggen dat het de 60% middelste inkomens zijn.” De WRR gebruikt weer een iets andere definitie: „Als je naar opleiding kijkt, is het ongeveer een derde van alle Nederlanders. Kijk je naar inkomen, dan is het iedereen die ongeveer 22.000 tot 72.000 verdient.” De middenklasse is dus een grote groep, met grote problemen. „De middenklasse wil stabiliteit, en goede kansen voor de kinderen”, doceert Kremer. „Van oudsher hebben ze drie problemen: een goede baan vinden, de kinderen een goede opleiding bieden, en de balans vinden tussen werk en zorgtaken. Daar komen nu twee problemen bij: betaalbare kinderopvang, en huisvesting.” Het probleem van de middenklasser op de arbeidsmarkt lijkt kleiner te worden met de historisch lage werkloosheid. Mensen in de zorg en vakmannen en -vrouwen komen gemakkelijk aan een baan. Maar Kremer ziet ook de gevolgen van flexibilisering: „Er zijn meer zelfstandigen dan ooit, en veel zzp’ers vinden hun vrijheid wel zo prettig. Maar ze zijn ook kwetsbaar: niet verzekerd bij arbeidsongeschiktheid. Dan kun je wel zeggen dat je heus iets anders vindt als je je been breekt, maar wat als je getroffen wordt door een burn-out, of kanker? Dat levert soms chronische klachten op, wat doe je dan?” En dan de problemen op de woningmarkt. „De middenklasse heeft last van wat er boven hen gebeurt – rijke ouders die hun kinderen geld schenken om een huis te kopen. Ondertussen proberen eind-twintigers in de groepen daaronder uit alle macht een huisje-boompje-beestje bij elkaar te verdienen, maar dat kost ze moeite. Zeker in de stad wordt het lastig, en zie ik nog niet het begin van een oplossing. Ja, Amsterdam zet terecht een rem op de verkoop van sociale huurwoningen, maar dat is ook iets waar middengroepen juist van profiteerden.”

Hoe de middenklasse dan toch te redden? Werkgevers pleiten voor lastenverlaging, het kabinet wil graag een min of meer algemene loonsverhoging zien. „Ik denk dat je aan beide knoppen moet draaien”, zegt Nibud-directeur Vliegenthart.

Menno Snel krijgt het steeds moeilijker met het Toeslagen dossier

Eind juni schreef ik al dat de ‘bewindsman Snel op Financiën zich steeds verder in de penarie werkt. Hij neemt beslissingen waarmee hij falende ambtenaren beschermt, op een moment dat door rechtelijke instanties is vastgesteld dat de fiscus opzettelijk burgers informatie heeft onthouden en ca 300 burgers daarvoor schadeloos moet stellen’. Ondertussen is de situatie fors verslechterd. Hoeveel burgers er zijn benadeeld door de fiscus in het Toeslagendossier is voor de staatssecretaris nog niet duidelijk, maar het kunnen er wellicht wel > duizend zijn. De VVD, CDA en SP willen van de D66-bewindsman horen hoe groot de groep gedupeerden, die beschuldigd worden van fraude bij het aanvragen van kinderopvangtoeslag en waarvan op valse gronden de toeslag werd stopgezet en teruggevorderd. En verder wil de Kamer van Snel horen hoeveel rechtszaken er lopen. Snel beloofde nu wel deze rechtszaken stil te leggen, maar over hoeveel gevallen dit gaat en wanneer dit wordt doorgevoerd bleef onduidelijk. Wel is duidelijk geworden dat de bewindslieden door de verantwoordelijke ambtenaren nooit de nodige informatie hebben gekregen, waarover ze wel hadden moeten beschikken, nu blijkt dat de teams die hieraan werkten betrokken ouders zagen als ‘potentiële fraudeurs’ en niet als ‘een kwetsbare groep ouders die hulp nodig hadden, omdat ze slachtoffer werden van het systeem dat werd uitgevoerd’. Verder werd de betrokken ouders niet de gevraagde informatie verstrekt om in beroep te gaan. Mogelijk speelt hier ook etnisch handelen van de ambtenaren een rol. In de rechtszaken hield de fiscus ook documenten achter waardoor de rechter niet over alle data de beschikking kreeg.

Italië: eigen schuld, dikke bult, maar waarom eigenlijk?

Opnieuw heeft de Italiaanse regering het op een akkoordje weten te gooien met de Europese Unie, maar waarschijnlijk is Rome nog niet af van de Europese bemoeienis. Nadat Italië twee keer bijna een procedure aan de broek kreeg om de begroting van 2019, staat de begroting van 2020 voor de deur. En die is nog een stukje ambitieuzer dan de vorige. Een grote meevaller voor Italië: na lang gesteggel kwam Rome met een flink aangepaste begroting en besloot de Europese Commissie (EC), die op zijn laatste benen loopt, om de disciplinaire procedure tegen het Zuid-Europese land niet door te zetten. Een periode die de positie van Italië in Europa verder zou hebben ondermijnd, werd zo afgewend. En de Italiaanse coalitie van Lega en de Vijfsterrenbeweging werd meteen beloond. De rente op Italiaanse leningen, die al langer daalde, ging verder omlaag. Aandelen van Italiaanse banken, de grootste houders van Italiaanse staatsleningen, vonden de weg omhoog. Maar “dat zijn natuurlijk allemaal redelijk zweverige maatregelen”, zegt Michiel van der Veen, econoom bij de Rabobank. Economieminister Giovanni Tria sprak dan ook van een “geweldige dag” voor Italië. De inzet van de overheid zou twee keer beloond zijn, namelijk door het laten vallen van de disciplinaire procedure en de lagere leenkosten voor Rome. Maar is het euvel hiermee uit de lucht? Waarschijnlijk niet. De echt ambitieuze plannen van vicepremiers Matteo Salvini van Lega en Luigi di Maio van Vijfsterrenbeweging komen waarschijnlijk volgend jaar. Salvini wil voor ten minste €10 mrd aan belastingverlagingen doorvoeren. Daarnaast staat een groot deel van de extra uitgaven die de partijen willen doen waarschijnlijk voor volgend jaar op de planning. Maar tegenover deze maatregelen staat vooralsnog weinig dat de overheidsfinanciën verbetert. Zo zou het hoogste btw-tarief automatisch worden verhoogd wanneer het begrotingstekort te hoog uitvalt. Een verhoging van 22% naar 24% zou maar liefst €23,3 mrd waard zijn, maar Salvini en Di Maio willen hier niet aan. Maar zowel Salvini als Di Maio zegt dit tegen te gaan houden, dus moeten de inkomsten ergens anders vandaan komen, anders dreigt een begrotingstekort dat kan oplopen tot 3,5%. Vóór 15 oktober moet Italië met een plan komen. ING-econoom Paolo Pizzoli acht de kans dan ook hoog dat er opnieuw problemen ontstaan. Plannen om de financiën te verbeteren zijn vooral vaag. “Zoals de zaken er nu voorstaan, zal het ontwikkelen van een fiscaal verantwoord 2020-budget een uitdaging zijn”, aldus Pizzoli. Ondertussen verslechtert de Italiaanse economie. De economische groei stagneert en nadat Italië eind vorig jaar al in een lichte recessie terechtkwam, zal de economie de komende tijd waarschijnlijk maar lichtjes groeien of zelfs krimpen. Minder groei betekent minder belastinginkomsten, maar ook een hoger begrotingstekort omdat dit cijfer wordt gemeten in een percentage van het bruto binnenlands product (bbp). Michiel van der Veen, econoom bij Rabobank, denkt dat de Europese Commissie met het akkoord ook vooral wilde voorkomen dat er verkiezingen zouden komen. De Lega van Salvini doet het goed in de peilingen en lokale verkiezingen. Nieuwe verkiezingen zouden er weleens voor kunnen zorgen dat bijvoorbeeld de gematigde premier en minister van Financiën het veld moeten ruimen. Maar ook Van der Veen ziet dit vooral als een kortstondige oplossing. “Volgens voorspellingen gaat Italië uitkomen op een tekort van 3,5% in 2020. Ze moeten gewoon met een hele rits aan nieuwe maatregelen komen”, aldus de Rabobank-econoom. “Op dit moment zijn ze met voorstellen gekomen om de begroting voor 2019 aan te passen met hoger dan voorziene inkomsten en lager dan voorziene uitgaven aan sociale zekerheid. Dat zijn natuurlijk allemaal redelijk zweverige maatregelen waarvan we allemaal nog maar moeten zien hoe dat uit gaat pakken.” (NU.nl/Wilbert Zuil) [twee kanttekeningen: 1. de BTW gaan verhogen is misschien budgettair wel een oplossing voor de problemen, maar een slechtere aanpak voor de sociaal/maatschappelijke problemen en voor de aanpak van de hoge werkeloosheid is niet denkbaar. Daardoor zal de koopkracht van de bevolking afnemen, zeker voor ouderen en mensen die in armoede leven. 2. Italië dwingt al enige tijd in Brussel aan dat de EU-landen hun quota aan asielzoekers die via Italië voet aan wal zetten in Europa moeten afnemen. Italië kampt met het probleem dat er > een half miljoen asielzoekers zonder papieren rondzwerven en er van niemand hulp komt. Dat versterkt het beeld van het a-sociale Europa]

Bankenstresstest onvoldoende

De Europese banken hadden vorig jaar strenger getest moeten worden op hun weerbaarheid tegen economische schokken. De risico’s voor het financiële stelsel in de EU kwamen in de zogenoemde stresstest van 2018 onvoldoende tot uitdrukking, schrijft de Europese Rekenkamer in een kritisch rapport. De rekenmeesters constateerden dat niet alle kwetsbare banken in de EU vorig jaar waren opgenomen in de test, zonder namen te noemen. Ook deugde de geografische spreiding niet. De vijftien landen, waaronder Nederland, waar in totaal 48 banken werden getest, liggen vooral in Noord- en West-Europa. Zwakkere landen kregen met minder ernstige scenario’s te maken, constateerden de controleurs. In het ongunstigste scenario waren de gesimuleerde economische schokken lichter dan die tijdens de financiële crisis in 2008 echt plaatsvonden. Ze vonden ook dat de Europese Bankautoriteit (EBA) sterk op de nationale toezichthouders vertrouwden bij het ontwerp en de uitvoering van de test. De rekenkamer pleit ervoor dat de EBA haar toezicht op de tests versterkt en daar de middelen voor krijgt. De EBA werd in 2010 opgericht met als doel de financiële stabiliteit in de EU te handhaven en te zorgen voor een „integere, efficiënte en ordelijk werkende bankensector.” In 2011, 2014, 2016 en 2018 heeft ze stresstests verricht waarbij bijvoorbeeld een ernstige recessie, een beurscrash of een verlies van vertrouwen werd nagebootst en de robuustheid van de banken daartegen werd onderzocht. In de test van vorig jaar werd een drie jaar durend economisch ongunstig scenario geprojecteerd met onder meer hoge werkloosheid.

Negatieve rente, hoe lang gaat dat nog goed

Hans de Geus werd reeds tegen zijn 40-ste levensjaar commentator. Aanvankelijk in woord, op BNR en nu RTLZ over financiële markten en economie, voorheen ook voor VPRO radio’s De Avonden als verslaggever kunst, literatuur en architectuur; later ook in geschrift voor kranten als Trouw en de Groene Amsterdammer en natuurlijk: Follow The Money. MarketUpdate publiseert dit artikel: De rente op staatsobligaties bereikte een nieuw dieptepunt, nadat centrale banken de deur naar een renteverlaging hadden opengezet. Beleggers anticiperen op nieuwe monetaire stimulering en verwachten dat de rente daardoor nog verder zal dalen. Tegelijkertijd zijn aandelen in trek, want door de negatieve rente is het dividendrendement extra interessant geworden. Ook zien we een vlucht richting edelmetalen, want de goudprijs stijgt. Door de extreem lage rente lijken alle beleggingen weer in waarde te stijgen. Maar door de negatieve rente ontstaan er wel weer nieuwe problemen. Voor pensioenfondsen is het bijvoorbeeld lastiger om rendement te maken, terwijl ook spaarders erop achteruit gaan. De spaarrente is nu al nul, terwijl de banken zelfs een boeterente moeten betalen over tegoeden die ze bij de centrale bank parkeren. Daardoor staat ook de winstgevendheid van de bankensector onder druk. We zitten in een gevaarlijke negatieve spiraal, waarbij de rente alleen maar verder onder druk lijkt te staan. Enerzijds door spaaroverschotten en anderzijds door een vlucht naar veiligheid. Bij RTLZ bespreken beurscommentator Hans de Geus en Hendrik Jan Tuch van Aegon de gevolgen van de extreem lage rente en het stimulerende beleid van centrale banken. Wordt negatieve rente het nieuwe normaal? En hoe moet je daar als spaarder nou mee omgaan? Zullen mensen stoppen met sparen of zullen ze uitwijken naar alternatieven? Het gevaar bestaat dat er nieuwe bubbels ontstaan, omdat mensen nu meer risicovol gaan beleggen. Een zorgelijke ontwikkeling, omdat centrale banken met hun beleid de marktsignalen kunnen overstemmen. Het is dus niet vreemd dat meer beleggers hun toevlucht zoeken in veilige havens als edelmetalen. [er doet zich een onverwachte ontwikkeling voor: de koersen op de effectenmarkten stijgen op slecht economisch nieuws in de verwachting dat de centrale banken (FED en ECB) de rente zullen verlagen in de hoop dat ze daarmee de economie gaan stimuleren. Maar wie er direct van gaan profiteren zijn de beleggers en of dat wenselijk is, is voor mij maar zeer de vraag. Het zou veel gezonder zijn als de ballonnen die boven de financiële markten hangen zouden leeglopen. Maar tegelijkertijd stijgt deze week de rente op de kapitaalmarkten relatief sterk. Ik heb geen idee wat daarvan de reden is anders dan dat de vraag stijgt en dan is een verdere verlaging op dit moment ongewenst]

Deutsche Bank schrapt tot 2022 20% van het personeelsbestand

Een uitgebreide bedrijfsherstructurering, waarbij 18.000 banen verdwijnen, brengt Deutsche Bank in het tweede kwartaal in de rode cijfers. Inclusief de lasten van de herstructurering verwacht de grootste bank van Duitsland een verlies van ongeveer €500 mln vóór belastingen en €2,8 mrd na belastingen in de periode van april tot eind juni, volgens de naar buiten gekomen informatie. De hele operatie zal naar verwachting van de bank €7,4 mrd gaan kosten. Er verdwijnen in elk geval banen in New York en Londen, waar Deutsche Bank actief is op de aandelenmarkt. De bank trekt zich namelijk terug uit de aandelenhandel, liet topman Sewing weten. Daarnaast worden riskante handelsactiviteiten aangepast, denk bijvoorbeeld aan de handel in renteproducten (derivaten). Om de balansposten van deze bedrijfseenheden voor een bedrag van €74 mrd af te wikkelen, richt Deutsche Bank een bad bank van €50 mrd op. De bank gaat zich verder meer richten op Duitse, zakelijke klanten. Het betekent dat aandeelhouders twee jaar geen dividend uitgekeerd krijgen. Een aantal topbestuurders stappen op dan wel krijgen een nieuwe functie. Deutsche Bank is ook verwikkeld in een witwaszaak met de Deense Danske Bank. De Duitse bank zou meer dan €150 mrd aan dubieuze geldstromen hebben verwerkt van de Estse dochter van de Danske Bank.

Facebook aan de financiële ketting

Financiële toezichthouders moeten flink aan de bak om regelgeving te maken voor grote techbedrijven als Facebook die zich in de financiële wereld willen vestigen. Dat zei bestuurder Benoît Cœuré van de Europese Centrale Bank (ECB) in de Zuid-Franse plaats Aix-en-Provence. Hij verwijst naar de plannen van Facebook, die onlangs bekendmaakte een eigen cryptomunt met de naam Libra te ontwikkelen die gebruikt moet kunnen worden voor échte betalingen door Facebook-gebruikers. Volgens Cœuré ontbreekt het nu nog aan spelregels voor een dergelijk scenario. „Het is ondenkbaar dat we ze hun gang laten gaan in het financiële systeem zonder regels om toezicht te kunnen houden, want dat is gewoon te gevaarlijk. We moeten sneller schakelen dan we ooit hebben gedaan.” Eerder lieten drie Britse toezichthouders al weten zich in de plannen van Facebook te verdiepen. Gouverneur Mark Carney van de Britse centrale bank zei een “open blik” te willen houden „maar geen open huis”. Ook vanuit Washington werd met scepsis gereageerd. Later deze maand geeft Facebook tekst en uitleg voor het Amerikaanse congres over Libra. (bron: DFT) Trump heeft laten weten dat de Libra, de munt van Facebook, niet meer dan gebakken lucht is.

Ontwikkelingen in de Europese Unie

In Griekenland zijn de verkiezingen geëindigd met een overwinning voor centrum-rechtse partij Nieuwe Democratie. En Gianis Varoufakis, de oud-minister van Financiën, die door Jeroen Dijsselbloem, in zijn functie van voorzitter van de Eurogroep, werd afgezet, is terug in de politiek met waarschijnlijk 15 van de 300 zetels. Direct nadat de uitslag bekend was daalde de Griekse rente op de kapitaalmarkt naar 2,09%. Ook de Italiaanse 10-jarige rente daalde en staat nu op 1,72486%. Voor de USD werd 2,1257% betaalt en voor de Canades dollar 1,6214%. De Italiaanse staatsschuld mag dan relatief hoog zijn, de economische groei terugloopt en de armoede en werkeloosheid hoog is, hebben beleggers, in tegenstelling tot de ECB, IMF en de EU, er steeds meer vertrouwen in.

Geo-politieke herschikkingen

In Trouw schreef Arjen van der Ziel deze week over de schuivende machtssferen. Het is een lang artikel waaruit ik drie citaten overneem. <citaat> Tijdens de Koude Oorlog beschikten zowel de VS als de Sovjet-Unie over zo’n machtssfeer. Tot het Sovjet-blok hoorden onder meer landen in Centraal- en Oost-Europa, de Baltische staten, Laos, Cuba, Noord-Korea, Noord-Vietnam en zelfs landen als Oostenrijk en Finland. Het Amerikaanse blok omvatte onder andere Canada, Midden- en Zuid-Amerika, landen in West-Europa, Japan, Zuid-Korea, Taiwan, Australië en Zuid-Vietnam. Waar de blokken niet scherp afgebakend waren, zoals in Vietnam en Afghanistan, voerden de twee machten zogenoemde ‘proxy wars’ oorlogen via zetbazen. En Cuba werd een gevaarlijk flash point, waarover bijna een kernoorlog ontstond, omdat het ondanks zijn ligging voor de Amerikaanse kust toch tot de Sovjet-invloedssfeer behoorde. Na het einde van de Koude Oorlog, begin jaren negentig, kwam met name in het Westen het idee op dat zulke invloedssferen een achterhaald concept waren. Leiders als de Amerikaanse president Barack Obama, Navo-chef Jens Stoltenberg en de Duitse bondskanselier Angela Merkel verkondigden om het hardst dat het internationaal recht en de soevereiniteit van landen voortaan boven de rauwe macht van de grote mogendheden zouden gaan. Economische mondialisering en de opkomst van cyberoorlog, satellieten en op afstand bestuurbare drones zouden de nabijheid van de fysieke machtssferen ook overbodig maken. Merkel hekelde in 2014 in een toespraak in Australië de ‘oude ideeën over invloedssferen, die lak hebben aan het internationale recht’. Maar ondertussen breidde het Westen zijn eigen invloed wel degelijk uit, soms tot aan de grenzen van China en Rusland, wat bijdroeg aan een gevoel van omsingeling in Moskou en Peking. Russische machthebbers zagen bijvoorbeeld tot hun schrik hoe Amerika flirtte met voormalige Sovjet-republieken in de Kaukasus en Centraal-Azië. En China zag de Amerikanen in Azië nauwere banden aanknopen met landen als Vietnam en Cambodja. Inmiddels concurreren de grote mogendheden dan ook weer volop met elkaar om machtssferen. Naast de hoofdrolspelers Amerika, Rusland en China proberen tegenwoordig ook andere regionale machten aan de weg te timmeren. “Er is een grote geopolitieke herschikking aan de gang”, zegt David Criekemans, hoofddocent internationale politiek aan de Universiteit Antwerpen. “Het beeld is nog onoverzichtelijk en verwarrend, maar er zijn zich duidelijk meerdere polen aan het ontwikkelen. We gaan toe naar een nieuw wereldsysteem.” Zo probeert India bijvoorbeeld in de Himalaya en in de Indische Oceaan zijn eigen voor- en achtertuin veilig te stellen. Turkije zou in zijn regio ook graag een soort neo-Ottomaanse dampkring creëren. En Iran heeft in enkele decennia een flinke sjiitische invloedszone uitgehakt, die zich via Irak, Syrië, Gaza en Libanon uitstrekt tot aan de Middellandse Zee. “We waren hier in het Westen een beetje gaan denken dat de hele wereld vanzelf één grote liberale invloedssfeer zou worden”, zegt Criekemans. “Maar nu worden we wakker. We komen erachter dat de wereld zo niet werkt. Achteraf bezien was de Koude Oorlog met zijn twee grote, afgebakende blokken natuurlijk ook een aberratie (=dwaling). We keren op dit moment in feite terug naar normale, klassieke geopolitiek, zoals we die voor de Tweede Wereldoorlog hadden.” In de negentiende eeuw en het begin van de twintigste eeuw wedijverden de toenmalige mogendheden Frankrijk, Duitsland, Oostenrijk, Italië, Rusland en de VS met elkaar om invloedssferen. Daarbij maakten ze soms expliciet afspraken over hun machtszones, waarbij de scheidslijnen zelfs dwars door zwakkere landen konden lopen. Zo was een belangrijk deel van China rond het begin van de twintigste eeuw opgesplitst in invloedszones van Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland en Rusland. Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk sloten in 1904 een akkoord waarin ze hun zones in Siam, het huidige Thailand, vastlegden. En de Britten en Russen sloten in 1907 zo’n akkoord over hun respectievelijke invloedsgebieden in Perzië, het huidige Iran. Invloedssferen kunnen als een buffer fungeren en een grote mogendheid daardoor een gevoel van veiligheid geven. Het was vroeger makkelijker dan nu om afspraken te maken over invloedssferen”, zegt Amitai Etzioni, hoogleraar internationale betrekkingen aan George Washington University. “Want er waren wel staten, maar geen natiestaten. De massa’s speelden nauwelijks een rol. De elites van landen konden dus deals met elkaar sluiten, zonder rekening te houden met de mening van hun bevolking.” </citaat> <citaat> “Ruslands historische invloedssfeer eindigt niet in Oekraïne”, waarschuwt de Amerikaanse geopolitiek expert Robert Kagan in een essay in het blad Foreign Policy. “Zij begint in Oekraïne en strekt zich uit tot de Baltische staten, de Balkan, en het hart van Centraal-Europa. En binnen Ruslands traditionele invloedssfeer hebben andere naties geen autonomie of zelfs maar soevereiniteit. Er was geen onafhankelijk Polen onder het Russische Rijk of onder de Sovjet-Unie.’ </citaat> <citaat> Ook voor het verdeelde Europa, dat worstelt met zijn eigen identiteit, breken hiermee onzekere tijden aan. Want Rusland knabbelt aan de oostgrens van de Europese Unie en probeert westerse, liberale democratieën te destabiliseren. Tegelijk begint China met investeringen steeds meer invloed te verwerven, zeker in relatief zwakke landen als Griekenland en Italië en op de Balkan en in Centraal- en Oost-Europa. “Het probleem is dat er geen echte, duidelijke Europese doctrine is”, zegt de Belgische deskundige Criekemans. “De EU-landen denken heel verschillend. Als de EU zo verdeeld blijft als zij nu is, dan gaan de grootmachten elkaar hier beconcurreren en worden we tegen elkaar uitgespeeld. Ik vind op zich dat je in het leven altijd optimistisch moet blijven, maar geopolitiek gezien pakken zich op dit moment wel serieuze donderwolken samen boven Europa.” </citaat>

Slimme beleggers toetsen de waarde van aandelen van bedrijven aan ESG criteria

ESG staat voor Environmental, Social en Governance. Het gaat dan om de vraag hoe een bedrijf wordt bestuurd, hoe het omgaat met het milieu en hoe het zich maatschappelijk opstelt. Dan gaat het dus ook over de voetafdruk van de CO2-uitstoot. Als een bedrijf zich daar niet actief beleid over voert, kan het nu nog aantrekkelijk zijn om in te beleggen, maar op termijn worden dit type bedrijven losers, omdat ze niet tijdig zijn ingestapt om te gaan voldoen aan de eisen van nieuwe generaties. De tijd van bedrijven beoordelen op hun rendement loopt op zijn eind. Steeds meer zullen beleggers genoodzaakt zijn zich te oriënteren op functioneren van bedrijven in de samenleving. Zo zullen bedrijven die trachten zo weinig mogelijk belasting te betalen over hun winsten uiteindelijk als a-sociaal aangemerkt gaan worden.

Luchtvaartbedrijven cancelen bij Boeing 737 MAX toestellen

De Saudische Flyadeal het gaat om maximaal 50 toestellen, die wereldwijd nog altijd aan de grond staan, na twee dodelijke ongelukken met dit toestel. Deze maatschappij stapt over naar Airbus.

Rutte op bezoek bij een bevriend staatshoofd in het Witte Huis. Hij weet op voorhand dat hij gebruikt gaat worden en de oortjes worden gewassen

Rutte gaat op 18 juli aanstaande op bezoek bij Trump in het Witte Huis. Wie daartoe het initiatief heeft genomen is niet bekendgemaakt, evenmin welke onderwerpen er op de agenda staan. Het is voor de tweede keer dat Rutte op het Witte Huis werd ontboden. De vraag is of Trump Rutte inzet voor steun van zijn doelstellingen. Wellicht is er een relatie met het feit dat er van 16 t/m 19 juli een Nederlandse handelsmissie in Boston is om zaken te doen met Amerikaanse bedrijven. Daarnaast is er een Amerikaans verzoek om de Amerikanen te ondersteunen in de Straat van Hormuz door daar een fregat heen te sturen om de scheepvaart daar te begeleiden. Daarbij speelt de agressieve wijze waarop de VS Iran bedreigen en hen financiële en zware sancties (olie export) hebben opgelegd een rol. Trump zal denken: voor wat hoort wat! En wat doet Rutte dan?

Frankrijk lijkt de macht van de mega-tech-bedrijven aan te gaan pakken.

De Franse senaat heeft definitief ingestemd met een nieuwe belasting voor grote techbedrijven, ondanks de dreiging van mogelijke Amerikaanse represailles. Grote multinationals zoals Facebook en Google moeten voortaan 3% van de inkomsten die zij in Frankrijk genereren, overdragen aan de de Franse staat. [dat is helemaal niks, een winstbelasting van 3%, terwijl burgers het tien tot vijftienvoudige betalen over hun inkomen: dit is een uiting van onmacht van de Europese politieke leiders] De maatregel geldt alleen voor bedrijven met een omzet van meer dan €750 mln per jaar, waarvan tenminste €25 mln in Frankrijk gegenereerd moet worden. De Franse regering vindt het onrechtvaardig dat techreuzen die hun hoofdkwartier buiten Frankrijk hebben, in Frankrijk weinig of geen belasting betalen. Enkele tientallen bedrijven krijgen met de taks te maken. Ze komen vooral uit de VS, maar er zijn ook ondernemingen bij uit China, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland. De maatregel gaat met terugwerkende kracht in vanaf 2019 en zal dit jaar naar verwachting zo’n €400 mln binnen brengen. Er wordt in Europa al langere tijd nagedacht over een speciale belasting voor techreuzen als Apple, Google en Facebook. Die zouden volgens veel lidstaten belast moeten worden over de omzet die ze in een land genereren. Door allerlei regelingen betalen de grote bedrijven namelijk weinig belasting. Binnen Europa lukt het alleen niet om overeenstemming over een dergelijke belasting te bereiken. Lidstaten als Tsjechië en Ierland (waar meerdere techbedrijven hun Europees hoofdkantoor hebben gevestigd) liggen dwars uit vrees dat de belasting meer kost dan die opbrengt. Alle EU-lidstaten moeten unaniem met de belasting instemmen. Washington kwam direct al met een waarschuwing. Handelsvertegenwoordiger Lighthizer kondigde een onderzoek aan. Dat moet uitwijzen of de maatregel onredelijk of discriminerend is en belastend voor Amerikaanse bedrijven. Ook de Amerikaanse president Donald Trump kondigde een onderzoek aan naar de nieuwe ‘digitaks’. Dat zou uiteindelijk kunnen leiden tot represailles zoals nieuwe invoertarieven. “Als bondgenoten kunnen en moeten we onze geschillen niet oplossen met dreigementen, maar op andere manieren”, aldus de Franse minister van Financiën, Bruno Le Maire voorafgaand aan de stemming in de Senaat. Frankrijk vindt dat het in zijn recht staat. “Laten we vaart zetten achter de gesprekken en een akkoord sluiten over het belasten van digitale diensten.” Naast Frankrijk gaat ook Groot-Brittannië een digitaks invoeren. Verder kijkt ook de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) naar dit belastingvraagstuk.

De macht van de markt

Nu de lonen achterblijven en het geld blijft plakken in de wereld van het geld, lijken zelfs liberalen hun geduld met het kapitalisme van de grote bedrijven te zijn verloren. Marike Stellinga, in het NRC, ziet een keerpunt. <citaat> Is iedereen plotseling links geworden? Het kapitalisme had altijd al een schare critici maar de bijtende commentaren komen tegenwoordig steeds vaker uit onverwachte hoek. Zo zijn er puissant rijke Amerikanen die vragen om een belastingverhoging op vermogen omdat de ongelijkheid te veel toeneemt. Machtige investeerders in de financiële sector die zeggen dat het kapitalisme kapot is. En rechtse politici die niet uitgepraat raken over de lonen van arbeiders. Neem de recente aanval van VVD-premier Mark Rutte op grote bedrijven („Het enige dat daar stijgt zijn de salarissen van de ceo’s.”). Rutte dreigde half juni op het VVD-festival met het intrekken van de voorgenomen verlaging van de vennootschapsbelasting als de lonen niet stijgen. Overal vielen monden open: dat is taal die de SP normaal uitslaat. Ruttes SP-taal past bij een groeiende ergernis onder meer politici in het Westen: die aan de achterblijvende lonen van gewone burgers. De Britse conservatieve premier David Cameron riep bedrijven al in 2015 op de lonen te verhogen. Nee, hij zag het bedrijfsleven niet als „een samenzwering van exploderende winsten, achterblijvende lonen, ongelijkheid en onrechtvaardigheid”. Het bedrijfsleven was volgens Cameron „de beste generator van groei, welvaart, werk en kansen”. Maar dan moet het kapitalisme wel leveren, door de lonen en de levensstandaard te laten stijgen. Camerons opvolger en partijgenoot Theresa May nam de kritiek over: ze ergerde zich aan het groeiende loonverschil tussen de bazen en hun werknemers. Ruttes dreigement laat zien dat rechtse politici het vertrouwen kwijtraken dat het vanzelf goed komt. Jarenlang was het adagium op rechts: op de golven van het kapitalisme stijgen alle bootjes mee. De ongelijkheid mag toenemen, maar hoe erg is dat als uiteindelijk iedereen, ook de mensen met de laagste lonen, erop vooruitgaat? Geef bedrijven de ruimte en iedereen profiteert. Die belofte wordt sinds de financiële crisis van 2008 niet meer waargemaakt. De loongroei valt tegen, de koopkracht en het besteedbaar inkomen ook. Het doorsnee inkomen van mensen die werken, als zelfstandige of in loondienst, is in de tien jaar na 2007 vrijwel constant gebleven, berekende het Centraal Bureau voor de Statistiek dit voorjaar. Het is maar één van statistieken die laten zien dat de groei van de economie niet meer vanzelfsprekend in de portemonnee van burgers landt. Ook al stijgen lonen de laatste jaren wel weer, overal in het Westen heerst het bange besef dat de positie van werknemers fundamenteel verzwakt is, en die van grote bedrijven versterkt. De westerse markteconomieën lijken scheef te trekken in het voordeel van het grootbedrijf, de multinational die zich nergens gebonden voelt en vaak bulkt van het geld. Met dat geld weten bedrijven tegenwoordig vaak niks beters te doen dan eigen aandelen in te kopen. Investeren in de echte economie levert kennelijk minder op. Vorig jaar kochten bedrijven in de Verenigde Staten voor $800 mrd aan eigen aandelen op, 55% meer dan een jaar eerder, en een record. Alleen al Apple kocht voor $73 mrd eigen aandelen, een jaar eerder was dat $33 mrd. Ook Nederlandse bedrijven als Shell, Unilever, Ahold en ASML leggen miljarden euro’s neer. Het fenomeen kreeg in de Verenigde Staten de bijnaam corporate cocaine: je wordt er tijdelijk high van maar niet permanent beter. Al dat geld gaat niet naar hogere lonen, investeringen in nieuwe vindingen of lagere prijzen. Het blijft hangen op de beurzen, in de wereld van het geld. De financiële sector domineert de economie nog steeds, en sinds de crisis misschien zelfs méér. De inkoopzucht zorgt zelfs voor ongemak bij de mannen in het hart van het kapitalisme. Investeerders en hedgefondsmanagers als Larry Fink van het Amerikaanse Blackrock, een machtig investeringsfonds met bijna $6 biljoen aan bezittingen, roepen bedrijven op creatiever te zijn met hun geld, om te investeren in de lange termijn. Doe wat met die miljarden, geef ze niet terug aan ons. Een levensvatbare economie investeert in de toekomst. Dat nu ook rechtse politici in liberale economieën als de Nederlandse en de Britse het bedrijfsleven bekritiseren, laat zien dat nog maar weinig politici het kapitalisme van grote bedrijven willen verdedigen. De leiders van grote bedrijven doen dat zelf ook zelden. Achter de schermen kreeg je de afgelopen jaren de indruk dat bedrijfsleiders dachten dat de kritiek wel weer zou overwaaien, wellicht omdat het kapitalisme uiteindelijk wel weer zou leveren. Geen gezeik iedereen rijk. Maar de bui blijft hangen. Het idee dat grote bedrijven goed doen voor iedereen overtuigt steeds moeilijker. Er is iets stuk. Dat bleek een paar weken geleden nog in de Tweede Kamer tijdens een hoorzitting met multinationals. Kamerleden van links tot rechts waren verontwaardigd dat Shell en Philips in Nederland geen winstbelasting betalen vanwege allerhande aftrekposten. Wat bijdraagt aan het ongemak, is dat in diverse bedrijfstakken ‘groot’ steeds groter wordt. In westerse landen heeft vaker een handvol bedrijven een groot deel van de markt in handen, concludeerden de economen van het IMF in april. Zo weten ze zich steeds meer winst toe te eigenen. De grote Amerikaanse techbedrijven Apple, Amazon, Google en Facebook zijn het meest zichtbare voorbeeld van deze trend. De grote kracht van het kapitalisme was nou juist dat elke nerd die vandaag in een garage een apparaat in elkaar knutselt over een decennium het nieuwe Microsoft kan zijn. Als grote bedrijven die nerds opkopen of de toegang blokkeren, blijven winnaars winnen en is ook dat wenkende perspectief van het kapitalisme verdwenen. Wat, vragen economen zich af, als die groeiende marktmacht van grote bedrijven niet alleen betekent dat consumenten hogere prijzen betalen en concurrenten er niet tussen komen, maar ook dat werknemers lagere lonen krijgen? Dan werkt de economie vooral nog voor de eigenaren van die grote bedrijven. Dan is het kapitalisme echt stuk. De nieuwe blik van rechtse politici is niet ideologisch maar praktisch ingegeven. Fractievoorzitter Klaas Dijkhoff van de VVD pleit sinds dit voorjaar voor een herwaardering van de overheid. Twee ervaringen veranderden zijn kijk op die rol. Eén: hij merkte dat grote bedrijven een minder sterke band hebben met landen dan voorheen: „Vroeger kon je met grote bedrijven morele afspraken maken. Nu zegt een ceo aan het eind van zo’n gesprek dat Nederland maar 10% van zijn afzetmarkt is – of we dat wel weten. Als een land door een crisis gaat, verdienen ze elders hun geld. Ze komen wel terug als het beter gaat, heel cynisch.” Twee: hij ondervond de macht van de grote Amerikaanse techbedrijven. „Vroeger had je als liberaal vooral de overheid koest te houden als het ging om de vrijheid van het individu, om de privacy. Nu moet je de techbedrijven bij de les houden.” En de vraag is volgens Dijkhoff of de overheid hen aankan. „In mijn tijd als staatssecretaris van Justitie wilde mijn Belgische collega Facebook aanspreken op het schenden van regels. Facebook negeerde hem gewoon. We hadden de Duitsers nodig om een vuist te maken. Geen prettige ervaring.” Wie al decennia tegen het marktgeloof strijdt, heeft het volste recht cynisch te reageren op de nieuwe inzichten van rechtse politici. Critici van het kapitalisme waarschuwen al sinds de jaren tachtig voor de gevaren van het marktdenken, het vrij laten van de financiële sector, de focus op groei en negeren van de gevolgen voor het klimaat, de voorliefde voor meer vrijhandel. Maar juist omdat je een omslag ziet bij de mensen die zich niet zo’n zorgen maakten over het kapitalisme, is de kans groot dat dit een keerpunt is. Het is lang geleden dat een roep om een sterkere overheid zo kansrijk was als nu. </citaat> Een interessante kijk op de wereld van vandaag bezien vanuit het functioneren van de markt. Bedankt, Marike.

Egbert Kalse schreef deze week over het eenzijdig functioneren van de centrale banken. Met hun eenzijdige focus op inflatie bezorgen centrale banken de beleggers een feestje

En dat heeft de economie echt niet nodig. De tijd dat de prijs van aandelen een logische relatie vertoonde met de stand van de economie en de winstverwachting van bedrijven is alweer een jaar of tien voorbij. Tegenwoordig reageren markten vooral op de (verwachte) besluiten van centrale banken. Het heeft iets cynisch: beleggers die de laatste weken massaal gokken op verdere versoepeling van het monetaire beleid in zowel de VS als Europa. Van de weeromstuit beoordelen zij goed economisch nieuws (dalende werkloosheid, sterkere banengroei, meevallende economische groei), als slecht nieuws. Immers: als de economie het op eigen kracht kan bolwerken, daalt de kans op een renteverlaging of andersoortige stimuleringsmaatregelen van centrale banken. Sinds het uitbreken van de financiële crisis, in de zomer van 2007, hebben centrale banken er alles aan gedaan om de economie er weer bovenop te helpen en de inflatie weer op het gewenste niveau van 2% te brengen. Met die economie zit het inmiddels wel weer goed: de westerse wereld zit alweer een tijdje in een hoogconjunctuur, hoewel er wat zorgen bestaan over de handelsoorlog en de aanstaande Brexit. Centrale banken zijn er echter nog nauwelijks aan toegekomen om hun onconventionele crisismaatregelen terug te draaien. Sterker nog: de balansen van de FED en de ECB staan nog steeds vol met staats- en bedrijfsobligaties en de rente nog steeds op ‘standje paniek’. Die stimuleringsmaatregelen zorgen voor een permanente, kunstmatige meewind op de financiële markten. Lage rentes betekenen goedkoop geld dat op zoek moet naar beter renderende investeringen, en dat jaagt de aandelenkoersen omhoog. Vroeger, dus voor 2008, bewoog de rente mee met de economie: vertraagde de economie, dan ging de rente omlaag om de groei en de inflatie omhoog te krijgen. Was er sprake van hoogconjunctuur, dan schroefde de centrale bank de rente omhoog om de inflatie wat af te remmen. Maar sinds 2008 is er nauwelijks een rentestijging van betekenis geweest. Centrale bankiers kunnen misschien voor een deel ook niet anders. Zowel in de VS als in Europa lukt het maar niet om de inflatie, een van de belangrijkste doelen voor monetair beleid, op het gewenste niveau van 2% te krijgen. En zolang dat niet lukt, is verdere stimulering bijna een automatisme. Dat roept de vraag op of de eenzijdige focus op inflatie nog wel de juiste route is voor centrale banken. Als alles in het werk gesteld moet worden om de inflatie op te pompen, ongeacht of de reële economie daar belang bij heeft, dan is er iets mis. Over het loslaten van die inflatiedoelstelling wordt door centrale bankiers eigenlijk nooit hardop gesproken. Zij vrezen dat als zij aan die doelstelling tornen, het vertrouwen in het hele instituut centrale bank en dus het monetaire beleid onderuitgaat. Tegelijkertijd realiseren ook zij zich dat monetair beleid niet de enige beïnvloeder van inflatie is. Globalisering, digitalisering en een flexibele arbeidsmarkt hebben daar ook grote effecten op, zo erkende bijvoorbeeld DNB-president Klaas Knot recent in een interview met Corriere della Sera. Tot een koerswijziging hebben deze inzichten nog niet geleid. Dat geeft te denken: op deze manier helpt het beleid van de centrale banken alleen de beleggers en niet de reële economie. Van de financiële markten hoeven de centrale bankiers geen steun te verwachten. De S&P-500 bereikte deze week een nieuw hoogtepunt (3.013,77), anticiperend op een renteverlaging later dit jaar van de FED. Meer meewind graag. [ik deel de inzichten van de schrijver volledig. De centrale banken zullen zich moeten ontworstelen uit de omklemming van de financiële markten. Hoe groot de prijs ook is die daarvoor betaald moet worden]

De voorzitter van de FED sprak afgelopen week in het Huis van Afgevaardigden. Kenners zien in het optreden van Powell een bevestiging dat er binnenkort waarschijnlijk een renteverlaging aankomt. De FED-preses had immers de mogelijkheid om de markt van die verwachting af te helpen, maar die kans greep hij niet. Wall Street reageerde echter positief. Powell maakte duidelijk dat een renteverhoging er momenteel niet inzit. Daaruit trokken beleggers de conclusie dat binnenkort de rente verlaagd gaat worden. Dat kan best, maar Powell heeft dat niet gezegd.

Klimaatperikelen

De CO2-uitstoot door de Nederlandse luchtvaartsector is de afgelopen vijf jaar flink gestegen. Dat tonen cijfers van de Nederlandse Emissieautoriteit (NEa) over de CO2-uitstoot van vluchten binnen Europa. De uitstoot van TUI (74%) steeg het meest,die van KLM (18%) het minst. TUI wijt de stijging aan de groei van zijn luchtvloot. Ook Corendon is een groot-uitstoter. De toestellen worden wel steeds schoner. In absolute cijfers stootte KLM het meest uit. (bron: NOS) [interessante uitspraak voor de discussie over de Klimaatdoelstellingen]

Olie, gas en daarvan afgeleide brandstoffen zijn dit jaar veruit de beste beleggingen binnen de brede categorie grondstoffen. Over een heel jaar boekte geraffineerde Amerikaanse benzine bijna 100% rendement.

De Duitse vermogensadviseur Günter Hannich schrijft deze week in zijn nieuwsbrief: zur Analyse der aktuellen wirtschaftlichen Lage schaue ich regelmäßig auf die Entwicklung bei den Verbraucherkrediten. Dahinter steckt eine klare Regel: Je höher das Kreditvolumen der Verbraucher ausfällt, desto sorgloser schätzen sie die aktuelle wirtschaftliche Situation. Tatsächlich ist es so, dass ich Kredite nur dann aufnehme, wenn ich davon überzeugt bin, sie zurückzahlen zu können. Hier bringt der Blick in die Vereinigten Staaten wieder einmal erschreckende Ergebnisse. So sind in der vergangenen Woche aktuelle Statistiken der US-Notenbank veröffentlicht worden aus denen hervorgeht, dass die Verbraucherkredite in den USA massiv ansteigen. Allein im April es mit den Krediten um 17,5 Mrd. Dollar nach oben. Die Zahl an sich klingt schon massiv. Sehr viel eindrucksvoller wird diese Zahl noch, wenn man diesen Anstieg mit den Erwartungen der Analysten vergleicht. Stellen Sie sich vor: Die Analysten hatten im Vorfeld nur einen Anstieg um 13,0 Mrd. Dollar erwartet. Regelrecht schwindlig kann einem werden, wenn es um die Gesamtschulden der US-Verbraucher geht. Die haben nun einen Stand von rund 4 Billionen Dollar erreicht. Immer höhere Schulden in den USA – und die Verbraucher tragen massiv dazu bei. Nun gibt es natürlich auch Experten, die diese Daten positiv deuten. Hier heißt es dann gerne, dass die gute Konjunkturlage in den USA die US-Verbraucher eben auch dazu verleitet, mehr Kredite aufzunehmen und damit die Wirtschaft weiter anzutreiben. Das klingt logisch – ist aber vor allen Dingen nicht nachhaltig. Sie müssen eins dabei wissen: Schon seit mehr als 2 Jahren haben die US-Verbraucher mehr Geld ausgegeben, als sie durch Löhne verdient haben. So etwas kann nicht ewig gut gehen. Tatsächlich ist es heute schon so, dass 22 % aller US Verbraucher ihre monatlichen Rechnungen nicht komplett bezahlen könnten. Ein sehr einfacher Weg in den USA ist es, einfach neue Kreditkarten Spiel zu bringen um Schulden von allen Kreditkarten zu bezahlen. Aber auch diese Strategie lässt sich nicht ewig durchhalten. Die Lage in den USA in den vergangenen Jahrzehnten drastisch verschlechtert. Laut einer aktuellen Statistik lagen die durchschnittlichen Schulden eines US-Arbeiters im Jahr 1980 bei dem knapp Zweifachen seines Gehalts. Heute ist dieser Wert auf mehr als das 5-fache angestiegen – und das bei deutlich angehobenen Löhnen. An dieser Auflistung erkennen Sie sehr schnell, wie groß die persönlichen Probleme mit Verbraucherkrediten werden können.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 12 juli 2019; week 28: AEX 570,46; Bel20 3643,73; CAC40 5.593,72; DAX30 12.568,53; FTSE 100 7.553,14; SMI 9.980,79; RTS (Rusland) 1398,75; DJIA 26.922,12; NY-Nasdaq 100 7841,3; Nikkei 21.746,38; Hang Seng 28.774,83; All Ords 6.831,8; SSEC 3.011,06; €/$1,123153; BTC/USD $11.376,02; 1 troy ounce goud $1398,30; dat is €40.015,68 per kilo; 3 maands Euribor -0,354%; 1 weeks -0,396%; 1 mnds -0,393%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,096%; 10 jaar VS 2,1257%; 10 jaar Belgische Staat 0,117%, 10 jaar Duitse Staat -0,259%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,52%, 10 jaar Japan -0,119%; 10 jaar Italië 1,724%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,624.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vlak, de goudprijs steeg wat en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier steeg weer c.q. de negatieve rentes noteerden lager, terwijl de 5-jarige negatieve rente daalde ook. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,08%; Duitsland 0,379%; Japan 0,385%; Nederland 0,389; Frankrijk 1.029%; GB 1,421%; Canada 1,8079%; Spanje 1,55%; VS 2,655%; Italië 2,781%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,581%; Nederland -0,627%; Zwitserland -0,71%; Denemarken -0,597%; Frankrijk -0,487%; België -0,368%; Japan -0,2068%; Spanje -0,1%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 13072019/487 De gekte ten top: slecht economisch nieuws jaagt effectenkoersen omhoog

UPDATE 06072019/486 Alleen, maar niet eenzaam

Ik ga sinds kort naar een café-inloop voor oudere alleenstaanden. Daar komen zo’n 30 mensen naartoe: 10 mannen en 20 vrouwen. Wat mij opvalt is dat vrouwen meer aan één tafel zitten en de mannen aan een andere. Ik heb mij afgevraagd waarom en kom dan tot de conclusie dat de onderwerpen waarover de mannen met elkaar spreken andere zijn dan waarvoor vrouwen interesse hebben. Daarbij is de diepgang laag. Ik tastte dat af door de uitspraak van de rechter op tafel te leggen voor levenslang voor Willem Holleeder, voor 5 opdrachten van Holleeder die hij gegeven zou hebben vrienden, partners en zelfs een aangetrouwd familielid, allemaal met contacten in de onderwereld, uit de weg te ruimen. Het Openbaar Ministerie is er nooit in geslaagd daarvoor enig hard bewijs te leveren. Toen heeft het OM een list bedacht. We beloven twee zware criminelen die langjarig tot de bak zijn veroordeeld, strafvermindering als zij verklaringen zouden willen afleggen die belastend zouden zijn voor Holleeder. En dat deden ze, ze lieten zich omkopen voor Justitie. Daarbij komt ook nog dat twee zusters van Holleeder zogenaamd belastend bewijs aandroegen. Dat Holleeder die moorden niet zou hebben laten plegen zeg ik niet, ik stel dat een rechter iemand levenslang laat opsluiten zonder dat Justitie ook maar enig hard bewijs kon leveren van die vijf daden. Wat die twee zware criminelen ertoe hebben doen te besluiten mee te werken met het OM. Of Holleeder zo slim is of wellicht een hoger IQ heeft dan de Officieren van Justitie, die aan die zaak gewerkt hebben, of dat het zijn genen zijn. Ik weet het niet. Hebben zijn genen zijn handelen beïnvloed, hebben zijn zusters ook die familiegenen? Aan de ene kant is hij de man die jarenlang op een scooter door Amsterdam reed zonder beveiliging. Aan de andere kant bedreigde hij zijn omgeving. Was hij in de onderwereld een godfather, die geen vijanden had? Ik probeerde aan de mannentafel discussie op gang te brengen of een rechter, alleen op basis van omgekochte criminelen en zijn familie, iemand levenslang kan geven. Ik zou hem in ieder geval eerst naar het Pieter Baan centrum hebben gestuurd om erachter te komen in welke mate hij gestoord is. Geen interesse bij degenen die aan tafel zaten.

De Trump strategie

Uitstekend!” Zo omschreef de Amerikaanse president Donald Trump het gesprek dat hij had met president Xi Jinping. „Zo goed als verwacht!” De weg naar nieuwe onderhandelingen in de handelsoorlog tussen de twee economische grootmachten ligt nu weer open. Maar de vraag is hoeveel we hiermee zijn opgeschoten. Bij de G20-top in Buenos Aires, december vorig jaar, besloten de landen ook om verder te praten. Een akkoord is namelijk voor beide landen het beste. Beide landen kunnen elkaar economisch raken, al kan de VS harde klappen uitdelen. Maar de stemming tussen de twee landen is sindsdien niet verbeterd. In mei, toen de onderhandelingen klapten, kwam China met een eigen lijst aan eisen. Een van de wensen is dat het land met respect wordt behandeld door de VS, en dus niet bereid is om aan alle grillen van Trump toe te geven. Bovendien heeft de VS zich sindsdien niet altijd even betrouwbaar getoond. Op dag 1 zegt Trump dat hij nooit tegen de Chinezen heeft gezegd dat hij de importtarieven niet gaat verhogen en op dag 3 zegt hij dat die nu even bevroren worden. Dan is de vraag hoe lang is ‘even’ voor Trump. Tot het moment dat hij het nodig vindt de druk verder op te voeren om de Chinezen te dwingen zijn voorwaarden te accepteren. Mexico dacht ook dat een nieuw handelsverdrag in kannen en kruiken was. Maar nog geen paar weken later dreigde de VS opnieuw met importtarieven, dit keer om migratie te stoppen. Op zo’n trucje zitten de Chinezen niet te wachten. Dat maakt de onderhandelingen niet makkelijker. Verder hoeft die deal er nog niet te komen. Eerst wil hij de FED onder druk zetten de rente te verlagen. Daarom wacht Trump nog even met het sluiten van een handelsakkoord, dan verlaagt de Fed in juli misschien al de rente. Ook heeft hij dan de tijd om de druk op China nog wat op te voeren. Dan krijgt hij op twee vlakken zijn zin. (bron: DFT.nl) Aandelenbeurzen reageerden met fors hogere koersen op het bericht dat de Amerikaanse president Donald Trump en de Chinese president Xi Jinping in het weekend een staakt-het-vuren overeen waren overeengekomen in het handelsconflict. Geen definitief akkoord dus, alleen verder praten. Sommige analisten zijn voorzichtiger en merken op dat meningsverschillen over structurele problemen niet zijn opgelost en dat het staakt-het-vuren erg broos kan blijken.

De onvoorziene gevolgen van het Klimaatakkoord

De economen Vermeend en van der Ploeg schrijven dit weekend in hun column op DFT, https://www.telegraaf.nl/financieel/1195314534/column-een-verstandig-maar-vaag-klimaatbeleid over het Klimaatakkoord: Rutte III heeft het verstandige besluit genomen om een eigen Klimaatakkoord te presenteren. Daarbij wordt afstand genomen van de vage klimaatplannen van de klimaattafels, die overal als paniekvoetbal werden beschouwd. Het kabinet kiest nu voor een rustig tempo van invoering waarbij de klimaatmaatregelen mede worden getoetst op voldoende draagvlak bij burgers. [als dat zo zou zijn zouden veel onzekerheden wegvallen, maar daarin geloof ik niet]

Door een aantal pijnlijke maatregelen uit het conceptklimaatakkoord van Ed Nijpels te schrappen, verzacht het kabinet de financiële pijn op korte termijn. Het ziet er evenwel naar uit dat automobilisten en huishoudens in de toekomst wederom een fikse rekening krijgen gepresenteerd. (bron: dft.nl)

Niet alleen politiek Den Haag zit met de handen in het haar door de uitspraak van de rechter over stikstofregels. Ook in provincies en gemeenten zijn grote zorgen: meer dan 1500 projecten zijn onzeker geworden of worden opnieuw bekeken. Dat blijkt uit een rondgang van RTL Nieuws. In provincies alleen al gaat het om 1571 procedures die zijn stilgelegd of vergunningen die opnieuw bekeken moeten worden, blijkt bij navraag. Dat zijn er nog meer, maar hoeveel is niet duidelijk, omdat de provincies Flevoland, Zeeland en Zuid-Holland nog geen cijfers konden geven. Al vrijwel meteen na de uitspraak van de Raad van State bleek dat zeker 300 projecten van de rijksoverheid mogelijk in de knel komen door de uitspraak van de Raad van State. De hoogste bestuursrechter van ons land zette een streep door het zogenaamde Programma Aanpak Stikstof (PAS). Dankzij de regels uit dit programma kon in de buurt van natuurgebieden gebouwd worden, onder voorwaarde dat er in de toekomst herstel aan de natuur zou zijn. En dat is in strijd met Europese regels. Eerder al trok de landbouwsector aan de bel. Door de uitspraak konden onder meer veel biologische melkveehouders hun koeien niet meer in de wei laten lopen. Daar heeft minister Schouten (Landbouw) voorlopig ontheffing voor gegeven.

Onderstaande ingezonden brief werd niet geplaatst. Kennelijk paste het niet in het beeld dat deze linkse redactie presenteert over het Klimaatakkoord.

Het Klimaatakkoord op hoofdlijnen is door het kabinet gepresenteerd om daarmee te voldoen aan de doelstellingen van het Verdrag van Parijs (2015) zoals die zijn afgesproken door klimaatactivisten en klimaatwetenschappers. Niet door een gewogen afvaardiging van het volk. Het volk is daarin niet gekend en het draagvlak kabbelt in sneltreintempo af. Baudet had gelijk: het Nederlandse aandeel in de CO2-uitstoot bedraagt maar het 1:25000 deel van het mondiale probleem. Laat ik even helder zijn: ik ben van oordeel dat ons rentmeesterschap van ons verlangt dat deze generatie een ‘schoon landschap’ achterlaat, waarin volgende generaties gezond en veilig moeten kunnen leven. Ik realiseer mij terdege dat wij er een puinhoop van hebben gemaakt met onze industriële processen op fossiele brandstoffen, alles om vooral een hoger welzijns- en welvaartsniveau te bereiken. De prijs die daarvoor betaalt moet worden zal hoog zijn, maar, in mijn visie, moet die voor het volk wel betaalbaar blijven. Het heeft volstrekt geen zin om doelstellingen te gaan realiseren die onhaalbaar zijn. En als dit kabinet zegt dat al die ambitieuze plannen ‘haalbaar en betaalbaar zijn’ dan moeten ze, voordat ‘de eerste spa in de grond gaat’ wel met een degelijke onderbouwing komen, waarvoor draagvlak in de samenleving ontstaat. Waarover Wiebes geen woord zegt is wat het energie-neutraal maken van vooral huizen van voor 2008 gaat kosten. Het blijft allemaal heel vaag. “We hebben nog dertig jaar de tijd” maar over twee jaar moeten gemeenten al komen met plannen welke wijken wanneer worden afgesloten van het aardgas.

De reactie van Groen Links dat het Klimaatakkoord goed is alleen dat er nog wat aanpassingen moeten worden doorgevoerd, had ik wel verwacht. Klaver is blind als hij niet onderkent dat dat er heel veel niet deugt aan dit voorgelegde akkoord. De verdeling van de lasten deugt niet, het bedrijfsleven wordt door dit kabinet in bescherming genomen met lage lasten en veel subsidies. Het principe van vooral de ‘vervuiler betaalt’ is nergens in terug te vinden. De aannames die dit kabinet pleegt zijn ondoordacht en de vraag dringt zich op wie de de financiële, sociale en maatschappelijke belangen van de huishoudens gaat behartigen. Het kabinet zeker niet. In eerste instantie kreeg ik de indruk ‘de politieke bestuurders hebben het beste met ons voor’ maar mijn tweede indruk is dat er een heel leger van technocraten klaarstaat die die klus, zonder zich te realiseren welke schade ze kunnen toebrengen aan delen van de samenleving, wel even zullen klaren. Het hele document is geschreven op basis van de technische kennis van vandaag voor een periode tot 2050. Daardoor geeft het geen beeld van toekomstige opties vanuit de wetenschap en de techniek om de CO2-uitstaat te beperken, die zijn te prefereren boven die nu worden gepresenteerd. Verder blijft het de vraag hoe het mogelijk is dat onze oosterburen verwarming van een woning met gas subsidiëren wij daar juist, met veel kosten en hogere energiekosten, vanaf willen. Ik ben niet tegen een gastransitie, maar niet voor woningen gebouwd vóór 2008, maar wel voor nieuwbouw en voor huizen die met een investering van €10.000 energie-neutraal gemaakt kunnen worden (b.v. als ze al een energielabel A of B hebben). Wij moeten oppassen dat straks niet het gezond verstand regeert, maar dat wij het slachtoffer worden van een leger technocraten, dat zijn ambtenaren die volgens systemen werken zonder een sociale toets, die het project er wel even doorjagen (zonder aanziens des persoons). En laten we goed bedenken dat onze uitstoot van CO2 slechts het 1:25000 deel is van de mondiale uitstoot. We kunnen, in deze fase, beter onze energie stoppen in het bewerken van de groep landen die het leeuwendeel van de verontreiniging veroorzaken.

De klimaatontregeling verloopt sneller dan voorzien, zo heeft de secretaris-generaal van de Verenigde Naties, Antonio Guterres, in Abu Dhabi gezegd. Hij riep tot dringende actie op om een “ramp” te vermijden. “We zijn hier omdat de wereld met een ernstige klimaaturgentie geconfronteerd wordt”, verklaarde Guterres ter gelegenheid van een tweedaagse bijeenkomst over het klimaat in de Verenigde Arabische Emiraten, ter voorbereiding van een topbijeenkomst in september in New York. “De klimaatontregeling voltrekt zich nu (…) Ze verloopt zelfs sneller dan wat de beste wetenschappers van de wereld hadden voorzien” en “loopt vooruit op onze inspanningen om haar het hoofd te bieden”, aldus de topman van de VN. “Elke week brengt nieuwe vernieling als gevolg van het klimaat”, zei hij nog. Hij haalde daarbij “overstromingen, droogte, hittegolven, branden en megastormen” aan. Guterres heeft voor 23 september een topbijeenkomst in New York belegd, want landen leven sommige bepalingen van het klimaatakkoord van Parijs niet na. Dat akkoord, dat in 2015 gesloten werd, wil de opwarming tegen het einde van de eeuw tot 2 graden Celsius beperken. [terecht, er moet actie komen, de grote vervuilers zijn aan zet, als eerste, maar die laten het afweten, Trump voorop] (bron: hln.be)

Vandaag is het een prachtige dag! Niet alleen kunnen we nu met recht diverse Tweede Kamerleden als verstandelijk beperkt classificeren, maar ook omdat de kiezer vandaag beseft dat het Klimaatakkoord wel een vreemd stukje tekst is. Goh, wie had dat gedacht? Dit publiceerde De Dagelijkse Standaard. Als klap op de vuurpijl vinden kiezers het vervelend dat het bedrijfsleven wél subsidie krijgt, maar zij niet. Voor dergelijke kiezers hebben we slechts één boodschap: wie niet horen wil, moet maar voelen en dus wordt er behoorlijk wat gevoeld binnenkort dankzij de bizarre Klimaatwet en het Klimaatakkoord. Het Klimaatakkoord zou ineens -als een donderslag bij heldere hemel- oneerlijk zijn. Uit een enquête van Een Vandaag blijkt dat 45% kan instemmen met het Klimaatakkoord en 47% NIET.

De autoverkopen hebben een flinke tik gekregen door de hogere aanschafbelasting op nieuwe auto’s (BPM). De verkoop van personenauto’s is in de eerste helft van dit jaar uitgekomen op 226.428 stuks, een daling van maar liefst 10,5% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. Dat blijkt uit cijfers van de Bovag, RAI Vereniging en dataspecialist RDC. Volgens RAI Vereniging en Bovag is de scherpe daling het gevolg van de nieuwe nauwkeuriger WLTP emissietest, die nieuwe auto’s vanaf september 2018 moeten ondergaan. Daardoor is de gemiddelde BPM op een nieuwe auto met 15% gestegen, van €5072 naar €5824. [dat is voor mij nog maar de vraag of dat de reden is. Mijn gedachten gaan meer uit naar het toekomstbeeld dat nieuwe benzine, diesel en lpg wagens, op termijn fors gaan dalen waarde. Daarbij zijn elektrische wagens voor velen nog niet betaalbaar] De hoogte van de aanschafbelasting op auto’s wordt bepaald op basis van de CO2-uitstoot. Die uitstoot blijkt bij identieke auto’s nu veel hoger dan voor de invoering van de WLTP-test. De Nederlandse staat is evenwel spekkoper. Ook al zijn er veel minder nieuwe auto’s verkocht, de BPM-inkomsten stegen wel van €991mln in de eerste helft van 2018 naar €995 mln in de eerste zes maanden van dit jaar. Voormalig staatssecretaris Wiebes (Financiën), de huidige minister van Financiën en Klimaat, beloofde eerder dat de consument niet de dupe mocht worden van de invoering van de nieuwe emissietest. RAI Vereniging en Bovag roepen zijn opvolger staatssecretaris Snel dan ook op om eerder gemaakte afspraken na te komen en de BPM snel aan te passen. Volkswagen is in Nederland nog steeds het best verkochte merk, gevolgd door Opel, Peugeot, Ford en Kia. Opvallend is verder dat stekkerauto Tesla Model 3 het best verkochte model is. De auto kende veel aanloopproblemen bij de productie.

Op MarketUpdate las ik een artikel van de Griekse auteur Isidoros Karderinis (1967). Hij is romanschrijver, dichter en columnist. Hij studeerde economie en heeft postdoctorale studies afgerond in de toeristische economie. Zijn artikelen worden wereldwijd gepubliceerd in kranten, tijdschriften en websites. Zijn gedichten zijn vertaald in het Engels, Frans en Spaans en gepubliceerd in poëzie bloemlezingen, in literaire tijdschriften en in literaire bladen van kranten. Hij heeft zeven poëzieboeken en drie romans gepubliceerd. Zijn boeken zijn gepubliceerd in de VS, Groot-Brittannië, Spanje en Italië. Hij schrijft hier over Italië moet de euro opgeven, omdat toetreding tot de eurozone zeer schadelijk is geweest voor zijn economie. Terugkeer naar de lire, met een eigen monetair beleid, kan de economie van het land redden. Onder leiding van premier Massimo d’Alema, van de partij Democratisch Links, trad Italië in 1999 toe tot de eurozone. Deze deelname bleek uiterst nadelig en bracht het totale verlies van een onafhankelijk monetair beleid met zich mee. Het is de belangrijkste oorzaak van de teleurstellende prestaties van de Italiaanse economie. Het bruto binnenlands product (bbp) van Italië bedraagt momenteel $1,94 biljoen. De economie groeit nauwelijks, in januari schatte de centrale bank van het land dat die dit jaar slechts met 0,6% zou groeien. Tussen 1969 en 1998 steeg daarentegen het reële bbp per hoofd van de bevolking met 104%. Toen beschikte Italië over een monetaire beleidsautonomie dankzij de lire. De monetaire autoriteiten grepen vaak in door de munt te devalueren. Met de toetreding tot de eurozone is de devaluatieoptie van tafel gegaan. Het monetaire beleid van Italië wordt nu bepaald door de Europese Centrale Bank. Tijdens de periode 1999-2016 daalde het reële bbp per hoofd van de bevolking van Italië met 0,75%. Tegelijkertijd groeide het reële bbp per hoofd van de bevolking van Duitsland met 26,1%. Dus sinds de lancering van de euro verloren de Italianen, maar wonnen de Duitsers. Zelfs bij krimp van de Italiaanse economie nam de schuld van het land toe. Het heeft nu de derde grootste staatsschuld in de wereld, na de VS en Japan. De schuldenberg van $2,7 biljoen (132% van het bbp) is veel te hoog. Redding van de Italiaanse economie is onmogelijk; deze gaat de capaciteiten van de Europese staten te boven. Sinds 1999 is het in alle opzichten steil bergafwaarts gegaan. Fiat domineert niet langer de Europese automarkt en Italië heeft zijn leidende positie als producent van witte huishoudelijke apparaten verloren. Veel fabrieken zijn gesloten en verschillende grote bedrijven zijn naar andere landen verhuisd. Arbeidsmarktproblemen, geringe publieke en private investeringen in onderzoek en ontwikkeling, een grote en inefficiënte bureaucratie, een slecht functionerend en kostbaar rechtssysteem, grootschalige corruptie en belastingontduiking zijn enkele van de hardnekkige problemen van Italië. Nu devaluatie geen optie meer is, zijn de Italianen niet in staat om hun huis op orde te brengen, te beginnen met hun economie. De werkloosheid ligt rond de 11%, het op drie na hoogste percentage in de Europese Unie, na Griekenland, Spanje en Cyprus. De werkloosheid onder jongeren tussen 15 en 24 jaar is toegenomen tot een alarmerende 30,8%. Uit de jongste cijfers blijkt dat sinds 2017 vijf miljoen mensen in absolute armoede leven. Het gaat om 6,9% van de Italiaanse huishoudens. Als gevolg hiervan waart er een diepe economische en sociale crisis rond in dit mediterrane land. Als gevolg hiervan wordt een diepe economische en sociale crisis door dit mediterrane land van het Europese Zuiden gesleurd als een orkaan. Zelfs nu schulden, werkloosheid en armoede stijgen, heeft Italië de maximale bankfilialen per inwoner in Europa. Deze branches overleven vooral door het verstrekken van rente en zakelijke leningen, een arm en kortzichtig bedrijfsmodel. Gezien het feit dat de rentetarieven in de eurozone nul zijn, maken banken verliezen. Hun verplichtingen bedragen $290 mrd, ongeveer 15% van het Italiaanse bbp. Italiaanse banken zitten in grote problemen en veroorzaken meer problemen voor de economie die voor hen ligt. De Italiaanse economie is de derde grootste in de eurozone. Niettemin is ze in de slecht ontworpen monetaire unie als een moe paard, beladen met onhandelbare schulden. Ze moet bergopwaarts marcheren over de stenen van een ongelooflijk rigide eurozonesysteem. De eurozone van vandaag is niets anders dan een combinatie van tegenstrijdige belangen onder de lidstaten die er deel van uitmaken. Wat voor Italië van groot belang is, is niet interessant voor Duitsland. En verzoening tussen de tegengestelde belangen in het tijdperk van de gemeenschappelijke munt is onmogelijk gebleken. Dit komt omdat Duitsland, de dominante economische macht van de eurozone, erin is geslaagd om te regeren en te domineren. Het gebruikt de euro in zijn voordeel en andere landen buigen en gehoorzamen, in plaats van zich te verzetten of bezwaar te maken. Het is voor Italië tijd om de eurozone te verlaten. Tot nu toe hebben Italiaanse politici gevreesd voor de negatieve effecten op korte termijn van een dergelijke exit. Toch zullen de kosten van het uitstellen van de uitstap van Italië uit de eurozone uiteindelijk veel groter blijken te zijn dan de kosten van een breuk. Het besluit van de coalitieregering van de Five Star Movement en de Lega om bij Brussel een begroting voor 2019 in te dienen met een tekort van 2,4%, was duidelijk een stap in de goede richting. Italiaanse beleidsmakers moeten de economie versterken door de binnenlandse vraag te vergroten en de welvaart van de mensen te beschermen. In een crisis kunnen ze de strikte fiscale (door Duitsland voorgeschreven) regels van Brussel niet volgen. Italië moet ophouden met dansen op de bevelen van Berlijn en de euro vaarwel zeggen. Door terug te keren naar de lire zal het land zijn politieke, economische en institutionele soevereiniteit terugwinnen. Want Italië heeft nog steeds het op een na grootste industriële vermogen (na Duitsland) in de eurozone, met een bbp van 19%. Het land produceert vliegtuigen, auto’s, wapens, elektronische systemen, parfums, schoenen en kleding. Het exportpotentieel is nog steeds omvangrijk. Er is nog een reden om de euro te verlaten. Italië heeft energie nodig in de vorm van goedkope olie en gas. Door de euro te verlaten, kan het olie uit Libië en gas van Gazprom krijgen. Dit zou zijn productiekosten verlagen. Combineer dat met een flexibele nationale valuta en de Italiaanse economie zou extreem concurrerend worden. Kortom, als Italië blijft varen in de turbulente zee van de eurozone, zullen krachtige winden het land tot zinken brengen. Maar als op basis van politiek leiderschap wordt besloten om van koers te veranderen en terug te keren naar de nationale munt, zal Italië nog steeds in staat blijken zichzelf te redden. [de beschrijving van de actuele stand van zaken in Italië kan ik op hoofdlijnen wel volgen. Over dit onderwerp heb ik een paar weken geleden ook al aandacht besteed. Het land heeft economische en sociale problemen en de banken staan er slecht voor. Het land staat sterk in het krijt. De toekomst zou er voor dit land beter uit kunnen zien als ze zich losweken van het monetaire beleid van de ECB en de eurozone verlaten. Ze treden niet uit de EU, wel uit de Muntunie. Maar wat gaat het uittreden uit de euro Italië dan wel niet kosten. Bankroet zou een optie kunnen zijn maar met welke gevolgen en hoe gaan de financiële markten dan reageren. Het Italiaanse plan om naast de euro ook de lire te gaan voeren waarover ze dan hun eigen monetaire beleid gaan voeren brengt ook grote onzekerheden met zich mee. En dan de schade die dat aan de EU gaat toebrengen]

Ouderen in het rijke Nederland

Van alle AOW’ers heeft ongeveer één op de twintig geen of hooguit €250 bruto per maand aanvullend inkomen. Dat zijn 113.000 huishoudens, vooral alleenstaanden. Bijna 225.000 huishoudens moeten zich maandelijks redden met €250 tot €500 bovenop de AOW-uitkering. Ook vaak alleenstaanden. Dat meldt het CBS in een achtergrondartikel over de welvaartspositie van gepensioneerden, op basis van definitieve cijfers van 2017. Toen telde Nederland 2,1 miljoen huishoudens met AOW. Met de koopkracht ging het minder goed. In 2017 daalde de koopkracht van gepensioneerden met 0,3%, terwijl die van de totale bevolking met 0,5% steeg. Ook de crisis raakte ouderen het sterks. In 2013 zaten ze met 6% minder koopkracht dan in 2008. „Ondanks de economisch betere tijden die volgden, is dit koopkrachtverlies de laatste jaren nauwelijks hersteld”, constateert het CBS. Een negatief vermogen kwam bij 4% van de gepensioneerden voor.

Trump wijdt verspreking over luchthavens in 18de eeuw aan “kapotte autocue”, weer een leugen

Volgens Amerikaans president Donald Trump haperde de autocue die hij gebruikte tijdens zijn toespraak waardoor hij zich versprak en het plots had over luchthavens tijdens de onafhankelijkheidsoorlog in de jaren 1770-1780. Trump deed tijdens zijn speech in Washington DC afgelopen op Onafhankelijkheidsdag de wenkbrauwen van zijn toehoorders fronsen tijdens een passage over de oorlog tussen de Amerikanen en de Britten rond 1780. “Ons leger bemande de lucht, ramde de omwallingen, nam de luchthavens over, het deed alles wat het moest doen”, aldus de president. Ook had hij het over de slag bij Fort McHenry, die in werkelijkheid pas in de 19de eeuw plaatsvond. Zijn verspreking lag aan een kapotte autocue, verklaarde Trump later voor reporters aan het Witte Huis. “De autocue werkte eerst, maar ging uiteindelijk stuk. Hij ging ‘kaput’. Dat is geen leuk gevoel wanneer je voor miljoen en miljoenen mensen staat te spreken. Ik denk dat het door de regen kwam.” Toch kon hij verder gaan, verklaarde Trump nog: “Ik kende de toespraak heel goed uit het hoofd en kon het zonder autocue doen, maar op een gegeven moment viel hij uit. Maar ik kon er toch bijna niets op zien door de regen.” Trump gaf in het verleden regelmatig commentaar op andere politici die een autocue gebruiken. In 2012 vroeg de huidige president af “waarom Barack Obama altijd teleprompters moet gebruiken?” En in 2016 noemde hij Hillary Clinton “niet presidentieel” omdat ze gebruik maakte van een autocue. (bron: hln.be)

Picket verlaagt beleggingen in vastrentende waarden

De Zwitserse vermogensreus Pictet, met een grote positie in obligaties, bouwt heeft het gewicht van die obligaties in zijn beleggingen af. De basis voor de ingreep is de verslechte financiële situatie en het geringe rendement. De markt rekent momenteel gemiddeld op een forse verlaging van de rente en extra opkoopprogramma’s van centrale banken. Maar deze beleggers die hopen op een ’agressieve’ monetaire versoepeling van de Federal Reserve en ECB worden waarschijnlijk teleurgesteld, waarschuwt het Zwitserse Pictet AM in de nieuwste barometer. De vermogensbeheerder houdt obligaties, maar verlaagt het gewicht van het schuldpapier op het totaal en is nu ’onderwogen’ in zowel vastrentende waarden als aandelen. Pictet kiest juist voor cash. Dat biedt de kans om snel te wisselen bij kansen. Voor nieuwe obligaties staan de seinen momenteel op rood, stelt Pictet: „Die in de eurozone en Zwitserland zijn nog nooit zo duur geweest. Afgezien van Amerikaanse investment grade-obligaties en schuld in lokale valuta uit opkomende markten, die neutraal gewaardeerd zijn, is elke belegging in het vastrentende universum overgewaardeerd.” De termijnmarkten houden inmiddels rekening met een Amerikaanse renteverlaging ter grootte van honderd basispunten. Zes maanden geleden werd juist uitgegaan van een verhoging met vijftig basispunten. Markten zullen waarschijnlijk teleurgesteld worden door de mate waarin de FED het monetair beleid versoepelt, stellen de analisten, hetgeen zal leiden tot hogere rentes en lagere koersen. Pictet AM is bij de beleggingen overwogen in goud geworden. Ondanks de recente prijsstijging is het nog steeds niet aan zijn grens gekomen, aldus de Zwitsers.

Hypotheekaftrek moet vervallen

President van De Nederlandsche Bank Klaas Knot vindt dat huurders en huiseigenaren evenveel belasting zouden moeten betalen. Daarmee uit hij wederom kritiek op het Nederlandse systeem van hypotheekrenteaftrek. Knot deed zijn uitspraken bij de bank van Litouwen in Vilnius, meldt persbureau Bloomberg. In de meeste landen bestaat er een belastingvoordeel voor huizenkopers. Volgens Knot beïnvloedt dit de economie te veel. Dat is slecht nieuws volgens de centrale bankier, omdat de huizenmarkt zo beweeglijk is en daarmee de economie omhoog en omlaag trekt. Naar mijn mening dragen belastingsystemen bij aan deze cyclus, doordat het wordt gestimuleerd om je in de schulden te steken en mensen eerder in huizen zullen investeren dan in iets anders”, zei Knot. Vanuit een fiscaal perspectief geloof ik dan ook dat landen moeten streven naar een belastingsysteem dat neutraal tegenover het hebben van een koopwoning staat.” Het is niet de eerste keer dat Knot de hypotheekrenteaftrek bekritiseert. Hij heeft al vaker gepleit voor een snellere afbouw van het belastingvoordeel. Zo wil hij niet alleen de hypotheekrenteaftrek sneller beperken, maar zei hij ook het liefst te willen dat nog maar 90% van de woningwaarde gefinancierd kan worden, in plaats van 100%. We vragen overal om buffers. Bij banken, overheden. Waarom dan niet ook vragen om een klein buffertje bij huishoudens? Dat is toch een kwetsbare groep”, zei de centrale bankier begin dit jaar in NPO-programma Buitenhof. De kritiek van Knot is onterecht, vinden onder meer de experts van De Hypotheekshop. Nog maar een derde van de afgesloten hypotheken is voor de maximale woningwaarde, bovendien wordt er tegenwoordig snel afgelost. Als Knot zijn zin zou krijgen, zou het voor starters nog moeilijker worden om aan een eigen huis te komen. Gemiddeld komen starters nu al een ton tekort. [ik zie de noodzaak niet in om het eigen woningbezit fiscaal niet langer te ondersteunen. Dat het de economie teveel zou beïnvloeden, dat is nonsense. Dat slaat nergens op. Die lage rentetarieven en de verder stijgende negatieve renten schept grotere problemen in de economie, maar dat beleid ondersteunt Klaas Knot]

Klimaatperikelen: een doemscenario over de warmtepomp

De ventilator van de pomp die de overheid ons min of meer wil verplichten om je huis te verwarmen, blijkt veel te veel herrie te maken. De Stichting Geluidshinder krijgt veel klachten over het nieuwe groene speeltje van het kabinet. Er zijn inmiddels er al een half miljoen geïnstalleerd. De komende jaren moet dat aantal explosief groeien omdat de regering miljoenen subsidie gaat geven. Nieuwe ventilatorunits aan de (zij)gevel aan het huis mogen vanaf 2020 niet meer dan 40 decibel aan geluid produceren. Die belasting is vergelijkbaar met een stille huiskamer, vogels bij zonsopkomst of zacht geroezemoes in een klas. In de praktijk produceren warmtepompen tussen de 53 en 74 decibel, zo blijkt uit onderzoek van de overheid. Dat is hetzelfde geluid als een wasmachine, verkeer op een snelweg of een druk restaurant naast je slaapkamer. Een F16 straaljager op drie kilometer hoogte produceert 74 db. De nieuwe geluidsnorm kan alleen gehaald worden als er een speciale kast om de ventilator wordt gezet. De prestatie van de warmtepomp loopt dan zover terug dat het hele systeem voor veel geld moet worden aangepast. De Stichting Geluidshinder zegt dat de maximaal veertig decibel nog veel herrie is. „Als de installatie van je buren in de buurt van je slaapkamerraam zit en je slaapt met het raam open, dan kan dat nog steeds hinder veroorzaken, zegt de directeur tegen het AD. De Tweede Kamer praat over regels die buren moeten beschermen tegen het lawaai van de pompen. Frank Agterberg, voorzitter van de Dutch Heat Pump Association, zegt in de krant dat de normen moeten worden versoepeld en dus meer herrie moet zijn toegestaan door de ventilatoren. Diederik Samson, de ex-PvdA-leider die nu betrokken is bij het Klimaatakkoord, denkt dat de huidige warmtepomp het niet gaat redden. Dat zei hij tijdens een congres in Ede afgelopen juni. Volgens hem moeten warmtepompen stiller, kleiner en efficiënter worden. Hij noemde de geluidsproductie van de pompen een groot probleem. „Ze komen allemaal uit Azië. Daar maakt niemand zich zorgen om de herrie. Dat is anders in Nederland, we zijn het enige land dat zich hier druk om maakt. Het is een uiting van onze welvaart. Bovendien zitten de huidige pompen volgens hem vol broeikasgassen. „Mensen gaan er verkeerd mee om en gooien de warmtepomp bijvoorbeeld weg als hij moet worden vervangen. Daardoor komen er broeikasgassen in de atmosfeer en boeren we achteruit.” (bron: DFT)

De prijs en de effectiviteit en de prijs bederven het imago van de warmtepomp

De Dagelijkse Standaard schrijft: Slecht nieuws voor wie dacht dat de Ed Nijpels-Diederik Samsom-Mark Rutte-Jesse Klaver-warmtepompen al onpraktische en onbetaalbare gedrochten waren. Het gaat gewoon nóg een tikkie erger worden. Want u moet straks niet alleen verplicht aan de warmtepomp, er moet ook nog eens een verplichte kast omheen gebouwd worden. Dankzij nieuwe geluidsnormen. De klimaattransitie die de VVD/PvdA/GL/D66-kongsi over Nederland wil uitstorten is deze week nóg een stapje ingrijpender geworden. Moeten wij allemaal van het gas af en van die logge, dure en lawaaierige warmtepompen installeren (die ook nog eens voor geen meter werken). Maar het wordt nog een stukje erger, lazen we deze week in het Algemeen Dagblad. Want niet alleen moeten we aan de verplichte Klaver-warmtepompen, ook moeten er Rutte-kasten om die kolossen gebouwd worden, om geluidsnormen die zijn scherpgesteld niet te overtreden. 40 decibel is de bovengrens, en wie dat overschrijdt met z’n Nijpels-pomp krijgt een vette boete. Alternatief? Die pompen inpakken in isolatiemateriaal en allerhande behuizingen. En dat is uiteraard ook niet gratis. Dat wordt dus weer lekker dokken voor hardwerkend Nederland:  Om de nieuwe geluidsnorm te halen, moeten zij straks bijvoorbeeld een soort kast om hun pomp laten bouwen. Dat kost geld. Bovendien leidt zo’n kast vaak tot slechtere prestaties, waardoor nóg meer geïnvesteerd moet worden in isolatie of zonnepanelen. De consument voelt het straks dus dubbel in de portemonnee.” En alsof het allemaal nog niet erg genoeg is zijn bepaalde organisaties zelfs campagne aan het voeren om de norm nog verder omlaag te krijgen dan die 40 dB. Kortom: dan wordt het dus al helemaal altijd prijsschieten in de stal van de hardwerkende Nederlander. Bizar en belachelijk, natuurlijk. Maar enige achting voor de financiële positie voor de gewone Nederlander? Daar hebben we de klimaattafelgasten nog nooit op kunnen betrappen, en dat vermoeden is vandaag alleen nog maar verder bevestigd. Stelletje progressieve dieven. Een gemiddeld huishouden van 4 personen in een tussenwoning van 150 m2 heeft een jaarlijks elektriciteitsverbruik van 4.120 kWh [CBS]. Een warmtepomp voegt daar een elektriciteitsverbruik van ca. 4.850 kWh aan toe met andere woorden, de elektrische energiebehoefte voor zo’n huishouden stijgt met meer dan 100%!! Om deze extra energie te produceren is extra elektrische energie nodig. Mocht u denken dat zulks met zonnepanelen op uw dak lukt… 9 panelen zijn goed voor ca. 2.000 kWh, dus linksom of rechtsom, de energiebehoefte van 8.970 kWh komt grotendeels NIET van uw dak! Grijze’ stroom komt in Nederland uit drie soorten energiebronnen: gas- en kolengestookte elektriciteitscentrales en kernenergie. Deze zogenaamde energiemix is afhankelijk van de brandstofprijzen en de elektriciteitsprijzen en bestaat op dit moment voor 38% uit gas, 30% uit steenkool en 9% kernenergie, het restant is ‘overig’ (12%) en hernieuwbaar (9,5%). Aangezien de kolencentrales gesloten gaan worden, ontstaat een tekort aan capaciteit, waarvan velen denken dat deze missende 30% ingevuld gaat worden door ‘schone’ energie (op dit moment is dat 9,5% officieel, werkelijk ‘groen’ is slechts 1.5%). Kolencentrales overwegen nu over te stappen op het verbranden van hout uit landen als Canada. Een volstrekt onrendabele (want gesubsidieerd) energieopwekking die bovendien gebaseerd is op een boekhoudkundige truc. De CO2 die vrijkomt bij de houtverbranding wordt namelijk ‘alvast’ verdisconteerd met de CO2-opname van een boom die nog geplant moet worden. [daarbij wordt in Brazilië regenwoud gekapt in een omvang en met een snelheid, dat wij niet kunnen vervangen] Zolang hout niet net zo snel groeit als brandt blijft dit een boekhoudkundige truc. Bovendien ligt de CO2-uitstoot van hout 10% hoger dan die van steenkool. Door de warmtepomp wordt nog eens een extra tekort gegeneerd dat onmogelijk ook nog ingevuld kan worden door ‘schone’ energie. Het meest waarschijnlijk is dat deze energie aanvankelijk geïmporteerd zal worden vanuit Frankrijk (kernenergie) of Duitsland (bruinkolenenergie en in de zomer een beetje groen) en uiteindelijk door de bouw van extra gascentrales. De eerste tekenen zijn daarvan al zichtbaar nu de gascentrale in Maasbracht weer wordt heropend. Kortom, door de Nederlandse huishoudens ‘van het gas af’ te halen, zullen de Nederlandse energiecentrales ‘aan het gas’ gaan! Helaas voor GroenLinks heeft u de warmtepomp hoofdzakelijk nodig in de winter, het moment waarop zonnepanelen nog maar 5% capaciteit hebben… Uit bovenstaande kunt u al afleiden dat er een forse toename in elektrische energiebehoefte ontstaat. De bespaarde CO2 van uw verwarmingsketel komt nu uit de elektriciteitscentrale. Bovendien: een moderne HR-ketel heeft een rendement van 95% of meer, wat zoveel wil zeggen dat van iedere m3 aardgas 95% of meer wordt omgezet in energie (warmte). De gasgestookte energiecentrale heeft een rendement van 60% (elektriciteit), met andere woorden, van iedere m3 gas gaat 40% verloren. Kortom, uw eigen keteltje is vele malen efficiënter!

Is de introductie van warmtepompen uitvoerbaar? Stelt u zich eens voor: 7 miljoen huishoudens dienen te voorzien worden van een warmtepomp. Als men rekent met 180 werkbare dagen in de bouw en een uitvoeringstijd van 20 jaar (3600 werkbare dagen), dan zullen dus 1.944 warmtepompen per dag aangelegd moeten worden om over 20 jaar de klus geklaard te hebben! Uitgangspunt zou dan zijn dat de aanleg van één warmtepomp één dag duurt… en dat is zeker niet het geval. Een bijkomend probleem is de verzwaring van het elektriciteitsnet. Door de veel grotere belasting per huishouden van het net, zal dit op alle plekken waar warmtepompen worden geïntroduceerd ook dubbel zo zwaar uitgevoerd moeten worden! Wat kost de aanleg van een warmtepomp? Als u tussen de regels door leest op de website, lijken de kosten nog mee te vallen met ‘maar’ €10.000,- tot €25.000,-. Het addertje zit onder ‘hoe goed is je woning geïsoleerd’… want wellicht maar 5% van het huidige woningbestand voldoet aan die norm. HR++ glas overal, gevels volledig geïsoleerd, een ventilatiesysteem, kortom, het huis dient zo ongeveer luchtdicht verpakt te worden en voorzien van een mechanisch ventilatiesysteem om nog wat frisse lucht naar binnen te krijgen. Daarnaast werkt het systeem met temperaturen van zo rond de 35 graden waardoor radiatoren dienen aangepast te worden, vloerverwarming aangelegd etc etc. De totale kosten lopen dan al snel op naar €60.000. En woont u dan comfortabel? Vergeet het maar! Bij temperaturen onder de 0 graden werkt ook de warmtepomp beduidend slechter, gaat het echt hard vriezen dan zal het een wonder heten wilt u het huis nog tot 18 graden kunnen verwarmen. Legio voorbeelden van inmiddels mislukte projecten zijn er terug te vinden op internet. [zoals van ouderen die volgens de huisarts in de winter in een ruimte moeten verbkijven die tot 22 graden zijn verwarmd] De site rekent u netjes voor dat u binnen 10 tot 15 jaar uw ‘investering’ heeft terugverdiend. Dat is gebaseerd op een bedrag van 15.000,- helaas. Dan is het nog maar de vraag wat de technische levensduur is van de installatie. Maar het moment van terugverdienen bij een ‘investering’ van 60.000,- zal pas aanbreken als het apparaat waarschijnlijk alweer aan vernieuwing toe is…. Natuurlijk heeft de overheid al goede ideeën bedacht: Wiebes suggereerde ‘regelingen met banken’. Banken staan bekend als zeer betrouwbaar, dus daar kunt u met een gerust hart uw lening wel halen. Een andere suggestie komt van de gemeentes: verkoop gewoon de grond terug aan de gemeente en u heeft weer cash! Ik laat me hier niet verder uit over deze slinkse roof van uw bezittingen. De linker helft van het politieke spectrum ziet inmiddels de bui hangen. Hun achterban kan die warmtepomp helemaal niet betalen! Ze hebben afgelopen weekend dan ook een nieuw woord bedacht: klimaatrechtvaardigheid! Met andere woorden: de zelf bedachte klimaathysterie mag betaald worden door een ander, niet door henzelf (lees achterban)! Het is nu wachten op een voorstel om de sociale woningbouw in Nederland te voorzien van warmtepompen op kosten van ‘de rijken’. Resumerend: in essentie is de warmtepomp een enorm kostbare operatie om de CO2-uitstoot en het gasverbruik in Nederland sterk te verhogen, snapt u het nog?

Slecht nieuws voor de politiek: klimaatakkoord is een illusie

De klimaattransitie valt peperduur uit voor huishoudens. De verduurzamingskosten zijn veel hoger dan nu wordt voorgespiegeld door het kabinet, staat op DFT. Dat blijkt uit onderzoek van het Economisch Instituut van de Bouw, dat het ontwerp-klimaatakkoord doorrekende. „In de kern is het klimaatakkoord gebaseerd op uitgangspunten die niet realistisch zijn. De rekening zal aanzienlijk hoger uitvallen.” zegt directeur Taco van Hoek van het Economisch Instituut van de Bouw (EIB) in een toelichting. „Als we zo doorgaan dan starten we in Nederland met een nederlagenstrategie. Er moet dan telkens meer geld bij.” Het EIB kraakt veel aannames die het Planbureau voor Leefomgeving (PBL) heeft gedaan in de doorrekening van het kabinet. Ze zet vraagtekens bij de ontwikkeling van de gasprijs, de terugverdientijd van een investering en de kosten voor woningaanpassingen. In totaal moeten er 7 miljoen woningen verbouwd worden, zowel koop- als huurwoningen. Het ontwerp-klimaatakkoord gaat er bijvoorbeeld vanuit dat woonlasten niet mogen stijgen. „Het PBL gaat uit van spectaculaire kostendalingen bij de bouw- en installatiesector”, zegt Van Hoek. „De komende jaren gaan ze echter al omhoog, kijk naar de loonkosten. Een flinke kostendaling met enkele tientallen procenten is in ieder geval niet te onderbouwen.” Ook rekent het kabinet zich rijk met de winst door innovatieve ontwikkelingen in de bouw. Het EIB heeft meerdere sessies gedaan met de aannemers, die het akkoord overigens wel zien zitten. „Innovatie- en efficiencywinst wordt overschat en worden deels teniet gedaan door hogere lonen of maatschappelijke eisen. Er zijn krachten die op elkaar inwerken.” Het onderzoeksbureau geeft geen concreet cijfer over hoeveel de energietransitie gaat kosten. Maar Van Hoek is van mening dat er te rooskleurig naar wordt gekeken en adviseert te kijken naar effectiviteit. „Een hybride ketel is praktischer en gunstiger in plaats van alle huishoudens te dwingen van het gas af te gaan. Als we zo’n ketel bij de helft van de huishoudens zouden plaatsen, daalt het gasverbruik met 85%, maar tegen veel lagere kosten.” Dit zou een oplossing kunnen zijn voor oudere stadswijken. Om van energielabel A naar Energieneutraal (BENG) te komen kost enorm veel, maar levert in praktijk nauwelijks meer besparing op de energierekening op. „Bovendien is het relatief duur”, aldus Van Hoek. Ook is geen rekening gehouden met een extra aanscherping voor de eisen voor nieuwbouw, die naar schatting van het EIB €15.000 per woning kost. Het EIB pleit ook voor meer realisme in de gasdiscussie. „Het PBL gaat uit van een verdubbeling van de gasprijs. Zo lijkt het gunstiger om woningen van het gas af te halen”, zegt de EIB-directeur. Hij wil benadrukken dat het aan de politiek is om knopen door te hakken, maar dat dit wel moet gebeuren op basis van realistische cijfers. Van Hoek mist de internationale discussie, zo stelt hij. Bij het beoordelen van het klimaatbeleid moet Nederland kijken hoe ze het beste bij kan dragen. „Nationale heffingen doen niets tegen de opwarming van de aarde.”

Menno Snel en de Belastingdienst

Staatssecretaris Menno Snel (D66) ligt al enige tijd onder vuur van de Tweede Kamer over een affaire uit 2014 over ingetrokken toeslagen bij enkele honderden aanvragers, die geheel onterecht waren ingetrokken en teruggevorderd. Wat de rechter ook oordeelde de betrokken ambtenaren deden niets. Nog erger hun bazen deden ook niets. En de verantwoordelijke bewindspersonen legden in de Tweede Kamer ‘valse’ verklaringen af. Deze week schijnt Menno Snel de Kamer toch te hebben beloofd die affaire af te zullen werken. Dat was wel nadat RTL-journalist Pieter Klein dat gemeld helemaal klaar met de Belastingdienst te zijn en de politieke bazen van deze financiële bureaucraten. Dat is niet eens zo heel gek. Dinsdag bleek dat die kernwaarden op grove wijze zijn geschonden. Staatssecretaris Menno Snel (Financiën) stuurde een niet zo transparant briefje naar de Tweede Kamer over zijn toeslagenaffaire. Stukken werden (alweer) vertrouwelijk naar de Kamer gestuurd. Eén document viel extra op. Al sinds september 2015 weten ambtenaren van de Belastingdienst zélf dat de massale stopzetting van toeslagen voor kinderopvang in 2014 volstrekt niet door de beugel kon. Dat de honderden gedupeerde ouders in hun recht stonden, en gelijk zouden moeten krijgen in bezwaarprocedures. Maar wat besloten de leidinggevenden vervolgens? Juist: om gewoon op oude voet door te gaan. De ouders moesten kapot geprocedeerd worden. Dat ging vorige maand nog door, met procedures die bij de hoogste rechters terechtkwamen. Natuurlijk kregen die rechters vervolgens niet te horen dat hier allemaal “niets van deugde.” Natuurlijk zijn er mensen die nu zeggen dat Snel zijn excuses heeft aangeboden, en dat het klaar moet zijn. Maar zo simpel hoort dat niet te werken. Pieter Klein: Als je dit denkt, snap je de kern niet. Niet alleen de kernwaarden zijn geschonden. Er is sprake van jarenlang volgehouden, georganiseerd machtsmisbruik door de overheid. Van ‘abusievelijke’ valsheid in geschrifte bij het opstellen van de ‘casus’, gesjoemel met bewijsmateriaal. Van plichtsverzuim bij ambtenaren. Onzorgvuldig en onbehoorlijk bestuur. Onrechtmatig handelen jegens ouders en gastouderbureau. Het verwerken van tweede nationaliteit en daarover liegen. Die lijst gaat maar door… en door. En het meest frappante? Dit blijft niet beperkt tot deze zaak: mijn collega Jan Kleinnijenhuis van Trouw en ik kennen verhalen, uit alle hoeken van het land. Ze stromen de mailbox binnen. We kennen een nieuwe zaak die vrijwel identiek is. Een geval waarin de eigenares van een gastouderbureau in een grote stad er nu, vijf jaar later, achter komt dat ook zij een project was van de overheid. Ze moest kapot. En zo ging het. Alle klanten met een tweede nationaliteit ongenadig aangepakt. Drie werf hoera voor het onderzoek van Klein, die al zijn journalistieke collega’s even laat zien wat échte journalistiek is. Dit is dus wat er mogelijk is als journalisten lak hebben aan een “goede relatie” met “politici,” en gewoon doen wat ze horen te doen. Natuurlijk, er werken ongetwijfeld heel veel goede mensen bij de Belastingdienst, die maar wat graag hun best doen om, als er problemen zijn, samen met burgers tot een goede oplossing te komen. Daar kan geen twijfel over bestaan. Maar het is óók duidelijk dat er wel degelijk iets heel ergs mis is daar, zeker als er burgers met dubbele nationaliteiten bij betrokken zijn. De Belastingdienst en staatssecretaris Snel moeten direct openheid van zaken geven, onafhankelijk onderzoek laten doen, en de verantwoordelijke individuen moeten gewoon verdwijnen. Die rotte appels moet je uit de mand halen, zodat de andere gezonde appels — die er óók genoeg zijn bij de Belastingdienst — gezond kunnen blijven én de cultuur van de Belastingdienst op een positieve manier kunnen veranderen.

nu.nl schrijft over een andere ambtelijke affaire op Justitie, waar ook grote vraagtekens bij gezet moeten worden. Hier staat de minister zelf in de schijnwerper. Leden van het ministerie van Justitie en Veiligheid zijn verdeeld over het strafrechtelijke onderzoek naar de bronnen van Nieuwsuur in de WODC-affaire, waarbij informatie van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatie Centrum (WODC) werd gelekt vanuit het ministerie naar de media. Dat blijkt uit een vertrouwelijke brief van de OR van het ministerie die in handen is van het programma. De brief zou afkomstig zijn van de ondernemingsraad van het zogenaamde SG-cluster, waarin ambtenaren van het Bureau Secretaris-Generaal (BSG) en het WODC zitten. Zij stellen dat mensen door de dreiging van potentiële aangiftes minder snel interne kritiek durven te uiten. Daarnaast zou de secretaris-generaal zelf ambtenaren hebben ondervraagd om het lek boven water te krijgen, terwijl het strafrechtelijk onderzoek bezig was. Dat druist tegen de wil in van minister van Justitie en Veiligheid Ferd Grapperhaus. Hij gaf aan dat zijn ministerie zich niet met het strafrechtelijk onderzoek wil bemoeien. Diverse ambtenaren hebben geen begrip voor de acties van de secretaris-generaal. De ondervraagden zouden bovendien niet zijn bijgestaan door een advocaat. Grapperhaus geeft aan dat de inhoud van de brief bij hem bekend is en noemt de acties van de op een na hoogste ambtenaar “onacceptabel”. “Dat heb ik ook gemeld aan de secretaris-generaal”, zegt Grapperhaus. Daarnaast zouden er gesprekken zijn gevoerd om medewerkers uitleg te geven en een kans te bieden “hun visie” te geven. “Over verdere stappen kan ik op dit moment niets zeggen”, aldus de minister. De WODC-affaire draait om ambtenaren die druk uitoefenden op onderzoekers van het WODC, dat weliswaar onafhankelijk is, maar ook onderdeel is van het ministerie. Nieuwsuur onthulde dit eind 2017 op basis van bronnen. Centraal stond een interne klacht van WODC-onderzoeker Marianne van Ooyen. Zij had al meerdere malen haar beklag gedaan bij de ambtelijke top van het ministerie. Pas na een brief aan het televisieprogramma kwam de affaire aan het licht.

Kort financieel/economisch nieuws

De specialisten van de vermogensbeheerder Robeco noemen de goudprijs, die het hoogste punt in jaren tijd heeft bereikt, een alarmsignaal dat obligatiehouders tot voorzichtigheid moet manen. En naast de neergaande conjunctuurbeweging spelen fundamentele ontwikkelingen een rol. Zo zien de obligatiestrategen van Robeco nog meer slechte voortekenen. “Globalisering heeft geleid tot een aantal ‘supercompanies’ met buitensporig grote marktaandelen. Inmiddels lijkt die trend te keren en is sprake van stijgende arbeidskosten, hogere handelstarieven en hogere belastingen waardoor recordhoge winstmarges onder druk komen te staan.” (bron: finance.nl) 

Vier op de tien zzp’ers hebben niets achter de hand als ze arbeidsongeschikt worden. Ze bezitten geen spaargeld of beleggingen en vinden een verzekering te duur,blijkt uit onderzoek van TNO en het Centraal Bureau voor de Statistiek. Eén op de vijf heeft een verzekering tegen arbeidsongeschiktheid. In het recent afgesloten pensioenakkoord is afgesproken dat zzp’ers zich daartegen moeten verzekeren. Het kabinet heeft werkgevers en werknemers gevraagd om volgend jaar met een voorstel te komen.  Zelfstandigen zonder personeel die niet veel verdienen ,hebben vaker ook minder reserves om op terug te vallen.

Maar er is ook, in mijn ogen, positief nieuws te melden. De nieuwe fractievoorzitter van het CDA in de Tweede Kamer, Pieter Heerma, heeft geopperd dat de Volksbank (bekend staand als SNS bank) een coöperatie moet worden en worden omgevormd in een nutsbank, een bank voor de consument en de middenstand, zoals vroeger de Postgiro was en de Nederlandse Middenstands Bank. Niet het grote werk met de enorme omzetten en risico’s en de torenhoge bonussen. Maar een van en voor het volk. Een lofwaardig initiatief.

Amerikaanse staatsobligaties met een goud als onderpand?

Judy Shelton, de kandidaat die door Trump naar voren is geschoven als bestuurslid bij de Federal Reserve, pleit voor een staatsobligatie gedekt door goud. Ze suggereerde dat de Amerikaanse overheid nieuwe converteerbare obligaties kan uitgeven, die aan het einde van de looptijd omgewisseld kunnen worden voor goud. Omdat centrale banken in meer dan honderd landen goud aanhouden in hun internationale reserves lijkt het een goede neutrale reserve te zijn. En naar mijn idee een goede manier om politieke vijandigheid te ontwijken. Dus stel je eens een staatslening voor die als volgt werkt: Op de einddatum kan de bezitter van de obligatie ofwel de nominale waarde van de obligaties of een vooraf bepaalde hoeveelheid goud ontvangen.” Het voorstel van Shelton is opmerkelijk, omdat goud al decennia lang geen rol van betekenis meer speelt in de financiering van de Amerikaanse tekorten. Sinds de ontkoppeling tussen de dollar en goud in 1971 heeft een dollarbankbiljet geen claim meer op goud. Met dit voorstel van Shelton zouden nieuwe Amerikaanse staatslening weer een waarde kunnen krijgen in termen van goud. (bron: MarketUpdate) [interessant en een geweldige omwenteling in monetair beleid]

Wat te denken van de vier voordrachten die de Europese Raad, na vele uren beraad, heeft genomen voor vier topfuncties

Over de kwaliteit heb ik zo mijn bedenkingen. Het zijn geen van vieren topfiguren, die in staat zullen zijn de huidige problemen binnen de EU op te lossen. Althans dat is mijn eerste indruk. Dat Frans Timmermans niet is voorgedragen als de voorzitter van de Europese Commissie, is de uitkomst van het feit dat hij EU-landen niet verbindt maar meer verdeeld. Kijk naar de tegenstand die zijn benoeming kreeg vanuit Oost-Europa. Daarbij komt dat zijn doelstellingen, die hij wil realiseren met Europa, alleen kunnen worden gerealiseerd als de EU eerst grondig wordt hervormd en stevige politieke en sociaal/maatschappelijke fundamenten krijgt. Ik vind het teleurstellend dat hij nu de belangrijkste vice-voorzitter wordt: de aanpak die hij heeft gepresenteerd is een doodlopende weg. Deze man past niet meer in de EC. Donald Tusk wilde dat er van de vier benoemingen twee vrouwen zouden zijn. En wat gebeurt er dan: de buitenland-coördinator worden een Spanjaard en de President van de Europese Unie wordt de huidige Belgische premier, die het steeds moeilijker kreeg zijn kabinet bijeen te houden. Resteren twee posities de voorzitter van de ECB en die van de EC. Die laatste werd een Duitse, Ursula van der Leyen. Een in Europa onbekende politica (wel bewindsvrouw in vier kabinetten Merkel), die door Angela Merkel niet werd gesteund bij de verkiezing. De vraag is of de nominatie door het EP wordt gesteund. Wat als dat niet gebeurt??? Dan de Française Christine Lagarde. Die voldoet aan geen enkele voorwaarde waaraan een top-monetaire autoriteit moet voldoen. Geen economie, nooit centrale bankier geweest, verstand van monetair beleid? [en daar komt nog bij dat de boedel die ze krijgt van Mario Draghi, verre van begerenswaardig is. De vertrekkende baas van de ECB laat een moeilijk dossier achter en wie en kan daarmee aan de slag met regeringsleiders die geen tot nauwelijks verstand hebben van economie en financiën] De 28 EU regeringsleiders hebben Europa opgezadeld met tweede rangs politici, hier en daar mogelijk wel kneusjes, die geen van allen in staat zullen zijn de grote problemen waarvoor Europa staat over de nieuwe machtsverhoudingen in de wereld, de klimaatsproblematiek, technologische ontwikkelingen en de inrichting van een nieuwe samenleving voor volgende generaties met de bijbehorende eco 4.0.

Kan een jurist zonder ervaring in de bankenwereld en in het monetaire beleid dat centrale bankiers uitvoeren, over de toekomst van de euro waken? Dat vraagt de financiële wereld zich af nu IMF-topvrouw Christine Lagarde is voorgedragen om de komende acht jaar de Europese Centrale Bank (ECB) te leiden. Het is één van de belangrijkste banen ter wereld. De president van de Europese Centrale Bank moet zorgen dat de waarde van de euro stabiel blijft en het economisch beleid in de eurozone ondersteunen. Met het bestuur worden de rentestanden vastgesteld, economische steunoperaties gestart of afgebouwd en toezicht gehouden op banken. Zijn of haar handtekening staat op elk euro-biljet dat wordt gedrukt, om de waarde van dat biljet te garanderen. Volgens de statuten moet de hoogste baas iemand zijn “met een erkende reputatie en beroepservaring op monetair of bancair gebied”. Christine Lagarde (63) heeft dat laatste volgens velen niet. Ze zat als tiener in het nationale team synchroonzwemmen, studeerde rechten in Parijs en deed een studie politieke wetenschappen in Aix-en-Provence. Daarna werd ze bestuursvoorzitter van het internationale advocatenkantoor Baker & McKenzie, een van de grootste advocatenkantoren ter wereld. In 2005 werd Lagarde in Frankrijk minister van Economische Zaken, onder toenmalig premier De Villepin. Na de verkiezing van Nicolas Sarkozy tot president in 2007 werd Lagarde, lid van de centrumrechtse partij UMP, minister van Financiën. In 2011 werd ze de hoogste baas van het Internationaal Monetair Fonds in Washington, nu de voordracht voor de topbaan in Frankfurt. [lezers van dit blog weten dat ik oordeel over het monetaire beleid van de ECB/Draghi in de afgelopen vier jaar als mislukt. De monetaire gereedschapskist is leeg en een visie waar de ECB naartoe moet, ontbreekt. Toch stelde Lagarde twee maanden geleden, in haar functie van directeur van het IMF, dat zij het beleid van de ECB ondersteunde en dat de Muntunie veel meer een collectief moet worden door de Bankenunie, de Transferunie en de uitgifte van eurobonds in werking moeten treden c.q. moet worden opgestart. Waar het heengaat met het monetaire beleid van de euro is voor mij een grote vraag] (bron: Trouw)

Duitsland richting recessie?

Het tegenvallende cijfer van de fabrieksorders bevestigt dat het beroerd gaat met de Duitse industrie. De vraag is of Europa’s grootste economie in een recessie gaat belanden. De fabrieksorders daalden in mei met 2,2%. De inkoopmanagersindices wijzen ook al enige tijd op een krimp van de Duitse industrie, die mede aan de handelsoorlog te wijten is. Beleggingsstrateeg Simon Wiersma van ING maakt zich vooralsnog niet heel veel zorgen over de Duitse economie. „De prognoses wijzen voorlopig op plussen van 0,7% voor het tweede en 0,9% voor het derde kwartaal. Enerzijds omdat de consumentenbestedingen op een hoog niveau liggen. Anderzijds draait de dienstensector nog goed. Maar als de negatieve ontwikkeling bij de productiesector doorzet, zal de groei van de dienstensector geen compensatie meer kunnen bieden.” Ook beleggingsstrateeg Vincent Juvyns van JPMorgan acht de kans klein dat Duitsland binnenkort in een recessie belandt. „De industrie is goed voor bijna een kwart van de economie, wat betekent dat Duitsland bovengemiddeld gevoelig is voor de verzwakking van de wereldhandel. Ook de zwakke autoverkopen doen zich voelen. Consumenten en de dienstensector bieden echter voldoende compensatie. Bovendien heeft de Duitse overheid dankzij het begrotingsoverschot middelen om de economie te stimuleren.” Een escalatie van de handelsoorlog ziet Juvyns wel als een duidelijk risico. Zo overwegen de Verenigde Staten nog altijd auto’s uit Europa extra te belasten. De recente stevige daling van de Duitse obligatierentes is volgens Wiersma slechts in beperkte mate te wijten aan de economische groeiverzwakking. „Dit hangt meer samen met de voorgenomen beleidswijziging van centrale banken. De markt rekent erop dat de ECB het obligatieopkoopprogramma gaat hervatten en de rente dit jaar met 0,1 tot 0,2 procentpunt zal verlagen.” Juvyns voegt hieraan toe dat de aanstaande benoeming van Christine Lagarde tot opvolger van president Mario Draghi de verwachting van een versoepeling van het monetaire beleid door de ECB heeft versterkt. Nu ligt de depositorente van de ECB op -0,4%, ofwel op het niveau van dat van 10-jaars staatspapier. „De depositorente legt een bodem onder de lange rente, maar deze zou nog iets kunnen dalen omdat de markten een verlaging van de depositorente inprijzen”, meldt Wiersma.

Het stikstofarrest van de RvS

In Diemen leeft al enige tijd weerstand tegen een houtcentrale die energiebedrijf Vattenfall wil bouwen. Het stikstofvonnis van de Raad van State geeft nu extra onzekerheid, schrijft Frank Straver in Trouw. De onzekerheid over de komst van een grote biomassacentrale in Diemen stijgt. De vraag is of de vergunning voor de energiecentrale, die houtstukjes gaat verstoken, nog wel deugt. Daarover is twijfel ontstaan, als gevolg van de uitspraak van de Raad van State, die onlangs de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) afkeurde. Daardoor mogen er geen vergunningen naar projecten die stikstof uitstoten bij beschermde natuurgebieden. De gemeenteraad van Diemen heeft deze week gesproken over het lot van de houtgestookte oven, die 120 megawatt energie kan produceren voor het warmtenet van Amsterdam en Almere. De energiecentrale zal stikstof uitstoten en moet daarvoor toestemming hebben. Alle papieren zijn in orde, stelt een woordvoerder van Vattenfall, de Zweedse eigenaar van Nuon. Het bedrijf vroeg geen natuurvergunning met PAS-toets aan, ondanks het naastgelegen Naardermeer. Stikstofuitstoot van de nieuwe houtcentrale zou mogen onder een oude vergunning van een gascentrale op dezelfde locatie, die minder gaat draaien. Maar volgens milieugroep MOB, die de PAS-rechtszaak won, rekent Vattenfall zich ten onrechte rijk. In een brief aan de gemeenteraad zet Johan Vollenbroek van MOB uiteen waarom de biomassacentrale er niet meer kan komen na het stikstofarrest. Hij rept van een “sjoemelvergunning”, omdat de houtcentrale meer stikstof zou uitstoten dan papieren van de gascentrale toestaan. Juridisch zou de bouw van de biomassacentrale onhoudbaar zijn. Volgens MOB is dat zo nodig verder aan te vechten bij de rechter. Het is de regionale uitvoeringsdienst Noord-Holland Noord (RUNH) die moet toetsen of de vergunning voor de biomassacentrale goed is. Dat wordt onderzocht, zegt een woordvoerder. Weliswaar heeft Vattenfall geen vergunning op basis van het PAS, maar voor de vergunning gebruikte het energiebedrijf wel het bijbehorende rekenmodel ‘Aerius’. Mogelijk zet het stikstofarrest daar ook een streep doorheen. Niet de RUNH maar het ‘crisisteam’ dat het kabinet opzette na het stikstofarrest onderzoekt dat. De uitspraak zet Lelystad Airport en mogelijk honderden bouw- en infraprojecten op losse schroeven. [vooralsnog heeft het kabinet de ingebruikstelling van de luchthaven Lelystad uitgesteld naar later]

‘Trump onder vuur’

Bij de presentatie van het boek ‘Staat van Beleg’ het tweede boek over de biografie van de 66-jarige Amerikaanse auteur Michael Wolff deed hij een aantal interessante uitspraken over de persoon van de Amerikaanse president Donald Trump, zoals die werden opgetekend door de journalist Seije Slager in Trouw. De meeste aandacht in de media kreeg: “Trump mist het temperament en de intellectuele capaciteit om een oorlog te beginnen”, met als reden daarvoor dat een oorlog voeren tegenwoordig een complexe materie is met vele facetten, die tegelijkertijd in beeld moeten zijn. Generaal worden tegenwoordig geschoold bij McKinsey. Trump kan uit de heup schieten als cowboys dat vroeger deden en regeren in de stijl van de godfathers: met beleid van de straat, zolang het maar geen complexe besluitvorming betreft. Een plus een, lukt nog wel alhoewel ………? Wolff ziet Trump niet als de President van de Verenigde Staten, de wereldleider, maar als een TV-acteur die iedere dag weer een cliffhanger nodig heeft om de volgende dag weer de kijkcijfers te halen. De tijd is voorbij dat, zoals in de periode Bush, de VS een oorlog begon in Irak en niet had nagedacht over een beleid voor wat er moest gebeuren na de val van het regime van Saddam Hoessein. Daar heeft Irak een hoge prijs voor betaald: in de vorm van chaos in het bestuur. Over zijn verrassingsbezoek aan de Noord-Koreaanse president Kim op de demarcatielijn tussen Noord- en Zuid-Korea afgelopen zondag zegt Wolff ‘dat was alleen maar voor de show’, daar zat geen enkele strategie achter. Diplomaten vragen zich ook af welke drijfveren Trump had om zo plotseling Kim de hand te willen schudden, anders dan dat hij Kim een gunst wilde geven met deze ontmoeting en heeft hem daarmee, zeker in eigen huis legitimiteit gegeven, zonder dat daaraan enige prijskaartje hangt. De helft van de posities in het Witte Huis is vacant. “Precies. Niemand weet wat het beleid is. Niemand weet wie het beleid maakt. Het is niet de minister van buitenlandse zaken. Voor zover er beleid is, komt het waarschijnlijk van Jared Kushner, zijn schoonzoon. Maar het managen van de details, dat gebeurt niet meer. “Anders zou iemand wel gezegd hebben: ‘Wacht even, de Noord-Koreanen geven ons niets, waarom zouden wij ze iets geven?’. Daar draait diplomatie om: wat krijg je terug voor wat je geeft? En we geven nu heel veel: totale legitimiteit aan dit Noord-Koreaanse regime. Maar omdat er geen enkele analyse plaatsvindt, is de enige gedachte: waarom zouden we ze het niet geven? Vanuit Trump is de gedachte: het kost me niets, en ik krijg er nu even credit voor.” “Het is een soort pervers lichtpuntje dat hij geen oorlog gaat voeren. Trump, gek genoeg en ironisch genoeg, ziet eruit als iemand die heel veel macht verzamelt. Maar de waarheid is: hij doet er niet zo veel mee. Het is alleen maar show.”

De bedrijvigheid in de Amerikaanse dienstensector is in juni minder gegroeid dan een maand eerder. Dat meldde onderzoeksinstituut ISM op basis van definitieve cijfers. De inkoopmanagersindex, de graadmeter voor de bedrijvigheid, kwam uit op een stand van 55,1, tegenover 56,9 in mei. Een stand boven 50 duidt op groei, daaronder op krimp. Het Britse onderzoeksbureau Markit kwam met eigen definitieve cijfers over de Amerikaanse dienstensector. Die index noteerde een stand voor juni van 51,5, van 50,7 een maand eerder. Dat verschil is dus, relatief bezien, erg groot. De fabrieksorders in de Verenigde Staten zijn in mei met 0,7% afgenomen ten opzichte van een maand eerder. In april namen de fabrieksorders met een herziene 1,2% af. Verder werd op basis van een definitief cijfer gemeld dat de orders voor duurzame goederen in mei met 1,3% daalden.

Opnieuw is er een tegenvallend rapport over de Amerikaanse arbeidsmarkt naar buiten gekomen. Salarisverwerker ADP meldt dat er in juni 102.000 banen bij zijn gekomen, terwijl economen gemiddeld op 140.000 hadden ingezet. Het rapport loopt vooruit op het officiële banenrapport, waar op een banengroei van 155.000 wordt gerekend. In mei viel de banengroei terug tot een schamele 75.000, veel minder dan de 180.000 waarop was gerekend. De werkloosheid bleef op 3,6% staan.  De wereldwijde vraag naar luchtvrachtvervoer heeft in mei een krimp met 3,4% op jaarbasis laten zien. Dat blijkt uit cijfers van brancheorganisatie IATA. In april was nog sprake van een daling van de vraag met 5,6%. Volgens IATA heeft de luchtvrachtsector duidelijk te lijden onder de zwakkere wereldhandel en de handelsspanningen tussen China en de Verenigde Staten. Topman Alexandre de Juniac van IATA denkt dat de moeilijke marktomstandigheden voor het luchtvrachtvervoer zullen aanhouden de komende tijd.

De handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China kent niet alleen verliezers. Vooral Aziatische en Zuid-Amerikaanse landen profiteren van het over en weer verhogen van importheffingen door de grootmachten. Er liggen ook kansen voor Europese bedrijven. Amerikaanse varkensboeren gaan, dankzij de handelsoorlog, voor honderden miljoenen het schip in en moeten uitwijken naar andere landen. Ook sojaboeren in de VS blijven met bergen vaak wegrottende oogst zitten. In China worden ondertussen vooral producenten van consumentengoederen hard geraakt. Toch wordt er ook geprofiteerd van het conflict. Dik een jaar nadat de VS de eerste heffingen invoerde, concludeert de Japanse investeringsbank Normura dat de VS en China minder goederen van elkaar zijn gaan importeren en bepaalde producten nu in andere landen kopen. Die extra handel krikt in sommige landen de economie flink op. De VS halen vooral minder computerelektronica, elektrische apparaten en meubels uit China. Andersom importeren de Chinezen vooral minder sojabonen, vliegtuigen, granen en katoen uit de VS, concludeert Normura in een analyse die vorige maand werd gepubliceerd. Die producten worden nu ergens anders ingeslagen, en de grote winnaar is Vietnam. Het bruto binnenlands product (bbp) van dat land stijgt dit jaar, volgens een schatting van Normura, met 7,9% door nieuwe handel met vooral de VS. De Amerikanen kopen er elektrische apparatuur voor telefoons en andere elektronica die anders in China werd gekocht. Ook Taiwan en Zuid-Korea profiteren op dat gebied van extra handel met de VS. Ondertussen verkoopt Maleisië halfgeleiders en Zuid-Korea en Mexico exporteren meer onderdelen voor motorvoertuigen naar de VS. China koopt vooral veel meer soja in Argentinië, Brazilië, Chili en Canada. Goud halen de Chinezen meer uit Hong Kong, Singapore en Zuid-Afrika en aardgas komt vaker uit Maleisië en Australië. Er zijn ook Europese landen die profiteren. Frankrijk en Duitsland leveren dankzij de handelsoorlog meer vliegtuigen en vliegtuigonderdelen aan China, aldus Normura. “Het voordeel voor Europese landen is het grootst in Frankrijk (0,3%), maar in het algemeen klein”, schrijven de economen. Er zijn kansen voor Europese bedrijven om als verrassende winnaars uit de bus te komen in het handelsconflict, zei David Owen, hoofdeconoom Europa bij de Amerikaanse investeringsbank Jefferies, in mei tegen Bloomberg. Als de heffingen van de VS het importeren van producten uit China minder concurrerend maakt, is dat een kans voor Europese bedrijven om te profiteren, Volgens Owen zorgen handelsoorlogen voor ‘winnaars onder de verliezers’. Dit lijkt vaak te worden vergeten en te verdwijnen tussen alle negativiteit rond het onderwerp, aldus Owen. Hij is niet de enige die lichtpuntjes ziet voor Europese bedrijven. ING-econoom Timme Spakman wees vorig jaar al op de kansen voor Europese bedrijven. Hij zette de Europese bedrijfstakken die kunnen profiteren van de handelsoorlog in oktober op een rij: vooral producenten van industriële machines, auto-onderdelen en kunststoffen kunnen profiteren van extra handel met de VS. Voor exporteurs naar China zijn er vooral kansen voor autofabrikanten en producenten van industriële machines, aldus Spakman. Toch benadrukken de economen van Normura dat er vooral verliezers zullen zijn door de handelsoorlog. “Het is belangrijk om in gedachten te houden dat dit slechts één aspect van de handelsoorlog tussen de VS en China is; er zijn veel andere krachten aan het werk en de algemene economische impact in de meeste landen zal negatief zijn”, schrijven ze. Uit een simulatie van het World Economic Forum uit januari blijkt dat in het slechtste scenario de handelsoorlog de economische groei van het wereldwijde bbp dit jaar met 0,7% kan laten dalen. De groei van de economie zou dan uitkomen op 2,8%. De impact zou groter zijn op de groei van de Chinese economie (min 0,9%). In Europa zou het voor 0,8% minder groei kunnen zorgen en het bbp van de VS zou 0,4% lager kunnen uitkomen. En dan is er nog Donald Trump als onzekere factor. De Amerikaanse president dreigt weer met extra heffingen op een nieuwe lijst met Europese producten, waaronder Duitse auto’s met een importwaarde van €3,5 mrd.

De Amerikaans-Chinese handelsoorlog draait uiteindelijk om dominantie in 5G

Nog maar 10 jaar geleden was Huawei een tamelijk marginaal bedrijf, dat voornamelijk actief was in delen van zuidoost Azië en Midden- en Centraal-Europa. Het had een omzet van $28 mrd. In 2018 kwam de omzet uit op $107 mrd. Het is die snelle groei van Chinese technologiebedrijven die naar alle waarschijnlijkheid de basis vormt voor de steeds maar toenemende frictie tussen China en de VS. De aandacht gaat nu vooral uit naar telecom- technologie, schrijft Cor Wijtvliet. Technologie en vooral de stand van de technologie is een begrijpelijke bron van spanning tussen de twee grootmachten. De bron is het dubbele gebruik van technologie. Het wordt steeds moeilijker om in dezen een duidelijke grens te trekken tussen commercieel/burgerlijk gebruik en strategisch/militair. Het moge duidelijk zijn, dat in dezen geen van beide partijen van wijken wil weten. Het gaat er juist om wie technologisch de overhand heeft. De Amerikanen willen koste wat kost voorkomen dat China in 5G de overhand heeft of krijgt. Het land zal daarom met alle middelen Huawei willen neersabelen. De felheid van de Amerikanen is terug te voeren op een rapport van het Defense Innovative Board, waarin gesteld wordt dat de VS achterop is geraakt in de ontwikkeling van deze technologie en daarom niet in staat zal zijn de standaard voor 5G te stellen. Het rapport gaat nog een stapje verder en stelt dat de VS op dit terrein wel eens gemarginaliseerd kan worden. De belangen zijn echter immens. Het land dat de standaard kan zetten voor 5G kan waarschijnlijk de vruchten daarvan plukken in de vorm van een eindeloze reeks innovaties. De introductie van 5G op zich is al belangrijk, maar het multipliereffect zal nog veel groter zijn. 5G is gekoppeld aan een reeks van andere technologieën, zoals de zelfrijdende auto, the Internet of Things, virtual reality en noem maar op. Zoals zo vaak in technology is de hoofdprijs voor de first mover, zo stelt het rapport met alle daarmee samenhangende vruchten. Dat kan in de vorm van veel, nieuwe hoogwaardige banen, maar meer nog in de vorm van leiderschap in andere technologieën. Die eisen een steeds snellere transmissie van steeds meer data. De VS hebben hun dominantie verloren in telecomtechnologie. Dat is niet te wijten aan Chinese piraterij, maar is van eigen makelij. Amerikaanse bedrijven hebben gewoon te weinig geïnvesteerd. Bedrijven als AT&T en Verizon zitten tot hun nek in de schulden en hebben de middelen niet. China heeft de afgelopen vijf jaren $180 miljard in 5G gestoken. Daar komt nog bij dat de Amerikaanse overheid en defensie het grootste deel van het spectrum voor zich opeisen, dat in de rest van de wereld voor commerciële doeleinden gebruikt wordt. Daardoor staat de Amerikaanse markt min of meer op zichzelf. Los daarvan, de Amerikaanse markt, burgerlijk en militair samen, is eenvoudigweg niet groot genoeg meer om andere partijen de wil op te leggen. Het is voor de VS niet te hopen, dat wat nu in telecom gebeurt, exemplarisch zal blijken voor wat er op andere technologische terreinen kan gaan gebeuren! (bron: RTLZ)

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 5 juli 2019; week 27: AEX 570,46; Bel20 3643,73; CAC40 5.593,72; DAX30 12.568,53; FTSE 100 7.553,14; SMI 9.980,79; RTS (Rusland) 1398,75; DJIA 26.922,12; NY-Nasdaq 100 7841,3; Nikkei 21.746,38; Hang Seng 28.774,83; All Ords 6.831,8; SSEC 3.011,06; €/$1,123153; BTC/USD $11.376,02; 1 troy ounce goud $1398,30; dat is €40.015,68 per kilo; 3 maands Euribor -0,354%; 1 weeks -0,396%; 1 mnds -0,393%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,246%; 10 jaar VS 1,9482%; 10 jaar Belgische Staat 0,001%, 10 jaar Duitse Staat -0,4%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,65%, 10 jaar Japan -0,1603%; 10 jaar Italië 1,771%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,624.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vlak, de goudprijs daalde licht wat en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier vertoonde daalde verder c.q. de negatieve rentes noteerden vlak, terwijl de 5-jarige negatieve rente licht wijzigde. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,05%; Duitsland 0,264%; Japan 0,3367%; Nederland 0,212; Frankrijk 0,794%; GB 1,367%; Canada 1,656%; Spanje 1,321%; VS 2,4664%; Italië 2,814%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,623%; Nederland -0,65%; Zwitserland -0,75%; Denemarken -0,646%; Frankrijk -0,534%; België -0,47%; Japan -0,25256%; Spanje -0,278%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 06072019/486 Alleen, maar niet eenzaam

UPDATE 29062019/485 Nog geen deal in handelsoorlog tussen Trump en Xi

Als snel na het publiceren van blog 484 was voor mij duidelijk, na mijn eigen analyse en de column van Jaap van Duijn over de verrekenrente en de dwaasheid daarvan, dat de bepaling van de verrekenrente op basis van meer realistische normen moet worden vastgesteld. Daarin speelt in mijn model de technocratische benadering van DNB/Klaas Knol en de wetenschappelijke commissie Dijsselbloem c.s geen rol meer. Die worden aan de kant gezet met dank voor de slechte adviezen voor pensioenfondsen, deelnemers en gepensioneerden. Ik kies voor een meer realistische benadering van de ‘risicovrije rente’ door mee te wegen van de werkelijke netto rendementen in relatie tot de dekkingsgraad. Wel voor ieder pensioenfonds en verzekeraar een eigen verrekenrente, maar wel een eerlijker benadering voor de pensioenfondsen, die rendementen scoren boven die van Knot en Dijsselbloem (de bureaucratische rekenaars) en daarmee deelnemers en gepensioneerden mogen belonen. Dalende rente en een stijgende negatieve rente gaan grote schade toebrengen aan ons spaargeld en onze pensioenreserves en pensioenuitkeringen. Maar de oplossing van van Duijn biedt een realistische oplossing.

Rutte binnenkort naar een topfunctie bij de EU?

Uit de peiling van de Hond van afgelopen weekend zou blijken dat 48% van de geënquêteerden geen moeite zou hebben als Rutte naar Brussel zou vertrekken. Dat kan positief beoordeeld worden, maar het kan ook het tegendeel zijn. Het volk is Rutte helemaal zat en ziet hen liever vandaag dan morgen vertrekken. Daarin kan ik wel meegaan want velen zijn van oordeel dat ‘de geest uit de fles’ van zijn derde kabinet is. En als hij dan ‘promotie’ maakt als de opvolger van Donald Tusk, kan hij geen mens meer kwaad doen.

Washington probeert een internationale coalitie tegen Teheran op te bouwen, maar stuit daarbij op onwillige partners.

President Donald Trump zit met een geloofwaardigheidsprobleem nu hij een Iraanse aanval op een Amerikaanse drone onbeantwoord heeft gelaten. De president die andere landen waarschuwt niet met Amerika te sollen, wil geen oorlog met Iran en dus heeft hij in plaats daarvan nieuwe sancties opgelegd aan het land. Het liefste met steun van de hele wereld. De nieuwe sancties treffen de hoogste leider van Iran, ayatollah Ali Khamenei, en aanvoerders van de Revolutionaire Garde. Hun financiële tegoeden in het buitenland worden bevroren. Om de geesten van de bondgenoten rijp te maken voor de nieuwe maatregelen, is de Amerikaanse regering begonnen met een diplomatiek offensief. Buitenlandminister Mike Pompeo arriveerde gisteren in de Saudische kuststad Jeddah voor overleg met koning Salman en kroonprins Mohammed bin Salman. De Saudiërs lieten gisteren weten de Amerikanen te steunen. “De sancties zullen verscherpt worden. Als Iran doorgaat met zijn agressieve beleid, dan zal het daarvoor de prijs betalen”, aldus de Saudische topdiplomaat Adel al-Jubeir. Maar het verwerven van Saudische steun is niet bepaald een prestatie, aangezien Riyadh nog feller gebeten is op Iran dan Amerika. Pompeo liet weten dat hij een internationale coalitie wil die niet alleen bestaat uit Arabische Golfstaten, maar ook steun zoekt ‘in Azië en Europa.’ Hij vliegt vervolgens naar Europa en Azië voor gesprekken met andere bondgenoten. Pompeo zegt dat een coalitie nodig is om ‘tegenwicht te bieden aan ’s werelds grootste exporteur van terrorisme’. Europese deelname aan zo’n coalitie is verre van zeker. De Duitse buitenlandminister, Heiko Maas, bekritiseert de Amerikaanse Iran-strategie van ‘maximale druk’. Hij waarschuwde voor economische schade en voor een toenemende kans op oorlog in het Midden-Oosten, als de Amerikanen deze koers blijven varen. ‘Nu is de tijd voor diplomatie’, aldus Maas. De Britse minister van buitenlandse zaken, Jeremy Hunt, zegt aan Amerika’s kant te staan, maar vooral politiek. Verzoeken voor militaire steun moeten ‘per geval’ bekeken worden, aldus Hunt. Ondertussen trekt Iran zich weinig aan van alle Amerikaanse pogingen het land verder te isoleren. “Iedereen zag het neerhalen van de onbemande drone”, zei het hoofd van de Iraanse marine, Hossein Khanzadi, tijdens een ontmoeting met defensiefunctionarissen. “Ik kan jullie verzekeren dat deze stevige reactie altijd herhaald kan worden, en de vijand weet dit.” De Iraniërs bevestigden ook berichten uit Amerikaanse media dat de VS cyberaanvallen hebben uitgevoerd op Iran. Volgens Teheran zijn alle aanvallen van de Amerikanen afgeweerd. “Ze doen hun best, maar ze hebben nog geen succesvolle aanval uitgevoerd”, zei de Iraanse minister van informatie, Mohammad Javad Azari. Hij zei dat Amerika in een jaar tijd minstens 33 miljoen aanvallen hadden uitgevoerd. Trump zegt dat hij graag met Iran wil onderhandelen over een nieuwe deal. In principe wil Iran dat ook maar dan wel zonder dreigementen en sancties op tafel en dat is nu juist de strategie van Trump. Toch zetten de Amerikanen hun bedreigingen op Iran door. De Amerikaanse president Donald Trump heeft Iran bedreigd met grootscheepse militaire vergelding als Teheran “ook maar iets Amerikaans” aanvalt. “Elke aanval door Iran op ook maar iets Amerikaans zal worden begroet met enorme en overweldigende macht. In sommige gevallen, zal ‘overweldigen’ wegvagen betekenen”, schreef Trump in een bericht op Twitter. [de bluffer!] Eerder liet Iran weten dat “diplomatie” is uitgesloten, nu de Amerikanen sancties hebben opgelegd aan de Iraanse opperleider, grootayatollah Ali Khamenei. De Amerikaanse president zette zijn handtekening onder een presidentieel decreet om die in werking te stellen. Iran ziet de sancties tegen Khamenei “als een aanval op de natie”, schreef een Iraanse regeringswoordvoerder op Twitter. De Iraanse president Hassan Rouhani hield eerder op de dag een televisietoespraak, waarin hij zei dat de sancties tegen Khamenei geen effect zullen hebben, omdat de ayatollah geen bezittingen in het buitenland heeft. Rouhani, die vaak wordt gezien als een gematigd politicus, maar bovenal een pragmatische leider is, liet zich opvallend scherp uit over het Witte Huis, dat zich volgens hem “mentaal achterlijk” gedraagt. [dat kan Trump in zijn zak steken] De crisis tussen Iran en de VS heeft zich verdiept sinds de Amerikanen vorige maand elk land ter wereld het bevel gaven geen Iraanse olie meer af te nemen. Daarmee is Teheran afgesneden van de voornaamste inkomstenbron, waarvan de opbrengsten onder meer worden gebruikt om voedsel te importeren voor de 81 miljoen inwoners van het land.

In de recente weken werden verschillende olietankers in en nabij de Perzische Golf aangevallen met explosieven. Volgens Washington zat Iran daar achter. Teheran ontkent. Vorige week schoten de Iraniërs een Amerikaanse spionagedrone uit de lucht. [een staaltje van technisch vernuft, het is nog de vraag of het hier ging om een Iraanse actie met Russische ondersteuning voor de S-300 raket] De VS stelt dat het toestel niet binnen de grenzen van het Iraanse luchtruim vloog en kwam dicht bij een vergeldingsaanval. De Iraanse president Rouhani won twee verkiezingen met zijn belofte om Iran uit de internationale isolatie te halen. Het vertrek van de VS uit het Atoomakkoord, de hernieuwing van het strenge sanctieregime en Amerikaans wapengekletter hebben de invloed van de gematigde fractie verzwakt. Aan Amerikaanse zijde zijn ook haviken in het spel, zoals nationaal veiligheidsadviseur John Bolton, die heeft gezegd alles in het werk te willen stellen om een ‘regime change’ in Teheran te bereiken. De VS stapte vorig jaar uit het Atoomakkoord met Iran, dat ook werd ondertekend door onder meer de EU, China en Rusland. Volgens Trump ging de nucleaire deal niet ver genoeg om te voorkomen dat Iran atoomwapens ontwikkelt. Die mening werd niet gedeeld door de andere ondertekenaars en het Internationaal Atoomagentschap van de VN. Trump wil onderhandelen over een strenger nieuw akkoord. De Iraanse regering zegt dat het geen zin heeft om met Washington te onderhandelen over een deal die al bestond, maar waar de Amerikanen uit zijn gestapt. (bron: trouw)

Europese monetaire autoriteiten aangevallen door Facebook

De kritiek van Europese toezichthouders en centrale banken op de aangekondigde cryptomunt van Facebook stapelt zich op. Ze vragen om meer details over Libra, en benadrukken dat goedkeuring van de munt zonder die extra informatie niet voor de hand ligt. De zorgen in Europa gaan onder meer over de witwaspraktijken die met de cryptomunt vergemakkelijkt zouden worden. Ook zou het bestaande financiële systeem door een grote munt als Libra gevaar kunnen lopen. In de VS werden al vragen gesteld over de privacyimplicaties van het plan van Facebook. Brits financieel toezichthouder Financial Conduct Authority liet een parlementaire commissie weten dat goedkeuring van de munt op dit moment nog ver weg lijkt. De centrale bank van Italië riep ook op tot het verschaffen van meer informatie, en de centrale bank van Frankrijk stelde al dat voor bepaalde diensten bankvergunningen moeten worden aangevraagd. Nog niet eerder grepen centrale banken wereldwijd in bij de lancering van nieuwe cryptomunten. Er werd namelijk steeds geconcludeerd dat die munten te klein waren om een risico te vormen voor het financiële systeem. Facebook heeft de goedkeuring van toezichthouders en banken in binnen- en buitenland nodig om de cryptomunt tot een succes te maken. Het plan is om Libra in de eerste helft van 2020 te lanceren, met als doel om de activiteiten buiten sociale media verder uit te breiden. [toch stel ik vragen over de positie van cryptomunten. Zij zijn namelijk wel degelijk ondermijnend zijn voor de klassieke munten van het monetair/financiële systeem, juist nu de negatie rentetarieven maar blijven stijgen. (bron: Sanoma)

Afgelopen week steeg het totaal aan obligaties met een negatieve rente met $1,2 biljoen, nadat centrale banken in Europa en de Verenigde Staten de deur hadden opgezet voor meer monetaire stimulering. Nadat de Federal Reserve en de ECB bekend hadden gemaakt dat ze open staan voor een verlaging van de rente zakte ook de rente op staatsobligaties naar een nieuw dieptepunt. Op dit moment heeft meer dan $13.000 mrd aan obligaties wereldwijd een negatieve rente, het hoogste niveau ooit. Het aanbod van negatief renderende obligaties groeide doordat de rente voor 10-jaars leningen van Oostenrijk, Zweden en Frankrijk negatief werd. De rente op Duitse en Japanse staatsobligaties, die al wat langer negatief is, bereikte deze week zelfs een nieuw dieptepunt. [of hoogtepunt] In Denemarken zakte ook de rente op schuldpapier met een looptijd van 20 jaar onder nul, waardoor bijna de volledige rentecurve daar negatief is. Alleen beleggers die voor 30 jaar hun geld uitlenen aan de Deens overheid krijgen nog een positief rendement, maar dat is nog zonder correctie voor de inflatie. Het reële rendement is dus nog veel lager. Volgens cijfers van Bloomberg heeft 40% van alle staatsobligaties in de wereld inmiddels een rente die lager ligt dan 1%. Maar het zijn niet alleen overheden die steeds goedkoper kunnen lenen, ook grote bedrijven krijgen vaker geld toe als ze geld willen ophalen. Volgens Bloomberg bestaat bijna een kwart van de totale markt voor bedrijfsobligaties op dit moment uit schuldpapier met een negatieve rente. Door de lage rente kunnen ook de minder kredietwaardige bedrijven en landen makkelijk aan geld komen. Zo groeit ook de markt voor zogeheten ‘junk bonds’ de laatste jaren in een hoog tempo. Op dit moment heeft deze markt voor risicovol schuldpapier een omvang van $1,23 biljoen. Volgens cijfers van Bloomberg is dat een verdubbeling ten opzichte van het niveau van tien jaar geleden. De rente op staatsobligaties daalt door een vlucht naar veilige havens. Institutionele beleggers als pensioenfondsen en verzekeraars, maar ook de grote beleggingsfondsen, parkeren een deel van hun vermogen in staatsleningen. Die zijn het meest liquide in tijden van crisis en zijn minder risicovol dan beleggingen in bijvoorbeeld aandelen. Beleggers zien de uitspraken van de Federal Reserve en de ECB eerder deze week als een aanwijzing dat de economie er niet zo sterk voor staat als eerder werd gedacht. Sommige analisten verwachten zelfs dat de ECB volgend jaar haar opkoopprogramma zal hervatten. Dat betekent dat de schaarste aan schuldpapier toeneemt en dat de rente nog verder zal dalen c.q. de negatieve rente verder zal oplopen. (bron: MarketUpdate.nl)

Stekkerdozen subsidie veel te duur voor het CO2-rendement

Het stimuleren van elektrisch rijden is een dure maatregel om de CO2-uitstoot terug te dringen, concludeert de Algemene Rekenkamer in een brief aan de Tweede Kamer. Tot en met 2022 besteedt het kabinet ongeveer €700 mln aan de subsidiëring van elektrische auto’s. Het monsterbedrag betreft alleen de 25.000 elektrische auto’s die vorig jaar verkocht zijn. Indirecte kosten zoals lagere inkomsten door accijnsderving aan de pomp zijn daarbij nog niet eens meegerekend. In de brief rekent de Rekenkamer voor dat de kosten per vermeden ton CO2-uitstoot voor in 2018 aangeschafte auto’s hiermee uitkomt op bijna €2.000. Dat is €300 meer dan het bedrag waar het kabinet van uitgaat. De subsidies voor elektrische auto’s staan al langer onder druk. Een hoorzitting in de Tweede Kamer zorgde dit voorjaar er voor dat parlementariërs nóg meer zijn gaan twijfelen over of we wel op de goede weg zitten met de manier waarop we miljarden belastinggeld uittrekken voor Tesla-rijders en andere stekkerwagens. Het is keer op keer fout gegaan met het stimuleren van ‘groen rijden’. Voor subsidies voor auto’s zoals de Mitsubishi Outlander werden door de overheid miljarden uitgetrokken. Veel meer dan gepland omdat de wagens – die overigens niet eens zo groen bleken – met fiscale voordeeltjes toch populairder waren dan voorspeld. Het onafhankelijk adviesorgaan zet ook vraagtekens bij het fiscale voordeel van het hebben van een elektrische auto. Volgens staatssecretaris Menno Snel van Financiën zou dit voordeel op €5.600 per jaar liggen, maar de Rekenkamer wijst erop dat het hier gaat om een gemiddeld bedrag. Het belastingvoordeel per auto per jaar kan hierdoor dus behoorlijk uiteenlopen. De Rekenkamer zegt dat het stimuleringsbedrag vooral snel oploopt voor auto’s uit het duurdere segment. Ook voor mensen met een auto van de zaak is de regeling juist heel voordelig, onder meer door de milieu-investeringsaftrek (MIA). Het stimuleringsbedrag slinkt weer wanneer iemand een elektrische auto voor privégebruik koopt. Het belastingvoordeel van een elektrische auto kan dus behoorlijk verschillen en dus ook de bespaarde kosten per ton CO2-uitstoot. Staatssecretaris Snel heeft gepikeerd gereageerd op het onderzoek van de Algemene Rekenkamer. Tegenover de NOS noemt hij de conclusies van het rapport voorbarig en onverstandig. “De brief biedt onvoldoende inzicht in de relatie tussen de subsidie en CO2-reductie”, stelt Snel. Volgens de staatssecretaris zouden de onderzoekers verschillende kostenbegrippen hebben verward. Om de kosten van en effecten van het huidige stimuleringsbeleid helder in beeld te krijgen zijn volgens hem berekeningen nodig die „vele malen complexer” zijn. (bron: nu.nl) [hij durft]

Prof. dr. ir. Jan Rotmans is een scientivist, een gepassioneerde en een rebelse wetenschapper

Deze 58-jarige hoogleraar aan de Erasmus Universiteit die betrokken is bij het versnellen van transities en duurzaamheid. Hij is oprichter van ICISD, Drift, Urgenda (met Marjan Minnesma) en Nederland kantelt. Zowel nationaal als internationaal is hij een autoriteit op het gebied van transities en heeft hij meer dan 200 publicaties op het gebied van klimaatverandering, global change modellering, duurzame ontwikkeling, transities en systeeminnovaties geschreven. Maatschappelijke bewegingen zijn collectieve, informele netwerken van mensen met gedeelde waarden die een doel willen realiseren. In de 19de eeuw ontstonden sociale bewegingen, zoals de arbeidersbeweging en de vrouwenbeweging, vanuit maatschappelijke onvrede die de industriële revolutie met zich meebracht. Nu bevinden we ons opnieuw in een overgangsperiode, als onderdeel van een digitale en duurzame revolutie. Ook nu is er veel maatschappelijke onvrede, onzekerheid en chaos, die de voedingsbodem vormen voor nieuwe maatschappelijke bewegingen. Denk aan de Occupy beweging, de MeToo beweging, en de klimaatbeweging. Met wisselend succes, en wat succesvolle bewegingen onderscheidt van minder succesvolle, is dat zij herkenbare leiders hebben, positieve waarden delen, strategische interventies plegen, werken met rituelen, en slimme acties die overal aandacht trekken. Vaak ontstaan uit een klein groepje individuen met tegendraadse ideeën, kunnen zij een onstuitbare kracht ontwikkelen, en een golfbeweging op gang brengen.

Het is gelukt”

Ruim een jaar nadat het kabinet aankondigde dat het maatregelen zou uitwerken die ervoor moeten zorgen dat Nederland de klimaatdoelen van Parijs zou halen, ligt er nu eindelijk een Klimaatakkoord. Daarin zijn onder meer maatregelen opgenomen als rekeningrijden, een CO2-heffing voor de industrie en dalende energiekosten. “Het is gelukt”, zei minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) bij de presentatie van het Klimaatakkoord, waar ook ministers Kajsa Ollongren (Binnenlandse Zaken), Carola Schouten (Landbouw) en staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur) bij aanwezig waren. De bewindsman benadrukte dat huizen duurzaam zullen worden verwarmd en dat de toekomst van de auto elektrisch is. Met hogere belastingen verandert er ook veel voor bedrijven, aldus Wiebes. Ondanks deze ingrijpende aanpassingen, benadrukte de bewindsman het kabinetsstandpunt van de afgelopen jaren: “We doen dit stap voor stap, en haalbaar en betaalbaar voor iedereen.” Uiteindelijk draait het allemaal om een CO-besparing van 49% in 2030 ten opzichte van 1990. [wat Wiebes er niet bij vertelde dat al die maatregelen die het kabinet voorstelt, met al die enorme kosten die dat meebrengt voor bedrijven en burgers, slechts een bijdrage leveren aan het 1:25000 deel van de mondiale CO2-uitstoot. En welke prijs betalen wij als klein landje voor die bijdrage?] In de plannen staat dat de energiekosten minder snel stijgen dan aanvankelijk was berekend. Dit jaar stijgt de energienota nog met ruim €300, maar in 2020 daalt die gemiddeld met €100, meldt het kabinet. Dat is omdat de subsidieopslag voor duurzame energie voor een groter deel door de industrie wordt betaald. In de jaren daarna stijgt de energiebelasting, maar wel minder vergeleken met eerdere voorstellen. [de energierekening gaat dus omhoog en dat was nu juist niet de bedoeling, maar daar presenteert het kabinet als een voldongen feit, dat hebben ze zo besloten, maar kunnen consumenten dat wel opbrengen en wat wordt er gedaan voor al die mensen die dat niet op kunnen brengen] Hoewel het kabinet deze periode geen rekeningrijden zal invoeren, wordt er wel onderzoek gedaan naar een aantal varianten waar een volgend kabinet in 2026 een besluit over kan nemen. Dat kan regiogebonden, tijdgebonden of via een spitsheffing zijn. “We zetten alle opties naast elkaar zodat een volgend kabinet een besluit kan nemen”, zei Van Veldhoven. Met meer elektrische auto’s, dalen de inkomsten via accijnzen. Daar moet dus een oplossing voor gevonden worden in de vorm van rekeningrijden. Daarmee heeft het Klimaatakkoord niet alleen betrekking op deze regeerperiode, maar ook op volgende kabinetsformaties.

Elektrisch rijden blijft fiscaal aantrekkelijk, maar dat mag niet ten koste gaan van mensen die op brandstof blijven rijden, vindt het kabinet. [deze aanpak volgt uit de tegenzin van de VVD-achterban, die helemaal niets moet hebben van rekeningrijden. Dus is er iets onduidelijks bedacht over rekeningrijden dat pas over zeven jaar wordt ingevoerd. Wie dan leeft, die dan zorgt. Het voorstel dat nu ter tafel ligt, drie opties ter bestudering, sporen helemaal niet met de wens van een meerderheid van het volk dat zich heeft uitgesproken voor rekeningrijden nu voor alle personenvoertuigen. Wie meer kilometers rijdt betaalt een hogere prijs, maar dat wil nu juist de VVD niet. Nu zijn het CDA, CU en D66 en de oppositiepartijen aan zet of zij kiezen voor de rijke, veel rijdende VVD’ers dan wel voor ouderen en gewone mensen met een (2e hands) autootje voor de vrije tijd] “Het kabinet ontziet de huishoudportemonnee zoveel mogelijk en zorgt het kabinet voor een eerlijke verdeling van lasten tussen burgers en bedrijven.” Er komt een CO2-heffing voor de industrie. Die moet, zoals het kabinet dat verwoordt, “verstandig” zijn. Dat wil zeggen dat de sector groener wordt, maar niet uit Nederland vertrekt vanwege hogere belastingen. [hier suggereert het kabinet iets wat helemaal niet relevant is, want het bedrijfsleven betaalt die CO2-tax helemaal niet, alle kosten worden doorberekend in hogere prijzen en die betalen uiteindelijk de consumenten. Bedrijven vertrekken hiervoor dus nooit, anders dan bedrijven die veel exporteren. Daarom zou het veel verstandiger zijn als binnen de EU alle 27/28 landen hetzelfde tarief in rekening brengen] Huizenbezitters die investeren in verduurzaming kunnen daarvoor een beroep doen op een Warmtefonds voor de aanschaf van warmtepompen, hybridekachels en om het isoleren van huizen te ondersteunen, waar de overheid ieder jaar €50 tot €80 mln in stort. [het kabinet spreekt over in totaal €1 mrd. Wat ik mis in dit Klimaatakkoord is wat de gas-transitie voor burgers gaat kosten en hoe dat kan worden gefinancierd en welke oplossingen het kabinet aan oplossingen biedt aan huishoudens die de financiële inkomen niet hebben om die hogere kosten te kunnen betalen. Ook moet er aandacht komen als banken/financiers huishoudens weigeren, om hen moverende redenen, klimaatfinancieren te verlenen] Het uitgangspunt is dat het Klimaatakkoord Nederland economisch sterker en duurzamer maakt. Het kabinet wil mensen “ontzorgen” en benadrukt dat het nog jaren duurt voordat de uiteindelijke klimaatdoelen gehaald moeten worden. Tegelijkertijd blijkt juist dat de steun voor investeringen in het milieu en internationale klimaatproblemen de laatste jaren afneemt, concludeert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in een gepubliceerd onderzoek. “Men heeft de indruk dat Nederland zijn steentje al bijdraagt en dat, vooral wat de vermindering van het gasverbruik betreft, de politiek wellicht wat te hard van stapel loopt”, schrijft het SCP uitgerekend op de dag dat de klimaatplannen worden gepubliceerd. De plannen zijn gebaseerd op een tussenrapportage van afgelopen december van de zogenoemde klimaattafels. Daarin zijn de gebouwde omgeving, mobiliteit, industrie, elektriciteitssector en landbouw vertegenwoordigd. Iedere sector kreeg eigen opdrachten mee om CO2 te besparen. (bron: nu.nl)

Het kabinet gaat ervan uit dat met de maatregelen uit het definitieve akkoord de klimaatdoelen worden gehaald. In 2030 moet Nederland bijna 50% minder broeikasgassen uitstoten dan in 1990. In 2050 moet de uitstoot met 98% zijn gedaald. Vice-premier De Jonge is trots op het akkoord,waaraan het afgelopen jaar meer dan honderd partijen hebben gewerkt. Minister Wiebes zei bij de presentatie dat het haalbaar en betaalbaar is. [we moeten wel ons wel realiseren dat de doelstellingen van Parijs (2015) zijn afgesproken door klimaatactivisten en klimaatwetenschappers. Niet door een gewogen afvaardiging van het volk. Laat ik even helder zijn: ik ben van oordeel dat ons rentmeesterschap van ons verlangt dat deze generatie een ‘schoon landschap’ achterlaat, waarin volgende generaties gezond en veilig moeten kunnen leven. Ik realiseer mij terdege dat wij er een puinhoop van hebben gemaakt met onze industriële processen op fosiele brandstoffen, alles om vooral een hoger welvaartniveau te bereiken. De prijs die daarvoor betaalt moet worden zal hoog zijn, maar, in mijn visie, moet die voor het volk wel betaalbaar zijn. Het heeft volstrekt geen zin om doelstellingen te gaan realiseren die onhaalbaar zijn. En als dit kabinet zegt dat al die ambitieuze plannen ‘haalbaar en betaalbaar zijn’ dan moeten ze voordat ‘de eerste spa in de grond gaat’ wel met een degelijke onderbouwing komen, waarvoor draagvlak in de samenleving ontstaat] De gevolgen zijn groot. Wiebes benadrukt dat mensen niet van vandaag op morgen aanpassingen hoeven door te voeren. “We hebben 30 jaar de tijd.”

Gebouwen en de energievoorziening moeten in 2050 volledig duurzaam zijn. Vanaf volgend jaar wordt de prijs van gas verhoogd en die van elektriciteit verlaagd. Kolencentrales moeten dicht, de laatste sluit in 2030. De komende jaren gaan ook de eerste wijken van het aardgas af. Vooral in grote steden komt er een warmtenet. Gemeenten bepalen de komende twee jaar welke wijken eerst van het gas afgaan.[het kabinet doet twee uitspraken die met elkaar strijdig zijn en daardoor onduidelijk voor huizenbezitters, die nog niet weten waar ze financieel aan toe zijn. Enerzijds zegt het kabinet ‘dat mensen niet van vandaag op morgen aanpassingen hoeven door te voeren’. “We hebben 30 jaar de tijd.”, maar anderzijds gaan ‘de komende jaren ook de eerste wijken van het aardgas af’ en ‘gemeenten gaan de komende twee jaar bepalen welke wijken het eerst van het gas afgaan’. Dat is een vorm van slecht en verwijtbaar bestuur. Huishoudens weten niet waar ze aan toe zijn, in welke periode en met welke investeringen en kosten. Daar moet het kabinet nu eerst duidelijkheid over gaan verschaffen. De toezegging ‘er komt voor iedereen een financiering tegen een lage rente’ is onvoldoende. Typisch iets van een Rutte-kabinet ‘het lijkt zoet, maar achteraf is het zo zuur als zeik’. Daarnaast is er onduidelijkheid over een zinsnede in het Klimaatakkoord over de CO2-heffing: de Nederlandse industrie krijgt vanaf 2021 te maken met een CO2-belasting: eerst betalen bedrijven €30 over elke ton CO2 die te veel wordt uitgestoten. Dat bedrag kan oplopen tot €150 per ton in 2030. Dat betekent dat bedrijven geen CO2-tax betalen over hun CO2 uitstoot maar alleen over dat deel waarmee ze een gemiddelde uitstoot van soortgelijke bedrijven in Europa overschrijden. Die normen moeten nog worden vastgesteld door een onafhankelijke commissie. Het kan dus ook zo zijn dat een bedrijf dat relatief veel CO2 uitstoot daar toch geen heffing over hoeft te betalen omdat collega-bedrijven in Europa minder schoon produceren. Dat vertelt minister Wiebes er niet bij. Dit betekent dus dat niet wij, maar de EU dit dossier moet overnemen van de nationale regeringen omdat dat concurrentie gaat veroorzaken]

Lagere energierekening, CO2-vrij wonen en warmtefonds

  • Het kabinet wil dat alle gebouwen in 2050 duurzaam zijn. Woningen en gebouwen worden in de komende dertig jaar CO2-vrij gemaakt. Dat betekent dat de CV-ketel op termijn zal verdwijnen. Nieuwe wijken die worden gebouwd moeten het zonder een aardgasnetwerk doen. In de bestaande wijken blijft het aardgasnetwerk liggen. Dat netwerk wil het kabinet gebruiken voor gas dat duurzaam is. In andere wijken wordt het aardgasnetwerk wel vervangen. De gemeenten krijgen hierin de regie. [dit is nu juist wat we niet moeten doen. In Duitsland worden huishoudens gesubsidieerd die voor de verwarming van hun woning van bruinkool naar gas overstappen. Dan snapt niemand in dit land waarom wij van het gas afmoeten en Duitsers worden beloond als ze aan het gas gaan. Hier moet Europees beleid voor komen]

  • Om je huis te verduurzamen komt er een warmtefonds waar jaarlijks €50 tot €80 mln in wordt gestopt. Met behulp van dat fonds kan geld, tegen een lage rente, geleend worden om je huis met bijvoorbeeld betere isolering te verduurzamen. Het fonds loopt tot 2030. [Burgers krijgen 30 jaar de tijd om over te stappen voor de gas-transitie, zeggen de Jonge en Wiebes, maar dit fonds is maar tien jaar beschikbaar. En hoe gaat die financiering daarna dan lopen? Heel onduidelijk. Dus niet de (hypotheek)banken gaan klimaatleningen verstrekken maar een overheidsfonds. Worden die leningen geregistreerd bij het BKR op naam van de huiseigenaar? Wie beoordeelt of de lener voldoende financiële draagvlak heeft om die extra lasten te kunnen dragen. En als de financiële status daarvoor te zwak is, wat dan? En wat gaat er gebeuren als de lener op enig moment zijn verplichtingen niet meer kan nakomen? Komt er een soort NHG voor dit soort leningen en worden die ingeschreven in het hypotheekregister? Is er rekening mee gehouden dat de waarde van de woning afneemt met de overdraagbare schuld van de lening? Ik bedoel: een huis is €260.000 waard, de klimaatlening bedraagt nog €40.000, een koper zal dan niet dan €220.000 betalen. Welke gevolgen heeft dat voor de WOZ-waarde?]

  • De belasting op gas gaat stapsgewijs omhoog, terwijl die op elektriciteit omlaag gaat. Dat moet ervoor zorgen dat mensen een prikkel krijgen om hun huizen beter te isoleren en van het gas af te gaan. [het kabinet regeert in dit dossier onder dwang van de klimaatactivisten en het bedrijfsleven, terwijl ze dat juist, gezien het belang van 18 miljoen Nederlanders, met gezond verstand zouden moeten doen. De dwang om op korte termijn te scoren, terwijl er nog geen inzichten zijn over nieuwe technische ontwikkelingen waarmee het bedrijfsleven en de wetenschap nog kunnen komen, is veel te groot. Enige rust zou op mijn plaats zijn. Geef wetenschappers en het bedrijfsleven de kans met betere oplossingen te komen. Als voorbeeld: een gemeentelijk warmtenetwerk. De regie daarvoor is in handen gelegd bij de gemeentes. Maar een pilot in Leiden heeft duidelijk gemaakt dat de gemeente geen know-how had over hoe dat aan te pakken en nog belangrijker hoe dat vorm had moeten krijgen. Daarom werd de keus gemaakt onderhands, wat tegen alle regels is en was, een deal te sluiten met een commerciële energieleverancier. En die wist precies hoe ze daaraan geld konden verdienen. De energielasten voor de betrokken consumenten zijn fors gestegen. En dat nu juist was niet de bedoeling. Daarom als de overheid die taken delegeert ga dan eerst ambtenaren technisch en juridisch scholen om als een deskundige opdrachtgever zo’n project te kunnen vormgeven en het publiek ook op voorhand kunnen inlichten hoe hoog de (lagere) energiekosten gaan worden]

  • De energierekening gaat omlaag. Dit jaar stijgt de energienota nog met ruim €300, maar in 2020 daalt die gemiddeld met €100. Dat komt door de verschuiving van een deel van belasting voor de burger naar de industrie. De energiebelasting stijgt de jaren daarna wel verder. [dit is een vreemde voorstelling van zaken. De bedragen zijn aannames en zijn afhankelijk van de stroom- en gasprijzen in de toekomst. In 2020 daalt de energierekening gemiddeld met €100 ten opzichte van dit jaar. Dus stijgt hij nog altijd €200 gemiddeld ten opzichte van 2018. Maar na 2020 gaat de energierekening weer stijgen. Op basis waarvan en hoeveel blijft vaag. Verderop zal ik daar nog duiding aan geven]

  • Het kabinet zet in op een overstap naar volledig schoon autorijden. Het doel is dat er in 2050 alleen nog CO2-vrije auto’s rijden. [goed voornemen, maar de overheid is wel afhankelijk van de capaciteit van de auto-industrie en de ontwikkelingen voor gebruiksvriendelijker duurzamer accu’s (zonder het gebruik van kobalt). Verder is de prijs van een elektrische auto van belang en de handel in tweede hands]

  • Vanaf 2030 mogen nieuwe auto’s geen CO2 uitstoten. Er zullen daarna geen nieuwe auto’s verkocht worden die op fossiele brandstof rijden; alleen auto’s die op waterstof rijden of elektrisch zijn.

  • Voor de bestaande auto’s die nog wel op fossiele brandstof rijden, wil het kabinet inzetten op schonere biobrandstoffen als vervanger.

  • Omdat leaseauto’s vaak op de tweedehandsmarkt belanden, wil het kabinet de subsidiëring van dure elektrische leaseauto’s versoberen. De bedoeling is dat leaserijders meer gaan kiezen voor auto’s uit de middenklasse, zodat die op de tweedehandsmarkt belanden. Particulieren die een tweedehands elektrische auto willen aanschaffen, kunnen van het kabinet verschillende vergoedingen, zoals een batterijgarantie, verwachten. Ook wordt er geïnvesteerd in de aanleg van laadpalen.

  • De belasting op diesel gaat in 2021 en 2023 omhoog met 1 cent. Vanaf 2025 mogen alleen nog maar snorfietsen worden verkocht die emissieloos zijn. Voor bromfietsen is het streven dat nieuwe modellen vanaf 2030 geen CO2 uitstoten. De voorgenomen accijnsverhoging op benzine is van tafel.

  • Omdat de toekomst van de auto in Nederland volgens het akkoord elektrisch is, dreigt er minder belasting via de brandstofaccijns binnen te komen. Om te voorkomen dat alleen eigenaren van benzineauto’s voor de brandstofaccijnzen zorgen, wordt er gekeken naar varianten van rekeningrijden: een kilometerheffing voor alleen elektrische auto’s, een tijd- en plaatsgebonden heffing voor alle auto’s, of een spitsheffing. [rekeningrijden moet er voor alle auto’s worden ingevoerd en niet over 8 jaar maar in 2021] Dit kabinet zal niet tot een keuze van de drie varianten komen. De onderzoeken naar rekeningrijden die zijn ingesteld moeten er bij de formatie na 2026 toe leiden dat er een besluit wordt genomen.

  • Er komt een CO2-heffing voor de industrie. Bedrijven moeten vanaf 2021 per teveel uitgestoten megaton CO2 €30 betalen. Dat bedrag loopt daarna verder op naar €125 tot €150 per megaton in 2030. Dat is inclusief de Europese CO2-heffing (ETS) die de industrie nu al moet betalen. De opbrengsten worden teruggesluisd naar de verduurzaming van de industrie. [elders heb ik al toegelicht dat de heffing wordt berekend over slechts het teveel uitgestoten CO2. Daarover is eerder nooit gesproken. De opbrengsten van de heffing sluist de overheid terug in de vorm van subsidies naar het bedrijfsleven. Ik heb er al eerder tegen geprotesteerd dat de burger die CO2-heffing gaat betalen in de vorm van duurdere stroomprijzen e.d., waardoor de energierekeningen gaan stijgen, en dat de bedrijven dat dat geld vervolgens naar het bedrijfsleven gaat. Waanzin ten top]

  • De subsidie voor de opslag van CO2 onder de grond (CCS) blijft bestaan, maar krijgt wel strengere regels en wordt beperkt.

  • De subsidiepot voor duurzame energie (ODE), wordt vanaf 2020 voor twee derde opgehoest door bedrijven en voor een derde door burgers. Die verhouding is nu nog gelijk. Door deze schuif gaat de energierekening voor huishoudens [eenmalig] omlaag.

  • Ook de landbouw levert een bijdrage. Er komt geld voor boeren die willen stoppen of willen overstappen naar kleinschaliger landbouw. Het kabinet zegt dat daarmee de vervuilende veestapel kan inkrimpen.

  • In 2030 moet 70% van de elektriciteit duurzaam worden opgewekt en in 2050 voor 100%. Dat kan met gebruik van waterstof, biomassa, groen gas (gas van biobrandstof) en fossiele brandstof waarbij CO2 wordt afgevangen en opgeslagen.

  • Kernenergie is ook een optie, want daar komt geen CO2-uitstoot bij kijken, maar dat is voor 2030 waarschijnlijk niet haalbaar omdat er geen aanbieders zijn.

  • In 2021 wordt er gekeken of er extra investeringen nodig zijn in windenergie op land en op zee om de klimaatdoelen te halen. Volgend jaar wordt er meer duidelijkheid verwacht rond de opwekking van zonne-energie. (bron:nu.nl)

De Trump strategie

Het hele drama van Trump als eerste man van het Noord-Amerikaanse volk is het gevolg van het feit dat dit land nog maar een relatief korte periode achter zich heeft waarin ze een beschaving hebben kunnen opbouwen, als we dat in beeld zetten met de Chinezen, het Midden Oosten, Egypte, de Russen en Europa. Mijn kleinzoon noemt hem een onbeschaafde boerenpummel. Ik zie hem meer als een cowboy, die de belangen van zijn land behartigd door een hardvochtig beleid te voeren van bedreigingen, leugens, afdwingen, straffen, boetes, sancties om zijn eisen ingewilligd te krijgen. Het is een man die geen vrienden heeft en ook nooit zal krijgen. Het is een man met een verleden, waar niemand in mag gaan grasduinen, om te voorkomen dat de echte waarheid boven water komt. Een onbeschaafd type met een dwangneurose, die zich profileert als een wereldleider en denkt de wereld aan zijn wil te kunnen onderwerpen. Hij is een ramp voor de wereld. Voor Rutte, de pragmaticus, is hij een bevriend staatshoofd.

Dat Trump zijn minister van Financiën Steven Mnuchin, aan de vooravond van zijn ontmoeting met zijn Chinese tegenspeler Xi, met de boodschap naar buiten komt dat er in het handelsakkoord tussen de Verenigde Staten en China voor 90% overeenstemming is bereikt, past helemaal in de strategie van onderhandelen van Trump. Hij weet namelijk allang dat partijen inhoudelijk, na zijn ontmoeting met Xi, op zaterdag op de G20 niet veel zullen zijn opgeschoten. Maar hij kan nu wel vanuit Osaka naar Washington dat er, ondanks alle toezeggingen die hij had gedaan, geen deal is gesloten want de Chinezen stelden veel te hoge eisen. Iedereen begrijpt dan wel dat niet de VS maar China de dwarsligger was. Ik verwacht dat hij nog niet gaat zeggen dat hij het Chinese imperium tot aan de grond toe gaat afbreken omdat ze niet hebben toegegeven aan zijn eisen, maar die dreiging speelt wel op een achterliggend scenario. Hetzelfde spel als hij met Iran speelt. “Trump wilde daar van de Chinezen horen dat ze terug willen komen naar de onderhandelingstafel”, zegt Mnuchin tegen CNBC. “Want ik denk dat een handelsakkoord goed zou zijn voor zowel hun economie als de onze.” Inmiddels is al wel duidelijk geworden dat er nu met de Chinezen geen deal komt, maar dat er een bestand zou worden afgekondigd, waarin zou staan dat de aangekondigde verhoging van de importheffingen voor $200 mrd (zo’n €176 mrd) aan Chinese goederen nog niet worden verhoogd van 10% naar 25% zolang partijen nog met elkaar aan tafel zitten. Het effect van zo’n bestand is vrijwel nihil. Maar Trump houdt op deze manier wel de regie in handen, want als de Chinezen niet buigen kan hij de duimschroeven weer verder aandraaien. Xi zal op de achterhand houden een devaluatie van de renminbi met 10%, om de importheffingen van Trump grotendeels te ontlopen. Verder stellen de Chinezen aan Trump de eis dat de VS weer zaken gaan doen met telecombedrijf Huawei. Zo niet, dan zal het tweegesprek XI-Trump niet plaatsvinden, meldt de Wall Street Journal op gezag van ingewijden in de Chinese delegatie. Waarna het blufpoker van Trump doorging met de tweet dat Donald Trump naar eigen zeggen „nooit beloofd” heeft om geen nieuwe importheffingen op Chinese producten meer in te voeren. Het handelsconflict, dat vorige zomer ontstond, is in mei geëscaleerd. De twee partijen leken in die tijd een handelsakkoord te naderen, volgens Trump, maar die onderhandelingen ontspoorden nadat Trump China had beschuldigd van het schenden van de afspraken uit het handelsakkoord. Het over en weer instellen van handelstarieven tussen de economische grootmachten heeft grote gevolgen gehad voor de wereldeconomie. In april verlaagde het Internationaal Monetair Fonds (IMF) de mondiale groeiverwachting van 3,5% naar 3,3%. Volgens het IMF was dit grotendeels te wijten aan mondiale handelsspanningen. Niet alleen China wordt getroffen door het Amerikaanse handelsbeleid maar ook in de VS wordt pijn geleden. De verhoging van de importheffingen wordt betaalt door de Amerikaanse consument, waardoor de koopkracht daalt en het consumentenvertrouwen afneemt. Nu al voelen sommige Amerikaanse bedrijven de gevolgen van de huidige tarieven. Zo komen de heffingen voor de Amerikaanse speelgoedverkopers op een van de slechtste momenten. De sector, die al te lijden heeft gehad onder online concurrentie, importeert 85% van al het speelgoed uit China en hogere prijzen verergeren de problemen voor de branche. Maar liefst enkele honderden andere Amerikaanse bedrijven hebben aan de bel getrokken voor de gevolgen van de ingestelde importtarieven. Zou Trump doorgaan met de tarieven, dan zou 70% van alle consumentengoederen in de VS worden geraakt, berekende de Amerikaanse bank Citigroup. Door een escalatie zou de wereldeconomie weleens in een recessie terecht kunnen komen, denken sommige analisten en economen. Trump sprak voor zijn vertrek naar de G20 opnieuw dreigende taal. Over de overige $300 mrd aan Chinese goederen die nog niet extra belast worden, zei Trump dat het “rijp is om belast te worden”. We moeten ons wel realiseren dat de afgelopen twee dagen in Osaka op de G20 is gesproken en de uitslag daarvan is bepalend of er een wereldhandelsoorlog komt van de VS tegen de rest van de wereld. Trump doet een greep naar de absolute wereldmacht. Als de wereld niet doet wat hij verordonneert, afdwingt is misschien een beter woord, volgen straffen, boeteheffingen, sancties en bedreigingen. De volgende landen kregen deze week van Trump al een aanzegging: Japan, India en Europa. Of ze daar al wel even rekening mee willen gaan houden.

Persbureau Bloomberg heeft uitgerekend dat er tijdens het gesprek tussen Xi en Trump $1200 mrd op het spel staat. Als er over en weer importheffingen worden ingevoerd of verhoogd, en de wereldeconomie vertraagt daardoor, dan is dat het bedrag dat de komende jaren wordt misgelopen. Het is niet de verwachting dat Trump zich daar iets van aantrekt.

DTF meldde vanmorgen dat de Verenigde Staten en China gaan opnieuw in gesprek gaan om een handelsakkoord te bereiken. Beide landen hebben daartoe besloten nadat vorige maand een punt werd gezet achter de onderhandeling. De Amerikaanse president Donald Trump maakte dat bekend na zijn gesprek met de Chinese leider Xi Jinping in de marge van de G20-top in het Japanse Osaka. Volgens het Chinese persbureau Xinhua hebben de Verenigde Staten toegezegd geen nieuwe importtarieven op Chinese producten meer in te voeren. Voorafgaand aan het gesprek sprak Trump al de hoop uit dat de twee landen dichter bij een akkoord komen. „Ik denk dat dit een zeer productieve ontmoeting zal zijn en ik denk dat we iets kunnen bereiken dat echt groots zal zijn.” [Zo’n uitspraak past in de Trump strategie. Hij kon niet anders dan verder te gaan onderhandelen, onder druk van de G20 leden, Maar of hij bereid is zijn opgelegde sancties en heffingen af te gaan breken, daar geloof ik helemaal niets van en dan komt er dus geen deal met de Chinezen, met alle gevolgen vandien voor de beide landen maar ook voor de wereldhandel en de economische groei]

De Amerikaanse president Donald Trump had liever ECB-voorzitter Mario Draghi gezien als het hoofd van de Amerikaanse centrale bank, de Federal Reserve (FED), dan de huidige voorzitter Jerome Powell. Dat zei Trump in gesprek met Fox Business. Trump haalde vorige week juist nog uit naar Draghi, omdat hij het met zijn beleid moeilijker zou maken voor Amerikaanse bedrijven om te concurreren in de eurozone. De opmerkingen van Trump waren vooral als kritiek bedoeld op FED-voorzitter Powell, nadat monetaire autoriteiten de verwachting uitspraken dat de rente weliswaar wat gelaagd zou worden maar niet in de door de financiële markten gewenste hoeveelheid. Trump levert al langer kritiek op het hoofd van de Federal Reserve, omdat hij te terughoudend zou zijn in zijn monetaire beleid. Volgens de president van de Verenigde Staten zou de Amerikaanse economie veel harder moeten groeien dan het nu doet, maar weerhoudt het terughoudende rentebeleid van Powell de economie ervan “in een raket te veranderen”. Trump noemde het beleid van de FED in het interview “krankzinnig” en wees naar de Europese Centrale Bank (ECB) als voorbeeld van hoe het wel moet. Volgens Trump “giet” de ECB geld in de economie van de eurozone, terwijl de Fed geld uit de Amerikaanse economie trekt. [nu is het maar de vraag welk beleid tot het beste resultaat gaat leiden. Trump is voor mij geen raadsel meer, de wijze waarop hij zijn beleid voert is helder, maar tot welke resultaten dat uiteindelijk gaat leiden nog niet]

De Amerikaanse president Donald Trump maakt met zijn tweets en zijn beleid steeds duidelijker op welke wijze hij regeert. Hij is een president van het type ‘straatvechter’. Hij bedreigt, hij voert handelsoorlogen en sancties, in tegen landen die zijn eisen, die de vorm van dwang hebben, niet accepteren en uitvoeren. Of het nu Chinezen, Indiërs, Iraniërs, Europeanen, Russen, Mexicanen, zijn maakt voor hem geen verschil. Hij heeft geen enkele vriend meer. Nu heeft hij zich wederom negatief uitgelaten over het beleid van de koepel van centrale banken in de VS. Volgens Trump heeft het land renteverlagingen en andere maatregelen nodig om de economie en de inflatie aan te jagen, maar de Federal Reserve geeft volgens hem niet thuis. Volgens Trump zijn de rentes in de VS de laatste tijd te snel verhoogd. Daarmee spelen de VS andere economische machtsblokken in de kaart. Hij benadrukte dat de aandelenbeurzen staan voor de beste juni-maand ooit, ondanks het beleid van de FED. „Wat als de FED het juiste beleid had gevoerd. Dan waren de aandelenkoersen nog hoger, net als de economische groei”, aldus Trump via Twitter. [hij vergist zich, want hij houdt er geen rekening mee dat als de rente van een munt daalt het vertrouwen in die munt kan afnemen. Hij is erg kortzichtig. Als de vlam in de pan slaat, als hij er niet in slaagt het handelsconflict met China (invoerheffingen intrekken) tot een oplossing te brengen, kan het met het enthousiasme op Wall Street snel gebeurd zijn]

Donald Trump is niet onder de indruk van het dreigement van voetbalster en teamleidster van de Amerikaanse dames-voetbalploeg, die in Frankrijk gisteren in de kwartfinale tegen Frankrijk speelde, Megan Rapinoe dat ze niet naar dat “verdomde” Witte Huis komt als ze met Amerika wereldkampioen wordt. “Ik ben een groot fan van de Amerikaanse voetbalsters”, twitterde de Amerikaanse president. “Maar Megan moet eerst winnen voordat ze praat.” We hebben de ploeg nog niet uitgenodigd, maar dat doe ik nu wel”, vervolgt Trump. “Of ze nu winnen of verliezen. Megan moet respect hebben voor ons land, het Witte Huis en onze vlag. Ook omdat er zo veel voor haar en haar ploeg is gedaan. Wees trots op de vlag die je draagt. De VS doen het geweldig.” Als de vrouwen niet ingaan op de uitnodiging van Trump, volgen ze het voorbeeld van NBA-kampioenen Cleveland Caveliers en Golden State Warriors en Super Bowl-winnaar Philadelphia Eagles. Zij stuurden hun kat naar Washington. Rapinoe wekt al langer ergernis bij president Trump. Ze zingt het volkslied bewust niet mee en legt ook geen hand op haar borst tijdens de nationale hymne. In het verleden knielde ze vaak tijdens het volkslied, uit solidariteit met American Football-speler Colin Kaepernick, die zich verzet tegen buitensporig politiegeweld in de VS tegen zwarte Amerikanen. Tijdens het WK is Rapinoe wel steeds blijven staan als het volkslied van de Verenigde Staten door de speakers schalde. Aan de onenigheid met Rapinoe ging nog een foutje van Trump vooraf. Aanvankelijk richtte hij zijn tweet aan @meganrapino, maar dat bleek niet de voetbalster te zijn. Wel een andere Megan Rapinoe, waardoor die haar account met minder dan 1.000 volgers plots viraal zag gaan. De vrouw liet de gelegenheid alvast niet onbenut om Trump van respons te dienen. “Ze heeft alle reden om niet te gaan. Bovendien is dit niet haar account”, stuurde Rapino als antwoord op de tweet van Trump die daarop verwijderd werd. Duizenden likes waren haar deel, waarop ze pochte dat ze nu snel over de 1.000 volgers ging hebben.

De spanningen tussen de Verenigde Staten en Iran lopen verder op, nadat de Amerikaanse Iran-gezant Brian Hook aankondigde sancties te zullen opleggen aan alle landen die Iraanse olie importeren. “Wij zullen sancties opleggen voor elke import van ruwe olie uit Iran. Er zijn op dit moment geen uitzonderingen”, zei Hook in Londen. Europese landen moeten volgens hem kiezen tussen handel met de VS of met Iran. Op deze manier hoopt de VS de olie-omzet van Teheran te verminderen met $50 mrd (€44 mrd). Hooks zei dat de VS de oliehandel tussen China en Iran onder de loep zal leggen. De aankondiging van nieuwe sancties legt druk op de “laatste kans” om het nucleaire akkoord uit 2015 te redden. Europese ondertekenaars waarschuwden Iran dat het zich aan de afspraken moet houden. Maar, reageerde woordvoerder van de Iraanse minister van Buitenlandse Zaken, Abbas Mousavi, als Europese landen zich niet aan de afspraken houden en Iran beschermen tegen sancties uit Washington, zal het land maatregelen treffen. Teheran heeft gedreigd uit het akkoord te stappen als de Amerikaanse sancties, die de verkoop van ruwe olie schaden, niet opgeschort worden. Trump zei vrijdag dat hij een verandering in het gedrag van Iran wilde, niet een verandering in het regime.

G20 Osaka 2019

Niet Trump en Xi waren de hoofdrol spelers op de G20 bijeenkomst in Japan, maar Poetin. Hij hekelde de liberale wereldorde en pleit voor leven volgens Bijbelse waarden. De Russische president Poetin haalde hard uit naar de waarden van de westerse wereld. Met zijn aanval zette hij de G20-top in Japan op scherp, schrijft Gijs Moes. Het moest gaan over de wereldhandel, het klimaat of Iran. Maar de G20 in het Japanse Osaka, waar de leiders van de grootste economieën ter wereld waren, dreigde op een ideologische ruzie uit te draaien. De Russische president Vladimir Poetin werpt zich op als de grote tegenstrever van het liberale Westen. “Liberalen kunnen niet gewoonweg alles en iedereen dicteren zoals ze dat de afgelopen decennia hebben geprobeerd”, aldus de Russische president in een interview in de Britse krant Financial Times. “Het liberale idee is achterhaald, en in conflict gekomen met de belangen van de overweldigende meerderheid van de bevolking.” Tegenover het liberalisme, dat de rechten van vrije burgers centraal stelt, zet Poetin het ‘nationaal-populisme’. Dat heeft volgens hem de wind in de zeilen in Europa en de Verenigde Staten. Hij pleit ook voor een wereld die leeft volgens ‘bijbelse waarden’, zonder uit te leggen wat hij precies bedoelt. Veel politici in het Westen gaan voorbij aan de zorgen van de burgers, aldus Poetin, vooral bij migratie. Zo noemt hij het besluit van de Duitse bondskanselier Angela Merkel, uit 2015, om circa een miljoen vluchtelingen uit Syrië op te vangen ‘een kardinale vergissing’. De Amerikaanse president Donald Trump wordt juist geprezen voor zijn pogingen de immigratie vanuit Mexico af te remmen. Zo rekent Trump af met het liberale idee, in Poetins woorden, dat ‘migranten ongestraft kunnen moorden, plunderen en verkrachten’. Poetin reageert ook op het vergiftigen van de voormalige spion Sergei Skripal in het Britse Salisbury, waarvan de Russsische geheime dienst wordt verdacht. “Verraders moeten gestraft worden”, aldus de president, die ook de aandacht voor rechten van LHBT-personen in het Westen overdreven noemt. Voorzitter Donald Tusk van de Europese Raad slaat terug. “Wie stelt dat de liberale democratie achterhaald is, stelt dat vrijheid achterhaald is, dat de rechtsstaat achterhaald is en dat mensenrechten achterhaald zijn. Voor ons in Europa zijn en blijven dit essentiële en krachtige waarden.” Tusk hekelt Poetin en andere (Polen, Hongarije, Italië) populistische leiders. “Wat voor mij echt achterhaald is: autoritair leiderschap, persoonsverheerlijking en oligarchen die de dienst uitmaken. Zelfs als ze soms effectief lijken.” Trump hield het bij een grapje, na een een-op-eengesprek met de Russische president. “Meng je niet in de verkiezingen”, zei hij, naar Poetin wijzend. Hij doelde op de beschuldiging van zijn eigen geheime diensten dat Moskou de verkiezingen in de VS wil beïnvloeden. De (ook autoritaire en nationalistische) Chinese president Xi Jinping mengt zich niet in het debat. [ik deel de uitspraak van Poetin over het feit dat het neo-liberale denken en handelen ter discussie moet worden gesteld in het Westen. Ik heb al eerder meerdere keren gewezen om de positie van sociaal/maatschappelijke fundamenten in de Europese samenleving te versterken. Waar Tusk stelt dat ‘de liberale democratie achterhaald is, de vrijheid achterhaald is, de rechtsstaat achterhaald is en dat mensenrechten achterhaald zijn’ heb wel zo mijn bedenkingen. De liberale democratie zou veel socialer moeten zijn, hoe groot is de vrijheid van ons volk, vraag dat aan Baudet, de EU ontbeert sterkere fundamenten en werkt ondemocratisch en ja wij moeten stoppen het het opleggen/afdwingen van onze mensenrechten aan andere landen met andere culturen. Tusk is nog van de oude leer en dat maakt hij hier overduidelijk. De wereld is in beweging, maar daar willen politici van de oude generatie nog niet aan. Dat vertraagt processen in Europa, zeker ook door Rutte, die ons naar een volgend tijdperk moeten gaan brengen]

De afkeer van Rutte voor blauwdrukken wreekt zich

Niels Markus schrijft in Trouw: Het kabinet vierde gisteren een klimaatfeestje, maar wel een nuchter feestje. Vicepremier Hugo de Jonge laat geen mogelijkheid onbenut om de ‘nuchtere aanpak’ van de coalitie te benadrukken: “Als je in je benzineautootje wilt blijven rijden, dan moet je dat vooral doen. We proberen elektrisch rijden zo verleidelijk mogelijk te maken, maar we pesten niemand zijn benzineauto uit.” Het klimaatparool van het kabinet luidt: wij dwingen niemand ergens toe en mensen krijgen de tijd. De Jonge: “Niemand hoeft morgen naar de Gamma te rennen.” De noodzakelijke stap naar een gasloos huis en een stekkerauto moet voor mensen op ‘natuurlijke momenten’ komen. Als je toch al wilde verbouwen, of een nieuwe auto wilde kopen. Dat klinkt heel mooi, en dat wordt het ook, glundert minister Wiebes tijdens de persconferentie. “We hebben dertig jaar de tijd. Een hele generatie.” [als ik dit lees dan is mijn eerste reactie ‘weg met Rutte III en een nieuwe kabinet met premier Hugo de Jonge met daarin bewindslieden die in staat zijn met gezond verstand dit land te gaan besturen. Leven wij in dit land echt in een paradijselijke toestand of worden wij toch geregeerd door technocraten?] Die relaxte houding staat in schril contrast met de forse ambitie die het kabinet tegelijkertijd uitspreekt. Dankzij het Klimaatakkoord moet Nederland een gidsland in Europa worden, terwijl het volgens alle statistieken nu nog achteraan kachelt met het terugdringen van CO2-uitstoot. Dat de coalitie niet van dwingelandij beschuldigd wil worden, is begrijpelijk. Forum voor Democratie bewees dat er een kiem is van onvrede en won de Provinciale Statenverkiezingen met een campagne tegen ‘klimaatwaanzin’. [Baudet noemde het Klimaatakkoord van dit kabinet bij Pauw ‘een van de langste zelfmoordbrieven in de geschiedenis’] En gisterochtend nog becijferde het Sociaal en Cultureel Planbureau dat het draagvlak voor klimaatmaatregelen rap afbrokkelt. In één kwartaal daalde de bereidheid om meer te betalen voor het klimaat van 46% naar 38% van de bevolking. De coalitie hoopt daarom dat burgers de komende twee jaar, nog vóór de Tweede Kamerverkiezingen, al wat zoet proeven van de klimaatplannen. Dankzij de verlaging van de energiebelasting bijvoorbeeld. [maar in welke mate en met hoeveel en met hoeveel gaan na 2020 de energiekosten dan weer omhoog. Het kabinet doet geweldig haar best om vooral het zuur, dat zeker nog gaat komen, uit beeld te houden]
Tegelijk schuift de coalitie hete aardappelen door naar haar opvolgers. Rekeningrijden? Rutte III doet het vooronderzoek, een volgend kabinet mag de knoop doorhakken om het weer één regeerperiode later, in 2026, in te voeren. De CO2-heffing is bij de invoering in 2021 met 30 euro per uitgestoten ton nog mild, en wordt later pas echt pijnlijk voor de industrie. [
ik vraag mij af waarom het rekeningrijden zover weg wordt geschoven. Is dat zo’n hot item voor de VVD achterban? Het volk wil dat nu. En wanneer wordt de maximum snelheid naar 100 km verlaagd? Per 1 januari 2020, mag van mij] Door tijd te kopen haalt het kabinet naar alle waarschijnlijkheid ook het Urgendavonnis niet. De coalitie presenteerde een rits extra maatregelen om de door de rechter opgelegde 25 procent CO2-reductie in 2020 te halen, bovenop de eerder aangekondigde sluiting van de Amsterdamse Hemwegcentrale. Het verbranden en storten van buitenlands afval wordt belast, de campagne over bandenspanning wordt ‘geïntensiveerd’, er komen enkele verduurzamingssubsidies en een programma om woningeigenaren te helpen met het aanbrengen van radiatorfolie. Veel kleine maatregelen, erkent Wiebes. Alles bij elkaar bespaart het kabinet 4 megaton CO2 extra, terwijl om ‘Urgenda’ te halen 9 megaton nodig is. Wiebes wil ‘doorzoeken’ naar besparingen. “Mogelijk kunnen delen van het Klimaatakkoord eerder worden uitgevoerd.” Resolute ingrepen, zoals het sluiten van alle kolencentrales, wil het kabinet niet. Tussen de regels door is vicepremier De Jonge daar helder over. Nergens herhaalt hij de eerdere woorden van premier Rutte dat je een rechterlijk vonnis nu eenmaal moet uitvoeren. De Jonge: “We moeten op korte termijn resultaten boeken, maar die moeten wel kosteneffectief zijn.” Kosteneffectief houdt voor hem in dat geen uitstoot mag ‘weglekken’ naar het buitenland én dat het ‘draagvlak’ er niet onder lijdt. Draagvlak is voor het kabinet zo belangrijk, dat ook de rechter maar even moet wachten.

De hoofdpunten uit het Klimaatakkoord:

De Nederlandse CO2-uitstoot moet 49% lager zijn in 2030 (ten opzichte van 1990). Die halvering van uitstoot maakt een schone samenleving haalbaar in 2050, afgesproken in het Parijse Klimaatakkoord. Voertuigen moeten duurzaam en schoon worden. Vuile auto’s hoeven niet van de weg af, maar worden duurder. Woningen stoppen met aardgas. Voor 2030 krijgen 1,5 miljoen huizen een warmtepomp of warmtenetwerk in de wijk. Woningcorporaties regelen dat voor huurhuizen, wijk voor wijk. Woningeigenaren kunnen advies en subsidie krijgen om te isoleren. Grote bedrijven gaan een CO2-heffing betalen. Ze krijgen ook subsidie om schoner te gaan werken, met groene waterstof. Ook mogen ze broeikasgas gaan afvangen en in de zeebodem opslaan. De kolencentrales sluiten in 2030. Dankzij nieuwe wind-molens en zonnepanelen wordt dat jaar 75% van de Nederlandse elektriciteit groen. Over de lucht- en scheepvaart staan geen afspraken in het Klimaatakkoord.

Wendelmoet Boersema en Frank Straver schrijven in Trouw over het Klimaatakkoord: Burgers moeten zich vooral geen zorgen maken, die boodschap hamert het kabinet erin. Het mantra is: de klimaattransitie blijft betaalbaar voor iedereen. Gemeenten en overheid staan klaar met adviezen, subsidies en fondsen. “We hebben de tijd, we nemen mensen bij de hand”, zegt vice-premier Hugo de Jonge. Toch zal iedereen snel te maken krijgen met de maatregelen. Wie z’n huis verbouwt, een nieuwe auto aanschaft of boodschappen doet, wordt met zachte of hardere hand richting een duurzame keus geduwd. Over tien jaar moet 20% van de huizen duurzaam zijn en moeten alle nieuw verkochte auto’s elektrisch rijden. “Als je denkt, ik wacht nog even, dat mag”, zegt minister Ollongren. Maar de onderliggende boodschap is: wacht niet te lang. Dan wordt je oude fossiele auto onverkoopbaar en je huis incourant. De klimaattransitie levert banen op, maar kan ook baanverlies veroorzaken doordat bedrijven vertrekken. Boeren krijgen subsidies voor innovaties en besparende investeringen, terwijl in veenweidegebieden meer natuur komt en de boeren daar geld krijgen om te stoppen of te verhuizen. Of vlees en andere producten uit eigen land daarmee duurder worden, is niet zeker. Maar de boer moet een goede boterham kunnen verdienen, zegt minister Carola Schouten van landbouw. De energietransitie zal mensen het meest in de portemonnee raken. Het kabinet schuift naar voren dat de energiebelasting daalt, met %100 euro besparing [in 2020 ten opzichte van 2019, maar stijgt dan toch met €200 ten opzichte van 2018] voor een gemiddeld huishouden. Maar de gasprijs stijgt sneller, en wie nog niet van het gas af kan, zal dat merken. “Ik ben er niet om garanties te geven”, aldus minister Ollongren (BiZa, woningbouw). Wie de energierekening wil drukken, maar nog niet kan verbouwen of wacht tot zijn gemeente een warmtenet aanlegt, kan advies krijgen over kleinere besparingen. Voor zaken als isolatie en zonnepanelen is er een subsidiefonds (1 miljard tot 2030). Bij het warmtefonds kunnen huizenbezitters straks tegen lage rente geld lenen voor ingrijpende verbouwingen. Die moet je wel terugbetalen, al wordt de lening overdraagbaar als je je huis verkoopt. Dat betekent dat op je nieuwe huis ook zo’n lening kan rusten. Hoeveel burgers kwijt zijn aan het rekeningrijden, hangt af van welk systeem een volgend kabinet kiest. [dit kabinet regeert nog twee jaar, als het niet eerder valt, waarom het dossier dan doorschuiven naar een volgend kabinet. In het AD somt VVD fractievoorzitter Klaas Dijkhoff een aantal redenen op waarom er mogelijk helemaal geen rekeningrijden komt in 2026 (omdat de VVD-leden dat niet zouden willen)] Autogebruik zal meer gaan kosten en parkeerruimte bij nieuwbouw in de steden wordt schaars. Het kabinet wil nu vooral de autogebruiker niet tegen de haren in strijken. Voor het ov blijft het bij bestaande plannen, alleen voor fietsstallingen bij stations is extra geld. “De fiets is ons geheime wapen tegen de drukte”, zegt staatssecretaris Stientje van Veldhoven (mobiliteit). Aannemers, technici en installateurs maken een vreugdesprongetje. Zij zien het Klimaatakkoord als stevige basis om Nederland flink te gaan verduurzamen. [maar vooral om er goed geld te verdienen valt] Er zal om hen gevochten worden, want het tekort aan zulke technici loopt op. De plannen van het kabinet leveren groene banen op, zegt vakbond CNV. De doelen om Nederland aan de groene energie te krijgen resulteren in meer windparken, op land en in zee. Anderhalf miljoen huizen kunnen voor 2030 van het aardgas af dankzij het Klimaatakkoord, aldus Techniek Nederland. Technici kunnen aan de slag met isoleren en het plaatsen van warmtepompen, aldus voorzitter Doekle Terpstra. Ook zullen er meer zonnepanelen bijkomen, op daken, op land en water. Ed Nijpels, die het polderoverleg voor het Klimaatakkoord leidde, is tevreden. Hij roept de honderden bedrijven en organisaties die in december hun plannen inleverden op om het eindpakket van het kabinet te steunen. “Een ongekende prestatie”, noemt Nijpels het eindresultaat. De energiesector en landbouworganisatie LTO reageren positief. Die sectoren waarderen het vooral dat het kabinet maatregelen op termijn wil nemen, richting 2030 en 2050. Juist die gefaseerde aanpak ergert de klimaatactivisten, die snelle actie eisen tegen CO2-uitstoot. Hoewel het kabinet het Klimaatakkoord trots etaleerde, klinkt kritiek uit invloedrijke hoeken. Greenpeace, Milieudefensie en vakbond FNV steunen het eindpakket niet, maakten ze vooraf al bekend. Zij vinden dat de lastenverdeling tussen burgers en bedrijven niet eerlijk genoeg is. Weliswaar komt er een CO2-heffing voor de industrie, maar de prijs zou niet hard genoeg zijn en te laat effect opleveren. Het fossiele bedrijfsleven wordt volgens milieuorganisaties te ruim bediend met honderden miljoenen subsidies, deels te besteden aan omstreden technieken als houtstook en CO2-opslag. Opmerkelijk genoeg klinkt ook kritiek van het bedrijfsleven zelf. De gevolgen van het Klimaatakkoord moeten nog goed onderzocht worden, aldus de chemische industrie. Voorzitter Hans de Boer van werkgeversorganisatie VNO-NCW waarschuwt dat de CO2-heffing de economie kan schaden. Bedrijven zouden kunnen vertrekken naar het buitenland, met baanverlies als gevolg. Minister Wiebes: “Als je aan de ene kant zorgen hebt bij Milieudefensie hebt en aan de andere kant bij de industrie, dan zitten wij met het akkoord in het redelijke midden.” De Jonge Klimaatbeweging noemt de afspraken een aardig begin. Maar er moet een tandje bij, zeggen de jongeren. Vooral de ‘minimale afspraken’ voor duurzaam verkeer en voedsel vinden ze teleurstellend. De verhoging van de belasting op gasverbruik wordt minder ingrijpend dan eerder voorgesteld. De zogenoemde Klimaattafels suggereerden eerder een verhoging van 20 cent per kubieke meter gas, maar inmiddels zou de stijging volgens diverse media zijn teruggebracht tot 10 cent, een bedrag dat pas na meerdere jaren wordt bereikt. Tegelijkertijd wordt de belasting op elektriciteit juist verlaagd. [kijk wat ik hierover elders heb geschreven] De vraag is daarbij wel of huishoudens uiteindelijk voldoende geprikkeld worden om van het gas af te gaan. Via een zogeheten Warmtefonds hoopt het kabinet die conversie met goedkope leningen aan huizenbezitters extra te stimuleren. Eerder werd ook al duidelijk dat de subsidies op elektrisch rijden worden versoberd ten opzichte van het eerder dit jaar gepresenteerde conceptakkoord. Het kabinet vreest dat anders de zakelijke rijder te veel profiteert. Volgens voorstanders is dat juist onvermijdelijk om via die ‘voorhoede’ een snelle omschakeling naar elektrisch rijden af te dwingen. Anders dan in het conceptakkoord presenteert het kabinet vrijdag wel een CO2-heffing. Die gaat pas in als de uitstoot van een bedrijf boven ‘een heffingsvrije voet’ uitkomt. Die ‘marginale heffing’ zal op termijn vrij hoog worden, richting de 150 euro per ton, omdat het kabinet niet van plan is om zelf al te veel subsidies ter beschikking te stellen. Daardoor moeten vervuilende bedrijven extra zwaar belast worden om ze te dwingen hun uitstoot verder terug te dringen. Volgens het Centraal Planbureau (CPB) berekenen bedrijven die kosten overigens voor 80% door aan klanten. [huishoudens gaan dus de 80% van de CO2-heffing die ondernemingen betalen betalen, terwijl de opbrengst, die de overheid int, niet teruggaat naar de huishoudens maar als subsidie naar het bedrijfsleven gaat. U leest dit goed: de burgers gaan de CO2-heffing betalen die het bedrijfsleven wordt opgelegd en vervolgens gaat dat geld naar de ondernemers om groen te kunnen gaan investeren. Belachelijk, weer een beleid van Rutte III] De industrie is fel tegen de CO2-heffing, maar ook bij milieuorganisaties is nu al grote scepsis te bespeuren over het klimaatakkoord dat het kabinet vrijdag presenteerde. Er zijn twijfels of de doelstellingen wel echt gehaald gaan worden, ook omdat de onzekerheidsmarges vaak groot zijn bij de doorrekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL). Soms kan de onzekerheid groter dan 50% zijn, maar het kabinet kan dan toch volhouden dat het mogelijk is om de doelen te behalen. De coalitie zal zich meer zorgen maken over de reacties bij het grote publiek. De onderhandelingen tussen de regeringspartijen werden lange tijd overheerst door angst voor ‘een klimaatrevolte’ onder burgers. Het kabinet heeft de afgelopen maand geprobeerd om de rekening voor huishoudens te beperken. [maar is daar zeker niet in geslaagd]

Conclusie: ik verwerp dit Klimaatakkoord: het is een document zonder visie over technologische en maatschappelijke ontwikkelingen in de komende 30 jaar. Wat zich hier manifesteert is de haat van de premier voor blauwdrukken. De verdeling van de kosten wordt voorgesteld als ‘eerlijk’ tussen de vervuilers: ondernemers en huishoudens, dat is pure misleiding. De grote vervuilers worden uit de wind gehouden en worden fors gesubsidieerd en de lasten voor het bedrijfsleven zijn afgezwakt. De huishoudens krijgen geen indicaties met welke investeringen en (energie)kosten ze geconfronteerd gaan worden. De voorstelling van zaken dat burgers 30 jaar de tijd krijgen om duurzamer te gaan wonen. Dat is een farce, waarmee wordt getracht draagvlak onder het volk te verkrijgen. Het dossier rekeningrijden moet uit ons Klimaatakkoord en moet Europees worden geregeld. Waarom wordt niet nu al besloten dat de max snelheid terug gaat naar 100 km per uur? De gas-transitie voor de huishoudens is volstrekt uit zijn context getrokken. Het aandeel van gasverwarming door burgers in de CO2 uitstoot is maar het beperkt aandeel, dat in geen enkele relatie staat met de kosten waarmee dat proces, zeker voor woningen gebouwd voor 2008, gepaard gaat. En wat er gaat gebeuren met al die gezinnen die die meerkosten niet kunnen opbrengen, gaan die rechtstreeks naar Schuldhulpverlening? Worden die gezinnen in de winter afgesloten van verwarming? Waar ik ook veel vragen over heb is de delegering van de uitvoering hiervan naar de gemeentes. Die hebben onvoldoende kennis van zaken over de technische mogelijkheden en juridische aspecten. De ervaring die ik heb met gemeentelijke informatie over verduurzaming. Ze organiseren voorlichting maar verwijzen voor de invulling naar commerciële partijen, die er vooral op uit zijn met het project goed geld te verdienen, waarbij de belangen van de burger niet centraal staat. Gisteravond sprak ik met een bekende uit een andere stad die op een gemeentelijke actie huizen te isoleren had gereageerd. In de praktijk bleek dat de kosten twee keer zo groot waren als de gemeentelijke indicatie. Ik bedoel maar. De hele gastransitie voor burgers met oudere woningen wordt een heilloos project. Afblazen: NU. Gooi dit akkoord in de prullenmand en begin opnieuw, maar leg de normen waaraan het moet voldoen helder op tafel. Laat daar door verstandige mannen en vrouwen aan werken. Mensen met verstand van zaken met kijk op de toekomst.

We krijgen een maatschappelijke en economische revolutie

Dat schrijven de columnisten Vermeend en van der Ploeg dit weekend op DFT. Recent publiceerde het onderzoeksbureau Oxford Economics een rapport waarin wordt voorspeld dat in 2030 robots 20 miljoen banen in de industrie overnemen. Deze functies worden nu nog uitgeoefend door vooral lagere inkomensgroepen in opkomende economieën. Deze ontwikkeling is volgens de Oxford-studie te danken aan de snelle daling van de kostprijs van robots, maar ook omdat ze door nieuwe technologie steeds slimmer worden. Uit het onderzoek blijkt dat we niet hoeven te vrezen dat de opmars van robots, die ook buiten de industrie plaatsvindt, tot een grootscheepse werkloosheid zal leiden. Evenals in andere recente studies zullen robots per saldo eerder een bijdrage leveren aan extra werk, zoals nieuwe functies, dan tot een vermindering. We hebben ze bovendien nodig omdat in veel landen de beroepsbevolking krimpt. Wel is het nodig er nu al geregeld wordt dat werknemers in bedreigde functies worden bijgeschoold en omgeschoold zodat voorkomen wordt dat ze werkloos worden. Het komende decennium zal de wereldeconomie revolutionair veranderen. Naast robots gaat het om de verdere digitalisering, het gebruik van innovatieve technologieën , zoals kunstmatige intelligentie, en de toenemende concurrentie tussen drie economische handels en machtsblokken : de VS, China en de EU. Internationale experts ervan uit dat China, mede dankzij het meerjaren-technologieprogramma van vele honderden miljarden, de winnaar wordt. Wellicht nog ingrijpender op ons leven en werken zijn de effecten van klimaatverandering en het nationale en internationale klimaatbeleid. Deze ontwikkelingen, wel aangeduid als de wereld 4.0, zullen in vrijwel alle landen in de wereld ingrijpende maatschappelijke en economische effecten hebben. Nederland wordt extra geraakt, omdat we een open economie hebben en ons brood in belangrijke mate in het buitenland verdienen op de wereldmarkt waar de concurrentie steeds heftiger wordt. In steeds meer landen, waaronder Nederland, zien we al reacties op deze ‘revolutie” . Deze zullen het komende decennium zowel maatschappelijk als economisch de boel op zijn kop gaan zetten. De kern bestaat uit de volgende elementen:

1. In de politiek is er sprake een toenemende keuze voor nationaal beleid, dat zich uit in meer protectie, minder vrijhandel en meer staatsbemoeienis met de economie;

2. Een ruime meerderheid van burgers is van mening dat de welvaart oneerlijk is verdeeld en vindt dat er een einde moet komen aan de scheve inkomens en vermogensverdeling waarbij rijken steeds rijker worden en armen armer;

3. We zien overal de bezwaren toenemen tegen machtige multinationals die met hun invloed het beleid van regeringen van landen kunnen ondermijnen, bijvoorbeeld op het terrein van belastingen en de arbeidsmarkt;

4. Steeds meer mensen maken zich zorgen hun over werk, inkomen en pensioenen; de toename van flexwerk wordt als boosdoener gezien, terwijl de meeste werkenden graag een vaste baan willen;

5. De weerstand tegen de tech- en internetmaatschappij waarbij slimme algoritmen ons leven en werken gaan bepalen en bedrijven met omstreden businessmodellen aan onze privacy geld verdienen, neemt sterk toe;

6. Veel mensen beseffen nog niet dat iedereen te maken krijgt met de gevolgen van klimaatverandering en de onstuitbare opmars van het nationale en internationale klimaatbeleid met ingrijpende effecten op ons leven en werken.

In de politieke wereld zien we overal dat bestaande en nieuwe politiële partijen in hun programma’s rekening gaan houden met de wereld van 4.0. In Nederland is de VVD een opvallend voorbeeld. Deze partij ontdekt de oplopende inkomenskloof tussen de topmannen in ons bedrijfsleven en de doorsnee werknemer. De VVD-fractie geeft steun aan de aanpak van belastingontwijking door multinationals en Rutte III zet stappen op het terrein van een ambitieus klimaatbeleid. Daarnaast zullen onze politieke partijen meer dan nu moeten leven met de werkelijkheid dat hun invloed op de Nederlandse economische ontwikkelingen in economie 4.0 minimaal is. Ook dat besef hoort thuis in hun programma’s. Bij de internationale concurrentiestrijd tussen landen en het protectiebeleid spelen belastingen een belangrijke rol. In 4.0 zal deze strijd, verder toenemen. Vooral de afgelopen twintig jaar zagen we al een wereldwijde race tussen landen om de laagste winstbelastingtarieven en andere fiscale faciliteiten om internationale bedrijven aan te trekken en grote bedrijven voor hun land te behouden. Van verschillende kanten is tegen deze ‘race to the bottom’ gewaarschuwd. Tot op heden hebben alle internationale pogingen tot niets geleid. Uit recente OESO-rapportages blijkt dat een internationaal waterdicht belastingsysteem voor winsten (voorlopig) niet verwacht mag worden. Dat heeft mede te maken met de vaak tegengestelde (belasting)belangen van de meeste landen. In de praktijk zien we bijvoorbeeld dat de VS, China en Rusland een eigen koers varen. Daar komt nog bij dat door digitalisering en nieuwe technologie het voor belastingdiensten alleen maar moeilijker wordt om te bepalen waar de winst wordt gerealiseerd en welk land over een bepaald bedrag mag heffen. Ondernemers die internationaal actief zijn, kunnen op een legale wijze vaak zelf bepalen waar ze winstbelasting betalen. De keuze valt dan veelal op het land met de laagste belastingdruk. In de meeste westerse industrielanden zijn met het oog op de toegenomen concurrentie de tarieven van de winstbelasting aanzienlijk verlaagd. Deze landen vinden bovendien de werkgelegenheid die bedrijven bieden en de daaraan gekoppelde opbrengsten, zoals de loonbelasting en sociale premies, belangrijker dan het bedrag aan winstbelasting. De huidige belastingwetgeving dateert uit de periode van vóór de digitalisering en is ongeschikt voor de wereld van 4.0. Het is niet zinvol deze wetten te repareren. Ze moeten integraal vervangen worden door een 4.0 heffingssysteem. De kern daarvan zijn belastingen over de omzet van bedrijven, de uitstoot van CO2, grondstoffenverbruik, milieuvervuiling, consumptie en onroerend goed. Voor alle politieke partijen ligt er de opgave om in te spelen op de hierboven geschetste ontwikkelingen en de zorgen van kiezers. Voor onze toekomstige welvaart is cruciaal dat Nederland in de wereld van 4.0 hoog blijft staan op de wereldranglijst van landen met de beste vestigingsplaats voor ondernemingen. We staan nu op de vierde plaats en moeten die ten minste vasthouden. Deze column staat op https://www.telegraaf.nl/financieel/1751445773/column-we-krijgen-een-maatschappelijke-en-economische-revolutie

Kort nieuws
De gezondheid van de 64-jarige Duitse bondskansekier laat de laatste weken steken vallen. Binnen acht dagen was Merkel twee keer te zien terwijl ze (heftig) trilde bij een officiële ceremonie. Dat ze onder stress staat, door zowel binnenlandse als buitenlandse ontwikkelingen, was al bekend. Misschien speelt ook de tropische hitte een rol. In ieder geval is ze wel naar de G20 bijeenkomst in Japan vertrokken waar in Osaka de afgelopen twee dagen plaatsvond. Daarvoor moest ze negen uur tijdsverschil overbruggen, terwijl Trump ondertussen vanuit het vliegtuig vuurpijlen naar Duitsland en Europa stuurt, dat financieel te weinig aan de NATO zou bijdragen. Op de bijeenkomst van de G20 waren aanwezig de leden Frankrijk, de VS, het VK, Duitsland, Japan, Italië, Canada, de EU, Argentinië, Australië, Brazilië, China, India, Indonesië, Mexico, Zuid-Korea, Rusland, Saoedi-Arabië, Zuid-Afrika en Turkije en de gastlanden Spanje, Nederland, Thailand, Chili, Egypte, Senegal, Singapore en Vietnam. Daarnaast nemen ook nog acht instellingen vertegenwoordigd waaronder het IMF, Wereldbank de VN. Van de 36 personen, die aan tafel aanschuiven zijn er 33 mannen en drie vrouwen (Merkel, May en Lagarde).

DFT: Het cijfer dat het Duitse bedrijfsvertrouwen weergeeft is over juni ingezakt, vooral al gevolg van de wereldwijde handelsoorlog. Het veel bekeken cijfer van de Ifo-index, als indicatie voor Duitsland als economische motor van Europa die dit vertrouwen weergeeft, ging naar 97,4 punten, het laagste cijfers sinds eind 2014 voor het Institut für Wirtschaftsforderung. De importheffingen die de Verenigde Staten doorvoerden hebben de Duitse export en zijn industrie getroffen, aldus het Ifo. De stemming op de Duitse bestuursverdiepingen is verder afgekoeld”, aldus Ifo-president Clemens Füst. Als reactie op de teruggang in Europa heeft de Europese Centrale Bank (ECB) extra steunmaatregelen aangekondigd die de economie moet helpen groeien. Bundesbank-president Jens Weidmann meldde eerder te verwachten dat de Duitse economie in de tweede jaarhelft zal aantrekken. Alleen hij vertelde er niet bij op grond van welke overwegingen hij die verwachting baseert.

De Britse economie heeft in het eerste kwartaal een groei opgetekend van 0,5% op kwartaalbasis. De groei werd onder meer gedreven door bedrijven en consumenten die voorraden wilden uitbouwen uit angst voor een no-dealbrexit. In het vierde kwartaal van vorig jaar was nog sprake van plus van 0,2%.

In Nederland viel deze week bij KPN de verbinding uit met het landelijke alarmnummer 112 en het meldnummer van de politie 0900-8844 3 uur uitvielen, waardoor twee mensen zijn overleden, omdat de ambulances te laat aankwamen. Het optreden van minister Grapperhaus was ontluisterend. Hij hulde zich in ambtelijke termen, waar geen enkele parlementariër van begreep waarover de minister het had. De minister kon ook geen enkele verklaring geven waardoor de storing en de reserve-systemen plat waren gegaan. Hij sprak dappere woorden: dit mag nooit meer gebeuren, maar dat had zijn voorganger Opstelten jaren geleden ook al gezegd. Iedereen in rep en roer want dit mocht toch niet voorkomen. Maar we zijn afhankelijk van digitale systemen en daar zoiets wel gebeuren, met of zonder opzet.

Bewindsman Snel op Financiën werkt zich steeds verder in de penarie. Hij neemt beslissingen waarmee hij falende ambtenaren beschermt, op een moment dat door rechtelijke instanties is vastgesteld dat de fiscus opzettelijk burgers informatie heeft onthouden en ca 300 burgers daarvoor schadeloos moet stellen.
Deutsche Bank werkt aan een plan om tot 20.000 banen te schrappen. Dat melden ingewijden aan zakenkrant The Wall Street Journal. Deze getallen vormen ongeveer 20% van het totale personeelsbestand. Ook persbureau Bloomberg meldt op basis van bronnen dat er een golf van ontslagen aankomt. De zakenbankdivisie krijgt de grootste klappen, schrijft Bloomberg. Volgens het persbureau wil de grootste bank van Duitsland een streep door de helft van het personeelsbestand van de aandelenhandeldivisie zetten. Ook bij de tak aandelenresearch wordt in het personeelsbestand gesneden en ook bij de divisies voor de handel in derivaten en obligaties zouden veel medewerkers op de schopstoel zitten. Volgende maand krijgen de medewerkers te horen of ze bij Deutsche Bank mogen blijven, meldden de bronnen. De banen verdwijnen naar verluidt op meerdere locaties zoals in de Verenigde Staten en Azië. Deutsche Bank gaf geen commentaar naar aanleiding van de geruchten. (bron: DFT)

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 28 juni 2019; week 26: AEX 561,76; Bel20 3547,46; CAC40 5.538,97; DAX30 12.398,8; FTSE 100 7.425,63; SMI 9.897,15; RTS (Rusland) 1380,52; DJIA 26.599,96; NY-Nasdaq 100 7671,07; Nikkei 21.275,92; Hang Seng 28.542,62; All Ords 6.699,2; SSEC 2.078,88; €/$1,1388; BTC/USD $9.799,3701; 1 troy ounce goud $1408,90; dat is €39.811,69 per kilo; 3 maands Euribor -0,345%; 1 weeks -0,405%; 1 mnds -0,388%; 10 jarig Nederlandse Staat -0,16%; 10 jaar VS 2,00%; 10 jaar Belgische Staat 0,07%, 10 jaar Duitse Staat -0,33%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,53%, 10 jaar Japan -0,17%; 10 jaar Italië 2,08%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,602.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden vlak, de goudprijs steeg wat en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier vertoonde daalde verder c.q. de negatieve rentes stegen, terwijl de 5-jarige negatieve rente overwegend verder steeg. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,02%; Duitsland 0,26%; Japan 0,367%; Nederland 0,29; Frankrijk 0,93%; GB 1,46%; Canada 1,69%; Spanje 1,38%; VS 2,52%; Italië 3,06%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,66%; Nederland -0,65%; Zwitserland -0,7%; Denemarken -0,65%; Frankrijk -0,51%; België -0,4%; Japan -0,26%; Spanje -0,16%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 29062019/485 Nog geen deal in handelsoorlog tussen Trump en Xi

UPDATE 22062019/484 De klappen gaan vallen bij het volk; de rijke beleggers worden gefêteerd

EU-top besluiteloos, 30 juni volgende top

2 dagen EU-topoverleg. 2 uitkomsten: geen overeenstemming over opvolgers voor Jean-Claude Juncker, Donald Tusk en Frederica Mogherini. In het mandje zitten ook het voorzitterschap van het Europees Parlement – al gaan de 751 parlementariërs daar over anderhalve week helemaal zelf over – en de opvolger van Mario Draghi, al beweren de regeringsleiders bij hoog en bij laag dat deze a-politieke functie een geval apart is. Ook werd er geen overstemming bereikt over de klimaatdoelstelling ‘de EU in 2050 klimaat-neutraal’.

Is een ‘bad bank’ de oplossing voor een ‘big bank’

Deutsche Bank wil een zogenoemde ‘bad bank’ oprichten voor €50 mrd aan bezittingen die als risicovol worden beschouwd, schrijft de Britse zakenkrant Financial Times (FT) op basis van bronnen. De Duitse bank is van plan een grootscheepse reorganisatie door te voeren, waarvan een bad bank onderdeel is. Vooral langlopende derivatencontracten zullen apart worden gezet. Verder zouden handelsactiviteiten buiten continentaal Europa op het gebied van aandelen en rente behoorlijk moeten krimpen of zelfs geschrapt worden. De bank wil zich vooral richten op vermogensbeheer en dienstverlening aan zakelijke klanten. Topman Christian Sewing van Deutsche Bank zou de wijzigingen officieel gaan aankondigen bij de bekendmaking van de halfjaarcijfers van de bank eind juli. De maatregelen zouden de winstgevendheid van de bank moeten vergroten, die staat al langer onder druk. Al eerder liepen oriënterende fusiegesprekken van Deutsche Bank met UBS en Commerzbank spaak, omdat de voordelen niet groter zouden zijn dan de risico’s. (bron: NOS) [het is nu de vraag of het juridisch mogelijk is derivatencontrachten over te dragen naar een ‘bad bank’ die een junkstatus zal krijgen gezien de risico’s die ze lopen. Accepteren de tegenpartijen dat ze hun financiële belangen, die ze nu nog hebben met Deutsche Bank, moeten afwaarderen zodra hun derivatencontracten een junk-status krijgen? Het bedrag van €50 mrd lijkt een groot bedrag, het 1/8 deel van onze staatsschuld, maar in de wereld van financiële contracten , waaronder derivaten, is dat bedrag niet veel meer dan een speld in een hooiberg. Voor hetzelfde geld kunnen de risico’s die Deutsche Bank loopt met hun derivaten portefeuille wel €500 of €5000 mrd zijn. En nu lijkt €500 mrd verlies veel maar het is slechts het 100 miljardste procent van het totaal aan uitstaande meer of minder risicovolle bedragen aan contracten. En dan weten we dat Deutsche Bank zich in een niet te redden positie verkeert. De mogelijkheid bestaat dat andere grote banken dezelfde manoeuvre gaan uitvoeren en dat betekent dan dat het instorten van het financieel/monetaire stelsel een kwestie van tijd is]

Eindelijk, een opsteker voor dit kabinet?

Er is sprake van een historische samenwerking tussen een centrum-rechts kabinet , vakbonden en de linkse oppositie, las ik maandagmorgen in mijn dagblad. Een enorme opsteker voor minister Wouter Koolmees. Het zij maar zo, als de media dat vinden. Ik ben wel ernstig teleurgesteld dat een meerderheid van vakbondsleden van het FNV en CNV, die hebben gestemd over het voorliggende principe-Pensioenakkoord, hebben ingestemd. Ze kiezen voor misschien een maand of enkele maanden minder te werken, maar betalen daar een gigantisch hoge prijs voor gedurende de periode waarin ze een pensioenuitkering voor de 40 jaar waarin ze maandelijks pensioenpremie hebben betaald. Stel dat een gemiddelde oudere 15 jaar een pensioenuitkering krijgt, die lager is dan waarvoor premie is betaald als gevolg van de extreem lage verrekenrente die voor de berekening van de pensioenopbouw wordt opgelegd door De Nederlandsche Bank (DNB). Ik ga ervan uit dat een gepensioneerde uiteindelijk voor die paar maanden korter werken wel tussen de €15.000 en €20.000 minder pensioen krijgt uitgekeerd. Ik verwijt de vakbondsleiders, die aan tafel hebben gezeten bij het Pensioenberaad, dat voor hun achterban hebben achtergehouden. De dekkingsgraad van de pensioenreserves versus de verlichtingen gaat namelijk helemaal niet stijgen op termijn, maar sterker dalen dan nu wordt gesuggereerd. Het probleem zit namelijk bij de Europese Centrale Bank die vier jaar lang een monetair beleid van het scheppen van €2.600 mrd geld, dat ook met gratis geld niet te slijten is. Die enorme overschotten leiden ertoe dat nu zelfs de extreem lage rentetarieven omslaan in een negatieve rente. Op dit moment worden op de kapitaalmarkt al voor 10-jarig papier gehandeld op een negatieve rente van >0,5%. Als deze trend zich doorzet zien we binnen twee jaar een situatie ontstaan dat banken hypotheken gaan aanbieden en daarvoor geen rente meer vragen dan wel rente gaan toebetalen. Het gevolg daarvan is dan wel dat ook de verrekenrente die DNB gaat opleggen aan de pensioenfondsen negatief wordt. Dat gaat dan een enorme omwenteling bij de pensioenfondsen teweegbrengen, met als resultaat dat de pensioenopbouw en -uitkeringen worden afgewaardeerd. Veel lagere pensioenuitkeringen dus, met als gevolg een daling van de koopkracht voor ouderen. Een ander aspect is de hoogte van de pensioenpremie die deelnemers voor hun pensioenopbouw, meestal 40 jaar lang, maandelijks betalen van hun inkomen. Ambtenaren werken nu al één dag in de week voor hun pensioen (20% van het bruto loon) en dat bedrag moet in de komende jaren zelfs, op basis van een studie, op basis van de huidige stand van zaken, die de commissie Dijsselbloem heeft ingesteld, moeten worden verhoogd met nog eens 15%, dus naar 23%. En dat zie ik nog maar als het begin. Daarmee wordt een grens overschreden van het redelijke. Veertig jaar lang, stel 23% pensioenpremie betalen van je inkomen, om na het werkzame leven gemiddeld 15 jaar een uitkering te krijgen van 70% van je gemiddelde salaris. Dat zal straks aan niemand meer te verkopen zijn.

Ik realiseer mij dat ik tot dusverre in dit dossier een roepende in de woestijn ben. Daarover maak in mij niet ongerust of onzeker. Ik herken deze situatie en heb tijd nodig om mijn gelijk te halen. Als ik in het verleden opties kocht kwam het regelmatig voor dat ik na verloop van de looptijd van de optie niet kon uitvoeren en de betaalde premie weggegooid was geweest. De financieel/economische ontwikkelingen die ik had ingeschat vonden altijd wel plaats maar altijd pas later dan ik had ingeschat. Daarom kan het best zijn dat het zware weer met donderwolken dat ik aan zie komen pas over 9 tot 12 maanden ook voor anderen zichtbaar wordt. Misschien zelfs nog later aangezien de enorme hoeveelheden gratis geld het marktsentiment positief kunnen blijven beïnvloeden. Dat betekent niet dat de terugval overgaat, alleen dat de klap zwaarder wordt. Denk niet dat een koerscorrectie beperkt zal blijven tot 20%, maar de opschoning zal zeker meer richting de 60% gaan. Daarvoor zijn twee onderliggende ontwikkelingen verantwoordelijk. De eerste zal het gevolg zijn als gevolg van het mislukte monetaire beleid van de ECB in de periode 2014-2018, dat enorme overliquiditeiten op de geldmarkten heeft gebracht, waardoor er nu sprake is van vrijwel gratis geld en die verder gaat evolueren naar geld met een negatieve rente. Dat gaat een enorme chaos veroorzaken voor spaargelden en pensioenreserves bij pensioenfondsen en verzekeraars in de rijke eurolanden, hetgeen het vertrouwen in de euro zal aantasten. Zodra spaarders rente aan banken moeten gaan betalen moet een bankrun niet worden uitgesloten. De tweede ontwikkeling is die van de Toezichthouders mondiaal op de handel in financiële producten, waaronder derivaten. Er is een schatting dat financiële instellingen voor in totaal $/€100.000 triljard van derivaten en zo in portefeuille hebben. Het is de vraag hoe deze mega-gigantische handel heeft kunnen ontstaan. Waarom de centrale banken wereldwijd daar niet veel eerder al op ingegrepen hebben. Maar we leven in een kapitalistische samenleving met een neo-liberaal systeem waar handel heilig is, kennelijk ook als dat uit de hand loopt. Nu is er een heel risicovolle situatie ontstaan met als inzet de instorting van het financieel/monetaire stelsel. De helft van de lopende derivatencontracten staat op quitte dan wel winst en de andere helft op quitte of verlies. Weliswaar kan het zo zijn dat grootbanken derivatenportefeuilles beheren waarbij de risico’s in evenwicht zijn, maar dat is geen garantie dat er geen problemen kunnen ontstaan als de panelen gaan schuiven b.v. als gevolg van rentetarieven die gaan stijgen of dalen, markten die onrustig gaan reageren. Als er maar één grote bank in financiële zou komen dan kunnen dat gevolgen hebben voor de contrapartijen die rechten hebben, die dan waardeloos worden, waardoor een domino-effect kan ontstaan die voor de monetaire autoriteiten en overheden niet beheersbaar zal zijn. De omvang van de derivatencontracten is vele maken groter dan de staatsschulden van alle overheden te samen. Dat kan een kapitaalvernietiging veroorzaken die ons begrip ver te boven gaat en de wereld financieel doet instorten. Geld en financiële rechten zijn dan waardeloos, alleen materieel bezit telt dan nog: land, huizen, edele metalen en kennis van zaken.

Barbara van der Est schrijft in de Geldgids van de Consumentenbond ook over de mogelijke gevolgen van het Pensioenakkoord van Koolmees. Het is een heel eenzijdige benadering, niet sociaal maar commercieel. Laat ik het artikel in het kort samenvatten: er zijn drie pijlers 1. de AOW uitkering; 2. het bedrijfspensioen; 3. sparen bij de oude dag. Ten aanzien van 3. worden aannames gepleegd waar ik grote vraagtekens bij stel. De verwachting van een negatieve rente wordt niet meegenomen. Het spaargeld dat op die manier wordt ingelegd, wordt gelijk al afgewaardeerd als gevolg van de negatieve rente. Aantrekkelijk kan zijn, voor die huishoudens die geld over hebben om te kunnen sparen, dat de fiscus daarvoor aantrekkelijke voorwaarden biedt. Een optie is spaargeld stoppen in beleggingen. Dat kost geld en voor de resultaten wordt niets gegarandeerd. Opbrengsten uit beleggingen, anders dan met spaargeld, waren soms heel aantrekkelijk, maar dat geeft geen enkele garantie voor de toekomst op de midden- en lange termijn. Denk hierbij aan de handelsoorlogen die Trump voert, de dalende wereldhandel, oorlogsdreiging in het Midden Oosten (VS-Iran-Saoudi-Arabië-VAE), de sancties, de invoerheffingen die landen elkaar opleggen, een eventuele Brexit, schuivende monetaire panelen, dalende economische groei, klimaat hervormingen en huishoudens met een modaal inkomen die financieel niet meer kunnen rondkomen. Onzekerheden in overvloed. Consumentenbond had zich vooraf kritischer moeten opstellen ten aanzien van dit politieke dossier en zich moeten realiseren dat de derde pijler alleen beschikbaar is voor een geselecteerde groep mensen met een inkomen boven dat van Jan Modaal, dat risico’s kan lopen.

Met applaus werd minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken deze week ontvangen in de D66-fractie. Heel begrijpelijk, want het is niet niks dat er na een negen jaar slepend dispuut ein-de-lijk een pensioenakkoord ligt. Dat ook nog eens groen licht heeft gekregen van de vakbonden FNV, CNV en VCP. Met overtuigende meerderheden bij elk van die bonden. Tuurlijk is Koolmees dan blij. Maar of hij dat ook blijft is nog maar de vraag want er zijn bij de uitvoering nog flinke hobbels te wachten. Als alles goed komt is Koolmees de bink. Maar de nagel aan zijn doodskist kan heel goed de ’stuurgroep’ zijn (onthoud die term, want die gaat u nog vaak horen). In die ’stuurgroep’ moeten kabinet, vakbonden en werkgevers nog alle losse eindjes van het nieuwe pensioenstelsel afhechten. Of om in de woorden van VCP-voorman Gerrit van de Kamp te spreken: ’grote losse einden’. Vraag aan een vakbondsbestuurder hoe lang deze stuurgroep nodig zal hebben om dit nieuwe pensioencontract in elkaar te zetten en je krijgt antwoorden die variëren van ’twee jaar’ tot ’totdat we klaar zijn’. Dat belooft weinig goeds. Koolmees moet rekening houden met een scenario waarin de vakbonden een partijtje achteruitonderhandelen zullen laten zien dat zijn weerga niet kent. Want waarom ook niet? De buit is immers binnen. De AOW-leeftijd wordt bevroren, de stijging van de AOW-leeftijd wordt na die bevriezing getemperd, de pensioenkortingen zijn (grotendeels) van de baan [die aanname deel ik zeker niet, lees elders het interview met Klaas Knot en wat hij zegt over de dalende verrekenrente in de komende jaren] en met een beetje geluk kunnen binnen twee jaar vroegpensioenregelingen voor zware beroepen worden uitgerold. Zelfs als iedereen van goede wil is, is de vraag of alle wensen technisch en financieel wel bij elkaar te brengen zijn. In het akkoord is vastgelegd dat de pensioenambitie ongewijzigd: 80% van het middelloon op basis van 42 jaar pensioenopbouw. Het staat er zwart op wit. [een middelloonregeling keert, vanaf het moment dat je met pensioen gaat, een bepaald percentage van je gemiddeld verdiende salaris uit. Begin je je loopbaan met een laag salaris, dan bouw je hierover een laag pensioen op. Stijgt je salaris tijdens je loopbaan, dan stijgt ook je opgebouwde pensioen. Uiteindelijk ontvang je een pensioen dat vaak 70% van je gemiddelde salaris tijdens je gehele loopbaan is. Die 70% zou dus nu verhoogd worden naar 80%. Om het opgebouwde pensioen tegen inflatie te beschermen, kan de werkgever de opgebouwde bedragen verhogen met een percentage gelijk aan de loon- of prijsindex. Of dat zo blijft moet nog uitonderhandeld worden] Ondertussen: 1) zakken de dekkingsgraden als een plumpudding in elkaar, 2) moeten er strengere rekenregels worden ingevoerd, 3) moeten er pensioengaten van soms wel 10% worden gecompenseerd, 4) moeten de premies kostendekkend worden – oftewel: premies omhoog of pensioenopbouw omlaag, 5) valt een substantieel deel van de opbouw weg door de vroegere pensioenleeftijd, 6) moet er snel geïndexeerd worden en 7) niet gekort. En dat alles met dezelfde pot geld. Dat wordt gezellig in die ’stuurgroep’. Deadline: sint-juttemis. Is Koolmees blij met een dooie mus? [Koolmees is overal blij mee omdat hij de pensioenmaterie niet beheerst]

De pogingen van de Europese Centrale Bank (ECB) om met het opkopen van staatsschuld de economie in de eurozone te stimuleren, werkt inmiddels totaal averechts. Onze pensioenfondsen betalen daarvoor de prijs. De onconventionele ingrepen van de ECB hebben bovendien kiemen gelegd voor een nieuwe crisis, concludeert oud-minister van Financiën Hans Hoogervorst. In een bijdrage op persoonlijke titel in het vakblad Economisch Statistische Berichten (ESB) roept Hoogervorst, nu voorzitter van de International Accounting Standards Board, de beleidsmakers op direct pas op de plaats te maken. De in Frankfurt zetelende centrale bank moet direct de monetaire teugels aantrekken. Deze week stelde ECB-president Mario Draghi juist dat de centrale bank extra instrumenten kan inzetten om de economie te ondersteunen. Die houding pakt funest uit, betoogt de liberaal Hoogervorst. De ECB heeft als enig doel, het bevorderen van prijsstabiliteit. Dat probeert Frankfurt door de inflatie richting maar net onder 2% te bewegen. Die is momenteel 1,2%, ondanks een massief opkoopprogramma van staatsschulden. De beleidsrente (-0,4%) van de ECB is in die poging negatief geworden: banken betalen om schuld te mogen stallen. De angst bij de ECB is dat Europa door deflatie wordt getroffen en in een crisis als in de jaren dertig wordt gezogen. Maar net als economen van de Bank for International Settlements, de bank van de centrale banken, is Hoogervorst niet bang dat deflatie nu zal leiden tot aanhoudende recessies, zoals in de jaren dertig. De situaties zijn volgens hem aantoonbaar niet te vergelijken. Sinds de uitbraak van de financiële crisis in 2008 trekt de Europese Centrale Bank ook alles uit de kast om de instorting van de muntunie te voorkomen. „De operatie om de euro te redden moge zijn geslaagd, maar veel onderliggende problemen zijn niet opgelost. De risico’s zijn enorm dat de patiënt alsnog zal overlijden”, concludeert Hoogervorst. De Nederlandse pensioenfondsen betalen momenteel de tol, schrijft hij in het economenblad ESB. „Nederlandse pensioenfondsen betalen indirect voor het in stand houden van hoge Europese staatsschulden”, aldus de oud-politicus. Een voor Nederland specifiek probleem is dat de lage rentestand de dekkingsgraad van de pensioenfondsen fors onder druk zet. Ondanks de forse koersstijgingen van de aandelenmarkten in de laatste tien jaar, begint de lage rente nu echt te bijten”, constateert hij. De pensioenfondsen investeren een groeiend aandeel van hun beleggingen in activa met een negatief reëel rendement”, ziet hij. „Mocht in toekomst de rente weer oplopen dan zullen de toekomstige verplichtingen weliswaar dalen, maar mogen er ook forse correcties in de bestaande aandelen- en obligatieportefeuilles worden verwacht.” Hoogervorst waarschuwt Nederlandse politici en beleidsmakers. Omdat binnen de eurozone alleen Nederland een op kapitaaldekking gebaseerd pensioenstelsel heeft, heeft Europa weinig oog voor dit belangrijke nadeel van het lage rente beleid, ziet Hoogervorst. „Het is opmerkelijk hoe lijdzaam deze problematiek door de Nederlandse politiek wordt geaccepteerd.” [op zich deel ik deze stelling, maar met de toevoeging dat het ook van toepassing is voor het spaargeld (waardedaling van het geld) in alle 19 eurolanden] Tijd voor ingrepen, betoogt de Nederlander. Zo zouden er aan het doorrollen van de door de ECB opgekochte staatsschuld voorwaarden van structurele hervormingen kunnen worden verbonden in landen waarvan de staatsschuld onhoudbaar groot is, zoals Italië. De ECB roept daar al toe op. [wat is onhoudbaar? Als ik kijk naar de rente voor Italiaanse 5-jarige leningen op de kapitaalmarkt wordt daar ook maar 1,404% betaalt. En aan België, ook met een staatsschuld van >100% bbp, betalen kapitaalverschaffers voor 5-jarig papier 0,355% toe, als ze aan de Belgen asjeblieft maar geld mogen lenen] Hoogervorst: „Maar in veel landen zal de politiek dit alleen doen als het echt moet. Zolang de ECB klaarstaat met onvoorwaardelijke steun zal dat waarschijnlijk niet gebeuren.” Dit beleid blijft niet zonder gevolgen. Frankfurt lijkt met zijn gereedschapskist vol onconventionele maatregelen stuurloos te worden. Het werkt inmiddels in onbekend gebied met miljardeningrepen. Hoogervorst: „De ECB is zo diep verdwaald in economisch niemandsland dat het de vraag is of hij de weg terug naar conventioneel beleid zal kunnen vinden. Bij een nieuwe economische neergang is de kans groot dat het monetair beleid nog extremer zal worden.” (bron: DFT) [lezers van dit blog weten dat ik deze verwachtingen volledig onderschrijf, maar ik ga in de analyse verder over de bedoelingen van de ECB/Draghi. Lees daarvoor wat ik aan kanttekeningen heb gemaakt bij het interview dat Klaas Knot had in de VK onder “Joseph Stiglitz betoogt “Red Europa, reken af met de euro” en de column van Jaap van Duijn verderop]

PME en PMT in de problemen, ook na Pensioenakkoord en ABP en Z&W?

De pensioenfondsen voor de metaalsector zijn in mei weer diep in het rood gedoken. Ze komen ruim onder de dekkingsgraad van 100% uit, waardoor flinke kortingen nog altijd in beeld zijn. PME heeft een dramatische meimaand afgesloten met een dekkingsgraad van 96,9%. Dat is de financiële thermometer van een pensioenfonds, die in mei flink richting rood is uitgeslagen. Ook bij PMT liep de teller hard terug, naar 97,4%. Dat zijn de slechtste standen voor de fondsen in meer dan een jaar tijd. En dus dreigen er nog altijd kortingen voor de werkenden en gepensioneerden die bij de metaalfondsen aangesloten zijn. In het pensioenakkoord is wel geregeld dat een fonds pas hoeft te korten als de dekkingsgraad onder 100% ligt, in plaats van de eerdere grens van ruim 104%. Voor PME en PMT geldt dat ze vanaf 2020 moeten korten als de financiële situatie eind dit jaar niet op orde is. Daar verzetten de bestuurders van het fonds zich eerder tegen. Dat de situatie van de fondsen is verslechterd, komt vooral door de flinke verlaging van de rente in de afgelopen maand. Daardoor zijn de verplichtingen, de toekomstige uitkeringen van een fonds, het afgelopen jaar met miljarden euro’s gestegen. Voor zowel PME als PMT geldt dat hun vermogen in de afgelopen maanden ook licht steeg. Maar tegen de alsmaar lager wordende rente valt bijna niet op te beleggen. Met de huidige stand zouden de metaalfondsen zo’n 2,5 tot 3% moeten korten op de pensioenen van hun deelnemers. Deze daling van de rente staat los van de nieuwe rekenregels die de commissie-Dijsselbloem vorige week voorschotelde aan pensioenfondsen. Daarin gaat de rekenrente nog eens verder omlaag, wat zou kunnen leiden tot een hap uit de dekkingsgraden van 2,5%. Ambtenarenfonds ABP zag zijn dekkingsgraad teruglopen van 100,4 naar 96,1. Bij Zorg en Welzijn daalde die van 100,4 naar 96,3. (bron: DFT) [ik waarschuw al maanden voor de veel te lage verrekenrente en de dalende rentetarieven/negatieve rentes voor staatspapier dat de pensioenfondsen verplicht moeten aanhouden. Niet aan de orde is dat pensioenfondsen een slecht beleggingsbeleid hebben gevoerd, dan wel voeren, maar door de gevolgen van het monetaire beleid van DNB/ECB. Op zich is deze ontwikkeling straks ook op mij van toepassing doordat mijn pensioenuitkering ook gekort gaat worden, maar aan de andere kant ben ik blij dat nu, eerder dan ik had verwacht, duidelijk wordt dat minister Koolmees geen eerlijke voorstelling van zaken heeft gegeven over de risico’s die de pensioenfondsen bedreigen door de veel te lage verrekenrente. Met deze laatste data valt hij door de mand en moeten uitspraken van deze bewindsman niet serieus meer worden genomen]

IMF maant tot haast bij hervormen eurozone

Het succes van de eurozone hangt af van hoeveel welvaart en duurzame groei deze brengt voor alle lidstaten.” Dat zei de president van de Europese Centrale Bank (ECB) Mario Draghi bij de aftrap van het ECB-forum in het Portugese Sintra. Maar die economische groei staat steeds verder onder druk, dus zijn er hervormingen nodig. Net voor de aftrap van het ECB-forum komt het Internationaal Monetair Fonds (IMF) met een rapport over versterking van de eurozone. Verschillen tussen landen in eurozone steeds groter. Vooral sinds de financiële crisis van 2008 lopen economische groei en werkloosheid in steeds hoger tempo uiteen. Daarom wordt het volgens het fonds tijd dat de eurozone eens opschiet met het afmaken van de banken- en de kapitaalmarktunie, en dat er een centraal potje komt om te zorgen dat landen economisch naar elkaar toe groeien. De oplossing hiervoor ligt niet alleen in Brussel, schrijft het IMF. Hervormingen op nationaal niveau kunnen ervoor zorgen dat een crisis minder diepe sporen nalaat. Dat is juist voor de eurozone belangrijk, omdat de lidstaten één munt en een gezamenlijk monetair beleid voeren. In geval van een crisis kan een euroland dus niet proberen de koers van zijn munt te laten zakken, om zo concurrerender te worden. De IMF-onderzoekers noemen Duitsland als een goed voorbeeld van hoe het wel moet. Ondanks de zware recessie in 2008 steeg de werkloosheid nauwelijks. [dat is wel 11 jaar geleden, sindsdien is er nogal wat veranderd] Bedrijven konden gemakkelijk de lonen en uren van het personeel aanpassen, en werknemers kregen een uitkering van de overheid om de wegvallende uren te compenseren. Het IMF-rapport komt niet uit de lucht vallen. Het verschijnt als de crème de la crème van de financiële wereld bijeen is, op uitnodiging van de Europese Centrale Bank (ECB), tijdens het jaarlijkse forum in Sintra, bij Lissabon. Het belangrijkste thema is hoe de eurozone de afgelopen twintig jaar heeft gepresteerd, en welke hervormingen nodig zijn om nog eens twintig jaar mee te kunnen. Draghi kondigde bij de opening van het jaarlijkse ECB-forum aan dat ‘extra stimulering nodig zal zijn’, stelde hij ferm. Daarbij wees hij op het groeiende protectionisme, tegenvallende economische groei en aanhoudend lage inflatie. De koers van de euro nam in reactie op zijn woorden direct een duik. De aandelenkoersen trokken fors aan [omdat Draghi nog meer gratis geld in het vooruitzicht stelde] De centrale bank zal volgens Draghi de komende weken al bepalen welke stimuleringsmaatregelen nodig zijn om de Europese economie op koers te houden. Daarbij is niks uitgesloten – ook een verdere verlaging van de rente behoort tot de mogelijkheden. ‘Verdere rentedalingen blijven deel van onze gereedschapskist’, benadrukte de ECB-president. Op dit moment is het belangrijkste rentetarief van de ECB al negatief: -0,4 procent. Dat betekent dat sparen geld kost. Omgekeerd wordt schulden maken beloond met extra euro’s.

Deze week is het de beurt aan de regeringsleiders van de EU-lidstaten, waar tijdens een EU-top onder meer vergaderd wordt over de vraag wie Jean-Claude Juncker gaat opvolgen als voorzitter van de Europese Commissie. Wie dat wordt, is weer van belang voor de vraag wie ECB-president Draghi na oktober opvolgt. Al die poppetjes spelen straks een belangrijke rol in het bepalen van de koers van de EU en de eurozone. In de eurogroep, het overlegorgaan van de Europese ministers van Financiën, werd vorige week al de basis voor een eurozonebegroting gelegd. Daarmee kunnen landen hervormingen doorvoeren, zodat economieën naar elkaar toe groeien. En daar is haast bij geboden, wat het IMF betreft. Want de tijd „om het dak te repareren als de zon schijnt”, zoals IMF-directeur Christine Lagarde het eens omschreef, vliegt voorbij. Duitsland ontkwam vorig jaar nipt aan een recessie, Italië heeft twee kwartalen van krimp achter de rug. En de onzekerheid is zo groot dat er in het ECB-bestuur al is gesproken over het stimuleren van de economie als die nog verder wegzakt. De Europese Centrale Bank (ECB) gaat mogelijk extra stimuleringsmaatregelen nemen als de economische verwachtingen niet verbeteren. Dat heeft ECB-president Mario Draghi gezegd op het jaarlijkse forum van de centrale bank in het Portugese Sintra. Tot de monetaire instrumenten van de ECB behoren volgens Draghi renteverlagingen en ook opkoopprogramma’s. De ECB heeft volgens de Italiaanse centralebankpresident nog voldoende bewegingsruimte voor extra stimuleringsprogramma’s. Volgens Draghi blijven de economische risico’s aan de hoge kant, met name voor de export en de industrie. Eerder deze maand kondigde de ECB nog aan de rente langer onveranderd te zullen laten. De rente blijft zeker tot en met de eerste helft van volgend jaar op het huidige, zeer lage niveau. Dat is een halfjaar langer dan eerder gemeld. Draghi sloot toen ook de mogelijkheid van renteverlagingen niet uit. De ECB wees op risico’s door de wereldwijde handelsspanningen, protectionistische maatregelen en zwakte in opkomende markten. Ook de inflatie in de eurozone blijft achter bij de doelstellingen van de ECB. ,,Als de crisis iets heeft aangetoond, is het dat we alle flexibiliteit binnen onze mogelijkheden zullen gebruiken om aan ons mandaat te voldoen, en dat we dit opnieuw zullen doen om uitdagingen voor de prijsstabiliteit het hoofd te bieden”, aldus Draghi. De euro zwakte in waarde af na de toespraak van Draghi, terwijl de koersverliezen op de Europese aandelenmarkten werden omgebogen in plussen. [ik heb maar één reactie: paniekbeleid, nog meer gratis geld oplopende negatieve rentetarieven en voor de pensioenfondsen wordt de situatie alleen maar slechter] Een nieuwe renteverlaging van de ECB is goed nieuws voor Nederlandse huizenkopers, die profiteren van dalende hypotheekrentes. Maar voor de toch al beroerde financiële gezondheid van de pensioenfondsen is het desastreus. Hoe lager de rente, hoe verder hun dekkingsgraad (de hoeveelheid geld die een pensioenfonds in kas heeft, als percentage van de toekomstige verplichtingen) verslechtert. Daarmee groeit het risico dat gepensioneerden gekort worden op hun uitkering. Verhoging van de pensioenen, om het jarenlange koopkrachtverlies door inflatie te compenseren, raakt daarmee uit zicht. Dat is een domper op het gloednieuwe pensioenakkoord. Het idee achter die hervorming is juist dat de vanaf volgend jaar dreigende pensioenkortingen vermeden worden. De fondsen hoeven namelijk niet langer extra buffers aan te houden. Voorwaarde is wel dat hun dekkingsgraad niet onder de 100% duikt. Verlaagt de ECB haar rentetarieven, dan dreigen meerdere fondsen door die nieuwe ondergrens te zakken. Vorige week werd het feestje rond het pensioenakkoord al ernstig verstoord door een herberekening van de rekenrente. Op basis van die ‘risicovrije rente’ moeten de pensioenfondsen berekenen hoeveel geld zij achter de hand dienen te hebben om de pensioenen van volgende generaties te betalen. Een ‘wetenschappelijke’ commissie onder leiding van oud-minister Jeroen Dijsselbloem kwam met het bindende advies om die rekenrente te verlagen. Hierdoor zal de dekkingsgraad van pensioenfondsen met gemiddeld 2,5% dalen, ingaande 2021. Ook dat vergroot de kans op verdere kortingen. De woorden van Draghi maken duidelijk dat de langverwachte en gehoopte rentestijging een sprookje blijft. Eerder deze maand kondigde de ECB, toen bijeen in Vilnius, al aan dat de rente nog zeker tot de zomer van 2020 op haar huidige, lage niveau blijft. Dat is een halfjaar langer dan eerder gemeld. Ook bij die gelegenheid sloot Draghi renteverlagingen niet uit. Maar dinsdag klonk de Italiaan, die later dit jaar afscheid neemt van de ECB, nog veel strijdbaarder. Behalve negatieve rentes heeft Draghi’s ECB de eurocrisis het afgelopen decennium ook bestreden met een omvangrijk opkoopprogramma van schulden. Daarbij heeft de centrale bank in totaal voor ruim €2500 mrd aan staats- en bedrijfsobligaties opgekocht. Op die manier pompt zij extra euro’s in de financiële markten. Ook worden er gratis miljardenleningen verstrekt aan banken. Draghi hield dinsdag uitdrukkelijk de mogelijkheid open dat hij de geldpers de komende maanden nog wat harder gaat laten draaien. [niet alleen bij mij, maar breedgedragen zijn er grote twijfels of het beleid dat hij inzet om de inflatie omhoog te krijgen en de economische groei nieuwe impulsen te geven, ooit wel het gewenste resultaat gaan leveren. Aan wat Draghi doet zitten grote risico’s, kijk naar de toekomst voor ons spaargeld en de pensioenreserves, waardoor grote onrust op de financiële markten kan gaan ontstaan. Draghi c.s. is bezig ‘aan een dood paard te trekken’ en we kennen daarvan de afloop]

Op DFT las ik twee columns over dit onderwerp, waaruit ik enkele citaten aanhaal. Richard Abma, Chief Investment Officer at OHV vermogensbeheer schrijft op https://www.telegraaf.nl/financieel/992940610/column-qe-2-0-op-komst onder meer Draghi heeft bijvoorbeeld niet alleen een hervatting van quantitative easing (QE=kwantitatieve verruiming) aangekondigd, maar ook een uitgebreidere versie ervan dan wat we afgelopen jaren hebben gezien? Saai was de toespraak niet, maar een groot deel van de tijd was er niets nieuws te horen, zeker na de persconferentie na de bestuursvergadering een week eerder. Dat veranderde mijns inziens toen Draghi opmerkte dat de limieten die de ECB zichzelf oplegt bij het inzetten van verschillende monetaire instrumenten „specifiek verbonden zijn aan de omstandigheden waarmee we te maken hebben”. „Als de crisis iets heeft laten zien, dan is dat dat wij alles zullen doen, binnen ons mandaat, om onze doelstelling te halen”, aldus de ECB-president. ……. Als we het over die limieten hebben, dan moeten we denken aan beperkingen hoeveel staatsobligaties de ECB maximaal per serie of uitgever mag kopen. Draghi’s woorden zijn te interpreteren als dat de bank die limieten kan wijzigen om die aan te passen aan de nieuwe omstandigheden, zodat nog meer staatsobligaties per land opkopen, mogelijk wordt. Een van die ’nieuwe omstandigheden’ kan zijn het feit dat uit de ramingen van de ECB zelf blijkt dat de jaarlijkse inflatie in het euroland tot en met 2021 niet op het gewenste niveau zal liggen. ……… Om de inflatie toch richting 2% op te stuwen, zou een herhaling van QE zoals we dat eerder hebben gezien, waarschijnlijk ontoereikend zijn. Het zou immers meer van hetzelfde zijn. Om de kans van slagen te vergroten, zou de volgende ronde van QE anders, bijvoorbeeld groter en omvangrijker, moeten zijn. De bank zou bijvoorbeeld kunnen besluiten veel meer supranationale obligaties, uitgegeven door het Europese noodfonds of de Europese Investeringsbank, te kopen. Of zelfs het verdeelsleutel – de regel hoe QE-bedrag te verdelen per euroland – te wijzigen om meer obligaties van probleemlanden te kopen.” De tweede column is van Jeroen Blokland, Portfolio Manager bij Robeco en staat op https://www.telegraaf.nl/financieel/1082681069/column-rentegekkigheid Ook hieruit meerdere citaten: “De inflatieverwachtingen, voor de Europese Centrale Bank (ECB) één van de belangrijkste indicatoren voor het te voeren beleid, zijn tot een nieuw dieptepunt gedaald. En niet zo’n beetje ook. Zelfs de verwachtingen voor over vijf jaar en verder liggen rond of zelfs onder de 1%. Dat is de helft van de ‘dichtbij, maar net onder’ de 2% die de ECB nastreeft. En dat terwijl je normaal gesproken van een centrale bank toch mag verwachten dat ze gedurende een tijdsbestek van vijf jaar in ieder geval een beetje in de buurt van de doelstelling komt. Maar van normale monetaire omstandigheden is natuurlijk al jaren geen sprake meer. De Duitse rente staat inmiddels vrolijk op -0.311%, het laagste niveau ooit. Met andere woorden, je moet de Duitse staat tien jaar lang flink betalen voor het geld dat je uitleent. En na het jarenlang massaal opkopen van zowel staats- als bedrijfsleningen, voor het luttele sommetje van bijna €2,6 biljoen, is de ECB eigenlijk geen meter opgeschoten. Betekent dit dat we weer een periode van kwantitatieve verruiming krijgen? En dat rentes nog verder omlaag gaan? Die kans is aanzienlijk, zeker na de straffe woorden van Draghi deze week, maar zo makkelijk als de vorige keer zal het niet zijn. Een nog grotere hoeveelheid obligaties kopen leidt onherroepelijk tot schaarste. Dat klinkt misschien vreemd, maar vooral Duitse staatsobligaties zijn inmiddels redelijk zeldzaam. Dat komt in de eerste plaats doordat de Duitse overheid al jarenlang een overschot op de begroting heeft. De Duitse overheid krijgt meer geld binnen dan ze spendeert en hoeft dus steeds minder leningen uit te geven. Daar komt bij dat de ECB obligaties van alle Eurozone landen koopt in een vaste verhouding, gebaseerd op de omvang van de economie. En aangezien Duitsland ruimschoots de grootste economie binnen de eurozone is, moet de ECB bij een nieuw opkoopprogramma vooral Duitse obligaties kopen. Vanwege de eerder gemelde schaarste wordt de markt voor Duitse staatsleningen nog verder verstoord en dalen de rentes nog veel verder. Overigens houdt de ECB bij hoog en bij laag vol dat ze de obligatiemarkten nu niet verstoort, maar dat is pure onzin. Een alternatief voor de aankoop van meer staatspapier is het verder verlagen van de rente waartegen banken bij de ECB mogen lenen. Dit onder het mom van “geld is gratis, dus banken zullen het wel gebruiken om leningen aan bedrijven en consumenten te verstrekken”. Niet alleen is er afgaand op de laatste jaren geen bewijs dat deze ‘truc’ heeft gewerkt, er is ook nog het nare bijeffect van lagere of negatieve rentes. Zo word je inmiddels gestraft voor sparen. In Nederland ontvang je nagenoeg niets aan rente op je spaarrekening, maar in landen om ons heen moet je de bank inmiddels ‘gewoon’ betalen als je je geld daar veilig kwijt wilt. Omgekeerd krijg je in steeds meer landen (bijna) geld toe als je een hypotheek afsluit. En hoe fijn dat ook klinkt, ook daar zitten ongewenste gevolgen aan, vraag dat maar aan de starters. Ondanks deze argumenten lijkt het er sterk op dat de ECB toch weer meer gaat stimuleren. Het hoofddoel is nu eenmaal de inflatie en die is inderdaad te laag. Daar komt bij dat de financiële markten de centrale banken de voorbije weken in de hoek gedreven hebben. Stimuleren, of anders. En hoewel elke centrale bankier zal beweren dat hij toch tot een onafhankelijk instituut behoort, leert de praktijk dat dit bij zulke extreme druk vanuit de financiële markten wel anders ligt. Ga er dus maar vanuit dat ook de ECB weer met iets op de proppen komt de komende maanden. Zelfs al is de vraag of het echt zin heeft meer dan gerechtvaardigd.” [beide columns geven vanuit de markt inzicht in het monetaire beleid, dat hier en elders in de wereld wordt gevoerd. Enige zekerheid dat de voornemens van de ECB succesvol zullen werken zijn er niet. Afwachten of een verdere kwantitatieve verruiming en nog lagere rentetarieven c.q. verder stijgende negatieve rentes enig resultaat gaan opleveren. Ik word hier niet vrolijker van. De toekomst wordt met de dag minder transparant en onzekerder. Elders in dit blog heb ik geschreven dat het verlaten van de Muntunie samen met enkele andere eurolanden, die in hetzelfde schuitje zitten als wij, helemaal, zeker voor de langere termijn, nog niet zo’n onzinnig idee is, wat Rutte beweerd. Als we nog langer in de euro blijven zitten totdat we totaal zijn uitgekleed door de armere eurolanden en banken, hebben we slecht rentmeesterschap gevoerd voor de volgende generaties] De Amerikaanse president Donald Trump is niet blij met het beleid van Draghi. Met zijn opmerkingen heeft Draghi in de ogen van Trump de waarde van de euro gemanipuleerd. Trump wees er in een tweet op dat daarmee sprake is van oneerlijke concurrentie. De Amerikaanse president stelt dat de ECB, maar ook China en andere economische machtsblokken, al jaren de waarde van hun munten manipuleren en daar ook mee wegkomen. Trump bestempelt dat als ‘oneerlijk’.

President Mario Draghi van de Europese Bank zette deze week een domper op het Pensioenakkoord: de rente gaat nog verder dalen. Niet alle economen zijn daar enthousiast over; de Amerikaanse Nobelprijswinnaar Joseph Stiglitz betoogt “Red Europa, reken af met de euro”

In de Volkskrant stond deze week een uitgebreid interview met Klaas Knot, de hoogste ambtenaar bij De Nederlandsche Bank, onder meer over de aangekondigde verlaging van de verrekenrente voor de verplichtingen van de pensioenreserves. DNB moet zich inzetten voor een stabiel financieel stelsel: stabiele prijzen, solide financiële instellingen en een goed werkend betalingsverkeer. In al haar taken geeft DNB invulling aan haar missie: werken aan vertrouwen. https://www.volkskrant.nl/economie/dnb-president-klaas-knot-waarom-niet-de-lonen-verder-verhogen~bca575aa/ De verlaging van de rekenrente, die pensioenkortingen per 2021 dichterbij brengt, is volgens DNB-president Klaas Knot niet meer dan logisch. Maar Nederlandse bedrijven zouden best wat meer mogen uitgeven aan de lonen in plaats van al die winsten op te potten, noteerde de journalist Koen Haegens. Er zijn risico’s aan de horizon. Denk aan een handelsoorlog. Ook al staat de economie er op dit moment niet onaardig voor, die onzekerheden liggen als een beklemmende deken over de eurozone. Bovendien komt de zeer lage inflatie al een jaar of vijf niet van zijn plaats.’ Om deze reden hebben we als centrale bankiers eerder dit jaar de pauzeknop ingedrukt: voorlopig gaat de ECB de rente niet verhogen. Nu komen daar de woorden van Draghi bij: “de ECB denkt actief na over noodplannen, voor het geval dat de economische groei niet opnieuw aantrekt”. Op de vraag: Die lage rente werpt een schaduw over het nieuwe pensioenakkoord. Het verkleint de kans dat de pensioenen meestijgen met de inflatie. Bent u desondanks tevreden met de pensioenhervorming die er nu ligt? Antwoord van Knot: Op zich wel.’ Lacht: ‘Misschien zelfs verheugd, ja. Zeker met het afschaffen van de doorsneepremie, waardoor we de spanningen tussen generaties kunnen verminderen. Ik ben ook blij dat de rekenrente in het akkoord van de Sociaal-Economische Raad overeind is gebleven.’ Op de vraag van de journalist: Uitgerekend vorige week kwam het bindende advies om die rekenrente, waarmee pensioenfondsen hun toekomstige verplichtingen moeten berekenen, nog verder te verlagen. Daardoor dalen vanaf 2021 de dekkingsgraden van de pensioenfondsen met gemiddeld 2,5%, komt een verrassend antwoord: Die lagere rekenrente komt voor mij niet als een verrassing. Kijk naar wat er de afgelopen vijf jaar op de financiële markten is gebeurd. Dan ben ik juist verrast over het feit dat anderen wél verbaasd zijn.’ De verlaging van de rekenrente, die pensioenkortingen per 2021 dichterbij brengt, is volgens DNB-president Klaas Knot niet meer dan logisch. Maar Nederlandse bedrijven zouden best wat meer mogen uitgeven aan de lonen in plaats van al die winsten op te potten. Vraag: Om een nieuwe crisis te voorkomen willen andere landen en de ECB snel de muntunie afmaken. Dat betekent onder meer een stevig Europees schokfonds om crisislanden te helpen, plus een bankenunie. Alleen: Nederland staat op de rem. Knot: In theorie zijn we het allemaal eens over deze maatregelen. Maar als je risico’s deelt met elkaar moet er wel sprake zijn van een min of meer zuivere onderlinge verzekering. Nu zien we dat sommige eurolanden zich weinig gelegen laten aan het stabiliteits- en groeipact. Moeten wij als Nederland dan wel extra verplichtingen aangaan? Het risico van financieel eenrichtingsverkeer is simpelweg nog te groot. Ik begrijp daarom het kritische standpunt van het kabinet.’ Vraag: U wilt geen transferunie waarbij welvaart stroomt van Noord- naar Zuid-Europa. Tegelijkertijd heeft u haast. Is de euro klaar voor een volgende recessie? Knot: Dat spanningsveld is er zeker. Ook ik wil de muntunie zo snel mogelijk afmaken. Maar je wenst ook waarborgen, zodat het geen verkapt transfermechanisme wordt.’ Dan, luchtig: ‘Met wat goede wil komen we hier wel uit hoor. Europese integratie gaat met vallen en opstaan.’ Vraag: in Nederland wordt gemopperd over Griekenland en Italië die te veel schulden zouden maken. Nederland en Duitsland moeten wat doen aan hun gigantische overschot op de betalingsbalans. Meer geld uitgeven dus. Knot: Dat is inderdaad een onevenwichtigheid waar wel wat meer aandacht voor mag komen in Nederland. Ons overschot is tenslotte een ander zijn tekort. Als Griekenland niet aan zijn verplichtingen kan voldoen, staan we op onze achterste benen. Maar ergens zijn dat twee kanten van dezelfde medaille.’ Vraag: Hoe kan Nederland dan een steentje bijdragen aan een stabiele eurozone? Knot: Ons spaaroverschot zit vooral bij de bedrijven. Zij zien blijkbaar te weinig mogelijkheden om te investeren en potten de winst op. Tja, dan kom ik toch weer bij die ene vraag uit: waarom niet de lonen verder verhogen? [ik ben niet veel wijzer geworden van de antwoorden op de gestelde vragen. Geen onderbouwing voor het monetaire beleid van de afgelopen vier jaar dat compleet mislukt is en ons opscheept met een extreem lage rente en stijgende negatieve rentetarieven. Dat duidt erop dat de markt geen omslag verwacht. Ik herhaal het nog maar eens dat onze 30-jarige rente op de kapitaalmarkt deze week nog weer verder is gedaald naar 0,325%. Door de enorme hoeveelheden gratis geld blijven de effectenkoersen maar stijgen, terwijl we weten dat de bomen niet tot in de hemel groeien. Terzake, wat zegt Klaas Knot in dit interview, niet met zoveel woorden want dan zou hij politieke uitspraken doen, maar wel de gevolgen van de uitspraken die hij wel doet. Eén van de problemen die de ECB heeft is dat één monetair beleid voor alle 19 eurolanden een utopie is. De rijke landen hebben een heel andere beleid nodig dan de arme landen. Trek daarvoor een scheidslijn tussen de noordelijke rijkere en zuidelijke armere landen. Daar heeft de ECB een oplossing voor bedacht. Als we een systeem opzetten waarin de rijkere landen hun rijkdom gaan delen met de armere landen dan krijgen we 19 landen, de rijke zijn niet rijk meer en de arme niet arm meer, waarvoor één monetair beleid gevoerd kan voeren. De vraag is echter of het volk in dat proces nog wat in te brengen heeft en niet achteraf gedoseerd te horen krijgt wat er in achterkamertjes in Brussel (dan wel elders) is besloten. Maar lost dat twee andere financieel/economische problemen op: de dalende economische groei en de maar niet een inflatie, die tot net onder de 2% wil stijgen. Het antwoord is: NEE. Die ontwikkelingen zijn het gevolg van de vergrijzing, dalende omzetten in de wereldhandel onder meer als gevolg van importheffingen die landen elkaar opleggen en financieel/economische sancties over en weer. Verder geopolitieke spanningen in het Midden Oosten en de onzekerheden over de Brexit. En dan de niet te onderschatten gevolgen van het rentebeleid van de centrale banken en het ontbreken van een visie op de toekomst met een sociaal/maatschappelijke en financieel/economische onderbouwing (onderwijs, bijscholing, arbeid, robotisering, algoritmen, bedrijfsleven, de beperking van de macht van de 9 grote data/techreuzen en zorg en veiligheid voor het volk. Wat ik mis in het betoog van Klaas Knot, en waar ‘iedereen’ op zit te wachten is een degelijke onderbouwing waarom het monetaire beleid zo heeft kunnen mislukken en waarom de monetaire autoriteiten nu wel oplossingen kunnen aanbieden die wel gaan werken. Geen woord, geen enkele aanwijzing. Er wordt momenteel van uitgegaan dat Draghi met nieuwe beleidsmaatregelen, dan wel oude in nieuwe zakken, over zijn vertrek heen regeert. Daar lees ik over dat de aanname dat het monetaire beleid van de ECB, zoals dat werd verwoord, niet altijd het beleid van het Bestuur van de ECB was. Draghi heeft een eenzijdige wijze waarop hij zijn monetaire beslissingen presenteert: dit is het en daar bent U het natuurlijk allemaal mee eens. En dan heette dat consensus. Het is de vraag of de opvolger van Draghi die regeerstijl voorzet dan wel dat daarover van gedachten kan worden gewisseld. Overigens de speelruimtes voor monetair beleid worden steeds kleiner, doordat de gereedschapskist leeg is. De rente nog verder verlagen is een noodgreep, waarmee het vertrouwen in de euro onder grote spanning kan komen te staan]

Maar er is ook nog positief nieuws te melden over de verrekenrente, want de pensioenfondsen maken veel hogere rendementen dan de opgelegde rekenrente die de commissie Dijsselbloem en DNB opleggen. Die gaan ervan uit dat de rendementen die de pensioenfondsen in de komende decennia maken niet hoger zullen zijn dan de marktrente die past bij het monetaire beleid. Prof Jaap van Duijn, geeft deze week in zijn column op DFT, een interessante inkijk op deze materie: “Een commissie onder leiding van oud-minister Dijsselbloem heeft bepaald dat de rekenrente, waarmee pensioenfondsen de contante waarde van hun toekomstige verplichtingen berekenen, verder omlaag moet. Een lagere rekenrente betekent dat meer vermogen moet worden aangehouden. De kans op niet-indexeren en korten van pensioenen wordt hiermee weer groter. De huidige rekenrente is al heel laag, wat komt omdat de marktrentes voor de verschillende looptijden zo extreem laag zijn. De tienjaarsrente is nu zelfs weer negatief, terwijl de rentes voor looptijden tot ongeveer dertig jaar allemaal onder de 1% liggen. Bij vijftig jaar zitten we nog steeds maar rond 1,5%. Tot dusver mochten pensioenfondsen met iets meer rekenen, maar Dijsselbloem – en De Nederlandsche Bank (DNB), die het advies onmiddellijk overnam – vinden dit onverantwoord en dus moet vanaf 2021 een andere systematiek gelden. Bij de huidige marktrenteniveaus betekent dit een verlaging van de dekkingsgraad met ongeveer 2,5 procentpunt. De rekenrente wordt ook wel de ’risicovrije rente’ genoemd. Maar waarom moeten pensioenfondsen hun verplichtingen contant maken tegen een ’risicovrije rente’, terwijl er legio beleggingsmogelijkheden zijn, die gemiddeld genomen veel meer opleveren dan de risicovrije rente en waar pensioenfondsen ook al decennialang gebruik van maken? We hebben nu de bizarre situatie dat de fondsen aan hun verplichtingenkant – de rechterzijde van hun balans – moeten doen alsof zo nooit meer dan een procent of zo op hun vermogens kunnen verdienen, terwijl ze aan de beleggingenkant – de linkerzijde van hun balans – in aandelen, bedrijfsobligaties, onroerend goed en weet ik wat al niet meer beleggen en daar mooie rendementen op halen. Terwijl de rekenrente straks niet meer dan zo’n 1,5% mag zijn, heeft het ABP de afgelopen vijftien jaar op zijn beleggingen gemiddeld 6,6% gemaakt. Omdat ze van DNB zo’n lage rekenrente moeten hanteren, hebben veel pensioenfondsen een te lage dekkingsgraad en mogen ze niet indexeren. Wie als ambtenaar pensioen van het ABP ontvangt, is sinds de vorige crisis al 14% aan koopkracht kwijtgeraakt. Nu ze wel hoge rendementen op hun vermogens halen maar die vermogens niet mogen uitkeren, worden de Nederlandse pensioenfondsen rijker en rijker. Rond het jaar 2000 waren de pensioenvermogens in Nederland gelijk aan ongeveer 100% van het bbp. Nu naderen we de 200%, ondanks twee perioden van grote koersdalingen op de aandelenmarkten. Geen land in de wereld heeft zulke goed gevulde pensioenkassen als Nederland. Ze kijken er allemaal met jaloezie naar. En wij maar oppotten. Terwijl in de Verenigde Staten voor overheidspensioenen met rekenrentes van 3,5 à 4% wordt gerekend, zijn wij bezig onszelf arm te rekenen – een merkwaardige, typisch Nederlandse vorm van calvinisme. Wat dat betreft had de rekenrentecommissie in Jeroen Dijsselbloem wel de passende voorzitter.” Waarvan acte.

Rutte en werkgevers wijzen naar elkaar bij tegenvallende koopkracht

Premier Rutte heeft zich rijk gerekend met de verwachte loongroei. Zelf gaf het kabinet slechts een heel kleine lastenverlichting en nu de loonstijging tegenvalt, moet de koopkrachtbelofte worden bijgesteld. Dat zeggen economen tegen de Telegraaf. „De koopkrachtvoorspelling moet omlaag”, zegt Rabo-hoofdeconoom Menno Middeldorp. Het Centraal Planbureau (CPB) raamt een gemiddelde koopkrachtstijging van 1,6% voor dit jaar. „Dat zal in de loop van het jaar onder de 1% uitkomen”, verwacht Middeldorp. Ook ING-econoom Marieke Blom rekent op een lagere koopkracht dan eerder voorspeld: „De inflatie is hoger dan verwacht, de loonstijging lager.” Premier Rutte verwijt werkgevers dat zij te weinig cao-loonstijging toezeggen. Maar deskundigen wijzen erop dat de belastingdruk in Nederland al jarenlang stelselmatig stijgt. Leids onderzoek laat zien dat jarenlang de inkomensstijging van de helft van werkend Nederland ’geheel is wegbelast’, aldus hoogleraar Koen Caminada.

De premier en de werkgevers wijzen naar elkaar. Als straks de koopkracht tegenvalt, door wie komt dat dan? Blijven de salarissen achter of zijn de belastingen te hoog? „Het is een stapeling van onzekerheden”, verzucht een vakbondsman. „Ik krijg dit niet gecompenseerd in de lonen.” Rutte stapelt last op last op last”, verzucht Reinier Castelein, voorzitter van vakbond De Unie. Op de dag dat bekend wordt dat de dagelijkse boodschappen duurder zijn dan ooit, maakt minister Carola Schouten van Landbouw ook nog doodleuk bekend dat we meer over moeten hebben voor ons voedsel. Het moet immers duurzamer. En dat betekent duurder. Castelein zucht nog maar eens diep. Als vakbondsvoorman probeert hij er voor zijn leden mooie loonplussen uit te slepen, maar hij kan niet op tegen alle extra kosten waarmee Nederlanders worden geconfronteerd. Hij somt het op: de hypotheekrenteaftrek die steeds kariger is, de btw die omhoog ging, de gestegen energiebelasting en straks nog de warmtepomp, rekeningrijden en de elektrische auto. „Het is stapeling van onzekerheden. Ik krijg dit niet gecompenseerd in de cao-lonen.” Ondertussen wijzen kabinet en werkgevers naar elkaar. Als de koopkracht dit jaar tegenvalt, wie is dan de hoofdschuldige? Mark Rutte of Hans de Boer? De premier of de werkgeversvoorman? „Met Prinsjesdag heeft het kabinet een koopkrachtverbetering laten zien in de voorspellingen”, zegt Menno Middeldorp, hoofdeconoom van de Rabobank. „Deels zou die koopkracht moeten komen uit verlaging van de inkomstenbelasting, maar die wordt gedeeltelijk weer tegengewerkt door de btw-verhoging. Per saldo komt dat positief uit. Licht positief, het zit dicht bij de nul.” Volgens de hoofdeconoom rekende Rutte zich rijk met de verwachte loongroei. „In die ramingen ging men ervan uit dat de btw-verhoging wel gecompenseerd zou worden in de lonen. Maar dat gebeurt veel minder dan gehoopt. Daar is vooraf nadrukkelijk voor gewaarschuwd.” De eerste vijf maanden van dit jaar bleken de prijzen harder te stijgen dan de lonen. Op het VVD-congres waarschuwde de premier het grootbedrijf dat het nu echt over de brug moet komen met fikse loonstijgingen. Hiermee maakte hij werkgevend Nederland verantwoordelijk voor de koopkrachtplus. [in het vragenuurtje in de Tweede Kamer kon de premier geen duidelijkheid geven over wat hij van de werkgevers verwacht van de fikse loonstijgingen, die hij van ze had geëist: veel beloven en weinig geven doet de gek in vreugde leven] Andersom wees werkgeversorganisatie VNO-NCW erop dat de belastingen zo hard stijgen dat daar bijna niet tegenop te belonen is. „De stijgende lonen kunnen die lastenverzwaringen niet of nauwelijks bijhouden”, aldus een VNO-woordvoerder. Dit debat draait nu uit op een moddergevecht rond btw, energiebelasting en lonen. Maar het probleem van de achterblijvende inkomensontwikkeling is bepaald niet nieuw. Ondertussen wordt wel steeds lastenverlichting beloofd. Hoogleraar Caminada: „Je moet echt wel hooggeletterd zijn om uit de stukken nog te begrijpen wat er precies gebeurt, met alle lastenverzwaringen die uit eerder beleid nog in het vat zaten. Beleidsambtenaren zijn inmiddels zo getraind dat ze in staat zijn om een onwelgevallige boodschap te verhullen.” In de crisis liep de belastingdruk op omdat opeenvolgende kabinetten de overheidsbegroting op orde wilden brengen. In enkele jaren tijd werd voor meer dan €50 mrd bezuinigd en werden vooral lasten verzwaard. Na de crisis werd het tijd om weer te investeren. Zorg, onderwijs en defensie waren bij politiek en samenleving favoriet om weer miljarden in te steken. Die miljarden moeten ergens vandaan komen. Marieke Blom, hoofdeconoom van ING, stelt vrij nuchter vast waarom de besteedbare inkomens al langere tijd onder druk staan: „Er is weinig economische groei geweest en daardoor was er ook weinig te verdelen. Tweede oorzaak: er gaat meer geld naar onder meer de zorg en daardoor gaan de premies omhoog. Drie: er gaat meer geld naar pensioen. Vier: en we lossen staatsschuld af.” Opgeteld nemen de collectieve lasten alleen maar toe. Het Centraal Planbureau heeft eerder al een poging gedaan om uit te pluizen wat de hoofdoorzaak is van de achterblijvende inkomens. De rekenmeesters stelden vast dat het besteedbaar inkomen in vijftien jaar tijd bijna 13% minder hard groeide dan de Nederlandse economie. Tal van factoren spelen een rol, zo zet het CPB op een rij, maar grofweg komt het erop neer dat de helft komt door achterblijvende lonen en de helft door overheidsbeleid. Rutte verwijt het grote bedrijven dat ze winsten oppotten of aan aandeelhouders uitkeren, maar die niet delen met hun werknemers. Volgens hoofdeconoom Blom van ING is dit niet terecht. „Als er een probleem is met achtergebleven lonen moet je terug naar voor de crisis”, zegt zij. „In de jaren 2000 tot 2007 stegen de bedrijfswinsten harder dan de lonen, op dit moment is dat niet het geval.” Ondertussen maken economen zich wel degelijk druk over de loonontwikkeling. Die is veel gematigder dan je bij de huidige krapte op de arbeidsmarkt zou verwachten. Goedkopere Chinezen, flexwerkers en robots zijn geduchte concurrenten voor de werknemers in vaste dienst. In recent afgesloten cao’s lijkt het iets beter te gaan en tendeert de loonstijging naar de 3%. Maar met een gemiddelde prijsstijging van bijna 3% hou je daar netto niet veel van over. „Rutte kan wel roepen dat de lonen omhoog moeten, maar dat zal niet snel gebeuren”, klaagt vakbondsman Castelein. De laatste cao’s zijn misschien beter, maar het gros van de werknemers valt onder cao’s die allang zijn afgesloten. Staalconcern Tata betaalt dit jaar 4% in een net afgesloten cao. Maar neem de politieagenten. Zij krijgen er dit jaar 2% bij in een cao die een jaar geleden is afgesloten. Castelein: „Wat Rutte wil, kan contractueel niet eens. Het is een fata morgana.”

Nederlanders hebben dit jaar minder te besteden dan eerder verwacht. Dat blijkt uit de nieuwste raming van het Centraal Planbureau (CPB). Onze koopkracht zal dit jaar nog steeds groeien, maar ‘alle huishoudens’ gaan er naar verwachting 1,2% op vooruit en niet de voorspelde 1,6% van Rutte. Voor volgend jaar stijgt de prognose voor de koopkrachtstijging van 1,3% naar 1,4%. Met alle reserves die daarbij in acht genomen moeten worden, want als de pensioenpremies gaan stijgen e/o de pensioenuitkeringen gaan dalen dan wel de aanname van de economische groei achterblijft, dan zien de koopkrachtplaatjes er weer anders uit. Dit jaar valt de koopkrachtstijging minder positief uit dan verwacht omdat de lonen maar beperkt stijgen. Ondertussen stijgen de prijzen wel flink door, onder meer vanwege de verhoogde btw. Het CPB verwacht dat de lonen dit jaar met 2,5% stijgen en de prijzen met 2,6%. Premier Rutte deed afgelopen weekend al een oproep aan bedrijven om werknemers hogere salarissen te gaan geven. Het mantra van zijn kabinet, dat deze periode iedereen eindelijk moet gaan voelen dat het beter gaat met de economie, staat met deze beperkte koopkrachtplus onder druk. Vooral de koopkrachtstijging bij de lagere inkomens blijft achter. Die plus zit voornamelijk bij de hogere inkomens. Wie minder dan €1900 bruto per maand verdient, krijgt er maar 0,8% bij. Ook krijgen alleenstaanden minder dan tweeverdieners. Voor gepensioneerden valt de koopkracht tegen. Hen was 1,4% beloofd, maar zij krijgen er 1% bij. Bij een inkomen van werkenden met een inkomen tussen de €1900-€3000 is de stijging 1,3% en bij €3000-€4350 (modaal) 1,4%. De groei van onze economie, gemeten aan het brute binnenlands product, zou volgens de eerdere voorspelling van het CPB uitkomen op 1,5% in dit jaar en volgend jaar. Maar dat wordt in de nieuwe berekeningen iets naar boven bijgesteld: dit jaar zal de economie met 1,7% groeien volgens het CPB.[het CPB had tien maanden geleden aannames gepleegd, die niet in die mate zijn uitgekomen. De economische groei blijft, door externe factoren achter, de inflatie in de eurozone blijft achter bij de inzet van de ECB, alleen in ons land is die hoger door de BTW-verhoging op dagelijkse levensbehoeften, en de lonen stijgen wel maar veel later in het jaar dan gepland. Rutte verwijt het bedrijfsleven dat ze aandeelhouders meer laten delen in de giga-winsten dan de werknemers, maar geeft de overheid zelf daarin het goede voorbeeld met de ambtenarensalarissen. Ik dacht het niet. We moeten er rekening mee houden dat als de koopkracht achterblijft, dat uiteindelijk resulteert in een verdere daling van de economische groei]

De Raad van State adviseert over financieel/monetaire zaken

De financiële crisis tussen 2008 en 2013 heeft echter ook forse kwetsbaarheden blootgelegd. Inmiddels staat de muntunie er dankzij vele sindsdien getroffen maatregelen duidelijk beter voor dan tien jaar geleden. Dat schrijft de Afdeling advisering van de Raad van State in een zogenoemde voorlichting die zij op verzoek van de Tweede Kamer heeft uitgebracht. Ondanks de al gerealiseerde verbeteringen in de muntunie kunnen en moeten kwetsbaarheden, zeker bij economische terugslag in de eurozone, verder worden verminderd. Daarvoor is nodig dat private – en dus niet voornamelijk publieke – partijen meer de risico’s dragen en dat één Europese kapitaalmarkt en een bankenunie worden gerealiseerd. Daarnaast moet de handhaving van de afspraken over begrotingen en structurele hervormingen worden versterkt. De vragen van de Tweede Kamer gingen over de gevolgen van het niet nakomen van afspraken in de EMU en over beleidsopties voor het geval meerdere lidstaten en bankenstelsels in de problemen komen. In de voorlichting brengt de Afdeling advisering in kaart waar naar haar oordeel de knelpunten zitten. Ook doet zij voorstellen om deze knelpunten aan te pakken. Deze voorlichting is een vervolg op de voorlichting over de toekomst van de euro die de Afdeling advisering in november 2017 uitbracht, ook op verzoek van de Tweede Kamer. In de voorlichting constateert de Afdeling advisering dat de risico’s bij banken in de loop van de tijd fors zijn afgenomen. Tegelijkertijd blijven banken en overheden te veel met elkaar verweven. Dat is een risico in het geval van een crisissituatie, omdat dan veel publiek geld nodig is om de crisis te bezweren. Als private marktpartijen een grotere rol krijgen in het delen van risico’s en daarmee schokken opvangen, is die publieke interventie minder nodig. In andere monetaire gebieden, zoals de Verenigde Staten, werkt dat al zo. Om die private risicodeling mogelijk te maken, is het nodig dat de Europese bankenunie wordt voltooid en dat één Europese kapitaalmarkt ontstaat. Dat versterkt de marktdiscipline bij de financiering van overheden en banken. Verder staat in de voorlichting dat de afspraken uit het SGP over met name de omvang van de overheidsschuld beter moeten worden nagekomen. Landen zouden meer moeten inzetten op een meerjarenstrategie van schuldreductie en structurele hervormingen. De regels daarover moeten eenvoudiger worden, de beoordeling en naleving transparanter. Het verdient dan ook aanbeveling om de verschillende rollen die de Europese Commissie heeft, duidelijker van elkaar te scheiden. Dat kan bijvoorbeeld door een soort zelfstandig planbureau de ramingen van lidstaten te laten beoordelen. Ook verdient het aanbeveling om de positie van de European Fiscal Board te versterken. Nederland maakt met de andere eurolanden deel uit van de Economische en Monetaire Unie (EMU). Als open economie en handelsland profiteert ons land meer dan gemiddeld van de euro.

Op internet vond ik een reactie op http://verenoflood.nu/raad-van-state-adviseert-impliciet-opstappen-uit-eurozone/ Als je de portee van het advies tot je neemt – en niet wat er staat en hoe er op gereageerd wordt – dan zegt de RvS eigenlijk dat we als de hazen de eurozone moeten verlaten. Gaat de politiek daarover nadenken? Kom zeg, het idee. De vraag om dit advies was nu juist het ontsnappen aan een verantwoordelijkheid waartoe de meeste Kamerleden toch al niet zijn toegerust. Verder blinkt het verhaal van de RvS uit in algemeenheden. Daar wordt ze ook voor betaald, en als er iets uitkomt dat niet helemaal lekker ligt hebben we een minister Wopke Hoekstra om het weg te lachen en het te omarmen als ‘precies wat hij al dacht’. Enfin, dat we het niet van de politiek hoeven te hebben als we tijdig de eurozone verlaten wisten we al. De hemeltergende incompetentie die gepaard gaat aan de kuddegeest in Den Haag staat daarvoor garant. Er zijn dingen die te groot zijn voor politici in een democratie. Eurozone en EU zijn er goede voorbeelden van – ook waarom men er nooit aan had mogen beginnen, overigens. Maar dat besef komt nooit voor het te laat is. [ik ben het met de schrijver van dit artikel wel eens. Er staat nergens dat we uit de Muntunie moeten treden, maar ik lees tussen de regels door wel waarschuwingen dat het lang geen rozengeur en maneschijn is voor ons land. Dat er risico’s zijn en dat de belangen van de 19 eurolanden niet op één lijn liggen. Neem Nederland en Duitsland versus België, Frankrijk en Italië. De schrijver stelt daarover ‘wat minister Hoekstra over Frankrijk zegt is klinkklare onzin. Frankrijk maakt zich alleen hard voor het dwingen van Italië tot discipline. Hetgeen iets heel anders is dan het hier genoemde principe onderschrijven, aangezien het land zelf met discipline niets heeft uit te staan. Hetgeen mooi geïllustreerd wordt met het feit dat Frankrijk sinds mensenheugenis geen sluitende begroting heeft gehad, maar er wel voor zorgt dat het land door de andere leden van de EU mede gefinancierd wordt. Frankrijk is niet tegen een Transferunie – de facto bestaat die voor Frankrijk al, dat gulzig eet uit de ruif van landen die wel werken voor hun geld – maar is wel bezorgd over de haalbaarheid als de noordelijke landen Zuid-Europa mede moeten financieren. Wat daar heen gaat, gaat ten koste van wat de Fransen de noordelijke landen ontfutselen kunnen’. Italië heeft een staatsschuld >130% bbp, maar ook onze zuiderburen zitten ook ver boven de EMU-norm van 60% namelijk >100% bbp. De vraag is volgens mij niet willen we uit de euro stappen, maar kunnen we dat? Heilig voor ons is de interne markt, daarover geen discussie, maar samen met de Duitsers behoort veel tot de mogelijkheden. Dan wordt voor de landen die wel in de Muntunie blijven dat ze door moeten op eigen kracht en daar worden die landen alleen maar sterker van. Het beleid van Draghi c.s. is dat die arme landen rond de Middellandse Zee door de rijkere landen gesauveerd moeten worden zonder dat daar harde garanties tegenover staan. Dat is heel ongezond. Geen Transferunie, geen Europees Deposito Stelsel. Niks van dat alles. Eruit stappen, dan zijn we ook verlost van de greep van de ECB die ons met de lage rentes alleen maar meer ellende brengt en enorme hoeveelheden geld dat erdoor wordt vernietigd. Ons land en onze oosterburen, samen met misschien wat andere landen, die allemaal op eigen benen kunnen staan en hun hand niet op hoeven te houden, opstappen en de euro achter ons laten. De vraag is dan wel hoeveel geld we daarvoor als uittredingsboete moeten betalen?]

Start campagne herverkiezing Trump in 2020

De VS gaan, vanaf volgende week, “miljoenen” mensen zonder wettig verblijf het land uitzetten. Het gaat om zogenaamde goedkope werkkrachten. Dat heeft president Donald Trump aangekondigd op Twitter. De immigratiedienst ICE zal de immigranten “even snel weer wegsturen als dat ze binnen zijn gekomen”, zo zegt Trump. In de VS leven naar schatting elf miljoen mensen mensen zonder geldige verblijfsdocumenten. De meesten van hen zijn afkomstig uit Latijns-Amerika. Trump heeft van de aanpak van de illegale immigratie een prioriteit gemaakt. Zo wordt er druk uitgeoefend op Mexico om mensen uit vooral Honduras, Guantemala en El Salvador nog voor de Amerikaanse grens tegen te houden. Trump, die er onlangs nog mee dreigde hogere invoerrechten op te leggen aan Mexico als het de migranten niet zou stoppen, was deze keer vol lof over zijn zuiderbuur. Hij beklemtoonde in zijn tweet dat de Mexicaanse regering “goed werk” heeft verricht door de migranten tegen te houden. De president kondigt voorts aan dat Guatemala binnenkort een ‘Safe-Third Agreement’ zal ondertekenen. Daardoor zouden migranten die het grondgebied van Guatemala betreden, verplicht worden om daar asiel aan te vragen, in plaats van in de VS. “De enigen die niets doen zijn de Democraten in het Congres”, zo zegt Trump tot slot nog in een uithaal naar de oppositie. “Zij moeten de achterpoortjes sluiten en het recht op asiel regelen. Dan zal de grenscrisis snel eindigen.” De mededeling van Trump komt kort voordat hij vandaag in de staat Florida zijn campagne aftrapt voor de presidentsverkiezingen van 2020. (bron: HLN)

Donald Trump en ‘America First’ in de schijnwerpers

Vliegtuigen waren in de lucht en schepen in positie: Trump blaast vergeldingsactie tegen Iran op laatste moment af, schrijft hln.be De Amerikaans president heeft een aanval op Iran op het allerlaatste moment afgeblazen. Dat meldt de NYT Trump zou aanvankelijk zijn goedkeuring gegeven hebben en alles was in gereedheid gebracht: gevechtsvliegtuigen waren in de lucht en schepen van de Amerikaanse marine lagen in positie. De aanval zou een vergeldingsactie geweest zijn voor het neerhalen van een Amerikaanse drone door Iran deze week. Het zou de bedoeling zijn geweest om een reeks doelwitten, zoals radarposten en raketbatterijen, vanuit de lucht te bestoken. Dat zou vrijdagmorgen gebeuren, net voor het krieken van de dag, om het aantal burger- en militaire slachtoffers te beperken. Maar ondanks het feit dat Trump aanvankelijk zijn toestemming gaf, werd op het allerlaatste moment afgezien van de aanval, zo meldt The New York Times op basis van enkele hooggeplaatste functionarissen uit de administratie van de president. Later op de dag zou hij verklaren waarom hij die actie op het allerlaatste moment, er wordt gesproken over 5 minuten, afblies. Toen hij aan de militaire bevelhebbers de vraag stelde hoeveel mensenlevens die militaire actie zou kunnen gaan kosten en te horen kreeg 150, zou hij de stekker uit het contact hebben getrokken. Toch zijn daarover twijfels want eerst zei Trump dat de gevechtsvliegtuigen al in de lucht waren op weg naar de doelen in Iran, even later zei hij weer dat die vliegtuigen nog niet waren opgestegen. Trump zou al van bij aanvang geen fan geweest zijn van een aanval, maar zou eerst toch overstag gegaan zijn. Onder meer onder druk van partijgenoten hardliners. De Republikeinse partij is verdeeld over het Midden Oosten dossier. De ene helft is van mening dat de VS zich niet actief moet bemoeien met het Midden Oosten: laat de Arabieren dat zelf uitzoeken, terwijl het andere deel juist voor militair ingrijpen is, dat zijn de hardliners als Pompeo en Bolton. Ik zie nog een andere optie: de hele aanval is door Trump zelf in scene gezet om Iran te dwingen met hem aan tafel te gaan zitten. Het is zijn manier van intimideren door te dreigen. Dat doet hij met iedereen als ze zijn eisen niet inwilligen. Met Mexico lukte hem dat maar andere landen met andere culturen gaat dat moeizaam want hij wil veel hebben en weinig teruggeven. Het Laatste Nieuws schrijft: Het scheelde maar een haar of het was oorlog met Iran. Dat moeten we tenminste geloven. Want eigenlijk heeft Donald Trump helemaal geen zin in wapengekletter. Hij aast alleen op een akkoord dat zijn eigen handtekening draagt. Maar in zijn regering zit wel een man die het bewind in Teheran al heel zijn leven wil onttronen: John Bolton. Hij doet er alles aan om dat nu waar te maken. President Trump zegt dat hij meer sancties tegen Iran gaat instellen om te voorkomen dat het land kernwapens in bezit krijgt. Militair ingrijpen is nog altijd mogelijk, zei de Amerikaanse president. Hij meldde vrijdag dat hij een actie tegen Iran had afgeblazen, omdat hij de gevolgen niet proportioneel vond. Bij de actie zouden 150 mensen omkomen. Met de actie wilde de VS het neerhalen van een Amerikaanse drone door Iran vergelden. Iran meldde eerder al dat het ook een militair vliegtuig met 38 mensen had kunnen neerhalen, maar daar niet voor heeft gekozen. Trump vindt dat een “zeer wijs” besluit. “We waarderen dat.” Komende week zullen de Amerikanen, als vergelding, wel cyberaanvallen gaan uitvoeren op de Iraanse infrastructuur. Een militaire aanval zou zijn derde militaire actie geweest zijn tegen een doelwit in het Midden-Oosten tijdens zijn ambtstermijn, na eerdere aanvallen in Syrië in 2017 en 2018. Het is niet duidelijk of de geplande aanvallen op een later tijdstip toch nog gaan plaatsvinden. De neergehaalde drone was een onbemand verkenningstoestel van $115 mln. Iran zegt dat de brokstukken van de drone in Iraanse territoriale wateren zijn neergekomen. Op de Iraanse TV zijn al brokstukken getoond, maar of die echt van deze afkomstig zijn van het Amerikaanse spionagetoestel RQ-4 Global Hawk, dat op zeer grote hoogte, 18 km boven de Golf van Hormuz vloog. Het neerhalen van deze drone door de Iraniërs is een technisch hoogstandje. Iran zelf heeft geen raketten die daartoe in staat zijn, maar wel de Russische S-300. Opvallende is dat de Russische raket door de beveiligingstechniek van deze high-tech drone is gekomen. Dit verkenningsvliegtuig, dat groter is dan een Boeing-passagiersvliegtuig, heeft high-definition infra-rode camera’s aan boord en afluisterapparatuur voor telefoonverkeer en andere vormen van communicatie. De Amerikanen zullen alles doen om de resten van de drone in veiligheid te stellen om te voorkomen dat Iran en wellicht de bondgenoten van Iran de beschikking krijgen over de militaire (staatsgeheime) uitrusting van de drone. Hij werd uit de lucht gehaald in de buurt van de Straat van Hormuz, waar vorige week twee commerciële tankers door een explosie werden getroffen. Het is nog altijd niet duidelijk wat de ware toedracht daarvan was. Volgens de VS is Iran verantwoordelijk. Die laatste ontkent echter alle betrokkenheid. Volgende dossier; Trump wordt beschuldigd van verkrachting door voormalig Miss Cheerleader USA. De Amerikaanse president Donald Trump is beschuldigd van verkrachting, schrijft de Volkskrant. Het is voor het eerst dat iemand zo’n ernstige aantijging aan zijn adres uit, als een ingetrokken bewering van zijn ex-vrouw Ivana Trump uit 1989 niet wordt meegeteld. In het blad New York Magazine staat een voorpublicatie van de memoires van E. Jean Carroll, een nu 75-jarige journalist en voormalig Miss Cheerleader USA, die gedetailleerd vertelt hoe zij in 1995 of 1996 door Trump zou zijn verkracht in een pashokje van een warenhuis in New York. De vrouw zou toen 50 jaar zijn geweest. Het Witte Huis ontkent. Zeker 21 vrouwen hebben Trump eerder beschuldigd van aanranding of ongewenste intimiteiten, maar het is voor het eerst dat iemand een ongewenste penetratie beschrijft. In principe is er geen verjaringstermijn voor deze misdaad in de staat New York, al is het onwaarschijnlijk dat de beschuldiging, bij gebrek aan getuigen of bewijs, tot een rechtszaak zal leiden. Carroll zelf zei vrijdagavond tegen tv-zender MSNBC dat ze geen aanklacht zal indienen, omdat ze dat respectloos zou vinden jegens vrouwen die het veel zwaarder hebben dan zij. ‘Ik ben een volwassen vrouw, het duurde maar drie minuten, ik kan dat hebben. Andere vrouwen, zoals die aan de grens, worden doorlopend verkracht.’ Een geheel ander dossier waarbij de FBI onderzoek doet naar de handel en wandel van Donald Trump en zijn schoonzoon, Jared Kushner, handelt over het witwassen van geld, onder meer door Deutsche Bank, die ervan wordt verdacht een oogje dichtgeknepen te heen bij witwaspraktijken die via het Amerikaanse filiaal van deze Duitse Grootbank zouden hebben gelopen. In Trouw schrijft Jan Kleinnijenhuis daar onder meer over: De Amerikaanse autoriteiten zijn een grootschalig onderzoek begonnen naar nalatigheid door Deutsche Bank bij het voorkomen van witwassen en andere criminele activiteiten. De bank zou signalen over verdachte transacties niet hebben doorgegeven, zoals wettelijk verplicht is. En dat is mogelijk weer slecht nieuws voor de Amerikaanse president Donald Trump, en diens schoonzoon, Jared Kushner. Verschillende Amerikaanse media bevestigen een verhaal van de New York Times, dat de FBI onderzoek doet naar de grootbank uit Duitsland. Een voormalige medewerker van Deutsche Bank in de Verenigde Staten deed vorige maand een boekje open over haar werk, als controlemedewerkster bij het tegengaan van witwassen. Deze Tammy McFadden heeft in 2016 meerdere interne meldingen van verdachte transacties gedaan bij haar superieuren, onder meer bij bedrijven van Jared Kushner. https://www.nytimes.com/2019/05/19/business/deutsche-bank-trump-kushner.html

Verdachte transacties Die meldingen, die banken wettelijk verplicht zijn om te doen, werden vervolgens door haar bazen tegengehouden. Verschillende collega’s zouden hetzelfde hebben meegemaakt met meldingen over verdachte transacties door bedrijven van Trump zelf in 2017. McFadden heeft inmiddels bezoek gehad van de FBI, zo bevestigt haar advocaat aan de New York Times. Daarnaast heeft ook de zoon van een – inmiddels overleden – hooggeplaatste bestuurder van Deutsche Bank in de Verenigde Staten de FBI op bezoek gehad. Volgens hem is het onderzoek naar Deutsche Bank begonnen met verdenkingen van het witwassen van geld voor Russische criminelen, maar is het inmiddels uitgebreid naar een veel langere lijst van misdragingen. Deutsche Bank in de Verenigde Staten zou ook te linken zijn aan de omvangrijke witwaszaak van de Deense Danske Bank, dat via een bijkantoor in Estland ruim $200 mrd uit voornamelijk Rusland ongecontroleerd liet passeren. Deutsche Bank zou niet de enige zijn die in dit brede onderzoek wordt betrokken, maar namen van andere banken zijn nog niet opgedoken. Ook het anti-witwasteam van het Amerikaanse ministerie van justitie zou met onderzoek bezig zijn, net als de afdelingen van het Openbaar Ministerie in Manhattan en Brooklyn.
Deutsche Bank geeft geen commentaar op de artikelen. De bedrijven van Kushner laten weten dat alle aantijgingen van witwassen met betrekking tot de relatie met de bank uit Duitsland niet kloppen en compleet zijn verzonnen. Het Witte Huis heeft nog niet gereageerd. Afgelopen maanden staat de relatie tussen Deutsche Bank en Trump vaak in de schijnwerpers. Voordat hij werd verkozen, was het concern nog één van de weinige grote banken die nog zaken met hem deed. De Amerikaanse president heeft een reputatie van het niet terugbetalen van leningen, maar dat belette de Duitsers niet om Trump honderden miljoenen te lenen voor zijn vastgoedprojecten. In 2017 had Trump nog een schuld van $130 mln bij Deutsche Bank. Zoals bij meerdere onderwerpen blokkeert Trump het informatie verstrekken aan het Huis van Afgevaardigen over duistere zaken die niet in het daglicht mogen komen. Democraten proberen al tijden inzicht te krijgen in de exacte relatie tussen Trump en Deutsche Bank, tot nog toe zonder resultaat. Een poging om via de rechter inzage te krijgen in Trump’s transacties, wordt vooralsnog geblokkeerd door rechtszaken die Trump daar zelf tegen is begonnen. De voorgestelde Amerikaanse importheffingen voor producten uit China zullen de concurrentiepositie van techgigant Apple schaden. Hierdoor zal de bijdrage van Apple aan de Amerikaanse economie minder worden, stelt het bedrijf in een brief aan de handelsvertegenwoordiger van de Verenigde Staten. De Amerikaanse president wil importtarieven van 25% gaan heffen op Chinese producten ter waarde van $300 mrd (€265,8 mrd), als de twee landen in de komende periode niet tot een handelsakkoord komen. De importtarieven zouden Apple-producten als iPhones, iPads en Macs tot honderden dollars duurder maken. Apple waarschuwt dat concurrenten, die niet zo sterk aanwezig zijn op de Amerikaanse markt, zullen profiteren van de importheffingen van Trump. De waarschuwing van Apple volgt na berichtgeving van het Japanse zakenblad Nikkei Asian Review, waarin gesteld wordt dat Apple een gedeeltelijk vertrek uit China zou overwegen, door het handelsconflict tussen de twee landen. Het zakenblad schrijft dat Apple tussen de 15% en 30% van hun Chinese productie zou willen verhuizen naar landen in Zuidoost-Azië. India en Vietnam zouden de grootste kanshebbers zijn. Uitgebreid overleg’ Trump en Xi vóór de G20-top van 28/29 juni aanstaande. Mogelijk is het doel van het gesprek om tot een handelsakkoord te komen. In mei escaleerde het conflict weer, na een periode waarin de landen juist dichter bij een handelsakkoord leken te komen. De VS legde de schuld bij China: het land zou zich op het laatste moment niet aan beloftes hebben gehouden. Op de discussie volgde het over en weer invoeren van handelstarieven. Over een week weten we of de 2 wereldleiders tot een vergelijk zijn gekomen. (bron: nu.nl)

De bedrijvigheid in de industrie van de Verenigde Staten is in juni wederom minder sterk gegroeid dan een maand eerder. Dat meldt onderzoeksbureau Markit op basis van een voorlopig cijfer. De inkoopmanagersindex voor de Amerikaanse industrie ging naar een stand van 50,1 van 50,5 een maand eerder. Een stand hoger dan 50 wijst op groei. In de dienstensector was ook sprake van een iets kleinere groei in vergelijking met een maand eerder. De stand daalde naar 50,7. De samengestelde index kwam voor juni uit op een stand van 50,6 tegen 50,9 in mei.

Autofabrikanten op zoek naar samenwerking

Autofabrikanten Fiat Chrysler (FCA) en Renault zoeken naar manieren om hun fusiegesprekken opnieuw op te starten. Daarvoor zou veel afhangen van Renault’s alliantiepartner, Nissan. Nissan wil dat Renault zijn belang van 43,4% in de Japanse autofabrikant afbouwt, in ruil voor steun voor de fusie, aldus twee goed ingewijde bronnen. Nissan heeft overigens ook nog een belang van 15% in Renault, maar dat brengt geen stemrecht met zich mee. De Franse minister van Financiën, Bruno Le Maire, zegt eerder dat “een fusie met FCA een goed idee blijft, omdat het toegang tot de Amerikaanse markt biedt”, maar hij voegt daar aan toe dat er niets is veranderd aan de voorwaarden die de Franse staat stelt aan de fusieplannen. Eind mei werd bekend dat Fiat Chrysler en Renault gesprekken voeren om de twee bedrijven te fuseren, iets dat zou resulteren in de op twee na grootste autofabrikant ter wereld. Een week later trok Fiat Chrysler het bod echter weer in. Dat zou komen doordat de Franse staat, de grootste aandeelhouder van Renault, geen goedkeuring zou willen geven voordat Nissan ook akkoord was met de deal. Nissan heeft altijd gezegd dat het zich zou onthouden van een stem. Andere ingewijden wijzen er echter op dat Fiat Chrysler weinig ziet in het plan om het belang van Renault in Nissan te verkleinen. “Het is een intrinsiek onderdeel van de waarde van Renault.” In de oorspronkelijke fusieplannen zouden zowel Fiat Chrysler (FCA) als Renault een belang van 50% krijgen in een Nederlandse holding. De aandeelhouders van FCA zouden wel eerst €2,5 mrd aan speciaal dividend uitgekeerd krijgen. De Franse staat zou in de onderhandelingen bovendien meer baangaranties hebben weten te verzekeren voor Renault. Maar voor Nissan zouden de fusieplannen betekenen dat “er een kleine speler met een belang van 43% wordt ingewisseld voor een onbekende grote speler met een belang van 43%”, aldus een ingewijde. De fusieplannen alsmede het schandaal rond voormalig Nissan-topman Carlos Ghosn lijken de band tussen Nissan en Renault weinig goeds te doen. Renault zou inmiddels een brief aan Nissan duidelijk hebben gemaakt dat het haar belang van 43,4% zal gebruiken om een aantal grootschalige hervormingen te blokkeren. Dat kan het bedrijf, omdat er een tweederde meerderheid nodig is om de hervormingen door te voeren. De plannen zouden voor een nieuwe bedrijfsstructuur zorgen waarin Renault als grootste aandeelhouder minder invloed zou hebben, aldus Renault in de brief. In de fusie worden FCA en Renault ieder 50% aandeelhouder van een nieuwe holding. Bij Nissan zijn twijfels wat de veel grotere eigenaar, de nieuwe holding FCA-Renault in plaats van alleen Renault, van plan is met het belang van 43%. Volgens Reuters wil Nissan daarom alleen instemmen bij een ‘substantiële reductie’ van dat belang. De Franse regering zou daartoe bereid zijn, zo liet de minister van financiën weten.

Zijn zogenaamde doemscenario’s een gevaar dan wel een positieve waarschuwing?

Slecht nieuws lijkt mensen dan ook vaak meer op te vallen dan goed nieuws. Positieve ontwikkelingen, zoals de afname van armoede en oorlogsgeweld, verlopen vaak relatief geruisloos, terwijl negatieve gebeurtenissen veelal meteen in het oog springen. Bovendien hebben wij mensen moeite om risico’s goed in te schatten. “Op zich is het best rationeel om rekening te houden met een kleine kans op een groot gevaar”, legt de 34-jarige Maarten Boudry, Vlaams filosoof en scepticus. Hij was van 2006 tot begin 2018 actief als wetenschappelijk onderzoeker en docerend lid van de vakgroep Wijsbegeerte en Moraalwetenschap aan de Universiteit Gent en schreef artikelen in diverse wetenschappelijke tijdschriften, uit. “Daarom heb je bijvoorbeeld een brandverzekering. Niet omdat je denkt dat je huis gaat afbranden, maar omdat je rekening houdt met de heel kleine kans daarop. Maar die redenering kan doorslaan. En dat is wat bij doemprofetieën gebeurt. Ons brein is nou eenmaal niet zo goed in kansberekening en al helemaal niet als het gaat om zeer kleine risico’s.” Mensen hebben dus een hang naar naargeestige voorspellingen. “Degenen die angst zaaien met een afschrikwekkende profetie worden al snel als serieus en verantwoordelijk gezien, terwijl mensen met een wat gematigder kijk op de zaken als zelfvoldaan en naïef worden beschouwd”, schrijft Steven Pinker, hoogleraar evolutionaire psychologie aan de Universiteit van Harvard, in een recent essay. “Al sinds de Hebreeuwse profeten en het bijbelboek Openbaring waarschuwen profeten hun tijdgenoten voor een dreigende dag des oordeels.” Dit betekent niet dat alle onheilsprofetieën onzin zijn. Want ja, er was tijdens de Koude Oorlog duidelijk een ernstig risico van een vernietigende nucleaire oorlog, waar we dankzij internationale afspraken en met een flinke dosis geluk aan zijn ontsnapt. En ja, de klimaatverandering baart ook terecht grote zorgen, vooral omdat de mens er zo’n belangrijke rol bij speelt en omdat het sneller gaat dan historische voorbeelden. De aarde wordt warmer, de poolkappen smelten en de zeespiegel stijgt. Het is duidelijk dat daar van alles aan moet worden gedaan. Niet voor niets worden de laatste jaren dan ook allerlei afspraken gemaakt over beperking van de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen. En niet voor niets wordt ook ingezet op meer productie van hernieuwbare energie. Zo zullen in de komende jaren naar verwachting grote windparken in gebruik worden genomen op de Noordzee. Maar tegelijk leert de geschiedenis dat de ene onheilsprofetie de andere niet is. Zo lijkt het huidige rechtse cultuurpessimisme, zoals verkondigd door mensen als Baudet en de Franse schrijver Michel Houellebecq, verdacht veel op ideeën die in Europa leefden in de jaren twintig en dertig. Destijds waarschuwde onder meer de Duitse filosoof Oswald Spengler in zijn cultboek ‘De ondergang van het Avondland’ voor de teloorgang van onze beschaving. Toen was het vijf voor twaalf voor de Europese cultuur en nu, bijna een eeuw later, zou het dus nog steeds vijf voor twaalf zijn. En in de jaren zestig en zeventig waren velen, zeker op links, in de ban van zwartgallige voorspellingen over de ondergang van de wereldbevolking door overpopulatie, vervuiling en uitputting van grondstoffen. “Er zijn te veel mensen, er is te veel vervuiling”, waarschuwde de Amerikaanse bioloog en milieuactivist Paul Ehrlich in 1968. “Doe er iets aan, anders zijn we op weg om uit te sterven.” De Club van Rome, een groep invloedrijke zakenmensen en en wetenschappers, waarschuwde in 1972 in een alarmerend rapport voor een catastrofe als de mens zou vasthouden aan zijn gewoonte van economische groei en bevolkingstoename. Het rapport, getiteld ‘Grenzen aan de groei’, bevatte concrete, zeer somber stemmende tabellen waarin werd voorspeld hoe lang de wereld nog toe kon met de op dat moment bekende, winbare grondstoffenreserves: goud zou na negen jaar op zijn, lood na 21 jaar en aardolie na twintig jaar. Zelfs als de winbare reserves vijf keer zo groot zouden blijken, wat onwaarschijnlijk werd geacht, hadden we nog maar goud voor 29 jaar, lood voor 64 jaar en olie voor vijftig jaar. In Nederland veroorzaakte het rapport, dat hier een bestseller werd, vooral onder progressieve mensen een gevoel van naderende rampspoed. Voor de toenmalige regering-Den Uyl was het zelfs reden om te gaan streven naar 0% economische groei. Maar de gevreesde catastrofe bleef uit, door onder meer de verspreiding van de democratie, beter onderwijs, meer gezinsplanning, nieuwe gewassen en alternatieve grondstoffen. De Club van Rome had zich te veel gebaseerd op pessimistische aannames en extrapolaties en te weinig geanticipeerd op mogelijke gunstige ontwikkelingen. Ook bij onheilsprofetieën over techniek spelen onbegrip en onzekerheid vaak een rol, veelal veroorzaakt doordat mensen nog te weinig vertrouwd zijn met een nieuwe ontwikkeling. Dikwijls loopt het ook met een sisser af. Zo ontstonden in de jaren negentig grote zorgen over de millenniumbug. Het idee was dat jaartallen in veel computerprogramma’s waren aangegeven met alleen de laatste twee cijfers: dus 1993 als ’93’ en 1998 als ’98’. Aan het einde van het millennium, op 1 januari 2000 om exact 0.00 uur, zouden computers daardoor ineens denken dat het 1900 was en massaal op hol slaan. Maar op het gevreesde moment gebeurde er vrijwel niets. Ook landen en kleinere bedrijven die geen maatregelen hadden genomen, ondervonden nauwelijks of geen problemen. Volgens evolutionair psycholoog Pinker liet de millenniumbug-paniek zien dat we ‘ontvankelijk zijn voor waanvoorstellingen over een techno-apocalyps’. Blijft de vraag hoe we het beste kunnen omgaan met ondergangsprofetieën. Op het eerste gezicht lijken de onheilsvoorspellingen in veel gevallen eigenlijk best nuttig omdat ze ons ten minste wakker schudden. Zo zette het doembeeld van een nucleaire holocaust tijdens de Koude Oorlog aan tot wapenbeheersing en het beëindigen van bovengrondse kernproeven. En de Club van Rome wakkerde met zijn te alarmistische scenario’s wel het milieubewustzijn aan. Het ergste wat je kan overkomen, zo luidt dan de redenering, is dat je onnodige maatregelen neemt. Toch schuilen hierin volgens deskundigen wel degelijk risico’s. Want wie er echt van overtuigd raakt dat het einde der tijden nadert, kan ook apathisch worden. Of juist veel te dramatische stappen zetten om het gevaar af te wenden. Bovendien: als mensen voortdurend worden gewaarschuwd voor allerlei rampen, geloven ze het niet meer als er een echte dreiging is. “Het probleem met doemdenken is dat het doorgaans zeer sterk is toegespitst”, legt Havenaar uit. “Het focust heel erg op één bepaald probleem, dat wordt volledig uitvergroot. Alle andere, onwelgevallige dingen worden genegeerd, omdat niks mag afleiden van dat ene, grote gevaar.” Dit terwijl de mensheid slechts een begrensde capaciteit heeft qua bezorgdheid, denkkracht en middelen. We kunnen ons niet tegelijk over alles zorgen maken. Geld dat een regering besteedt aan het voorkomen van een een doemscenario, kan zij niet uitgeven aan andere belangrijke zaken, zoals onderwijs, zorg of defensie. Al te veel opwinding kan leiden tot verkeerde bestedingen. Volgens academici als Pinker en Boudry is het, zelfs bij een ernstige dreiging als de klimaatverandering, dan ook verstandig vertrouwen te blijven houden in vooruitgang, wetenschap en techniek. Het is beter om het gevaar te zien als een op te lossen probleem dan om te vervallen in ondergangsprofetieën en paniek. “Doemdenken ontaardt vaak in fanatisme”, zegt Havenaar. “Dat is nooit vruchtbaar. Je moet altijd blijven openstaan voor nieuwe argumenten en vooral voor nieuwe feiten. Politici zullen pragmatisch moeten zijn en moeten schipperen. Ik denk overigens dat ze dit vaak ook doen.” (bron: Trouw/de Verdieping) [wat bij mij, na het lezen van dit artikel, overblijft is een gevoel van overoptmisme. Oké, er zijn vooruitzichten geweest, die te beperkt waren en konden worden opgelost dan wel als zodanig werden geaccepteerd. Veelal vinden die ontwikkelingen wel plaats, maar op een later tijdstip. De overbevolking is nog altijd een actueel onderwerp, ondervoeding ook als het maar niet in onze leefomgeving komt. Kijk naar hoe spastisch wij reageren in immigratie en asielzoekers, mensen die op zoek zijn naar een beter leven. Kijk naar de wijze waarop de VS met oorlog dreigt jegens Iran, als het om oliebelangen gaat. Kijk naar de strijd van de soennieten jegens de sjiieten. Kijk naar Trump en zijn handelsoorlogen, waarvan nog niemand weet waartoe die kunnen gaan leiden. Lezers kunnen van mij zeggen dat mij kritisch omga met de wijze waarop wordt omgegaan wordt met opgebouwde waarden. Hoe Draghi c.s. ons spaargeld en onze gespaarde pensioenreserves aan het vernietigen is, waarvoor …….. niet-realistische illusies? Er vinden momenteel op velerlei terreinen ontwikkelingen plaats, waarvan het goed zou zijn als mensen daar kritischer tegenover zouden staan. De bevolking geeft autoriteiten hun vertrouwen, veelal omdat ze niet weten welke zaken er werkelijk spelen. Dan zie je de gele hesjes ontstaan en nationaal/populistische partijen. Het zijn allemaal signalen dat het volk langzamerhand doorkrijgt dat er veel niet meer op orde is. Vandaag denken allemaal nog dat de pensioenen niet gekort gaan worden en dat ze weer een inflatiecorrectie krijgen uitgekeerd, omdat minister Koolmees en de vakbondsleiders het hebben toegezegd. Misschien worden de kortingen in 2020 nog niet doorgevoerd maar één jaar later zeker wel. Er zijn hogere machten dan ministers en vakbondsbonzen die allang andere beslissingen hebben genomen, maar daar komt het volk nog wel achter. Die andere machten denken dat zij kunnen beslissen wat goed is voor het volk, ook de prijs die volk volk daarvoor moeten betalen. Het interesseert ze niet: zij dienen de mannon = de afgod (het kapitalisme en de neo-liberale doelstellingen). Het woord ‘mannon’ is afkomstig uit het Syrisch en betekent zoveel als geld en rijkdom. Ik waarschuw voor ontwikkelingen die in constateer en die in aankomst zijnen waarvan ik denk dat die een grote impact zullen hebben op onze samenleving. Als ik constateer dat er in de huidige koersen op de aandelen grote overwaarderingen zitten en dat die op enig moment zullen worden gecorrigeerd, dan benoem ik dat ook als ik niet kan aangeven wanneer dat gaat plaatsvinden. Tijd en plaats zijn altijd onzeker. Soms vindt zo een correctie niet plaats omdat er van buitenaf ontwikkelingen hebben voorgedaan die een ander licht op de materie hebben doen schijnen. Maar dat laat onverlet dat die situatie er toen wel was. Op dit moment blijven de aandelenkoersen stijgen omdat de monetaire autoriteiten aankondigen dat ze grotere hoeveelheden gratis geld in de markt gaan pompen. Beleggers vertalen die boodschap in hogere aandelenkoersen, ook indien daarmee bestaande waarderingsnormen worden overschreden. Zo een wereldwijd monetair beleid kan nog jarenlang grote schade toebrengen aan volk en vaderland. De monetaire beleidsmakers worden geacht onafhankelijk te handelen, zijn niet democratisch en leggen aan niemand verantwoording af over de gevolgen van hun beleid. Daar maak ik mij grote zorgen over ook als dat wordt omschreven als doemdenkerij. Ik voel mij een realist en kijk op die wijze naar de samenleving waarin wij nu leven]

Milieuwetgeving faalt stelt de Algemene Rekenkamer

De overheid heeft met nieuwe wetgeving de vervuiling van het milieu door mest eerder vergroot dan verkleind. Dat schrijft de Algemene Rekenkamer na onderzoek naar de intensieve veehouderij in Nederland. Tussen 2013 en 2017 is de uitstoot van zowel ammoniak, stikstof als fosfaat toegenomen. De Rekenkamer verwijt de overheid te optimistisch te zijn geweest, toen in 2013 nieuw beleid werd ingezet. Dat hield in dat groei mag, zolang de veehouders de mest op eigen land uitrijden of naar de mestverwerking brengen. “Daarbij werd erop vertrouwd dat dit mogelijk was binnen de Europese normen voor de uitstoot van ammoniak, stikstof en fosfaat, die onder meer in dierlijke mest voorkomen”, stelt de Rekenkamer, maar in 2017 stootte Nederland al teveel ammoniak en stikstof uit. Volgens de Rekenkamer hebben de ministers daardoor weinig grip op de mestvervuiling die door de veehouderij wordt veroorzaakt. “Met dit beleid is met instemming van het parlement een bewust risico genomen dat gevolgen heeft voor veehouders en de belasting van de biodiversiteit.” De Rekenkamer dringt er nu bij het kabinet op aan te stoppen met het aanpassen van de regels en het invoeren van nieuwe regels. “Stel heldere normen vast en ga daarop handhaven. Vereenvoudig de regels. Verminder de regeldruk”, zegt de Rekenkamer. Minister Schouten van Landbouw erkent dat de regels te ingewikkeld zijn geworden en zegt dat ze nadenkt over het mestbeleid. Het is de tweede keer in korte tijd dat het kabinet op de vingers wordt getikt voor beleid rond uitstoot. (bron: nos.nl)

De falende werking van het Programma Aanpak Stikstof, stelt de Raad van State

Een van de meest ingrijpende rechterlijke uitspraken ooit dreigt Nederland deels op slot te zetten. Het gaat over het besluit van de Raad van State om de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) te vernietigen. Iets waar de gemiddelde Nederlander misschien nog nooit van gehoord heeft, maar wat voor bijna iedereen consequenties kan hebben. Nederland telt ruim 160 natuurgebieden die in Brussel zijn aangewezen als speciale beschermingszone. Rond deze gebieden gelden strenge regels voor de uitstoot van stikstof, wat slecht is voor de natuur. De overheid heeft de PAS bedacht voor projecten in de buurt van deze gebieden. Bij iedere vergunning moeten in de toekomst maatregelen genomen worden om de schade die stikstof veroorzaakt aan de natuur in te perken. De Raad van State oordeelt nu dat de werkwijze in strijd is met Europese regels.

Er is in de natuur in Nederland te veel stikstof aanwezig. En dat is slecht voor de biodiversiteit, de verscheidenheid aan planten en dieren. Dat zit zo: stikstof wordt in de vorm van ammoniak uitgestoten door de landbouw. Boeren gebruiken poep van koeien, varkens en kippen als mest voor gewassen. Een deel van die mest verdampt als ammoniak, komt in de lucht en slaat weer neer in de natuur. Die stikstof verrijkt vervolgens de bodem. En daardoor verliezen zeldzame planten, die het goed doen op voedselarme grond, het van planten die van voedselrijke grond houden. Zo wordt de zeldzame orchidee verdrongen door de brandnetel. En dat heeft ook consequenties voor dieren die van die zeldzame planten leven. Onder meer op de heide, in de duinen en het hoogveen neemt door de neerslag van ammoniak het aantal planten en dieren af. Stikstof komt niet alleen in de vorm van ammoniak in het milieu, maar het wordt ook als stikstofoxide uitgestoten door auto’s en door de industrie. Stikstofoxide is ook nog eens schadelijk voor de gezondheid, vooral voor de longen. De Raad van State heeft nu besloten om de hoeveelheid stikstof in de natuur terug te dringen. De overheid werkt sinds 2015 met het Programma Aanpak Stikstof (PAS). Van de 160 zogeheten Natura 2000-gebieden hebben er 118 last van te veel ammoniak en/of stikstofoxide. Maar die aanpak met de PAS voldoet niet oordeelde de hoogste bestuursrechter van het land. Eind vorig jaar tikte het Europees Hof van Justitie Nederland ook al op de vingers. Maar de overheid vond dat dat wel mag, omdat er in het PAS ook maatregelen staan om de nadelige gevolgen van stikstof op natuurgebieden te verminderen. Maar van die maatregelen staat niet vooraf vast of ze voldoende zijn. En dat moet wel, zei eerder al het Europese Hof en nu ook de Raad van State. “Pas dan kan de overheid een nieuwe activiteit toestaan”, aldus de Raad van State. “Het PAS loopt nu vooruit op toekomstige positieve gevolgen van maatregelen voor beschermde natuurgebieden en geeft daarbij ‘vooraf’ toestemming aan nieuwe activiteiten. Daar wordt nu een stokje voor gestoken. De overheid mag van de Raad van State voorlopig dus geen vergunningen meer uitgeven voor allerlei projecten die de stikstofuitstoot verhogen in de buurt van Natura 2000-gebieden. Dat heeft onder meer mogelijke gevolgen voor de opening van Lelystad Airport, de uitbreiding van industrieterrein Chemelot, de aanleg van Logistiek Park Moerdijk en de verbreding van de snelweg A1 in het oosten van het land, de A2 in Limburg en de A27 bij landgoed Amelisweerd. Om hoeveel projecten het gaat is het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit nog aan het inventariseren. Maar het zijn er honderden tot mogelijk wel duizenden. Projecten mogen pas doorgang vinden als er per project een stikstofplan komt, waarmee bewezen wordt dat de natuur in de omgeving er geen last van heeft. Minister Schouten heeft nu een nieuwe organisatie opgericht die hier aan gaat werken. Een leger topjuristen onderzoekt hoe er een alternatief kan worden gevonden voor wat nu al de ’problematische aanpak stikstof’ wordt genoemd door onder anderen minister Van Nieuwenhuizen (Infrastructuur). Want de overheid geeft nu nog toestemming voor allerlei projecten die voor nog meer stikstof zorgen, zoals vergunningen voor uitbreiding van veeteeltbedrijven of de aanleg van wegen. De uitspraak heeft volgens de minister geen gevolgen voor projecten met een vergunning die al onherroepelijk is. De PAS vraagt wel om iets te doen aan stikstof-vermindering, maar in de praktijk biedt het geen garanties voor een daadwerkelijke beperking van de uitstoot. De Europese Commissie oordeelde eerder al dat het te vrijblijvend is. [typisch een Nederlandse aanpak: een probleem op papier goed regelen en vervolgens de uitvoering ervan in de praktijk niet controleren] De PAS is gebruikt bij tal van projecten die al in ontwikkeling zijn dan wel waarvan de bouw al is aangevangen: van nieuwe windmolenparken, uitbreidingen van boerenbedrijven, nieuwe industriepanden, verbredingen van snelwegen, Lelystad Airport en zelfs bij vergunningen voor dakkapellen van huizen. De kans is groot dat bij veel projecten procedures opnieuw moeten. Dat kan zorgen voor ellenlange vertraging en torenhoge kosten. In de Tweede Kamer willen GroenLinks en de Dierenpartij dat Den Haag nu echt werk maakt van minder stikstof-uitstoot. Een groot aantal partijen wil juist weten hoe kan worden voorkomen dat het kleine Nederland echt op slot gaat en er amper nog iets gebouwd kan worden. Milieuclubs zijn enthousiast, maar vergeten in hun blijdschap dat ook projecten die bedrijven schoner moeten maken nu in gevaar komen. (bron: nos.nl) Er is wel een ander probleem aan de orde gesteld door de Raad van State en dat is dat het weiden van koeien in de nabijheid van Natura 2000 gebieden. De Nederlandse regering, zou in strijd met de Europese regels aan boeren hebben toegestaan hun koeien de wei in te sturen zonder daarvoor de mest te verantwoorden. Allemaal om aan de wens van het volk en de zuivelindustrie tegemoet te komen ‘de koetjes in de wei te kunnen zien’. Daar moet nog een oplossing voor gevonden worden. Maar als we de maximum snelheid verlagen naar 100 km per uur kunnen de koeien gewoon in de wei blijven dartelen.

Monetaire perikelen

De opvolger van Mario Draghi lijkt in een gespreid bedje terecht te komen. Zeker nu de president van de Europese Centrale Bank (ECB) deze week aankondigde de economie opnieuw te stimuleren als er meer tegenwind komt. Draghi’s termijn zit er namelijk eind oktober op, maar deze week maakte hij heel duidelijk wat zijn opvolger moet gaan doen: de economie van de eurozone stimuleren. Of dat nodig is, daar hoeft Draghi’s opvolger zijn hoofd dus al niet meer over te breken. De economie groeit nog steeds, en in veel landen is de arbeidsmarkt zelfs krap te noemen. Maar de inflatie blijft hardnekkig ver verwijderd van het ECB-doel van bijna 2%, dus wordt er de komende weken bestudeerd hoe de geldkraan weer opengedraaid kan worden. Dat laatste is trouwens niet zo gemakkelijk. Na de vorige steunoperatie, waar een prijskaartje van zo’n €2600 miljard aan hing, waren de obligaties wel zo’n beetje op. En de ECB kan de rente, die nu al -0,4% is, nog verder verhogen naar bv -0,6%. Maar als de negatieve rente de inflatie al niet op heeft kunnen drijven, gaat het nóg negatiever maken van de rente dan wel helpen? Opeens lijkt dat bedje van Draghi’s opvolger toch niet zo gespreid. Want de keuzes die nu worden gemaakt, moet hij straks gaan uitvoeren. Draghi heeft de bewegingsruimte van een nieuwe ECB-president behoorlijk ingeperkt. Terugkrabbelen is er niet meer bij, dan raken financiële markten hun vertrouwen in de ECB volledig kwijt. [en zeg ik er dan bij ‘grootbanken raken in de problemen met hun derivatenposities als de panelen gaan schuiven (stel de rente gaat weer stijgen)] Nou is Draghi natuurlijk niet in zijn eentje verantwoordelijk voor het beleid van de ECB. Dat wordt bepaald door de beleidsraad, nog eens aangevuld met de centrale bankiers van de 19 eurolanden. Maar hij loopt nogal eens voor de troepen uit. Dat lijkt ook nu het geval. Bronnen hoog in de boom bij de ECB mopperen in de media al dat hij nieuwe steun als een voldongen feit heeft gepresenteerd, terwijl er nog nauwelijks over gesproken is. Misschien dat Draghi’s opvolger minder eigengereid te werk gaat. Maar voorlopig zit hij nog vast aan het afscheidscadeautje van zijn voorganger.

De koepel van centrale banken in de Verenigde Staten zal uiteindelijk de rente verlagen en doet daarmee wat het moet doen. Dat zei de Amerikaanse president Donald Trump, die er bij de Federal Reserve al langer op aandringt om de rente te verlagen. Fed-voorzitter Jerome Powell zette eerder deze week de deur al op een kier voor een eventuele renteverlaging. Volgens Trump zal Powell uiteindelijk overstag gaan. Powell trad op voordracht van Trump in 2017 toe tot het bestuur van de bankenkoepel. Onder zijn leiding werd de rente in de VS meermaals verhoogd, waarmee Powell de woede van de president op zijn hals haalde. Trump zou aan zijn vertrouwelingen al hebben aangegeven dat hij de macht heeft om Powell uit zijn functie te zetten. Bij de FED gaan ze ervan uit dat Powell zijn termijn van vier jaar zal volmaken. Alleen als er een gegronde reden zou zijn, kan de positie van Powell in gevaar komen, zo liet de FED weten. De markten gaan ervan uit dat Powell eieren voor zijn geld gaat kiezen en aan de eis van Trump toegeeft de rente van de FED te verlagen. Als gevolg van die aanname daalden financiële aandelen als ABN Amro (-1,5% op €19,04), Aegon (-0,9% op €4,32), ASR (-0,8% op €34,36) en ING (-2,8% op €9,95). De mogelijke renteverlaging van de FED, is voor banken en verzekeraars juist een last. Ook vastgoedreus Unibail-Rodamco-Westfield hoorde met -2,2% en een slotkoers van €133,85 bij de grote verliezers. Dat ING van alle financials het meest verliest komt volgens analist Benoît Petrarque van Kepler Cheuvreux omdat die bank nog te veel leunt op inkomsten uit rente. „Veel meer dan banken zoals KBC, BNP Paribas en zelfs ABN Amro”, stelt hij. Banken zoals ING konden de afgelopen jaren de negatieve ECB-rente nog compenseren met het verlagen van de eigen spaarrente. Die bodem lijkt inmiddels bereikt.

Europa is strategieloos zijn kompas kwijt

Het Westen werd deze week de oren gewassen in Beijing, omdat het amok zou maken in Hongkong. Verschuift naast de economische en politieke, ook de morele macht naar het oosten, deze vraag staat in een bijdrage van Arnout Brouwers op https://www.volkskrant.nl/columns-opinie/europa-is-strategieloos-zijn-kompas-kwijt~b1ebdaa6/ Laatst sprak ik met een pientere Europese diplomate in Brussel die, op grond van ervaringen op posten ver buiten Europa, zei dat de westerse wereld steeds verder krimpt. De boodschap van vrije markten en vrije mensen gaat er niet meer automatisch in. Andere landen bouwen nieuwe instellingen, nieuwe samenwerkingsorganen buiten de door het Westen gedomineerde ‘liberale wereldorde’, die onder Amerikaanse leiding na 1945 tot stand kwam. En hoezo universele mensenrechten, kreeg deze diplomaat vaak te horen. Die werden immers in de Verenigde Naties beklonken toen veel landen nog westerse koloniën waren? Ik moest aan haar woorden denken toen ik de bijdrage van China-expert Ties Dams voorbij zag komen in een recente discussie over de China-notitie van dit kabinet. Volgens hem is het model van ‘universele waarden’ niet langer houdbaar in een wereld waarin Amerikaanse macht niet langer allesbepalend is. Want China ontkent de universaliteit van die waarden. Staten bepalen zelf wat die waarden zijn, zo vindt de Communistische Partij in Beijing. Dams: ‘Ik denk niet dat het strategisch houdbaar is dat wij die universele waarden blijven dragen. We kunnen misschien wel blijven staan voor Europese waarden, voor wat hier geldt. Maar we moeten een ander verhaal hebben over wat Europa’s morele rol in de wereld is.’ Zo zien we dus niet alleen de verschuiving van politieke en economische macht naar het Oosten, maar ook morele macht. Ons morele anker, dat tot voor kort voor onwrikbaar vast lag, raakt nu al op drift. En dat op een moment dat de Verenigde Staten, in hun eentje lang de ultieme bewaker (en ja, soms ook schender) van die waarden, worden geleid door Donald Trump − letterlijk de meest ‘waardenloze president’ die de VS sinds lang hebben gehad. Wat betekent dit voor de wereld? Over Dams inzichten met betrekking tot China valt niet te twisten, over de conclusie die hij daaraan verbindt wel. Ik denk dat we onszelf tekort doen − en, ja, de hele mensheid − als we fundamentele waarden gaan relativeren omdat de internationale machtsverhoudingen veranderen. Er is ook een rechtstreeks verband tussen waarden en ons aanstaande besluit over de vraag of Chinese bedrijven (zeg maar: de Chinese staat) mee mogen doen aan de ontwikkeling van 5G in Nederland. De regering probeert hiervan een technische kwestie te maken, waar een commissie van experts over besluit, maar het is ook een waardenkwestie, die politiek denken vergt. Wie vertrouw je meer, en wie niet? [ik zou zeggen niemand meer, niet de Russen, de Chinezen, de Indiërs, de Arabieren en ook de Amerikanen niet meer. We moeten af van het begrip ‘bevriend staatshoofd’ want wie zijn je vrienden nog waarmee je op basis van gelijkwaardigheid nog kunt onderhandelen, op een moment dat we besluiteloos bestuurd worden in Europa en het Avondland is weggevallen uit de wereldtop] Dit voorjaar spendeerde ik een zonnige dag op het balkon met prachtig uitzicht over een idyllisch meertje van een Wit-Russisch-Amerikaanse luchtmachtofficier, we noemen hem Dima. Het was vlak bij de Amerikaanse basis in het Duitse Ramstein waar hij nu is gestationeerd. Ik voer hem op als expert omdat hij, dankzij zijn levensgeschiedenis, het verschil kent tussen leven in vrije en onvrije landen. Vrijheid zoals wij die in Europa en de VS kennen, is geen abstractie, maar in de wereld een heel schaars goed. En daar moet je voorzichtig en met respect mee omgaan. Dima heeft veel gereisd; ook in Afrika en andere landen waar westerse diplomaten worden geconfronteerd met de harde ‘officiële’ afwijzing van onze ‘universele waarden’, vaak door mensen uit lokale elites die hun eigen land leegroven terwijl ze met hun ‘dure kritiek’ leuren op cocktailparty’s. Wie reist, ontmoet in alle windstreken telkens weer gewone mensen die juist verliefd zijn op die universele waarden en de mogelijkheden die deze bieden een eerbaar bestaan op te bouwen. Bang voor de toekomst is hij niet. Dima heeft zelf ondervonden hoe onvrije politieke systemen de ontwikkeling van hun burgers beknotten. Deze systemen zijn intern te verrot en moreel gecorrumpeerd om de ultieme heersers over de aarde te kunnen leveren, denkt hij. China? Ach, dat heeft interne problemen genoeg, en vrije landen zullen uiteindelijk altijd naar elkaar toetrekken om zich te verweren tegen machten die ons op waardengebied de les willen lezen. Dit was de tweede keer binnen korte tijd dat ik mocht baden in ouderwets Amerikaans optimisme, een kwaliteit waar je in Europa met een hele grote loep naar moet zoeken. De keer daarvoor betrof het ook een Europese Amerikaan, de in Duitsland geboren Olaf Groth die een boek schreef over kunstmatige intelligentie en internationale politiek. Ook voor hem staat als een paal boven water dat vrije landen niet hoeven te vrezen voor de toekomst. Zeker, Trump is een complicatie, want ‘als Amerika zich niet weer open en goedaardig gaat gedragen, loop je het risico dat het Chinese model straks het enige beschikbare is’. Maar voor Dima én Olaf, beiden eerstegeneratie-immigranten, is het vanzelfsprekend dat Amerika de ultieme bewaker van vrijheid blijft, wiens historisch gewortelde instellingen sterker en langer houdbaar zijn dan om het even welke president. Voor Europeanen geldt dat allang niet meer. En daarom zien wij geen verband tussen waarden en de vraag of Huawei onze 5G mag aanleggen, en onze Amerikaans vrienden wel. Ik vroeg Olaf: wat is het verschil, de Amerikanen jatten onze gegevens toch ook? Hij antwoordde: ‘Ik begrijp dat het ongemakkelijk is, omdat Europeanen geen fans zijn van Trump. Maar er zijn twee grote verschillen. De Europeanen delen een waardengemeenschap met de VS. En in Amerika heb je een werkend rechtssysteem. Dat bestaat in China niet.’ Hij denkt dat Europa uiteindelijk kiest tussen ‘het Euro-Amerikaanse waardensysteem en het Chinese techno-confucianisme’. [dat is een pragmatische benadering: eten van meerdere walletjes als het ons zo uitkomt] De politieke en technologische revoluties in de wereld zijn onderling verbonden. Omdat China een politiestaat is, beschikt het over enorme gegevensbanken die dienstig zijn bij het ontwikkelen van nieuwe digitale toepassingen. Het onvrije en repressieve karakter van de Chinese staat biedt dus zelfs op technologisch gebied (net als bij klimaatbeleid) bepaalde voordelen. [Chinezen leven al eeuwen in een andere cultuur en levensstijl dan wij hier in Europa. Wat we delen is de handel in producten waarmee wij onze samenleving kunnen verrijken. Wij denken dat Chinezen ooit ook zo willen gaan leven als in het Westen. Daar geloof ik niet in, daarvoor heeft de zogenaamde westerse beschaving veel te veel zwakke delen. Wij stellen onze leefstijl voor alsof dat voor iedereen een paradijsje is, de Rutte-doctrine, maar steeds meer mensen moeten, uit vrije wil maar wel uit noodzaak om in leven te blijven, naar de voedselbank. Die illusie van het vrije woord bestaat, maar tegelijkertijd jatten techbedrijven massaal mijn pricacydata in de vorm van coockies etc] Maar de nadelen die zo’n systeem met zich meebrengt, zullen altijd groter zijn dan de voordelen. Of laat het Westen zich alsnog verslaan door vijfjarenplannen? Geen reden dus om preventief afstand te doen van onze waarden om de lieve vrede met China te bewaren. Of, zoals minister Blok deed, China te prijzen vanwege zijn ‘geweldige vorderingen’ op het gebied van sociaal-economische rechten. Een beetje meer zelfrespect, graag. De Europeanen hebben terecht geen zin in een nieuwe koude oorlog, ditmaal tegen China. Maar ze moeten evenmin hun kop in het zand steken over de fundamentele verschillen tussen rechtsstaten met hun individuele rechten en landen waar de staat altijd belangrijker is dan het individu. China heeft een strategie, de vrije landen tot nu toe niet. Het ontbreekt ook aan geschikte instellingen om deze te ontwikkelen: Amerika heeft Trump, de Navo Rusland, de EU zichzelf. Wellicht moet de redding − in lijn met de structurele trends − uit het oosten komen. In Japan, Australië en Zuid-Korea wordt druk nagedacht over nieuwe verbanden die bruggen kunnen slaan tussen vrije landen in Azië, Europa en Amerika. Europeanen hebben nu misschien teveel besognes om groot te kunnen denken. [ik deel het enthousiasme niet over de zogenaamde vrijheid in de Westerse wereld. Voor zover die er is, is het maar zeer de vraag of die behouden kan worden in samenlevingsvormen voor komende generaties. De aanname van de schrijver dat we die vrijheid nog decennia lang kunnen koesteren en overdragen naar volgende generaties, is voor mij nog lang geen zekerheid. Ik zie veeleer een ontwikkeling dat ‘het individu straks wordt ingekaderd in een systeem’ en dat dan de vrijheid nog een begrip wordt van vroeger, van voorgaande generaties]

Belgische prins actief in het witwassen van zwart geld

De Belgische prins Henri de Croÿ-Solre hielp zeker vijftig Belgen van adel en Belgische rijken om miljoenen euro’s aan zwart geld te stallen buiten het zicht van de Belgische fiscus. Dat meldt de Vlaamse krant De Tijd op basis van 3.100 gelekte documenten. Met behulp van anonieme creditkaarten en tassen met bankbiljetten konden ze geld opnemen zonder medeweten van de Belgische Bijzondere Belastinginspectie (BBI). Middels een internationaal netwerk van stromannen in onder meer Cyprus, de Bahama’s, Hongkong, Puerto Rico en Zwitserland, kon De Croÿ-Solre met zijn kantoor Helin, gevestigd is in de Verenigde Arabische Emiraten, geld heen en weer sluizen. Uit de gelekte documenten blijkt dat Belgische klanten de zestigjarige De Croÿ-Solre tot wel 13 mln per persoon toevertrouwden. Sommige klanten kregen codenamen als ‘Madame 8’. Een codenaam van de prins zelf was ‘A3’. Een van de klanten van de prins, een vrouw in Brussel, kreeg in juni 2016 een tas met bankbiljetten van een koerier. Volgens De Tijd  een gangbare manier om de klanten toegang te geven tot hun geld. Soms vervoerde zo’n koerier de bankbiljetten in een Nespresso-zak waarbij het geld verstopt zat onder dozen met koffiecapsules. De prins werd in België al eerder aangeklaagd voor belastingfraude. In juni 2015 werd hij hiervoor vrijgesproken. [dat is natuurlijk vreemd, als je op grote schaal zwart geld witwast, maar ja het is wel in België] De prins ging ook in zee met de Russisch-Zwitserse Aleksei Korotaev, die onder meer 20% van de aandelen in voetbalclub Roda JC bezit. Korotaev zette een fonds op voor de prins, Private Kapital Partners, dat miljoenen euro’s aan zwart geld in Mauritius zou beheren. Inmiddels is De Croÿ-Solre in een juridisch gevecht verwikkeld met Korotaev. Volgens de krant vrezen De Croÿs klanten dat Korotaev er met hun geld vandoor is. In een reactie op het artikel ontkent de advocaat van De Croÿ-Solre alle aantijgingen. “Toen Henri de Croÿ nog de leiding had over Helin was er sprake van praktijken van fiscale optimalisatie die destijds legaal waren”, aldus de advocaat.

Reinier Castelein, de voorzitter van vakbond De Unie spreekt

Al langer beklemtoon ik dat de lastendruk voor middengroepen enorm stijgt en dat het voor velen steeds moeilijker wordt om rond te komen. Vaak tegen politieke dovemansoren, maar van niet-politici krijg ik telkens bijval. De Raad van State zegt dat de lasten stijgen en relatief hoog zijn. De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) signaleert onbehagen en onzekerheid en de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) wijst erop dat vooral de middenklasse in de loop van jaren te maken heeft gehad met overheidsbezuinigingen. Directeur van het Centraal Plan Bureau (CPB) Kim Putters betitelde het groeiende onbehagen als smeulende veenbrand. [de economen Vermeend en van der Ploeg roepen het kabinet op de koopkracht te verhogen door de lasten te verlagen] Toch bleef het vrij stil. We hebben een VVD-campagnespeech nodig gehad om het eindelijk eens over die lastendruk en het onbehagen te hebben. Premier Rutte heeft het over lonen, die ik als vakbondsman ook graag zie stijgen. Toch kijk ik ook naar wat er bij mijn achterban onder aan de streep overblijft. In dat kader vind ik de oproep van Rutte, zelf verantwoordelijk voor de buitensporige lastenstijgingen, nogal hypocriet. In plaats van belastingdruk, heb ik het liever over alle kosten waar je niet aan ontkomt. Er zijn zaken die geen belasting zijn maar wel van overheidswege het leven duurder maken. Sluipmoordenaars. Denk aan duurder wordende vergunningen, prijsverhogingen van het paspoort en de eis dat kinderen voortaan hun eigen document hebben. De parkeertarieven stijgen alleen maar en allerlei groene belastingen dreigen er aan te komen. “’Sluipmoordenaars’ waaraan je niet kunt ontkomen” Denk aan de hypotheekrente-aftrek, die absoluut veilig was bij de VVD en niet zou worden afgebouwd. Toen toch, en later zelfs versneld. De dreiging van de warmtepomp en de hogere energierekening. De kinderopvangtoeslagen. Het zijn onontkoombare kosten. En ze zijn te hoog en ook nog eens onvoorspelbaar. Onvoorspelbaarheid over uitgaven en onzekerheid over inkomen, een dodelijke cocktail die de belastingmoraal en het sociale contract nu ondergraaft. Ons land is het meest aangeharkte land van de wereld. Het ligt er schitterend bij en op tientallen lijstjes prijken we in de top vijf. Het welvaartsniveau in ons land is dankzij die enorme belastingdruk ontzettend hoog doordat de overheid zaken prima regelt. Een mooi voor iedereen herkenbaar voorbeeld is het stille asfalt als je na je vakantie weer Nederland binnenrijdt. Toch staat die welvaart van het fluisterasfalt in schril contrast met het groeiend aantal mensen dat afhankelijk is van de voedselbank. In Nederland zijn twee keer zoveel uitgiftepunten van de voedselbank als er McDonald’s zijn. “De hoogte van de lasten is gemakkelijker te accepteren als de lonen fors zouden stijgen” Uit recent onderzoek van De Unie blijkt dat wisselend overheidsbeleid en daarmee de continue dreiging van stijgende lasten meespeelt in de beleving van de belastingdruk. Het moet anders: er is behoefte aan uitgavenzekerheid, voorspelbaarheid en stabiliteit. De hoogte van de lasten is gemakkelijker te accepteren als de lonen fors zouden stijgen. Toch zou Rutte voorspelbaarheid en daarmee de betrouwbaarheid van de overheid belangrijker moeten vinden. Maar veel beter nog zou het zijn als hij met een verbindend verhaal komt waarmee de middengroepen zich weer verbonden weten in en met de samenleving. Een samenleving waar ruimte is voor groeiende welvaart, maar meer nog voor welzijn. Welzijn is de verbindende factor van de 21e eeuw. Net als VNO-NCW pleit ik voor polderoverleg. Laten we een welzijnsakkoord sluiten.

©2019 hannesdewitte@02051935.nl

Slotstand indices d.d. 21 juni 2019; week 25: AEX 562,39; Bel20 3505,48; CAC40 5.528,33; DAX30 12.339,92; FTSE 100 7.407,50; SMI 9.926,3; RTS (Rusland) 1375,02; DJIA 26.719,13; NY-Nasdaq 100 7728,78; Nikkei 21.258,64; Hang Seng 28.473,71; All Ords 6.734,3; SSEC 3.001,98; €/$1,139555; BTC/USD $10.877,13; 1 troy ounce goud $1399,00; dat is €39.536,44 per kilo; 3 maands Euribor -0,388% (1 weeks -0,4%, 1 mnds -0,396%), 10 jarig Nederlandse Staat -0,11%; 10 jaar VS 2,0576%; 10 jaar Belgische Staat 0,122%, 10 jaar Duitse Staat -0,279%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,53%, 10 jaar Japan -0,1726%; 10 jaar Italië 2,163%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,591.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden grote winsten, de goudprijs steeg fors en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier vertoonde daalde verder c.q. de negatieve rentes stegen, terwijl de 5-jarige negatieve rente overwegend verder steeg. Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,03%; Duitsland 0,295%; Japan 0,3207%; Nederland 0,325; Frankrijk 0,997%; GB 1,456%; Canada 1,7266%; Spanje 1,43%; VS 2,5679%; Italië 3,141%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,624%; Nederland -0,601%; Zwitserland -0,7%; Denemarken -0,623%; Frankrijk -0,458%; België -0,355%; Japan -0,2768%; Spanje -0,11%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 22062019/484 De klappen gaan vallen bij het volk; de rijke beleggers worden gefêteerd

UPDATE 15062019/483 Werknemers kiezen voor eerder stoppen met werken en gaan daarvoor fors betalen met een afwaardering van hun pensioenen

Een greep naar de macht door de monetaire technocraten

Pensioenfondsen en hun deelnemers krijgen een flinke opdoffer te verwerken. Door nieuwe rekenregels verslechtert de financiële situatie van de fondsen. En pensioen gaat ook duurder worden, of minder opleveren. Dat is het gevolg van een advies van een commissie onder leiding van oud-minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem. Pensioenfondsen hebben zich de afgelopen jaren te rijk gerekend omdat ze mochten uitgaan van hoge rendementen op hun beleggingen. Daardoor is de premie in feite al jaren te laag om de kosten te dekken. Daar wordt nu flink op ingegrepen. De rendementen waar de fondsen mee mogen rekenen gaan flink omlaag. Het gevolg daarvan is dat de premie flink omhoog zal moeten, of de pensioenopbouw omlaag. Oftewel: pensioen wordt duurder of we krijgen minder terug voor dezelfde inleg. Dat is niet het enige dat verandert. Het advies over de zogenoemde parameters hakt er flink in. Zo wordt de rekenrente op een andere manier berekend. „Die nieuwe methodiek zorgt voor een verlaging van de rekenrente, omdat die dichter bij de marktrente komt te liggen”, zegt Roel Mehlkopf, pensioenexpert bij Tilburg University en Cardano. Dat kost de pensioenfondsen gemiddeld 2,5 procentpunt van de dekkingsgraad, de financiële thermometer van het fonds, valt in het advies te lezen. De lagere rekenrente gaat omlaag, in plaats van omhoog waar veel oppositiepartijen en ook pensioenfondsen voor pleitten. Voor fondsen die in de gevarenzone zitten, was een daling van 2,5% al funest geweest. De lagere rekenrente gaat ten koste van de buffer van fondsen. Daardoor raakt het verhogen van pensioenen alleen maar verder uit beeld. Mehlkopf: „Dit advies is slecht nieuws voor het perspectief op sneller indexeren. En met minder buffer wordt het ook moeilijker om deelnemers te compenseren voor nadelen van de overgang naar een nieuw stelsel.” Vicevoorzitter Tuur Elzinga van FNV voorziet dat de strengere regels tot problemen kunnen leiden. „Ik heb het nog niet tot in detail bestudeerd, maar ik zie dat dit een enorm probleem oplevert voor het huidige pensioencontract en wellicht ook voor de transitie naar een nieuw contract.” Hij benadrukt dat er ’keiharde resultaatafspraken’ zijn gemaakt voor de verdere uitwerking van het nieuwe pensioenstelsel. Zo rekent de vakbond erop dat de pensioenen snel weer kunnen worden geïndexeerd. „Zolang die afgesproken resultaten niet kunnen worden gehaald, geven we geen groen licht.” Hoogleraar Hans van Meerten ziet dat indexaties door de nieuwe regels alleen maar verder uit beeld raken. „Dit betekent dat fondsen dieper en eerder moeten korten. Dit geeft tegenstanders van het pensioenakkoord extra munitie om tegen te stemmen.” Kleine troost is dat de regels pas vanaf 1 januari 2021 worden doorgevoerd. Daardoor hebben ze geen effect op de mogelijke kortingen die fondsen eind 2019 of 2020 moeten doorvoeren. Het advies gaat ook over de rendementen waar fondsen onder meer mee rekenen om de hoogte van de pensioenpremie te mogen bepalen. Die verwachte rendementen liggen nu een stuk hoger dan in het nieuwe advies. Daardoor konden fondsen met een premie rekenen die eigenlijk te laag was om de kosten te dekken. De commissie-Dijsselbloem schroeft die rendementen nu flink omlaag. „Daardoor zullen sommige fondsen vermoedelijk de premie moeten gaan verhogen of de pensioenopbouw moeten verlagen”, legt Wichert Hoekert, actuaris bij Willis Towers Watson, uit. „Dat geldt met name voor fondsen die nu maximaal gebruik maken van het hoge verwachte rendement. Daar zit een aantal grote bij.” Richard Meijer, actuaris bij consultancybedrijf Triple A, schat op basis van berekeningen in dat de premie met de nieuwe rendementen ruim 15% omhoog moet. „Dat zou een heel forse stijging zijn. Of de fondsen moeten ervoor kiezen om de pensioenopbouw verlagen.” [gelukkig komt de commissie Dijsselbloem nog net voordat vakbondsleden kunnen stemmen over het principe-pensioenakkoord dat een week eerder werd werd overeengekomen tussen het kabinet, de SER en de Sociale partners. Wat mij betreft kan dat nu gelijk van tafel, want van wat daar is overeengekomen ligt nu al in de prullenmand. Dat we weinig positiefs te verwachten hadden van de commissie Dijsselbloem verwachtte ik al. Dijsselbloem is een financiële technocraat, zonder sociaal/maatschappelijke voeling met de samenleving. Dat heeft hij al eerder getoond als voorzitter van de Eurogroep met betrekking tot het Griekenland dossier. De Eurogroep is een orgaan van de Europese Unie, waarin de 19 lidstaten van de eurozone hun fiscaal en economisch beleid coördineren, met als doel het functioneren van de Economische en Monetaire Unie zeker te stellen. Het zijn de ministers van Financiën van de eurolanden die het beleid vormgeven. Ook Dijsselbloem c.s. voert het monetaire beleid uit dat de Europese Centrale Bank voert en dat daarvoor onze spaargelden en pensioenreserves moeten worden opgeofferd ziet hij en zijn commissieleden niet als een sociaal/maatschappelijk probleem, terwijl er in feite diefstal wordt gepleegd. Nog erger is het dat zowel DNB, de Toezichthouder, als minister Koolmees met het advies zouden hebben ingestemd. Dat zou suggereren dat het kabinet Rutte III er al mee heeft ingestemd. Wat hier gebeurt voor onze ogen raakt de kern van onze democratie. Worden rechten van 8 miljoen (ex)werknemers aangetast. Op dit moment betalen deelnemers die bij het ABP zitten al een extreem hoge premie van 20% van het bruto loon en dat zou, door de voorgestelde aanpassing van de verrekenrente, omhoog moeten naar 23%. Dit overschrijdt een grens: je moet 40 jaar lang een pensioenpremie betalen van >20% van je loon om dan 15 jaar een pensioenuitkering te krijgen van 70% van je gemiddelde loon. Hier zit iets fundamenteels fout] Pensioenfondsen zullen voorlopig moeten leven met een lage rekenrente, die hun financiële positie ondergraaft, staat te lezen op de Telegraaf. Dat heeft president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank (DNB) gezegd in een gesprek met de Tweede Kamer. Versoepeling van de regels is geen optie, herhaalde hij nog maar eens. [de vraag hier is, die gesteld moet worden zijn ‘welke regels’. Draghi spreekt over voortzetting van het huidige leid tot begin 2020, maar op de kapitaalmarkten wordt voor leningen tot 2050 (30-jarig Nederlands papier een rente gerekend van 0,4%. Dat is slechts €40.000 per jaar en dat vastgelegd tot 2050. Dan gaat het dus over een beleid voor de komende decennia en dan is ons spaargeld en onze pensioenen helemaal niks meer waard. Wil iedereen daar wel kennis van nemen] „We kunnen ons gewoon absoluut niet rijk rekenen.” Vorige week nog kondigde de Europese Centrale Bank (ECB) aan dat de rente nog zeker tot medio volgend jaar op het huidige, zeer lage niveau blijft. Daarmee houdt de ECB volgens Knot „de pauzeknop stevig ingedrukt” bij de afbouw van zijn ruime monetaire beleid. „Het is gewoon niet realistisch om te verwachten dat er significante verandering in het rentebeeld komt op de korte termijn.” Die economische realiteit maakt de aanscherping van de rekenregels die DNB deze week aankondigde volgens Knot onvermijdelijk. Pensioenfondsen moeten vanaf 2021 uitgaan van nog lagere rendementen bij het berekenen van hun toekomstige verplichtingen. De toezichthouder volgt daarmee het advies van een commissie onder leiding van oud-minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem. [de reactie van Klaas Knot komt niet als een verrassing maar het is de vraag hoe groot het politieke draagvlak is voor deze uitspraak. Monetaire autoriteiten leggen geen verantwoording af over het door hen gevoerde beleid, dat is heel vreemd in een democratie. Wat hier in de Kamer plaatsvindt is dat Klaas Knot eraan mee werkt dat er een aanslag wordt gepleegd door de ECB op ons spaargeld en onze pensioengelden, in de vorm van een mededeling waarover de Kamer geen inspraak heeft. Dat raakt de kern van onze democratie. Dat onderwerp hoort thuis bij de Raad van State, want het raakt de rechten, die in de Grondwet zijn vastgelegd. Mijn vraag blijft of Klaas Knot kan besluiten mee te werken aan het beleid dat vanuit Frankfurt wordt opgelegd aan de vernietiging van mijn spaargeld en mijn pensioenrechten]

Opiniërend artikel over het mislukte monetaire beleid en de gevolgen daarvan voor ons spaargeld en onze opgebouwde pensioenrechten

Woensdag kwam een Hoge Nederlandse Ambtenaar, Klaas Knot, de Tweede Kamer mededelen dat de verrekenrente, die pensioenfondsen gebruiken voor op opbouw van pensioenrechten niet zal worden verhoogd. Het was hem bekend dat er parlementariërs en pensioenfondsen zijn die hierop hadden aangedrongen. Zo een maatregel past niet in het monetaire beleid van de Europese Centrale Bank. Een argumentatie gaf hij niet. Dat past in het niet democratische statuut van de ECB. Centrale banken leggen namelijk aan niemand verantwoording af voor het door hen gevoerde monetaire beleid. Wel hebben overheden, de belastingbetalers dus, de plicht om centrale banken te ondersteunen als die in grote financiële problemen geraken. 12 uur voor die ‘mededeling’ aan de Kamer had de commissie Dijsselbloem al geadviseerd dat de pensioenfondsen er slechter voorstaan dan waarvan het principe-Pensioenakkoord, van Koolmees en de sociale partners waren uitgegaan. Het advies van deze commissie is door DNB en Koolmees al overgenomen. Vakbonden, en dus ook de 9 miljoen deelnemers en gepensioneerden, wisten van niets. Op de vraag of deze ingrijpende inbreuk op het voorliggende Pensioenakkoord kwam geen andere toelichting dan een technische. Toch doe ik een poging daarvoor een verklaring te geven. Mario Draghi c.s. hebben vier jaar lang een monetair beleid gevoerd van ruim geld en lage rente. Daarvoor hebben de nationale centrale banken van de 19 eurolanden voor in totaal €2.600 miljard (staats)obligaties gekocht, waarvan de opbrengst op de geldmarkt terecht kwam. De aanname van Draghi en het Bestuur van de ECB was dat als er meer geld op de markt komt de rente gaat dalen. Dat gebeurde ook. Maar wat niet gebeurde was de aanname dat op de kapitaalmarkt partijen in de rij zouden gaan staan voor dat gratis geld. Als geld niets meer kost is er stront aan de knikker. Die beeldvorming werd nog ondersteund door het gerucht dat de ECB overwoog om geld vanuit helikopters over de 19 eurolanden zou worden uitgeworpen. Partijen bleven langs de zijlijn staan ook al omdat ondernemers pas gaan investeren als ze een beeld hebben over de toekomst. Die blauwdrukken zijn er niet want de 28 regeringsleiders van de EU hadden het de laatste 5 jaar drukker met het beschermen van nationale belangen en het zoeken naar compromissen dan met het uitwerken van een visie op de toekomst. Het monetaire beleid werd een groot fiasco, ook al omdat inmiddels de kist met monetair gereedschap leeg is. Draghi zit gekluisterd door zijn eigen beleid. Er zijn nu twee levensgrote problemen waar de monetaire autoriteiten niet mee kunnen omgaan. Op de eerste plaats is dat de extreem lage rente die hier en daar al is omgeslagen in een negatieve rente. Zo is de negatieve rente voor 10-jarig Nederlands papier in 9 beursdagen al gestegen naar 0,066% en is het 30-jarig papier nog slechts 0,394%. Daardoor daalt de waarde van ons spaargeld en dat van onze opgebouwde pensioenrechten in sneltreintempo. Dat is de werkelijke reden dat de verrekenrente in de komende jaren, misschien wel decennia, zal dalen en niet meer zal stijgen. Op de tweede plaats is er geen manoeuvre meer mogelijk om weer staatspapier te gaan verkopen, waardoor de geldhoeveelheid weer terug kan naar ‘normale’ proporties en de rente weer kan stijgen. Die weg wordt geblokkeerd door de financiële markten maar ook, en dat is wellicht veel ernstiger, door de enorme hoeveelheid financiële producten, waaronder derivaten, die wereldwijd een geschatte omvang zou hebben van €/$ 100.000 triljard. De ECB heeft geld nodig, het spaar- en pensioengeld van de rijke landen, om overeind te blijven. Toelichting: waarom doet de ECB/DNB een greep naar ons geld? Op zich zou een correctie op het mislukte beleid goed mogelijk zijn. De ECB gaat de opgebouwde obligatie-portefeuille van €2.600 mrd terug verkopen aan de markt. De afbouw kan morgen al beginnen door aflossingen niet meer terug te kopen. Dat is een beginnetje, maar het zal gaan werken en het daarvan uitgaande (positieve) signaal is dat de rente, stapje voor stapje, weer kan gaan stijgen. Als de ECB de helft van de portefeuille in de komende twee jaar in de verkoop gaat doen zal het effect zijn dat de financiële markten weer tot rust zullen komen. Het eerste effect zal zijn dat de koersen op de aandelen- en obligatiemarkten weer gaan dalen, maar, op zich, is dat een gezond proces. Dat zal gevolgen hebben voor de financiële verhoudingen bij de pensioenfondsen maar positief zal zijn dat de verrekenrente omhoog gaat omdat we het doemscenario hebben verlaten en er voor de middenlange- en langere termijn uitgegaan kan worden van hogere opbrengsten op de vastrentende waarden. Wat dwars zit in deze redelijk simpele oplossing zijn de gigantisch grote derivatenposities die door structuurbanken, de basis van ons financiële stelsel, zijn ingenomen en die kunnen, zodra de panelen gaan schuiven, enorme winsten opleveren. Maar waar winners zijn zijn ook losers. En daar zit de pijn, daar liggen ook de risico’s, want als die losers gaan omvallen en de verliezen te groot zijn om ze te redden, betekent dat het einde van ons financieel/monetair systeem. Ik vrees dat, wereldwijd, het toezicht van de centrale banken op de sterke groei van financiële producten in de laatste tien jaar zwaar tekort is geschoten. De grote banken gingen gewoon hun gang en niemand greep in. Het volk loopt nu een groot risico: kijk naar de lage verrekenrente voor de berekening van toekomstige pensioenrechten en de dalende pensioenen en pensioenrechten. Wij, Nederland, lopen een groter risico dan andere kleine landen, met onze drie, in omvang, veel te grote banken. Ik vrees dat, ook als we al ons spaargeld en onze pensioenkassen voor een redding zouden inzetten, dat onvoldoende zal zijn voor het behoud van onze welvaart. We zijn op zo’n moment geen rijk land meer, misschien wel een straatarme samenleving, die weer van onderaf een nieuwe toekomst moet gaan opbouwen. Ik denk dan terug aan een soortgelijke ontwikkeling die zich voordeed na de voorlaatste ‘lange economische golf van Kondratieff’ (een Russische econoom 1938) over de periode 1870-1929 (industriële revolutie 1), waar 20 jaar voor nodig was tot Europa weer kon beginnen aan de wederopbouw (na de vernietiging van grote vermogens, grote werkeloosheid en veel armoede in de dertiger jaren en de de puinhopen van de Tweede Wereldoorlog). Nu is de ‘lange conjuncturele golf’ van de periode 1950-2008 beëindigd en bevinden wij ons in de overgang naar een nieuwe toekomst. In die periode moet worden overwogen welk bezit, welke rechten en welk vermogen mee kan van eco 3 naar wat ik noem eco 4. Het politieke beleid is sterk gericht om verworven zaken te beschermen. Dat is kansloos, het enige wat bereikt wordt is dat de start verder naar de toekomst geschoven wordt. Dat is een trieste toekomst voor komende generaties. Ik hoop dat U begrijpt dat de greep in de pensioenkassen daar naadloos in past. Onze zogenaamde deskundigen, waar wij op vertrouwen, kunnen dit proces niet stoppen. Daar hebben de Koolmeezen en Ruttes te beperkte visies voor, misschien ook wel te weinig denkvermogen. Het volk wordt daar de dupe van. Ik kan dat niet stoppen want wie wil deze zienswijze met mij delen en wat is de oplossing dan wel?

Dit is mijn visitekaart voor deelname aan het panel van de Persgroep. Ik ben 32 jaar in het bankwezen werkzaam geweest. Onder andere als kantoordirecteur bij eeb bank die nu tot de ING bank behoort. Later ben ik overgestapt naar een Nederlands/Franse bank. Op mijn 59ste ben ik met de pre-VUT gegaan en op mijn 65ste gepensioneerd. Ik schrijf iedere week een financieel/economisch blog waarin ik ook aandacht besteed aan voor mij belangrijke ontwikkelingen op sociaal/maatschappelijk terrein en aan politieke ontwikkelingen. Mijn favoriete parlementariër is Pieter Omtzigt. Bij de Hond sta ik ingeschreven als ‘links van het midden’. Ik ben een christen in mijn doen en laten. Na mijn dood wil ik gecremeerd worden. In mijn donor-codicil staat dat ik mijn organen, na overlijden, niet ter beschikking stel, omdat ik wil voorkomen dat artsen al beginnen te snijden in mijn lijf voordat ik fysiek ben overleden. Ik ben weduwnaar sinds 31 december 2017. Ik sta voor rentmeesterschap, maar ben wel kritisch over de haalbaarheid en snelheid waarmee de Klimaatdoelstellingen van Parijs moeten worden gerealiseerd. Het tempo dat de klimaatactivisten willen halen, missen elke realiteitszin. Belangrijk is voor mij dat de voornemens draagvlak hebben in de samenleving en financieel betaalbaar zijn. Daarom stem ik niet op GL en de PvdA. Ik ben voor de aanpak van een beter milieu en voor minder uitstoot van CO2. Maar ik realiseer mij ook heel goed dat de uitstoot van CO2 door ons land, mondiaal bezien, slechts het 1:25000 deel levert. De kosten van deze klimaataanpak moeten betaalbaar zijn voor burgers en ondernemers. Het kan niet zo zijn dat groepen in de samenleving investeringen en lasten niet gefinancierd krijgen dan wel/en of de lasten daarvan, inclusief de kapitaalvernietiging, die ermee gepaard gaat, en de energiekosten niet uit het inkomen kunnen betalen. Daarom moeten eigenaren van woningen die voor 2008 zijn gebouwd niet verplicht worden de gas-transitie uit te laten voeren als de kosten voor het energie-neutraal maken >€10.000 bedragen. Dat is in dit project ook niet relevant want het aandeel van consumenten in de uitstoot van CO2 is klein in relatie tot dat van de tien meest vervuilende bedrijven. Betekent dit dat ik de noodzaak van Klimaathervormingen niet inzie? Het tegendeel: ik sta voor een stevige aanpak van de reductie van de CO2 uitstoot door de grote industriële bedrijven, maar niet op basis van een CO2-tax want die wordt uiteindelijk dan toch betaalt door de consument en niet door het bedrijfsleven. Ik ben voor een stevige aanpak van de lucht- en scheepvaart en het transport over de weg. Waar mogelijk moet treinvervoer worden ingezet. Personenvervoer moet worden belast met rekeningrijden en het gebruik van auto’s door één of twee personen moet worden teruggedrongen. De conversie naar elektrisch rijden is een goede zaak, maar zonder subsidies en enkel voor een vrijstelling voor wegenbelasting/rekeningrijden gedurende de eerste vijf jaar, stel tot 2025. Daarbij wel de kanttekening dat de productie van de ‘heilige koeien’ energie-neutraal gaat plaatsvinden en dat er een vriendelijker oplossing wordt gevonden voor accu’s zonder kobalt. Ik ben tegen het verhogen van heffingen op benzine, diesel en lpg, gedurende de eerste tien jaar. Ik realiseer mij dat de autoindustrie minder ‘klassieke’ auto’s gaat produceren en dat dat zowel financiële als economische gevolgen zal hebben. Voor nieuwbouw van woningen moeten de eisen energie-neutraal zijn en blijven. Ik ben voor de invoering door Europa van een vliegtax, voor het plaatsen van zonnepanelen en windmolens, mits die investeringen fiscaal aantrekkelijk blijven voor burgers en bedrijven en mits er in de samenleving voldoende draagvlak voor is ten aanzien van milieu en ecologie. Ik ben voor duurzamer eten en drinken, minder dierenleed, schoon drinkwater, minder uitstoot van giftige stoffen. Ik ben tegen het gebruik van giftige landbouwbestrijdingsmiddelen. Ik verwacht dat het bedrijfsleven en burgers zich inzetten voor een schoner milieu (minder plastic afval, wereldwijd). Met onze gezamenlijke inzet moeten wij een duurzamer samenleving overdragen aan komende generaties. Ik heb tegen het Pensioenakkoord gestemd omdat ik mij niet heb laten misleiden door het lokaas van minister Koolmees van verbeterde sociale voorwaarden boven het peperdure prijskaartje wat aan de verlaging van de pensioenopbouw en -uitkeringen hangt. Dat de verrekenrente niet omhoog kan is het gevolg van het mislukte monetaire beleid van Mario Draghi c.s. vanaf 2014, overigens niet alleen van de ECB, waardoor we zitten opgescheept met enorme hoeveelheden geld waar geen vraag naar is en steeds verder dalende rentetarieven. Om Draghi te redden moeten de 19 eurolanden, vooral de rijke zoals wij en Duitsland, al hun spaargeld en de pensioenreserves bij pensioenfondsen en verzekeraars inzetten om nog te redden wat er nog te redden valt. Ik ben niet optimistisch over de afloop van deze, ik zeg ‘penibele’, situatie. Ik ben voor versterking van Europa in de strijd om de macht in de Wereld van Morgen. Een toekomst van een Europa van 27 staten, zoals Rutte die nastreeft, is in dit krachtenspel kansloos. Het Avondland loopt al achter op technische ontwikkelingen elders in de wereld. Daarvoor is visie op de toekomst noodzakelijk. Daarvoor moet de Europese Unie grondig worden hervormd. Op de eerste plaats zullen de fundamenten worden verstevigd, met een politieke Unie, de Muntunie moet een democratisch statuut krijgen waarin het monetaire beleid moet worden getoetst op sociaal/maatschappelijke gevolgen. De Europese Raad wordt omgezet naar een Senaat, waarin de 27 regeringsleiders, samen met wetenschappers, ondernemers, vertegenwoordigers uit het maatschappelijke veld en deskundigen die de cultuur van de Europese volken vertegenwoordigen de Europese regering gaan adviseren. Het aantal parlementariërs in het Europees Parlement worden meer dan gehalveerd en het werk van lobbyisten in Brussel wordt sterk aan banden gelegd. De huidige basis van het naleven van de neo-liberale doelstellingen wordt beperkt ten gunste van meer sociaal/christelijke democratie in alle geledingen van de Unie. Ik sta positief vin het leven, maar sta open voor ontwikkelingen die een bedreiging kunnen vormen voor onze samenleving. Ik geloof in de werking van de lange economische golftheorie van de in 1938 overleden Russische econoom Nicolaj Kondratieff, die in een kapitalistisch ingerichte samenleving ‘golven’ ziet ontstaan van 60 tot 80 jaar, waarna een vernietiging plaatsvindt van alle opgebouwde vermogens en rechten die niet kunnen worden meegenomen naar een volgende ‘golf’. Die overgangsperiode kan wel 20 jaar duren. De voorlaatste, de industriële revolutie van 1870-1929, had tot 1950, de wederopbouw met de zogenoemde Marshallhulp, na de enorme vernietiging van vermogens in de dertiger jaren, met grote werkeloosheid en veel armoede en daarna de Tweede Wereldoorlog, die ik in mijn jeugd heb meegemaakt, en Europa in 1945 veranderde in een grote puinhoop, geduurd. Inmiddels zijn we alweer tien jaar onderweg na de afsluiting van de ‘golf’ van 1950-2008 en dat is verloren tijd, want we bouwen niet om van de eco 3.0 naar eco 4.0 maar we zijn nog altijd bezig onze verworvenheden te beschermen. Naar mijn inzicht is dat een kansloze exercitie. We moeten de huidige ‘onderhoudsmonteurs’ vervangen door ‘architecten’ die een samenleving voor nieuwe generaties gaan bouwen in Europa.

Dit weekend is bekend geworden dat de leden van het FNV en het CNV die gestemd hebben ‘voor’ het Klimaatakkoord. Het oordeel van de leden van de VCP, waaronder de Unie, komt komende week. Kennelijk waren de korte termijn toezeggingen aantrekkelijker voor werknemers dan de veel zwaardere lasten die de pensioenopbouw en -uitkeringen te wachten staan. De enige uitspraak die mij aansprak was die van 50Plus-voorman Henk Krol, die zegt dat het democratisch proces bij de FNV zijn beloop heeft gehad, maar hij de uitslag betreurt. Volgens hem wordt het grootste probleem, “de absurd lage rekenrente”, niet opgelost. Krol vindt dat we “door de ongedekte cheques van het pensioenakkoord niet weten waar nu ja tegen hebben gezegd”. 50Plus zal zich blijven inzetten voor een goed geïndexeerd pensioen. De anderen, waaronder de premier en minister Koolmees zijn vol lof. Vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties, waaronder de vakbondsleiders die aan tafel hebben gezeten met de werkgevers en het kabinet, reageren overwegend positief op het besluit van leden van vakbonden FNV en CNV. De SP en de PVV zijn teleurgesteld, terecht.

De cavalerie komt altijd te laat

Martine Hafkamp, de algemeen directeur Fintessa Vermogensbeheer schrijft in haar column deze week over de rol van de centrale banken in het proces van economische groei. In de stripverhalen van Lucky Luke was het een steevast terugkerende gimmick. Wanneer de stofwolken van de veldslag alweer aan het optrekken waren en de gewonden van het slagveld werden afgevoerd kwam de cavalerie als reddende engel opdraven. Die ‘redding’ kwam altijd te laat. Vandaar de steeds weer terugkerende opmerking van aanwezigen: ‘de cavalerie komt altijd te laat’. Voor de cavalerie, voor niet-ingewijden dat gedeelte van het leger dat zich vroeger per paard vervoerde, kan in dit verhaal de centrale bank ingevuld worden. Daarbij is het de vraag in hoeverre de centrale bank, de Federal Reserve, (te) laat komt. Bij de laatste correctie daalden de beurzen eerst 20% voordat de Federal reserve met de mededeling kwam dat ze bij nader inzien niet zo’n haast had moeten maken met het verhogen van de rente. De markt werd gered en herstelde naar nieuwe toppen in de maand april. Nu de handelsbesprekingen tussen China en de Verenigde Staten op zijn zachtst gezegd niet zo vlot verlopen, lijkt de rally enigszins vermoeid geraakt. De AEX bijvoorbeeld zakte in mei met 5,5% weg. Met de mooie winsten van de maanden daarvoor konden beleggers dat best hebben. Maar toch begint de onzekerheid toe te nemen. Beleggers maken zich meer en meer zorgen over de schade die de handelsoorlog de wereldeconomie berokkent. Zo is de globale inkoopmanagersindex intussen onder de 50 gezakt. Dat duidt op wereldwijde krimp. In de westerse wereld is er nog steeds sprake van economische groei, maar deze neemt wel af. Opvallend is de dalende inflatie. De kerninflatie in de Verenigde Staten bedraagt nog maar 1,9% en in Europa 0,8%. Ondanks de economische groei en de lage werkloosheid loopt de inflatie maar niet op. De lage inflatie stelt de FED en de ECB wel in staat om desgewenst de rente te verlagen of in ieder geval een ruim monetair beleid te blijven voeren. Er is immers geen sprake van een dreigende geldontwaarding. Bestuurders van zowel de FED als de ECB lieten recent daarom al doorschemeren in die richting te denken. De markten pikten dat op. Natuurlijk, het beleggingsklimaat is nog gunstig: lage rente, lage inflatie, lage werkloosheid en een gematigde groei. Mooier kunnen beleggers het niet hebben. Maar de donkere wolken van een escalerende handelsoorlog en verder afnemende groei maakt beleggers onzeker. De belofte dat er een engeltje (de centrale bank) is dat iedere keer te hulp schiet houdt beleggers op de been. Er komt de komende tijd echter wel een moment dat het spanningsveld tussen een verder escalerend handelsconflict en de verwachting dat de rente verlaagd wordt op de proef gesteld wordt. De handelsoorlog heeft het stadium van wederzijdse tariefsverhogingen verlaten. Er wordt gedreigd met hardere maatregelen. Waarschijnlijk zal China niet snel overgaan tot een serieuze devaluatie van de yuan. Er lijkt sprake van een grens van 7 yuan tegen de dollar; die staat vooralsnog als de Chinese Muur. Wel is het opvallend dat China binnen deze marge niet veel moeite doet een daling van de yuan tegen te gaan. Het verkopen van Amerikaanse staatsleningen lijkt eveneens een stap ter ver, al is China de laatste tijd niet meer zo’n toegewijde koper. Wel is een mogelijke beperking van export van zeldzame metalen een maatregel die er kan inhakken. Zowel de technologie- als defensiesector kunnen hierdoor hard worden geraakt. Bedenk dat productie van bijvoorbeeld het JSF-gevechtsvliegtuig en de Tomahawk kruisraketten niet mogelijk is zonder deze zeldzame metalen. Dat spanningsveld kan verdwijnen op het moment dat China en de Verenigde Staten nader tot elkaar komen. Hoewel het er daar op korte termijn nog niet naar uitziet, kan blijken dat wanneer de nood (een verder afnemende groei) hoog genoeg wordt de redding nabij zal zijn. Wie weet zijn de hardliners Trump en Xi opeens dan wel bereid zich wat soepeler op te stellen. Zolang dat niet het geval is blijft de hoop gevestigd op de cavalerie. Een ruim monetair beleid is de afgelopen decennia zeer effectief gebleken. Het kan uiteindelijk echter niet meer dan een zetje in de goede richting vormen. Op een bepaald moment moet de economie zelf gaan groeien. Daarvoor is er rust nodig, zodat de wereldhandel ongestoord kan bloeien. (bron: DFT) [op de aannames van mevrouw Hafkamp wil ik wel wat kritische kanttekeningen zetten. Ze moet zich niet blindstaren op het gratis geld, de alsmaar verdere stijging van de effectenkoersen, de te lage inflatie, de lage werkloosheid en een dalende economische groei. Dat kan ook in een heel korte periode omslaan in een recessie. Zij ziet de monetaire autoriteiten als de redders in moeilijkere tijden. Dat is geredeneerd vanuit de gedachte dat het neo-liberale beleid door de centrale banken geldt als richtlijn voor het monetaire beleid dat vooral wordt ingericht voor de financiële markten. Het huidige beleid van ruime liquiditeiten heeft grote negatieve bijwerkingen. Het is goed voor financieringen van overheden en voor hypotheken, maar het helpt aan de andere kant, door de extreem lage rentetarieven en stijgende negatieve rentes, het spaargeld van het volk en de opgebouwde pensioenrechten op de wat langere termijn om zeep. Ik verwacht dat de waarde van ons geld op een termijn van tien jaar zal zijn gehalveerd, ervan uitgaande dat er geen forse deflatie (goedkopere producten) optreedt. De aanname dat Draghi nog beschikt over een gevulde toolbox is een illusie. De gereedschapskist is leeg. De enige richting die de ECB nog kan inslaan is die van nog meer geld in de markt pompen. Dat gaat tot heel negatieve ontwikkelingen leiden ook voor beleggers. Hoe lager de rente is zoveel te groter is het verlies van vertrouwen in die munt. In ons geval de euro. Daarbij komt dat we er niet van moeten uitgaan dat de economische groei binnenkort weer gaat aantrekken. Daarvoor zullen eerst onze 27 onbekwame EU-regeringsleiders een visie moeten ontwikkelen op de toekomst van deze generatie en de kinderen en (achter)kleinkinderen. Dat is er niet en het onderwerp staat nog niet de nationale- en Europese politieke agenda’s. Op de eerste plaats staan de beperkte fundamenten van de Europese Unie dat niet toe, anderzijds is het een complexe materie waar de Europese Raad, die meer de nationale belangen beschermen en steeds weer op zoek zijn naar nietszeggende compromissen, waarvoor zwaar geschut moet worden ingezet. Ik heb daarvoor als eens het begrip ‘architecten’ laten vallen omdat ‘onderhoudsmonteurs’ daarvoor te laag gekwalificeerd zijn. Dat populisten meer aan de weg timmeren komt voort over de onzekerheden over de toekomst en de onbekwaamheden van de huidige politieke leiders. Nee, de toekomst ziet er niet zo rooskleurig uit als mevrouw Hafkamp ons wil doen geloven. De cavalerie komt uiteindelijk wel maar dan is de veldslag al verloren]

Oorlogsdreiging in het Midden Oosten in de Golf van Oman

Iran, de Verenigde Staten, Japan, de Verenigde Arabische Emiraten, Saoedi-Arabië en de wereldwijde oliehandel zien spanningen toenemen na aanslagen op twee olietankers, schrijft Erik van Zwam. Slechts twee gerichte aanslagen op twee olietankers in de Golf van Oman – tussen Iran, de Verenigde Arabische Emiraten (VAE) en Oman – sorteren op het wereldtoneel gevaarlijke effecten: de oorlogsdreiging neemt toe en de oliehandel loopt gevaar. In de vroege donderdagochtend waren de Front Altair en de Kokuka Courageous het doelwit. De tankers, met aan boord nafta en methanol, onderweg naar Japan vlogen in brand. De bemanningen konden worden gered. De Altair is waarschijnlijk getroffen door een torpedo. Beide brandende schepen zijn niet gezonken. Een maand geleden werden ook al vier schepen getroffen door explosieven, die hoogstwaarschijnlijk door kikvorsmannen op de scheepsrompen waren aangebracht. De aanslagen van deze week zijn zwaarder van aard. Tot nu toe heeft niemand de explosies van toen en nu opgeëist. En tast iedereen in het duister naar de daders. Wel zorgt het voor grote spanningen in het Midden-Oosten tussen enerzijds Iran en anderzijds Saoedi-Arabië en de VAE, waar de ladingen van de getroffen schepen vandaan komen. Tegelijkertijd voert het de spanning op tussen de Verenigde Staten en Iran, waar oorlogsretoriek al niet werd geschuwd. Al vóór de explosies in mei waarschuwde Washington voor aanslagen en zond de Vijfde Vloot onder aanvoering van het vliegdekschip Abraham Lincoln naar het nabijgelegen Bahrein in de Perzisch Golf. President Trump had eerder het multinationale nucleaire verdrag met Iran opgezegd. Iran zou de verrijking van uranium beperken, zodat er geen kernwapens van gemaakt kunnen worden, met als tegenprestatie de opheffing van de economische sancties tegen het land. Trump vertrouwt Iran niet en trok zich terug uit het verdrag dat zijn voorganger Obama sloot, samen met landen van de Europese Unie en Rusland. Een toezicht-organisatie van de VN stelt dat Iran zich tot dusverre aan de afspraken heeft gehouden, maar dat zegt Trump niets. Trump heeft Iran een nieuw olie-embargo opgelegd tot grote woede van dat land. Het embargo strekt zich uit naar alle afnemers, ook uit Japan, India en China. Deze week was de Japanse premier Shinzo Abe in Teheran als bemiddelaar om de spanningen tussen Iran en de VS te verminderen. Trump wil namelijk in gesprek met de Iraanse leider, maar die heeft hem laten weten dat hij met een ‘leugenaar’ niet aan tafel gaat. De hoogste geestelijke leider van het sjiitische land, ayatollah Ali Khamenei was niet erg onder de indruk van de bemiddeling van Abe. Volgens zijn website zou hij tegen Abe hebben gezegd dat hij ‘geen boodschap heeft voor Trump’ en een diplomatieke uitwisseling van standpunten om nader tot elkaar te komen zinloos is. Iran heeft al aangekondigd binnenkort met de verrijking van uranium te beginnen, zodat het maken van een nucleaire bom binnen handbereik komt. Opmerkelijk is dat de twee olietankers die donderdagochtend getroffen werden beide een lading vervoerden met als bestemming Japan. De Iraanse minister van buitenlandse zaken Mohammad Javad Zarif noemde op Twitter de aanslagen ‘verdacht’. Zeker omdat die gebeurden tijdens de ontmoeting met de Japanse premier. Hij lijkt te suggereren dat hun tegenstanders er de hand in hebben gehad. Zo verdenken de Verenigde Staten, de VAE en Saoedi-Arabië hun gezamenlijke vijand Iran van de aanslagen in mei. Donderdag hield Trump zich nog op de vlakte over de explosies op de twee mammoettankers. [er is ook nog een optie dat de VS e/o Saoudie-Arabië de aanslagen hebben uitgevoerd om daarmee Iran te kunnen beschuldigen. Ik sluit niet uit dat zo’n plan uit de geest van zieke leiders kan komen] Duidelijk is dat de aanslagen ook de wereldwijde oliehandel raken. Ruim 20% van de dagelijkse olie wereldwijd komt door de Straat van Hormuz, een zee-engte van 33 kilometer tussen Iran en de VAE, met een doorvaartroute voor olietankers die hooguit drie kilometer breed is. Met in een maand tijd zes aanslagen op olietankers wordt het olietransport een risicovolle aangelegenheid. De prijs van olie steeg donderdag met circa 4% om vervolgens weer te dalen. Maritieme organisaties noemen de ontwikkelingen in en om de Straat van Hormuz “extreem verontrustend”. De aanslagen hebben de spanningen in het Midden-Oosten opgevoerd, het conflict tussen de Verenigde Staten en Iran verergerd en de wereldwijde oliehandel onder druk gezet. Ondertussen blijft het gissen naar de dader en heeft elke partij daar een schuldige voor.

Belastingdienst laat forse steken vallen bij toeslagbetalingen en frustreert onderzoek ernaar

Het dagblad Trouw meldt dat de Belastingdienst de afgelopen 12 jaar €24 med aan toeslagen ten onrechte heeft uitbetaald. Dat meldde tv-programma ‘Nieuwsuur’ deze week op basis van cijfers die het bij de fiscus had opgevraagd. €22,5 mrd is inmiddels terugbetaald. Van de resterende €1.500.000.000 is €806.000.000 al wegens oninbaarheid afgeschreven, maar dat bedrag zal nog verder oplopen. Het gaat om onterecht uitgekeerde kinderopvangtoeslag, huur- en zorgtoeslag en kindgebondenbudget. Omdat de toeslagen voorschotten zijn, zijn ze gevoelig voor fouten, zegt bewindvoerder Aat van Rhijn tegen ‘Nieuwsuur’. Neem een student die gaat werken en vergeet zijn zorgtoeslag stop te zetten, waardoor de Belastingdienst hem honderden euro’s te veel uitkeert. Of de vrouw die een betere baan krijgt en daardoor geen recht meer heeft op huurtoeslag, maar dat toch blijft ontvangen, omdat zij zich niet bewust is van de inkomensgrens die voor deze toeslag geldt. Voor mensen die het financieel al moeilijk hebben, kunnen navorderingen voor aanzienlijke problemen zorgen. De Belastingdienst kreeg de afgelopen twintig jaar veel extra taken erbij, waaronder in 2006 de huur- en zorgtoeslagen. Eind mei vroeg de dienst om ruimte om op adem te komen en de rommel intern op te ruimen. Staatssecretaris Menno Snel van financiën verzocht de Tweede Kamer geen nieuwe opdrachten te geven aan de Belastingdienst, omdat ze die simpelweg niet aankunnen. Een groot deel van de ICT-systemen rammelt, die moeten eerst gerepareerd worden. Pas in 2021 is er weer ruimte voor nieuw beleid, aldus Snel. Maar wat ernstig is is dat de Belastingdienst een onderzoek naar het eigen handelen in deze zaak rond het stopzetten van kinderopvangtoeslag ernstig heeft gefrustreerd. Ambtenaren die al jaren betrokken waren bij de hardhandige en onterechte aanpak van honderden ouders kregen sleutelposities in het onderzoek en konden zo stukken achterhouden voor de Kamer, blijkt uit onderzoek van Trouw en RTL Nieuws. Deze week nog ging staatssecretaris Menno Snel (D66) opnieuw door het stof vanwege het handelen van de Belastingdienst in de zaak. Er zou sprake zijn geweest van ‘tunnelvisie’ bij ambtenaren in de jacht op fraude met kinderopvangtoeslag. Maar voor de honderden ouders bij wie in 2014 toeslagen werden stopgezet en teruggevorderd is er nog altijd geen oplossing. Een door Snel ingestelde adviescommissie komt waarschijnlijk pas eind dit jaar met aanbevelingen. [dat is voor en ik hoop ook voor een meerderheid in de 2e Kamer, niet acceptabel. Die zaak loopt al jaren en de fiscus beweegt niet. Snel moet in dit dossier nu orde op zaken stellen] Vorig najaar stelde Snel al een onderzoek in nadat Trouw onthulde dat de dienst in rechtszaken tegen gedupeerde ouders bewust interne stukken achterhield die voor de fiscus slecht uitpakten. De onderzoekers hebben hem laten weten dat hun beeld niet volledig is, omdat ambtenaren van de Belastingdienst eerst zelf een selectie hebben gemaakt van welke stukken zij mochten bekijken. Die informatie is niet door Snel aan de Tweede Kamer gemeld. Nog opvallender is dat een ambtenaar, die al jaren betrokken is bij het procederen tegen de getroffen ouders, een hoofdrol speelt in het achterhouden van stukken. In interne stukken in handen van Trouw en RTL dringt hij erop aan het falen van de dienst niet aan ouders te laten blijken. Dat zou niet alleen de ouders helpen in procedures, maar ook het gastouderbureau dat centraal staat in het fraudeonderzoek, waarschuwt hij. Hoe het kan dat juist die ambtenaar vooraf mocht bepalen welke stukken de onderzoekers al dan niet te zien krijgen, is niet duidelijk. [je gelooft je ogen toch niet als je dit leest. Hier faalt op een gruwelijke wijze de ambtenarij op dit ministerie, maar ook de beide bewindslieden] De Belastingdienst stelt in een reactie dat ‘volledige medewerking is verleend’ aan het onderzoek. In tegenstelling tot wat de onderzoekers schrijven, stelt die: “De auditors hebben gedurende het hele onderzoek zelf de selectie gemaakt van de documenten zonder beïnvloeding (…).” Juist vrijdag liet staatssecretaris Snel aan de Kamer weten dat de fiscus in deze zaak met het OM heeft overlegd over een mogelijk strafbaar feit door een ambtenaar, maar dat dit niet tot vervolging heeft geleid. Verder blijkt dat Snel honderden documenten die uiteindelijk wel gevonden zijn, niet naar de Kamer heeft gestuurd. Ook hier bepaalde de Belastingdienst zelf welke stukken ‘potentieel relevant’ zouden zijn, omdat de onderzoekers de documenten niet zelf konden inzien. Onder de achtergehouden stukken zitten waarschijnlijk verslagen van bezoeken eind 2013 van de Belastingdienst aan gastouders, op basis waarvan de fiscus in 2014 besloot de toeslagen van de honderden ouders stop te zetten. Ook blijkt nu dat alle ‘signalen’ die de aanleiding waren voor het fraude-onderzoek uit begin 2011 stammen. Pas eind 2013 gebruikte de Belastingdienst die verouderde signalen om het gastouderbureau en de honderden ouders aan te pakken. Positieve bevindingen uit de tussenliggende periode werden genegeerd. Snel liet deze week ook weten dat de ernst van de zaak pas onlangs tot hem doordrong ‘toen hij zelf de stukken ging bestuderen’. Kamerleden reageren verbijsterd. Pieter Omtzigt (CDA) eist een ‘echt extern onderzoek’ naar het overtreden van wetten en ‘kwijtraken’ van documenten. “De Belastingdienst lijkt haar rol in de democratische rechtsstaat niet goed te begrijpen en dat is heel ernstig.” Renske Leijten (SP) zegt ‘verdrietig, moedeloos en woedend tegelijk’ te worden van het handelen door de Belastingdienst.

Spaarders hoeven voorlopig nog niet te rekenen op een financieel gebaar van Den Haag. Ook de Hoge Raad oordeelt dat het fictieve rendement dat de fiscus hanteert voor de vermogensrendementsheffing op spaargeld niet eerlijk is. Staatssecretaris Snel (Financiën) zegt de uitspraak nog te moeten bestuderen. Veel hoop voor alle gedupeerde spaarders is er nog niet: de Hoge Raad grijpt met het vonnis niet in. De hoogste civiele rechter stelt wel dat het zonder veel risico te nemen voor belastingplichtigen in 2013 en 2014 met hun spaargeld niet haalbaar was om een rendement van 4%, het fictieve rente die wordt gehanteerd voor het berekenen van de vermogensheffing in box 3 van de IB, te behalen. De rente is immers zo laag, dat spaargeld amper iets oplevert bij de bank. De Bond voor Belastingbetalers voert daarom al jaren een zaak namens tal van spaarders. Daar zit ’m deels het probleem nu: de Hoge Raad stelt dat het aan de Belastingdienst zelf is om de bezwaren af te wikkelen. Simpelweg omdat de zaak van persoon tot persoon verschilt. Snel laat wel al weten dat het voor de fiscus te complex is om de hoogte van de vermogensrendementsheffing in overeenstemming te brengen met het echte rendement van spaarders. [dit is diefstal van belastingplichtigen die spaargeld hebben] En wat doet de politiek nu, nu de burgers van dit kabinet weinig te verwachten hebben, het was gemakkelijk geld dat het kabinet nodig had]

Minister die zijn ‘foute’ ambtenaren beschermt, dat is pas echt ‘fout’

De ambtenaren die de stukken lekten die leidden tot de WODC-affaire worden mogelijk alsnog vervolgd, schrijft Wilma Kieskamp. Het ministerie van justitie en veiligheid blijkt alsnog aangifte gedaan te hebben tegen de ambtenaren die de interne stukken lekten die leidden tot de ‘WODC-affaire’. In november is aangifte gedaan wegens schenden van ambtsgeheim. Het Openbaar Ministerie is na de aangifte een strafrechtelijk onderzoek begonnen, bevestigt het. De WODC-affaire brak los in 2017, toen ‘Nieuwsuur’ onthulde dat ambtenaren van het ministerie van justitie en veiligheid hadden geprobeerd zich te bemoeien met wetenschappelijk onderzoek naar het Nederlandse drugsbeleid. De huidige minister van justitie Ferd Grapperhaus moest in 2018 daar pijnlijke conclusies over trekken in de Kamer. Justitie had inderdaad driemaal een ‘onbehoorlijk’ dikke vinger in de pap gehad bij onderzoek dat onafhankelijk moest zijn. Dat er nu aangifte volgt, is onverwacht, omdat Grapperhaus eerder heeft verzekerd dat de klokkenluiders in de zaak niets te verwijten viel. Hij zou niet naar ze op zoek gaan. Dat ligt nu toch iets gecompliceerder. De hoofdklokkenluider, WODC-ambtenaar Marianne van Ooyen, die zaak intern aan de orde stelde, heeft niets te duchten van het justitieel onderzoek, zegt het ministerie. “Het lekken is buiten haar medeweten om gegaan, zij is niet betrokken bij strafbare feiten”, aldus een woordvoerder. “De complimenten van de minister aan haar staan nog steeds.” De aangifte richt zich echter wel tegen – nog onbekende – ambtenaren die de interne klacht van Van Ooyen doorspeelden naar Nieuwsuur. Het OM gaat nu onderzoeken of zij zich schuldig hebben gemaakt aan schending van hun ambtsgeheimen. Grapperhaus heeft aangifte gedaan omdat volgens hem andere ambtenaren hebben geklaagd dat zij zich ‘niet veilig voelen’ als vertrouwelijke stukken door collega’s worden gelekt. Hij wil een signaal geven dat lekken van andermans stukken niet wordt getolereerd. “De minister trekt zich die klachten over de veiligheid aan, als werkgever”, aldus een woordvoerder. [het is de vraag of ‘die andere ambtenaren’ niet de ‘foute ambtenaren’ zijn die wetenschappelijke rapporten hebben gemanipuleerd] Er werden twintig zaken rond mogelijk gelekte stukken bekeken. Alleen de zaak van de gelekte ‘WODC-stukken’ wordt nu strafrechtelijk onderzocht. Justitie laat voor veel onderwerpen wetenschappelijk onderzoek doen door het WODC, dat als wetenschappelijk onderzoeks- en documentatiecentrum van het ministerie bedoeld is om onafhankelijk te adviseren. De adviezen dienen vaak als belangrijke bouwsteen voor politieke besluiten. Het onderzoek waar het ministerie van toenmalig minister Opstelten een te dikke vinger in de pap had, ging onder andere over het effect van het coffeeshopbeleid van het kabinet. Passages van het eindrapport werden op verzoek van ambtenaren aangepast. Een ander onderzoek ging over de vraag of internationale wetgeving een proef met regulering van cannabisteelt toeliet. [gaat de 2e Kamer minister Grapperhaus voor het breken van een toezegging aan de tand voelen. Voor mij komt een minister, die niet meer te vertrouwen is op zijn woord, daar niet mee weg met ‘sorry’]

Nederlandse groei neemt sneller af

Het groeitempo van de Nederlandse economie neemt, door de voortdurende handelsoorlog, sneller af dan eerder voorzien. Dat zegt De Nederlandsche Bank (DNB). De internationale spanningen zijn slecht voor de wereldhandel, en daardoor neemt ook de Nederlandse uitvoer minder sterk toe. De centrale bank voorziet voor dit jaar een economische groei van 1,6%. In 2020 en 2021 zakt de groei waarschijnlijk verder weg naar 1,5 en 1,4%. Eerder voorspelde DNB voor dit jaar en volgend jaar nog plussen van elk 1,7%. In de nieuwe raming zijn de ontwikkelingen op het internationale strijdtoneel meegenomen tot ongeveer half mei. Als de handelsconflicten tussen de Verenigde Staten en China en tussen de VS en de Europese Unie verder escaleren dan zouden de vooruitzichten minder rooskleurig kunnen worden. Nederland heeft van oudsher een open economie waarvoor handel erg belangrijk is. Vandaar dat de verslechterde internationale situatie zijn uitwerking heeft in de cijfers. Ook een terugval in het consumentenvertrouwen speelt een rol. Waarom dat sterk is gedaald is volgens DNB niet helemaal duidelijk, maar waarschijnlijk hangt dit eveneens samen met de handelsoorlog, plus natuurlijk de brexit en de verhoging van het lage btw-tarief begin dit jaar. [daarbij speelt zeker ook mee dat modale inkomens lang niet allemaal er meer in slagen met hun inkomen rond te komen als gevolg van de gestegen vaste maandelijkse lasten] DNB spreekt van een „vertraging” van de groei. Maar het beeld is volgens de centrale bank ook niet helemaal onbevredigend. In de ogen van DNB is in Nederland tevens sprake van een natuurlijke teruggang naar een groeipercentage dat langer is vol te houden. Intussen lijken de lonen eindelijk weer sneller toe te nemen, door de grote krapte op de arbeidsmarkt. Afgelopen jaren kwam dit minder van de grond door de vele flexibele banen. Maar inmiddels wint de vaste baan weer terrein. [dit kan ik niet volgen. De export loopt terug, dat betekent minder productie dus ook minder mensen daarvoor nodig, dus ook geen meer vaste banen en minder vraag naar arbeid. Daarbij komt dat als de pensioenpremie gaat stijgen het netto besteedbaar inkomen daalt] De woningmarkt blijft een belangrijke onzekere factor. DNB heeft uitgerekend dat als die sneller afkoelt dan voorzien, dit een beperkte hap zou kunnen nemen uit de verwachte groei. Verder merkt de centrale bank op dat de overheidsfinanciën er momenteel nog goed uitzien, maar dat Nederland wat betreft het structurele saldo afstevent op een tekort in 2021. Vandaar dat de overheid op de middellange termijn nog meer op de kosten zou moeten letten. [huizenprijzen kunnen gaan dalen door de kosten die een koper moet gaan betalen als gevolg van de energietransitie] [wat alle hotemetoten vergeten is dat we in 1929 al een soortgelijke ontwikkeling hebben meegemaakt als die waarin we ons nu bevinden. Ook toen verzwegen de monetaire autoriteiten en de bankiers de risico’s waarmee we ernstig rekening hadden moeten houden. Hun uitspraken waren vooral geruststellend. Ze hielden het beeld hoog dat de bomen toen echt tot in de hemel zouden groeien. Ook dat bleek een illusie te zijn waarmee vermogensadviseurs trachten hun rijke leventje te beschermen. Het gevolg was een gigantische kapitaalvernietiging]

‘Ons brein heeft een fascinatie voor dreigende gevaren.’

Onheil, het einde van onze beschaving, klimaatverandering, een dreigende overheersing door computers al deze onheilsvoorspellingen komen de laatste tijd op ons af. Arjan van der Ziel schreef er deze week over in de Verdieping/Trouw. Enkele citaten en kanttekeningen bij deze bijdrage. Wetenschappers luidden vorig maand in niet mis te verstane bewoordingen de noodklok. In inktzwarte termen omschreef het biodiversiteitspanel van de Verenigde Naties de stand van de natuur: planten- en diersoorten sterven steeds sneller uit, natuurgebieden verdwijnen door landbouw en verstedelijking en onze planeet wordt alsmaar viezer [door plasticvervuiling]en warmer. De mens pleegt zelfs zo’n roofbouw op zijn natuurlijke omgeving dat hij bezig is zijn eigen ondergang te bewerkstelligen. “We zijn wereldwijd bezig de fundamenten uit te hollen van economie, levensonderhoud, voedselzekerheid, gezondheid en kwaliteit van leven”, aldus panelvoorzitter Robert Watson. En de bebaarde Britse academicus en zijn collega’s zijn niet de enigen die waarschuwen voor de teloorgang van de mensheid. De zogenoemde klimaatspijbelaars schreven laatst in een open brief over een ‘onleefbare planeet’, waarop wij ‘onze eigen ondergang tegemoet gaan’. Tegelijk waarschuwen cyberactivisten voor de naderende tenondergang van democratische samenlevingen door toenemende digitale controle. En radicaal-rechtse nationalisten verkondigen dat de hele westerse beschaving gaat bezwijken door moreel verval en immigratie. Hier in Nederland tamboereert vooral Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet op die trom. Als de kiezers niet massaal op hem en zijn geestverwanten elders gaan stemmen, zal het vrije Westen spoedig ten onder gaan. In zijn overwinningsspeech na de Provinciale Statenverkiezingen in maart verkondigde Baudet dat het al bijna te laat is. We staan volgens de Forum-leider “te midden van de brokstukken van wat ooit de grootste en mooiste beschaving was die de wereld ooit heeft gekend”. Zogenoemde ‘onheilsprofetieën’, waarin onze naderende ondergang wordt voorspeld, zijn hiermee weer helemaal terug. Na het einde van de Koude Oorlog, toen velen vreesden voor een allesverwoestende kernoorlog, leken optimistischer verwachtingen even de overhand te krijgen. Maar inmiddels beleven de doemvoorspellingen een opvallende comeback, met een almaar groeiend aantal catastrofale dreigingen: als we deze eeuw niet sneven door de stijgende zeespiegel of door ‘omvolking’, zullen we wel tot slaaf worden gemaakt door kunstmatig intelligente computersystemen, of uitsterven door virussen die overspringen uit de ontaarde bio-industrie. “Er is duidelijk een hausse van het doemdenken”, zegt Ronald Havenaar, historicus en emeritus hoogleraar van de Universiteit van Amsterdam, die er onlangs een boek over schreef. “En wat opvalt is dat het zowel bij links als rechts opkomt. Van oudsher was links de drager van het vooruitgangsdenken, maar dat is niet langer zo. Aan beide zijden groeit het gesomber.” Havenaar vermoedt dat deze ontwikkeling deels voortkomt uit onzekerheid. “We leven in een tijd waarin veel dingen voor heel veel mensen onbegrijpelijk zijn. Bovendien is het sociale weefsel voor een groot deel afgebroken, ook door het verval van religie, waarvoor niks in de plaats is gekomen. Als die grote verbanden wegvallen, word je ontvankelijk voor dit soort dingen. Het doemdenken biedt wat ik noem ‘de vertroosting van de grote greep’. Het wekt de indruk dat men weet waar het heen gaat.” Volgens experts spelen op de achtergrond waarschijnlijk ook evolutionaire oorzaken. Want hoewel de mens zijn persoonlijke kansen gemiddeld te rooskleurig inschat, is hij een stuk pessimistischer over zijn omgeving en de gevaren die daar dreigen. “Onze voorouders leefden in een zeer gevaarlijke omgeving”, zegt Maarten Boudry, wetenschapsfilosoof aan de Universiteit Gent. “Negatieve gebeurtenissen hadden een veel grotere impact op het evolutionaire succes van onze voorouders dan positieve gebeurtenissen. Overleven was een voortdurende uitdaging. Eén seconde van onoplettendheid, dwaasheid of pech kon je dood betekenen. Daardoor heeft ons brein een fascinatie ontwikkeld voor dreigende gevaren. We hangen aan de lippen van zieners die doemprofetieën verkondigen. We denken de hele tijd: ja, nu lijkt het nog wel goed te gaan, maar o wee, straks valt de hemel op ons hoofd. Geen geruststellende gedachte, maar wel één die beklijft.” Als U het artikel verder wilt lezen over de zienswijzen van deskundigen die over de huidige toestand veel optimistischer zijn gestemd. Ik verwijs U naar https://krant.trouw.nl/titles/trouw/8321/publications/658/pages/26 Wat optimisten missen is een realistische kijk op de huidige situatie. Daarover maak ik mij zorgen als ik iedere dag weer de aandelenkoersen zie stijgen op korte termijn aannames. Niemand in die markt ziet dan wel wil niet inzien dat de lange structurele golf van Kondratieff, met een looptijd heeft van 60 tot 80 jaar, in een kapitalistisch gevoerd beleid, aan zijn einde is gekomen. De vorige lange golf eindigde in oktober 1929, nu bijna 90 jaar geleden, met de instorting van de beurs op Wall Street en in de rest van de Westerse wereld. Die daling duurde 2½ jaar, waarmee vrijwel alle opgebouwde welvaart en vermogens werden vernietigd.

Populisme peoplecratie

Ik zie de laatste tijd veel meer beschouwende artikelen over actuele onderwerpen. Vandaag in de Verdieping/Trouw een beschouwing over peuplecratie van de hand van Marijn Kruk. Het populisme wint in Italië en Frankrijk. Schrijver en hoogleraar moderne geschiedenis Marc Lazar ziet daardoor iets nieuws ontstaan: peuplecratie. Zoals verwacht hebben rechtspopulisten het tijdens de recente Europese verkiezingen goed gedaan. Afgezien van Engeland, waar Nigel Farage profiteerde van de politieke nachtmerrie die de Brexit is geworden, wonnen ze met name in Frankrijk en Italië fors. In Frankrijk kwamen de traditionele partijen er nauwelijks nog aan te pas en tekent zich een tweestromenland af met enerzijds de beweging van president Emmanuel Macron en aan de andere kant de Rassemblement National van Marine Le Pen. In Italië triomfeerde Matteo Salvini van de Lega met 34,4% van de stemmen. In nog geen vijf jaar wist Salvini zijn partij om te smeden van een marginale partij die streefde naar afscheiding van het rijke noorden tot een nationale beweging, die ook in het arme zuiden op veel stemmen kan rekenen. De Vijfsterrenbeweging, waarmee de Lega sinds een jaar een wankele regering vormt, verloor flink. “Daarmee is Salvini onbetwist de nieuwe sterke man van Italië”, zegt Marc Lazar, als hoogleraar moderne geschiedenis verbonden aan het Parijse instituut voor politieke studies (Sciences Po) en de Luiss universiteit te Rome. Samen met de Italiaanse socioloog Ilvo Diamanti publiceerde hij onlangs ‘Peuplecratie’ (in het Italiaans verschenen als ‘Popolocrazia’). Het is één exemplaar van de snel groeiende stapel boeken die de wereldwijde opkomst van het populisme proberen te verklaren. Maar analyse volstaat volgens Lazar en Diamanti niet langer. Want of ze nou winnen of verliezen, populisten zijn bezig de democratie zoals we die kennen te transformeren – en niet per se tot iets goeds. Peuplecratie is meer dan een case study van de opkomst van het populisme in Frankrijk en Italië. Het meet de impact ervan op de westerse liberale en representatieve democratie. “Het zijn allebei stichtingslanden van de Europese Unie (de oorspronkelijke ‘6’), maar onderling heel verschillend. “Ons uitgangspunt is dat we in een nieuwe fase van de democratie zijn beland. Zoals er in de jaren dertig van de vorige eeuw sprake was een transformatie tot wat we ‘het totalitarisme’ zijn gaan noemen, zo evolueren we ook nu richting iets nieuws. Sinds de negentiende eeuw wordt onze democratie gekenmerkt door parlementen. Na de Tweede Wereldoorlog kwamen daar de partijen bij. Vanaf de jaren tachtig was sprake van wat je personalisering zou kunnen noemen. Partijen transformeerden tot bewegingen die draaiden om één leider. Daarbinnen ontstaat iets nieuws, iets dat ik peuplecratie noem.” “De democratie, om de beroemde frase van Lincoln te gebruiken, is ‘de macht van het volk, door het volk, voor het volk’, plus de rechtstaat, de onafhankelijke rechtspraak, het pluralisme, de vrije pers enzovoort. De peuplecratie is het idee dat de macht van het volk grenzeloos is, dat er geen tegenmachten zouden moeten zijn. Traditionele partijen en media gelden niet langer als representatief en zijn verdacht. Hun plaats is ingenomen door de politieke beweging rondom een leider en door sociale media. Dit maakt dat een peuplecratie meer is dan directe democratie alleen en een aspect heeft van onmiddellijkheid. Ondertussen lijkt het alsof het volk van alle kanten wordt bedreigd, bijvoorbeeld door immigranten, of door de EU.” De huidige populisten spelen in “op de wijdverspreide onvrede over de politiek en tegelijk tegemoetkomen aan een diepgevoelde behoefte om meer bij de besluitvorming te worden betrokken. ‘Wij zijn niet bang voor het volk; júllie zijn bang voor het volk’, zeggen populisten tegen de traditionele politici en dat is zowel een enorme uitdaging als een valstrik. Want als die politici niet in dit sentiment meegaan, niet óók directe democratie willen, bevestigt dat de rol als tegenstander van het volk. Het is temeer een signaal dat de populisten hun stijl opleggen. De traditionele politiek lijkt er geen verweer tegen te hebben. En zo rukt de peuplecratie op.” U zegt in feite: de huidige generatie populisten werpt zich op als de meest vurige pleitbezorgers van de democratie, maar tegelijk vormt ze er juist de grootste bedreiging voor. “Overal waar populisten aan de macht komen zie je dat de liberale en representatieve democratie onder druk komt te staan. In landen als Polen en Hongarije aarzelen ze niet een ‘illiberale democratie’ in te stellen. Dat zoiets in Italië ook zal gebeuren is niet uitgesloten. Met hun oproep de macht aan het volk terug te geven en meer democratie te willen, maken populisten het hun tegenstanders erg lastig. Want voorheen konden die zeggen: ‘Jullie willen een dictatuur’. Maar de populisten zeggen dan: ‘Maar dat willen we helemaal niet, wij willen juist de perfecte democratie, een onmiddellijke democratie’. Mijn overtuiging is dat we een antwoord moeten vinden op deze behoefte aan meer democratie, die momenteel door populisten wordt gedragen én vervormd.” “Het steeds willen teruggrijpen op het instrument van de volksraadpleging is typisch voor populisten. Het voedt de verdenking dat ze een directe democratie willen afdwingen zonder de tussenkomst van een parlement. Dit lijkt heel democratisch, want wie kan er nu tegen zijn dat het volk wordt gehoord, zich uitspreekt? Maar in de praktijk, zo betogen wij, is dit een stap richting een peuplecratie. En als die zich consolideert, kan dat de opmaat zijn tot iets heel anders: een illiberale democratie, zoals we die nu zien in het Hongarije van Victor Orbán. Daarom is het cruciaal dat de traditionele politiek de behoefte aan participatie en inspraak serieus neemt.” De populisten vertegenwoordigen het volk zeggen ze. Ze willen het volk een stem geven. [het volk is onzeker over de toekomst voor henzelf en hun nageslacht. Een deel van het volk voelt zich niet meer vertegenwoordigt door de traditionele partijen. Vroeger kon je met een modaal inkomen rondkomen, tegenwoordig kun je tegen de armoedegrens aan zitten. Ik bedoel maar

Chinese export steeg éénmalig in mei

China verraste vriend en vijand met een hogere export in mei. De Chinezen hebben hun export nog even flink opgeschroefd voordat de Amerikaanse president Donald Trump nieuwe importheffingen invoert. De totale export steeg met 1,1% in mei. De spanningen tussen China en de verenigde Staten is afgelopen tijd verder toegenomen. Half mei gaf Trump de opdracht om handelstarieven in te stellen op alle resterende goederen die uit China worden geïmporteerd. De waarde van de goederen waarvoor de handelstarieven gaan gelden is zo’n $300 mrd (zo’n €267 mrd). Maar er kwamen op Pinkstermaandag ook cijfers over de invoer van producten door China, en die waren juist een stuk minder. De import daalde met 8,4%. Dat is de sterkste daling sinds juli 2016. Ook de import van koper nam sterk af. Koper wordt veel gebruikt in de bouw en in elektrische producten en wordt daarom gezien als een economische barometer. Volgens analisten duidt de krimpende import van China op een zwakke lokale vraag. Dit kan een reden zijn voor de overheid in Beijing om met een pakket stimuleringsmaatregelen te komen.

Deutsche Bank opnieuw in de problemen

Deutsche Bank heeft ernstige tekortkomingen ontdekt in het toezicht op antiwitwaspraktijken en sanctiecontroles. Daardoor konden cheques en hoogwaardige elektronische betalingen worden verwerkt zonder degelijke screening. Dat schrijft de Britse zakenkrant Financial Times op basis van ingewijden. Uit intern onderzoek zou naar voren zijn gekomen dat de problemen jaren hebben gespeeld. In totaal was er sprake van een zestal ‘kerngebreken’, waaronder problemen met cheques en tekortkomingen bij de controle op het interbancaire Swift-betalingssysteem. De onderzoekers zouden de leiding van de bank hebben gewaarschuwd voor eventuele gevolgen, omdat Deutsche niet voldoet aan de recent aangescherpte richtlijnen voor antiwitwasbeleid. De problemen zouden door de Duitse waakhond BaFin tot de zwaarste categorieën geclassificeerd zijn, aldus de bronnen. Als dit zo is, kan dit tot sancties en boetes leiden. Deutsche betaalde eerder al honderden miljoenen aan boetes wegens het overtreden van regels met betrekking tot witwassen. In veel landen ligt de bank om die reden nog onder een vergrootglas. Deutsche Bank ontkent niet maar zegt dat het slechts om relatief kleine volumes gaat. (bron: nu.nl)

ING niet meer geïnteresseerd in Commerz 

De Nederlandse bank ING heeft naar verluidt de belangstelling om de Duitse Commerzbank over te nemen verloren. CEO Ralph Hamers ziet weinig in een overname, schrijft de Duitse zakenkrant Handelsblatt op basis van informatie van ingewijden. Volgens de Duitse krant wil ING zich liever richten op “eigen projecten” en zou sowieso “niet zeer grote” interesse in de op een na grootste private bank van Duitsland hebben gehad. Vorige week werd bekend dat de Duitse overheid achter de schermen een fusie tussen ING en Commerzbank zou onderzoeken. De Duitse staat heeft een belang van 15% in Commerzbank. De bank kwakkelt al sinds de financiële crisis van 2008. Zo heeft de bank moeite met het behalen van goede resultaten. Het aandeel stortte tijdens de crisis in elkaar en is sindsdien niet meer hersteld. Er wordt al langer gespeculeerd over overnamekandidaten voor Commerzbank, nadat gesprekken over een samengaan met die andere grote Duitse bank, Deutsche Bank, op niks uitliepen. Volgens Handelsblatt zou niet alleen ING, maar ook het Italiaanse Unicredit en het Franse BNP Paribas gedurende de afgelopen weken hebben bedankt voor een overname. (bron: nu.nl)

Vreemde uitspraken van Trump

Donald Trump vindt het goed dat de Europese Unie de techsector aanpakt met torenhoge boetes. De Amerikaanse president vindt bovendien dat de Verenigde Staten dit ook zou moeten doen, om op die manier ook geld binnen te halen. “Het zijn geweldige bedrijven”, aldus Trump tegen CNBC, maar volgens hem “is er iets gaande” wat betreft hun macht. De Europese Unie heeft de afgelopen jaren diverse onderzoeken gedaan naar de dominante marktpositie van techbedrijven. Dat leidt in veel gevallen tot flinke boetes van vele miljarden euro’s: Google kreeg de afgelopen jaren al drie boetes voor bij elkaar €8,2 mrd. Apple kreeg in 2016 een boete van maar liefst €13 mrd. De EU verdient volgens Trump op deze manier “al dit geld, dat zouden wij ook moeten doen. We zouden moeten doen wat zij doen”, aldus Trump. Tegelijkertijd zegt de Amerikaanse president ook dat het Amerikaanse ministerie van Financiën anders naar dit soort zaken zal kijken dan de Europese Commissie. “Zij zien dit als makkelijk geld, waar ze Apple aanklagen voor 7 mrd en dan de zaak winnen.” “Het is natuurlijk een slechte situatie”, vervolgt de Amerikaanse president. “Maar ik denk wel dat er iets aan de hand is wat betreft monopolies”.

De Amerikaanse president Donald Trump heeft per ongeluk een deel van het akkoord over migratie met Mexico openbaar gemaakt. Dat deed hij door een pagina van het document boven te halen in de aanwezigheid van journalisten. Een foto van het document gaf de reporters echter de kans om de tekst deels te ontcijferen. “De grote meerderheid van het akkoord met Mexico is nog niet onthuld”, tweette de president, die eraan toevoegde dat hij “zeer tevreden” is met het resultaat van de onderhandelingen met het buurland. Mexico maakte zelf echter ook al delen van het rapport openbaar. Mexico beloofde om verschillende maatregelen te nemen om het aantal migranten die de VS op illegale manier binnenkomen terug te dringen. Daardoor werden de importheffingen, waarmee Trump dreigde, opgeschort. Het merendeel van die maatregelen, waaronder de versterking van de grens met Guatemala, waren in eerdere onderhandelingen al overeenkomen, bericht de New York Times. Volgens de krant stelt het akkoord dus weinig voor. “Ik weet niet waar de Times dat verhaal is gaan halen”, reageerde de president, die de geheime clausule eerder al “zeer sterk” had genoemd. Omdat te bewijzen, haalde hij tijdens een persconferentie een papier boven. “Hier is het akkoord”, klonk het. “Ik zal Mexico het op het gepaste moment laten onthullen.” Doordat de tekst op het papier leesbaar was, hebben journalisten wel al een glimp kunnen opvangen van het akkoord. Zo wordt er onder meer vermeld dat de Verenigde Staten “45 kalenderdagen na de ondertekening van het akkoord” een balans zullen opmaken van de vooruitgang aan de grens. Dat had Marcelo Ebrard, de Mexicaanse minister van Buitenlandse Zaken, ook al bekend gemaakt. Als de VS na die periode niet tevreden zijn, dan heeft Mexico ingestemd met de Amerikaanse eis om migranten die via Mexico reizen, daar asiel te laten aanvragen. (bron: hln.be)

Economisch nieuws uit de VS

Het consumentenvertrouwen in de Verenigde Staten is in juni gedaald ten opzichte van een maand eerder. Dat blijkt uit een voorlopig cijfer van de Universiteit van Michigan. De index die het sentiment onder Amerikaanse consumenten weergeeft, ging naar een stand van 97,9 tegen 100 in mei. Economen hadden in doorsnee gerekend op een stand van 98.

India heeft importtarieven ingesteld tegen 28 Amerikaanse producten, waaronder amandelen en appels. De tarieven zijn een reactie op Amerikaanse importtarieven op staal en aluminium uit India en een besluit van president Trump eerder deze maand. De VS liet tot begin deze maand Indiase goederen ter waarde van $5,6 mrd op de Amerikaanse markt toe zonder daar tarieven over te heffen. Trump besloot daar een eind aan te maken omdat hij vindt dat India zijn interne markt niet genoeg openstelt voor Amerikaanse bedrijven. India stelt nu tarieven in tot 70%, waarmee de Amerikaanse producten fors duurder worden. De tarieven kunnen vooral de amandelsector in de VS hard raken. India koopt jaarlijks meer dan de helft van deze Amerikaanse noten die worden geëxporteerd, in 2018 vertegenwoordigden die een waarde van ruim $540 mln. Ook worden veel Amerikaanse appels gekocht, in 2018 voor bijna $160 mln. India had de importtarieven in juni vorig jaar al aangekondigd als vergelding voor Amerikaanse heffingen op staal en aluminium, maar had daadwerkelijke invoering tot nu toe uitgesteld. Volgens het Indiase ministerie van Handel, dat de lijst met 28 Amerikaanse producten publiceerde, is het besluit genomen “in het algemeen belang”. De handel tussen de VS en India is de afgelopen jaren sterk gegroeid en was vorig jaar ruim $140 mrd waard. Trump heeft gedreigd met nog meer maatregelen als India olie van Iran blijft kopen. De VS heeft sancties tegen het land in het Midden-Oosten ingesteld. Ook willen de Amerikanen dat India afziet van het kopen van het Russische S-400 raketafweersysteem. Het Indiase besluit komt kort voot een top van ‘s werelds grootste economieën in Japan. Op die G20-top zullen de Indiase en Amerikaanse ministers van Buitenlandse Zaken elkaar in ieder geval onder vier ogen spreken. Waarschijnlijk komt het ook tot een ontmoeting tussen president Trump en de Indiase premier Modi.

Een dure fout in de kosten van ict-projecten van de overheid

De overheid heeft vorig jaar veel meer geld uitgegeven aan ict-projecten dan eerder werd gedacht. De Belastingdienst is namelijk vergeten om een project dat €84 mln kostte door te geven aan minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren. En dat is zuur, want vorige maand kondigde deze minister trots aan dat de totale overheidskosten waren gedaald. Maar dat blijkt niet te kloppen. Er ging in 2018 in totaal €648 mln naar alle ict-projecten van de overheid. Dat is meer dan in 2017. “Ik heb helaas geconstateerd dat door een rapportagefout van de Belastingdienst in de Jaarrapportage Bedrijfsvoering Rijk onjuiste cijfers zijn opgenomen”, geeft Kajsa Ollongren, minister van Binnenlandse Zaken, toe in een brief aan de Kamer. Een dure fout van €84 mln. Dat prijskaartje hangt aan een project waarmee de computersystemen van de Belastingdienst worden gemoderniseerd. De minister gebruikt de cijfers uit de jaarrapportage om een inschatting te maken van de ict-kosten voor de komende jaren. Die komen nu ook hoger uit. “Ik betreur de gang van zaken”, schrijft de minister. Wel laat ze weten dat de hogere kosten niet zorgen voor een begrotingsgat. Het is de zoveelste blunder van de fiscus. Vorige maand bleek dat het voor €1,2 mrd aan voorschotten van toeslagen was vergeten door te geven. Daardoor klopten de jaarrekeningen van meerdere ministeries niet meer. Pieter Omtzigt, Tweede Kamerlid van het CDA, laat weten dat er een extra, externe doorlichting moet komen van het jaarverslag van de Belastingdienst. Tegen het ANP noemt verantwoordelijk staatssecretaris Menno Snel de blunder van de fiscus ‘gewoon een slordigheid’, al benadrukt hij dat elke slordigheid er een te veel is. Volgens Snel is er ‘geen geld weg of onverantwoord’. Hij belooft dat de fout netjes rechtgezet zal worden. [in ambtelijke taal betekent dat dat een ‘slordigheid’ een ‘blunder’ is]

Mensen met een modaal inkomen komen lang niet altijd rond

Een grote groep Nederlanders met een baan en een modaal inkomen heeft moeite om rond te komen, blijkt uit onderzoek van RTL Nieuws. Elke week kiezen tussen benzine tanken om op je werk te kunnen komen of een paar extra boodschappen. Koop je eindelijk nieuwe schoenen voor je kind of betaal je de achterstallige telefoonrekening? Een groep huishoudens die boven de niet-veel-maar-toereikendgrens (SCP, niet-veel-maar toereikendcriterium) zit en een baan heeft, loopt bijna dagelijks tegen problemen aan. Het afgelopen jaar werd dat nog zwaarder: driekwart van de mensen die meededen aan ons onderzoek, zegt nu moeilijker rond te komen dan een jaar eerder. RTL Nieuws onderzoekt sinds maart de groep Nederlanders die moeilijk rond kan komen. Op een oproep waarin ze vroegen naar ervaringen met armoede, reageerden binnen een paar dagen meer dan 3000 mensen. ‘Ik moet €20 aan mijn kind vragen om boodschappen te doen’. Eén groep springt eruit: dat zijn huishoudens die meer verdienen dan de armoedegrens van het SCP. Hun inkomen schommelt zelfs rond een modaal inkomen (€2778 bruto per maand in 2019). Het merendeel is met z’n tweeën (58%) en heeft een vaste baan (93%). Een zorgwekkende ontwikkeling, zegt Roeland van Geus, lector armoede aan de Hogeschool van Amsterdam: “Je ziet dat het niet meer een probleem is van laagste inkomens. Maar dit probleem strekt zich nu in sommige gevallen zelfs uit tot modaal. Als je kijkt naar het besteedbaar inkomen, dus wat overblijft na de uitgaven van de vaste lasten dan komen ze heel dicht in de buurt van mensen die in armoede leven. En soms hebben ze het zelfs krapper.” De financiële nood komt voornamelijk door de stijgende kosten voor maandelijkse rekeningen, zo geven de respondenten aan. De zorgverzekering, energierekening en boodschappen werden duurder. Daarmee neemt het aandeel vaste lasten toe en blijft er dus aan het einde van de maand minder over. Ook zorgt de krappe woningmarkt voor vaak te hoge woonlasten, becijferde het Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting (Nibud) in maart. “Het betekent dat je eigenlijk alleen nog maar je basisbehoeften kunt bevredigen. Dat je dus kunt eten, kunt drinken. Niet te veel, niet te uitgebreid. Je kunt niet uit eten of uitgebreid op vakantie, hoogstwaarschijnlijk kan je niet in een auto rondrijden. De dingen die twintig, dertig jaar geleden met een modaal inkomen nog heel normaal waren: die kunnen niet meer of alleen met heel veel moeite.” De zorgverzekering, energierekening en boodschappen werden duurder. Voor de armsten in Nederland zijn zowel landelijk als per gemeente verschillende regelingen. De bekendsten zijn natuurlijk de huur- en zorgtoeslag. Maar in veel gemeentes kan je ook een goedkopere zorgverzekering afsluiten of hulp krijgen als je koelkast kapot gaat. Vooral de groep die net buiten deze regelingen valt, geeft aan moeilijk te kunnen rondkomen. In sommige gevallen hebben zij hier wel recht op, maar willen of durven deze niet aan te spreken. Zij vallen dus tussen wal en schip. Minister Koolmees van Sociale Zaken herkent dat armoede ook boven de armoedegrens parten kan spelen. Hij zegt in een reactie deze groep tegemoet te willen komen, door onder meer de inkomstenbelasting te verlagen. “Dit jaar zijn de lasten al verlaagd en dat gebeurt ook komend jaar en in 2021. De kinderbijslag is verhoogd. En in 2020 komen meer mensen in aanmerking voor het kindgebonden budget. Het kabinet wil dat werken ook echt loont.” Armoede kent in Nederland verschillende definities, die door elkaar lopen. Bovendien is het echt in elk huishouden verschillend. Iedereen heeft net weer andere inkomsten, of juist extra vaste lasten door bijvoorbeeld ziekte. RTL Nieuws heeft gekeken naar de grens die het Sociaal en Cultureel Planbureau stelt voor het minimale dat een huishouden nodig heeft om rond te komen + een beetje geld voor vrije tijd: het-niet-veel-maar-toereikendcriterium. Ook hebben ze de grens van een modaal inkomen gehanteerd. Daaronder valt 38% van de Nederlanders (CPB). Dat inkomen is €2774 bruto per maand, netto rond de €2150 per maand. Maar er zijn meer definities. Zo hanteert het CBS de lage-inkomensgrens, UWV en gemeenten het Wettelijk Sociaal Minimum (WSM). Elke gemeente heeft een eigen armoedegrens, wat een percentage is van dit WSM. Zo kun je met hetzelfde inkomen dus in de ene plaats recht hebben op hulp en een paar kilometer verderop net buiten de boot vallen.

De mislukking van ons klimaatbeleid

Onderstaand artikel op opiniez.com is van de hand van Alma van Hees, sociaal-psychologe. Wat zo interessant is bij ons ‘klimaatbeleid’ is dat het op zo veel manieren kan mislukken. We moeten van het gas af, overschakelen op wind- en zonne-energie, biomassa gaan verstoken en elektrisch gaan rijden: het is nogal wat. Toch bedroeg het aandeel van duurzame energie ondanks omvangrijke subsidies vorig jaar nog maar 7,4 % van het totaal. Is van deze energietransitie alsnog heil te verwachten? De meeste groei wordt verwacht uit de toename van het gebruik van biomassa. Daar wordt ook veel geld ingestopt: €4 mrd subsidie alleen al voor de kolencentrales om in de komende jaren meer biomassa, vooral houtsnippers, te gaan bijstoken. Er staan bovendien de nodige biomassacentrales in de steigers. Minder bekend is dat in januari 2018 bijna 800 wetenschappers bij de EU hebben geprotesteerd tegen de EU-richtijn die hernieuwbare energie uit biomassa stimuleert. ‘Vandaag hout verbranden verergert de klimaatverandering’, zeggen zij. In maart dit jaar is een rechtszaak aangespannen door een groep klagers uit diverse EU-landen en de VS om deze destructieve EU-richtlijn aan te vechten. Wat als ze winnen? Momenteel maakt het verstoken van biomassa 60% uit van de hernieuwbare energie in Europa… De schrijfster twitterde daarover Ik hoop dat de EU deze rechtszaak gaat verliezen’. Milieuorganisaties beginnen zich in toenemende mate te roeren over te snelle bomenkap om aan de vraag naar brandhout te kunnen voldoen. Want stoken van gekapt hout is weliswaar ‘duurzaam’ verklaard, maar dan moet er wel even snel nieuw bos worden aangeplant als er verdwijnt. Is dat wel te doen en wie controleert dat? De uitstoot van biomassacentrales baart ook zorgen. Het is niet verwonderlijk dat het verzet tegen deze vorm van ‘duurzame’ energie links en rechts groeit. Bij wind- en zonne-energie hebben we een probleem, omdat het niet altijd waait noch de zon elke dag schijnt. De verfoeide fossiele energiebronnen moeten daarom permanent achter de hand worden gehouden. Dat maakt wind- en zonne-energie duur: het vereist een dubbele infrastructuur. En niet alleen dat: wind- en zonne-energie leveren wiebelstroom. Soms wordt er heel veel en dan weer bijna niets aan het netwerk geleverd. Daar is ons netwerk niet op ingericht, dus dat moet worden aangepast. In Engeland zijn de kosten om het netwerk met kunst- en vliegwerk stabiel te houden de afgelopen jaren dramatisch gestegen. De netbeheerders willen die gaan doorberekenen aan de zonne- en wind-energieleveranciers. Tel uit je winst. Zal het hier anders zijn? Toch streven Ed Nijpels & Co naar een aandeel van 70% stroom uit wind en zon in 2030. Hoe dan? Heel het land volproppen met windmolens? Alle grond plaveien met zonnepanelen? Er is nu al veel weerstand en soms zelfs sabotage. Dan maar op zee. Maar Boskalis heeft al afgezien van bouw van windmolens in diepere delen van de Noordzee. ‘De risico’s en het rendement zijn onverantwoord uit balans’, zegt bestuursvoorzitter Peter Berdowski in het FD. ‘(..) de afbouw van subsidies trekt een bloedspoor. Offshore wind wordt zo een afgrijselijke industrie’. Ondertussen ziet de fossiele industrie het groene gekrabbel in de marge met tevredenheid aan. Hoe meer energie uit zon en wind, hoe groter de afhankelijkheid van fossiel. Voor hen is er maar één bedreiging, en dat is kernenergie. Onze energietransitie richt zich vooral op de burgers, die tot verandering worden gedwongen, zoals met ‘van het gas af’. Of is er al een politicus geweest die alle vliegtuigen met zonnepanelen wil beplakken en windmolens verplicht stelt op het dek van supertankers? Dat de westerse energietransitie totaal onbruikbaar is voor ontwikkelingslanden met hun opkomende industrieën blijft eveneens buiten beeld. Voor hen is deze hobby onbetaalbaar (en niet urgent als je moet vechten tegen voedseltekort en kindersterfte). Toch vreemd dat onze groene globalisten, met hun ruime blik en voorkeur voor open grenzen, hier blind voor zijn. Is er een beter voorbeeld van westerse decadentie denkbaar dan het besteden van triljarden aan groene energie waar de rest van de wereld niets aan heeft? ‘We need better and cheaper climate policies that can also work in China en India,’ zegt Bjorn Lomborg, president van de denktank Consensus Center in Kopenhagen. Al met al valt geen andere conclusie te trekken dan dat ons klimaatbeleid een bizar staaltje van ondoordacht broddelwerk is. Onze voorouders slaan ons hoofdschuddend gade. Waarom haalt hun nageslacht de door hen afgedankte technologie van houtstook en windmolens weer uit de mottenballen? Hebben zij in al die jaren niets nieuws uitgevonden? Ger Struik twitterde daarover ‘Een onzinnig klimaatbeleid wordt de volgende blamage voor Rutte3’ en Kees de Lange: ‘We worden overspoeld met desastreuze klimaatscenario’s.’ De broeikasgastheorie – fossiel verstoken levert CO2 en dat warmt de aarde op – verliest ondertussen aan geloofwaardigheid. Het helpt niet echt dat er al dertig jaar doemscenario’s zijn voorspeld die maar niet uitkomen. Het schiet ook niet op om heel veel sneeuw en kou te ‘verklaren’ door ‘extreem weer’ dat door de opwarming zou worden veroorzaakt. Dat de aarde vooral opwarmt door menselijke activiteit geloven steeds minder mensen. Nog even en niemand neemt dit meer serieus. [hier plaats ik wel een kanttekening bij. Klimaatveranderingen vinden altijd op de langere termijn plaats, maar de stijging van het zeewater niveau komt er wel aan, misschien pas voor onze achterkleinkinderen] Over de kosten van de energietransitie kunnen we kort zijn. Want die zijn onbekend, nog niet uitgerekend, maar mogelijk half uitgerekend door niet-onafhankelijke clubs, fout berekend of voorlopig nog maar even niet gepubliceerd. Dat weerhoudt onze regering er niet van toch met volle kracht door te stomen en de Tweede Kamer vindt het goed. Eén ding weten we door deze stand van zaken in ieder geval zeker: het wordt een drama voor de burger. Want anders hadden we al lang goed nieuwsverhalen gehoord. [op hoofdlijnen deel ik de zorg van de schrijfster wel. Er is onvoldoende nagedacht over de noodzaak, het tijdsplan, de haalbare mogelijkheden, technologische ontwikkelingen die in de toekomst kunnen worden ingezet, de betaalbaarheid en het bereiken van het noodzakelijke draagvlak in de samenleving. De gekte van de klimaatlobby is toegeslagen en de weg volledig kwijtgeraakt. Er moet nu eerst geluisterd worden naar de stem van het volk en worden besloten om woningen gebouwd vóór 2008, die nog niet energie-neutraal zijn, niet van het gas af te halen. Nieuwbouw oke, CO2 uitstoot van de 10 meest vervuilende industrie terugbrengen steun ik volledig, luchtvaart, scheepvaart, het grote transport over de weg moeten een flinke bijdrage gaan leveren. In de komende 20 jaar personenwagens naar elektrisch brengen, maar geen burgertje pesten door diesel/benzine en lpg duurder te maken en ook de prijs van stroom en gas niet te verhogen. Het totale belang van burgers valt namelijk in het niet bij dat van de echt grote vervuilers. De energietransitie moet wel betaalbaar zijn en daar mag de gouden koe niet voor geslacht worden] The Guardian kiest voor een vlucht naar voren.  ‘Global warming’ is al een poosje geleden door gebrek aan opwarming veranderd in ‘climate change’ maar het moet nu op zijn minst ‘global heating’ heten of liever nog ‘climate emergency crisis or breakdown’. Mensen die kritisch denken heten nu ‘climate science denier’, sceptici bestaan niet meer. Het is geen 2019 maar 1984, met de ‘Newspeak’ van George Orwell volledig in praktijk gebracht. De burger wordt zo langzamerhand een beetje moe van alle klimaathysterie, en steeds wantrouwender. De ergernis groeit over alles wat maar aan groen gedrag wordt voorgeschreven en afgedwongen, zonder dat er enige inspraak is. Hoezo democratie? Straks is zijn portemonnee nog leeg ook. Welke druppel zal de emmer doen overlopen?

Natuurlijk is het een goed idee om fossiel te gaan vervangen, al was het alleen maar omdat het eens opraakt. Maar doe het ietsje verstandiger alstublieft…

Post Scriptum

Ik sluit dit blog af met nog twee artikelen in de wacht. Het gaat om de herstart van fusiebesprekeningen van Fiat/Chrysler met Renault. Als Fiat/Chrysler geen nieuwe partner vindt met de know-how die nodig is voor de conversie van auto’s die rijden op fossiele brandstof naar elektrische wagens met een duurzame accu. Het andere artikel gaat over ‘doemscenario’s. Als ze actueel blijven komen ze in een volgend blog ng wel aan de orde.

Slotstand indices d.d. 14 juni 2019; week 24: AEX 553,24; Bel20 3463,71; CAC40 5.367,62; DAX30 12.096,4; FTSE 100 7.345,78; SMI 9.847,52; RTS (Rusland) 1341,05; DJIA 26.089,61; NY-Nasdaq 100 7.479,11; Nikkei 21.116,89; Hang Seng 27.118,35; All Ords 6.633,6; SSEC 2.881,97; €/$1,123747; BTC/USD $8.7861,23; 1 troy ounce goud $1341,10; dat is €38.439,13 per kilo; 3 maands Euribor -0,318% (1 weeks -0,393%, 1 mnds -0,378%), 10 jarig Nederlandse Staat -0,08%; 10 jaar VS 2,0858%; 10 jaar Belgische Staat 0,157%, 10 jaar Duitse Staat -0,257%, 10 jaar CHF (Zwitserse franken) -0,48%, 10 jaar Japan -0,1292%; 10 jaar Italië 2,313%. Een liter E5 hier aan de pomp €1,624.

De indices van de belangrijkste aandelenbeurzen noteerden redelijk stabiel, de goudprijs steeg fractioneel en de rente van 10-jarig en 30-jarig papier vertoonde weinig veranderingen, terwijl de 5-jarige negatieve rente hier en daar licht daalde.

Ik voeg ook deze week weer een lijst toe van 10 landen met een rentenotering voor 30-jarig staatspapier. De tarieven varieerden, in de sterke landen daalden de tarieven wederom: Zwitserland 0,05%; Duitsland 0,313%; Japan 0,3664%; Nederland 0,352; Frankrijk 1,042%; GB 1,431%; Canada 1,7156%; Spanje 1,549%; VS 2,5898%; Italië 3,328%. 5-jarig staatspapier met een negatieve rente: Duitsland -0,605%; Nederland -0,572%; Zwitserland -0,67%; Denemarken -0,61%; Frankrijk -0,43%; België -0,327%; Japan -0,2384%; Spanje -0,071%.

Geplaatst in Financieel/economisch | Reacties uitgeschakeld voor UPDATE 15062019/483 Werknemers kiezen voor eerder stoppen met werken en gaan daarvoor fors betalen met een afwaardering van hun pensioenen